Rodno-zasnovana krivična djela učinjena iz mržnje u Bosni i Hercegovini Rezultati Istraživanja o neprijavljivanju krivičnih djela učinjenih iz mržnje za BiH provedenog 2023. godine1
U skladu sa definicijom Ureda za demokratske institucije i ljudska prava OSCE-a U okviru Istraživanja o neprijavljivanju (ODIHR), rodno-zasnovana krivična djela učinjena iz mržnje su „krivična djela krivičnih djela učinjenih iz mržnje motivirana predrasudama prema spolu neke osobe”. Smatra se da su žene i za BiH iz 2023. godine, korišten je djevojčice u neproporcionalnom broju u odnosu na muškarce predmet rodno- uzorak od 2438 ispitanika (od toga zasnovanih krivčnih djela učinjenih iz mržnje, odabrane kao žrtve samo na osnovu 1274 žena, 1160 muškaraca i 4 svog spola ili na osnovu više karakteristika uključujući i spol.2 ispitanika koji su odabrali kategoriju Odredbe kojima se uređuju rodno-zasnovana krivična djela iz mržnje sadržane „drugo”) starosti od 15 godina i su u krivičnim zakonima u Bosni i Hercegovini. U entitetima i Brčko distriktu BiH, starijih odabran iz 18 općina-opština/ „spol” je eksplicitno naveden kao relevantna karakteristika u odredbama kojima se gradova sa kontinuirano visokim uređuju krivična djela učinjena iz mržnje. Iako „spol” i „rod” imaju različito značenje, brojem potencijalnih krivičnih djela u međunarodnim dokumentima za oblikovanje politika obično su integrirani u učinjenih iz mržnje evidentiranih u jedinstveni pojam „rodno-zasnovanog krivičnog djela učinjenog iz mržnje”. bazi podataka o djelima učinjenim iz Usprkos postojanju odredaba o rodno-zasnovanim krivičnim djelima učinjenim iz mržnje Misije OSCE-a u BiH (Misija). mržnje, do sada je bilo malo javno dostupnih podataka o tom problemu u Bosni i Korištena je neprobabilistička metoda Hercegovini. U okviru Istraživanja o neprijavljivanju krivičnih djela učinjenih iz mržnje uzorkovanja sa kvotama zasnovanim za Bosnu i Hercegovinu se stoga nastojalo istražiti ovaj problem na jedinstven na etno-vjerskom identetu, spolu i način, postavljanjem određenih konkretnih pitanja općoj populaciji sa fokusom na starosti ispitanika. doživljenim potencijalnim krivičnim djelima na javnim mjestima. Svim ispitanicama Ovakav dizajn istraživanja uobičajeno koje su navele da su bile žrtve potencijalnog krivičnog djela u prethodnih 12 mjeseci se koristi za istraživanje tržišta i postavljeno je sljedeće pitanje: „Da li mislite da se to desilo dijelom ili u potpunosti istraživanje javnog mnijenja zbog zato što ste žena?”. Ispitanicima je takođe postavljeno pitanje o počiniteljima i svoje efikasnosti i ekonomičnosti. lokacijama na kojima su se desila potencijalna krivična djela, psihičkim posljedicama Ispitanici odabrani putem online incidenata te da li su incidenti prijavljeni policiji ili nekom drugom organu. Ključni panela ili neposrednim odabirom rezultati predstavljeni su u ovom dokumentu, sa preporukama za organe krivičnog anketara su samostalno popunjavali pravosuđa zasnovanim na rezultatima istraživanja. upitnik u periodu između jula i oktobra 2023. godine.
