1 MONITORI I TË DREJTAVE PRONËSORE EDICIONI 13: KORRIK – DHJETOR 2025 Misioni i OSBE-së në Kosovë (OSBE) punon me institucionet e Kosovës për ta mbështetur zbatimin e kornizës ligjore dhe të politikave për mbrojtjen e të drejtave pronësore dhe banesore të pjesëtarëve të komuniteteve në pozitë të cenueshme. Në shërbim të këtij qëllimi, OSBE rregullisht monitoron dhe raporton mbi zhvillimet, si dhe i këshillon institucionet sa i përket respektimit të legjislacionit përkatës, standardeve ndërkombëtare dhe praktikave më të mira. Monitori i të drejtave pronësore është botim gjashtëmujor që përmban vëzhgimet e monitoruesve në terren të OSBE-së për pesë rajonet në vijim: Gjilan (GN), Mitrovicë (MI), Pejë (PE), Prishtinë (PR) dhe Prizren (PZ). Ky botim synon të ofrojë një pasqyrë të përmbledhur të situatës në fushën e të drejtave pronësore dhe banesore të pjesëtarëve të komuniteteve joshumicë, personave të zhvendosur (PZH), si dhe pjesëtarëve të komunitetit shumicë në zonat ku përbejnë pakicë numerike. Qëllimi i këtij botimi është t’u ndihmojë institucioneve përgjegjëse në adresimin e çështjeve lidhur me zbatimin e legjislacionit dhe të vendimeve, dhe të shërbejë si mekanizëm për përcjellje të përparimit të shënuar dhe tejkalimit të hendeqeve të evidentuara. NUMRI I RASTEVE PËR PERIUDHËN PËR TË CILËN RAPORTOHET SHPRONËSIM 82 UZURPIM I KUNDËRLIGJSHËM 2 BANIMI SOCIAL 0 APLIKIM PËR LEGALIZIM TË NDËRTIMEVE PA LEJE 3988 PLANIFIKIM HAPËSINOR 4 NDARJE E TOKËS KOMUNALE 0 TATIMI NË PRONË TË PALUAJTSHME 0 ZHVILLIMET KRYESORE SIPAS FUSHËS SHPRONËSIM Përkufizim: Shpronësimi paraqet një akt të autorizuar ligjërisht nga autoritetet për heqjen e të drejtave pronësore nga pronari i pronës private ose publike, me qëllim të arritjes së një interesi të caktuar publik, sipas kushteve të përcaktuara me ligj, ku parashihet edhe kompensimi për pronarët. Ky edicion i Monitorit pasqyron numrin e shpronësimeve që kanë prekur pronat e grupeve në pozitë të cenueshme, me fokus në komunitetet joshumicë dhe PZH-të. Gjatë periudhës raportuese: 82 prona private (parcela) janë prekur nga shpronësimet në rajonet e Prishtinës, Prizrenit, dhe Pejës. Nga këto, 79 u përkisnin anëtarëve të komunitetit serbë të Kosovës, dy u përkisnin anëtarëve egjiptian të Kosovës, dhe një i përkiste një anëtari nga komuniteti ashkali i Kosovës. UZURPIMI I KUNDËRLIGJSHËM 0 0 76 5 1 0 10 20 30 40 50 60 70 80 GN MI PE PR PZ Rastet sipas rajonit
2 Përkufizim: Uzurpimi i kundërligjshëm i pronës se paluajtshme është vepër penale sipas nenit 320 të Kodit Penal. Pronat e grupeve në pozitë të cenueshme, në veçanti të komuniteteve joshumicë dhe të PZH-ve, kanë qenë shpesh objekt i uzurpimit të kundërligjshëm. Ky edicion i Monitorit pasqyron numrin e uzurpimeve të kundërligjshme të pronës që kanë ndodhur gjatë periudhës për të cilën raportohet. Periudha raportuese: Gjatë periudhës raportuese janë regjistruar dy raste të uzurpimit të kundërligjshëm në rajonin e Gjilanit. BANIMI SOCIAL Përkufizim: Banimi social është një detyrim i autoriteteve për t’i adresuar nevojat për strehim të individëve dhe familjeve që nuk mund të përballojnë një standard adekuat jetese. Ky edicion i Monitorit pasqyron numrin e rasteve ku grupet në pozitë të cenueshme të tilla si gratë, të rinjtë dhe komunitetet joshumicë kanë përfituar banim social. Periudha raportuese: Nuk ka pasur ndarje të banesave sociale gjatë periudhës raportuese. APLIKIMET PËR LEGALIZIM TË NDËRTIMEVE PA LEJE Përkufizim: Legalizimi është proces i drejtuar nga autoritetet për legalizimin e ndërtimeve pa leje. Sipas Ligjit për Trajtimin e Ndërtimeve pa Leje, një strukturë e ndërtuar në parcelën e një pale tjetër nuk mund të legalizohet