ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច (ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់
ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច (ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ © អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នោ2ំ020 ISBN 978 92 9061 913 0 រកោសាសិទ្ធិមួយចំនួន។ ឯកសារនេះ មានផ្ដល់ជូនកេេមអាជ្ញេប័ណ្ណសាធារណៈសមេេប់សកម្មភាពមិនមេនពាណិជ្ជកម្ម-បញ្ជេក់មា្ចេស់សា្នេដេ-ដូចនឹងចេបាប់ដើម 3.0 IGO (CC BY- NC-SA 3.0 IGO; https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/igo)។ យោងតាមលក្ខខណ្ឌនេអាជ្ញេប័ណ្ណនេះ អ្នកអាចថតចម្លង ចេក ចាយបន្ត និងកេសមេលួឯកសារនេះយកទៅបេើបេេស់ក្នងុគោលបំណងមិនមេនពាណិជ្ជកម្ម ដរាបណាឯកសារនោះមានបញ្ជេក់ពីបេភពឯកសារ តេមឹតេវូ ដូចដេលបានបង្ហេញនៅខាងកេេម។ នៅពេលបេើបេេស់ឯកសារនេះ មិនគបេបីលើកឡើងថាអង្គការសុខភាពពិភពលោកផ្ដល់ការអនុញ្ញេត ដល់អង្គការ ផលិតផល ឬសេវា កម្មណាមួយ ឡើយ។ ហាមមិនឱេយបេើសា្លេកសញ្ញេរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកឡើយ។ បេសិនបើអ្នកកេ សមេួល ឯកសារនេះ នោះអ្នកតេូវធ្វើអាជ្ញេប័ណ្ណសមេេប់ ឯកសាររបស់អ្នកនៅ កេេមអាជ្ញេប័ណ្ណសាធារណៈដូចគ្នេ ឬមានតម្លេស្មើគ្នេ។ បេសិនបើអ្នកបង្កើត ឯកសារ បកបេេ សមេេប់ ឯកសារនេះ អ្នកតេូវបន្ថេមការ បដិសេធមិនទទួលខុសតេូវ ដូចខាងកេេម ដោយអមជមួយនឹងការបញ្ជេក់បេភពឯកសារដេល បានណេនាំនេះ៖ "សំណៅបកបេេនេះមិនមេនបង្កើតឡើង ដោយ អង្គការសុខភាពពិភពលោកនោះទេ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកមិនទទួល ខុសតេូវចំពោះខ្លឹមសារ ឬ សុកេឹតភាពនេសំណៅបកបេេនេះឡើយ។ សំណៅ ដើមជភាសាអង់គ្លេសតេូវតេចង កាតព្វកិច្ច និងយថាភាព"។ ការសមេុះ សមេួលណាមួយពាក់ព័ន្ធទៅ នឹងជម្លេះដេលកើតចេញពីអាជ្ញេប័ណ្ណនេះ តេូវ អនុវត្តដោយយោងតាមវិធានសមេុះសមេួលនេ អង្គការកម្មសិទ្ធិបញ្ញេ ពិភពលោក (http://www.wipo. int/amc/en/mediation/rules)។ គំរូសមេេប់ការបញ្ជេក់បេភពដើម។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច (ឆ្នេំ2020-2030)៖ ធ្វើ ការងរ ឆ្ពេះ ទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មេនថា្នេជំក់។ ទីកេងុម៉ាេនីល បេទេសហ្វលីីពីន ការិយាល័យបេចំាតំបន់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកបេចាំ តំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាង លិច ឆ្នេំ2020។ អាជ្ញេប័ណ្ណ៖ CC BY-NC-SA 3.0 IGO។ ទិន្នន័យកាតាឡុកនៅក្នុងឯកសារបោះពុម្ពផេសាយ (CIP)។ 1. ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ - ការបង្កេរ និងការគេប់គេង 2. ការឈប់បេើថា្នេំជក់ 3. ការឈប់ជក់បារី 4. ការ បង្កេរការជក់បារី 5. អាទិភាពសុខភាព 6. គោលបំណងអង្គភាព 7. ផេនការសុខភាពថា្នេក់តំបន់។ I. ការិយាល័យបេចាំតំបន់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកបេចាំតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច។ (ចំណាត់ថា្នេក់ NLM៖ WM 290)។ ការលក់សិទ្ធ ិនិងការផ្ដល់អាជ្ញេប័ណ្ណ។ ដើមេបីទិញឯកសារបោះពុម្ពផេសាយរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក សូមមើល http://apps.who.int/bookorders។ ដើមេបី ដាក់ពាកេយសុំបេើបេេស់ក្នុងគោលបំណងពាណិជ្ជកម្ម និងការសាកសួរព័ត៌មានអំពីសិទ្ធិ និងការផ្ដល់អាជ្ញេប័ណ្ណ សូមចូលទៅកាន់វេបសាយត៍នេះ http://www.who.int/about/licensing។ សមេេប់ឯកសារបោះពុម្ពផេសាយរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកបេចាំតំបន់ប៉ាេសុីហ្វិកខាងលិច សំណើ សំុការអនុញ្ញេត ដើមេបីផលិត ឯកសារឡើងវិញ គួរតេផ្ញើទៅកាន់ការិយាល័យបោះពុម្ពផេសាយនេអង្គការសុខភាពពិភពលោក ការិយាល័យបេចំាតំបន់ប៉ាេសីុហ្វកិ ខាងលិច បេអប់ សំបុតេលេខ 2932, 1000 ទីកេុងមា៉េនីល បេទេសហ្វីលីពីន ទូរសារលេខ (632) 521-1036 អុីមេល៖ wpropuballstaff@who.int។ ឯកសារភាគីទីបី។ បេសិនបើអ្នកមានបំណងចង់បេើបេេស់ឯកសារនេះបន្ត សមេេប់ឯកសារនេះដេលជកម្មសិទ្ធិរបស់ភាគីទីបី ដូចជ តារាង តួលេខ ឬ រូបភាពអ្នកមានទំនួលខុសតេូវក្នុងការកំណត់ថាតើការបេើបេេស់បន្តនេះចាំបាច់តេូវមានការអនុញ្ញេតឬយា៉េងណា ហើយតេូវស្នើសុំសិទ្ធិអនុញ្ញេតពីមា្ចេស់ កម្មសិទ្ធនោះ។ អ្នកបេើបេេស់មានទំនួលខុសតេូវទាំងសេុងចំពោះហានិភ័យពាក់ព័ន្ធនឹងការប្ដឹងទាមទារ ដេលអាចកើតចេញពីការរំលោភសិទ្ធិភាគីទីបី ទៅលើផ្នេកណាមួយនៅ ក្នុងឯកសារនេះ។ ការបដិសេធមិនទទួលខុសតេូវទូទៅ។ សញ្ញេសមា្គេល់ដេលបានបេើបេេស់ និងការបង្ហេញផ្នេកណាមួយនៅក្នុងឯកសារបោះពុម្ពផេសាយនេះមិនមេនជការ បញ្ចេញមតិយោបល់ដោយបេយោលណាមួយជំនួសមុខឱេយអង្គការសុខភាពពិភពលោក ពាក់ព័ន្ធនឹងសា្ថេនភាពផ្លូវចេបាប់នៅក្នុងបេទេស ដេនដី ទីកេុង ឬ តំបន់ ឬ អាជ្ញេធរ របស់ពួកគេណាមួយឡើយ ឬពាក់ព័ន្ធនឹងការកំណត់ពេំដេន ឬពេំបេទល់របស់បេទេស ឬតំបន់ទាំងអស់នោះឡើយ។ បនា្ទេត់ចុចៗ និង បនា្ទេត់ ទេេ ដាច់ៗនៅលើ ផេនទីគឺបង្ហេញអំពីបនា្ទេត់ពេំដេន ដេលបនា្ទេត់ទាំងនេះបេហេលជមិនទាន់មានការឯកភាពគ្នេពេញលេញនៅឡើយនោះទេ។ ការលើកឡើងអំពីឈ្មេះកេុមហ៊ុន ឬផលិតផលជក់លាក់របស់កេុមហ៊ុនផលិតទំាងឡាយ មិនមានន័យថាពួកគេតេូវបានអនុម័ត ឬតេូវបានណេនាំ ដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោក ជជងកេុមហ៊ុន ឬផលិតផលមានលក្ខណៈសេដៀងគ្នេផេសេងទៀត ដេលមិនតេូវបានលើកឡើងនោះទេ។ ឈ្មេះ របស់ផលិតផល កម្មសិទ្ធិ លើកលេងតេកំហុស និងការធ្វេសបេហេស (E&OE) អាចសមា្គេល់បានដោយមានពេយញ្ជនៈដើមពាកេយជអកេសរធំ។ អង្គការ សុខភាពពិភពលោកបានចាត់វិធានការបមេុងបេយ័ត្នទាំងអស់ដើមេបីធ្វើការផ្ទៀងផ្ទេត់ព័ត៌មាននៅក្នុងឯកសារបោះពុម្ពផេសាយនេះ។ ទោះជ យា៉េង ណា ក៏ដោយ ឯកសារដេលបាន បោះពុម្ព ផេសាយ នេះ កំពុងធ្វើការផេសព្វផេសាយចេកចាយដោយមិនមានការធានាណាមួយឡើយ មិនថា លើក ឡើងចេបាស់លាស់ ឬការ សំដៅ ដោយបេយោលក្ដី។ អ្នកអានមានទំនួលខុសតេូវលើការបកសេេយ និងបេើបេេស់ឯកសារនេះដោយខ្លួនឯង។ មិនថាក្នុងករណីណាក៏ដោយ អង្គការ សុខភាពពិភពលោក មិនទទួលខុស តេូវចំពោះ ការខូចខាតកើតចេញពីការបេើបេេស់ឯកសារនេះឡើយ។ ស្នោដោរូបថត៖ រូបភាពទាំងអស់នៅលើគមេបមុខគឺបានមកពី៖ ©WHO/Y. Shimizu លើកលេងតេរូបថតនៅកណា្ដេលផ្នេកខាងលើគឺបានមកពី៖ ©WHO/J. Zak និង ខាងកេេម ផ្នេកខាងសា្ដេំគឺបានមកពី៖ ©WHO ទំព័រ 1 ©WHO; ទំព័រ 12: ©WHO/J. Zak; ទំព័រ 13: ©WHO/C. Aichner; ទំព័រ 52: ©WHO/Y. Shimizu មាតិកា បញ្ជីពាកោយកាត់ iv បុព្វកថ v សោចក្ដីសង្ខោប vi 1. ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក ់1 2. ចក្ខុវិស័យ បោសកកម្ម គោលដៅ និងចំណុចដៅរួម 12 3. ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ 1 កំណត់អាទិភាពការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធទាំងអស ់.................................................. 13 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ 2 ពន្លឿនការអនុវត្តវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចួលទាំងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការ សុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ ......................... 21 ផ្នោកយុទ្ធសសោ្ត 3 ពន្លឿនការដោះសេេយបញ្ហេបេឈមដេលលេចឡើងថ្មីៗក្នុងការតេួតពិនិតេយផលិតផលថា្នេំជក ់.................................... 37 ផ្នោកយុទ្ធសសោ្ត 4 អនុវត្តអភិកេមទូទាំងរដា្ឋេភិបាល និងសង្គមទាំងមូលដើមេបីតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក ់.......................................................... 46 4. របៀបអនុវត្ត គំទោ និងវាយតម្លោផោនការសកម្មភាពថ្នោក់តំបន ់52 សនា្ទោនុកោម 53 iv ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ បញ្ជីពាកែយកាត់ ENDS បេព័ន្ធបញ្ជូនសារធាតុនីកូទីនអេឡិចតេូនិក (រួមទាំង បារីអេឡិចតេូនិក ឬឧបករណ៍ជក់បារីអេឡិចតេូនិក) ENNDS បេព័ន្ធបញ្ជូនសារធាតុមិនមេននីកូទីនអេឡិចតេូនិក (រួមទាំង បារីអេឡិចតេូនិក ឬឧបករណ៍ជក់បារីអេឡិចតេូនិក) GS2025 យុទ្ធសាស្តេសកលដើមេបីពន្លឿនការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់៖ ជំរុញការអភិវឌេឍបេកបដោយចីរភាព តាមរយៈ ការ អនុវត្តអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាព ពិភពលោក ឆ្នេំ2019-2025 HTPs ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ NCD ជំងឺមិនឆ្លង NGO អង្គការមិនមេនរដា្ឋេភិបាល NRT វិធីពេយាបាលជំនួសនីកូទីន SDG គោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព TAPS ការដាក់ផេសាយពាណិជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់ UHC ការផ្ដល់សេវាសុខភាពសកល WHO អង្គការសុខភាពពិភពលោក WHO FCTC អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក vប៊ព្វកថ ទោះជស្ថិតនៅក្នុងបរិបទកំពុងមានការបេេបេួលយា៉េងឆប់រហ័សនៅតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចនាពេលនេះក្តី ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ នៅតេជបញ្ហេបេឈមផ្នេកសុខភាពដ៏រ៉ាេរ៉ំេមួយ។ ជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹងថា្នេជំក់កំពុងឆក់យកអាយុជីវិតរបស់បេជជនរៀងរាល់នាទីនៅក្នងុតំបន់ បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច។ តំបន់នេះមានអ្នកជក់បារីចំនួនមួយភាគបីនេចំនួនអ្នកជក់បារីសរុបនៅទូទាំងពិភពលោក។ អ្នកជក់បារីចំនួន 388 លាននាក់ ក៏ដូចជអ្នកមិនជក់បារីជចេើនផេសេងទៀត គឺកំពុងបេឈមខា្លេំងជមួយនឹងហានិភ័យនេការកើតជំងឺដេលបណា្ដេលមកពី ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ និងការសា្លេប់មុនអាយុ។ ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ជំរុញឱេយមានការរីករាលដាលជំងឺមិនឆ្លងកាន់តេខា្លេំងឡើងៗ ហើយការ កំណត់គោលដៅទៅលើយុវជន និងផលប៉ះពាល់របស់វាទៅលើបេជជនក្នុងវ័យធ្វើការងរ បានដាក់បន្ទុកផ្នេកសេដ្ឋកិច្ច សង្គមយ៉ាេង ធ្ងន់ធ្ងរ និងបានបន្ទចុបង្អេក់ដល់ការអភិវឌេឍថា្នេក់តំបន់ និងថា្នេក់ជតិផងដេរ ថា្នេជំក់ក៏ដាក់សមា្ពេធយ៉ាេងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើបរិសា្ថេន ដោយបង្ក មហន្តរាយដល់តុលេយភាពអេកូឡូសុី និងបរិសា្ថេនផងដេរ។ ក្នងុការរៀបចំតាក់តេងចក្ខវិុស័យរួមរបស់យើង សមេេប់អនាគត់៖ ការឆ្ពេះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មេនថា្នេជំក់ រដ្ឋសមាជិក នានាបានកំណត់យកការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់ជផ្នេកសំខាន់មួយគួរឱេយពេយួបារម្ភយ៉ាេងខា្លេងំ។ អាសេយ័ហេតុនេះហើយ ទើបជខ្ញុផំ្ទេល់បាន ប្ដេជ្ញេចិត្តក្នងុការធ្វើយ៉ាេងណាឱេយការគេប់គេងថា្នេជំក់កា្លេយជចំណ៉ចអាទិភាព ដេលតេវូចាត់វិធានការដើមេបីការពារសុខភាពរបស់បេជជន នាពេលបច្ចុបេបន្ន ក៏ដូចជអ្នកជំនាន់កេេយនៅក្នុងតំបន់នេះទាំងមូល ។ តំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចមាន កំណត់តេេគួរជទីមទនៈក្នុងការគេប់គេងថា្នេំជក់។ តំបន់របស់យើងគឺជតំបន់តេមួយគត់ដេលមាន រដ្ឋសមាជិកទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់ជបេទេសហត្ថលេខីនេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ កិច្ច ខិតខំបេឹងបេេងដ៏រឹងមាំក្នុងការធានានូវការអនុវត្តអនុសញ្ញេនេះ បានជួយកាត់បន្ថយកំណើននេការរាតតេបាតថា្នេំជក់ឱេយធា្លេក់ថមថយ ដេលបានជប់កំណត់តេេជបេេវា៉េឡង់ធា្លេក់ចុះនេការបេើបេេស់ថា្នេំជក់។ ទោះជយា៉េងណាក៏ដោយ អតេេធា្លេក់ចុះនេះគឺនៅមិនទាន់គេប់ គេេន់នៅឡើយនោះទេ ដើមេបីអាចបំពេញតាមគោលដៅសកលនេការកាត់បន្ថយការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ នៅក្នុងចំណោមមនុសេសពេញ វ័យ នៅ តេឹមឆ្នេំ2030 ឱេយបានតេឹម 30% នោះ។ ទន្ទមឹនឹងនេះ ផលិតផលកំពុងលេចឡើងថ្ម ីដូចជ ផលិតផលថា្នេជំក់កម្ដេ និងបេព័ន្ធបញ្ជនូសារធាតុនីកូទីនអេឡិចតេនិូក និង បេព័ន្ធ បញ្ជូនសារធាតុមិនមេននីកូទីនអេឡិចតេូនិក រាប់បញ្ចូលទាំងបារីអេឡិចតេូនិក