Neprobabilističko uzorkovanje onemogućava procjenu vjerovatne tačnosti rezultata istraživanja jer su takve procjene zasnovane na statističkim principima povezanim sa vjerovatnoćom ili slučajnim uzorkovanjem. Ipak, s obzirom na nivo tačnosti koji se u praksi često 1 Istraživanje o neprijavljivanju krivičnih djela učinjenih iz mržne za Bosnu i Hercegovinu (BiH) provedeno je u dobiva istraživanjima ove vrste, može periodu od jula do oktobra 2023. godine, kao prvo istraživanje koje je imalo za cilj sistematsko prikupljanje iskustava žrtava potencijalnog krivičnog djela učinjenog iz mržnje u BiH. Istraživanje je finansiralo Ministarstvo se smatrati da su rezultati istraživanja vanjskih poslova Kraljevine Norveške kao dio Ugovora o saradnji sa Misijom OSCE-a u BiH kroz vanbudžetsko snažno indikativni za iskustvo opšte finansiranje za period 2022-2024, a njegovu izradu je naručila Misija OSCE-a u BiH (Misija). Agencija Evropske unije za temeljna prava je pružila podršku pri formuliranju pitanja korištenih za istraživanje. populacije u odabranim općinama- 2 Ured za demokratske institucije i ljudska prava Organizacije za evropsku sigurnost i saradnju (ODIHR) (2021) opštinama/gradovima. Gender-Based Hate Crime, Warsaw: OSCE ODIHR (Rodno-zasnovana krivična djela počinjena iz mržnje). Korištenjem izraza „potencijalna Najvažniji rezultati krivična djela” i „potencijalna krivična Iskustvo ispitanica sa bilo kojim potencijalnim krivičnim djelom djela učinjena iz mržnje” u ovom dokumentu indicira se da nije moguće Kako se krivično djelo učinjeno iz mržnje sastoji od dva elementa - krivičnog djela utvrditi da li incidenti koje su naveli i predrasudnog motiva - korisno je najprije iznijeti iskustvo ispitanica sa bilo kojim ispitanici čine krivično djelo u skladu potencijalnim krivičnim djelom u prethodnih 12 mjeseci sa ili bez predrasudnog sa krivičnim zakonima u BiH samo iz motiva, a onda analizirati one incidente za koje su ispitanice mislile da su bili podataka prikupljenih u istraživanju. motivirani rodno-zasnovanim predrasudama. U konačnici, to u praksi utvrđuje Ukupno gledajući, manji udio (16%) ispitanica u odnosu na muškarce (20%) je doživjelo bilo kakvo potencijalno krivično djelo (ne računajući sud. Ovo ograničenje odnosi se i na istraživanja o žrtvama krivičnih uvrede lično ili putem interneta) najmanje jednom u prethodnih 12 djela na međunarodnom nivou. mjeseci. Međutim, takva istraživanja se u nekim Ukoliko se obuhvate uvrede lično3 i putem interneta4, razlika između stopa državama, kao što su Velika Britanija, viktimizacije za žene (25%) i muškarce (28%) blago se smanjuje, ali se ne bi smatrala Švedska i Sjedinjene Američke Države pouzdanom procjenom populacije da se koristi probabilistički način uzorkovanja. koriste veoma dugo i mogu pružiti realniju sliku kriminalne viktimizacije Kada se razmatraju vrste potencijalnih krivičnih djela: od one zabilježene u policijskim Isti procenat žena i muškaraca je naveo da su bili žrtve uvreda, verbalnih napada, da su nazivani pogrdnim imenima, da im se evidencijama krivičnih djela.
upućivala uvredljiva gestikulacija, ili su bili uznemireni ili zastrašivani Procenat ispitanica i ispitanika na bilo koji način lično (ali ne uključujući prijetnje nasiljem) na javnom koji su doživjeli potencijalna mjestu u prethodnih 12 mjeseci. krivična djela u prethodnih Veći procenat muškaraca je bio meta uvreda putem interneta u prethodnih 12 mjeseci – bilo da su direktno primili uvredljivu e-poštu, 12 mjeseci prema vrsti krivičnog djela tekstualnu poruku (SMS) ili direktnu poruku na društvenim mrežama, Žene ili su uvredljivi komentari o njima objavljeni na društvenim mrežama, Muškarci kao što su Facebook, Twitter, WhatsApp i Instagram. Uvrede i verbalni napadi uživo Veća je vjerovatnost bila da su muškarci doživjeli neki oblik fizičkog nasilja. 