derisa të jetë vërtetuar pronësia ose e drejta e përdorimit të parcelës së tokës. Ky legjislacion synon të mbrojë grupet e cenueshme, duke përfshirë komunitetet jo-shumicë dhe/ose personat e zhvendosur (PZh), nga rastet e uzurpimit të kundërligjshëm të tokës së tyre. Ky edicion pasqyron numrin e aplikimeve dhe certifikatave të legalizimit të lëshuara për ndërtimet pa leje. Periudha raportuese: Gjatë periudhës për të cilën raportohet janë parashtruar 3,988 kërkesa për legalizim të ndërtimeve pa leje në mbarë Kosovën. Autoritetet komunale kanë nxjerrë 1,021 certifikata për legalizim, nga të cilat shtatë u janë lëshuar serbeve të Kosovës. Nga ana tjetër, nuk është regjistruar asnjë rast i ndërtimeve të kundërligjshme në parcela të uzurpuara të komuniteteve joshumicë dhe/ose PZH-ve. Ndonëse ky fakt vlen të përmendet si arritje e rëndësishme, duhet vazhduar me monitorim të rregullt për të siguruar që të mos legalizohet asnjë ndërtim i këtillë, veçanërisht duke e pasur parasysh natyrën persistuese të praktikës së ndërtimit të paligjshëm. Shënim: Përgjithësisht komunat në Kosovë nuk mbajnë të dhëna të kategorizuara sipas komunitetit për parashtruesit e kërkesave për legalizim. 2 0 0 0 0 0 0.5 1 1.5 2 2.5 GN MI PE PR PZ Raste sipas rajonit 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Raste sipas rajonit
3 PLANIFIKIMI HAPËSIN0R Përkufizim: Planifikimi hapësinor është politikë e autoriteteve për rregullimin e hapësirës publike në të gjitha nivelet. Pjesëmarrja në procesin e hartimit të dokumenteve të planifikimit hapësinor është thelbësore jo vetëm për vlerësimin dhe theksimin e nevojave të komuniteteve, por edhe për të siguruar mbrojtjen e të drejtave individuale pronësore. Ky edicion pasqyron numrin e proceseve të planifikimit hapësinor ku janë marrë parasysh nevojat e grupeve në pozitë të cenueshme, komuniteteve joshumicë, grave dhe/ose rinisë. Periudha raportuese: Anëtarë të komuniteteve joshumicë, gra dhe/ose të rinj kanë marrë pjesë në katër procese të planifikimit hapësinor në rajone të Prizrenit, Pejës dhe Gjilanit. NDARJA E TOKËS KOMUNALE Përkufizim: Ndarja e tokës komunale për projekte që lidhen me kthimin është procedurë/iniciativë e autoriteteve që ndërmerret me qëllim të realizimit të interesit dhe/ose politikave të caktuara publike. Ky edicion paraqet numrin e rasteve ku komunat kanë ndarë tokë komunale për projekte të kthimit dhe/ose për pjesëtarët e komuniteteve joshumicë gjatë periudhës për të cilën raportohet. Periudha raportuese: Nuk është evidentuar asnjë rast i ndarjes së tokës komunale për projekte që lidhen me kthimin e PZH-ve apo për anëtarë të komuniteteve joshumicë. TATIMI NË PRONËN E PALUAJTSHME Përkufizim: Tatimi në pronë të paluajtshme është një tarifë e detyrueshme e parashikuar dhe e aplikuar nga autoritetet për pronësinë ose të drejtën e përdorimit të pronave banesore, bujqësore dhe komerciale. Megjithatë, ka raste në të cilat pronat që u përkasin anëtarëve të komuniteteve jo-shumicë ishin ose janë të uzurpuara në mënyrë të paligjshme, dhe pronari vazhdon të mbajë detyrime tatimore pavarësisht se nuk është fizikisht në posedim të një prone të tillë. Ky edicion shfaq numrin e anëtarëve të komuniteteve jo- shumicë të liruar nga pagesa e tatimit të pronës së paluajtshme për shkak se pronat e tyre janë të uzurpuara në mënyrë të paligjshme. Shënim: Sipas nenit 39 të Ligji nr. 06/L-005 për tatimin në pronën e paluajtshme (Ligji), në fuqi nga 1 tetori 2018, lirohen nga detyrimet tatimore personat prona e të cilëve rezulton të ketë qenë apo të jetë e uzurpuar sipas një vendimi përfundimtar të nxjerrë nga një autoritet publik, kompetent për të shqyrtuar rastet e uzurpimeve të paligjshme në Kosovë. 235 343 565 1494 1351 PZ PR PE MI GN 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 Raste sipas rajonit 1 0 1 0 2 0 0.5 1 1.5 2 2.5 PZ PR PE MI GN Numri i anëtarëve nga komunitetet joshumicë sipas rajonit 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Raste sipas rajonit