និងឧបករណ៍ផ្ដេច់បារីកំពុងតេទាក់ទាញជំនាន់អ្នកមិន ជក់បារីឱេយពឹងផ្អេកទៅលើផលិតផល ដេលអាចមានគេេះថា្នេក់យ៉ាេងធ្ងន់ធ្ងរនេះ។ ជការពិតណាស់ យើងតេវូតេពន្លឿនការអនុវត្ត កិច្ចខិតខំ បេឹងបេេងដើមេបី េយុទ្ធបេឆំងនឹងមូលហេតុចមេបងនេការធ្វើឱេយខូចសុខភាព ដេលអាចទប់សា្កេត់បាននេះ និងការសា្លេប់ មុន អាយុ ក៏ដូចជ ដើមេបីការពារយុវជននៅក្នុងតំបន់នេះផងដេរ ។ ការការពារមនុសេសមា្នេក់ឱេយរួចផុតពីជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹង ថា្នេំជក់ គឺជការជួយ សង្គេេះអាយុ ជីវិតមនុសេសមា្នេក់ ហើយក៏ជការជួយឱេយគេួសារមួយរួចផុតពីទុក្ខសោកសៅក្នុងការបាត់បង់មនុសេសជទីសេឡាញ់ របស់ ខ្លួនដោយសារ តេ ការសា្លេប់មុនអាយុ ដេលអាចទប់សា្កេត់បានផងដេរ។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់រយៈពេល 10 ឆ្នេំនេះ តំណាងឱេយកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងសហការរួមគ្នេរបស់បណា្ដេរដ្ឋសមាជិក អង្គការ សង្គម សុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា ភាគីពាក់ព័ន្ធ និងកេុមអ្នកជំនាញការផេសេងទៀតដេលចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រួមគ្នេ ជមួយ នឹងអង្គការសុខភាពពិភពលោក ដើមេបីបង្កើតឯកសារផេនទីតមេង់ទិសដេលមានចេងអំពីសកម្មភាពលម្អតិសីុជមេេក្នងុការបេយុទ្ធ បេឆំងនឹងបញ្ហេរាតតេបាតនេថា្នេំជក់នេះ។ វិធានការយុទ្ធសាសេ្តបួនផ្នេកនេះឆ្លុះបញ្ចេំងពីភាពចាំបាច់ក្នុងការធ្វើឱេយល្អបេសើរឡើងនូវការ អនុវត្តកិច្ចអន្តរាគមន៍តេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់ជធរមាន ហើយទន្ទមឹនឹងនោះ ក៏ការពារយុវជនវ័យក្មេងតាមរយៈការដោះសេេយបញ្ហេផលិតផល កំពុងតេកើនឡើងទាំងនេះ តាមរយៈការដាក់បញ្ចូលជយុទ្ធសាសេ្ត នូវការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ទៅក្នុងគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធ ទាំងអស់ និងការបេើបេេស់គំនិតច្នេបេឌិត និងអភិកេមទូទាំងរដា្ឋេភិបាល និងសង្គមទាំងមូល។ នាយុគសម័យដេលកំពុងមានការផ្លេស់ប្ដូរយា៉េងឆប់រហ័សនេះ យើងតេូវតេសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើមូលដា្ឋេនគេឹះ។ ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គឺ ជមូលដា្ឋេនគេឹះចំពោះសុខភាព និងការអភិវឌេឍ។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់នេះ បង្ហេញពីមាគ៌េឆ្ពេះទៅរកការថេទាំសុខភាពតាម រយៈការតេតួពិនិតេយថា្នេជំក់។ សូមធ្វើការងររួមគ្នេជមួយយើងដើមេបីការពារអនាគត និងសមេេចគោលដៅរបស់យើងក្នងុការកសាង តំបន់ បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចមានសុខភាពល្អ និងគ្មេនថា្នេំជក់។ បណ្ឌិត Takeshi Kasai នាយកអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បេចាំតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច Takeshi Kasai, MD, Ph.D., Regional Director vi ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ សែចក្ដីសង្ខែប ទោះបីជអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បេចាំតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចទទួលបន្ទុកលើកិច្ចការចមេុះចេើនមុខផេសេងៗគ្នេក៏ ដោយ ក៏បេទេសទាំង 37 និងផ្នេកផេសេងៗនៅក្នុងតំបន់នេះមានបន្ទុកផ្នេកសុខភាព និងសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរួមចេញពីការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ ដេរ។ ជំងឺមិនឆ្លង (NCDs) គឺជមូលហេតុចមេបងនេការសា្លេប់ និងការខូចសុខភាព ដេលបេមាណ86% នេការសា្លេប់មុនអាយុទាំងអស់ នៅក្នងុតំបន់នេះមានទំនាក់ទំនងជមួយនឹងជំងឺមិនឆ្លង។ ថា្នេជំក់គឺជកតា្តេជំរុញដ៏ចមេបងនេការរាតតេបាតរបស់ជំងឺមិនឆ្លង។ តំបន់ប៉ាេសីុហ្វកិ ខាងលិចមានអ្នកជក់បារីជង 388 លាននាក់ ឬស្មើនឹងមួយភាគបីនេចំនួនអ្នកជក់បារីនៅក្នុងពិភពលោក។ នៅក្នុងចំណោម ចំនួន នេះ អ្នកជក់បារីយា៉េងហោចណាស់ពាក់កណា្ដេលនឹងតេូវបាត់បង់អាយុជីវិតដោយសារតេការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់របស់ពួកគេ ជក់ជ មិនខាន។ ពួកគេទាំងអស់សុទ្ធតេកំពុងបេឈមនឹងគេេះថា្នេក់មានជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹងថា្នេំជក់។ ផល់ប៉ះពាល់របស់ ថា្នេំជក់ចំពោះសុខភាពរបស់បេជជនទូទៅ និងបេជជនក្នុងវ័យធ្វើការគឺជថ្លេចំណាយថេទាំសុខភាពយា៉េង ចេើន សន្ធកឹសនា្ធេប់ និងជបន្ទកុដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទៅលើបេព័ន្ធសុខាភិបាល។ ជងនេះទៅទៀត ថ្លេចំណាយថេទំាសុខភាពកើតចេញពីជំងឺពាក់ ព័ន្ធនឹង ថា្នេជំក់ គួបផេសំជមួយនឹងការខាតបង់ផលិតភាពដោយសារតេកមា្លេងំពលកម្មមិនមានសុខភាពល្អ និងការសា្លេប់មុនអាយុ នៅក្នងុ ចំណោម បេជជនក្នុងវ័យធ្វើការបានធ្វើឱេយថ្លេចំណាយនេះរឹតតេកើនឡើងខ្ពស់ខា្លេំងថេមទៀត។ ខណៈដេលការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ធ្វើឱេយ ភាព កេីកេ កាន់តេធ្ងន់ធ្ងរនៅថា្នេក់ជតិ ដោយបន្ទចុបង្អេក់ដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ផលប៉ះពាល់នេភាពកេកីេកំពុងកា្លេយជបន្ទកុយ៉ាេងធ្ងន់ធ្ងរជទីបំផុត ទៅលើគេួសាររបស់អ្នកបេើបេេស់ថា្នេំជក់។ ការវិនិយោគលើការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ គឺពិតជសំខាន់ខា្លេំងណាស់ក្នុងការសមេេចគោលដៅកាត់បន្ថយភាពកេីកេ និងការជំរុញ កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ក៏ដូចជការបេយុទ្ធបេឆំងនឹងការរាតតេបាតនេជំងឺមិនឆ្លងផងដេរ។ បណា្ដេបេទេសនានា និងទីតំាងភូមិសាស្តេជចេើន នៅក្នុងតំបន់នេះបាន និងកំពុងចាត់វិធានការ ដូចដេលបានបង្ហេញខាងលើហើយថា បេទេសទាំងអស់ (100%) នៅក្នុងតំបន់នេះ បានផ្ដល់សចា្ចេប័នលើអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ពេមទាំងបានចាត់វិធានការដើមេបីគំទេ ដល់ការដាក់បញ្ចលូនូវការអនុវត្តរបស់ខ្លនួនៅក្នងុគោលដៅអភិវឌេឍន៍ បេកបដោយចីរភាព និងរបៀបវារៈអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព របស់ អង្គការ សហបេជជតិទៀតផង។ ជលទ្ធផល ការបេើថា្នេជំក់ជរួម (ទមេង់នេការបេើបេេស់ ថា្នេជំក់ភាគចេើនបំផុត) មានការធា្លេក់ចុះ នៅក្នងុតំបន់ ប៉ាេសីុហ្វកិខាងលិច។ ទោះជយ៉ាេងណាក៏ដោយអតេេធា្លេក់ចុះនេះគឺនៅមិនទាន់គេប់គេេន់នៅឡើយនោះទេក្នងុការសមេេច តាមគោល ដៅកាត់បន្ថយបេេវា៉េឡង់ជំងឺមិនឆ្លងដោយស្ម័គេចិត្តឱេយបាន 30% នៅតេឹមឆ្នេំ2025 ពីបនា្ទេត់គោលឆ្នេំ2010។ ខណៈដេល អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅមិនទាន់តេូវបានអនុវត្តពេញលេញ បញ្ហេបេឈមក្នុងការ តេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថ្មីជចេើនកំពុងតេកើនឡើងឥតឈប់ឈរ។ រដា្ឋេភិបាល និងភាគីពាក់ព័ន្ធផេសេងទៀតដេលចូលរួមក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ តេូវតេឆ្លើយតប យា៉េងឆប់រហ័សជមួយនឹងកិច្ចអន្តរាគមន៍មានបេសិទ្ធភាពសមសេបដើមេបីដោះសេេយការគំរាមកំហេងថ្មីៗទាំង នោះ ចំពោះ សុខភាព៖ ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី រួមទាំង ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ កំណើនការលក់ និងការបេើបេេស់បេព័ន្ធបញ្ជូន នីកូទីន អេឡិចតេូនិក និងបេព័ន្ធ មិនបញ្ជូននីកូទីនអេឡិចតេូនិក (រួមទាំង បារីអេឡិចតេូនិក ឬឧបករណ៍ផ្ដេច់បារី) និងកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងរបស់ វិស័យ ថា្នេំជក់ក្នុងការ បណ្ដុះគំនិតមិនចេបាស់លាស់នៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងសហគមន៍សុខភាពសាធារណៈ តាម រយៈការ ប៉ុន ប៉ងការផេសព្វផេសាយមា៉េក វិស័យនេះឡើងវិញថាជអ្នកគំទេដល់ការកាត់បន្ថយគេេះថា្នេក់។ ហើយវិស័យថា្នេំជក់នេះនៅតេជឧបសគ្គ រាំងស្ទះដ៏រា៉េំរ៉េក្នុងការជំរុញវឌេឍនភាពនេការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់គំនិតផ្ដួចផ្ដើមគ្មេនថា្នេំជក់នៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច (ឆ្នេំ2015-2019) ផ្ដេតលើការ ពន្លឿន ការអនុវត្តគេប់ជេុងជេេយនូវអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO FCTC)។ vii សោចក្ដីសង្ខោប ទសេសនៈកំពុងមានការផ្លេស់ប្ដូរនាពេលបច្ចុបេបន្នចំពោះការរាតតេបាតរបស់ថា្នេំជក់នេះ ទាមទារឱេយតំបន់ និងបណា្ដេ បេទេសនានា នៅ ក្នុង តំបន់ និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រធ្វើកិច្ចការលើសពីការអនុវត្តអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកដេល ដោះ សេេយដោយផ្ទេល់នូវបញ្ហេបេឈមលេចឡើងថ្មីៗ តាមរយៈការបេើបេេស់ជយុទ្ធសាសេ្តនូវការច្នេបេឌិត និងបច្ចេកវិទេយា ហើយ ទន្ទឹម នឹងនោះក៏តេូវលុបបំបាត់ការជេៀតជេេកដ៏រា៉េំរ៉េពីសំណាក់វិស័យថា្នេំជក់ផងដេរ។ ផេនការសកម្មភាព តំបន់ដើមេបីតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់សមេេប់ តំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច (ឆ្នេំ2020-2030) គឺជផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ទីបេេំពីរសមេេប់ការគេប់គេង់ ថា្នេំជក់ គិតចាប់ពី ផេនការ សកម្មភាពលើកទីមួយ តំាងពីឆ្នេ1ំ990 ម ក។ ឯកសារនេះតេវូបានរៀបចំតាក់តេងឡើងកេេមកិច្ចដំណើរការសហការ និងពិគេេះយោបល ់ ដោយមានការចូលរួមរបស់បេទេសនានា និងទីតាំងភូមិសាសេ្តនៅក្នុងតំបន់នេះ ក៏ដូចជ ភាគីពាក់ព័ន្ធ និង ដេគូនានា ដេលចូលរួមនៅ ក្នងុការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់ផងដេរ។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់នេះចេកចេញជផ្នេកសកម្មភាពយុទ្ធសាសេ្ត សំខាន់ៗចំនួនបួន (1) ការកំណត់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ជអាទិភាពនៅក្នុងគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ (2) ការពន្លឿនការ អនុវត្តវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រួមទាំង អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុ សញ្ញេនេះ (3) ការតេៀមលក្ខណៈជម្នះដោះសេេយបញ្ហេបេឈមលេចឡើងថ្មីនៅក្នុងការតេួតពិ និតេយ ថា្នេំជក់ និង (4) ការអនុវត្តអភិកេម ទូទាំងរដា្ឋេភិបាល និងសង្គមទាំងមូលដើមេបីតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ កិច្ចខិតខំបេឹងបេេងតេូវបានធ្វើឡើងដើមេបីធានានូវសង្គតិភាពជមួយនឹងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាព ពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំនេអនុសញ្ញេនេះ ក៏ដូចជ ការបនេសុីជមួយនឹងគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាពពាក់ព័ន្ធ នឹង សុខភាព គោលដៅស្ម័គេចិត្តបេយុទ្ធបេឆំងនឹងជំងឺមិនឆ្លងសកល ហើយយុទ្ធសាសេ្តសកលដើមេបីពន្លឿនការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់តេូវ បាន អនុម័តនាសម័យបេជុំលើកទីបេេំបីនេសន្និសីទរដ្ឋហត្ថលេខីនេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់នេះកសាងបន្ថេម និងពងេឹងបន្ថេមទៅលើផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ ឆ្នេំ2015-2019 រួមទាំង បេព័ន្ធ របស់ផេនការនេះសមេេប់ការវាយតម្លេ ការកសាងសមត្ថភាព ការកំណត់អាទិភាព ការអនុវត្ត និងការបា៉េន់តម្លេ។ នៅក្នុងផេនការ សកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ថ្មីនេះ រចនាសម្ព័ន្ធនេផ្នេកសកម្មភាពយុទ្ធសាសេ្តតេូវបានកេសមេួលបន្ថេមដើមេបីឆ្លុះបញ្ចេំងនូវការវិវត្តនេការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេជំក់នៅក្នងុតំបន់ ក៏ដូចជលក្ខណៈកំពុងមានការបេេបេលួនេបញ្ហេបេឈម និងបញ្ហេដេលតំបន់នេះតេវូតេជម្នះជយុទ្ធសាសេ្ត ដើមេបី សមេេចបាននូវគោលដៅសកលបេកបដោយភាពជោគជ័យ។ ជការពិតណាស់ដេលថា ការអនុវត្តឱេយបានពេញលេញនូវអនុ សញ្ញេ ស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅតេសំខាន់ ជចាំបាច់ ប៉ុន្តេបញ្ហេបេឈមផ្នេកសមត្ថភាព និង ធនធាននៅក្នងុតំបន់នេះចំាបាច់តេវូតេកំណត់អាទិភាពនូវវិធានការមានបេសិទ្ធភាពថ្លេចំណាយជក់លាក់ ដេលតេវូតេដោះសេេយដំបូង គេ ដើមេបីផ្ដល់ លទ្ធភាពក្នុងការអនុវត្តវិធានការផេសេងទៀតបេកបដោយបេសិទ្ធភាព។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ថ្មីនេះបង្ហេញផេនទី