Komunitetet dhe Përfaqësimi Gjinor 6% 25% 69% Qasja në burimet financiare* Mirë Mesatare Dobët 1 15 Përfaqësimi gjinor Gra Burra Nënkryetari i Komunës për Komunitete Emërimi i Nënkryetarit të Komunës për Komunitete (NKKK) është i detyrueshëm në komunat ku komunitetet joshumicë përbëjnë të paktën dhjetë (10) për qind të banorëve të komunës. Me vendim të Kuvendit Komunal, NKKK mund të emërohet edhe në komunat ku komunitetet joshumicë nuk e përmbushin pragun prej dhjetë (10) për qind. Kandidati për NKKK propozohet nga Kryetari i Komunës dhe miratohet nga Kuvendi i Komunës. Mandati i NKKK-së është të ofrojë këshilla dhe udhëzime për Kryetarin e Komunës për çështjet që kanë të bëjnë me komunitetet, si dhe përfaqëson të gjitha komunitetet me vendbanim në atë komunë. Kjo analizë përdor të dhënat përfundimtare nga Regjistrimi i Popullsisë dhe Banesave në Kosovë 2024, si dhe vlerësimet e banorëve nga Profili i Komunave të Misionit të OSBE-së në Kosovë për komunat veriore të vitit 2018. Dokumentet kryesore • Ligji për vetëqeverisjen lokale (nr. 03/L-040, 2008; • Udhëzimi administrativ (MAPL) nr. 03/2023 për procedurën e emërimit të nënkryetarëve të komunave; • Termat e Referencës për NKKK. Themelimi NKKK-të janë themeluar në 16 komuna Postet e themeluara të NKKKK* Dragash Lipjan Ferizaj Mamushë Fushë Kosovë Novobërdë Gjilan Obiliq Graçanicë Pejë Istog Ranillug Kamenicë Shtërpcë Kllokot Zveçan * Hijëzimi tregon NKKK-të-të e detyrueshme sipas të dhënave zyrtare të regjistrimit të popullsisë. Shënim: Në komunat e Prizrenit dhe Mitrovicës Veriore, NKKK-ja është e detyrueshme, por gjatë periudhës së raportimit kjo pozitë nuk ishte e plotësuar. *Sipas vlerësimit nga NKKK-të 2025 janar-tetor *Vetëm në komunën e Kamenicës është emëruar një grua si NKKK (Serbe e Kosovës) 6 21 2 2 2 1 Përfaqësimi i komuniteteve Shqiptar i Kosovës Egjiptian i Kosovës Turk i Kosovës Serb i Kosovës Ashkali i Kosovës Boshnjak i Kosovës Goran i Kosovës
Performanca 2025 Tregues të përzgjedhur të performancës Në vijim kemi paraqitur të dhëna që ilustrojnë NKKK-të-të që kanë ndërmarrë aktivitete kyçe dhe detyra thelbësore të përcaktuara në kuadrin ligjor dhe të politikave. Informacioni bazohet në monitorimin e rregullt të ekipeve në terren të Misionit të OSBE-së në Kosovë dhe në rishikime periodike specifike, si dhe në raportet prodhuar përgatitura nga komunat, duke mbuluar periudhën janar–tetor 2025, para zgjedhjeve komunale. 1 - Këshilla, udhëzime dhe mbikëqyrje Konsultime me Kryetarin e Komunës për nevojat dhe interesat e komuniteteve gjatë përgatitjes së buxhetit 2 - Buxheti Sigurimi që ndahen fonde të mjaftueshme për mekanizmat komunalë në interes të të drejtave të komuniteteve 3 - Promovimi i dialogut midis komuniteteve Angazhimi në aktivitete për promovimin e dialogut ndërmjet komuniteteve 4 - Bashkëpunimi Veprimi si pikë kontakti ashtu që Kuvendi Komunal t’i zbatojë rekomandimet e KK-së Promovimi i drejtpërdrejt i përfshirjes së komuniteteve në aktivitetet e Kuvendit Komunal 5 - Raportimi Raportimi te Kryetari i Komunës çdo gjashtë muaj Ofrimi i këshillave dhe udhëzimit për kryetarin e komunës në çështjet e komunitetit Performanca e përgjithshme Vlerësimet e performancës së NKKK-të-ve bazohen në rezultatet e mbledhura të treguesve të performancës, të cilat pasqyrojnë aktivitetet kyçe dhe detyrat thelbësore të përcaktuara në kuadrin përkatës ligjor dhe të politikave. Performanca vlerësohet si “e lartë” nëse rezultati i mbledhur është mbi 66 për qind, “mesatare” nëse ndryshon mes 66 dhe 33 për qind, dhe “e ulët” nëse është nën 33 për qind. Misioni i OSBE-së në Kosovë mbështet e përmirësimin pjesëmarrjes së komuniteteve në vendimmarrjen publike dhe në proceset e qeverisjes dhe institucione. Për të ndihmuar në këtë drejtim, Misioni i OSBE-së rregullisht monitoron performancën e mekanizmave komunalë të 'mbrojtjes së komuniteteve Letrat informuese kanë për qëllim tu ofrojnë institucioneve përkatëse treguesit që mund të ndihmojnë në identifikimin e mangësive dhe fushave për përmirësimin e pajtueshmërisë. 