13% 13% U osnovi, nije bilo razlike između broja žena i muškaraca koji su pretrpjeli Bilo koja vrsta nasilja štetu prouzrokovanu krivičnim djelom. 7% 12% Ispitanice koje su doživjele potencijalna rodno-zasnovana krivična djela iz mržnje Namjerno nanošenje štete Nešto veći udio (16%) ženskih u odnosu na muške ispitanike (13%) percipira neku vrstu predrasudnog motiva kao elementa ili uništavanje imovine 7% potrencijalnog krivičnog djela koje su doživjeli u prethodnih 12 8% mjeseci. Uvrede putem interneta 8% Ukupno gledajući, samo 4% ispitanica u anketi doživjelo je potencijalnu kriminalnu viktimizaciju (ne računajući uvrede lično ili 11% Broj ispitanika obuhvaćenih istraživanjem: putem interneta) za koje su vjerovale da se dogodila djelimično ili Žene = 1274, Muškarci = 1160 u potpunosti zato što su žene, najmanje jednom u prethodnih 12 mjeseci. Broj rodno-zasnovanih incidenata prema potencijalnoj vrsti Ako se uračunaju uvrede lično i putem interneta, 10% svih ispitanica doživjelo je potencijalnu kriminalnu viktimizaciju za koju su vjerovale krivičnog djela koje su ispitanice doživjele najmanje da se djelimično ili u potpunosti dogodila jer su žene, najmanje jednom u prethodnih 12 mjeseci. jednom u prethodnih 12 mjeseci Uvrede uživo Postoji jasna povezanost između godina starosti i rodno-zasnovanog krivičnog djela iz mržnje: najveća vjerovatnost je bila da su mlađe Direktna uvredljiva poruka 47
23 ispitanice doživjele potencijalnu viktimizaciju. Uvredljivi komentari na internetu Izstopa aspekta starosne dobi, nije bilo evidentne povezanosti između potencijalne rodno-zasnovane viktimizacije i etničke ili vjerske 12 Ozbiljna prijetnja nanošenjem povreda 10 pripadnosti ispitanika. Oštećenje imovine 5 3 Ispitanicima je postavljeno sljedeće pitanje: „Da li Vas je tokom zadnjih 12 mjeseci na javnom mjestu neko Razbojništvo vrijeđao, nazivao pogrdnim imenima, pokazivao uvredljivu gestikulaciju ili uznemiravao ili zastrašivao na bilo 3 kakav način (ne uključujući prijetnje upotrebom nasilja)?”. Fizički napad bez povrede 4 Ispitanicima je postavljeno sljedeće pitanje: „Da li Vam je tokom zadnjih 12 mjeseci neko direktno uputio 1 uvredljiv e-mail, sms ili direktnu poruku na društvenim medijima (ne uključujući prijetnje upotrebom nasilja)?” Fizički napad s povredom i „Da li su o vama u prethodnih 12 mjeseci objavljeni uvredljivi komentari na društvenim mrežama, kao što su Facebook, Twitter, WhatsApp, Instagram i sl. (ali ne uključujući prijetnje upotrebom nasilja)?”. 1 Potencijalna krivična djela iz mržnje za koja su ispitanice smatrale da su isključivo Počinitelji potencijalnih motivirana predrasudom prema njihovom spolu rodno-zasnovanih krivičnih Ukupno su bila 102 incidenta koja su ispitanice doživjele, za koja su smatrale da su djela iz mržnje koja su isključivo motivirana predrasudama prema njihovom spolu. doživjele ispitanice
Većina incidenata uključivala je uvrede, drugo uvredljivo ponašanje ili uznemiravanje. Uvrede izrečene lično čine skoro polovinu od 102 Broj incidenata
Njima nepoznata osoba incidenta. 26 Nije bilo skoro nijednog fizičkog napada za koji su smatrali da je bio isključivo Tinejdžer ili grupa tinejdžera motiviran rodno-zasnovanim predrasudama. 8 Neko drugi koga poznaju Počinitelji rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje nad ženama 7 Postavljena su pitanja o incidentima u kojima je bilo vjerovatno da će žrtve vidjeti Kupac, klijent ili pacijent počinitelje kada su u pitanju lične uvrede ili verbalno zlostavljanje ili uznemiravanja, 7 fizičko nasilje sa ili bez povreda i krađa. Potreban je oprez prilikom tumačenja Neko s kim rade/kolega rezultata zbog manjeg broja incidenata, ali nalazi svejedno ukazuju na obrasce u 7 široj populaciji: Susjed 4 Uiz više od pola potencijalnih rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih mržnje nad