WHO QualityRights tool kit: assessing and improving quality and human rights in mental health and social care facilities: country-wide assessment report

Country-wide assessment report 2 WHO Library Cataloguing-in-Publication Data WHO qualityrights tool kit: assessing and improving quality and human rights in mental health and social care facilities. 1.Mental health. 2.Mental health services - standards. 3.Human rights. 4.Quality of health care. 5.National health programs I.World Health Organization. © World Health Organization 2012 All rights reserved. Publications of the World Health Organization are available on the WHO web site (www.who.int) or can be purchased from WHO Press, World Health Organization, 20 Avenue Appia, 1211 Geneva 27, Switzerland (tel.: +41 22 791 3264; fax: +41 22 791 4857; e-mail: bookorders@who.int). Requests for permission to reproduce or translate WHO publications – whether for sale or for noncommercial distribution – should be addressed to WHO Press through the WHO web site (http://www.who.int/about/licensing/copyright_form/en/index.html). The designations employed and the presentation of the material in this publication do not imply the expression of any opinion whatsoever on the part of the World Health Organization concerning the legal status of any country, territory, city or area or of its authorities, or concerning the delimitation of its frontiers or boundaries. Dotted lines on maps represent approximate border lines for which there may not yet be full agreement. The mention of specific companies or of certain manufacturers’ products does not imply that they are endorsed or recommended by the World Health Organization in preference to others of a similar nature that are not mentioned. Errors and omissions excepted, the names of proprietary products are distinguished by initial capital letters. All reasonable precautions have been taken by the World Health Organization to verify the information contained in this publication. However, the published material is being distributed without warranty of any kind, either expressed or implied. The responsibility for the interpretation and use of the material lies with the reader. In no event shall the World Health Organization be liable for damages arising from its use. Preferred citation: ISBN 978 92 4 0082373 (NLM classification: WM 30) This document was originally published under the following ISBN number: 978 92 4 154841 0 WHO Quality Rights tool kit to assess and improve quality and human rights in mental health and social care facilities: country-wide assessment report. Geneva, World Health Organization, 2012. 3 ACKNOWLEDGEMENTS The principal authors of the tool kit were Michelle Funk and Natalie Drew, Mental Health Policy and Service Development, Department of Mental Health and Substance Abuse, World Health Organization (WHO), Geneva, Switzerland. Technical guidance and reviews were provided by: • Melvyn Freeman, National Department of Health, South Africa • Achmat Moosa Salie, World Network of Users and Survivors of Psychiatry, Ubuntu Centre South Africa, Cape Town, South Africa • Anne Marie Robb, Ubuntu Centre South Africa, South Africa • Judith Cohen, South African Human Rights Commission, South Africa • Christine Ogaranko, Canada • J. Ramón Quirós, Ministry of Health and Health Care, Principality of Asturias’ Government, Spain • Japheth Ogamba Makana, MindFreedom, Kenya • Sawsan Najjir, MindFreedom, Kenya • Charlene Sunkel, Gauteng Consumer Advocacy Movement; Chairperson, South African Mental Health Advocacy Movement, South Africa • Sylvester Katontoka, Mental Health Users Network of Zambia • Tomás Lopéz Corominas, Hierbabuena, Oviedo Association for Mental Health, Spain • Helena Nygren Krug, WHO, Geneva, Switzerland • Gemma Griffin, Mental Health and Addiction, Southern District Health Board, New Zealand • Shekhar Saxena, WHO, Geneva, Switzerland • David Crepaz-Keay, Mental Health Foundation, United Kingdom • Javier Vasquez, WHO Regional Office for the Americas, Washington DC, United States • Jose Miguel Caldas de Almeida, Faculty of Medical Sciences, New University of Lisbon, Portugal • Soumitra Pathare, Ruby Hall Clinic, Pune, India • Benedetto Saraceno, University Nova of Lisbon, Portugal; Global Initiative on Psychiatry, The Netherlands We also wish to thank the following people for their expert opinion and technical input: • Victor Aparicio, WHO Subregional Office, Panama • Gunilla Backman, London School of Hygiene and Tropical Medicine, United Kingdom • Laurent Benedetti, University of Massachusetts Medical School, United States • Laura Bennett, Severn Deanery School of Psychiatry, United Kingdom • Benjamin E. Berkman, Department of Bioethics, National Institutes of Health, United States • Mrs Barbara Bernath, Association for the Prevention of Torture, Switzerland • Andrea Bruni, WHO Country Office, Ethiopia • Judith Bueno de Mesquita, University of Essex Law School, Colchester, United Kingdom • Vijay Chandra, WHO Regional Office for South-East Asia, New Delhi, India • Hugo Cohen, WHO Subregional Office, Argentina • Sebastiana Da Gama Nkomo, WHO Regional Office for Africa, Brazzaville, Republic of the Congo • Julian Eaton, CBM West Africa Regional Office, Togo • Marta Ferraz, National Programme for Mental Health, Ministry of Health, Portugal • Lance Gable, Wayne State University Law School, Detroit, Michigan, United States • Amelia Concepción González López, Public Health and Participation, Principality of Asturias, Spain • Lawrence Gostin, O’Neill Institute for National and Global Health Law, Georgetown University, Washington DC, United States • Paul Hunt, University of Essex Human Rights Centre, Colchester, United Kingdom 4 • Shadi Jaber, Mental Health Families and Friends Society, West Bank and Gaza Strip • Jan Paul Kwasik, Orygen Youth Health, Melbourne, Australia • Caroline Fei-Yeng Kwok, Canada • Oliver Lewis, Mental Disability Advocacy Centre, Budapest, Hungary • Aiysha Malik, University of Oxford, United Kingdom • Angélica Monreal, National Comission for the Protection of People with Mental Illnesses, Chile • Maristela Monteiro, WHO Regional Office for the Americas, Washington DC, United States • Matthijs Muijen, WHO Regional Office for Europe, Copenhagen, Denmark • Jamil Nassif, Salfit Community Mental Health Center, Ministry of Health, West Bank and Gaza Strip • Alana Officer, WHO, Geneva, Switzerland • Ionela Petrea, Trimbos Institute WHO Collaborating Centre, The Netherlands • Matt Pollard, Association for the Prevention of Torture, Geneva, Switzerland • Jorge Rodriguez, WHO Regional Office for the Americas, Washington DC, United States • Diana Rose, Institute of Psychiatry, King’s College London, United Kingdom • Khalid Saeed, WHO Regional Office for the Eastern Mediterranean, Cairo, Egypt • Tom Shakespeare, WHO, Geneva, Switzerland • Jessica Sinclair, Maxwell Stamp PLC, United Kingdom • Sarah Skeen, WHO, Geneva, Switzerland • Peter Stastny, Global Mental Health Program/RedeAmericas, Columbia University, New York City, United States • Kanna Sugiura, WHO, Geneva, Switzerland • Ezra Susser, Mailman School of Public Health, Columbia University, New York City, United States • Stephen Tang, Australian National University, Canberra, Australia • Graham Thornicroft, Institute of Psychiatry, King’s College London, United Kingdom • Anil Vartak, Schizophrenia Awareness Association, Pune, India • Henrik Wahlberg, Stockholm County Council, Centre for Transcultural Psychiatry, Stockholm, Sweden • Simon Walker. Office of the High Commissioner for Human Rights, Geneva, Switzerland • Xiangdong Wang, WHO Regional Office for the Western Pacific, Manila, Phillipines • Narelle Wickham, Justice Health, Canberra, Australia • Moody Zaky, Comet General Hospital, Egypt Administrative and secretarial support: Patricia Robertson Graphic design and layout: Inis Communication, www.iniscommunication.com Financial support from the Government of Spain and Portugal is gratefully acknowledged 5 Instructions for completing this report This template was designed to help the assessment team to document systematically the results of an assessment of mental health services in a country. It is not prescriptive but offers suggestions on how to document the findings of a country-wide assessment. Additions, modifications and omissions can be made to tailor the report format to the circumstances of the assessment. This report is to be completed by the assessment team in systematic consultation, in order to equalize scores across facilities. The results for each facility will be documented in this overall report after discussion among the different teams. These discussions may lead to changes in the original ratings for individual facilities, reducing variation. The qualitative findings reported are as important as the scores and should also be documented. The report contains the following components: Executive summary: Describes the project, introduces the assessment tool and the themes and standards and briefly presents the method, country-wide findings and conclusions and recommendations. Methodology: The methods section describes the composition of the teams, how they were selected, trained, allocated roles and so forth. It also includes tables showing e.g. the number of facilities visited (announced and unannounced), the numbers of staff, patients and family (or friends or carers) 1 interviewed. It describes in qualitative form how the visits were conducted. Results and discussion: This section gives the results by facility type, disaggregated by theme. Tables are presented, with an overview of the scores for each facility in the category. Qualitative findings are given, describing difficulties encountered in the assessment or scoring, descriptions, quotations and anecdotes, and any methodological issues of note or caveats or exceptions for the scores given. The discussion should review the key findings and issues for each theme for each type of facility. Conclusions and recommendations: This section presents recommendations and suggests the next collaborative steps for the country, in a participatory process with service users, their families and each of the facilities. Throughout the document, comparisons are to be made with general health facilities in each category. These facilities will have been observed and scored by each member of the assessment team and are used as an in-country baseline against which to measure mental health facilities and also to reduce subjectivity both within and among assessment groups. 1 Throughout this document, the term ‘family members’ is used to include friends and carers. 6 CONTENTS Executive Summary Assessment of mental health and social care services Methodology Results and discussion A. Psychiatric hospitals B. Psychiatric inpatient units in general hospitals C. Mental Health outpatient facilities D. Mental health day treatment facilities E. Social care homes including mental health F. Rehabilitation centres Conclusions and recommendations 7 EXECUTIVE SUMMARY 8 Executive summary Purpose An executive summary should introduce the report. This section should be no longer than three to four pages. It gives a general overview of the project, the methods used and the results, conclusions and recommendations. It should be completed collectively by all assessment groups, after discussion. It should document the results for each facility and give an overview of the situation in the country assessed. It first presents the method used for conducting the entire assessment and what exactly was done and then presents the overall results with a very brief analysis. An introductory paragraph should describe the background of the project: why the assessment was initiated, its purpose and its objectives. Methods This section should first describe how and when the assessment bodies were set up, with brief notes on their composition and roles. It should introduce the assessment tool and state the five themes: 1. The right to an adequate standard of living (Article 28 of the CRPD) 2. The right to enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Article 25 of the CRPD) 3. The right to exercise legal capacity and the right to personal liberty and the security of person (Articles 12 and 14 of the CRPD) 4. Freedom from torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment and from exploitation, violence and abuse (Articles 15 and 16 of the CRPD) 5. The right to live independently and be included in the community (Article 19 of the CRPD) 9 This section could also include a table to present information about what the teams did (although this information is also given later in the report): Number of psychiatric hospitals visited 5 Number of psychiatric inpatient wards visited 5 Number of psychiatric outpatient facilities visited 5 Number of day treatment facilities visited 3 Total number of mental health facilities visited 18 Number of announced visits 9 Number of unannounced visits 9 Total number of visits to mental health facilities 18 Number of staff interviewed 61 Number of service users interviewed 279 Number of families (or friends or carers) interviewed 169 Total number of interviews in mental health facilities 509 This section then describes how the results were scored and presents the levels of achievement. It could also mention how subjectivity was controlled for in the assessments: by the in-country baseline comparison with general health facilities and by seeking consensus within and between assessment groups. Any other influencing factors should also be described, such as subjective ‘weighting’ of certain criteria during scoring, which may have influenced the rating of a certain standard or theme more heavily than others. Results This section should consist of a table with the overall results of the assessment. Such tables should be colour-coded by facility type and by scores or levels of achievement throughout the report. Each facility can be given a letter-number code (e.g. H-1 for the first psychiatric hospital, N-1 for the first psychiatric inpatient unit), followed by a summary of the reporting form for each facility. This provides an overview of each facility's score on each theme and standard (criteria are not included at this level) and a colour-coded overview of the score of each category of facility. There should be a clear comparison with general health facilities, with one for each category, if possible, or a general hospital at a minimum. An example of such a table is given below. Conclusions and recommendations The general situation with regard to human rights and quality of mental health services in the country can be described, and areas in which improvement is recommended should be listed. 