4 Periudha raportuese: Asnjë anëtar i komuniteteve jo-shumicë dhe/ose PZH nuk është liruar nga pagesa e tatimit në pronë të paluajtshme. Nuk është parashtruar asnjë kërkesë për lirim nga pagesa nga komunitetet jo-shumicë. PËRMBLEDHJE E ZHVILLIMEVE KRYESORE Gjatë periudhës për të cilën raportohet, shpronësimet kanë vazhduar të ndikojnë në të drejtat pronësore të komuniteteve joshumicë: 82 prona janë prekur që nga korriku deri në dhjetor 2025. Kjo tregon rritje krahasuar me periudhën raportuese paraprake (janar-qershor 2025), kur ishin evidentuar vetëm 11 raste. Për më tepër, janë regjistruar dy raste të uzurpimit të paligjshëm të pronave të komunitetit joshumicë, gjë që e konfirmon se uzurpimi i paligjshëm i pronave ende vazhdon, ndonëse numrat janë ulur që nga viti 2020. Krahas kësaj, legalizimi i ndërtimeve pa leje ka vazhduar me hap të ulët. Gjatë periudhës raportuese, janë lëshuar vetëm 1,021 certifikata legalizimi, krahasuar me 3,998 aplikacione të paraqitura. Krahas kësaj, gjatë kësaj periudhe, janë zhvilluar vetëm katër procese të planifikimit hapësinor ku kanë marrë pjesë komunitetet e cenueshme, krahasuar me 28 procese të tilla në periudhën paraprake raportuese. 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Raste sipas rajonit
1 PROPERTY RIGHTS MONITOR EDITION 13: JULY – DECEMBER 2025 The OSCE Mission in Kosovo (OSCE) works with Kosovo institutions to support the implementation of the policy and legal framework for the protection of property and housing rights of members of vulnerable communities. To this end, the OSCE regularly monitors, collects accessible data, and reports on developments and provides guidance to institutions on compliance with relevant legislation, international standards, and best practices. The Property Rights Monitor (the Monitor) is a biannual publication presenting observations by OSCE field monitors in the following five regions: Gjilan/Gnjilane (GN), Mitrovicë/Mitrovica (MI), Pejë/Peć (PE), Prishtinë/Priština (PR), and Prizren (PZ). It provides an overview of the situation regarding property and housing rights affecting members of non-majority communities, displaced persons (DPs), and majority community members living in areas where they are in a numerical minority. The Monitor is intended to assist responsible institutions in addressing challenges related to the implementation of legislation and the enforcement of decisions, while also serving as a tool to track progress and identify gaps. NUMBER CASES FOR THE REPORTING PERIOD EXPROPRIATION 82 ILLEGAL OCCUPATION 2 SOCIAL HOUSING 0 APPLICATIONS FOR LEGALIZATION OF UNPERMITTED CONSTRUCTIONS 3988 SPATIAL PLANNING 4 MUNICIPAL LAND ALLOCATION 0 IMMOVABLE PROPERTY TAX 0 KEY DEVELOPMENTS BY AREA EXPROPRIATION Defined: Expropriation is a legally authorised act by authorities to remove ownership rights from a public or private property owner in order to pursue a public interest. It is subject to conditions prescribed by law, including the provision of compensation to affected owners. This edition of the Monitor presents the number of expropriations affecting properties of vulnerable groups, with a particular focus on non-majority communities and displaced persons (DPs). Reporting period: 82 private properties (parcels) were affected by expropriation in the Prishtinë/Priština, Prizren, and Pejë/Peć regions. Of these, 79 belonged to members of the Kosovo Serb community, two to Kosovo Egyptians, and one to a Kosovo Ashkali. ILLEGAL OCCUPATION 0 0 76 5 1 0 10 20 30 40 50 60 70 80 GN MI PE PR PZ Cases by Region