ispitanicama u kojima je bilo vjerovatno da će žrtva Supružnik/partner 4 vidjeti počinitelja, počinitelj je djelovao sam (u 37 od 62 incidenta). Drugi državni službenik U manje od jedne trećine incidenata učestvovalo je više od jednog počinitelja (21 3 od 62), a četiri ispitanice nisu znale broj počinitelja. Pripadnik ekstremističke grupe Ispitanicama je takođe postavljeno i sljedeće pitanje: „Da li još uvijek razmišljate o 3 počintelju/počiniteljima......... ko je to uradio?” Mogle su birati više odgovora sa liste. Neko drugi iz okruženja 3 Najveći broj incidenata činili su ljudi koje žrtva nije poznavala ili stranci. Supružnik ili Neko iz škole ili sa fakulteta partner je bio počinitelj u samo nekoliko slučajeva. Međutim, počinitelji u značajnom 3 broju incidenata bile su osobe koje je žrtva prepoznala ili joj je na neki način bila Policijski službenik poznata, kao što su kupac, klijent ili pacijent, neko s kim rade, ili neko iz škole ili sa 2 fakulteta, susjed ili neko drugi iz njihovog okruženja. Fudbalski navijač/huligan 1 Lokacije rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje prema ženama Moguće izabrati više odgovora Za sva potencijalna krivična djela za koja je bilo vjerovatno da će žrtve vidjeti počinitelje, postavljeno je pitanje o mjestu na kojem se desio incident. Lokacije potencijalnih Primjetno je da su se, osim na javnim mjestima na otvorenom, potencijalna rodno-zasnovana krivična djela iz mržnje dešavala i na rodno-zasnovanih krivičnih djela iz mržnje koja su radnom mjestu, u kafiću, restoranu, pabu ili klubu, tržnom centru te u doživjele ispitanice školi ili na fakultetu. Broj incidenata
Psihički uticaj rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje nad ženama Na ulici, trgu, parkiralištu ili sličnom javnom mjestu Da bi se pokušao utvrditi psihički uticaj viktimizacije, za svako potencijalno krivično 16 djelo koje je ispitanica doživjela u prethodnih 12 mjeseci, postavljena su pitanja Na radnom mjestu o nivou osjećaja uznemirenosti i jačini bilo koje emocionalne reakcije nakon 11 viktimizacije. Ispred ili u blizini stana/kuće Use okosmatralo dvije trećine potencijalnih krivičnih djela iz mržnje za koje da su bili motivisani isljučivo rodno-zasnovanim 11 U kafiću, restoranu, pubu ili diskoteci predrasudama, ispitanice su navele da im je to iskustvo bilo 7 „umjereno” ili „vrlo” uznemiravajuće. U tržnom centru, natkrivenoj tržnici Većina je navela da je emotivni uticaj bio „priličan” ili „jako velik”. ili trgovini 3 Prijavljivanje potencijalnih rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje U školi, na fakultetu ili univerzitetu policiji i drugim organima ili organizacijama 3 U svim slučajevima potencijalnih interpersonalnih krivičnih djela učinjenih iz mržnje, U javnom prevozu vrijeđanja ili verbalnog zlostavljanja ili uznemiravanja lično, fizičkog nasilja sa ili bez 3 ozljeda i krađe – ispitanicima je postavljeno sljedeće pitanje: „Da li ste vi ili neko U vlastitom automobilu drugi to prijavili ili se žalili policiji?”. Ispitanicima je dodatno postavljeno pitanje: „Da 3 li ste vi ili neko drugi incident prijavili ili se žalili bilo kojoj od sljedećih organizacija U parku ili sličnom mjestu na otvorenom odnosno institucija: Instituciji ombudsmana; nevladinoj organizaciji / organizaciji 3 civilnog društva / organizaciji zajednice; organizaciji za podršku žrtvama; bolnici ili Na nekom drugom mjestu drugoj zdravstvenoj službi; nekome u organizaciji odnosno instituciji gdje se incident 2 desio (u školi, na fakultetu, na poslu ili kod pružatelja usluga); medijima; drugoj Psihički uticaj potencijalnih organizaciji?”. rodno-zasnovanih krivičnih Značajno je da je manje od jedne šestine potencijalnih rodno- zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje (10 od 62) prijavljeno djela iz mržnje Broj incidenata policiji.