10 Facility code Theme 1 Theme 2 Theme 3 Theme 4 Theme 5 Standard Standard Standard Standard Standard 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 5.1 5.2 5.3 5.4 H-1 NI AI NI AI NI NI NI AP AI NI AI AI NI AI AI NI NI NI NI NI NI NI NI NI NI H-2 NI AI NI AI NI NI NI AP AI NI NI AI NI NI AI NI NI NI NI NI NI NI NI NI NI H-3 AI AI AI AI NI NI AI AP AP AI AP AP NI NI AI NI NI NI NI NI NI NI NI NI NI H-4 AP AP AP AP AI AI AI AP AP AI AP AP AI AI AI NI NI NI NI NI NI AI AI AI AI H-5 AI AI AI AI AI NI AI AP AI NI AI AP NI AI AI NI NI NI NI NI NI AI AI AI AI N-1 AI AI AP AP AI AI AP AP AP AP AP AP AP AP NI AI AI AI NI AP NI AI NI AP AP N-2 AI AI AI AP AI AI AI AP AP AP AP AP AP AP NI AI AI AI NI AI NI AI NI AI AI N-3 AP AI AI AP AP AI AI AI NI AI AI NI AP AI AI NI NI NI NI NI NI AI NI AP AP N-4 AF AP AF AF AP AI AP AP AP AI AP AP AP AI AP NI AI AI NI AI NI AI NI AP AP N-5 AP AP AP AF AP AI AP AP AF AF AP AF AP AI NI NI NI NI NI AI NI AI NI AP AP P-1 x x x x x x x AP AP AF AF AP AF AF AF AP AF x AP AF AP AF AP AF AF P-2 x x x x x x x AP AI AF AP AI AF AF AP AP AF x AP AF AP AP AP AF AF P-3 x x x x x x x AF AP AF AF AP AF AF AP AP AF x AP AF AP AF AP AF AF P-4 x x x x x x x AP AP AP AP AI AF AF AP AP AF x AP AF AP AP AP AP AF P-5 x x x x x x x AF AP AF AP AP AF AF AP AP AF x AP AF AP AP AP AP AF D-1 AP AP AP AP AP AP AP AP AI AP AI NI AP AP AP AP AF x AP AF AP AP AP AF AP D-2 AP AP AP AP AP AP AP AP AI AP NI NI AP AP AP AP AF x AP AF AF AP AP AF AP D-3 AP AP AP AP AP AP AP AP NI AP NI NI AP AP AP AP AF x AP AF AF AP AP AF AP General health facility 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 5.1 5.2 5.3 5.4 gH AP AF AF AP AF AP AP AF AF AF AF AF AP AF AF AF AF AF AF AF AF AF AF AF AF gN AF AF AF AF AF AP AF AP AF AF AP AF AP AF AP AF AF AF AF AF AF AF AF AF AF gP x x x x x x x AF AF AF AF AF AF AF AF AF AF x AF AF AF AF AF AF AF gD AF AF AF AF AF AF AF AF AP AF AP AP AF AF AF AF AF x AF AF AF AF AF AF AF H, psychiatric hospital N, psychiatric inpatient facility in general hospital P, psychiatric outpatient facility D, psychiatric day treatment centre S, social care home including mental health R, rehabilitation centre AF, achieved in full AP, achieved partially AI, achievement initiated NI , not initiated x, not applicable 11 ASSESSMENT OF MENTAL HEALTH AND SOCIAL CARE SERVICES 12 1. Methodology This section briefly summarizes how the assessment was conducted. It should be a systematic description on a wide scale (not for each facility) and should describe how the results were collected, coded, scored and collated. It may include the following, although these suggestions are neither exhaustive nor prescriptive: Creating the assessment group • selecting the members of the group; • composition of the group by profession and affiliation; • roles, responsibilities and activities of the group; • description of any subgroups, e.g. special user interview groups, field work teams; • training or courses that the teams were given before conducting the assessment, including dates, e.g. on: − human rights, − mental health legislation and − use of the assessment tool and the scoring criteria. Classification of facilities How the types of service were grouped, with the classification or key, e.g.: • psychiatric hospitals (H), • inpatient units in general hospitals (N), • outpatient facilities (P), • day treatment facilities (D), • social care homes (S) and • rehabilitation centres (R) or any other classification relevant to the country. This section should also describe the kind of general health facilities (G) that were assessed for comparison and whether one of each category was assessed to match the mental health services, or otherwise. These broad categories of mental health service may include several subcategories, e.g. ‘N’ might include adult, adolescent and detoxification units in general hospitals; ‘S’ might include orphanages, homes for elderly people, homes for children with intellectual and other disabilities and other ‘group’ homes; ‘P’ might include community mental health or substance abuse centres, primary care clinics and outpatient care provided by general hospitals. Any subcategories should be defined and listed in this section. 13 Visits This section should describe how the visits were conducted, including: • the facilities visited, with dates; • any pre-visit meetings; • how assessment teams were assigned to visits, with criteria of independence, variation in facility type, etc.; • what proportion of visits were notified, and how facilities responded to notification; • which observations were made and which were not; • the kinds of documents reviewed and whether they were generally available; • any noteworthy practical issues that arose during the visit; and • any ethical considerations, including ethics committee approval and consent forms. Some of this information could be summarized in one or several tables; for example: Type and name of facility Location Date visited Psychiatric hospitals Facility X X 01/01/01 Facility Y … Y 01/01/01 Inpatient facilities in general hospitals Facility A A 01/01/01 Facility B … B 01/01/01 Outpatient facilities Facility J J 01/01/01 Facility K … K 01/01/01 Day treatment facilities Facility P P 01/01/01 Facility Q … Q 01/01/01 General health facilities Facility D D 01/01/01 Facility E E 01/01/01 Visits by facility Planned Carried out % announced % unannounced Psychiatric hospitals 10 8 80 20 Inpatient facilities in general hospitals 8 8 50 50 Outpatient facilities 12 12 60 40 Day treatment facilities 4 3 40 60 General health facilities 5 5 50 50 Total 39 36 56 44 14 Interviews This section should describe how the interviews were conducted, including: • which interviews were assigned to which assessment team or team member and why; for example, the team might have decided that service users were best placed to interview other service users; • the rationale or criteria on which the number of interviews for each facility was based; • a list of the criteria on which the selection of interviewees was based; • why the numbers of planned interviews did not match the actual numbers, e.g. why people dropped out, consent issues; and • comments on widespread practical issues, positive and negative, that arose during the interviews (e.g. privacy, staff selection of interviewees). Reminder The numbers of people interviewed depend on the number of service users and staff associated with the facility, the overall size of the facility and the number of units it comprises. For example: • If only six service users receive services from a facility, all of them (100%) should be interviewed. • If there are 16 service users, a minimum of eight (50%) should be interviewed. • If there are 40 service users or more, at least 12 (approximately 30%) should be interviewed. • The number of interviews to be conducted with family members (or friends or carers) can be determined by halving the number of interviews planned with service users. Thus, in the scenarios above, the number of family members to be interviewed would be three (50% of the number of service users), four (50%) and six (50%). • The numbers of staff to be interviewed can be determined on the basis of the same proportions used for service users These proportions are only guides. It might be unnecessary to conduct the predetermined number of interviews if the assessment team considers that it has gathered sufficient information to ascertain the quality and human rights conditions of the facility. For example, there is no point in interviewing people if the interviews do not provide important additional information. Therefore, with probable dropouts and withholding of consent, there will often be a difference between the planned and the actual numbers of interviews conducted. It is not mandatory to conduct interviews for general health facilities. Comparisons between mental health and general health facilities can be made based on observation. However, for a more in-depth comparison, interviews may also be conducted for general health facilities using the above proportions as a guide. 15 Again, it might be useful to summarize some of this information in tables, for example: Interviews No. planned No. conducted Psychiatric hospitals Users 247 126 Family 125 94 Staff 32 29 Subtotal 404 249 Inpatient facilities in general hospitals Users 52 45 Family 27 22 Staff 14 13 Subtotal 93 80 Outpatient facilities Users 83 81 Family 42 40 Staff 12 11 Subtotal 137 132 Day treatment facilities Users 29 27 Family 16 13 Staff 9 8 Subtotal 54 48 General health facilities [Only observations made] NA NA Total 1521 1088 NA, not applicable Methods for analysing results This section should briefly describe how the results were analysed and assessed, including a description of the levels of achievement, possibly in table format, e.g.: Level of achievement Description A/F Achieved in full There is evidence that the criterion, standard or theme has been fully realized. A/P Achieved partially There is evidence that the criterion, standard or theme has been realized, but some improvement is necessary. A/I Achievement initiated There is evidence that steps are being taken to fulfil the criterion, standard or theme, but significant improvement is necessary. N/I Not initiated There is no evidence of attempts or steps to fulfil the criterion, standard or theme. N/A Not applicable The criterion, standard or theme does not apply to the facility in question (e.g. rating sleeping quarters for outpatient or day treatment facilities). It should also describe how the assessment committees met to discuss and collate the results and compared them with those for the general health facilities in the country. 16 2. Results and discussion The results section has two components: tables for ratings and a discussion of the qualitative findings. For the tables, the results should be organized by category of facility (e.g. hospitals, inpatient units, outpatient facilities, day treatment facilities, social care homes) and give basic statistics for the facilities reviewed and detailed results for each type of facility, organized by theme. All the tables should include a direct comparison with the baseline general health facilities. The results section for each category of facility should be accompanied by a discussion of the qualitative findings and opinions on the overall situation in each type of facility, as formed by observation, document review and interviews. The observations of team members should be described, and the findings from the interviews can be summarized. It may be useful to include direct quotations or to summarize anecdotal information given to the team during interviews, to add depth to the report. Nevertheless, the confidentiality of the interviewees is paramount, and the team must consider whether an anecdote or quotation, even though it is anonymous, will reveal the source. The report could also mention any caveats or explanatory notes on the qualitative results (for example, why certain patterns should be interpreted with care and what observations, anecdotes or quotations might illuminate certain results). Positive findings should also be described, with any areas of particularly good practice. It may be useful to use the theme structure to order the results for each facility heading: 1. The right to an adequate standard of living (Article 28 of the CRPD) 2. The right to enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Article 25 of the CRPD) 3. The right to exercise legal capacity and the right to personal liberty and the security of person (Articles 12 and 14 of the CRPD) 4. Freedom from torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment, and from exploitation, violence and abuse (Articles 15 and 16 of the CRPD) 5. The right to live independently and be included in the community (Article 29 of the CRPD) An example of a results section is presented below, for each category of facility; however, the ultimate presentation of the report is at the discretion of the assessment team. 17 Summary of psychiatric hospitals assessed This section should start with a review of the basic statistics of the tertiary-level psychiatric facilities assessed, with their codes, the number of staff, the number of users and the number of interviews conducted with users, staff and family. In the comparison with the general health system, some scores may have been based on observation or document review only. This should be noted, and the column in the table for ‘number of interviews conducted’ should be left blank. Facility Total no. of health-care staff Total no. of users No. of Interviews Users Family members Staff Planned Conducted Planned Conducted Planned Conducted H-1 12 200 60 30 30 20 6 6 H-2 10 120 36 22 18 16 10 7 H-3 13 265 80 34 40 22 7 7 H-4 9 110 33 20 18 18 5 5 H-5 8 125 38 20 19 18 4 4 General health facility (ideally tertiary) 20 140 42 10 21 4 10 6 Total 131 630 289 136 146 98 42 35 The section should then list the tabulated results for each theme, followed by a discussion of the qualitative results for that theme. A. Psychiatric hospitals 18 Theme 1. The right to an adequate standard of living (Article 28 of the CRPD) Facility H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 General health system facility (ideally tertiary level) Standard 1.1: The building is in good physical condition. NI NI AI AP AI AP Standard 1.2: The sleeping conditions of service users are comfortable and allow sufficient privacy. AI AI AI AP AI AF Standard 1.3: The facility meets hygiene and sanitary requirements. NI NI AI AP AI AF Standard 1.4: Service users are given food, safe drinking-water and clothing that meet their needs and preferences. AI AI AI AP AI AP Standard 1.5: Service users can communicate freely, and their right to privacy is respected. NI NI NI AI AI AF Standard 1.6: The facility provides a welcoming, comfortable, stimulating environment conducive to active participation and interaction. NI NI NI AI NI AP Standard 1.7: Service users enjoy a fulfilling social and personal life and remain engaged in community life and activities. NI NI AI AI AI AP The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 1 in psychiatric hospitals, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 2. The right to enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Article 25 of the CRPD) Facility H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 General health system facility (ideally, tertiary) Standard 2.1: Facilities are available to everyone who requires treatment and support. AP AP AP AP AP AF Standard 2.2: The facility has skilled staff and provides good- quality mental health services. AI AI AP AP AI AF Standard 2.3: Treatment, psychosocial rehabilitation and links to support networks and other services are elements of a service user-driven recovery