Të drejtat gjuhësore në praktikë Pse veprimi i përbashkët nuk mund të presë DOKUMENT AVOKUES
Misioni i OSBE-së në Kosovë (Misioni) monitoron dhe mbështet zbatimin e të drejtave gjuhësore në Kosovë, në përputhje me mandatin e tij për promovimin e të drejtave të njeriut, llogaridhënien institucionale dhe gjithëpërfshirjen. Kushtetuta¹ dhe Ligji për përdorimin e gjuhëve² garantojnë statusin e barabartë të gjuhëve shqipe dhe serbe si gjuhë zyrtare dhe përcaktojnë përdorimin e gjuhëve të tjera të komuniteteve në nivel komunal. Përkundër këtij kuadri të fortë ligjor, ende në praktikë ka mangësi dhe mosrespektime të vazhdueshme. Si rrjedhojë, të drejtat gjuhësore vazhdojnë të jenë çështje prioritare që kërkojnë vëmendje dhe mbështetje të shtuar. Në këtë dokument janë paraqitur boshllëqet kryesore dhe fushat prioritare që kërkojnë mbështetje. Qëllimi i tij është t’i orientojë Misionin dhe partnerët ndërkombëtarë në mbështetjen e institucioneve përgjegjëse për forcimin e pajtueshmërisë, llogaridhënies dhe mbrojtjes efektive të të drejtave gjuhësore dhe shumëgjuhësisë në Kosovë. Vonesat dhe mangësitë në zbatimin e të drejtave gjuhësore vazhdojnë të cenojnë qasjen e barabartë në shërbimet publike, pjesëmarrjen në jetën publike dhe komunikimin me institucionet, veçanërisht për komunitetet joshumicë. Nëse nuk adresohen, këto sfida mund të dobësojnë besimin në institucionet publike, të ndikojnë negativisht në marrëdhëniet ndërmjet komuniteteve dhe të pengojnë zhvillimin e një shoqërie shumëgjuhëshe, të larmishme dhe gjithëpërfshirëse. Dokumenti bazohet në monitorimin e Misionit të realizuar ndërmjet prillit 2023 dhe qershorit 2025 në të 38 komunat, duke përfshirë angazhimin me personat kontaktues komunalë për gjuhët, përkthyesit, mekanizmat për pjesëmarrjen e komuniteteve, zyrat për informim, zyrtarët ligjorë dhe zyrtarët për integrime evropiane. Këto vëzhgime ofrojnë një pasqyrë të bazuar në dëshmi mbi sfidat strukturore që ndikojnë në zbatimin efektiv të të drejtave gjuhësore dhe shumëgjuhësisë në nivel komunal. Mbështetja për Zyrën e Komisionerit për Gjuhët Zyra e Komisionerit për Gjuhët (ZKGJ) ka rol kyç mbikëqyrës dhe këshillëdhënës, por burimet në dispozicion të saj janë të pamjaftueshme për ta ushtruar plotësisht mandatin e saj dhe për të garantuar pajtueshmëri institucionale. Mungesa e Komisionerit për Gjuhët, që nga janari 2025,³ kufizon mbikëqyrjen institucionale dhe llogaridhënien publike. Kjo reflektohet në komunikim jo të njëtrajtshëm me komunat,⁴ dhe në ndjekje të kufizuar të rekomandimeve të lëshuara nga ZKGJ-ja, duke dobësuar kështu zbatimin në nivel lokal.⁵ Emërimi i personave kontaktues komunalë për gjuhët Personat Kontaktues për Gjuhët (PKGJ) koordinojnë proceset thelbësore për të siguruar pajtueshmërinë e komunave me legjislacionin për gjuhët, përfshirë ofrimin e shërbimeve për banorët, interpretimin dhe përkthimin e dokumenteve publike në gjuhët e përcaktuara me ligj. Pavarësisht kërkesës së përcaktuar në Rregulloren për Zyrën e Komisionerit për Gjuhët,⁶ vetëm 22 nga 38 komuna kanë emëruar PKGJ. Vetëdijesimi i kufizuar, pengesat administrative dhe kufizimet politike vazhdojnë të pengojnë këtë pajtueshmëri. ¹ Kushtetuta e Kosovës, Neni 5 [Gjuhët] dhe Neni 59 [Të Drejtat e Komuniteteve dhe Anëtarëve të Tyre]. ² Ligji Nr. 02/L-37 për Përdorimin e Gjuhëve. ³ Rekrutimi ishte në proces në kohën e hartimit; më 19 qershor 2026, u emërua Komisioni i Pranimit për këtë pozitë. ⁴ Gjatë periudhës së raportimit, 17 nga 38 komuna raportuan se nuk kishin kontakt me ZKGJ-në. ⁵ Tri komuna konfirmuan se kishin marrë rekomandime mbi pajtueshmërinë gjuhësore, nga të cilat një mbeti e pazgjidhur gjatë periudhës së raportimit. ⁶ Rregullorja Nr. 07/2012 për Zyrën e Komisionerit të Gjuhëve, Neni 15.