Pet incidenata je prijavljeno organizaciji u kojoj se to dogodilo (škola, fakultet, posao ili pružatelj usluga); tri su prijavljena Instituciji Nivo izazvane uznemirenosti Nimalo uznemiravajući ombudsmana; tri su prijavljena nevladinoj organizaciji, civilnom 2 društvu ili organizaciji zajednice; dva su prijavljena organizaciji za Blago uznemiravajući 16 podršku žrtvama; dva medijima, a dva bolnici ili drugoj medicinskoj Umjereno uznemiravajući ustanovi. 32 Vrlo uznemiravajući 12
Nivo emotivnog uticaja Samo mali 6 Priličan 31 Veoma veliki Preporuke 22
Rezultati Istraživanja o neprijavljivanju krivičnih djela učinjenih iz mržnje za BiH provedenog 2023. godine izneseni u ovom dokumentu predstavljaju korak naprijed u razumijevanju problema rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje na Za više informacija – neki od najznačajnijih javnim mjestima i putem interneta. Nalazi snažno ukazuju da potencijalna rodno- dokumenata iz oblasti rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje sa zasnovana krivična djela učinjena iz mržnje prvenstveno uključuju uvrede i druga preporukama: uvredljiva ponašanja lično, kao i na internetu. Fizički napadi su relativno rijetki. Uticaj rodno-zasnovanih krivičnih djela iz mržnje može biti značajan, kao što je istaknuto Ured OSCE-a za demokratske u ovom dokumentu. Ipak, uočljivo je da se mali broj incidenata prijavljuje policiji ili drugim organima u Bosni i Hercegovini. Stoga je važno da organi krivičnog institucije i ljudska prava (ODIHR) pravosuđa: (2021), Gender-Based Hate
Podrže i provedu, zajedno sa drugim javnim organima, medijske i javne kampanje u svrhu podizanja svijesti o dostupnoj pomoći i podršci žrtvama rodno- Crime, Warsaw: OSCE ODIHR.
zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje. Kako bi se potaklo prijavljivanje, između ostalog bi se mogle objavljivati informacije o uspješnom procesuiranju Gender-Based rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje kako bi se druge žrtve Hate Crime potakle na prijavljivanje, pokazujući da prijavljivanje takvih djela može rezultirati sankcionisanjem počinitelja.
Uspostaviti usklađen sistem evidentiranja podataka o rodno-zasnovanim krivičnim djelima učinjenim iz mržnje za policiju, tužilaštva i sudove kao posebne kategorije, koji obuhvata evidenciju pokazatelja rodno-zasnovanih predrasuda. Kada postoji više predrasudnih motiva, svaki se mora evidentirati i obuhvatiti tokom istrage i krivičnog gonjenja.
Provoditi redovnu obuku i usmjeravanje policijskih službenika i drugih eksperata u krivičnom pravosuđu u smislu prepoznavanja potencijalnih predrasudnih pokazatelja rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje. Pružati redovnu obuku i izdati smjernice za policijske službenike i druge eksperte u oblasti krivičnog pravosuđa o postupanju sa žrtvama rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje sa senzibilitetom i poštovanjem na osnovu saznanja Misija OSCE-a u Bosni i Hercegovini o posljedicama post-viktimizacije koje će vjerovatno imati žrtve koje takva djela i Ministarstvo za vanjske poslove prijave policiji. Kraljevine Norveške su podržali izradu ove publikacije. Sva stajališta, izjave ili mišljenja Omogućiti žrtvama rodno-zasnovanih krivičnih djela učinjenih iz mržnje da opišu pred sudom posljedice doživljenog krivičnog djela pri čemu ih odbrana neće izražena u ovoj publikaciji su odgovornost autora i ne odražavaju nužno stajališta unakrsno ispitivati, uz poštivanje drugih procesnih prava optuženog. Misije OSCE-a u Bosni i Hercegovini i
Osigurati da sudovi pri odmjeravanju kazne uzmu u obzir uticaj rodno-zasnovanog krivičnog djela učinjenog iz mržnje na žrtvu. Ministarstva vanjskih poslova Kraljevine Norveške.