plan and contribute to a service user's ability to live independently in the community. NI NI AI AI NI AF Standard 2.4: Psychotropic medication is available, affordable and used appropriately. AI NI AP AP AI AF Standard 2.5: Adequate services are available for general and reproductive health. AI AI AP AP AP AF 19 The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 2 in psychiatric hospitals, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 3. The right to exercise legal capacity and the right to personal liberty and the security of person (Articles 12 and 14 of the CRPD) Facility H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 General health system facility (ideally tertiary level) Standard 3.1: Service users' preferences for the place and form of treatment are always a priority. NI NI NI AI NI AP Standard 3.2: Procedures and safeguards are in place to prevent detention and treatment without free and informed consent. AI NI NI AI AI AF Standard 3.3: Service users can exercise their legal capacity and are given the support they may require to exercise their legal capacity. AI AI AI AI AI AF Standard 3.4: Service users have the right to confidentiality and access to their personal health information. NI NI NI NI NI AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 3 in psychiatric hospitals, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 4. Freedom from torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment and from exploitation, violence and abuse (Articles 15 and 16 of the CRPD) Facility H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 General health system facility (ideally tertiary) Standard 4.1: Service users have the right to be free from verbal, mental, physical or sexual abuse and physical or emotional neglect. NI NI NI NI NI AF Standard 4.2: Alternative methods are used in place of seclusion and restraint as means of de-escalating potential crises. NI NI NI NI NI AF Standard 4.3: Electroconvulsive therapy, psychosurgery and other medical procedures that may have permanent or irreversible effects, whether performed at the facility or NI NI NI NI NI AF 20 referred to another facility, must not be abused and can be administered only with free and informed consent. Standard 4.4: No service user is subjected to medical or scientific experimentation without his or her informed consent. NI NI NI NI NI AF Standard 4. 5: Safeguards are in place to prevent torture or cruel, inhuman or degrading treatment or other forms of ill- treatment and abuse. NI NI NI NI NI AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 4 in psychiatric hospitals, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 5. The Right to live independently and be included in the community (Article 19 of the CRPD) Facility H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 General health system facility (ideally tertiary) Standard 5.1: Service users are supported in gaining access to a place to live and have the financial resources necessary to live in the community. NI NI NI AI AI AF Standard 5.2: Service users can access education and employment opportunities. NI NI NI AI AI AF Standard 5.3: The right of service users to participate in political and public life and to exercise freedom of association is supported. NI NI NI AI AI AF Standard 5.4: Service users are supported in taking part in social, cultural, religious and leisure activities. NI NI NI AI AI AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 5 in psychiatric hospitals, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. 21 Summary of inpatient units assessed This section should start with a review of the basic statistics of the psychiatric inpatient units assessed in general hospitals, with their codes, the number of staff, the number of users and the number of interviews conducted with users, staff and family. In the comparison with the general health system, some scores may have been based on observation or document review only. This should be noted, and the column in the table for ‘number of interviews conducted’ should be left blank. Facility Total no. of health- care staff Total no. of users No. of Interviews Users Family members Staff Planned Conducted Planned Conducted Planned Conducted N-1 2 12 6 6 3 2 2 2 N-2 3 20 10 8 5 5 3 3 N-3 4 30 15 11 8 6 4 3 N-4 3 15 8 8 4 4 3 3 N-5 2 25 13 12 7 5 2 2 General health facility (ideally inpatient ward) 10 12 12 8 6 4 10 7 Total 24 114 64 53 33 26 24 20 The section should then list the tabulated results for each theme, followed by a discussion of the qualitative results for that theme. B. Psychiatric inpatient units in general hospitals 22 Theme 1. The right to an adequate standard of living (Article 28 of the CRPD) Facility N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 General health system facility (ideally, inpatient unit) Standard 1.1: The building is in good physical condition. AI AI AP AF AP AF Standard 1.2: The sleeping conditions of service users are comfortable and allow sufficient privacy. AI AI AI AP AP AF Standard 1.3: The facility meets hygiene and sanitary requirements. AP AI AI AF AP AF Standard 1.4: Service users are given food, safe drinking-water and clothing that meet their needs and preferences. AP AP AP AF AF AF Standard 1.5: Service users can communicate freely, and their right to privacy is respected. AI AI AP AP AP AF Standard 1.6: The facility provides a welcoming, comfortable, stimulating environment conducive to active participation and interaction. AI AI AI AI AI AP Standard 1.7: Service users can enjoy a fulfilling social and personal life and remain engaged in community life and activities. AP AI AI AP AP AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 1 in inpatient units, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 2. The right to enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Article 25 of the CRPD) Facility N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 General health system facility (ideally, inpatient unit) Standard 2.1: Facilities are available to everyone who requires treatment and support. AP AP AI AP AP AP Standard 2.2: The facility has skilled staff and provides good- quality mental health services. AP AP NI AP AF AF Standard 2.3: Treatment, psychosocial rehabilitation and links to support networks and other service are elements of a service user-driven recovery plan and contribute to a service user's ability to live independently in the community. AP AP AI AI AF AF 23 Standard 2.4: Psychotropic medication is available, affordable and used appropriately. AP AP AI AP AP AP Standard 2.5: Adequate services are available for general and reproductive health. AP AP NI AP AF AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 2 in inpatient units, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 3. The right to exercise legal capacity and the right to personal liberty and the security of person (Articles 12 and 14 of the CRPD) FACILITIES N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 General health system facility (ideally, inpatient unit) Standard 3.1: Service users' preferences regarding the place and form of treatment are always the priority. AP AP AP AP AP AP Standard 3.2: Procedures and safeguards are in place to prevent detention and treatment without free and informed consent. AP AP AI AI AI AF Standard 3.3: Service users can exercise their legal capacity and are given the support they may require to exercise their legal capacity. NI NI AI AP NI AF Standard 3.4: Service users have the right to confidentiality and access to their personal health information. AI AI NI NI NI AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 3 in inpatient units, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. 24 Theme 4. Freedom from torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment and from exploitation, violence and abuse (Articles 15 and 16 of the CRPD) Facility N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 General health system facility (ideally, inpatient unit) Standard 4.1: Service users have the right to be free from verbal, mental, physical and sexual abuse and physical and emotional neglect. AI AI NI AI NI AF Standard 4.2: Alternative methods are used in place of seclusion and restraint as means of de-escalating potential crises. AI AI NI AI NI AF Standard 4.3: Electroconvulsive therapy, psychosurgery and other medical procedures that may have permanent or irreversible effects, whether performed at the facility or referred to another facility, must not be abused and can be administered only with the free and informed consent of the person. NI NI NI NI NI AF Standard 4.4: No service user is subject to medical or scientific experimentation without his or her informed consent. AP AI NI AI AI AF Standard 4.5: Safeguards are in place to prevent torture or cruel, inhuman or degrading treatment and other forms of ill- treatment and abuse. NI NI NI NI NI AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 4 in inpatient units, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 5. The right to live independently and be included in the community (Article 19 of the CRPD) Facility N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 General health system facility (ideally, inpatient unit) Standard 5.1: Service users are supported in gaining access to a place to live and have the financial resources necessary to live in the community. AI AI AI AI AI AF Standard 5.2: Service users can access education and employment opportunities. NI NI NI NI NI AF Standard 5.3: The right of service users to participate in political and public life and to exercise freedom of association is supported. AP AI AP AP AP AF 25 Standard 5.4: Service users are supported in taking part in social, cultural, religious and leisure activities. AP AI AP AP AP AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 5 in inpatient units, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. 26 Summary of outpatient facilities assessed This section should start with a review of the basic statistics of the mental health outpatient facilities assessed, with their codes, the number of staff, the number of users and the number of interviews conducted with users, staff and family. In the comparison with the general health system, some scores may have been based on observation or document review only. This should be noted, and the column in the table for ‘number of interviews conducted’ should be left blank. Facility Total no. of health- care staff Total no. of users per day No. of interviews Users Family members Staff Planned Conducted Planned Conducted Planned Conducted P-1 2 60 20 20 10 10 2 2 P-2 3 40 13 13 7 6 3 3 P-3 4 50 16 15 8 8 4 3 P-4 2 80 24 23 12 11 2 2 P-5 1 30 10 10 5 5 1 1 General health facility (ideally, outpatient facility) 4 12 12 6 6 3 4 4 Total 16 272 95 87 48 43 16 15 The section should then list the tabulated results for each theme, followed by a discussion of the qualitative results for that theme. Certain themes and standards do not apply to outpatient facilities (see WHO QualityRights tool kit). In particular, theme 1, the right to an adequate standard of living, does not apply at all. This should be noted, as results will not be reported. C. Mental health outpatient facilities 27 Theme 2.The right to enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Article 25 of the CRPD) Facility P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 General health system facility (ideally, outpatient facility) Standard 2.1: Facilities are available to everyone who requires treatment and support. AP AP AF AP AF AF Standard 2.2: The facility has skilled staff and provides good- quality mental health services. AP AI AP AP AP AF Standard 2.3: Treatment, psychosocial rehabilitation and links to support networks and other service are elements of a service user-driven recovery plan and contribute to a service user’s ability to live independently in the community. AF AF AF AP AF AF Standard 2.4: Psychotropic medication is available, affordable and used appropriately. AF AP AF AP AP AF Standard 2.5: Adequate services are available for general and reproductive health. AP AI AP AI AP AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 2 in outpatient facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 3. The right to exercise legal capacity and the right to personal liberty and the security of person (Articles 12 and 14 of the CRPD) Facility P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 General health system facility (ideally, outpatient facility) Standard 3.1: Service users' preferences regarding the place and form of treatment are always the priority. AF AF AF AF AF AF Standard 3.2: Procedures and safeguards are in place to prevent detention and treatment without free and informed consent. AF AF AF AF AF AF Standard 3.3: Service users can exercise their legal capacity and are given the support they may require to exercise their legal capacity. AF AP AP AP AP AF Standard 3.4: Service users have the right to confidentiality and access to their personal health information. AP AP AP AP AP AF 28 The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 3 in outpatient facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 4. Freedom from torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment and from exploitation, violence and abuse (Articles 15 and 16 of the CRPD) Facility P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 General health system facility (ideally, outpatient facility) Standard 4.1: Service users have the right to be free from verbal, mental, physical and sexual abuse and physical and emotional neglect. AF AF AF AF AF AF Standard 4.2: Alternative methods are used in place of seclusion and restraint as means of de-escalating potential crises. x x x x x x Standard 4.3: Electroconvulsive therapy, psychosurgery and other medical procedures that may have permanent or irreversible effects, whether performed at the facility or referred to another facility, must not be abused and can be administered only with the free and informed consent of the person. AP AP AP AP AP AF Standard 4.4: No service user is subjected to medical or scientific experimentation without his or her informed consent. AF AF AF AF AF AF Standard 4.5: Safeguards are in place to prevent torture or cruel, inhuman or degrading treatment or other forms of ill- treatment and abuse. AP AP AP AP AP AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 4 in outpatient facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. 