Disponueshmëria e interpretëve dhe mundësitë arsimore Komunat shpeshherë mbështeten në zgjidhje të atypëratyshme dhe angazhime të përkohshme si pasojë e mungesës së interpretëve të kualifikuar dhe mungesës së programeve të qëndrueshme të edukimit dhe trajnimit për profesionistët e rinj. Si pasojë, shërbimet në gjuhët e komuniteteve joshumicë nuk ofrohen në mënyrë të mjaftueshme. Përderisa shërbimet në gjuhën serbe përgjithësisht janë të disponueshme, ofrimi i shërbimeve në gjuhët boshnjake, turke dhe rome mbetet kryesisht i parregullt.⁷ Zbatimi efektiv i të drejtave gjuhësore është thelbësor për të garantuar qasje të barabartë në shërbimet publike dhe për të nxitur kohezionin shoqëror në një shoqëri shumëgjuhëshe dhe shumetnike. Megjithatë, pa burime shtesë, staf të mjaftueshëm dhe ngritje sistematike të kapaciteteve, komunat do të vazhdojnë të përballen me sfida në zbatimin e plotë të kuadrit ligjor në fuqi. Afatet e përkthimit dhe ngarkesa e punës Kufizimet në kapacitete dhe numri i pamjaftueshëm i stafit shkaktojnë vonesa dhe mangësi të shpeshta në përkthim dhe interpretim. Cilësia e pajisjeve dhe teknologjive në dispozicion mbetet e pamjaftueshme në shumicën e komunave.⁸ Komunat më të mëdha shumëgjuhëshe përballen me ngarkesë veçanërisht të lartë pune, gjë që ndikon drejtpërdrejt në qasjen në kohë në informata, dokumente publike dhe shërbime për komunitetet joshumicë, si dhe në pjesëmarrjen e publikut në të gjitha gjuhët zyrtare. Ndërgjegjësimi i publikut dhe përdorimi i mekanizmave të ankesave Ndërgjegjësimi i publikut për të drejtat gjuhësore dhe mekanizmat në dispozicion për paraqitjen e ankesave mbetet shumë i ulët. Gjatë periudhës raportuese, në ZKGJ u dorëzua vetëm një ankesë zyrtare nga banorët lidhur me mosrespektimin e detyrimeve gjuhësore nga komuna. Besimi i kufizuar i publikut në institucionet përgjegjëse dhe vetëdija e ulët për të drejtat gjuhësore rezultojnë në raportim të pakët të shkeljeve Misioni i OSBE-së në Kosovë do të vazhdojë t’i mbështesë institucionet për të përmirësuar zbatimin e legjislacionit për gjuhët përmes monitorimit, angazhimit në politika dhe ngritjes së kapaciteteve. Duke forcuar koordinimin ndërinstitucional, duke avokuar për rritjen e mbështetjes për kapacitetet e përkthimit dhe interpretimit, si dhe duke rritur ndërgjegjësimin e komuniteteve, Misioni do të kontribuojë në mbrojtjen dhe promovimin më efektiv të të drejtave gjuhësore në Kosovë. ⁷ Mungesa e përkthyesve të dedikuar u vu re në: Klinë, Fushë Kosovë, Obiliq, Mamushë, Skenderaj dhe Hani i Elezit për gjuhën serbe; në Mitrovica Jugore dhe Vushtrri për gjuhën turke; dhe në Prizren dhe Graçanicë për gjuhën rome ⁸ Bazuar në reagimet e përsëritura të dhëna Misionit nga përkthyesit dhe interpretët komunalë gjatë punëtorive dhe takimeve të mbajtura gjatë viteve 2024 dhe 2025 në të gjitha rajonet.