13 3 0 5 10 15 Po Jo 8 8 0 5 10 Po Jo 3 13 0 5 10 15 Po Jo 12 4 0 5 10 15 Po Jo 3 6 7 0 5 10 Po, shpesh Po, rallëherë Jo 5 11 0 5 10 15 Po Jo 9 7 0 5 10 Po JoKëshillat, udhëzimet dhe mbikëqyrja Buxheti Promovimi i dialogut ndërmjet komuniteteve Bashkëpunimi Raportimi PERFORMANCA E GJITHMBARSHME DragashMesatare E ulëtMesatare E ulët E lartë49% FerizajE lartë E ulëtMesatare E ulët E lartë54% Fushë KosovëE lartë E ulëtMesatare E lartë E ulët50% GjilanE lartë E ulët E ulët E ulët E lartë52% GraçanicëMesatare E ulëtMesatareMesatare E ulët38% IstogE lartë E ulët E lartë E ulët E lartë56% KamenicëE ulët E ulët E ulët E ulët E ulët3% KllokotMesatare E ulëtMesatare E ulët E ulët24% LipjanE lartë E ulët E lartë E lartë E lartë75% Mamushë E ulët E ulët E ulët E ulët E ulët6% NovobërdëE lartë E ulëtMesatare E ulët E lartë49% ObiliqMesatare E ulëtMesatare E ulët E ulët26% PejëE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë95% RanillugMesatare E ulëtMesatareMesatare E lartë50% ShtërpcëE lartë E lartë E lartëMesatare E lartë87% ZveçanE ulët E ulët E ulët E ulët E ulët3% PERFORMANCË MESATARE 2025 66% 14% 53% 35% 56% 45%
Communities and Gender Representation 6% 25% 69% Access to Financial Resources* Good Fair Poor 1 15 Gender Representation Women Men Deputy Mayor for Communities The appointment of a Deputy Mayor for Communities (DMCs) is obligatory in municipalities where non-majority communities constitute at least ten per cent of the municipality's residents. Upon the decision of the Municipal Assembly (MA), a DMC can also be appointed in municipalities where the non-majority communities do not meet the ten percent threshold. The DMC candidate is proposed by the Mayor and approved by the MA. The DMC is mandated to provide advice and guidance to the Mayor on issues related to communities and should represent all communities residing in the municipality. This analysis uses final data from the 2024 Kosovo Population and Housing Census and resident estimates from the 2018 OSCE Mission in Kosovo Municipal Profiles for northern municipalities. Key Documents • Law on Local Self Government (No. 03/L-040, 2008); • Administrative Instruction (MLGA) No. 03/2023 for the procedure of appointing Deputy Mayors in municipalities; • DMC Terms of Reference. Establishment DMCs are established in 16 municipalities Established DMC posts * Dragash/Dragaš Lipjan/Lipljan Ferizaj/Uroševac Mamuşa/Mamushë/Mamuša Fushë Kosovë/Kosovo Polje Novo Brdo/Novobërdë Gjilan/Gnjilane Obiliq/Obilić Gračanica/Graçanicë Pejë/Peć Istog/Istok Ranilug/Ranillug Kamenicë/Kamenica Štrpce/Shtërpcë Klokot/Kllokot Zvečan/Zveçan * Bold indicates mandatory DMCs according to official census data. Note: In the municipalities of Prizren and Mitrovica/Mitrovicë North the DMC is mandatory, but the posts have been vacant during the reporting period. * As assessed by DMCs 2025 January-October *A woman has been appointed as DMC only in the municipality of Kamenicë/Kamenica (Kosovo Serb) 6 21 2 2 2 1 Community Representation Kosovo Albanian Kosovo Egyptian Kosovo Turk Kosovo Serb Kosovo Ashkali Kosovo Bosniak Kosovo Gorani