តមេង់ ទិសដេល បានធ្វើបច្ចបេបន្នភាព និងរឹងមំាសមេេប់បណា្ដេបេទេស និងទីតំាងភូមិសាស្តេនៅក្នងុតំបន់ដើមេបីចាត់វិធានការយុទ្ធសាសេ្ត សា្ថេពរ ដើមេបី សមេេចបាននូវគោលដៅតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់សកល និងបេយុទ្ធបេឆំងនឹងការគំរាមកំហេងរួមចំពោះសុខភាព ភាពគង់វងេស យូរអង្វេង និង វិបុលភាពនៅទូទាំងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច។ viii ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ផ្នោកយុទ្ធសសោ្ត 1 កំណត់អាទិភាពការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់នៅក្នុងគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ គោលបំណង 1.1 ដាក់បញ្ចូល និងកំណត់អាទិភាពការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងរបៀបវារៈអភិវឌេឍន៍ថា្នេក់ជតិ និងនៅក្នុងផេនការសកម្មភាព គោលនយោបាយ និងបទបេបញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធនានា គោលបំណង 1.2 បេើបេេស់ការបេេសេ័យទាក់ទងយុទ្ធសាសេ្តដើមេបីកសាងការគំទេ សាធារណៈដើមេបីដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ទៅក្នុងផ្នេកគោលនយោបាយទូលំទូលាយ គោលបំណង 1.3 ពងេឹងការឃ្លេំមើលពហុវិស័យ និងការសេេវជេេវផ្អេកលើភស្តុតាងដើមេបីគំទេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និង វិធានការ ENDS/ENNDS ផ្នោកយុទ្ធសសោ្ត 2 ពន្លឿនការអនុវត្តវិធានការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់ រួមទាំងវិធានការដោលបានចោងនៅក្នុងអនុសញ្ញោស្តីពីការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់របស ់ អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណោនាំសមោោប់ការអនុវត្តរបស់អនុសញ្ញោនោះ គោលបំណង 2.1 ពងេឹងសមត្ថភាពថា្នេក់ជតិ និងហេដា្ឋេរចនាសម្ព័ន្ធដើមេបីអនុវត្តឱេយបានពេញលេញនូវវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រួមទាំងវិធានការដេលមានចេងនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាព ពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់អនុវត្តរបស់អនុសញ្ញេនេះ គោលបំណង 2.2 ការពារគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងថា្នេក់ជតិកុំឱេយមានការជេៀតជេេកពី ឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ (WHO FCTC មាតេេ 5.3) គោលបំណង 2.3 អនុវត្តគោលនយោបាយតម្លេ និងពន្ធ និងវិធានការដើមេបីកាត់បន្ថយលទ្ធភាពចំណាយ និងការបេើបេេស់ (WHO FCTC មាតេេ 6) គោលបំណង 2.4 អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការការពារការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេជំក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពុលពីផលិតផល ថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS (WHO FCTC មាតេេ 8) គោលបំណង 2.5 អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការវេចខ្ចប់ និងការដាក់សា្លេកសញ្ញេ (WHO FCTC មាតេេ 11) គោលបំណង 2.6 អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានដាក់បមេេមលើការដាក់ពាណិជកម្មកាផេសព្វផេសាយ និង ការឧបត្ថម្ភ ផលិតផល ថា្នេំជក់ (WHO FCTC មាតេេ 13) គោលបំណង 2.7 អនុវត្តវិធានការដើមេបីពងេឹងការអនុវត្តការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ពហុវិស័យ ផ្នោកយុទ្ធសសោ្ត 3 តោៀមលក្ខណៈជម្នះបញ្ហោបោឈមកំពុងលោចឡើងនៅក្នុងការតោួតពិនិតោយផលិតផលថ្នោំជក់ គោលបំណង 3.1 ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្ម ENDS/ENNDS និងផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការពងេឹង យន្តការបទបេបញ្ញត្តិមានសេេប់ និងធ្វើការសិកេសាសេេវជេេវតាមការចាំបាច់ គោលបំណង 3.1ក ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្ម ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការពងេឹងយន្តការបទបេបញ្ញត្តិមានសេេប់ គោលបំណង 3.1ខ ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី ដូចជផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈ ការពងេឹងយន្តការបទបេបញ្ញត្តិមានសេេប់ គោលបំណង 3.2 បង្កើតអភិកេមច្នេបេឌិតដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេបេឈមថ្មីនៅក្នុងតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ផ្នោកយុទ្ធសសោ្ត 4 អនុវត្តអភិកោមទូទាំងរដ្ឋោភិបាល និងសង្គមទាំងមូលក្នុងការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់ គោលបំណង 4.1 អនុវត្តអភិកេមទូទាំងរដ្ឋភិបាលតាមរយៈការកៀរគរឱេយវិស័យសុខាភិបាល និងវិស័យមិនមេនសុខាភិបាល ចូល រួមនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ គោលបំណង 4.2 ការចូលរួមពីសំណាក់អាជ្ញេធរថា្នេក់កេេមជតិនៅក្នុងតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ គោលបំណង 4.3 អនុញ្ញេតឱេយចូលរួម និងផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចដល់អង្គការសង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា អ្នកជំនាញ វិជ្ជេជីវៈផ្នេក សុខភាព និងផ្នេកផេសេងទៀត និងកេុមសហគមន៍ឱេយគំទេដល់ការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ 1ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 1. ធ្វើការងារឆ្ពែះទៅរកតំបន់មានស៊ខភាពល្អ និងគ្មែនថ្នែំជក់ មូលហោតុដោលយើងតោូវការយុទ្ធសស្តោតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់រឹងមាំសមោោប់ថ្នោក់តំបន់ ការបោើបោោស់ថ្នោំជក់គឺជាកត្តោហានិភ័យចមោបងសមោោប់ការរាតតោបាតនោជំងឺមិនឆ្លង ជំងឺមិនឆ្លង (NCDs) គឺជមូលហេតុចមេបងដេលបណា្ដេលឱេយមានការសា្លេប់ និងធ្វើឱេយមានសុខភាពមិនល្អលើបេជជនរស់នៅក្នុង តំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច ដេលក្នុងនោះ បេជជនបេមាណជ 86% ដេលសា្លេប់មុនអាយុគឺបណា្ដេលមកពីជំងឺមិនឆ្លងទាំងនេះ។ ការបេើ បេេស់ថា្នេំជក់គឺជកតា្តេជំរុញសំខាន់បំផុតមួយនេការរាតតេបាតនេជំងឺមិនឆ្លង ដោយបង្កឱេយ ឬធ្វើឱេយជំងឺមិនឆ្លងធំៗនៅក្នុងខ្លួនមនុសេស ដូចជ ជំងឺបេះដូង និងសរសេឈាម ជំងឺមហារីក ជំងឺផ្លូវដង្ហើមរា៉េំរ៉េ និងជំងឺទឹកនោមផ្អេម កាន់តេមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរឡើង ៗ ។ ចំណ៉ច ខាងលើនេះ គឺជកតា្តេហានិភ័យមួយដេលកើតឡើងជទូទៅចំពោះជំងឺមិនឆ្លងសំខាន់ទាំងអស់ ។ ការបោើបោោស់ ថ្នោំជក់គឺបង្កគោោះថ្នោក់ចំពោះសុខភាព និងការអភិវឌោឍសោដ្ឋកិច្ចសង្គម ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ គឺជការគមេេមកំហេងដ៏ខា្លេំងកា្លេមួយចំពោះសា្ថេនភាពសុខភាព និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់បេទេស។ នៅ លើ ពិភពលោកយើងនេះ បេជជនបេមាណជជង 8 លាននាក់បានសា្លេប់បាត់បង់ជីវិតជរៀងរាល់ឆ្នេំដោយសារតេការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ ពោលគឺទាំងអ្នកបេើបេេស់ថា្នេំជក់ផ្ទេល់ និងអ្នកដេលបេឈមទៅនឹងការសេូបផេសេងបារីពីគេផងដេរ។ ការសា្លេប់នេះ ភាគចេើនកើតឡើង ចំពោះអ្នកដេលស្ថិតក្នុងវ័យធ្វើការ (អាយុ 30-69 ឆ្នេំ) ដេលរស់នៅក្នុងបេទេសកំពុងអភិវឌេឍន៍។1 អ្នកជក់បារីជង 388 លាននាក់ ស្មើនឹងមួយភាគបីនេបេជជនជក់បារីសរុបនៅក្នុងពិភពលោក កំពុងរស់នៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិក ខាងលិច។ បេជជនទាំងនោះសុទ្ធសឹងតេកំពុងបេឈមទៅនឹងហានិភ័យនេជំងឺបណា្ដេលមកពីថា្នេំជក់។ យា៉េងតិចបំផុត អ្នកជក់បារី ចំនួនពាក់កណា្ដេល នឹងតេូវសា្លេប់ដោយសារការបេើបេេស់ថា្នេំជក់នោះ។ ផលប៉ះពាល់នេថា្នេំជក់ចំពោះសុខភាពរបស់បេជជនទាំងអស់ និងចំពោះបេជជនក្នុងវ័យធ្វើការ បានបង្កឱេយមានការចំណាយលើថេទាំសុខភាពមានការកើនឡើងយា៉េងខា្លេំង ពេមទាំងបានដាក់បន្ទុក ទៅលើបេព័ន្ធសុខាភិបាលយា៉េងធ្ងន់ធ្ងរគួរឱេយកត់សមា្គេល់ផងដេរ ។ នៅក្នុងឆ្នេំ2012 ថ្លេចំណាយថេទាំសុខភាពសរុបទៅលើជំងឺដេល 1 របាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ស្ដីពីការរាតតេបាតនេថា្នេំជក់ជសកល ឆ្នេំ2019៖ ជំនួយក្នុងការផ្តេច់ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់។ ទីកេុងហេសឺណេវ៖ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នេំ2019។ World Health Organization. WHO report on the global tobacco epidemic 2019: Offer help to quit tobacco use. Geneva: World Health Organization; 2019. 2ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ បណា្ដេលពីការជក់បារី បានកើនឡើងរហូតទៅដល់ 422 ពាន់លានដុលា្លេរ (billion) អាមេរិក ឬស្មើនឹង 5.7% នេការចំណាយផ្នេក សុខាភិបាល សកល ហើយថ្លេចំណាយសេដ្ឋកិច្ចទៅលើការជក់បារីគឺស្មើនឹង 1.8% នេផលិតផលក្នុងសុ្រកសរុបរបស់ពិភពលោក។2 ជងនេះទៅទៀត ថ្លេចំណាយថេទាំសុខភាពកើតចេញពីជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹង ថា្នេំជក់ គួបផេសំជមួយនឹងការខាតបង់ផលិតភាពដោយសារ តេកមា្លេំងពលកម្មមិនមានសុខភាពល្អ និងការសា្លេប់មុនអាយុនៅក្នុងចំណោមបេជជនក្នុងវ័យធ្វើការបានធ្វើឱេយថ្លេចំណាយនេះរឹតតេកើន ឡើងខ្ពស់ខា្លេំងថេមទៀត។ សេដ្ឋកិច្ចសកលគឺតេូវបានបា៉េន់បេមាណថាខាតបង់ទឹកបេេក់1.4 ពាន់ពាន់លានដុលា្លេរអាមេរិក ជរៀងរាល់ ឆ្នេំដោយសារការបេើបេេស់ថា្នេំជក់នេះ។ ការខាតបង់នេះ ភាគចេើនគឺកើតឡើងនៅក្នុង បេទេសកំពុងអភិវឌេឍន៍ ដេលជបេទេស ដេល មានអ្នកជក់បារីជង 80% នេអ្នកជក់បារីនៅទូទាំងពិភពលោករស់នៅ។3 ថ្នោំជក់បង្កគោោះថ្នោក់ដល់បរិស្ថោន ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់បង្កឱេយមានផលប៉ះពាល់យា៉េងធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិសា្ថេន និងកសិកម្មបេកបដោយចីរភាព ពោលគឺចាប់តាំងពីការដាំដុះ ថា្នេំជក់ ហាល កេច្នេ ផលិត និងការចេកចាយរហូតដល់ការបេើបេេស់ និងបោះចោលចុងកេេយតេម្ដង។4 កាកសំណល់ពីការបេើបេេស់ ថា្នេជំក់បានបង្កការរំាងស្ទះដល់តុលេយភាពអេកូឡូសីុ និងបានរួមចំណេកធ្វើឱេយការបេេបេលួអាកាសធាតុកាន់តេមានភាពសា្ថេនភាព អាកេក់ ទៅៗផងដេរ។ បារី និងផលិតផលថា្នេំជក់ផេសេងទៀត មានផ្ទុកទៅដោយសមាសធាតុមិនមេនថា្នេំជក់ជចេើន ដូចជតមេង កញ្ចប់ និង សមា្ភេរៈដឹកជញ្ជូនដេលសមាសធាតុទាំងនេះក៏បានរួមចំណេកបង្កឱេយមានប៉ះពាល់គេេះថា្នេក់ទៅលើបរិសា្ថេន រួមទាំងសមុទេផងដេរ ពេម ទាំងបានបន្ថេម សំណល់ និងសមេេមនៅកេេយពេលអ្នកបេើបេេស់បេើបេេស់រួចទៀតផង។ បេព័ន្ធបញ្ជូននីកូទីនអេឡិច តេូនិក (ENDS)/ បេព័ន្ធបញ្ជូនសារធាតុមិនមេននីកូទីនអេឡិចតេូនិក (ENNDS) និងផលិតផលថា្នេំជក់ដេលទើបតេមានការពេញនិយម ដូចជ ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ (heated tobacco products) (HTPs)5 ក៏អាចផ្ទុកនូវសមាសធាតុផ្លេស្ទីក ឬសារធាតុពុល ដេលកាន់តេបន្ថេម បន្ទុកដល់បរិសា្ថេនកាន់តេចេើនទៀតផង។ ការបោើបោោស់ថ្នោំជក់បង្កភាពធ្ងន់ធ្ងរដល់ភាពកោីកោ ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ បានរួមចំណេកដល់ភាពកេីកេនៅថា្នេក់ជតិ ដោយបង្កជឧបសគ្គដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ផលប៉ះពាល់នេះក៏ បង្កជផលប៉ះពាល់នៅក្នុងគេួសារផងដេរ។ ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់គឺជរឿងទូទៅបំផុតនៅក្នុងចំណោមបេជជនកេីកេ ជបេជជនដេលប៉ះ ពាល់មិនស្មើគ្នេដោយបន្ទុកនេជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹង ថា្នេំជក់ និងការសា្លេប់មុនអាយុ។ ថ្លេចំណាយផ្ទេល់នេការថេទាំសុខភាពសមេេប់ការ ពេយាបាលជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹងថា្នេជំក់ អាចនំាឱេយមានការចំណាយអស់ពីខ្លនួ ជពិសេសចំពោះគេសួារកេកីេ។ លើសពីនេះទៅទៀត ការសា្លេប់ 2 Goodchild M, Nargis N, d’Espaignet E. ថ្លេចំណាយសេដ្ឋកិច្ចសកលនេជំងឺបណា្ដេលមកពីការជក់បារី។ Tob Control. 