1 2 3 4 5 Mbështetja për Zyrën e Komisionerit për Gjuhët dhe koordinimin ndërinstitucional Të vazhdohet avokimi i koordinuar me Zyrën e Kryeministrit për të siguruar burime të mjaftueshme financiare dhe njerëzore për Zyrën, përfshirë emërimin e Komisionerit për Gjuhët. Të ndihmohet në identifikimin e zgjidhjeve për forcimin e koordinimit të rregullt ndërmjet Zyrës së Komisionerit për Gjuhët dhe komunave (përfshirë komunat veriore), duke siguruar mbikëqyrje të qëndrueshme, ndjekje sistematike të rekomandimeve dhe llogaridhënie efektive. Të ofrohet mbështetje teknike për Zyrën e Komisionerit për Gjuhët në mënyrë që të zhvillohen aktivitete të rregullta informuese dhe ndërgjegjësuese për të gjitha komunitetet. Avokimi për disponueshmërinë e interpretëve dhe mundësitë për edukim Së bashku të avokohet për rekrutimin në kohë të përkthyesve dhe interpretëve të kualifikuar me pozita të përhershme në komuna. Të bashkëpunohet me institucionet dhe partnerët përkatës për zhvillimin e programeve të qëndrueshme të edukimit dhe certifikimit për përkthyes dhe interpretë. Të lehtësohen dhe/ose financohen mundësi të zhvillimit profesional për përkthyesit dhe interpretët. Të promovohet futja e mësimit të ndërsjellë të gjuhëve zyrtare në shkolla për të nxitur dygjuhësinë dhe mirëkuptimin ndërkulturor. Inkurajimi i emërimit të personave kontaktues komunalë për gjuhët Të avokohet pranë institucioneve komunale për emërimin e Personave kontaktues për gjuhët të kualifikuar dhe funksionalë në të gjitha komunat. Të avokohet për ofrimin e trajnimeve të targetuara për stafin komunal mbi përgjegjësitë që kanë të bëjnë me të drejtat gjuhësore, detyrimet ligjore dhe praktikat më të mira. Promovimi i afateve të balancuara të përkthimit dhe ngarkesës së punës Të avokohet për vendosjen e afateve të qarta për përkthim dhe standardeve të cilësisë. Të mbështetet financiarisht sigurimi i pajisjeve teknike dhe teknologjive moderne të përkthimit për të përmirësuar saktësinë, konsistencën dhe ofrimin në kohë të shërbimeve. Rritja e ndërgjegjësimit publik për të drejtat gjuhësore dhe mekanizmat e ankesave Të mbështetet zbatimi i fushatave të targetuara të ndërgjegjësimit publik për të drejtat gjuhësore, institucionet përgjegjëse dhe mekanizmat ekzistues të ankesave. Të mbështetet Zyra e Komisionerit për Gjuhët për të përmirësuar qasshmërinë, reagimin në kohë dhe dukshmërinë e mekanizmave të ankesave. Të fuqizohet shoqëria civile për të mbështetur aktivitetet informuese dhe ndërgjegjësuese, veçanërisht për komunitetet joshumicë. Adresimi i sfidave të vazhdueshme kërkon angazhim të ripërtërirë institucional dhe mbështetje të qëndrueshme nga partnerët ndërkombëtarë. Sinergjia ndërmjet partnerëve ndërkombëtarë dhe iniciativat e koordinuara janë thelbësore për të ofruar avokim efektiv, asistencë teknike dhe mbështetje financiare për institucionet përgjegjëse.