Gender-based hate crimes against women in Bosnia and Herzegovina Findings from the 2023 Hate Crime Underreporting Survey for Bosnia and Herzegovina1
Gender-based hate crimes, as defined by the OSCE Office for Democratic The 2023 Hate Crime Underreporting Institutions and Human Rights (ODIHR), are “criminal offences motivated by bias Survey for Bosnia and Herzegovina against a person’s gender”. Women and girls are believed to be disproportionately sampled 2,438 respondents (1,274 affected by gender-based hate crime, targeted either on the basis of their gender females, 1,160 males, and four self- alone, or because of multiple identity traits including gender.2 classified as ‘other’) aged 15 and Provisions against gender-based hate crime are included in Criminal Codes in older from 18 municipalities/cities Bosnia and Herzegovina. In entity and Brčko District BiH “sex” is explicitly included with consistently high numbers of as a relevant targeted identity trait in the provisions against hate crime. While “sex” potential hate crimes recorded by and “gender” have different meanings, they are commonly both incorporated into the OSCE Mission to Bosnia and the single notion of “gender-based hate crime” in the international policy literature. Herzegovina hate crimes database. Despite the provisions against gender-based hate crime in law there has been little A nonprobability sampling design publicly available evidence about the problem to date in Bosnia and Herzegovina. was used with quotas based on The 2023 Hate Crime Underreporting Survey for Bosnia and Herzegovina therefore respondents’ ethnoreligious identity, uniquely sought to explore the problem with some specific questions included in its gender, and age. interviews of the general population which focused on the experience of potential crimes in public places. All female respondents who indicated that they had This type of survey design is experienced a potential crime in the last 12 months were asked: “Do you think it happened partly or completely because you are female?”. The interview also asked commonly used in market and about the perpetrators and locations of the potential crimes experienced, the mental opinion research as it is resource impact of incidents, and whether incidents were reported to the police or other and cost efficient. Self-completion authorities. The key findings are presented in this fact sheet, with recommendations interviews were conducted via an for criminal justice authorities informed by the survey findings. online panel and direct recruitment by interviewers from July to October 2023.
The non-probability sampling design makes it impossible to estimate the likely accuracy of the survey findings since such estimates are based on statistical principles associated with probability, or random, sampling. Nevertheless, given the level of accuracy often produced in practice by surveys of this type, it is possible to consider the survey results as 1 The 2023 Hate Crime Underreporting Survey for Bosnia and Herzegovina (BiH) was carried out between July and October 2023, as the first survey that aimed to systematically capture the experience of potential strongly indicative of the experience hate crime victimization in BiH. The survey was funded by the Norwegian Ministry of Foreign Affairs as part of the general population in the of the Cooperation Agreement with the OSCE regarding 2022-2024 extra-budgetary contributions and commissioned by the OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina. The European Union Agency for Fundamental selected municipalities/cities. Rights provided support in reviewing the survey questionnaire. 2 OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights (ODIHR) (2021) Gender-Based Hate Crime, Warsaw: OSCE ODIHR. Key findings The use in this fact sheet of the terms ‘potential crimes’ and ‘potential hate Female respondents’ experience of any potential crime crimes’ recognizes that from the As hate crime combines two elements—a criminal offence and bias motivation —it survey data alone it is not possible is instructive to first outline female survey respondents’ experience of any potential to legally verify whether the incidents crime in the previous 12 months with and without perceived bias motivation, and noted by respondents qualify as then examine those incidents for which gender-bias motivation was perceived. crimes according to the Criminal
Overall, a smaller proportion (16 per cent) of female respondents than males (20 per cent) in the survey experienced any potential crime Codes in BiH. In practice, verification is ultimately provided by the courts. victimization (excluding insults in person or online) at least once in The same is the case for crime the previous 12 months. victimization surveys internationally. However, such surveys have long If insults in-person3 and online4 are added, the difference between the victimization been used in some countries, such as rates for females (25 per cent) and males (28 per cent) narrows slightly, but it would Great Britain, Sweden, and the United not be considered a reliable population estimate of difference if the sample was a States, to provide a more realistic probability sample. account of crime victimization than When considering the types of potential crime experienced: captured by police recorded crime The same proportions of females and males noted that they had been insulted, verbally assaulted, called names, had offensive gestures data.