29 Theme 5. The right to live independently and be included in the community (Article 19 of the CRPD) Facility P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 General health system facility (ideally, outpatient facility) Standard 5.1: Service users are supported in gaining access to a place to live and have the financial resources necessary to live in the community. AF AP AF AP AP AF Standard 5.2: Service users can access education and employment opportunities. AP AP AP AP AP AF Standard 5.3: The right of service users to participate in political and public life and to exercise freedom of association is supported. AF AF AF AP AP AF Standard 5.4: Service users are supported in taking part in social, cultural, religious and leisure activities. AF AF AF AF AF AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 5 in outpatient facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. 30 Summary of day treatment facilities assessed This section should start with a review of the basic statistics of the day treatment facilities for mental health, with their codes, the number of staff, the number of users and the number of interviews conducted with users, staff and family (friends or carers). In the comparison with the general health system, some scores may have been based on observation or document review only. This should be noted, and the column in the table for ‘number of interviews conducted’ should be left blank. Facility Total no. of health-care staff Total no. of users per day No. of Interviews Users Family members Staff Planned Conducted Planned Conducted Planned Conduct ed D-1 2 12 12 11 6 5 2 2 D-2 3 9 9 9 5 4 3 3 D-3 4 8 8 7 5 4 4 3 General health facility (ideally, day treatment facility) 4 12 12 8 6 5 4 4 Total 13 41 41 35 22 18 13 13 The section should then list the tabulated results for each theme, followed by a discussion of the qualitative results for that theme. D. Day treatment facilities 31 Theme 1. The right to an adequate standard of living (Article 28 of the CRPD) Facility D-1 D-2 D-3 General health system facility (ideally, day treatment facility) Standard 1.1: The building is in good physical condition. AP AP AP AF Standard 1.2: The sleeping conditions of service users are comfortable and allow sufficient privacy. AP AP AP AF Standard 1.3: The facility meets hygiene and sanitary requirements. AP AP AP AF Standard 1.4: Service users are given food, safe drinking-water and clothing that meets their needs and preferences. AP AP AP AF Standard 1.5: Service users can communicate freely, and their right to privacy is respected. AP AP AP AF Standard 1.6: The facility provides a welcoming, comfortable, stimulating environment conducive to active participation and interaction. AP AP AP AF Standard 1.7: Service users are able to enjoy fulfilling social and personal lives and remain engaged in community life and activities. AP AP AP AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 1 in day treatment facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 2. The right to enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Article 25 of the CRPD) Facility D-1 D-2 D-3 General health system facility (ideally, day treatment facility) Standard 2.1: Facilities are available to everyone who requires treatment and support. AP AP AP AF Standard 2.2: The facility has skilled staff and good-quality mental health services. AI AI NI AP Standard 2.3: Treatment, psychosocial rehabilitation and links to support networks and other service are elements of a service user-driven recovery plan and contribute to a service user's ability to live independently in the community. AP AP AP AF Standard 2.4: Psychotropic medication is available, affordable and used appropriately. AI NI NI AP Standard 2.5: Adequate services are available for general and reproductive health. NI NI NI AP 32 The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 2 in day treatment facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 3. The right to exercise legal capacity and the right to personal liberty and the security of person (Articles 12 and 14 of the CRPD) Facility D-1 D-2 D-3 General health system facility (ideally, day treatment facility) Standard 3.1: Service users’ preferences regarding the place and form of treatment are always a priority. AP AP AP AF Standard 3.2: Procedures and safeguards are in place to prevent detention and treatment without free and informed consent. AP AP AP AF Standard 3.3: Service users can exercise their legal capacity and are given the support they may require to exercise their legal capacity. AP AP AP AF Standard 3.4: Service users have the right to confidentiality and access to their personal health information. AP AP AP AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 3 in day treatment facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 4. Freedom from torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment and from exploitation, violence and abuse (Articles 15 and 16 of the CRPD) Facility D-1 D-2 D-3 General health system facility (ideally, day treatment facility) Standard 4.1: Service users have the right to be free from verbal, mental, physical and sexual abuse and physical and emotional neglect. AF AF AF AF Standard 4.2: Alternative methods are used in place of seclusion and restraint as means of de-escalating potential crises. x x x x Standard 4.3: Electroconvulsive therapy, psychosurgery and other medical procedures that may have permanent or irreversible effects, whether performed at the facility or referred to another facility, must not be abused and can be administered only with the free and informed consent of the service user. AP AP AP AF 33 Standard 4.4: No service user is subjected to medical or scientific experimentation without his or her informed consent. AF AF AF AF Standard 4.5: Safeguards are in place to prevent torture or cruel, inhuman or degrading treatment and other forms of ill- treatment and abuse. AP AF AF AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 4 in day treatment facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. Theme 5. The right to live independently and be included in the community (Article 19 of the CRPD) Facility D-1 D-2 D-3 General health system baseline (ideally day treatment facility) Standard 5.1: Service users are supported in gaining access to a place to live and have the financial resources necessary to live in the community. AP AP AP AF Standard 5.2: Service users can access education and employment opportunities. AP AP AP AF Standard 5.3: The right of service users to participate in political and public life and to exercise freedom of association is supported. AF AF AF AF Standard 5.4: Service users are supported in taking part in social, cultural, religious and leisure activities. AP AP AP AF The discussion will: • document team members’ findings and opinions on the overall situation with respect to theme 5 in day treatment facilities, • include observations and the findings of the document review and interviews and • cite quotations or anecdotes. 34 Further sections may be added for other categories of facility being assessed in the country on the basis of the categorization decided upon by the assessment team. The same format should be used as for the other facilities. E. Social care homes, including for mental health 35 Further sections may be added for other categories of facility being assessed in the country on the basis of the categorization decided upon by the assessment team. The same format should be used as for the other facilities. F. Rehabilitation centres 36 3. Conclusions and recommendations This section contains a summary of the main conclusions reached by the coordinating group made up of representatives from each assessment team, including any human rights that are being violated in the country and any areas of good practice. General recommendations should be given, with suggested timelines. All human rights violations require immediate action; teams should also highlight issues that might be placing service users in imminent danger and that require urgent attention. The report should not stop at the level of recommendations. It should direct facilities to prepare improvement plans, make suggestions for policy and legal reform and continue conducting activities and strategies to promote the participation of users, their families and supporters and community workers in improving mental health services. 37 The WHO QualityRights tool kit provides countries with practical information and tools for assessing and improving quality and human rights standards in mental health and social care facilities. The Toolkit is based on the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities. It provides practical guidance on: • the human rights and quality standards that should be respected, protected and fulfilled in both inpatient and outpatient mental health and social care facilities; • preparing for and conducting a comprehensive assessment of facilities; and • reporting findings and making appropriate recommendations on the basis of the assessment. The tool kit is designed for use in low-, middle- and high-income countries. It can be used by many different stakeholders, including dedicated assessment committees, nongovernmental organizations, national human rights institutions, national health or mental health commissions, health service accreditation bodies and national mechanisms established under international treaties to monitor implementation of human rights standards and others with an interest in promoting the rights of people with disabilities. The WHO QualityRights tool kit is an essential resource, not only for putting an end to past neglect and abuses but also for ensuring high- quality services in the future. Mental Health Policy and Service Development Department of Mental Health and Substance Abuse World Health Organization Geneva, Switzerland

Πακέτο εργαλείων Ποιότητα-Δικαιώματα του Π.O.Y. WHO QualityRights Tool Kit Για την αξιολόγηση και τη βελτίωση της ποιότητας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και κοινωνικής φροντίδας Έκθεση Αξιολόγησης σε Επίπεδο Χώρας 2 Εκδόθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 2012 με τίτλο WHO QualityRights Tool Kit © Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας 2012 Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έδωσε άδεια για τη μετάφραση και δημοσίευση μιας έκδοσης στην ελληνική γλώσσα στην Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (Ε.Π.Α.Ψ.Υ.), που είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για την ποιότητα και την πιστότητα της μετάφρασης. Σε περίπτωση ανακολουθίας μεταξύ της αγγλικής και της μεταφρασμένης έκδοσης, η αρχική αγγλική έκδοση θα είναι η έγκυρη και αυθεντική εκδοχή. Πακέτο Εργαλείων Ποιότητα-Δικαιώματα του ΠΟΥ © Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (Ε.Π.Α.Ψ.Υ.) 2025 Μετάφραση: Χρυσοβαλάντω Παπακωστοπούλου Επιμέλεια μετάφρασης: Ευγενία Γεωργάκα & Χρυσοβαλάντω Παπακωστοπούλου 3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Κύριες συγγραφείς του πακέτου εργαλείων ήταν η Michelle Funk και η Natalie Drew, από την Πολιτική και Ανάπτυξη Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, Τμήμα Ψυχικής Υγείας και Κατάχρησης Ουσιών, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), Γενεύη, Ελβετία. Τεχνική καθοδήγηση και αξιολογήσεις παρείχαν: • Melvyn Freeman, National Department of Health, South Africa • Achmat Moosa Salie, World Network of Users and Survivors of Psychiatry, Ubuntu Centre South Africa, Cape Town, South Africa • Anne Marie Robb, Ubuntu Centre South Africa, South Africa • Judith Cohen, South African Human Rights Commission, South Africa • Christine Ogaranko, Canada • J. Ramón Quirós, Ministry of Health and Health Care, Principality of Asturias’ Government, Spain • Japheth Ogamba Makana, MindFreedom, Kenya • Sawsan Najjir, MindFreedom, Kenya • Charlene Sunkel, Gauteng Consumer Advocacy Movement; Chairperson, South African Mental Health Advocacy Movement, South Africa • Sylvester Katontoka, Mental Health Users Network of Zambia • Tomás Lopéz Corominas, Hierbabuena, Oviedo Association for Mental Health, Spain • Helena Nygren Krug, WHO, Geneva, Switzerland • Gemma Griffin, Mental Health and Addiction, Southern District Health Board, New Zealand • Shekhar Saxena, WHO, Geneva, Switzerland • David Crepaz-Keay, Mental Health Foundation, United Kingdom • Javier Vasquez, WHO Regional Office for the Americas, Washington DC, United States • Jose Miguel Caldas de Almeida, Faculty of Medical Sciences, New University of Lisbon, Portugal • Soumitra Pathare, Ruby Hall Clinic, Pune, India • Benedetto Saraceno, University Nova of Lisbon, Portugal; Global Initiative on Psychiatry, The Netherlands Ευχαριστούμε επίσης τα κάτωθι πρόσωπα για την επιστημονική τους γνώμη και την τεχνική τους συμβολή: • Victor Aparicio, WHO Subregional Office, Panama • Gunilla Backman, London School of Hygiene and Tropical Medicine, United Kingdom • Laurent Benedetti, University of Massachusetts Medical School, United States • Laura Bennett, Severn Deanery School of Psychiatry, United Kingdom • Benjamin E. Berkman, Department of Bioethics, National Institutes of Health, United States • Mrs Barbara Bernath, Association for the Prevention of Torture, Switzerland • Andrea Bruni, WHO Country Office, Ethiopia • Judith Bueno de Mesquita, University of Essex Law School, Colchester, United Kingdom • Vijay Chandra, WHO Regional Office for South-East Asia, New Delhi, India • Hugo Cohen, WHO Subregional Office, Argentina • Sebastiana Da Gama Nkomo, WHO Regional Office for Africa, Brazzaville, Republic of the Congo • Julian Eaton, CBM West Africa Regional Office, Togo • Marta Ferraz, National Programme for Mental Health, Ministry of Health, Portugal • Lance Gable, Wayne State University Law School, Detroit, Michigan, United States • Amelia Concepción González López, Public Health and Participation, Principality of Asturias, Spain • Lawrence Gostin, O’Neill Institute for National and Global Health Law, Georgetown University, Washington DC, United States 4 • Paul Hunt, University of Essex Human Rights Centre, Colchester, United Kingdom • Shadi Jaber, Mental Health Families and Friends Society, West Bank and Gaza Strip • Jan Paul Kwasik, Orygen Youth Health, Melbourne, Australia • Caroline Fei-Yeng Kwok, Canada • Oliver Lewis, Mental Disability Advocacy Centre, Budapest, Hungary • Aiysha Malik, University of Oxford, United Kingdom • Angélica Monreal, National Comission for the Protection of People with Mental Illnesses, Chile • Maristela Monteiro, WHO Regional Office for the Americas, Washington DC, United States • Matthijs Muijen, WHO Regional Office for Europe, Copenhagen, Denmark • Jamil Nassif, Salfit Community Mental Health Center, Ministry of Health, West Bank and Gaza Strip • Alana Officer, WHO, Geneva, Switzerland • Ionela Petrea, Trimbos Institute WHO Collaborating Centre, The Netherlands • Matt Pollard, Association for the Prevention of Torture, Geneva, Switzerland • Jorge Rodriguez, WHO Regional Office for the Americas, Washington DC, United States • Diana Rose, Institute of Psychiatry, King’s College London, United Kingdom • Khalid Saeed, WHO Regional Office for the Eastern Mediterranean, Cairo, Egypt • Tom Shakespeare, WHO, Geneva, Switzerland • Jessica Sinclair, Maxwell Stamp PLC, United Kingdom • Sarah Skeen, WHO, Geneva, Switzerland • Peter Stastny, Global Mental Health Program/RedeAmericas, Columbia University, New York City, United States • Kanna Sugiura, WHO, Geneva, Switzerland • Ezra Susser, Mailman School of Public Health, Columbia University, New York City, United States • Stephen Tang, Australian National University, Canberra, Australia • Graham Thornicroft, Institute of Psychiatry, King’s College London, United Kingdom • Anil Vartak, Schizophrenia Awareness Association, Pune, India • Henrik Wahlberg, Stockholm County Council, Centre for Transcultural Psychiatry, Stockholm, Sweden • Simon Walker. Office of the High Commissioner for Human Rights, Geneva, Switzerland • Xiangdong Wang, WHO Regional Office for the Western Pacific, Manila, Phillipines • Narelle Wickham, Justice Health, Canberra, Australia • Moody Zaky, Comet General Hospital, Egypt Διοικητική και γραμματειακή υποστήριξη: Patricia Robertson Γραφιστικός σχεδιασμός και σελιδοποίηση: Inis Communication, www.iniscommunication.com Εκφράζονται ευχαριστίες για την οικονομική υποστήριξη από τις κυβερνήσεις της Ισπανίας και της Πορτογαλίας 5 Οδηγίες για τη συμπλήρωση της παρούσας έκθεσης Το παρόν υπόδειγμα έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει την ομάδα αξιολόγησης να καταγράψει με συστηματικό τρόπο τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε μια χώρα. Δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα και προσφέρει προτάσεις για τον τρόπο καταγραφής των ευρημάτων μιας αξιολόγησης σε επίπεδο χώρας. Προκειμένου η έκθεση να προσαρμοστεί στις συγκεκριμένες συνθήκες της αξιολόγησης, μπορούν να γίνουν προσθήκες, τροποποιήσεις ή παραλείψεις. Η έκθεση πρέπει να συμπληρωθεί από την ομάδα αξιολόγησης κατόπιν συστηματικών συσκέψεων, προκειμένου να εξομοιωθούν οι βαθμολογίες μεταξύ των μονάδων. Τα αποτελέσματα για κάθε μονάδα θα καταγραφούν στην παρούσα συνολική έκθεση μετά από συζήτηση μεταξύ των επιμέρους ομάδων. Οι συζητήσεις αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε τροποποιήσεις των αρχικών αξιολογήσεων για ορισμένες μονάδες, μειώνοντας τη μεταξύ τους απόκλιση. Τα ποιοτικά ευρήματα είναι εξίσου σημαντικά με τις βαθμολογίες και πρέπει επίσης να τεκμηριωθούν. Η έκθεση περιλαμβάνει τα εξής μέρη: Συνοπτική παρουσίαση: Περιγράφει το έργο, παρουσιάζει το εργαλείο αξιολόγησης, τις θεματικές ενότητες και τις προδιαγραφές, και αναφέρει συνοπτικά τη μεθοδολογία, τα ευρήματα σε εθνικό επίπεδο, τα συμπεράσματα και τις συστάσεις. Μεθοδολογία: Το μέρος αυτό περιγράφει τη σύνθεση των ομάδων, καθώς και τον τρόπο που επιλέχθηκαν, εκπαιδεύτηκαν και έγινε η κατανομή των ρόλων τους. Περιλαμβάνει επίσης πίνακες που παρουσιάζουν, για παράδειγμα, τον αριθμό των μονάδων στις οποίες έγινε επίσκεψη, καθώς και τον αριθμό του προσωπικού, των ασθενών και των συγγενών (ή φίλων ή φροντιστών/τριών) που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις. Επίσης περιγράφει, σε ποιοτική μορφή, τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν οι επισκέψεις. Αποτελέσματα και συζήτηση: Στο μέρος αυτό παρουσιάζονται τα αποτελέσματα ανά τύπο μονάδας για καθεμία θεματική ενότητα. Περιλαμβάνονται πίνακες με συνοπτική παρουσίαση των βαθμολογιών ανά μονάδα για κάθε κατηγορία. Παρατίθενται επίσης ποιοτικά ευρήματα, όπως δυσκολίες που προέκυψαν κατά την αξιολόγηση ή τη βαθμολόγηση, περιγραφές, αποσπάσματα συνεντεύξεων, καθώς και ζητήματα μεθοδολογίας ή επιφυλάξεις σχετικά με τις βαθμολογίες που δόθηκαν. Στη συζήτηση αναλύονται τα βασικά ευρήματα και ζητήματα, ανά θεματική ενότητα και τύπο μονάδας. Συμπεράσματα και συστάσεις: Στην ενότητα αυτή διατυπώνονται προτάσεις και προτείνονται τα επόμενα συνεργατικά βήματα για τη χώρα, μέσα από μια συμμετοχική διαδικασία στην οποία περιλαμβάνονται οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών, οι οικογένειές τους και οι εκάστοτε μονάδες. Σε όλο το κείμενο, γίνονται συγκρίσεις με μονάδες γενικής υγείας, στην κάθε κατηγορία. Οι μονάδες αυτές θα έχουν γίνει αντικείμενο παρατήρησης και αξιολόγησης από κάθε μέλος της ομάδας αξιολόγησης και θα χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς σε επίπεδο χώρας για τη σύγκριση με τις μονάδες ψυχικής υγείας, αλλά και για τον περιορισμό της υποκειμενικότητας τόσο εντός όσο και μεταξύ των ομάδων αξιολόγησης. 6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συνοπτική παρουσίαση Αξιολόγηση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και κοινωνικής φροντίδας Μεθοδολογία Αποτελέσματα και συζήτηση A. Ψυχιατρικά νοσοκομεία B. Ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία Γ. Εξωνοσοκομειακές μονάδες ψυχικής υγείας Δ. Κέντρα ημερήσιας φροντίδας ψυχικής υγείας E. Στεγαστικές μονάδες κοινωνικής φροντίδας, συμπεριλαμβανομένων των στεγαστικών δομών ψυχικής υγείας Ζ. Κέντρα αποκατάστασης Συμπεράσματα και συστάσεις 7 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 8 Συνοπτική παρουσίαση Σκοπός Η συνοπτική παρουσίαση θα πρέπει να εισάγει την έκθεση. Η ενότητα αυτή δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις τρεις έως τέσσερις σελίδες. Ειδικότερα, παρέχει μια γενική επισκόπηση του έργου, των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν, των αποτελεσμάτων, των συμπερασμάτων και των συστάσεων. Θα πρέπει να συντάσσεται συλλογικά από όλες τις ομάδες αξιολόγησης, κατόπιν συζήτησης. Επίσης, θα πρέπει να τεκμηριώνει τα αποτελέσματα για κάθε μονάδα και να παρέχει μια συνολική εικόνα της κατάστασης στη χώρα που έγινε η αξιολόγηση. Αρχικά, παρουσιάζεται η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για τη διεξαγωγή της συνολικής αξιολόγησης και περιγράφεται λεπτομερώς τι ακριβώς έγινε. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα συνολικά αποτελέσματα με μία πολύ σύντομη ανάλυση. Μια εισαγωγική παράγραφος θα πρέπει να περιγράφει το υπόβαθρο του έργου: γιατί έγινε η αξιολόγηση, ποιος ήταν ο σκοπός της και ποιοι ήταν οι στόχοι της. Μεθοδολογία Αυτή η ενότητα θα πρέπει αρχικά να περιγράφει πώς και πότε συγκροτήθηκαν οι ομάδες αξιολόγησης, με σύντομες αναφορές στη σύνθεσή τους και στους ρόλους τους. Θα πρέπει να παρουσιάζει το εργαλείο αξιολόγησης και να αναφέρει τις πέντε θεματικές ενότητες: 1. Το δικαίωμα σε ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης (άρθρο 28 της CRPD) 2. Το δικαίωμα στην απόλαυση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου σωματικής και ψυχικής υγείας (άρθρο 25 της CRPD) 3. Το δικαίωμα άσκησης δικαιοπρακτικής ικανότητας και το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και την ασφάλεια του προσώπου (άρθρα 12 και 14 της CRPD) 4. Ελευθερία από βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, και από εκμετάλλευση, βία και κακοποίηση (άρθρα 15 και 16 της CRPD) 5. Το δικαίωμα για ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινότητα (άρθρο 19 της CRPD) Η ενότητα αυτή μπορεί επίσης να περιλαμβάνει έναν πίνακα για την παρουσίαση πληροφοριών σχετικά με τις ενέργειες των ομάδων (αν και αυτές οι πληροφορίες παρατίθενται και σε μεταγενέστερο σημείο της έκθεσης): Αριθμός των ψυχιατρικών νοσοκομείων που έγινε επίσκεψη 5 Αριθμός των ψυχιατρικών κλινικών που έγινε επίσκεψη 5 Αριθμός των εξωνοσοκομειακών μονάδων ψυχικής υγείας που έγινε επίσκεψη 5 Αριθμός των κέντρων ημερήσιας φροντίδας που έγινε επίσκεψη 3 Συνολικός αριθμός υπηρεσιών ψυχικής υγείας που έγιναν επισκέψεις 18 Αριθμός ανακοινωμένων επισκέψεων 9 9 Αριθμός μη-ανακοινωμένων επισκέψεων 9 Συνολικός αριθμός επισκέψεων σε μονάδες ψυχικής υγείας 18 Αριθμός προσωπικού που συμμετείχαν σε συνεντεύξεις 61 Αριθμός ληπτών/τριών των υπηρεσιών που συμμετείχαν σε συνεντεύξεις 279 Αριθμός των οικογενειών (ή φίλων ή φροντιστών/στριών) που συμμετείχαν σε συνεντεύξεις 169 Συνολικός αριθμός συνεντεύξεων σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας 509 Στη συνέχεια, η ενότητα αυτή περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο βαθμολογήθηκαν τα αποτελέσματα και παρουσιάζει τα επίπεδα επίτευξης. Μπορεί επίσης να γίνεται αναφορά στους τρόπους με τους οποίους περιορίστηκε η υποκειμενικότητα κατά την αξιολόγηση: μέσω της σύγκρισης με μονάδες γενικής υγείας ως βάση αναφοράς, καθώς και μέσω της επιδίωξης συναίνεσης εντός και μεταξύ των ομάδων αξιολόγησης. Όποιοι άλλοι παράγοντες επηρέασαν τη διαδικασία θα πρέπει επίσης να περιγράφονται, όπως για παράδειγμα η υποκειμενική σημασιοδότηση ορισμένων κριτηρίων κατά τη βαθμολόγηση, η οποία ενδέχεται να επηρέασε δυσανάλογα την αξιολόγηση συγκεκριμένων προδιαγραφών ή θεματικών ενοτήτων. Αποτελέσματα Αυτή η ενότητα θα πρέπει να αποτελείται από έναν πίνακα με τα συνολικά αποτελέσματα της αξιολόγησης. Οι πίνακες θα πρέπει να φέρουν χρωματική κωδικοποίηση ανά τύπο μονάδας και ανά βαθμολογία ή επίπεδο επίτευξης σε ολόκληρη την έκθεση. Κάθε μονάδα μπορεί να λάβει έναν αλφαριθμητικό κωδικό (π.χ. Η-1 για το πρώτο ψυχιατρικό νοσοκομείο, Ν-1 για την πρώτη μονάδα νοσηλείας), ακολουθούμενο από μια σύνοψη της φόρμας αναφοράς για κάθε μονάδα. Αυτό παρέχει μια συνοπτική εικόνα της βαθμολογίας κάθε μονάδας σε κάθε θεματική ενότητα και προδιαγραφή (τα επιμέρους κριτήρια δεν περιλαμβάνονται σε αυτό το επίπεδο) και μια χρωματικά κωδικοποιημένη επισκόπηση της βαθμολογίας κάθε κατηγορίας μονάδας. Θα πρέπει να υπάρχει σαφής σύγκριση με μονάδες γενικής υγείας — μία για κάθε κατηγορία, εφόσον είναι δυνατόν, ή τουλάχιστον με ένα γενικό νοσοκομείο. Ένα παράδειγμα τέτοιου πίνακα παρατίθεται παρακάτω. Συμπεράσματα / Συστάσεις Εδώ περιγράφεται η γενική κατάσταση όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ποιότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στη χώρα και καταγράφονται οι τομείς στους οποίους συνιστάται βελτίωση. 10 Κωδικός μονάδας Θεματική ενότητα 1 Θεματική ενότητα 2 Θεματική ενότητα 3 Θεματική ενότητα 4 Θεματική ενότητα 5 Προδιαγραφή Προδιαγραφή Προδιαγραφή Προδιαγραφή Προδιαγραφή 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 5.1 5.2 5.3 5.4 H-1 ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΜ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ H-2 ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΜ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ H-3 ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ H-4 ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ H-5 ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΕΜ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ N-1 ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ ΕΜ N-2 ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ N-3 ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΚ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ ΕΜ N-4 ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ ΕΜ N-5 ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ ΕΜ P-1 ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΠ P-2 ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΕΜ ΕΞ ΕΠ ΕΜ ΕΞ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΠ P-3 ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΕΠ ΕΜ ΕΠ AF ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΠ P-4 ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ P-5 ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ D-1 ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΔΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΜ D-2 ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΔΞ ΔΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΜ D-3 ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΔΞ ΕΜ ΔΞ ΔΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΔΣ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΜ Μονάδα γενικής υγείας 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.4 4.5 5.1 5.2 5.4 gH ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ gN AF AF AF AF AF ΕΜ AF ΕΜ AF AF ΕΜ AF ΕΜ AF ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ gP ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΔΣ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ gD ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΔΣ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ, επιτεύχθηκε πλήρως ΕΜ, επιτεύχθηκε μερικώς ΕΞ, η επίτευξη έχει ξεκινήσει ΔΞ, δεν ξεκίνησε ΔΣ, δεν είναι σχετικό H, ψυχιατρικά νοσοκομεία N, ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία P, εξωνοσοκομειακές μονάδες ψυχικής υγείας D, κέντρα ημερήσιας φροντίδας S, μονάδες κοινωνικής φροντίδας R, κέντρα αποκατάστασης 11 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ 12 1. Μεθοδολογία Η παρούσα ενότητα συνοψίζει τον τρόπο διεξαγωγής της αξιολόγησης. Πρόκειται για μια συστηματική περιγραφή σε ευρεία κλίμακα (και όχι ανά μονάδα) και αποσκοπεί να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο συλλέχθηκαν, κωδικοποιήθηκαν, βαθμολογήθηκαν και συγκεντρώθηκαν τα αποτελέσματα. Μπορεί να περιλαμβάνει τα εξής, χωρίς αυτό να αποτελεί εξαντλητικό ή δεσμευτικό κατάλογο: Δημιουργία της ομάδας αξιολόγησης • επιλογή των μελών της ομάδας • σύνθεση της ομάδας αξιολόγησης (επαγγέλματα και φορείς) • ρόλοι, αρμοδιότητες και δράσεις της ομάδας • περιγραφή τυχόν υποομάδων, π.χ. ειδικές ομάδες διεξαγωγής συνεντεύξεων με λήπτες/τριες των υπηρεσιών, ομάδες εργασίας πεδίου κ.λπ. • εκπαίδευση ή σεμινάρια που έγιναν στις ομάδες πριν από τη διεξαγωγή της αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων των ημερομηνιών της κατάρτισης αυτής, π.χ. κατάρτιση για: o τα ανθρώπινα δικαιώματα o τη νομοθεσία για την ψυχική υγεία o τη χρήση του εργαλείου αξιολόγησης και των κριτηρίων βαθμολόγηση. Κατηγοριοποίηση των μονάδων Περιγραφή του τρόπου ομαδοποίησης των υπηρεσιών, με τη σχετική κατηγοριοποίηση ή κωδικοποίηση, π.χ.: • ψυχιατρικά νοσοκομεία (H), • ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία (N), • εξωνοσοκομειακές μονάδες ψυχικής υγείας (P), • κέντρα ημερήσιας φροντίδας (D), • μονάδες κοινωνικής φροντίδας (S) και • κέντρα αποκατάστασης (R), ή οποιαδήποτε άλλη κατηγοριοποίηση είναι συναφής με τη χώρα. Η παρούσα ενότητα θα πρέπει επίσης να περιγράφει το είδος των μονάδων γενικής υγείας (G) που αξιολογήθηκαν συγκριτικά, καθώς και εάν αξιολογήθηκε μία μονάδα από κάθε κατηγορία, ώστε να αντιστοιχεί στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Αυτές οι ευρείες κατηγορίες υπηρεσιών ψυχικής υγείας ενδέχεται να περιλαμβάνουν διάφορες υποκατηγορίες, π.χ. η κατηγορία «N» μπορεί να περιλαμβάνει μονάδες ενηλίκων, εφήβων και σωματικής απεξάρτησης σε γενικά νοσοκομεία· η κατηγορία «S» μπορεί να περιλαμβάνει ορφανοτροφεία, γηροκομεία, ιδρύματα για παιδιά με νοητικές και άλλες αναπηρίες, καθώς και άλλες ομαδικές στεγαστικές δομές· η κατηγορία «P» μπορεί να περιλαμβάνει κοινοτικά κέντρα ψυχικής υγείας ή κέντρα απεξάρτησης, δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας και εξωνοσοκομειακή περίθαλψη που παρέχεται από γενικά νοσοκομεία. Οποιεσδήποτε υποκατηγορίες θα πρέπει να προσδιορίζονται και να παρατίθενται στην παρούσα ενότητα. 