Language Rights in Practice Why Joint Action Cannot Wait ADVOCACY BRIEF
The OSCE Mission in Kosovo (the Mission) monitors and supports the implementation of language rights in Kosovo, in line with its mandate to promote human rights, institutional accountability, and inclusiveness. The Constitution¹ and the Law on the Use of Languages² guarantee the equal status of Albanian and Serbian as official languages and provide for the use of other community languages at the municipal level. Despite this strong legal framework, persistent shortcomings and incompliances remain. As a result, language rights remain a priority issue requiring enhanced attention and support. This brief highlights key gaps and priority areas for support. It aims to guide the Mission and international partners in supporting responsible institutions to strengthen compliance, accountability and the effective protection of language rights and multilingualism in Kosovo. Delays and gaps in the implementation of language rights continue to undermine equitable access to public services, participation in public life and communications with institutions, particularly for non-majority communities. If not addressed, these challenges may weaken trust in public institutions, negatively affect inter-community relations, and hinder the development of a diverse and inclusive multilingual society. The brief draws on Mission monitoring conducted between April 2023 and June 2025 in all 38 municipalities, including engagement with municipal language focal points, interpreters, communities’ participation mechanisms, information offices, legal officers, and officers for European integration. These observations provide an evidence-based overview of structural challenges affecting the effective implementation of language rights and multilingualism at the municipal level. Support to the Office of the Language Commissioner The Office of the Language Commissioner (OLC) plays a critical oversight and advisory role, yet available resources remain insufficient to fully perform its mandate and ensure institutional compliance. Vacant since January 2025,³ the lack of a Language Commissioner limits institutional oversight and public accountability. This manifests as inconsistent communication with municipalities,⁴ and limited follow-up on recommendations issued by the OLC, thus weakening local enforcement.⁵ Appointment of municipal Language Focal Points Language Focal Points (LFPs) co-ordinate integral processes to ensure municipal compliance with language legislation, namely, the provision of services to residents, interpretation and the translation of public- facing documents in the legally mandated languages. Despite the requirement in the Regulation on the Office of the Language Commissioner,⁶ only 22 out of 38 municipalities have appointed LFPs. Limited awareness, administrative barriers, and political constraints hinder compliance. ¹ Kosovo Constitution, Article 5 Languages and Article 59 Rights of Communities and their Members. ² Law No. 02/L-37 on the Use of Languages. ³ Recruitment was ongoing at the time of drafting; on 19 June 2026, the Admission Commission for the position was appointed. ⁴ During the reporting period, 17 of 38 municipalities reported no contact with the OLC. ⁵ Three municipalities confirmed having received recommendations on language compliance, out of which one remained unresolved during the reporting period. ⁶ Regulation No. 07/2012 on the Office of the Language Commissioner, Article 15.
Availability of interpreters and educational opportunities Municipalities often rely on ad hoc and temporary arrangements due to a shortage of qualified interpreters and the absence of sustainable education and training pathways for new professionals. This results in inadequate availability of services in non-majority languages. While services in Serbian are generally available, provision in Bosnian, Turkish, and Romani languages remains mostly irregular.⁷ Effective implementation of language rights is essential for ensuring equal access to public services and fostering social cohesion in a multi-lingual and multi-ethnic society. Nevertheless, without enhanced resources, adequate staffing and systematic capacity building, municipalities will continue to face challenges in fully complying with the applicable legal framework. Translation timelines and workloads Capacity constraints and limited staffing lead to frequent delays or shortcomings in translation and interpretation. The quality of available equipment and technologies remains inadequate in most municipalities.⁸ Larger multi-lingual municipalities face especially high workloads, directly undermining timely access to information, public documents, and services for non-majority communities, as well as public participation in all official languages. Public awareness and use of complaint mechanisms Public awareness of language rights and available complaint mechanisms remains very low. During the reporting period, only one formal complaint was submitted to the OLC by residents about the municipality’s failure to comply with its language obligations. Limited public trust in responsible institutions and weak public awareness of language rights results in low reporting of violations. The OSCE Mission in Kosovo will continue supporting institutions to enhance language compliance through monitoring, policy engagement, and capacity building. By strengthening inter-institutional co-ordination, advocating for increased support to translation and interpretation capacities, as well as awareness-raising among communities, the Mission will contribute to enhanced protection and promotion of language rights in Kosovo. ⁷ A lack of dedicated translators was observed in: Klinë/Klina, Fushë Kosovë/Kosovo Polje, Obiliq/Obilić, Mamuşa/Mamushë/Mamuša, Skenderaj/Srbica and Hani i Elezit/Elez Han for Serbian language; in Mitrovicë/Mitrovica South and Vushtrri/Vučitrn for Turkish language; and in Prizren and Gračanica/Graçanicë for Romani language. ⁸ Based on repeated feedback given to the Mission by municipal translators and interpreters during workshops and meetings held throughout 2024 and 2025 in all regions.