2 Defined: Illegal occupation of immovable property is a criminal offence according to Article 320 of the Criminal Code. Properties belonging to vulnerable groups, particularly members of non-majority communities and DPs, have frequently been subject to illegal occupation. This edition of the Monitor reflects the number of illegal property occupations that occurred during the reporting period. Reporting period: Two cases of illegal occupation of property were recorded in Gjilan/Gnjilane region. SOCIAL HOUSING Defined: Social housing is an obligation of the authorities to address the housing needs of individuals and families that cannot afford an appropriate standard of living. This edition of the Monitor presents the number of cases in which members of vulnerable groups, such as women, youth, and non-majority communities, have benefited from social housing. Reporting period: No allocation of social housing was recorded. APPLICATIONS FOR LEGALIZATION OF UNPERMITTED CONSTRUCTIONS Defined: Legalization is a process led by authorities to legalize unpermitted constructions. According to the Law on the Treatment of Constructions without Permit, a structure constructed on another party’s land parcel cannot be legalized until ownership or the right to use the land parcel has been ascertained. This legislation aims to protect vulnerable groups, including non-majority communities and/or displaced persons (DPs), from the illegal occupation of their land parcels. This edition includes the number of applications for legalization and certificates issued for unpermitted constructions. Reporting period: 3,988 applications for the legalization of constructions without permits were filed Kosovo- wide. Municipal authorities issued 1,021 legalization certificates, of which seven were issued to Kosovo Serbs. No cases of unlawful construction on illegally occupied land parcels belonging to non-majority communities and/or DPs were recorded during the reporting period. While this is an important observation, continued monitoring remains necessary to ensure that such constructions are not legalized in the future, particularly given the persistence of illegal construction practices. Of note: Municipalities in Kosovo generally do not maintain community-disaggregated data on applicants in the legalization process. 2 0 0 0 0 0 0.5 1 1.5 2 2.5 GN MI PE PR PZ Cases by Region 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Cases by Region 235 343 565 1494 1351 PZ PR PE MI GN 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 Cases by Region
3 SPATIAL PLANNING Defined: Spatial planning is the policy of authorities to regulate public space at all levels. Participation in the process of drafting spatial planning documents is crucial not only for assessing and voicing the needs of communities, but also for ensuring the protection of individual property rights. This edition reflects the number of spatial planning processes in which the needs of vulnerable groups, non-majority communities, women and/or youth were noted. Reporting period: Members of non- majority communities, women and/or youth participated in four spatial planning processes in Prizren, Pejë/Peć and Gjilan/Gnjilane regions. MUNICIPAL LAND ALLOCATION Defined: Municipal land allocation for returns-related projects is a procedure or initiative of authorities exercised for the purpose of creating conditions for DPs to return. This edition presents the number of cases where