Performance 2025 Selected Performance Indicators Figures illustrating DMCs that undertook key activities and substantive duties outlined in the legal and policy framework are presented below. Information is based on OSCE Mission in Kosovo field teams’ regular monitoring and periodic specific reviews, as well as reports produced by municipalities, covering the period January to October 2025 prior to municipal elections. 1 - Advice, guidance and oversight Consult with the Mayor on communities’ needs and interests in the preparation of the budget 2 - Budget Ensure sufficient funds are allocated to municipal mechanisms in the interest of communities’ rights 3 - Promotion of Inter-community dialogue Engage in activities promoting inter-community dialogue 4 - Co-operation Act as focal point for the implementation of CC recommendations by the MA Promote direct involvement of communities in MA activities 5 - Reporting Report to the Mayor every six months Provide advice and guidance to the Mayor on community issues Overall Performance DMCs’ performance scores are based on the aggregated results of performance indicators, which reflect key activities and substantive duties outlined in the relevant legal and policy framework. Performance is rated “High” when the aggregated score is above 66 per cent, “Moderate” when it ranges between 66 and 33 per cent, and “Low” when it is below 33 per cent. The OSCE Mission in Kosovo supports communities' improved participation in public decision-making and governance processes and institutions. To assist in this effort the Mission regularly monitors the performance of municipal communities' protection mechanisms. The information sheets aim to provide the relevant institutions with indicators that can help identify gaps and areas for improvement in compliance. 13 3 0 5 10 15 Yes No 8 8 0 5 10 Yes No 3 13 0 5 10 15 Yes No 12 4 0 5 10 15 Yes No 3 6 7 0 5 10 Yes, frequently Yes, rarelyNo 5 11 0 5 10 15 Yes No 9 7 0 5 10 Yes NoAdvice, guidance and oversight Budget Promotion of intercommunity dialogue Cooperation Reporting Overall Performance 2025 Dragash/DragašModerate Low Moderate Low High49% Ferizaj/UroševacHigh Low Moderate Low High54% Fushë Kosovë/Kosovo PoljeHigh Low Moderate High Low 50% Gjilan/GnjilaneHigh Low Low Low High52% Gračanica/GraçanicëModerate Low ModerateModerate Low 38% Istog/IstokHigh Low High Low High56% Kamenicë/Kamenica Low Low Low Low Low 3% Klokot/KllokotModerate Low Moderate Low Low 24% Lipjan/LipljanHigh Low High High High75% Mamuşa/Mamushë/Mamuša Low Low Low Low Low 6% Novo Brdo/Novobërdë High Low Moderate Low High49% Obiliq/ObilićModerate Low Moderate Low Low 26% Pejë/PećHigh High High High High95% Ranilug/RanillugModerate Low ModerateModerate High50% Štrpce/ShtërpcëHigh High High Moderate High87% Zvečan/ZveçanLow Low Low Low Low 3% AVERAGE 2025 66% 14% 53% 35% 56% 45%
Zastupljenost zajednica i rodna zastupljenost 6% 25% 69% Pristup finansijkim izvorima* Dobar Dovoljan Loš 1 15 Rodna zastupljenost ŽeneMuškarci Zamenik predsednika opštine za zajednice Imenovanje zamenika predsednika opštine za zajednice (ZPOZ) je obavezno u opštinama u kojima nevećinske zajednice čine najmanje deset procenta stanovništva opštine. Na osnovu odluke Skupštine opštine (SO), funkcija ZPOZ takođe može da se uspostavi i u opštinama gde stanovništvo nevećinskih zajednica ne ispunjava prag od deset procenta. Kandidata za ZPOZ predlaže predsednik opštine, a odobrava SO. ZPOZ ima mandat da pruža savete i smernice predsedniku opštine o pitanjima koja se odnose na zajednice i treba da predstavlja sve zajednice koje žive u opštini. Ova analiza koristi konačne podatke iz Popisa stanovništva, domaćinstava i stanova na Kosovu iz 2024. godine, kao i procene broja stanovnika iz Opštinskih profila Misije OEBS-a na Kosovu iz 2018. godine za severne opštine. Ključna dokumenta • Zakon o lokalnoj samoupravi (br. 03/L-040, 2008); • Administrativno