made to them, or were pestered or intimidated in any way in person Percentages of female and male (but not including threats of violence) in a public place in the previous respondents who experienced 12 months. potential crimes in the A12higher proportion of males had been insulted online in the previous months—either directly receiving an insulting email, text message last 12 months by crime type
(SMS), or direct message on social media, or had insulting comments Female posted about them on social media, such as on Facebook, Twitter, Male WhatsApp, and Instagram. Insults & verbal assaults in-person Males were more likely to experience some form of physical violence. 13% There was essentially no difference between females and males in the 13% experience of criminal damage to property. Any violence 7% Experience of potential gender-based hate crime by female respondents 12%
Amales slightly larger proportion (16 per cent) of female respondents than (13 per cent) perceived some type of bias motivation involved Deliberate damage or destruction of property 7% in the potential crimes they experienced in the previous 12 months. 8% Overall, just 4 per cent of female respondents in the survey experienced potential crime victimization (excluding insults in person Online insults 8% or online) that they believed happened partly or completely because 11% they are female, at least once in the previous 12 months. Number of survey respondents:
Ifrespondents Female = 1,274, Male = 1,160 insults in-person and online are included, 10 per cent of all female experienced potential crime victimization that they Number of gender-based believed happened partly or completely because they are female at incidents by potential crime type least once in the previous 12 months. experienced at least once by There is clear association between age and the experience of gender- based hate crime: younger female respondents were the most likely female respondents in the previous 12 months to experience potential victimization. Insults in-person 47 When controlling for age, there was no evident association between the rates of potential gender-based victimization and ethnic or Directly sent an insulting message 23 religious background of respondents. Insulting comments posted online 12 Threats of serious harm 10 Property damage 5 3 Respondents were asked: “In the last 12 months, in a public place, have you been insulted, verbally assaulted, Robbery, called names, had offensive gestures made to you, or been pestered or intimidated in any way in person (but 3 not including threats of violence)?”. Physical assault without injury 4 Respondents were asked: “In the last 12 months, have you been directly sent an insulting email, text message 1 (SMS), or direct message on social media, (but not including threats of violence)?” and “In the last 12 months, Physical assault with injury have insulting comments been posted about you on social media, such as on Facebook, Twitter, WhatsApp, Instagram, etc., (but not including threats of violence)?”. 1 Potential hate crime perceived by female respondents to be motivated solely by Perpetrators of incidents of gender-bias potential gender-based In total, 102 incidents perceived to be motivated solely by gender-bias were hate crimes experienced experienced by female respondents. by female respondents
The majority of incidents involved insults, other abusive behaviour, or harassment. Insults delivered in-person accounted for almost half of Number of incidents
Stranger the 102 incidents. 26 Barely any physical assaults were experienced that were perceived to be solely Teenager or groups of teenagers motivated by gender bias. 8 Someone else they know Perpetrators of gender-based hate crime against women 7 Questions were asked about the perpetrators where offenders were likely to be Customer, client or patient seen by victims concerning insults or verbal abuse or harassment in person, 7 physical violence with or without injury, and robbery. Caution needs to be exercised Someone they work with/colleague because of the smaller number of incidents, but the findings are nevertheless 7 indicative of patterns in the wider population: Neighbour
Incrimes well over half of the incidents of potential gender-based hate against female respondents where offenders were likely to be 4 Spouse/partner 4 seen by victims, the perpetrator acted alone (37 out of 62 incidents). Other public official In under one-third of incidents, there was more than one perpetrator (in 21 out of 3 62), and four respondents said they did not know. Member of an extremist group Respondents were further asked: “Still thinking about the perpetrator(s)…who was 3 involved?” Multiple choices from a list were possible. Someone else from neighbourhood 3 People unknown to the victim, or strangers, accounted for the largest number of Someone from school or College incidents. A spouse or partner was involved in only a few. However, the perpetrators 3 in a substantial number of incidents were persons recognised by, or known by the Police officer victim in some way, such as a customer, client, or patient, somebody they work 2 with, or someone from school or college, a neighbour, or somebody else from their Football fan/hooligan neighbourhood. 1 Multiple selection possible Locations of gender-based hate crime against women For all potential crimes where offenders were likely to be seen by victims, a question Locations of incidents of was asked about the location of the incident. potential gender-based Itpotential is notable that in addition to outdoors public places, incidents of gender-based hate crime also occurred in the workplace, hate crimes experienced by female respondents in a café, restaurant, pub or club, a shopping mall, and at school, Number of incidents college or university. In the street, square, parking lot or Psychological impact of gender-based hate crime against women similar public place 16 To try to determine the psychological impact of victimization, for each potential crime At my workplace respondents experienced in the last 12 months, questions were asked about the 11 level of distress felt and the depth of any emotional reaction following victimization. Outside my home or close by my home Inbiasapproximately two-thirds of potential hate crime where gender- was believed to be the sole bias motivation involved, respondents 11 In a café, restaurant, pub or club said that they found the experience either ‘moderately’ or ‘severely’ 7 distressing. In a shopping mall, indoor market,
Most said that they were emotionally affected either ‘quite a lot’ or ‘very much’. shop or store 3 At school, college or university Reporting incidents of potential gender-based hate crime to the police and other 3 organizations While on public transport In all incidents of potential interpersonal hate crimes, insults or verbal abuse or 3 harassment in person, physical violence with or without injury, and robbery— While in my car respondents were asked: “Did you or anyone else report or make a complaint about 3 it to the police?” Respondents were additionally asked: “Did you or anyone else In a park or other similar outdoor place report or make a complaint about the incident to any of the following organizations/ 3 institutions: Ombudsperson; NGO / civil society / community organization; Somewhere else Victim support organization; Hospital or other medical service; Someone in the 2 organization/institution where it happened (at school, college, work, or service Mental impact of provider); the media; other organization”? incidents of potential Notably, less than one-sixth of the incidents of potential gender- based hate crime (10 out 62 incidents) were reported to the police. gender-based hate crime Number of incidents Five incidents were reported to the organization where it happened (school, college, work, or service provider); three were reported to the Level of distress felt ombudsperson; three reported to an NGO, civil society, or community Not at all distressing organization; two reported to a victim support organization; two 2 reported to the media, and two reported to a hospital or other medical Mildly distressing facility. 16 Moderately distressing 32 Severely distressing 12
How much emotionally affected Just a little 6 Quite a lot 31 Very much 22
Recommendations Going further—some key reading with The findings from the 2023 Hate Crime Underreporting Survey for Bosnia and recommendations concerning gender- Herzegovina presented in this fact sheet provide a step forward in understanding based hate crime: the problem of gender-based hate crime in public places and online. The findings OSCE Office for Democratic strongly indicate that potential gender-based hate crime primarily involves insults Institutions and Human Rights and other abusive behaviour in person, and also online. Physical assaults are comparatively few. The impact of gender-based hate crime can be significant as (ODIHR) (2021), Gender-Based indicated in this fact sheet. Yet, notably few incidents come to the attention of the Hate Crime, Warsaw: OSCE police or other authorities in Bosnia and Herzegovina. It is important, therefore, for ODIHR. criminal justice authorities to:
Support and undertake, along with other public authorities, public relations and media campaigns to raise awareness about available assistance and support Gender-Based Hate Crime for victims of gender-based hate crime. To encourage reporting, this can include publicizing successful prosecutions of gender-based hate crime to encourage other victims to come forward, demonstrating that reporting hate crimes can lead to facing justice for the perpetrators.
Establish a harmonised system of data recording for police, prosecutorial, and judicial institutions for gender-based hate crime as a separate recording category, which would include a record of the gender-bias indicators. Where multiple bias motives are involved, each must be recorded and addressed during investigation and prosecution.
Implement regular training and guidance for police officers and other criminal justice professionals on recognising potential bias indicators of gender-based hate crime.
Provide regular training and establish guidance for police officers and other criminal justice professionals on the sensitive and respectful treatment of victims The OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina and the Norwegian Ministry of of gender-based hate crime informed by recognition of the post-victimization Foreign Affairs supported the development impact likely to be felt by those victims who report it to the police. of this publication. The views, statements, or opinions expressed in this publication Make provisions for victims of gender-based hate crime to present in court the impact of their crime victimization experience without cross-examination by the remain the responsibility of the author(s) and do not necessarily represent the defence, while preserving other procedural rights of the defendant. views of the OSCE Mission to Bosnia and Ensure that the impact of gender-based hate crime upon the victim is taken into account by courts in sentencing. Herzegovina or the Norwegian Ministry of Foreign Affairs.Norveške.