municipalities have allocated municipal land for returns-related projects and/or for members of non- majority communities within the reporting period. Reporting period: No cases of municipal land allocation for DPs’ return-related projects or for members of non-majority communities took place. IMMOVABLE PROPERTY TAX Defined: Immovable property tax is a compulsory charge envisaged and applied by authorities for the ownership or right to use of residential, agricultural, and commercial properties. However, there are cases in which properties belonging to members of non-majority communities were or are illegally occupied, and the owner continues to carry tax liabilities despite not being physically in possession of such property. This edition shows the number of members of non-majority communities exempted from payment of the immovable property tax due to their properties being illegally occupied. Of note: According to Article 39 of Law No. 06/L- 005 on Immovable Property Tax, as of 1 October 2018, persons whose property has been or is currently illegally occupied may be exempt from tax liabilities, subject to a final decision issued by a competent public authority reviewing illegal occupation cases in Kosovo. Reporting period: No members of non-majority communities and/or displaced persons (DPs) were exempted from payment of immovable property tax. No applications for tax exemptions were submitted by members of non-majority communities. 1 0 1 0 2 0 0.5 1 1.5 2 2.5 PZ PR PE MI GN Number of members of non-majority communities by Region 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Cases by Region 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Cases by Region
4 SUMMARY OF KEY DEVELOPMENTS During the reporting period, expropriations continue to affect the property rights of non-majority communities: 82 properties were affected from July to December 2025. This marks an increase from the previous reporting period (January–June 2025), when only 11 cases were recorded. Further, two cases of illegal occupation of non-majority communities were recorded, which confirms that the illegal occupations of properties still continue, even though the numbers have decreased since 2020. In addition, legalization of unpermitted constructions continued with a slow pace. During the reporting period, only 1,021 legalization certificates were issued, compared to 3,998 applications submitted. Moreover, during this period only four spatial planning processes took place where vulnerable communities have participated, compared to 28 processes in the previous reporting period.
1 MONITOR IMOVINSKIH PRAVA TRINEASTO IZDANJE: JUL – DECEMBAR 2025. Misija OEBS-a na Kosovu (OEBS) sarađuje sa kosovskim institucijama kako bi podržala sprovođenje praktične politike i pravnog okvira za zaštitu imovinskih i stambenih prava pripadnika ugroženih zajednica. U tom cilju, OEBS redovno prati, prikuplja dostupne podatke i izveštava o trendovima i pruža smernice institucijama u vezi sa usklađenošću sa relevantnim zakonodavstvom, međunarodnim standardima i najboljim praksama. Monitor imovinskih prava (Monitor) je polugodišnja publikacija koja predstavlja zapažanja terenskih posmatrača OEBS-a u sledećih pet regiona: Gnjilane (GN), Mitrovica (MI), Peć (PE), Priština (PR) i Prizren (PZ). Publikacija pruža pregled situacije u vezi sa imovinskim i stambenim pravima koja utiču na pripadnike nevećinskih zajednica, raseljena lica (RL), kao i pripadnike većinske zajednice koji žive u sredinama gde su u brojčanoj manjini. Ova publikacija ima za cilj da pomogne nadležnim institucijama u rešavanju izazova u vezi sa sprovođenjem zakonodavstva i izvršenjem