1 2 3 4 5 Support the Office of the Language Commissioner and inter-institutional co- ordination Continue co-ordinated advocacy with the Office of the Prime Minister to ensure adequate allocation of financial and human resources to the Office, including the appointment of the Language Commissioner. Help identify solutions to enhance regular co-ordination between the OLC and municipalities (including northern municipalities), ensuring consistent oversight, systematic follow-up on recommendations and effective accountability. Provide technical support to the OLC to conduct regular outreach to all communities. Advocate for availability of interpreters and educational opportunities Jointly advocate for the timely recruitment of qualified permanent translators and interpreters in municipalities. Engage with relevant institutions and partners to develop sustainable education and certification pathways for translators and interpreters. Facilitate and/or fund professional training opportunities for translators and interpreters. Promote the introduction of mutual official language learning in schools to foster bilingualism and inter-cultural understanding. Encourage the appointment of Municipal Language Focal Points Advocate with municipal institutions that qualified LFPs are appointed and effectively performing their functions in all municipalities. Advocate for the provision of targeted training to municipal staff on language rights- related responsibilities, legal obligations and best practices. Promote balanced and compliant translation timelines and workloads Advocate for the introduction of clear translation timelines and quality standards. Financially support the provision of technical equipment and modern translation technologies to improve accuracy, consistency and timeliness. Raise public awareness for language rights and complaint mechanisms Support the implementation of targeted public awareness campaigns on language rights, relevant stakeholders and existing complaint mechanisms. Support the OLC to improve accessibility, responsiveness, and visibility of complaint mechanisms. Empower civil society to support outreach, especially to non-majority communities. Addressing persistent challenges, therefore, requires renewed institutional commitment and sustained support from international partners. Synergies among international partners and co- ordinated initiatives are essential to provide effective advocacy, technical assistance, and financial support to the responsible institutions.
Jezička prava u praksi Zašto zajedničko delovanje ne sme da čeka SAŽETAK POLITIKE ZAGOVARANJA
Misija OEBS-a na Kosovu (Misija) prati i podržava ostvarivanje jezičkih prava na Kosovu, u skladu sa svojim mandatom da promoviše ljudska prava, odgovornost institucija i inkluzivnost. Ustav¹ i Zakon o upotrebi jezika² garantuju ravnopravan status albanskog i srpskog kao službenih jezika i predviđaju upotrebu jezika drugih zajednica na opštinskom nivou. I pored snažnog pravnog okvira, još uvek postoje propusti i slučajevi nepoštovanja zakonskih obaveza. Zbog toga jezička prava ostaju prioritetno pitanje koje zahteva veću pažnju i podršku. Ovaj sažetak ukazuje na glavne nedostatke i prioritetne oblasti koje zahtevaju podršku. Ima za cilj da usmeri Misiju i međunarodne partnere u pružanju podrške nadležnim institucijama radi jačanja poštovanja zakonskih obaveza, odgovornosti i efikasne zaštite jezičkih prava i višejezičnosti na Kosovu. Kašnjenja i nedostaci u primeni jezičkih prava i dalje ometaju ravnopravan pristup javnim uslugama, učešće u javnom životu i komunikaciju sa institucijama, posebno za nevećinske zajednice. Ukoliko se ne reše, ovi izazovi mogu da oslabe poverenje u rad javnih