2018;27:58–64. https:// tobaccocontrol.bmj.com/content/27/1/58 (ដូចដេលបានលើកឡើងនៅក្នងុ 2017 UNDP– WHO FCTC ការបោះពុម្ពផេសាយរបស់លេខាធិការដា្ឋេន អំពីអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO FCTC) ជកតា្តេជំរុញសមេេប់ការអភិវឌេឍបេកបដោយ ចីរភាព)។ 3 វិទេយាសា្ថេនជតិ ជំងឺមហារីក និងអង្គការសុខភាពពិភពលោក។ សេដ្ឋកិច្ចនេ ថា្នេំជក់ និងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ វិទេយាសា្ថេនជតិជំងឺមហារីកការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ឯកសារលេខ 21។ ឯកសារបោះពុម្ពផេសាយរបស់ NIH លេខ 16-CA-8029A។ Bethesda, MD: កេសួងសុខាភិបាល និង សេវា បេជជនសហរដ្ឋ អាមេរិក វិទេយាសា្ថេនជតិសុខាភិបាល វិទេយាសា្ថេនជតិជំងឺមហារីក និងទីកេុងហេសឺណេវ៖ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នេំ2016។ 4 Zafeiridou M, Hopkinson NS, Voulvoulis N. ការជក់បារី៖ ការវាយតម្លេដានរបស់ថា្នេំជក់ជសកលនៅទូទាំងខេសេចេវាក់ផ្គត់ផ្គង់ទំាងមូល និង យុទ្ធសាស្តេ គោលនយោបាយក្នុងការកាត់បន្ថយដានថា្នេំជក់។ WHO FCTC ស៊េរីការសិកេសាសកល។ ទីកេុងហេសឺណេវ៖ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នេំ2018 (https://www.who.int/fctc/publications/ WHO-FCTC-Enviroment-Cigarette-smoking.pdf). 5 សូមមើលនិយមន័យ ENDS, ENNDS, ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង HTPs នៅក្នុងផ្នេកវាកេយសព្ទ។ ដើមេបីចៀសវាងកុំឱេយមានមន្ទិលសងេស័យនៅក្នុង ការ បកសេេយផេនការយុទ្ធសាស្ត្រថា្នេក់តំបន់នេះ សូមមើលឯកសារយោងអំពី "ថា្នេជំក់" ឬ "ផលិតផលថា្នេជំក់" រួមទំាងផលិតផលថា្នេជំក់ចេញថ្ម ីនិង ផលិតផល ថា្នេំជក់កម្ដេ។ សូមមើលផងដេរនូវជមេើសវិធានការ និងគោលនយោបាយជក់លាក់ និងសូចនាករនៅក្នុងឯកសារផេនការសកម្មភាព ថា្នេក់ តំបន់ ផ្នេក (i) គោលបំណង 3.1ក សមេេប់ ENDS/ENNDS និង (ii) គោលបំណង 3.1ខ សមេេប់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី រួមទាំង ផលិតផល ថា្នេំជក់កម្ដេ។ 3ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ មុនអាយុនេសមាជិកគេួសារដេលជអ្នករកចំណូលចមេបងនៅក្នុងគេួសារដេលបណា្ដេលមកពីជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹង ថា្នេំជក់ នាំឱេយមានផល ប៉ះ ពាល់អវិជ្ជមានរយៈពេលយូរទៅលើចំណូលនេគេួសារកេីកេ។3, 6 ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ ក៏បានជំរុញឱេយមានភាពកេីកេ តាមរយៈការផ្ដល់ផលអាកេក់ចំពោះបញ្ហេអសន្តិសុខសេបៀង និងអនក្ខរកម្ម ផងដេរ។ ការសិកេសាមួយចំនួនបានបង្ហេញថា នៅក្នុងគេួសារកេីកេបំផុតដេលស្ថិតនៅក្នុងបេទេសមានបេេក់ចំណូលកមេិតទាបមួយ ចំនួន ជរឿយៗ ការចំណាយសរុបក្នងុគេសួារចេើនជង 10% គឺចំណាយទៅលើថា្នេជំក់។ ការបង្វេរធនធានទៅទិញថា្នេជំក់នំាឱេយសល់បេេក់កាស តិចតួចក្នុងការចំណាយទៅលើរបស់របរចាំបាច់ដូចជអាហារ ការថេទាំសុខភាព និងការអប់រំ។ 7 ការតោតួពិនិតោយ ថ្នោជំក់ បោកបដោយ បោសិទ្ធភាព គឺចំាបាច់សមោោប់ការអភិវឌោឍសោដ្ឋកិច្ច ការកាត់បន្ថយភាពកោកីោ និងការបោយុទ្ធបោឆំង នឹងការរាតតោបាតនោជំងឺមិនឆ្លង ការ វិនិយោគទៅលើការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ គឺពិតជមានសារៈសំខាន់ខា្លេំងណាស់ដើមេបីសមេេចឱេយបាននូវ ការកាត់បន្ថយភាព កេកីេ និង សមេេច ឱេយបានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងដើមេបី េឆំងនឹងការរាតតេបាតនេជំងឺមិនឆ្លង។ តំបន់ប៉ាេសីុហ្វកិខាងលិចមានចំនួនអ្នក បេើបេេស់ថា្នេជំក់ ចេើនជងគេបំផុតបើបេៀបធៀបទៅនឹងតំបន់របស់អង្គការសហបេជជតិផេសេងទៀត ដេលធ្វើឱេយ ទុ្ធសាស្តេ តេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់រឹងមាំគឺមាន ភាពសំខាន់បំផុតសមេេប់វិស័យសុខាភិបាលនៅក្នុងតំបន់នេះ។ ការអនុវត្តពេញលេញនេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO FCTC) គឺតេូវបានទទួល សា្គេល់នៅក្នងុឯកសារគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព (SDGs) ថាជមូលដា្ឋេនគេះឹនេកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ដូចគ្នេនេះដេរ សេចក្ដ ី បេកាសនយោបាយដេលបានអនុម័តនៅក្នុងកិច្ចបេជុំជន់ខ្ពស់របស់អង្គការសហបេជជតិស្ដីពីជំងឺមិនឆ្លង អំពាវនាវឱេយរដា្ឋេភិបាល ពន្លឿនការអនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក គូសបញ្ជេក់អំពីបេសិទ្ធភាពនេការដំឡើង ពន្ធ លើផលិតផលថា្នេំជក់ដើមេបីបង្កេរជំងឺមិនឆ្លង។ការដំឡើងថ្លេថា្នេំជក់តាមរយៈពន្ធ ផ្ដល់នូវអត្ថបេយោជន៍ចំនួនពីរ ពោលគឺកាត់បន្ថយ ការ បេើបេេស់ និងបង្កើតចំណូលដេលអាចយកទៅបេើបេេស់ក្នុងគោលបំណងសុខភាពសាធារណៈផងដេរ រួមទាំងការផ្ដល់ហិរញ្ញបេបទាន ដល់សកម្មភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ឬដើមេបីគំទេការផ្ដល់សេវាសុខភាពសកល (UHC) ផងដេរ។ សេវាសុខភាពសកល គឺជ យាន្ត ដ៏សំខាន់មួយដើមេបីសមេេចឱេយបាននូវគោលដៅការអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាពពាក់ព័ន្ធនឹងសុខាភិបាល ហើយក៏ជពេតឹ្តកិារណ៍ ដ៏ សំខាន់ក្នុងការបេយុទ្ធបេឆំងនឹងជំងឺមិនឆ្លងផងដេរ។ តាមរយៈការបង្កើតចំណូលបន្ថេមសមេេប់ រដា្ឋេភិបាល ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ (តាមរយៈការយកពន្ធលើ ថា្នេជំក់) អាចជំរុញ និងពន្លឿនការអភិវឌេឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងពងេងឹបេព័ន្ធសុខាភិបាល ធ្វើដូច្នេះទើបបេជជន ទាំងអស់អាចមានលទ្ធភាពទទួលបានសេវាថេទាំសុខភាពសំខាន់ៗ។ លើសពីនេះទៅទៀត ការដាក់បញ្ចូលការណេនាំសង្ខេបអំពីការ ផ្ដេច់ថា្នេជំក់ទៅក្នងុកញ្ចប់សេវាថេទំាសុខភាពបឋមជួយបង្កើនឥទ្ធពិលនេកម្មវិធីសុខភាពសាធារ ណៈ ដេលទទួលបានការឧបត្ថម្ភផ្នេកថវិកា ពីពន្ធលើថា្នេំជក់។ ពិភពលោកបាន និងកំពុងអនុវត្តវិធានការ អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO FCTC) តេូវបានអនុម័តតាមរយៈការពេមពេៀងមតិ នាសន្នបិាតសុខភាពពិភពលោកលើកទី 56 នៅក្នងុឆ្នេ ំ2003 ហើយអនុសញ្ញេនេះបានចូលជធរមាននៅក្នងុឆ្នេ2ំ005។ តំបន់ប៉ាេសីុហ្វកិ ខាងលិចគឺជតំបន់ដំបូងគេបំផុត ហើយរហូតមកទល់ពេលបច្ចុបេបន្ននេះ នៅតេជតំបន់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកតេមួយគត់ ដេលបេទេសក្នុងតំបន់ទាំង 100% បានផ្ដល់សចា្ចេប័នលើអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ 6 សូមមើលជំពូក 16 ទំព័រ. 578 នេជើងទំព័រ 3 នៅក្នុងឯកសារនេះ។ សូមមើលផងដេរនូវ ថ្លេចំណាយដេលបេទេសចិនមិនមានលទ្ធភាពចំណាយ៖ ថ្លេ ចំណាយសុខភាព សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនេការរាតតេបាតនេ ថា្នេំជក់របស់បេទេសចិន។ រដ្ឋធានីមា៉េនីល៖ ការិយាល័យថា្នេក់តំបន់របស់អង្គការ សុខភាព ពិភពលោកសមេេប់តំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច ឆ្នេំ2017 (http://www.wpro.who.int/china/publications/2017_china_tobacco_ control_report_en_web_final.pdf)។ 7 គំនិតផ្ដួចផ្ដើមគ្មេនថា្នេំជក់ ភាពកេីកេ "គេហទំព័រ"។ ទីកេុងហេសឺណេវ៖ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (https://www.who.int/tobacco/publica- tions/economics/syst_rev_tobacco_poverty/en). 4ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ កាលពីខេកញ្ញេ ឆ្នេំ2011, មហាសន្និបាតអង្គការសហបេជជតិ បានអនុម័ត សេចក្ដីបេកាសនយោបាយនៅក្នុងកិច្ចបេជុំជន់ខ្ពស់ នេមហាសន្និបាតស្ដីពីការទប់សា្កេត់ និងបង្កេរជំងឺមិន ឆ្លង 8។ ឯកសារបេចាំតំបន់មួយនេះ បានគូសបញ្ជេក់នូវសារៈសំខាន់នេការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងការសមេេលការរាតតេបាតនេជំងឺមិនឆ្លង និងបានជំរុញឱេយរដ្ឋជសមាជិកពន្លឿនការអនុវត្តអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ នៅក្នុងខេឧសភា ឆ្នេំ2013 សន្និបាតសុខភាពពិភពលោកលើកទី 66 បានផ្ដល់ សចា្ចេប័នទៅលើកេបខ័ណ្ឌតេួតពិនិតេយ សកលសមេេប់ការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង ដោយមាននូវគោលដៅស្ម័គេចិត្តសកល មួយចំនួន រួមមានគោលដៅជក់លាក់មួយចំនួន ដោយមានគោលដៅសមេេចនូវការកាត់បន្ថយឱេយបានបេមាណ 30% នូវ បេេវា៉េឡង់ នេការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ក្នុងចំណោមបេជជនចាប់ពីអាយុ 15 ឆ្នេំឡើងនៅតេឹមឆ្នេំ2025។ នៅក្នុងកិច្ចបេជុំជន់ខ្ពស់លើកទី 2 របស់អង្គការ សហបេជជតិស្ដីពីជំងឺមិនឆ្លង នៅក្នុងខេកក្កដា ឆ្នេំ2014 រដ្ឋជសមាជិកបានអនុម័តឯកសារលទ្ធផលស្ដីពីជំងឺមិនឆ្លង ដេលគូស បញ្ជេក់ ការប្ដេជ្ញេចិត្តថា្នេក់ជតិតាមពេលវេលាចំនួនបួនដើមេបីពន្លឿនវឌេឍនភាពឆ្ពេះទៅសមេេចគោលដៅជំងឺមិនឆ្លង៖ (1) កំណត់ គោល ដៅ ជតិជំងឺមិនឆ្លង (2) បង្កើតគោលនយោបាយ និងផេនការជតិជំងឺមិនឆ្លងពហុវិស័យ (3) កាត់បន្ថយកតា្តេហានិភ័យជំងឺ មិន ឆ្លង រួមទាំងការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ និង (4) ពងេឹងបេព័ន្ធសុខាភិបាល។ នៅខេកញ្ញេ ឆ្នេំ2015 រដ្ឋជសមាជិកអង្គការសហបេជជតិបានអនុម័ត របៀបវារៈសមេេប់គោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព ឆ្នេំ2030។ គោលដៅជក់លាក់មួយអំពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់តេូវបានដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព៖ គោលដៅទី 3.ក អំពាវនាឱេយមានការពងេឹងការអនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក នៅគេប់ បណា្ដេបេទេសទាំងអស់ទៅតាមភាពសមសេប។ ជលើកដំបូងបំផុត សហគមន៍អភិវឌេឍន៍បានទទួលសា្គេល់ជផ្លូវការអំពីតួនាទីដ៏ សំខាន់ នេការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ មិនតេឹមតេចំពោះវិស័យសុខាភិបាលនោះទេ តេថេមទាំងចំពោះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងចីរភាព បរិសា្ថេន ផងដេរ។ ចំណ៉ចនេះតេូវបានពងេឹងបន្ថេមទៀតនៅក្នុងរបៀបវារៈសកម្មភាព Addis Ababa នេសន្និសីទអន្តរជតិលើកទី 3 ស្ដីពីហិរញ្ញបេប ទានសមេេប់ការអភិវឌេឍ9 ដេលបញ្ជេក់អំពីតម្លេថា្នេំជក់ និងវិធានពន្ធជយុទ្ធសាស្តេសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ និងថ្លេ ចំណាយថេទាំសុខភាពពាក់ព័ន្ធនឹង ថា្នេំជក់ ហើយទន្ទឹមនឹងនោះក៏បង្កើនចំណូលរដា្ឋេភិបាលដើមេបីបង្កើតគំនិតផ្ដួចផ្ដើម អភិវឌេឍន៍ផងដេរ។ របៀបវារៈសកម្មភាពនេះអំពាវនាវឱេយភាគីទាំងអស់នេ អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាព ពិភពលោកពងេឹង ការ អនុវត្តអនុសញ្ញេ និងយន្តការគំទេដើមេបីបង្កើនការយល់ដឹង និងកៀរគរធនធាន។ លើសពីនេះទៅទៀត សន្និសីទ លើកទីបេេំ 7 នេ រដ្ឋភាគីនេ អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក នៅក្នុងខេវិច្ឆិកា ឆ្នេំ2016 បាន សង្កត់ធ្ងន់ ទៅ លើ សារៈសំខាន់នេការដាក់បញ្ចូល "... គំទេការអនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅគេប់កិច្ច ខិតខំបេឹងបេេងថា្នេក់ជតិរបស់ភាគី ដើមេបីសមេេចគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការដាក់បញ្ចូលការ អនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅក្នុងវិស័យអាទិភាពជតិ នៅក្នុងការបង្កើតកេបខ័ណ ្ឌ ជំនួយការអភិវឌេឍរបស់អង្គការសហបេជជតិ។"10 កិច្ចបេជុំជន់ខ្ពស់អង្គការសហបេជជតិលើកទី 3 ស្ដីពីជំងឺ មិនឆ្លង ដេលបានរៀបចំ ឡើងកាលពីខេកញ្ញេ ឆ្នេំ2018 បានកត់សមា្គេល់ថា វឌេឍនភាពឆ្ពេះទៅរកការកាត់បន្ថយជំងឺមិនឆ្លង គឺនៅមិនទាន់គេប់គេេន់ក្នុងការ សមេេចគោលដៅនេគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព ឆ្នេំ2030 នោះទេ។ រដ្ឋជសមាជិកបានបញ្ជេក់ព ីការប្ដេជ្ញេចិត្ត របស់ខ្លួន ឡើងវិញក្នងុការពន្លឿនការអនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តពីីការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និង បានសនេយាអនុវត្តសកម្មភាព ដេលមានចេងនៅក្នងុសេចក្ដបីេកាសនយោបាយនៅក្នងុកិច្ចបេជំុជន់ខ្ពស់លើកទី 3 នេមហាសន្នបិាតរបស់ អង្គការសហបេជជតិស្ដពីី 8 សេចក្ដីបេកាសនយោបាយនេកិច្ចបេជុំជន់ខ្ពស់នេមហាសន្និបាតស្ដីពីការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង។ សេចក្ដីសមេេចដេល បានអនុម័ត ដោយ មហាសន្និបាត។ សម័យបេជុំលើកទី66 នេមហាសន្និបាតអង្គការសហបេជជតិ ខេកញ្ញេ ឆ្នេំ2011 (A/66/L.1; https://www.un.org/ga/ search/viewm_ doc.asp?symbol=a/66/l.1)។ 9 របៀបវារៈសកម្មភាព Addis Ababa នេសន្និសីទអន្តរជតិលើកទីបីស្ដីពីការផ្ដល់ហិរញ្ញបេបទានសមេេប់ការអភិវឌេឍ (របៀបវារៈសកម្មភាព Addis Ababa)។ សេចក្ដីសមេេចតេូវបានអនុម័តដោយមហាសន្និបាតនៅថ្ងេទី27 ខេកក្កដា ឆ្នេំ2015។ សម័យបេជុំលើកទី69 នេមហាសន្និបាត អង្គការ សហបេជជតិ ខេកក្កដា ឆ្នេំ2015 (A/RES/69/313; http://www.un.org/ga/search/view_ doc.asp?symbol=A/RES/69/313&Lang=E)។ 10 ការចូលរួមចំណេកនេសន្និសីទរបស់ភាគីក្នុងការឆ្ពេះទៅសមេេចគោលដៅជំងឺមិនឆ្លងសកលស្ដីពីការកាត់បន្ថយការបេើបេេស់ថា្នេំជក់។ សេចក្ដី សមេេច។ សម័យបេជុំលើកទី 7 នេសន្និសីទភាគីនេអនុសញ្ញេកេបខ័ណ្ឌស្ដីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសហបេជជតិ ខេវិច្ឆិកា ឆ្នេំ2016 (FCTC/COP/7(27); https://www.who.int/ fctc/cop/cop7/FCTC_COP7(27)_EN.pdf)។ 5ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង11 ដើមេបីកាត់បន្ថយអតេេជំងឺមិនឆ្លង និងកតា្តេហានិភ័យនេជំងឺមិនឆ្លង។ ក្នុងចំណោមសកម្មភាពទាំង នេះ គឺមាន៖ ការអនុវត្ត ពន្លឿនការអនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភព លោក ការលើកកម្ពស់ការ អនុវត្តឱេយបានខា្ជេប់ខ្ជួនទៅនឹងគោលនយោបាយកាន់តេល្អបេសើរ តាមរយៈអភិកេមរដា្ឋេភិបាលទាំងមូល និង វិស័យសុខាភិបាលនៅក្នុង អភិកេមគោលនយោបាយទាំងអស់ ការបេើបេេស់គោលនយោបាយ វិធានការចេបាប់ និងបទបញ្ញបេបត្តិ រាប់ បញ្ចូលទាំង វិធានការសារពើពន្ធ ការចូលរួមរបស់សង្គមសុីវិល និងការបង្កើតករណីវិនិយោគថា្នេក់ជតិសមេេប់ការបង្កេរ និងការ ទប់សា្កេត់ ជំងឺមិនឆ្លង។ នៅក្នុងខេតុលា ឆ្នេំ2018 សម័យបេជុំលើកទីពីបេេំបីនេសន្និសីទភាគីនេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាព ពិភពលោកបានអនុម័តកេបខ័ណ្ឌមួយ ដេលគូសបង្ហេញពីផេនការសកម្មភាពសកលដើមេបពីងេកីការអនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តពីីការតេតួពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។12 ដោយគេសា្គេល់ថាជ យុទ្ធសាស្តេសកលដើមេបីពន្លឿនការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ (GS2025)13 កេបខ័ណ្ឌនេះរៀបរាប់អំពីផេនទីបង្ហេញផ្លូវសមេេប់សកម្មភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់យុទ្ធសាស្តេពីឆ្នេំ2019 ដល់ឆ្នេំ2025។14 បញ្ហោបោឈមថ្មីៗដោលកំពុងលោចឡើង ទោះបីជបានសមេេចនូវវឌេឍនភាពក្នុងការទទួលសា្គេល់ជសកលនេសារៈសំខាន់នេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងរបៀបវារៈអភិវឌេឍន៍ និងក្នុងការគំពារសុខភាពសាធារណៈ ក៏មានបញ្ហេបេឈមថ្មីនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់កំពុងតេកើតឡើងជបន្តបនា្ទេប់។ បណា្ដេ បេទេសនានាបានចាត់ទុកការបន្តការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់ថា ជរបាំងដ៏ខា្លេំងកា្លេបំផុតចំពោះវឌេឍនភាព សមេេចគោលដៅ ដេល បានកំណត់។15 វិស័យ ថា្នេំជក់ធ្វើកិច្ចការដើមេបីបណ្ដុះនូវភាពមិនចេបាស់លាស់នៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងសហគមន៍សុខភាពសាធា រណៈតាមរយៈការផ្លេស់ប្ដូរមា៉េកសញ្ញេថ្មីនេឧសេសាហកម្មជអ្នកគំទេដល់ការកាត់បន្ថយគេេះថា្នេក់ រួមទាំង តាមរយៈការបង្កើតសា្ថេប័នថា្នេំ ជក់មិនឯករាជេយទទួលហិរញ្ញបេបទានពីវិស័យថា្នេំជក់ថេមទៀតផង។បញ្ហេបេឈមផេសេងៗទៀតរួមមាន ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី រួមទាំង HTPs និងការកើនឡើងនៅក្នុងការលក់ និងការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS។ បញ្ហេបេឈមទាំងនេះទាមទារឱេយបណា្ដេបេទេស និងទីតាំង ភូមិសាស្តេក៏ដូចជភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ធ្វើការឆ្លើយតបឱេយបានរឆប់ហ័សជមួយនឹងកិច្ចអន្តរាគមន៍ដ៏ល្អបេសើរ ទោះ បីជ ភស្តុតាងមូលដា្ឋេនកំពុងស្ថិតនៅក្នុងដំណើរការបង្កើតឡើងក៏ដោយ។ ទោះបីជផលិតផលថា្នេំជក់ដេលទើបចេញមួយចំនួនទាំងនេះ និង ENDS តេូវបានផេសព្វផេសាយជឧបករណ៍ជំនួយដល់ការផ្ដេច់បារីក៏ដោយ ប៉ុន្តេភស្តុតាងអំពីបេសិទ្ធផល និងសុវត្ថិភាពរបស់ឧបករណ៍ ទាំងនេះគឺនៅតេកំពុងជជេកវេកញេកគ្នេនៅឡើយ ហើយឧបករណ៍ភាគចេើននៅតេបន្តពុំមាននិយ័តកម្ម។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ទិន្នន័យអំពី ផលប៉ះពាល់មិនល្អនេផលិតផលទាំងនេះ រួមទាំងទិន្នន័យអំពីយុវជនដេលមិនជក់បារីពីមុន គឺកំពុងកើនឡើង។ 11 សេចក្ដីបេកាសនយោបាយនេកិច្ចបេជុំជន់ខ្ពស់លើកទីបីនេមហាសន្និបាតស្ដីពីការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង។ សេចក្ដីសមេេចតេូវបាន អនុម័តដោយមហាសន្និបាតនៅថ្ងេទី10 ខេតុលា ឆ្នេំ2018។ សម័យបេជុំលើកទី73 នេមហាសន្និបាតអង្គការសហបេជជតិខេតុលា ឆ្នេំ 2018 (A/73/L.2)។ 12 វិធានការពងេឹងការអនុវត្តអនុសញ្ញេតាមរយៈការសមេបសមេួល និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការ។ សេចក្ដីសមេេច។ សម័យបេជុំលើកទី 8 នេសន្និសីទនេ ភាគីនេអនុសញ្ញេកេបខ័ណ្ឌស្ដីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសហបេជជតិ ខេតុលា ឆ្នេំ2018 (FCTC/COP8(16); https://www.who.int/ fctc/cop/sessions/cop8/FCTC COP8(16).pdf)។ 13 វិធានការពងេឹងការអនុវត្តអនុសញ្ញេតាមរយៈការសមេបសមេួល និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការ។ របាយការណ៍របស់កេុមការងរ។ សម័យបេជុំលើកទី 8 នេសន្និសីទនេភាគីនេអនុសញ្ញេកេបខ័ណ្ឌស្ដីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសហបេជជតិ ខេឧសភា ឆ្នេំ 2018។ ឧបសម្ព័ន្ធ 1៖ យុទ្ធសាស្តេ សកលដើមេបីពន្លឿនការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់៖ ការពន្លឿនការអភិវឌេឍបេកបដោយចីរភាពតាមរយៈការអនុវត្ត WHO FCTC 2019–2025 (FCTC/ COP8/11; https://www.who.int/fctc/cop/sessions/cop8/FCTC_COP_8_11_EN.pdf). Final text published at https://apps.who.int/iris/ bitstream/handle/10665/325887/WHO-CSF-2019.1-eng.pdf។ 14 ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់បង្ហេញតាមរយៈឯកសារយោងអំពីគោលបំណងយុទ្ធសាស្តេ គោលបំណងបេតិបត្តិការ និងគោលបំណងជក់លាក់ មួយចំនួននៅក្នុង GS2025 ដេលឯកភាពទៅនឹងជមេើសវិធានការ និងគោលនយោបាយរបស់ផេនការនេះសមេេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេ ក៏ ដូចជវិធានការសមេេប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ 15 របាយការវឌេឍនភាពសកលស្ដីពីការអនុវត្តអនុសញ្ញេកេបខ័ណ្ឌស្ដីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសហបេជជតិ ឆ្នេំ2018។ ទីកេុងហេសឺណេវ៖ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នេំ2018 ទំព័រ 9 (https://www.who.int/fctc/reporting/WHO-FCTC-2018_ global_progress_report.pdf)។ 6ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ការអភិវឌេឍន៍ទាំងនេះគឺពាក់ព័ន្ធជពិសេសទៅនឹងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចដេលតេូវធ្វើអន្តរកាលពីការផ្ដល់សចា្ចេប័នលើ អនុ សញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ដោយបេទេសទាំង100% ទៅជការអនុវត្តអនុសញ្ញេនេះទាំង 100%។ ខណៈដេលបណា្ដេបេទេសនៅក្នុងតំបន់ទាំងអស់គឺជភាគីនេ អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភព លោក ការបំពេញចនោ្លេះបេហោងគោលនយោបាយនៅទូទាំងតំបន់ រួមទាំងតំបន់នេបេទេសមិនមេននៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច ដេលមិនមេនជភាគីនេអនុសញ្ញេ មានលទ្ធភាពអាចទទួលបានជោគជ័យនៅក្នុងការកាត់បន្ថយការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ជក់ស្ដេង និង ផលប៉ះពាល់មិនល្អរបស់ថា្នេំជក់ បរិសា្ថេន និងការអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព។ វឌោឍនភាពនោការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់ និងបញ្ហោបោឈមសំខាន់ៗនៅក្នុងតំបន់ ការជក់ថា្នេំជក់ជទូទៅ ដេលជទមេង់នេការបេើបេេស់ថា្នេំជក់យា៉េងចេើនលើសលប់ គឺមានការថយចុះនៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាង លិច។ ទោះជយា៉េងនេះក្ដី ការពេយាករណ៍ទិន្នន័យបង្ហេញថាអតេេនេការថយចុះគឺមិនទាន់គេប់គេេន់នៅឡើយនោះទេ បើធៀបទៅនឹង គោលដៅ ឆ្នេំ2025 ដេលបានកំណត់កាត់បន្ថយបេេវា៉េឡ់ងឱេយបាន 30% គិតចាប់ពីបនា្ទេត់គោលឆ្នេំ2010 (រូបភាពទី1)។16 ដោយមាន រយៈពេលតេឹមតេបេេំឆ្នេំទៀតប៉ុណោ្ណេះក្នុងការសមេេចឱេយបាននូវគោលដៅនេះ មួយភាគបួននេមនុសេសពេញវ័យនៅក្នុងតំបន់គឺនៅតេជក់ ថា្នេំជក់ នៅឡើយ ដេលក្នុងនោះ មានបុរសពេញវ័យចំនួនពាក់កណា្ដេល និងមា្នេក់ក្នុងចំណោមស្តេីពេញវ័យ 30 នាក់។ ទិន្នន័យអំពីសូចនាករផេសេងៗនេការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ មានដូចជ ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់គ្មេនផេសេងនៅក្នុងចំណោមមនុសេសពេញវ័យ និងការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ក្នុងចំណោមយុវជន គឺមិនសូវខា្លេំងកា្លេនោះទេ ដូចនេះ និនា្នេការសកល ឬតំបន់អំពីសូចនាករទាំងនេះគឺពុំទាន់ មាននៅឡើយទេ ។ ទោះជយា៉េងនេះក្ដី យោងតាមទិន្នន័យជតិ តំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចមានចំនួនអ្នកបេើបេេស់ថា្នេំជក់គ្មេនផេសេងជ មនុសេសពេញវ័យចេើនជងគេលំដាប់ថា្នេក់លេខពីរនៅក្នុងចំណោមតំបន់ទាំងបេេំមួយ របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ លើសពីនេះ ទៅទៀត យុវជនបេមាណជ 6.7% អាយុពី 13-15ឆ្នេំ គឺជក់ថា្នេំជក់ ហើយគមា្លេតយេនឌ័រសមេេប់កេុមអាយុនេះគឺមានកមេិតតិចតួច ណាស់ (ក្មេងបេុស 10.6% និងក្មេងសេី 2.5%) បើបេៀបធៀបជមួយនឹងមនុសេសពេញវ័យ ហើយការបេើបេេស់ថា្នេំជក់គ្មេនផេសេងនៅក្នុង ចំណោមយុវជនក៏មានកមេិតខ្ពស់ជងមនុសេសពេញវ័យដេរ។ ផលប៉ះពាល់នេថា្នេជំក់បង្កជការលំបាកដល់សុខភាពសហគមន៍អស់រយៈពេលជចេើនឆ្នេ។ំ ទោះបីជទិនា្នេការទូទៅនេការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់មានការថយចុះក៏ដោយ ក៏អតេេមរណភាពបណា្ដេលមកពីថា្នេំជក់គឺនៅតេបន្តកើនឡើង ហើយថា្នេំជក់គឺមានទំនាក់ទំនងជមួយ នឹងជំងឺមិនឆ្លងជចេើនដេលកើតឡើងនៅក្នុងដំណាក់កាលបនា្ទេប់នេជីវិតរបស់អ្នកជក់បារី។17 16 របាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកស្ដីពីនិន្នការនេបេេវា៉េឡង់នេការជក់ថា្នេំជក់ ឆ្នេំ2000-2025 កំណេបេេលើកទីពីរ។ ទីកេុងហេសឺណេវ៖ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នេំ2018។ 17 ផលប៉ះពាល់នេការបេើបេេស់ថា្នេំ ជក់ចំពោះសុខភាព។ ក្នុង៖ គណៈកមា្មេធិការទទួលបន្ទុកកិច្ចការចូលរួមក្នុងវិស័យសុខភាពសាធារណៈនេការ ដំឡើងអាយុអបេបបរមាសមេេប់ការទិញផលិតផលថា្នេំជក់។ គណៈកម្មការសុខភាពបេជជន និងទមា្លេប់សុខភាពសាធារណៈ។ វិទេយាសា្ថេនឱសថសាស្តេ ។ Bonnie RJ, Stratton K, Kwan LY អ្នកនិពន្ធ។ ការចូលរួមចំណេកនៅក្នុងវិស័យសុខភាពសាធារណៈនេការដំឡើងអាយុ អបេបបរមាសមេេប់ការទិញផលិតផលថា្នេំជក់ដោយសេបចេបាប់។ រដ្ឋធានីវា៉េសុីងតោន ឌីសុី៖ កាសេតគេឹះសា្ថេនអប់រំជត ិ ថ្ងេទី25 ខេកក្កដា ឆ្នេំ2015។ (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK310413)។ 7ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 35.0 30.0 25.0 20.0 15.0 20 0 0 20 05 2010 2015 2020 2025 ភា គ រយ ( % ) បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច (គោលដៅ) 29.9 27.9 26.2 24.8 23.5 22.3 18.4 រូបភាពទ1ី អាយុស្តង់ដារដេលបានកំណត់ និងអតេេដេលបានពេយាករណ៍ និងគោលដៅឆ្នេំ2025 នេបេេវា៉េឡង់នេការជក់ថា្នេំជក់ (អាយុ 15ឆ្នេំឡើងទៅ) នៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច ឆ្នេំ2000-2025 នៅក្នុងឆ្នេំ2007 ថា្នេំជក់បានសមា្លេប់មនុសេសចំនួន 2.5 លាននាក់នៅក្នុងតំបន់ បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច។ គិតតេឹមឆ្នេំ2017 ចំនួនអ្នកសា្លេប់ ដោយសារថា្នេំជក់នៅក្នុងតំបន់នេះបានកើនឡើងជង 3 លាននាក់ រួមទាំងអ្នកដេលមិនជក់បារីចំនួន 460 000 