odluka, kao i da služi kao alat za praćenje napretka i identifikovanje nedostataka. BROJ SLUČAJEVA ZA IZVEŠTAJNI PERIOD EKSPROPRIJACIJA 82 BESPRAVNO ZAUZIMANJE 2 SOCIJALNO STANOVANJE 0 ZAHTEVI ZA LEGALIZACIJU OBJEKATA BEZ DOZVOLE/ODOBRENJA ZA IZGRADNJU 3988 PROSTORNO PLANIRANJE 4 DODELA OPŠTINSKOG ZEMLJIŠTA 0 POREZ NA NEPOKRETNU IMOVINU 0 GLAVNI TRENDOVI PO OBLASTI EKSPROPRIJACIJA Definisana kao: Eksproprijacija je zakonski ovlašćeni postupak vlasti kojim se od vlasnika javne ili privatne imovine oduzimaju imovinska prava radi ostvarivanja određenog javnog interesa. Podleže uslovima propisanim zakonom, uključujući obezbeđivanje naknade pogođenim vlasnicima. U ovom izdanju prikazan je broj eksproprijacija koje se odnose na imovinu ugroženih grupa sa poseban fokusom na nevećinske zajednice i raseljena lica (RL). Izveštajni period: Eksproprijacija je obuhvatila 82 privatne nepokretnosti (parcele) u regionima Priština, Prizren i Peć. Od toga je 79 pripadalo pripadnicima zajednice kosovskih Srba, dve kosovskim Egipćanima, a jedna kosovskom Aškaliji. BESPRAVNO ZAUZIMANJE 0 0 76 5 1 0 10 20 30 40 50 60 70 80 GN MI PE PR PZ Slučajevi po regionu
2 Definisano kao: Bespravno zauzimanje nepokretne imovine je krivično delo prema članu 320 Krivičnog zakonika. Imovina koja pripada ranjivim grupama, naročito pripadnicima nevećinskih zajednica i raseljenim licima (RL), često je bila izložena bespravnom zauzimanju. U ovom izdanju Monitora navodi se broj slučajeva bespravnog zauzimanja imovine u izveštajnom periodu. Izveštajni period: U regionu Gnjilana zabeležena su dva slučaja bespravnog zauzimanja imovine. SOCIJALNO STANOVANJE Definisano kao: Socijalno stanovanje je obaveza vlasti da odgovore na stambene potrebe lica i porodica koje ne mogu da priušte odgovarajući životni standard. Ovo izdanje Monitora prikazuje broj slučajeva u kojima su pripadnici ranjivih grupa, kao što su žene, mladi i nevećinske zajednice, imali koristi od socijalnog stanovanja. Izveštajni period: Nije zabeležen niti jedan slučaj dodeljenog socijalnog stanovanja. ZAHTEVI ZA LEGALIZACIJU OBJEKATA BEZ DOZVOLE/ODOBRENJA ZA IZGRADNJU Definisano kao: Legalizacija je proces koji predvode vlasti da legalizuju (ozakone) objekte izgrađene bez dozvole odnosno odobrenja za izgradnju. Prema Zakonu o postupanju sa bespravno izgrađenim objektima, objekat izgrađen na parceli koja pripada drugom licu ne može se legalizovati dok se ne utvrdi vlasništvo ili pravo korišćenja nad tom parcelom. Ovo zakonodavstvo ima za cilj da zaštiti ranjive grupe, uključujući nevećinske zajednice i/ili raseljena lica (RL), od bespravnog zauzimanja njihovih zemljišnih parcela. Ovo izdanje uključuje broj zahteva za legalizaciju i broj izdatih uverenja o legalizaciji objekata izgrađenih bez dozvole odnosno odobrenja za izgradnju. Izveštajni period: Tokom izveštajnog perioda, širom Kosova, podneto je 3.988 zahteva za legalizaciju objekata izgrađenih bez dozvole. Opštinske vlasti su izdale ukupno 1.021 uverenje o legalizaciji, od čega je sedam izdato kosovskim Srbima. Tokom izveštajnog perioda nisu zabeleženi slučajevi bespravne gradnje na nezakonito zauzetim parcelama u vlasništvu nevećinskih zajednica i/ili raseljenih lica (RL). Iako ovo predstavlja značajan nalaz, kontinuirano praćenje ostaje neophodno kako bi se osiguralo da takve građevine ne budu legalizovane u budućnosti, naročito imajući u vidu trajnu prisutnost prakse bespravne gradnje. Napomena: Opštine na Kosovu uglavnom ne vode podatke o podnosiocima zahteva u postupku legalizacije razvrstane po zajednicama. 2 0 0 0 0 0 0.5 1 1.5 2 2.5 GN MI PE PR PZ Slučajevi po regionu 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Slučajevi po regionu 235 343 565 1494 1351 PZ PR PE MI GN 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 Slučajevi po regionu