uputstvo (MLU) br. 02/2020 o postupku imenovanja potpredsednika opština; • Opis poslova i radnih zadataka ZPOZ. Osnivanje ZPOZ-ovi su postavljeni u 16 opština. Upostavljene funkcije ZPOZ * Dragaš Lipljan Uroševac Mamuša Kosovo Polje Novo Brdo Gnjilane Obilić Gračanica Peć Istok Ranilug Kamenica Štrpce Klokot Zvečan * Masnim slovima je označeno koji ZPOZ-ovi su obavezni u skladu sa zvaničnim podacima sa popisa stanovništva. Napomena: U opštinama Prizren i Severna Mitrovica, funkcija ZPOZ-a je obavezna, ali su funkcije ZPOZ bile upražnjene tokom izveštajnog perioda. * Po oceni ZPOZ 2025 januar-oktobar *Jedina žena koja je postavljena na funkciju ZPOZ je iz zajednice kosovskih Srba u Kamenici. 6 21 2 2 2 1 Zastupljenost zajednica Kosovski Albanci Kosovski Egipćani Kosovski Turci Kosovski Srbi Kosovske Aškalije Kosovski Bošnjaci Kosovski Goranci
Učinak u 2025. Izabrani pokazatelji učinka Podaci koji ilustruju ZPOZ-ove koji su sprovodili ključne aktivnosti i suštinske dužnosti predviđene pravnim okvirom i okvirom praktične politike prikazani su u nastavku. Informacije se zasnivaju na redovnom praćenju terenskih timova Misije OEBS-a na Kosovu, kao i na periodičnim tematskim pregledima i izveštajima koje su izradile opštine, a obuhvataju period od januara do oktobra 2025. godine, pre održavanja lokalnih izbora. 1- Savet, smernice i nadzor Konsultuju se sa predsednikom opštine o potrebama i interesima zajednica u pripremanju budžeta 2- Budžet Osiguravanje da su opštinskim mehanizmima dodeljena dovoljna sredstava u interesu prava zajednica 3 - Promovisanje dijaloga među zajednicama Uključivanje u aktivnosti promovisanja dijaloga među zajednicama 4- Saradnja Deluju kao glavna kontakt osoba da SO sprovede preporuke OZ Promoviše direktnu uključenost zajednica u aktivnosti SO 5 - Izveštavanje Podnošenje izveštaja predsedniku opštine svakih šest meseci Davanje saveta i smernica predsedniku opštine o pitanjima koja se tiču zajednica Ukupan učinak Ocene učinka ZPOZ-ova zasnovane su na zbirnim rezultatima pokazatelja učinka, koji odražavaju ključne aktivnosti i suštinske dužnosti navedene u relevantnom pravnom okviru i okviru praktične politike. Uspešnost se ocenjuje kao „visoka“ kada je zbirna ocena iznad 66 procenta, „umerena“ kada se kreće između 66 i 33 procenta , i „niska“ kada je ispod 33 procenta. Misija OEBS-a na Kosovu podržava veće učešće zajednica u institucijama i procesima donošenja odluka i upravljanja. Da bi pomogla u tome, Misija redovno prati učinak opštinskih mehanizama za zaštitu zajednica. Informativni listovi imaju za cilj da relevantnim institucijama pruže pokazatelje koji mogu pomoći u identifikaciji nedostataka i oblasti za unapređenje u pogledu usklađenosti. 13 3 0 5 10 15 Da Ne 8 8 0 5 10 Da Ne 3 13 0 5 10 15 Da Ne 12 4 0 5 10 15 Da Ne 3 6 7 0 5 10 Da, čestoDa, retkoNe 5 11 0 5 10 15 Da Ne 9 7 0 5 10 Da NeSavet, smernice i nadzor Budžet Promovisanje dijaloga među zajednicama Saradnja Izveštavanje UKUPAN UČINAK DragašOsrednji Nizak Osrednji Nizak Visok49% UroševacVisok Nizak Osrednji Nizak Visok54% Kosovo PoljeVisok Nizak Osrednji Visok Nizak50% GnjilaneVisok Nizak Nizak Nizak Visok52% GračanicaOsrednji Nizak OsrednjiOsrednji Nizak38% IstokVisok Nizak Visok Nizak Visok56% KamenicaNizak Nizak Nizak Nizak Nizak3% KlokotOsrednji Nizak Osrednji Nizak Nizak24% LipljanVisok Nizak Visok Visok Visok75% Mamuša Nizak Nizak Nizak Nizak Nizak6% Novo BrdoVisok Nizak Osrednji Nizak Visok49% ObilićOsrednji Nizak Osrednji Nizak Nizak26% PećVisok Visok Visok Visok Visok95% RanilugOsrednji Nizak OsrednjiOsrednji Visok50% ŠtrpceVisok Visok Visok Osrednji Visok87% ZvečanNizak Nizak Nizak Nizak Nizak3% PROSEK 2025 66% 14% 53% 35% 56% 45%