ដេលបានជអ្នកសេូប ផេសេងបារីពីគេផងដេរ។18 ចំនួនមរណភាពដេលកើនឡើងនេះ រំឭកយើងថាវិធានការបនា្ទេន់ និងរួមគ្នេនៅថា្នេក់បេទេសគឺពិតជមានភាព ចាំបាច់ខា្លេំងដើមេបីពន្លឿនលេបឿននេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងដើមេបីកាត់បន្ថយអតេេមរណភាពនាពេលអនាគត់។ ការអនុវត្តវិធានការ MPOWER19 ដេលជវិធានការកាត់បន្ថយតមេូវការគន្លឹះនេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការ សុខភាពពិភពលោក តេូវបានតាមដានជបេចាំដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោកដើមេបីវាយតម្លេវឌេឍនភាពនៅក្នុងបេទេសនានានៅក្នុង ទសវតេសកន្លងមក។ នៅពេលការតាមដានវិធានការ MPOWER បានចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងឆ្នេំ2007 មានបេទេសតេបេេំបួនប៉ុណោ្ណេះដេលមាន វិធាន MPOWER មួយ ឬចេើន ដេលសមេេចបាននូវសមិទ្ធផលខ្ពស់បំផុតនៅថា្នេក់ជតិ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក វឌេឍនភាពជរួម នេ ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គឺបានកើនឡើងគួរឱេយកត់សមា្គេល់។ ទោះជយ៉ាេងនេះក្ដ ី ពំុមានបេទេសណាមួយនៅក្នងុតំបន់នេះសមេេចបានសមិទ្ធផលកមេតិខ្ពស់បំផុតសមេេប់វិធានការនានានៅឡើយ នោះទេ បើយោងទៅតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកស្ដីពីការរាតតេបាតនេ ថា្នេំជក់ជសកល ឆ្នេំ2019 មានបេទេស ចំនួន 24 សមេេចបាននូវវិធានការ MPOWER យ៉ាេងហោចណាស់មួយក្នងុកមេតិខ្ពស់បំផុត (រូបភាពទី2)។ យោងតាមមូលដា្ឋេននេបេភេទ សមិទ្ធផលកមេិតខ្ពស់ទាំងពីរនេវិធានការ MPOWER នេះ មានបេទេសចំនួន 18 (67% នេបេទេសនៅក្នុងតំបន់) មានទិន្នន័យថ្មីៗ និង ទិន្នន័យតំណាងស្ដីពីការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ បេទេសចំនួន 15 (56%) មានចេបាប់គ្មេនផេសេងបារី ដេលគេបដណ្ដប់ទៅលើទីសាធារណៈ ភាគចេើន បេទេសចំនួន 21 (78%) មានសេវាផ្ដេច់បារីចេញថ្លេសេវាជូន បេទេសចំនួន 17 (63 %) មានសារពេមានអំពីសុខភាពដេល សេបតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដេលបានកំណត់ បេទេសចំនួន 24 (89%) បានដាក់បមេេមទៅលើការដាក់ពាណិជ្ជកម្មថា្នេំជក់ និងទមេង់ មួយចំនួន ឬទាំងអស់នេការ ផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភ ហើយនៅក្នុងបេទេសចំនួន 15 (56%) បានកំណត់ពន្ធយា៉េងហោចណាស់ 51% នេតម្លេបារីលក់រាយ។ 18 GBD 2017 អ្នកសមេបសមេួលកតា្តេហានិភ័យ។ ការវាយតម្លេហានិភ័យបេបបេៀបធៀបថា្នេក់សកល ថា្នេក់តំបន់ និងថា្នេក់ជតិនេអាកបេបកិរិយា បរិសា្ថេន និងអាជីព និងមេតាប៉ូលីសទាំង 84 ឬចង្កេមហានិភ័យសមេេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តចំនួន 195 ឆ្នេំ1990-2017៖ ការវិភាគជ បេព័ន្ធសមេេប់បន្ទុកសកលនេការសិកេសាអំពីជំងឺ ឆ្នេំ2017។ ទីកេុងសីថល រដ្ឋធានីវា៉េសុីងតោន៖ វិទេយាសា្ថេនស្ថិតិ និងវាយតម្លេសុខភាព ឆ្នេំ2018។ 19 M៖ តាមដានការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ និងគោលនយោបាយបង្កេរ (WHO FCTC មាតេេ 20) P៖ ការពារបេជជនពីផេសេងថា្នេំជក់ (WHO FCTC មាតេេ 8) O៖ ផ្ដល់ជំនួយដើមេបីបញេឈប់ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់។ (WHO FCTC មាតេេ 14) W៖ សារពេមានអំពីគេេះថា្នេក់នេថា្នេំជក់ (WHO FCTC មាតេេ 11) E៖ ការពងេឹងការអនុវត្តការហាមឃត់ចំពោះ ការដាក់ពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់ (WHO FCTC មាតេេ 13) R៖ ការតំឡើងពន្ធលើថា្នេំជក់ (WHO FCTC មាតេេ 6) 8ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ រូបភាពទ2ី ចំនួនបេទេសបេងចេកតាមភាពខា្លេំងនេវិធានការ MPOWER ដេលបានអនុវត្ត ឆ្នេំ2018 14 4 8 1 9 6 8 4 P 4 17 5 1 W 14 3 7 3 E 5 19 3 3 12 9 2 R គោលនយោបាយ ពោញលោញ គោលនយោបាយ មធោយម គោលនយោបាយ តិចតួច គ្មោនគោលនយោបាយ ឬគោលនយោបាយ ខោសាយ តមដន ការ បោើ បោោស់ថ្នោំជក់ និង គោល នយោ បាយ បងា្កោរ ទិន្នន័យថ្មីៗ តំណាង និង តាមពេល វេលា អំពី មនុសេសពេញ វ័យ និង យុវជន ទិន្នន័យថ្មីៗ និង តំណាង អំពី មនុសេស ពេញវ័យ និង យុវជន ទិន្នន័យថ្មីៗ និង តំណាង អំពី មនុសេស ពេញវ័យ និង យុវជន ពុំមានទិន្នន័យ ពីមុន ឬ ទិន្នន័យ ថ្មីៗ ឬដេល មិនមេន ទាំងថ្មីៗ ឬ តំណាង ការពារ មនុសោស ពី ការ សោូប ផោសោង ថ្នោំជក់ ទីកន្លេង សាធារណៈ ទាំងអស់ គ្មេន ផេសេង បារី (ឬយា៉េង ហោច ណាស់ បេជជន ចំនួន 90% តេូវ បានស្ថិត នៅ កេេមចេបាប់បរិសា្ថេន គ្មេនផេសេង បារី ថា្នេក់ កេេម ជតិ ពេញ លេញ) ទីកន្លេង សាធារណៈ បេេំមួយ ទៅបេេំ ពីរកន្លេង គ្មេនផេសេង បារី ទីកន្លេង សាធារណៈ បីទៅបេេំ កន្លេងគ្មេន ផេសេងបារី ពុំមានការ ហាមឃត់ ឬមាន ទីកន្លេង សាធារណៈពីរ កន្លេង ដេល មិនមានផេសេងបារី ផ្ដល់ជំនួយ ដើមោបីផ្ដោច់ ការ បោើបោោស់ ថ្នោំជក់ ខេសេទូរស័ព្ទជតិ ជំនួយ ការផ្ដេច់ បារី និងវិធី សាស្តេ ពេយាបាល ជំនួស នីកូទីន (NRT) និង សេវា ផ្ដេច់បារី មួយចំនួនគឺ ចេញ ថ្លេ សេវាជូន វិធីសាស្តេ ពេយាបាល ជំនួស នីកូទីន (NRT) និង/ឬសេវាផ្ដេច់ បារី មួយ ចំនួន (យ៉ាេង ហោច ណាស់សេវា មួយ ក្នុង ចំណោម សេវា ទាំង នេះ គឺ ចេញថ្លេសេវា ជូន) វិធីសាស្តេ ពេយាបាល ជំនួស នីកូទីន (NRT) និង/ឬ សេវាផ្ដេច់ បារីមួយ ចំនួន(មិន ចេញថ្លេសេវា ជូន) គ្មេន សរពោមាន សុខភាព ស្ដីអំពី គោោះថ្នោក់ នោថ្នោំជក់ សារពេមាន សុខភាព ទេង់ទេេយ ធំដេល មាន លក្ខណៈ សមសេប ទាំងអស់ សារពេមានទេង់ ទេេយ មធេយម ដេលមាន លក្ខណៈ សមសេប ទាងំ អស់ ឬសារពេមាន ទំហំធំដេល បាត់ លក្ខណៈ សមសេប មួយ ចំនួន សារពេមានទេង់ ទេេយ មធេយមដេល បាត់ លក្ខណៈ សមសេប មួយ ចំនួន ឬចេើន ឬ សារពេមាន ទំហំធំដេល បាត់លក្ខណៈ សម សេប ចេើន មិនមាន សារពេមាន ឬមាន សារ ពេមាន ទេង់ទេេយ តូច ពងោឹងហាមឃាត់ ការដក់ផោសាយ ពាណិជ្ជកម្ម ការផោសព្វផោសាយ និង ការ ឧបត្ថម្ភ ផលិតផល ថ្នោំជក់ (TAPS) ដាក់បមេេមលើការផេសព្វផេសាយ ដោយផ្ទេល់ ឬបេយោល គេប់ ទមេង់(ឬយា៉េងហោច ណាស់ បេជជន ចំនួន 90% តេូវបាន ស្ថិតនៅកេេមចេបាប់ហាមឃត់ ការផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការ ផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិត ផលថា្នេំ ជក់ថា្នេក់កេេម ជតិ ពេញ លេញ TAPS) ដាក់បមេេម លើ ទូរ ទសេសន៍ ជតិ វិទេយុ និង កេុម ហ៊ុន បោះពុម្ព ផេសព្វ ផេសាយ ក៏ដូចជ លើការ ទមេង់ នេផេសព្វ ផេសាយ ដោយ ផ្ទេល់ ឬដោយ បេយោល មួយ ចំនួន (ប៉ុន្តេ មិនមេន ទាំង អស់)ផេសេងទៀត ដាក់បមេេម លើ ទូរ ទសេសន៍ជតិ វិទេយុ និង កេុមហ៊ុនបោះពុម្ព ផេសព្វផេសាយ ប៉ុណោ្ណេះ មិនមានការដាក់បមេេម ឬ បមេេមដេលមិនគេបដណ្ដប់ លើ ទូរទសេសន៍ជតិ វិទេយុ និង កេុមហ៊ុន បោះពុម្ព ផេសព្វ ផេសាយ តំឡើង ពន្ធ លើ ថ្នោំជក់ ≥ 75% នេតម្លេលក់រាយ គឺជ តម្លេពន្ធ ≥50%និង< 75% នេតម្លេ លក់រាយ គឺជ តម្លេពន្ធ ≥25%និង< 50% នេតម្លេ លក់រាយ គឺជ តម្លេពន្ធ < 25% នេតម្លេលក់រាយ គឺជតម្លេពន្ធ M O 9ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ តាមរយៈ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់គំនិតផ្ដចួផ្ដើមគ្មេនថា្នេជំក់ (ឆ្នេ2ំ015-2019) តំបន់នេះបានផ្ដេតការយកចិត្តទុកដាក់ អស់រយៈពេលបេេំឆ្នេំកន្លងមកទៅលើការពន្លឿនការអនុវត្តគេប់ជេុងជេេយនេ WHO FCTC។ ការតេួតពិនិតេយវឌេឍនភាពកាលពីខេសីហា ឆ្នេំ2018 បានបង្ហេញនូវការរីកចមេើនដេលសមេេចបានដោយបណា្ដេបេទេសនានា។ ឧទាហរណ៍ បេទេសភាគចេើនបានអនុវត្ត យុទ្ធនាការទំនាក់ទំនង និងតស៊ូមតិអំពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ (81% នេបេទេសចំនួន 27 នៅក្នុងតំបន់)ហើយបុគ្គលិកថេទាំសុខភាព បឋមបានទទួលការបណ្ដះុបណា្ដេលអំពីដំបូនា្មេនសង្ខេបសមេេប់ ការផ្ដេច់បារី (81%)។ លើសពីនេះទៅទៀត បេទេសលើសពីពាក់កណា្ដេល (52%) បានបង្កើតហិរញ្ញបេបទានគេប់គេេន់ដោយជោគជ័យសមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ហើយកំពុងបន្តកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងដើមេបី ចីរភាពហិរញ្ញបេបទាន។ មានការកើនឡើងមួយទ្វេដងពីតួលេខបនា្ទេត់គោលដេលបានបង្កើតឡើងនៅក្នងុឆ្នេ2ំ014។ កេេពីរដា្ឋេភិបាលជតិ ក៏មានការចូលរួមជចេើនពីភាគីពាក់ព័ន្ធជចេើននៅកមេិតខុសៗគ្នេផងដេរ។ ទីកេុងនានាកំពុងសមេេចបានវឌេឍនភាពយា៉េងសំខាន់ក្នុង ការការពារបេជជនពីការបេឈមនឹងការសេបូផេសេងបារីពីគេ តាមរយៈការអនុវត្តចេបាប់គ្មេនផេសេងបារីនៅថា្នេក់កេេមជតិ ទំាងនៅក្នងុបេទេស ដេលមិនទាន់សមេេចបានការអនុវត្តពេញលេញនេមាតេេ 8 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក នៅក្នុងចេបាប់ជតិរបស់បេទេសខ្លួន។ បណា្ដេទីកេុងធំៗ ដូចជ ទីកេុងប៉េកាំង តំបន់រដ្ឋបាលពិសេសកេុងហុងកុង (បេទេសចិន) សៀងហេ សុិនជិន និងសុីអាន មានចេបាប់គ្មេនផេសេងបារីគេប់ជេុងជេេយដេលដាច់ដោយឡេកពីចេបាប់ជតិ។ កន្លេងទេសចរណ៍ និងកេុមហ៊ុនជ ចេើនក៏បានកា្លេយជកន្លេងគ្មេនផេសេងបារីផងដេរ តាមរយៈការបង្កើតគោលការណ៍គ្មេនផេសេងបារីដើមេបីការពារអ្នកចូលទសេសនា អតិថិជន និងបុគ្គលិករបស់ខ្លួន។ មេយា៉េងវិញទៀត ការរីកចមេើននេះគឺមិនស្មើគ្នេនោះទេនៅក្នុងចំណោមបណា្ដេបេទេសនានា និងវិធានការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ វិធានការ ដេលមានបេសិទ្ធភាពបំផុតមួយចំនួនដើមេបីកាត់បន្ថយការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ ដូចជ ការតំឡើងពន្ធលើថា្នេំជក់ និងការផ្ដល់ការគំទេការ ផ្ដេច់បារីគេប់ជេុងជេេយ រួមទាំង "ខេសេទូរស័ព្ទជតិជំនួយការផ្ដេច់បារី" ដោយឥតគិតថ្លេ គឺជឧទាហរណ៍គំរូមួយសមេេប់បេទេសដេល សមេេចវឌេឍនភាពក្នងុការអនុវត្តគោលដៅនេះមិនទាន់បានដល់កមេតិគោលដៅ។ ការតេតួពិនិតេយតាមដានដេលអនុលោមតាមចេបាប់ស្ដពីី ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ គឺពិតជមានសារៈសំខាន់ក្នុងការធានាសកម្មភាពបេតិបត្តិសមសេប ទោះជយា៉េងនេះក្ដី មួយភាគបីនេបណា ្ដេ បេទេសនៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចមិនមានយន្តការសមេេប់ការតាមដានតេួតពិនិតេយនេះឡើយ។ ការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់ នៅតេជបញ្ហេបេឈមចមេបងមួយនៅទូទាំងតំបន់ ប៉ុន្តេមានបេទេសតេ 41% ប៉ុណោ្ណេះ ដេលបានរាយការណ៍ថាមានគោលនយោបាយ ជតិ និងយន្តការពងេឹងការអនុវត្តដើមេបីអនុវត្តមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និង គោលការណ៍ណេនំារបស់អនុសញ្ញេនេះសមេេប់ការអនុវត្ត ហើយមានបេទេសតេ 37% បុ៉ណោ្ណេះដេលបានតាមដានការតេតួពិនិតេយវិស័យ ថា្នេំជក់។ យុទ្ធសាស្ត្រផ្ដល់សារពេមានដេលដាក់ចេញដោយវិស័យថា្នេំជក់ដើ មេបីចៀសវាងការដាក់កំហិត ឬកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនេគោល នយោបាយតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់នៅក្នុងតំបន់ គឺជចរិតលក្ខណៈនេផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី ដូចជ HTPs និង ENDS ដេលគេហៅថា ផលិតផលមានហានិភ័យតិចជងមុន ឬគេេះថា្នេក់តិចជងមុន។ ការកើនឡើងយា៉េងឆប់រហ័សនេចំណេកទីផេសាររបស់ផលិតផលទាំង នេះនៅក្នុងបេទេសមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ និងសកល បានបង្ហេញថាបណា្ដេបេទេសដាច់ខាតតេូវតេតេៀមខ្លួនទុកជមុន និងឆ្លើយតប ភា្លេមៗទៅនឹងបញ្ហេបេឈមទាំងនេះ និងបេុងបេៀបជនិច្ចចំពោះការបេេបេួលជបន្តបនា្ទេប់នេការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់។ វិធានការរឹងមាំ និងបោបយុទ្ធសស្តោគឺតោូវការជាចាំបាច់សមោោប់ថ្នោក់តំបន់ ការអនុវត្តគេប់ជេុងជេេយ និងបេកបដោយចីរភាពនេ អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក គឺជ មធេយាបាយតេមួយគត់ក្នុងការធានាថា អត្ថបេយោជន៍ពីកិច្ចអន្តរាគមន៍តេួតពិនិតេយដោយផ្អេកលើភស្តុតាងរបស់អនុសញ្ញេនេះ កើនឡើង នៅក្នងុបណា្ដេបេទេស និងទីតំាងភូមិសាសេ្ត និងសមេេប់បេជជនរបស់ពួកគេ។ គោលការណ៍នេះទាមទារឱេយមានការ វិនិយោគយុទ្ធសាស្តេ នៅក្នុងការអភិវឌេឍភាពជអ្នកដឹកនាំ និងការកសាងសមត្ថភាពនៅគេប់កមេិត ដូចជ វិធានការបទបេបបញ្ញតិ្ត និងវិធានការបេតិបត្តិ ការ បង្កើតបេព័ន្ធតេួតពិនិតេយតាមដាន អនុលោមភាព និងបេព័ន្ធឃ្លេំមើលដើមេបីវាយតម្លេអំពីផលប៉ះពាល់ចំពោះការបេើបេេស់ និង