3 PROSTORNO PLANIRANJE Definisano kao: Prostorno planiranje je politika vlasti za uređenje teritorije na svim nivoima. Učestvovanje u procesu pripreme prostorno-planskih dokumenata suštinsko je ne samo radi procene i jasnog iskazivanja potreba zajednica, već i da bi se osigurala zaštita individualnih imovinskih prava. Ovo izdanje odražava broj procesa prostornog planiranja u kojima su uzete u obzir potrebe ranjivih grupa, nevećinskih zajednica, žena i/ili mladih. Izveštajni period: Tokom izveštajnog perioda pripadnici nevećinskih zajednica, žene i/ili mladi učestvovali su u četiri prostorno-planskih procesa u regionima Prizren, Peć i Gnjilane. DODELA OPŠTINSKOG ZEMLJIŠTA Definisano kao: Dodela opštinskog zemljišta za projekte povezane sa povratkom predstavlja postupak ili inicijativu vlasti koja se sprovodi sa ciljem stvaranja uslova za povratak raseljenih lica (RL). U ovom izdanju naveden je broj slučajeva u kojima su opštine u izveštajnom periodu dodelile opštinsko zemljište za povratničke projekte i/ili za pripadnike nevećinskih zajednica. Izveštajni period: Nisu zabeleženi slučajevi dodele opštinskog zemljišta za projekte povezane sa povratkom raseljenih lica (RL) niti za pripadnike nevećinskih zajednica. POREZ NA NEPOKRETNU IMOVINU Definisano kao: Porez na nepokretnu imovinu je obavezna naknada koju propisuju i naplaćuju vlasti za vlasništvo/pravo na korišćenje stambene, poljoprivredne i komercijalne imovine. Međutim, postoje slučajevi u kojima su nepokretnosti u vlasništvu pripadnika nevećinskih zajednica bile ili su i dalje nezakonito zauzete, dok vlasnik i dalje snosi poreske obaveze uprkos tome što nije u faktičkom posedu takve imovine. U ovom izdanju naveden je broj pripadnika nevećinskih zajednica koji su oslobođeni plaćanja poreza na nepokretnu imovinu zato što je njihova imovina bespravno zauzeta. Napomena: U skladu sa članom 39 Zakona br. 06/L- 005 o porezu na nepokretnu imovinu, od 1. oktobra 2018. godine, lica čija je imovina bila ili je trenutno bespravno zauzeta mogu biti oslobođena poreskih obaveza, uz uslov da nadležni javni organ koji razmatra slučajeve bespravnog zauzimanja na Kosovu donese konačnu odluku. Izveštajni period: Nijedan pripadnik nevećinskih zajednica i/ili raseljenih lica (RL) nije bio oslobođen plaćanja poreza na nepokretnu imovinu. Pripadnici nevećinskih zajednica nisu podneli nijedan zahtev za oslobađanje od poreza. 1 0 1 0 2 0 0.5 1 1.5 2 2.5 PZ PR PE MI GN Broj pripadnika nevećinskih zajednica po regionu 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Slučajevi po regionu 0 0 0 0 0 0 0.5 1 GN MI PE PR PZ Slučajevi po regionu
4 KRATAK PREGLED TRENDOVA Tokom izveštajnog perioda, eksproprijacije su nastavile da utiču na imovinska prava nevećinskih zajednica. Pogođene su 82 nepokretnosti u periodu od jula do decembra 2025. godine. Ovo predstavlja porast u odnosu na prethodni izveštajni period (januar–jun 2025), kada je zabeleženo svega 11 slučajeva. Takođe, zabeležena su dva slučaja bespravnog zauzimanja imovine nevećinskih zajednica, što potvrđuje da se praksa bespravnog zauzimanja i dalje nastavlja, iako je broj takvih slučajeva u opadanju od 2020. godine. Pored toga, legalizacija (ozakonjenje) objekata bez dozvole nastavila se sporim tempom. Tokom izveštajnog perioda izdato je svega 1.021 uverenje o legalizaciji, u poređenju sa 3.998 podnetih zahteva. Takođe, u ovom periodu sprovedena su samo četiri procesa prostornog planiranja u kojima su učestvovale ranjive zajednice, u poređenju sa 28 procesa u prethodnom izveštajnom periodu.