13 Επισκέψεις Αυτή η ενότητα θα πρέπει να περιγράφει τον τρόπο που πραγματοποιήθηκαν οι επισκέψεις, συμπεριλαμβανομένων των εξής: • σε ποιες μονάδες έγιναν επισκέψεις, με τις αντίστοιχες ημερομηνίες • τυχόν προκαταρκτικές συναντήσεις πριν από τις επισκέψεις • πώς ανατέθηκαν οι επισκέψεις στις ομάδες αξιολόγησης, με βάση κριτήρια, όπως η ανεξαρτησία, η ποικιλομορφία στον τύπο των μονάδων κ.ά. • τι ποσοστό επισκέψεων είχαν ανακοινωθεί και πώς αντέδρασαν οι μονάδες σε αυτή την ανακοίνωση • ποιες παρατηρήσεις πραγματοποιήθηκαν και ποιες όχι • τα είδη των εγγράφων που εξετάστηκαν και κατά πόσον ήταν γενικά διαθέσιμα • τυχόν αξιοσημείωτα πρακτικά ζητήματα που προέκυψαν κατά τη διάρκεια των επισκέψεων • ζητήματα δεοντολογίας, συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης από επιτροπή δεοντολογίας και της χρήσης εντύπων συγκατάθεσης. Ορισμένα από τα παραπάνω στοιχεία μπορούν να συνοψιστούν σε έναν ή περισσότερους πίνακες· για παράδειγμα: Όνομα και είδος μονάδας Τοποθεσία Ημερομηνία επίσκεψης Ψυχιατρικά νοσοκομεία Μονάδα X X 01/01/01 Μονάδα Y … Y 01/01/01 Ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία Μονάδα A A 01/01/01 Μονάδα B … B 01/01/01 Εξωνοσοκομειακές μονάδες Μονάδα J J 01/01/01 Μονάδα K … K 01/01/01 Κέντρα ημερήσιας φροντίδας Μονάδα P P 01/01/01 Μονάδα Q … Q 01/01/01 Μονάδες γενικής υγείας Μονάδα D D 01/01/01 Μονάδα E E 01/01/01 Επισκέψεις ανά μονάδα Προγραμμα- τισμένες Διενεργη- θείσες % ανακοι- νωμένες % μη ανα- κοινωμένες Ψυχιατρικά νοσοκομεία 10 8 80 20 Ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία 8 8 50 50 Εξωνοσοκομειακές μονάδες 12 12 60 40 Κέντρα ημερήσιας φροντίδας 4 3 40 60 Μονάδες γενικής υγείας 5 5 50 50 Σύνολο 39 36 56 44 14 Συνεντεύξεις Η παρούσα ενότητα θα πρέπει να περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο διεξήχθησαν οι συνεντεύξεις, συμπεριλαμβανομένων των εξής: • ποια μέλη της ομάδας αξιολόγησης ανέλαβαν ποιες συνεντεύξεις και για ποιο λόγο· για παράδειγμα, η ομάδα ενδέχεται να έκρινε ότι οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών ήταν οι καταλληλότεροι/ες για να πάρουν συνέντευξη από άλλους/ες λήπτες/τριες • το σκεπτικό ή τα κριτήρια βάσει των οποίων καθορίστηκε ο αριθμός των συνεντεύξεων ανά μονάδα • έναν κατάλογο των κριτηρίων, βάσει των οποίων έγινε η επιλογή των ατόμων που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις • τους λόγους για τους οποίους ο προγραμματισμένος αριθμός συνεντεύξεων δεν ταυτίστηκε με τον τελικό αριθμό, π.χ. αποχωρήσεις συμμετεχόντων, ζητήματα συναίνεσης • παρατηρήσεις σχετικά με διαδεδομένα πρακτικά ζητήματα, θετικά και αρνητικά, που ανέκυψαν κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων (π.χ. θέματα ιδιωτικότητας, επιλογή συμμετεχόντων/ουσών από το προσωπικό). Υπενθύμιση Ο αριθμός των ατόμων που συμμετέχουν σε συνεντεύξεις εξαρτάται από τον αριθμό των ληπτών/τριών των υπηρεσιών και του προσωπικού που σχετίζονται με την εκάστοτε μονάδα, το συνολικό μέγεθος της μονάδας και τον αριθμό των τμημάτων που αυτή περιλαμβάνει. Για παράδειγμα: • Αν μόνο έξι λήπτες/τριες των υπηρεσιών λαμβάνουν υπηρεσίες από μία μονάδα, θα πρέπει να συμμετάσχουν όλοι/ες (100%) στη συνέντευξη. • Αν υπάρχουν 16 λήπτες/τριες των υπηρεσιών, θα πρέπει να συμμετάσχουν τουλάχιστον οκτώ (50%). • Αν υπάρχουν 40 ή περισσότεροι/ες λήπτες/τριες των υπηρεσιών, θα πρέπει να συμμετάσχουν τουλάχιστον 12 (περίπου 30%). • Ο αριθμός των συνεντεύξεων με μέλη της οικογένειας (ή φίλους/ες ή φροντιστές/τριες) προσδιορίζεται στο μισό του αριθμού των συνεντεύξεων που έχουν προγραμματιστεί με λήπτες/τριες των υπηρεσιών. Έτσι, στα παραπάνω παραδείγματα, ο αριθμός των μελών της οικογένειας που θα συμμετάσχουν σε συνεντεύξεις είναι τρία (50% των χρηστών), τέσσερα (50%) και έξι (50%) άτομα. • Ο αριθμός των μελών του προσωπικού που θα συμμετάσχουν σε συνεντεύξεις μπορεί να καθοριστεί με βάση τις ίδιες αναλογίες που εφαρμόζονται για τους/τις λήπτες/τριες των υπηρεσιών. Οι αναλογίες αυτές παρέχονται μόνο ως ενδεικτικές κατευθυντήριες γραμμές. Ενδέχεται να μην είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί ο προκαθορισμένος αριθμός συνεντεύξεων, εάν η ομάδα αξιολόγησης κρίνει ότι έχει συλλέξει επαρκείς πληροφορίες ώστε να διαμορφώσει εικόνα για την ποιότητα και το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων στη μονάδα. Για παράδειγμα, δεν έχει νόημα να διεξάγονται συνεντεύξεις όταν δεν προσφέρουν επιπλέον ουσιαστικές πληροφορίες. Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη πιθανές αποχωρήσεις συμμετεχόντων/ουσών ή την άρνηση συγκατάθεσης, είναι σύνηθες να υπάρχει απόκλιση μεταξύ του προγραμματισμένου και του τελικού αριθμού των συνεντεύξεων. Δεν είναι υποχρεωτική η διεξαγωγή συνεντεύξεων σε μονάδες γενικής υγείας. Οι συγκρίσεις μεταξύ μονάδων ψυχικής υγείας και μονάδων γενικής υγείας μπορούν να βασιστούν σε παρατηρήσεις. Ωστόσο, για περισσότερο εις βάθος συγκρίσεις, μπορεί να διενεργηθούν συνεντεύξεις και στις μονάδες γενικής υγείας, χρησιμοποιώντας τις παραπάνω αναλογίες ως οδηγό. Επίσης, ενδέχεται να είναι χρήσιμη η συνοπτική παρουσίαση ορισμένων από τις παραπάνω πληροφορίες σε πίνακες, για παράδειγμα: 15 Συνεντεύξεις Αριθμός προγραμματισμένων Αριθμός μη προγραμματισμένων Ψυχιατρικά νοσοκομεία Λήπτες/τριες 247 126 Οικογένεια 125 94 Προσωπικό 32 29 Υποσύνολο 404 249 Ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία Λήπτες/τριες 52 45 Οικογένεια 27 22 Προσωπικό 14 13 Υποσύνολο 93 80 Εξωνοσοκομειακές μονάδες Λήπτες/τριες 83 81 Οικογένεια 42 40 Προσωπικό 12 11 Υποσύνολο 137 132 Κέντρα ημερήσιας φροντίδας Λήπτες/τριες 29 27 Οικογένεια 16 13 Προσωπικό 9 8 Υποσύνολο 54 48 Μονάδες γενικής υγείας [Μόνο οι παρατηρήσεις που έγιναν] ΔΣ ΔΣ Σύνολο 1521 1088 ΔΣ, δεν είναι σχετικό Μέθοδοι για την Ανάλυση των Αποτελεσμάτων Η παρούσα ενότητα θα πρέπει να περιγράφει συνοπτικά τον τρόπο με τον οποίο αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν τα αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των επιπέδων επίτευξης, συνήθως σε μορφή πίνακα, π.χ.: Επίπεδο Επίτευξης Περιγραφή Ε/Π Επιτεύχθηκε πλήρως Υπάρχουν στοιχεία που τεκμηριώνουν ότι το κριτήριο, η προδιαγραφή ή η θεματική ενότητα έχει υλοποιηθεί πλήρως. Ε/Μ Επιτεύχθηκε μερικώς Υπάρχουν στοιχεία που τεκμηριώνουν ότι το κριτήριο, η προδιαγραφή ή η θεματική ενότητα έχει πραγματοποιηθεί, αλλά κάποια βελτίωση είναι απαραίτητη. Ε/Ξ Η επίτευξη έχει ξεκινήσει Υπάρχουν στοιχεία ότι έχουν ληφθεί μέτρα για την εκπλήρωση του κριτηρίου, της προδιαγραφής ή της θεματικής ενότητας, αλλά είναι απαραίτητη σημαντική βελτίωση. Δ/Ξ Δεν έχει ξεκινήσει Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι έχουν ληφθεί μέτρα για την εκπλήρωση του κριτηρίου, της προδιαγραφής ή της θεματικής ενότητας. Δ/Σ Δεν είναι σχετικό Το συγκεκριμένο κριτήριο, προδιαγραφή ή η θεματική ενότητα δεν ισχύει για τη συγκεκριμένη μονάδα (π.χ. αξιολόγηση των υπνοδωματίων σε εξωνοσοκομειακές μονάδες ή κέντρα ημερήσιας φροντίδας. Θα πρέπει επίσης να περιγράφεται πώς συνεδρίασαν οι επιτροπές αξιολόγησης για να συζητήσουν και να συγκεντρώσουν τα αποτελέσματα και να τα συγκρίνουν με εκείνα των μονάδων γενικής υγείας στη χώρα. 16 2. Αποτελέσματα και συζήτηση Η ενότητα των αποτελεσμάτων περιλαμβάνει δύο σκέλη: τους πίνακες με τις αξιολογήσεις και την ανάλυση των ποιοτικών ευρημάτων. Στους πίνακες, τα αποτελέσματα θα πρέπει να οργανώνονται ανά κατηγορία μονάδας (π.χ. ψυχιατρικά νοσοκομεία, ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία, εξωνοσοκομειακές μονάδες, κέντρα ημερήσιας φροντίδας, μονάδες κοινωνικής φροντίδας) και να παρουσιάζονται βασικά στατιστικά στοιχεία για τις μονάδες που αξιολογήθηκαν, καθώς και αναλυτικά αποτελέσματα για κάθε τύπο μονάδας, οργανωμένα ανά θεματική ενότητα. Όλοι οι πίνακες θα πρέπει να περιλαμβάνουν άμεση σύγκριση με τις μονάδες γενικής υγείας, οι οποίες χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς. Η ενότητα των αποτελεσμάτων για κάθε κατηγορία μονάδας θα πρέπει να συνοδεύεται από ανάλυση των ποιοτικών ευρημάτων και εκτιμήσεις σχετικά με τη συνολική κατάσταση σε κάθε τύπο μονάδας, όπως αυτή προέκυψε από τις παρατηρήσεις, την εξέταση εγγράφων και τις συνεντεύξεις. Θα πρέπει να περιγράφονται οι παρατηρήσεις των μελών της ομάδας και να συνοψίζονται τα ευρήματα από τις συνεντεύξεις. Μπορεί να είναι χρήσιμο να περιληφθούν αποσπάσματα από το λόγο των συμμετεχόντων/ουσών ή να περιγραφούν περιληπτικά ανεκδοτολογικές πληροφορίες που άντλησε η ομάδα κατά τις συνεντεύξεις, για να προσδοθεί βάθος στην αναφορά. Ωστόσο, η εμπιστευτικότητα των συμμετεχόντων/ουσών στις συνεντεύξεις είναι υψίστης σημασίας, και η ομάδα θα πρέπει να εξετάζει προσεκτικά κατά πόσο μία αφήγηση ή ένα απόσπασμα, ακόμη και αν είναι ανώνυμα, θα μπορούσε να αποκαλύψει την ταυτότητα της πηγής. Η αναφορά μπορεί επίσης να περιλαμβάνει επισημάνσεις ή επεξηγηματικές σημειώσεις αναφορικά με τα ποιοτικά αποτελέσματα (για παράδειγμα, γιατί ορισμένες προδιαγραφές θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή και ποιες παρατηρήσεις, αφηγήσεις ή αποσπάσματα μπορούν να διαφωτίσουν συγκεκριμένα ευρήματα). Θα πρέπει επίσης να περιγράφονται τα θετικά ευρήματα, καθώς και τομείς όπου παρατηρούνται καλές πρακτικές. Ενδέχεται να είναι χρήσιμη η χρήση της δομής της θεματικής ενότητας για την οργάνωση των αποτελεσμάτων σε κάθε κατηγορία μονάδας: 1. Το δικαίωμα σε ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης (Άρθρο 28 της CRPD) 2. Το δικαίωμα στην απόλαυση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου σωματικής και ψυχικής υγείας (Άρθρο 25 της CRPD) 3. Το δικαίωμα άσκησης δικαιοπρακτικής ικανότητας και το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και την ασφάλεια του προσώπου (Άρθρα 12 και 14 της CRPD) 4. Ελευθερία από βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, και από εκμετάλλευση, βία και κακοποίηση (Άρθρα 15 και 16 της CRPD) 5. Το δικαίωμα για ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινότητα (Άρθρο 19 της CRPD) Παρακάτω παρουσιάζεται ένα παράδειγμα ενότητας αποτελεσμάτων για κάθε κατηγορία μονάδας· ωστόσο, η τελική μορφή παρουσίασης της έκθεσης εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της ομάδας αξιολόγησης. 17 Σύνοψη των ψυχιατρικών νοσοκομείων που αξιολογήθηκαν Η ενότητα αυτή θα πρέπει να ξεκινά με επισκόπηση των βασικών στατιστικών στοιχείων των ψυχιατρικών νοσοκομείων που αξιολογήθηκαν, περιλαμβάνοντας τους αντίστοιχους κωδικούς, τον αριθμό του προσωπικού, τον αριθμό των ληπτών/τριών των υπηρεσιών και τον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν με λήπτες/τριες των υπηρεσιών, προσωπικό και μέλη οικογενειών. Κατά τη σύγκριση με το σύστημα γενικής υγείας, ορισμένες βαθμολογίες ενδέχεται να βασίστηκαν αποκλειστικά σε παρατήρηση ή/και επισκόπηση των εγγράφων. Αυτό θα πρέπει να επισημαίνεται, και η στήλη στον πίνακα που αφορά τον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν θα πρέπει να παραμένει κενή. Μονάδα Συνολικός αριθμός του υγειονομικού προσωπικού Συνολικός αριθμός των ληπτών/τρι ών των υπηρεσιών Αριθμός Συνεντεύξεων Λήπτες/τριες Μέλη της οικογένειας Προσωπικό Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες H-1 12 200 60 30 30 20 6 6 H-2 10 120 36 22 18 16 10 7 H-3 13 265 80 34 40 22 7 7 H-4 9 110 33 20 18 18 5 5 H-5 8 125 38 20 19 18 4 4 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) 20 140 42 10 21 4 10 6 Σύνολο 131 630 289 136 146 98 42 35 Η ενότητα αυτή θα πρέπει στη συνέχεια να παραθέτει τα αποτελέσματα σε πίνακα για κάθε θεματική ενότητα, ακολουθούμενα από συζήτηση των ποιοτικών αποτελεσμάτων για την αντίστοιχη θεματική. Θεματική ενότητα 1. Το δικαίωμα σε ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης (άρθρο 28 της CRPD) Μονάδα H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 1.1: Το κτίριο βρίσκεται σε καλή κατάσταση. ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΕΜ Προδιαγραφή 1.2: Οι συνθήκες του ύπνου είναι κατάλληλες και παρέχουν επαρκή ιδιωτικότητα. ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 1.3: Η μονάδα πληροί τις απαιτούμενες προδιαγραφές υγιεινής και καθαριότητας. ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 1.4: Στους/τις λήπτες/τριες παρέχεται ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΕΜ A. Ψυχιατρικά Νοσοκομεία 18 τροφή, πόσιμο νερό και είδη ένδυσης που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους. Προδιαγραφή 1.5: Οι λήπτες/τριες μπορούν να επικοινωνούν ελεύθερα και το δικαίωμά τους στην ιδιωτικότητα γίνεται σεβαστό. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 1.6: Η μονάδα παρέχει ένα φιλόξενο, άνετο περιβάλλον, που παρέχει ερεθίσματα και που ευνοεί την ενεργό συμμετοχή και την αλληλεπίδραση. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ Προδιαγραφή 1.7: Οι λήπτες/τριες έχουν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν μια ικανοποιητική κοινωνική και προσωπική ζωή και συνεχίζουν να εμπλέκονται στην κοινοτική ζωή και σε δραστηριότητες. ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση όσον αφορά τη θεματική ενότητα 1 στα ψυχιατρικά νοσοκομεία • περιλαμβάνει παρατηρήσεις, καθώς και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 2. Το δικαίωμα στην απόλαυση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου σωματικής και ψυχικής υγείας (άρθρο 25 της CRPD) Μονάδα H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 2.1: Οι μονάδες είναι διαθέσιμες σε όλα τα άτομα που χρήζουν θεραπείας και υποστήριξης. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 2.2: Η μονάδα διαθέτει καταρτισμένο προσωπικό και παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας. ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 2.3: Η θεραπεία, η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση, η σύνδεση με υποστηρικτικά δίκτυα και άλλες υπηρεσίες αποτελούν στοιχεία ενός θεραπευτικού σχεδίου ανάκαμψης, το οποίο διαμορφώνεται σε συνεργασία με τον/την λήπτη/τρια των υπηρεσιών και έχει ως στόχο την ικανότητά του/της να ζει ανεξάρτητα στην κοινότητα. NI NI ΕΞ ΕΞ NI ΕΠ Προδιαγραφή 2.4: Ψυχοτρόπα φάρμακα είναι διαθέσιμα, οικονομικά προσιτά και χρησιμοποιούνται κατάλληλα. ΕΞ NI ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 2.5: Επαρκείς υπηρεσίες είναι διαθέσιμες για τη γενική και την αναπαραγωγική υγεία. ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: 19 • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση σε σχέση με τη θεματική ενότητα 2 στα ψυχιατρικά νοσοκομεία • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 3. Το δικαίωμα άσκησης δικαιοπρακτικής ικανότητας και το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και την ασφάλεια του προσώπου (άρθρα 12 και 14 της CRPD) Μονάδα H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Πρoδιαγραφή 3.1: Οι προτιμήσεις των ληπτών/τριών σχετικά με τον τόπο και τη μορφή της θεραπείας αποτελούν πάντα προτεραιότητα. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ Προδιαγραφή 3.2: Προβλέπονται διαδικασίες και εγγυήσεις για την αποτροπή της κράτησης και της θεραπείας χωρίς ενήμερη συγκατάθεση. ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 3.3: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών μπορούν να ασκήσουν τη δικαιοπρακτική τους ικανότητα και τους/τις παρέχεται η απαιτούμενη υποστήριξη για να την ασκήσουν. ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 3.4: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα στην εμπιστευτικότητα και στην πρόσβαση στις προσωπικές τους πληροφορίες υγείας. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 3 στα ψυχιατρικά νοσοκομεία • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 4. Ελευθερία από βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, και από εκμετάλλευση, βία και κακοποίηση (άρθρα 15 και 16 της CRPD) Μονάδα H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 4.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα να μην υφίστανται λεκτική, ψυχική, σωματική και σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και σωματική και ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ 20 συναισθηματική παραμέληση. Προδιαγραφή 4.2: Χρησιμοποιούνται εναλλακτικές μέθοδοι, αντί της απομόνωσης και της καθήλωσης, ως μέσα αποκλιμάκωσης κρίσεων. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Προδιαγραφή 4.3: Η ηλεκτροσπασμοθεραπεία, η ψυχοχειρουργική και άλλες ιατρικές διαδικασίες που ενδέχεται να έχουν μόνιμες ή ανεπανόρθωτες επιπτώσεις, είτε εκτελούνται στη μονάδα είτε σε άλλη μονάδα, δεν πρέπει να υπερ-χρησιμοποιούνται και μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο με την ελεύθερη και ενήμερη συγκατάθεση του/της λήπτη/τριας της υπηρεσίας. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Προδιαγραφή 4.4: Κανένας/Καμία λήπτης/τρια υπηρεσίας δεν υποβάλλεται σε ιατρικά ή επιστημονικά πειράματα χωρίς την ενήμερη συγκατάθεσή του/της. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Προδιαγραφή 4.5: Προβλέπονται μέτρα προστασίας για την αποτροπή βασανιστηρίων ή σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, και άλλων μορφών κακοποίησης και κακομεταχείρισης. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 4 στα ψυχιατρικά νοσοκομεία • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 5. Το δικαίωμα για ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινότητα (άρθρο 19 της CRPD) Μονάδα H-1 H-2 H-3 H-4 H-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 5.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στην πρόσβαση σε έναν χώρο διαμονής και σε χρηματικούς πόρους, που είναι απαραίτητοι για να ζήσουν στην κοινότητα. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 5.2: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες εκπαίδευσης και απασχόλησης. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 5.3: Υποστηρίζεται το δικαίωμα των ληπτών/τριών των υπηρεσιών να συμμετέχουν στην πολιτική και δημόσια ζωή και να ασκούν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή5.4: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στη συμμετοχή τους σε κοινωνικές, πολιτιστικές, θρησκευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Η συζήτηση θα: 21 • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 5 στα ψυχιατρικά νοσοκομεία • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. 22 Σύνοψη των ψυχιατρικών κλινικών που αξιολογήθηκαν Η ενότητα αυτή θα πρέπει να ξεκινά με μια επισκόπηση των βασικών στατιστικών στοιχείων των ψυχιατρικών κλινικών που αξιολογήθηκαν σε γενικά νοσοκομεία, με αναφορά στους κωδικούς τους, στον αριθμό του προσωπικού, στον αριθμό των ληπτών/τριών των υπηρεσιών και στον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν με λήπτες/τριες, προσωπικό και μέλη οικογενειών. Κατά τη σύγκριση με το σύστημα γενικής υγείας, ορισμένες βαθμολογίες ενδέχεται να βασίστηκαν αποκλειστικά σε παρατήρηση ή/και επισκόπηση των εγγράφων. Αυτό θα πρέπει να επισημαίνεται, και η στήλη στον πίνακα που αφορά τον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν θα πρέπει να παραμένει κενή. Μονάδα Συνολικός αριθμός του υγειονομικού προσωπικού Συνολικός αριθμός ληπτών/τρι ών των υπηρεσιών Αριθμός Συνεντεύξεων Λήπτες/τριες Μέλη της οικογένειας Προσωπικό Προγραμ ματισμένε ς Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες N-1 2 12 6 6 3 2 2 2 N-2 3 20 10 8 5 5 3 3 N-3 4 30 15 11 8 6 4 3 N-4 3 15 8 8 4 4 3 3 N-5 2 25 13 12 7 5 2 2 Σύστημα υγείας (ιδανικά υπηρεσία τριτοβάθμιας περίθαλψης) 10 12 12 8 6 4 10 7 Σύνολο 24 114 64 53 33 26 24 20 Στη συνέχεια, η ενότητα θα πρέπει να παραθέτει τα αποτελέσματα ανά θεματική ενότητα σε πίνακα, ακολουθούμενα από συζήτηση των ποιοτικών ευρημάτων για την εκάστοτε θεματική ενότητα. Θεματική ενότητα 1. Το δικαίωμα σε ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης (άρθρο 28 της CRPD) Μονάδα N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 1.1: Το κτίριο βρίσκεται σε καλή κατάσταση. ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.2: Οι συνθήκες του ύπνου είναι κατάλληλες και παρέχουν επαρκή ιδιωτικότητα. ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.3: Η μονάδα πληροί τις απαιτούμενες προδιαγραφές υγιεινής και καθαριότητας. ΕΜ ΕΞ ΕΞ AF ΕΜ ΕΠ B. Ψυχιατρικές κλινικές σε γενικά νοσοκομεία 23 Προδιαγραφή 1.4: Στους/τις λήπτες/τριες παρέχεται τροφή, πόσιμο νερό και είδη ένδυσης που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους. ΕΜ ΕΜ ΕΜ AF AF ΕΠ Προδιαγραφή 1.5: Οι λήπτες/τριες μπορούν να επικοινωνούν ελεύθερα και το δικαίωμά τους στην ιδιωτικότητα γίνεται σεβαστό. ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.6: Η μονάδα παρέχει ένα φιλόξενο, άνετο περιβάλλον, που παρέχει ερεθίσματα και που ευνοεί την ενεργό συμμετοχή και την αλληλεπίδραση. ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΜ Προδιαγραφή 1.7: Οι λήπτες/τριες έχουν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν μια ικανοποιητική κοινωνική και προσωπική ζωή και συνεχίζουν να εμπλέκονται στην κοινοτική ζωή και σε δραστηριότητες. ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 1 στις ψυχιατρικές κλινικές • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 2. Το δικαίωμα στην απόλαυση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου σωματικής και ψυχικής υγείας (άρθρο 25 της CRPD) Μονάδα N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 2.1: Οι μονάδες είναι διαθέσιμες σε όλα τα άτομα που χρήζουν θεραπείας και υποστήριξης. ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ Προδιαγραφή 2.2: Η μονάδα διαθέτει καταρτισμένο προσωπικό και παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας. ΕΜ ΕΜ ΔΞ ΕΜ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 2.3: Η θεραπεία, η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση, η σύνδεση με τα υποστηρικτικά δίκτυα και άλλες υπηρεσίες αποτελούν στοιχεία ενός θεραπευτικού σχεδίου ανάκαμψης, το οποίο διαμορφώνεται σε συνεργασία με τον/την λήπτη/τρια των υπηρεσιών και έχει ως στόχο την ικανότητά του/της να ζει ανεξάρτητα στην κοινότητα. ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 2.4: Ψυχοτρόπα φάρμακα είναι διαθέσιμα, οικονομικά προσιτά και χρησιμοποιούνται κατάλληλα. ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ Προδιαγραφή 2.5: Επαρκείς υπηρεσίες είναι διαθέσιμες για τη γενική και την αναπαραγωγική υγεία. ΕΜ ΕΜ ΔΞ ΕΜ ΕΠ ΕΠ Η συζήτηση θα: 24 • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 2 στις ψυχιατρικές κλινικές • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 3. Το δικαίωμα άσκησης δικαιοπρακτικής ικανότητας και το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και την ασφάλεια του προσώπου (άρθρα 12 και 14 της CRPD) ΜΟΝΑΔΕΣ N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 3.1: Οι προτιμήσεις των ληπτών/τριών σχετικά με τον τόπο και τη μορφή της θεραπείας αποτελούν πάντα προτεραιότητα. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ Προδιαγραφή 3.2: Προβλέπονται διαδικασίες και εγγυήσεις για την αποτροπή της κράτησης και της θεραπείας χωρίς ενήμερη συγκατάθεση. ΕΜ ΕΜ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 3.3: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών μπορούν να ασκήσουν τη δικαιοπρακτική τους ικανότητα και τους/τις παρέχεται η απαιτούμενη υποστήριξη για να την ασκήσουν. ΔΞ ΔΞ ΕΞ ΕΜ ΔΞ ΕΠ Προδιαγραφή 3.4: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα στην εμπιστευτικότητα και στην πρόσβαση στις προσωπικές τους πληροφορίες υγείας. ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 3 ψυχιατρικές κλινικές • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 4. Ελευθερία από βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, και από εκμετάλλευση, βία και κακοποίηση (άρθρα 15 και 16 της CRPD) Μονάδα N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 4.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα να μην υφίστανται λεκτική, ψυχική, σωματική και σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και σωματική και συναισθηματική παραμέληση. ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΠ 25 Προδιαγραφή 4.2: Χρησιμοποιούνται εναλλακτικές μέθοδοι, αντί της απομόνωσης και της καθήλωσης, ως μέσα αποκλιμάκωσης κρίσεων. ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΔΞ ΕΠ Προδιαγραφή 4.3: Η ηλεκτροσπασμοθεραπεία, η ψυχοχειρουργική και άλλες ιατρικές διαδικασίες που ενδέχεται να έχουν μόνιμες ή ανεπανόρθωτες επιπτώσεις, είτε εκτελούνται στη μονάδα είτε σε άλλη μονάδα, δεν πρέπει να υπερ-χρησιμοποιούνται και μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο με την ελεύθερη και ενήμερη συγκατάθεση του/της λήπτη/τριας της υπηρεσίας. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Προδιαγραφή 4.4: Κανένας/Καμία λήπτης/τρια υπηρεσίας δεν υποβάλλεται σε ιατρικά ή επιστημονικά πειράματα χωρίς την ενήμερη συγκατάθεσή του/της. ΕΜ ΕΞ ΔΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 4.5: Προβλέπονται μέτρα προστασίας για την αποτροπή βασανιστηρίων ή σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, και άλλων μορφών κακοποίησης και κακομεταχείρισης. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 4 στις ψυχιατρικές κλινικές • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 5. Το δικαίωμα για ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινότητα (άρθρο 19 της CRPD) Μονάδα N-1 N-2 N-3 N-4 N-5 Μονάδα γενικής υγείας (ιδανικά τριτοβάθμιας περίθαλψης) Προδιαγραφή 5.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στην πρόσβαση σε έναν χώρο διαμονής και σε χρηματικούς πόρους, που είναι απαραίτητοι για να ζήσουν στην κοινότητα. ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΞ ΕΠ Προδιαγραφή 5.2: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες εκπαίδευσης και απασχόλησης. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΠ Προδιαγραφή 5.3: Υποστηρίζεται το δικαίωμα των ληπτών/τριών των υπηρεσιών να συμμετέχουν στην πολιτική και δημόσια ζωή και να ασκούν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 5.4: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στη συμμετοχή τους σε κοινωνικές, πολιτιστικές, θρησκευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 5 στις ψυχιατρικές κλινικές 26 • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. 27 Σύνοψη των εξωνοσοκομειακών μονάδων ψυχικής υγείας που αξιολογήθηκαν Η ενότητα αυτή θα πρέπει να ξεκινά με μια επισκόπηση των βασικών στατιστικών στοιχείων των εξωνοσοκομειακών μονάδων ψυχικής υγείας που αξιολογήθηκαν, με αναφορά στους κωδικούς τους, στον αριθμό του προσωπικού, στον αριθμό των ληπτών/τριών των υπηρεσιών και στον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν με λήπτες/τριες των υπηρεσιών, προσωπικό και μέλη οικογενειών. Κατά τη σύγκριση με το σύστημα γενικής υγείας, ορισμένες βαθμολογίες ενδέχεται να βασίστηκαν αποκλειστικά σε παρατήρηση ή/και επισκόπηση των εγγράφων. Αυτό θα πρέπει να επισημαίνεται, και η στήλη στον πίνακα που αφορά τον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν θα πρέπει να παραμένει κενή. Μονάδα Συνολικός αριθμός του υγειονομικού προσωπικού Συνολικός αριθμός ληπτών/τρι ών των υπηρεσιών ανά ημέρα Αριθμός Συνεντεύξεις Λήπτες/τριες Μέλη της οικογένειας Προσωπικό Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες P-1 2 60 20 20 10 10 2 2 P-2 3 40 13 13 7 6 3 3 P-3 4 50 16 15 8 8 4 3 P-4 2 80 24 23 12 11 2 2 P-5 1 30 10 10 5 5 1 1 Υπηρεσία γενικής υγείας (ιδανικά εξωνοσοκομειακή μονάδα) 4 12 12 6 6 3 4 4 Σύνολο 16 272 95 87 48 43 16 15 Στη συνέχεια, η ενότητα θα πρέπει να παραθέτει τα αποτελέσματα ανά θεματική ενότητα σε πίνακα, ακολουθούμενα από συζήτηση των ποιοτικών ευρημάτων για την εκάστοτε θεματική ενότητα. Ορισμένες θεματικές ενότητες και προδιαγραφές δεν εφαρμόζονται στις εξωνοσοκομειακές μονάδες (βλ. πακέτο εργαλείων του ΠΟΥ Ποιότητα-Δικαιώματα). Ειδικότερα, η θεματική ενότητα 1, το δικαίωμα σε ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης, δεν εφαρμόζεται καθόλου. Αυτό θα πρέπει να σημειωθεί, καθώς δεν θα αναφερθούν σχετικά αποτελέσματα. Θεματική ενότητα 2. Το δικαίωμα στην απόλαυση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου σωματικής και ψυχικής υγείας (άρθρο 25 της CRPD) Μονάδα P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 Υπηρεσία γενικής υγείας (ιδανικά εξωνοσοκομει Γ. Εξωνοσοκομειακές μονάδες ψυχικής υγείας 28 ακή μονάδα) Προδιαγραφή 2.1: Οι μονάδες είναι διαθέσιμες σε όλα τα άτομα που χρήζουν θεραπείας και υποστήριξης. ΕΜ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 2.2: Η μονάδα διαθέτει καταρτισμένο προσωπικό και παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας. ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 2.3: Η θεραπεία, η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση, η σύνδεση με υποστηρικτικά δίκτυα και άλλες υπηρεσίες αποτελούν στοιχεία ενός θεραπευτικού σχεδίου ανάκαμψης, το οποίο διαμορφώνεται σε συνεργασία με τον/την λήπτη/τρια των υπηρεσιών και έχει ως στόχο την ικανότητά του/της να ζει ανεξάρτητα στην κοινότητα. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 2.4: Ψυχοτρόπα φάρμακα είναι διαθέσιμα, οικονομικά προσιτά και χρησιμοποιούνται κατάλληλα. ΕΠ ΕΜ ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 2.5: Επαρκείς υπηρεσίες είναι διαθέσιμες για τη γενική και την αναπαραγωγική υγεία. ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΞ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 2 στις εξωνοσοκομειακές μονάδες • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 3. Το δικαίωμα άσκησης δικαιοπρακτικής ικανότητας και το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και την ασφάλεια του προσώπου (άρθρα 12 και 14 της CRPD) Μονάδα P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 Υπηρεσία γενικής υγείας (ιδανικά εξωνοσοκομεια κή μονάδα) Προδιαγραφή 3.1: Οι προτιμήσεις των ληπτών/τριών σχετικά με τον τόπο και τη μορφή της θεραπείας αποτελούν πάντα προτεραιότητα. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 3.2: Προβλέπονται διαδικασίες και εγγυήσεις για την αποτροπή της κράτησης και της θεραπείας χωρίς ενήμερη συγκατάθεση. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 3.3: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών μπορούν να ασκήσουν τη δικαιοπρακτική τους ικανότητα και τους/τις παρέχεται η απαιτούμενη υποστήριξη για να την ασκήσουν. ΕΠ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 3.4 : Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα στην εμπιστευτικότητα και στην πρόσβαση στις προσωπικές τους πληροφορίες υγείας. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: 29 • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 3 στις εξωνοσοκομειακές μονάδες • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 4. Ελευθερία από βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, και από εκμετάλλευση, βία και κακοποίηση (άρθρα 15 και 16 της CRPD) Μονάδα P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 Υπηρεσία γενικής υγείας (ιδανικά εξωνοσοκομει ακή μονάδα) Προδιαγραφή 4.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα να μην υφίστανται λεκτική, ψυχική, σωματική και σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και σωματική και συναισθηματική παραμέληση. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 4.2: Χρησιμοποιούνται εναλλακτικές μέθοδοι. αντί της απομόνωσης και της καθήλωσης, ως μέσα αποκλιμάκωσης κρίσεων. ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ Προδιαγραφή 4.3: Η ηλεκτροσπασμοθεραπεία, η ψυχοχειρουργική και άλλες ιατρικές διαδικασίες που ενδέχεται να έχουν μόνιμες ή ανεπανόρθωτες επιπτώσεις, είτε εκτελούνται στη μονάδα είτε σε άλλη μονάδα, δεν πρέπει να υπερ-χρησιμοποιούνται και μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο με την ελεύθερη και ενήμερη συγκατάθεση του/της λήπτη/τριας της υπηρεσίας. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 4.4: Κανένας/Καμία λήπτης/τρια υπηρεσίας δεν υποβάλλεται σε ιατρικά ή επιστημονικά πειράματα χωρίς την ενήμερη συγκατάθεσή του/της. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 4.5: Προβλέπονται μέτρα προστασίας για την αποτροπή βασανιστηρίων ή σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, και άλλων μορφών κακοποίησης και κακομεταχείρισης. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 4 στις εξωνοσοκομειακές μονάδες • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. 30 Θεματική ενότητα 5. Το δικαίωμα για ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινότητα (άρθρο 19 της CRPD) Μονάδα P-1 P-2 P-3 P-4 P-5 Υπηρεσία γενικής υγείας (ιδανικά εξωνοσοκομεια κή μονάδα) Προδιαγραφή 5.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στην πρόσβαση σε έναν χώρο διαμονής και σε χρηματικούς πόρους, που είναι απαραίτητοι για να ζήσουν στην κοινότητα. ΕΠ AP ΕΠ AP AP ΕΠ Προδιαγραφή 5.2: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες εκπαίδευσης και απασχόλησης. AP AP AP AP AP ΕΠ Προδιαγραφή 5.3: Υποστηρίζεται το δικαίωμα των ληπτών/τριών των υπηρεσιών να συμμετέχουν στην πολιτική και δημόσια ζωή και να ασκούν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. ΕΠ ΕΠ ΕΠ AP AP ΕΠ Προδιαγραφή 5.4: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στη συμμετοχή τους σε κοινωνικές, πολιτιστικές, θρησκευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 5 στις εξωνοσοκομειακές μονάδες • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. 31 Σύνοψη των κέντρων ημερήσιας φροντίδας που αξιολογήθηκαν Η ενότητα αυτή θα πρέπει να ξεκινά με μια επισκόπηση των βασικών στατιστικών στοιχείων των μονάδων ημερήσιας φροντίδας ψυχικής υγείας, με αναφορά στους κωδικούς τους, στον αριθμό του προσωπικού, στον αριθμό των ληπτών/τριών των υπηρεσιών και στον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν με λήπτες/τριες των υπηρεσιών, προσωπικό και μέλη οικογενειών (φίλους/ες ή φροντιστές/στριες). Κατά τη σύγκριση με το σύστημα γενικής υγείας, ορισμένες βαθμολογίες ενδέχεται να βασίστηκαν αποκλειστικά σε παρατήρηση ή/και επισκόπηση των εγγράφων. Αυτό θα πρέπει να επισημαίνεται, και η στήλη στον πίνακα που αφορά τον αριθμό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν θα πρέπει να παραμένει κενή. Μονάδα Συνολικός αριθμός του υγειονομικού προσωπικού Συνολικός αριθμός ληπτών/τρι ών των υπηρεσιών ανά ημέρα Αριθμός Συνεντεύξεις Λήπτες/τριες Μέλη της οικογένειας Προσωπικό Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες Προγραμμ ατισμένες Διενεργη θείσες D-1 2 12 12 11 6 5 2 2 D-2 3 9 9 9 5 4 3 3 D-3 4 8 8 7 5 4 4 3 Υπηρεσία υγείας (ιδανικά κέντρο ημερήσιας φροντίδας) 4 12 12 8 6 5 4 4 Σύνολο 13 41 41 35 22 18 13 13 Στη συνέχεια, η ενότητα θα πρέπει να παραθέτει τα αποτελέσματα ανά θεματική ενότητα σε πίνακα, ακολουθούμενα από συζήτηση των ποιοτικών ευρημάτων για την εκάστοτε θεματική ενότητα. Θεματική ενότητα 1. Το δικαίωμα σε ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης (άρθρο 28 της CRPD) Μονάδα D-1 D-2 D-3 Υπηρεσία υγείας (ιδανικά κέντρο ημερήσιας φροντίδας) Προδιαγραφή 1.1: Το κτίριο βρίσκεται σε καλή κατάσταση. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.2: Οι συνθήκες του ύπνου είναι κατάλληλες και παρέχουν επαρκή ιδιωτικότητα. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.3: Η μονάδα πληροί τις απαιτούμενες προδιαγραφές υγιεινής και καθαριότητας. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.4: Στους/τις λήπτες/τριες παρέχεται τροφή, πόσιμο νερό και είδη ένδυσης που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Δ. Κέντρα ημερήσιας φροντίδας ψυχικής υγείας 32 Προδιαγραφή 1.5: Οι λήπτες/τριες μπορούν να επικοινωνούν ελεύθερα και το δικαίωμά τους στην ιδιωτικότητα γίνεται σεβαστό. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.6: Η μονάδα παρέχει ένα φιλόξενο, άνετο περιβάλλον, που παρέχει ερεθίσματα και που ευνοεί την ενεργό συμμετοχή και την αλληλεπίδραση. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 1.7: Οι λήπτες/τριες έχουν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν μια ικανοποιητική κοινωνική και προσωπική ζωή και συνεχίζουν να εμπλέκονται στην κοινοτική ζωή και σε δραστηριότητες. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 1 στα κέντρα ημερήσιας φροντίδας • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 2. Το δικαίωμα στην απόλαυση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου σωματικής και ψυχικής υγείας (άρθρο 25 της CRPD) Μονάδα D-1 D-2 D-3 Υπηρεσία υγείας (ιδανικά κέντρο ημερήσιας φροντίδας) Προδιαγραφή 2.1: Οι μονάδες είναι διαθέσιμες σε όλα τα άτομα που χρήζουν θεραπείας και υποστήριξης. ΕΜ ΕΜ ΕΜ AF Προδιαγραφή 2.2: Η μονάδα διαθέτει καταρτισμένο προσωπικό και παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας. ΕΞ ΕΞ ΔΞ ΕΜ Προδιαγραφή 2.3: Η θεραπεία, η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση, η σύνδεση με υποστηρικτικά δίκτυα και άλλες υπηρεσίες αποτελούν στοιχεία ενός θεραπευτικού σχεδίου ανάκαμψης, το οποίο διαμορφώνεται σε συνεργασία με τον/την λήπτη/τρια των υπηρεσιών και έχει ως στόχο την ικανότητά του/της να ζει ανεξάρτητα στην κοινότητα. ΕΜ ΕΜ ΕΜ AF Προδιαγραφή 2.4: Ψυχοτρόπα φάρμακα είναι διαθέσιμα, οικονομικά προσιτά και χρησιμοποιούνται κατάλληλα. ΕΞ ΔΞ ΔΞ ΕΜ Προδιαγραφή 2.5: Επαρκείς υπηρεσίες είναι διαθέσιμες για τη γενική και την αναπαραγωγική υγεία. ΔΞ ΔΞ ΔΞ ΕΜ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 2 στα κέντρα ημερήσιας φροντίδας • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. 33 Θεματική ενότητα 3. Το δικαίωμα άσκησης δικαιοπρακτικής ικανότητας και το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και την ασφάλεια του προσώπου (άρθρα 12 και 14 της CRPD) Μονάδα D-1 D-2 D-3 Υπηρεσία υγείας (ιδανικά κέντρο ημερήσιας φροντίδας) Προδιαγραφή3.1: Οι προτιμήσεις των ληπτών/τριών σχετικά με τον τόπο και τη μορφή της θεραπείας αποτελούν πάντα προτεραιότητα. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 3.2: Προβλέπονται διαδικασίες και εγγυήσεις για την αποτροπή της κράτησης και της θεραπείας χωρίς ενήμερη συγκατάθεση. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 3.3 Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών μπορούν να ασκήσουν τη δικαιοπρακτική τους ικανότητα και τους/τις παρέχεται η απαιτούμενη υποστήριξη για να την ασκήσουν. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 3.4: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα στην εμπιστευτικότητα και στην πρόσβαση στις προσωπικές τους πληροφορίες υγείας. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 3 στα κέντρα ημερήσιας φροντίδας • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 4. Ελευθερία από βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, και από εκμετάλλευση, βία και κακοποίηση (άρθρα 15 και 16 της CRPD) Μονάδα D-1 D-2 D-3 Υπηρεσία υγείας (ιδανικά κέντρο ημερήσιας φροντίδας) Προδιαγραφή 4.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν το δικαίωμα να μην υφίστανται λεκτική, ψυχική, σωματική και σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και σωματική και συναισθηματική παραμέληση. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 4.2: Χρησιμοποιούνται εναλλακτικές μέθοδοι αντί της απομόνωσης και της καθήλωσης ως μέσα αποκλιμάκωσης κρίσεων. ΔΣ ΔΣ ΔΣ ΔΣ Προδιαγραφή 4.3: Η ηλεκτροσπασμοθεραπεία, η ψυχοχειρουργική και άλλες ιατρικές διαδικασίες που ενδέχεται να έχουν μόνιμες ή ανεπανόρθωτες επιπτώσεις, είτε εκτελούνται στη μονάδα είτε σε άλλη μονάδα, δεν πρέπει να υπερ-χρησιμοποιούνται και μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο με την ελεύθερη και ενήμερη συγκατάθεση του/της λήπτη/τριας της υπηρεσίας. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ 34 Προδιαγραφή 4.4: Κανένας/Καμία λήπτης/τρια της υπηρεσίας δεν υποβάλλεται σε ιατρικά ή επιστημονικά πειράματα, χωρίς την ενήμερη συγκατάθεσή του/της. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 4.5: Προβλέπονται μέτρα προστασίας για την αποτροπή βασανιστηρίων ή σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης και άλλων μορφών κακοποίησης και κακομεταχείρισης. ΕΜ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 4 στα κέντρα ημερήσιας φροντίδας, • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. Θεματική ενότητα 5. Το δικαίωμα για ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινότητα (άρθρο 19 της CRPD) Μονάδα D-1 D-2 D-3 Υπηρεσία υγείας (ιδανικά κέντρο ημερήσιας φροντίδας) Προδιαγραφή 5.1: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στην πρόσβαση σε έναν χώρο διαμονής και σε χρηματικούς πόρους, που είναι απαραίτητοι για να ζήσουν στην κοινότητα. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 5.2: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες εκπαίδευσης και απασχόλησης. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Προδιαγραφή 5.3: Υποστηρίζεται το δικαίωμα των ληπτών/τριών των υπηρεσιών να συμμετέχουν στην πολιτική και δημόσια ζωή και να ασκούν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. ΕΠ ΕΠ ΕΠ ΕΠ Προδιαγραφή 5.4: Οι λήπτες/τριες των υπηρεσιών υποστηρίζονται στη συμμετοχή τους σε κοινωνικές, πολιτιστικές, θρησκευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. ΕΜ ΕΜ ΕΜ ΕΠ Η συζήτηση θα: • τεκμηριώνει τα ευρήματα και τις απόψεις των μελών της ομάδας σχετικά με τη συνολική κατάσταση αναφορικά με τη θεματική ενότητα 5 στα κέντρα ημερήσιας φροντίδας, • περιλαμβάνει παρατηρήσεις και ευρήματα από την επισκόπηση των εγγράφων και τις συνεντεύξεις • παραθέτει αποσπάσματα ή ανεκδοτολογικές πληροφορίες. 35 Μπορεί να προστεθούν περαιτέρω ενότητες για άλλες κατηγορίες μονάδων που αξιολογούνται στη χώρα, με βάση την κατηγοριοποίηση που έχει αποφασίσει η ομάδα αξιολόγησης. Ο ίδιος τύπος μορφοποίησης θα πρέπει να χρησιμοποιείται και για τις υπόλοιπες μονάδες. E. Στεγαστικές μονάδες κοινωνικής φροντίδας, συμπεριλαμβανομένων των στεγαστικών δομών ψυχικής υγείας 36 Μπορεί να προστεθούν περαιτέρω ενότητες για άλλες κατηγορίες μονάδων που αξιολογούνται στη χώρα, με βάση την κατηγοριοποίηση που έχει αποφασίσει η ομάδα αξιολόγησης. Ο ίδιος τύπος μορφοποίησης θα πρέπει να χρησιμοποιείται και για τις άλλες μονάδες. Ζ. Κέντρα Αποκατάστασης 37 3. Συμπεράσματα και συστάσεις Η ενότητα αυτή περιλαμβάνει μια σύνοψη των βασικών συμπερασμάτων που εξήχθησαν από την ομάδα συντονισμού, η οποία αποτελείται από εκπροσώπους από κάθε ομάδα αξιολόγησης, περιλαμβάνοντας τυχόν παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων στη χώρα και τις όποιες καλές πρακτικές. Πρέπει να παρατίθενται γενικές συστάσεις, με προτεινόμενα χρονοδιαγράμματα. Όλες οι παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων απαιτούν άμεση δράση. Οι ομάδες θα πρέπει επίσης να επισημαίνουν ζητήματα που ενδέχεται να θέτουν τους/τις λήπτες/τριες των υπηρεσιών σε άμεσο κίνδυνο και που απαιτούν επείγουσα προσοχή. Η έκθεση δεν πρέπει να περιορίζεται στις συστάσεις. Πρέπει να καθοδηγεί τις μονάδες να προετοιμάσουν σχέδια βελτίωσης, να κάνουν προτάσεις για πολιτικές και νομικές μεταρρυθμίσεις και να συνεχίζουν να πραγματοποιούν δράσεις και να εφαρμόζουν στρατηγικές για την προώθηση της συμμετοχής των ληπτών/τριών των υπηρεσιών, των οικογενειών τους, των υποστηρικτών τους και των εργαζομένων σε κοινοτικές υπηρεσίες για τη βελτίωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Το Πακέτο Εργαλείων Ποιότητα-Δικαιώματα του ΠΟΥ παρέχει στις χώρες πρακτικές πληροφορίες και εργαλεία για την αξιολόγηση και τη βελτίωση των προδιαγραφών της ποιότητας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων στις μονάδες ψυχικής υγείας και κοινωνικής φροντίδας. Το Πακέτο Εργαλείων βασίζεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. Παρέχει πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για: • τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις προδιαγραφές ποιότητας που πρέπει να γίνονται σεβαστά, να προστατεύονται και να πληρούνται στις μονάδες ψυχικής υγείας και κοινωνικής φροντίδας, τόσο ενδονοσοκομειακού όσο και εξωνοσοκομειακού τύπου • την προετοιμασία και τη διεξαγωγή μιας πλήρους αξιολόγησης των μονάδων • την αναφορά των ευρημάτων και την υποβολή κατάλληλων συστάσεων με βάση την αξιολόγηση Το Πακέτο Εργαλείων έχει σχεδιαστεί για να χρησιμοποιείται σε χώρες χαμηλού, μεσαίου και υψηλού εισοδήματος. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί από πολλούς, διαφορετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, όπως επιτροπές αξιολόγησης, μη κυβερνητικές οργανώσεις, εθνικά ιδρύματα ανθρώπινων δικαιωμάτων, εθνικές επιτροπές υγείας ή ψυχικής υγείας, φορείς πιστοποίησης υπηρεσιών υγείας και εθνικούς μηχανισμούς που έχουν συσταθεί βάσει διεθνών συνθηκών για την παρακολούθηση της εφαρμογής των προδιαγραφών ανθρώπινων δικαιωμάτων, καθώς και άλλους με ενδιαφέρον για την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες. Το Πακέτο Εργαλείων Ποιότητα-Δικαιώματα του ΠΟΥ αποτελεί μια βασική πηγή, όχι μόνο για να σταματήσουν η παραμέληση και η κακοποίηση του παρελθόντος, αλλά και για να διασφαλιστεί η παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας στο μέλλον.