institucija, da negativno utiču na odnose između zajednica i otežaju razvoj raznolikog i inkluzivnog višejezičnog društva. Ovaj sažetak se zasniva na praćenju koje je sprovela Misija u periodu od aprila 2023. do juna 2025. godine u svih 38 opština, uključujući saradnju sa kontakt osobama za jezička pitanja u opštini, pismenim i usmenim prevodiocima, predstavnicima mehanizama za učešće zajednica, kancelarijama za informisanje, pravnim službenicima i službenicima za evropske integracije. Ova zapažanja pružaju na činjenicama zasnovan pregled strukturalnih izazova koji utiču na efikasno sprovođenje jezičkih prava i višejezičnosti na opštinskom nivou. Podrška Kancelariji poverenika za jezike Kancelarija poverenika za jezike (KPJ) ima ključnu nadzornu i savetodavnu ulogu, ali raspoloživi resursi nisu dovoljni za potpuno izvršavanje njenog mandata i obezbeđivanje institucionalnog poštovanja obaveza. Mesto poverenika za jezike je upražnjeno od januara 2025. godine,³ što ograničava institucionalni nadzor i javnu odgovornost. To se ogleda u nedoslednoj komunikaciji sa opštinama,⁴ i ograničenom praćenju preporuka koje izdaje KPJ, čime se slabi sprovođenje na lokalnom nivou.⁵ Imenovanje kontakt osoba za jezička pitanja u opštinama Kontakt osobe za jezička pitanja (KOJP) koordinišu ključne procese kojima se obezbeđuje usklađenost opština sa zakonskim propisima o upotrebi jezika, uključujući pružanje usluga građanima, usmeno i pismeno prevođenje javno dostupnih dokumenata na jezicima propisanim zakonom. Uprkos obavezi koju predviđa Uredba o Kancelariji poverenika za jezike,⁶ samo 22 od 38 opština imenovale su kontakt osobe za jezička pitanja. Ograničena informisanost, administrativne prepreke i politička ograničenja ometaju poštovanje ove obaveze. ¹ Ustav Kosova, član 5 [Jezici] i član 59 [Prava zajednica i njihovih pripadnika]. ² Zakon br. 02/L-37 o upotrebi jezika. ³ U vreme izrade ovog dokumenta odvijao se proces zapošljavanja; 19. juna 2026. godine imenovana je Komisija za prijem kandidata za ovu funkciju. ⁴ Tokom izveštajnog perioda, 17 od 38 opština je prijavilo da nisu imale nikakav kontakt sa KPJ. ⁵ Tri opštine su potvrdile da su primile preporuke u vezi sa poštovanjem jezičkih prava, od kojih jedna preporuka nije bila sprovedena tokom izveštajnog perioda. ⁶ Uredba br. 07/2012 o Kancelariji poverenika za jezike, član 15.
Dostupnost prevodilaca i mogućnosti obrazovanja Opštine se često oslanjaju na ad hoc i privremena rešenja zbog nedovoljnog broja kvalifikovanih prevodilaca i nepostojanja održivog obrazovanja i programa obuke za nove stručnjake. To dovodi do ograničene dostupnosti usluga na jezicima nevećinskih zajednica. Premda su usluge na srpskom jeziku uglavnom dostupne, pružanje usluga na bosanskom, turskom i romskom jeziku uglavnom se odvija neredovno.⁷ Delotvorna primena jezičkih prava od suštinskog je značaja za obezbeđivanje jednakog pristupa javnim uslugama i jačanje društvene kohezije u višejezičnom i multietničkom društvu. Međutim, bez dodatnih resursa, adekvatnog kadra i sistematskog jačanja kapaciteta, opštine će i dalje imati poteškoće da u potpunosti postupaju u skladu sa važećim pravnim okvirom. Rokovi za prevođenje i obim posla Ograničeni kapaciteti i nedovoljan broj zaposlenih dovode do čestih kašnjenja ili nedostataka u pismenom i usmenom prevođenju. I dalje su oprema i tehnologija u većini opština nedovoljnog kvaliteta.⁸ Veće višejezične opštine suočavaju se sa posebno velikim obimom posla, što direktno otežava pravovremen pristup informacijama, javnim dokumentima i uslugama za nevećinske zajednice, kao i učešće javnosti na svim službenim jezicima. Podizanje svesti i korišćenje žalbenih mehanizama Javnost je i dalje veoma slabo upoznata sa jezičkim pravima i dostupnim žalbenim mehanizmima. Tokom izveštajnog perioda, građani su Kancelariji poverenika za jezike podneli samo jednu zvaničnu žalbu zbog nepoštovanja obaveza o upotrebi jezika od strane opštine. Ograničeno poverenje javnosti u rad nadležnih institucija i nedovoljna informisanost o jezičkim pravima za posledicu imaju nizak nivo prijavljivanja kršenja jezičkih prava. Misija OEBS-a na Kosovu će nastaviti da podržava institucije u unapređenju poštovanja jezika kroz nadgledanje, angažovanje u oblasti politike i jačanje kapaciteta. Jačanjem koordinacije među institucijama, zagovaranjem jačanja kapaciteta za usmeno i pismeno prevođenje kao i podizanjem svesti među zajednicama, Misija će doprineti boljoj zaštiti i unapređenju jezičkih prava na Kosovu. ⁷ Nedovoljan broj stalno angažovanih prevodilaca uočen je u: Klini, Kosovom Polju, Obiliću, Mamuši, Srbici i Elez Hanu za srpski jezik; Južnoj Mitrovici i Vučitrnu za turski jezik; i Prizrenu i Gračanici za romski jezik. ⁸ Na osnovu ponovljenih povratnih informacija koje su opštinski pismeni i usmeni prevodioci dostavili Misiji na radionicama i sastancima održanim tokom 2024. i 2025. godine u svim regionima.
1 2 3 4 5 Podržati Kancelariju poverenika za jezike i međuinstitucionalnu koordinaciju Nastaviti sa aktivnostima koordinisanog zagovaranja sa Kabinetom premijera radi obezbeđivanja adekvatnih finansijskih i ljudskih resursa za Kancelariju, uključujući imenovanje poverenika za jezike. Pomoći u pronalaženju rešenja za unapređenje redovne koordinacije između KPJ i opština (uključujući severne opštine), radi doslednog nadzora, sistematskog praćenja sprovođenja preporuka i delotvorne odgovornosti u praksi. Pružiti tehničku podršku Kancelariji poverenika za jezike radi redovnog informisanja i saradnje sa svim zajednicama. Zagovarati dostupnost prevodilaca i obrazovne mogućnosti Zajednički se zalagati za blagovremeno zapošljavanje kvalifikovanih stalno angažovanih pismenih i usmenih prevodilaca u opštinama. Sarađivati sa relevantnim institucijama i partnerima na razvoju održivih programa obrazovanja i certifikacije za usmene i pismene prevodioce. Potpomoći i/ili finansirati stručno usavršavanje za usmene i pismene prevodioce. Promovisati uvođenje uzajamnog učenja službenih jezika u školama radi podsticanja dvojezičnosti i razumevanja među kulturama. Podstaći imenovanje kontakt osoba za jezička pitanja u opštinama Zagovarati kod opštinskih institucija imenovanje kvalifikovanih kontakt osoba za jezička pitanja kako bi efikasno obavljale svoje funkcije u svim opštinama. Zagovarati organizovanje ciljanih obuka za opštinske službenike o obavezama u oblasti jezičkih prava, zakonskim obavezama i dobrim praksama. Promovisati realne rokove za prevođenje i ravnomeran obim posla u skladu sa propisima Zagovarati uvođenje jasnih rokova za prevođenje i standarda kvaliteta. Finansijski podržati nabavku tehničke opreme i savremenih tehnologija za prevođenje u cilju unapređenja tačnosti, doslednosti i blagovremenosti. Podići svest javnosti o jezičkim pravima i žalbenim mehanizmima Podržati sprovođenje ciljanih kampanja za podizanje svesti o jezičkim pravima, relevantnim institucijama i postojećim žalbenim mehanizmima. Podržati KPJ u unapređenju dostupnosti, odgovornog reagovanja i vidljivosti žalbenih mehanizama. Osnažiti građansko društvo da doprinese aktivnostima informisanja i komunikacije, posebno sa nevećinskim zajednicama. Stoga je za rešavanje postojećih izazova neophodna pojačana institucionalna posvećenost i kontinuirana podrška međunarodnih partnera. Sinergija između međunarodnih partnera i koordinisane inicijative od suštinskog su značaja za efikasno zagovaranje, tehničku pomoć i finansijsku podršku nadležnim institucijama.