សូចនាករ សុខភាព។ 10 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ របៀបបង្កើតផោនការសកម្មភាពថ្នោក់តំបន់ ឯកសារនេះកើតចេញពីកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងជបេព័ន្ធដើមេបីសហការបង្កើតផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំ ជក់ ដេលបានធ្វើបច្ចុបេបន្នភាព។ ផេនការសកម្មភាពនេះ គឺជឯកសារទីបេេំពីរនៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចគិតចាប់តាំងពីឆ្នេំ199 0 មកដេលលើកឡើងអំពីគោលបំណងសំខាន់ៗ វិធានការដេលណេនាំឱេយអនុវត្ត និងសូចនាករសមេេប់បេទេស ទីតាំងភូមិសាស្តេនៅ ក្នុងតំបន់ ដេល សេបជមួយនឹងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងដោយសេបតាមគោលដៅ អភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាពដេលពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យសុខាភិបាល និងគោលដៅស្ម័គេចិត្តជំងឺមិនឆ្លងជសកល និងយុទ្ធសាស្តេ សកលដើមេបីពន្លឿនការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ (GS2025)។ វឌេឍនភាពដេលបណា្ដេបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេសមេេចបាននៅកេេមផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់គំនិតផ្ដួចផ្ដើមគ្មេន ថា្នេជំក់នៅក្នងុតំបន់ប៉ាេសីុហ្វកិខាងលិច (ឆ្នេ2ំ015-2019) តេវូបានវាយតម្លេ ហើយធាតុចូលបឋមគឺតេវូបានស្វេងរកដើមេបីធ្វើបច្ចបុេបន្នភាព ផេនការសកម្មភាព។ ឯកសារ របាយការបេជុំ ទិន្នន័យ និងមតិតេឡប់ពីបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេតេូវបានតេួតពិនិតេយឡើងវិញគេប់ ជេុងជេេយដើមេបីបង្កើត ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់ការតេួតពិ និតេយ ថា្នេំជក់នៅតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច (ឆ្នេំ2020-2030) នេះឡើង។ អត្ថបទនេះតេូវបានទទួលការតេួតពិនិតេយទៅវិញទៅមក ដេលសមេបសមេួលតាមរយៈការិយាល័យអង្គការសហបេជជតិ បេចាំតំបន់សមេេប់តំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច ក៏ដូចជ ការតេួតពិនិតេយបច្ចេកទេសដោយបុគ្គលទំនាក់ទំនងថា្នេក់ជតិ ជំនាញការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់បេចាំតំបន់ និងភាគីពាក់ព័ន្ធផេសេងៗ។ ឯកសារដេលបានតេួតពិនិតេយរួច តេូវបានកេសមេួលបន្ថេមដោយបេទេស និងទីតាំង ភូមិ សាស្តេនៅក្នុងតំបន់តាមរយៈកិច្ចបេជុំពិគេេះយោបល់ដើមេបីបង្កើតផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅ ក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច ដេលធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងេទី30 ខេមេសា ដល់ថ្ងេទី02 ខេឧសភា ឆ្នេំ2019 នៅការិយាល័យអង្គការសុខភាព ពិភបលោកបេចាំតំបន់នៅរដ្ឋធានីមា៉េនីល។ ផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ (ឆ្នេំ2020-2030) ពងេឹង និងបំពេញបន្ថេមទៅលើផេនការ សកម្មភាពពីមុន ដេលនៅតេជបេភពព័ត៌មាន និងគោលការណេនាំដេលមានបេយោជន៍។ តេទោះជយា៉េងនេះក្ដី រចនាសម្ព័ន្ធ នេ ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ សមេេប់សកម្មភាពគឺតេូវបានកេសមេួលដើមេបីឆ្លុះបញ្ចេំងអំពីការវិវឌេឍនេការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់នៅក្នុងតំបន់។ ផេនការ សកម្មភាពថា្នេក់ តំបន់ឆ្លុះបញ្ចេំងអំពីលក្ខណៈបេេបេួលនេអាទិភាព និងបញ្ហេបេឈម និងបញ្ហេនេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ចេញថ្មី ដេល បណា្ដេបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេនៅក្នុងតំបន់តេូវតេជម្នះឱេយបានដើមេបីសមេេចនូវគោលដៅសកល។ ជក់ស្ដេង ការអនុវត្តគេប់ជេុង ជេេយនេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក គឺពិតជមានសារៈសំខាន់ខា្លេំងណាស់ ប៉ុន្តេ បញ្ហេ បេឈមផ្នេកសមត្ថភាព និងធនធាននៅក្នុងតំបន់ ចាំបាច់តេូវតេមានការកំណត់វិធានការសនេសំ ំចេជក់លាក់ជអាទិភាពដេលតេូវតេ ដោះសេេយដើមេបីធ្វើឱេយមានការអនុវត្តវិធានការដទេទៀតឱេយមានបេសិទ្ធភាព។ 11 ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ របៀបដោលផោនការសកម្មភាពថ្នោក់តំបន់អាចជួយអ្នកបាន បេទេសនិងទីតាំងភូមិសាស្តេនៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចមានសមត្ថភាពចមេុះគ្នេជចេើននិងស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលអនុវត្ត ការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ខុសៗគ្នេ។ ឯកសារនេះផ្ដល់នូវចង្កេមវិធានការជចេើន និងជមេើសគោលនយោបាយសមេេប់បេទេស និងទីតាំង ភូមិសាស្តេដើមេបីពន្លឿនការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ដោយទទួលសា្គេល់ភាពចមេុះដ៏សំខាន់នៅទូទាំងតំបន់នេះ ហើយទទួលសា្គេល់ទៀតថា មិនមេនគេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេទាំងអស់សុទ្ធតេតេៀមខ្លួនរួចរាល់ ឬមានលទ្ធភាពអនុម័តជមេើសវិធានការ និងគោល នយោបាយ ទាំងនេះភា្លេមៗឡើយ។ ផ្ទុទៅវិញ បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេគឺតេូវបានលើកទឹកចិត្តក្នុងការចាប់ផ្ដើមពីជមេើសវិធានការ និងគោលនយោបាយដេលសមសេបសមេេប់បរិបទរបស់ខ្លួន កមេិតសមត្ថភាព និងធនធាននេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ហើយបនា្ទេប់ពីបាន អនុម័តជមេើសវិធានការ និងគោលនយោបាយទាំងនេះរួចរាល់ហើយ តេូវបន្តទៅអនុវត្តវិធានការ និងជមេើសគោលនយោបាយដេល មានភាពស្មុគសា្មេញជងមុន។ ផេនការនេះក៏លើកទឹកចិត្តឱេយ កគំរូអនុវត្តជោគជ័យ និងឧបករណ៍ ក៏ដូចជអន្តរកម្ម និងការចូលរួមជ មួយនឹងភាគីមា្ខេងទៀតមកពីបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដទេនៅក្នុងតំបន់ ដើមេបីបង្កើត "សហគមន៍សិកេសា" បេចាំតំបន់ ដេលអាចជួយ សមេបសមេួលការផេសព្វផេសាយបទពិសោធន៍ និងអាចបង្កើតឃ្លេំងធនធានជំនួយបច្ចេកទេសឆ្លងដេនដ៏ល្អបេសើរ។ 12 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 2. ចក្ខុវិស័យ បែសកកម្ម គោលដៅ និងចំណុចដៅរួម ចក្ខុវិស័យ ពិភពលោកដេលមានសុខភាពល្អ និងបេកបដោយចីរភាពសមេេប់អ្នកទាំងអស់គ្នេ បេជជនមិនបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ សហគមន៍ និងបរិសា្ថេន។ បោសកកម្ម ផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេនៅក្នុងតំបន់បា៉េសុីហ្វិកខាងលិចក្នុងការបេយុទ្ធបេឆំង នឹងការរាតតេបាតនេថា្នេំជក់។ គោលដៅ កាត់បន្ថយការបេើបេេស់ថា្នេំជក់តាមរយៈការពន្លឿនការអនុវត្តវិធានការតេួតពិនិតេយផលិតផលថា្នេំជក់បេកបដោយបេសិទ្ធភាព រួមទាំង និងកេេពីវិធានការនានានៅក្នុងអនុសញ្ញេកេបខ័ណ្ឌស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ ណេនាំរបស់អនុសញ្ញេនេះសមេេប់ការអនុវត្ត តាមរយៈការបង្កើតបេព័ន្ធដេលមានចីរភាព និងអភិកេមទូទាំងរដា្ឋេភិបាល និងសង្គម ទា ំង មូល។ ចំណុចដៅរួម បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេនីមួយៗសមេេចបាននូវការកាត់បន្ថយអបេបបរមា 30% នៅក្នុងការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់បច្ចុបេបន្ននៅក្នុង បេេវា៉េឡង់អាយុស្តង់ដារក្នុងចំណោមបេជជនដេលមានអាយុចាប់ពី 15 ឆ្នេំឡើងទៅពីបនា្ទេត់គោលបា៉េន់សា្មេនឆ្នេំ2015។ 13 3. ផ្នែកយ៊ទ្ធសាស្តែ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ ផ្នែកយ៊ទ្ធសាស្តែ 1 កំណត់អាទិភាពការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់នៅក្នុងគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ គោលបំណង 1.1៖ ដាក់បញ្ចូល និងកំណត់អាទិភាពការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងរបៀបវារៈ អភិវឌេឍន៍ជតិ និងផេនការសកម្មភាព គោលនយោបាយ និងបទបេបញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធ ការដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់នៅក្នុងផេនការអភិវឌេឍន៍ជតិគេប់ជេុងជេេយ និងកេបខ័ណ្ឌគោលនយោបាយ គឺពិតជសំខាន់ ខា្លេំងណាស់ដើមេបីធានាថា ការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់កា្លេយជផ្នេកមួយនេយុទ្ធសាស្តេជតិកាន់តេទូលាយដើមេបីសមេេចឱេយបាននូវគោលដៅ អភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព។ បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេតេូវតេអនុម័តអភិកេមជបេព័ន្ធចំពោះការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ដេលទទួល សា្គេល់នូវសារៈសំខាន់ និងការចូលរួមរបស់អភិកេមនេះនៅក្នងុការអភិវឌេឍ កេេពីសុខាភិបាល និងភា្ជេប់ទំនាក់ទំនង និងពងេងឹសិទ្ធអំិណាច វិស័យដទេទៀតក្នុងការអនុវត្តកិច្ចអន្តរាគមន៍តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់បេកបដោយបេសិទ្ធភាព។ ដើមេបីដោះសេេយអសមធម៌សង្គមដេលប៉ះ ពាល់ដោយផ្ទេល់ ឬដោយបេយោលចំពោះការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ និងការសេូបផេសេងថា្នេំជក់យុទ្ធសាស្តេនេះក៏តេូវអនុវត្ត នូវទសេសនាទាន ដេលគិតគូរដល់យេនឌ័រ ជតិពិន្ធុ សាសនា និងកតា្តេកំណត់សង្គមសេដ្ឋកិច្ចដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេមូលដា្ឋេននេវិស័យសុខាភិបាល ខេសាយ និងបង្កើនហានិភ័យក្នុងចំណោមកេុមងយរងគេេះកាន់តេខា្លេំងឡើងចំពោះថា្នេំជក់ និងផលប៉ះពាល់មិនល្អនេថា្នេំជក់ចំពោះ សុខភាព។ 14 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ វិធានការ និងជមោើសគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. មានសង្គតិភាពជមួយនឹងគោលដៅនេការអនុវត្តពេញលេញនេ អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាព ពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំរបស់អនុសញ្ញេនេះសមេេប់ការអនុវត្ត ដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ទៅក្នុង ផេនការ សកល និងផេនការជតិ និងកេបខ័ណ្ឌគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធ ដូចជ នៅក្នុងវិស័យសុខាភិបាល ដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងការពងេឹងបេព័ន្ធសុខាភិបាល សេវាសុខភាពសកល និងការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង ហើយកេេពីវិស័យ សុខាភិបាល ដោយលើកឡើងអំពីតួនាទីនេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងការអភិវឌេឍសេដ្ឋកិច្ច កិច្ចការពារបរិសា្ថេន និងការ សមេេចឱេយបាននូវគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព។ (GS2025គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.3 និង 3.2.2) 2. កៀរគរអ្នកដឹកនាំរបស់បេទេស និងអ្នកធ្វើគោលនយោបាយមកពីវិស័យសុខាភិបាល និងវិស័យផេសេងៗដើមេបីគូសបញ្ជេក់អំពីការ តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាគោលនយោបាយជន់ខ្ពស់សមេេប់ការអភិវឌេឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ច ការកាត់បន្ថយភាព កេីកេ ការផ្ដល់ហិរញ្ញវត្ថុសុខភាពដល់វិស័យសាធារណៈ កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម បរិសា្ថេន ការបេេបេួលអាកាសធាតុ ទេសចរណ៍ យេនឌ័រ បញ្ហេកុមារ បញ្ហេស្តេី កិច្ចការពារកេុមបេជជនងយរងគេេះ និងកេុមបេជជនដេលមិនតេូវបានគេគិតគូរ ការអប់រំ និងវិស័យពាក់ព័ន្ធផេសេងៗទៀត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.1) 3. តស៊ូមតិដើមេបីដាក់បញ្ចូលបញ្ហេតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ឆ្លងដេន រាប់បញ្ចូលទាំងបញ្ហេដេលពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងការ វិនិយោគ ឆ្លងដេន ទៅក្នុងរបៀបវារៈនេអង្គការអន្តរជតិ តំបន់ និងអនុតំបន់ និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមនានា ដេលរួមមាន សមាគម បេជជតិអាសុីអាគ្នេយ៍ វេទិកា កិច្ច សហ បេតិបត្តិការ សេដ្ឋកិច្ច អាសុី- បា៉េសុីហ្វិក ធនាគរអភិវឌេឍន៍អាសុី វេទិកាកោះបា៉េសុីហ្វិក សហគមន៍តំបន់បា៉េសុីហ្វិក សមាគមមន្តេីសុខាភិបាលកោះបា៉េសុីហ្វិក និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមខេសេកេវាត់មួយ ផ្លូវមួយ។ 4. ចូលរួមជមួយនឹងសង្គមសុីវិល ដូចជ អង្គការមិនមេនរដា្ឋេភិបាល អ្នកដឹកនាំបេពេណី កេុមជំនឿ និងកេុមផេសេងទៀតដេលមិន ចងសម្ព័ន្ធជមួយនឹងវិស័យ ថា្នេំជក់នៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាគោលនយោបាយ ពហុវិស័យ ការពិគេេះយោបល់ និងការអភិវឌេឍគោល នយោបាយ និងកម្មវិធីតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ 5. ចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធី South–South និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការតេីភាគី រួមទាំងការធ្វើជអ្នកផ្ដល់សេវា ឬអ្នកទទួល។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.2.1) 6. ដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ទៅក្នុងកិច្ចពិភាកេសាគោលនយោបាយជន់ខ្ពស់អន្តរវិស័យ សិកា្ខេសាលា និងសន្និសីទអន្តរជតិ ដូចជ សន្និសីទដេលពាក់ព័ន្ធនឹងការអភិវឌេឍសេដ្ឋកិច្ច បរិសា្ថេន គោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព ការពងេឹងបេព័ន្ធ សុខាភិបាល សេវាសុខភាពសកល និងការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង។ 7. ការពារសិទ្ធិក្នុងការធ្វើនិយ័តកម្មដើមេបីការពារវិស័យសុខភាពសាធារណៈនៅពេលចរចា ឬចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចពេមពេៀង ពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគអន្តរជតិ។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. ការកំណត់ការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់បេកបដោយបេសិទ្ធភាព រួមមាន គោលនយោបាយ និង វិធានការនៅក្នងុអនសុញ្ញេស្តីពកីារតេួតពនិតិេយ ថា្នេជំករ់បស់អង្គការសុខភាពពភិពលោក នងិគោលការណ៍ណេនាំនេអនសុញ្ញេនេះ ជការ អភិវឌេឍអាទិភាព រួមទាំង កេបខ័ណ្ឌកិច្ចសហបេតិបត្តិការអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាពរបស់អង្គការសហបេជជតិ និង យុទ្ធសាស្តេតំបន់បា៉េសុីហ្វិករបស់អង្គការសហបេជជតិ ឆ្នេំ2018-2022។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.1) 15 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 1 2. ការដាក់បញ្ចូលការអនុវត្ត អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ទៅក្នុងការតេួតពិនិតេយថា្នេក់ ជតិ ស្ម័គេចិត្តស្ដីពីការអនុវត្តគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគោលដៅ 3.ក។ (GS2025 គោល បំណង ជក់លាក់ 2.1) 3. ការដាក់បញ្ចូលយុទ្ធសាស្តេតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ ទៅក្នុងផេនការជំងឺមិនឆ្លងដើមេបីសមេេចឱេយបាននូវគោលដៅ និងចំណ៉ចដៅនេ ផេនការសកម្មភាពសកលរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកសមេេប់ការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង ឆ្នេំ2013-2020។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.3) 4. ការចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធី South–South និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការតេីភាគី រួមទាំងការធ្វើជអ្នកផ្ដល់សេវា ឬអ្នកទទួល។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.2.1) វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ធានាថាគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងគោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុង អនុសញ្ញេ ស្តីពី ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ គឺតេូវ បានបញ្ជេេបចូលពេញលេញទៅក្នុងការអនុវត្តរបៀបវារៈសមេេប់ការអភិវឌេឍន៍បេកប ដោយចីរភាព ឆ្នេំ2030 និងកិច្ចពិភាកេសានៅ ក្នុងសន្និសីទណាមួយដេលរៀបចំឡើងនៅកេេមកេបខ័ណ្ឌអង្គការសហបេជជតិដេលពាក់ព័ន្ធនឹងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ (GS2025 គោលបំណង ជក់លាក់ 2.1.2) 2. សមេបសមេួលការដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ទៅក្នុងកិច្ចពិភាកេសាគោលនយោបាយជន់ខ្ពស់នៅកមេិតអន្តរជតិ ថា្នេក់ តំបន់ និងថា្នេក់ជតិជមួយនឹងទីភា្នេក់ងរអង្គការសហបេជជតិសំខាន់ៗ សា្ថេប័ន និងអង្គការផេសេងៗដេលតំណាងឱេយវិស័យ ជចេើន រួមមាន ហិរញ្ញវត្ថុ ការអភិវឌេឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ការកាត់បន្ថយភាពកេីកេ កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម បរិសា្ថេន និង ការបេេបេួលអាកាសធាតុ ក៏ដូចជ អង្គភាពថា្នេក់តំបន់ និងអនុតំបន់។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.1, 2.1.4 and 3.2.2) 3. ផ្ដល់គោលការណ៍ណេនាំបច្ចេកទេសដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រក្នុងការលើកកម្ពស់ការបេកាន់ខា្ជេប់ខ្ជួននូវគោលនយោ បាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅទូទាំងវិស័យ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការសមេបសមេួល និងការការពារពហុវិស័យនេដំណើរការទាំង នេះ ចាប់ពី ផលបេយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម និងការផ្ទេរផលបេយោជន៍នេវិស័យ ថា្នេំជក់។ (GS2025គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.2) 4. ផេសព្វផេសាយភស្តតុាង និងអនុសាសន៍គោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធនឹងតួនាទីនេការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់នៅក្នងុវិស័យមិនមេនសុខាភិ បាល ដូចជ គេេះថា្នេក់ដល់បរិសា្ថេន និងផលប៉ះពាល់នេការដាំដុះ ការផលិត និងការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ ក៏ដូចជ ការកំណត់ ពន្ធលើថា្នេំជក់ និង ENDS/ ENNDS ជមធេយាបាយបង្កើតចំណូលសមេេប់ហិរញ្ញបេបទានសុខាភិបាល និងបេព័ន្ធតេួតពិនិតេយគយ ដើមេបីបង្កេេបពាណិជ្ជកម្ម ខុសចេបាប់។ 5. កេលម្អយន្តការសមេេប់ការចេករំលេកជំនាញ និងភស្តុតាង ដូចជ តាមរយៈកម្មវិធី South–South និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការ តេីភាគី។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.2.1) 16 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួននេសន្និសីទ ឬកិច្ចបេជុំរបស់អង្គការសហបេជជតិនៅក្នុងតំបន់ស្ដីពីការសមេេចបាននូវគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយ ចីរភាពដេលទទួលសា្គេល់ និងដោះសេេយគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រួមទាំងគោលនយោបាយ និងវិធាន ការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេ អនុសញ្ញេនេះ ជសមាសធាតុចាំបាច់ដើមេបីសមេេចបាននូវគោលដៅនេគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1) 2. ចំនួនទីភា្នេក់ងរអភិវឌេឍន៍ អង្គការអន្តររដា្ឋេភិបាល អង្គការអន្តរជតិ ឬគំនិតផ្ដួចផ្ដើមនៅក្នុងតំបន់ដេលដាក់បញ្ចូលគោលនយោ បាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រួមទាំងគោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់ អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំនេអនុសញ្ញេនេះ ទៅក្នុងយុទ្ធសាស្តេ ឬផេនការរបស់ខ្លួន។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1; GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.1 និង 2.1.4) 3. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលទទួលជំនួយបច្ចេកទេសស្ដីពីការបេកាន់ខា្ជេប់ខ្ជួននូវគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំ ជក់។ 4. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធី South–South និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការតេីភាគី រួមទាំង ការធ្វើជអ្នក ផ្ដល់សេវា ឬអ្នកទទួល។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.2.1) គោលបំណង 1.2៖ បេើបេេស់ទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្តេដើមេបីកសាងការគំទេសាធារណៈសមេេប់ដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ទៅក្នុងផ្នេកគោលនយោបាយកាន់តេទូលំទូលាយបន្ថេមទៀត យុទ្ធនាការទំនាក់ទំនង និងតស៊ូមតិយុទ្ធសាស្តេ បេកបដោយបេសិទ្ធភាព ដេលបានធ្វើសមាហរណកម្ម និងមានការសមេបសមេួល បង្កើតបានជទំនាក់ទំនងរវាងការបង្កើតគោលនយោបាយ និងការចូលរួមរបស់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយដើមេបីគំទេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់សមេេប់សុខភាពសាធារណៈ។ ទំនាក់ទំនង និងការតស៊ូមតិនេះ ក៏បង្កើតការយល់ដឹងនៅក្នុងចំណោមសាធារណជនទូទៅដើមេបី សមេបសមេួលការអនុវត្ត និងរកេសាការគំទេ និងអនុលោមភាពតាមចេបាប់ស្ដីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ ការរីកចមេើននេបច្ចេកវិទេយា វេទិកា បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយបេបឌីជីថល និងទមេង់នេបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយថ្មី (ឧទាហរណ៍ សំឡេង វីដេអូ និងរូបភាព ដេលតេូវបានបម្លេងទៅជកូដ ឬបេើបេេស់បច្ចេកវិទេយាឌីជីថល ដូចជ អ៊ីនធើណិត) ក៏ជួយជំរុញយុទ្ធនាការទំនាក់ទំនងឱេយមានបេសិទ្ធភាពលើសពីបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយ បេពេណី (ឧទាហរណ៍ ការបោះពុម្ពផេសាយ ការផេសាយ និងការផេសព្វផេសាយខាងកេេ) និងផេសព្វផេសាយឱេយមានបេសិទ្ធភាពទៅដល់កេុម បេជជនងយរងគេេះ ដេលតេូវវិស័យថា្នេំជក់កំណត់គោលដៅយា៉េងខា្លេំងកា្លេ។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. បង្កើត ពងេឹង និងអនុវត្តយុទ្ធនាការទំនាក់ទំនង និងតស៊ូមតិយុទ្ធសាស្តេគេប់ជេុងជេេយដោយមានផ្ដល់មូលនិធិបេកបដោយ ចីរភាពដើមេបីបង្កើតការគំទេទូលំទូលាយ សមេេប់អាទិភាពគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងដាក់បញ្ចូលយុទ្ធនាការនេះ ទៅក្នុងផេនការការងរតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ជរួម។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.5 និង 3.2.3) 2. ចូលរួម និងផ្ដល់ព័ត៌មានបច្ចុបេបន្នភាពដល់បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយអំពីភស្តុតាងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថ្មី សមិទ្ធផល បញ្ហេបេឈម និង អាទិភាព ក៏ដូចជ បោះពុម្ពផេសាយរឿងជោគជ័យ និងព័ត៌មានដទេទៀត ដេលបង្ហេញយា៉េងចេបាស់លាស់ និងដោយមានការបញ្ចុះ បញ្ចូលអំពីបេសិទ្ធភាពនេការអនុវត្តគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ 17 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 1 3. បង្កើតការយល់ដឹងសមេេប់សាធារណជនអំពីភាពគេេះថា្នេក់នេការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ និងការសេូបផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញ ផេសេងនេផលិតផលថា្នេំជក់ទើបចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS ក៏ដូចជ ការជេៀតជេេករបស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ តាមរយៈយុទ្ធនាការ ទំនាក់ទំនងផ្អេកលើភស្តុតាងដើមេបីទទួលបានការគំទេជសាធារណៈសមេេប់គោលនយោបាយ និងវិធានការការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS និងដើមេបីលើកទឹកចិត្តការកេបេេឥរិយាបទឆ្ពេះទៅរកការលើកកម្ពស់សុខភាព។ 4. បេើបេេស់វេទិកាពហុបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយសមេេប់ព័ត៌មាន និងការតស៊ូមតិ ដូចជ បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយបេពេណី (រួមទាំងបេព័ន្ធផេសព្វ ផេសាយបង់បេេក់) បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយទទួលបានកមេេ (ទទួលបានតាមរយៈកិច្ចបេឹងបេេងផេសព្វផេសាយ ហើយមិនបង់បេេក់) និងបណា្ដេញសង្គម (បង់បេេក់ ឬទទួលបានកមេេ) ការកេសមេួលបណា្ដេញទំនាក់ទំនង ខ្លឹមសារ និងសារទៅកាន់អ្នកទទួល ព័ត៌មានជក់លាក់។ 5. បង្កើតឯកសារអប់រំ និងតស៊ូមតិ និងអត្ថបទពហុផេសព្វផេសាយដេលអាចចូលបេើបេេស់បានអាចជឿទុកចិត្តបាន មានភាពពាក់ព័ន្ធ ទាន់ពេលវេលា ងយសេួលយល់ និងងយសេួលអនុវត្តដោយរដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិ និងសហគមន៍មូលដា្ឋេន។ 6. ធ្វើការងរជមួយដេគូ និងបណា្ដេញអភិវឌេឍន៍ដើមេបីឱេយខ្លឹមសារ និងសារដេលបានសមេួលទៅដល់ និងភា្ជេប់ទំនាក់ទំនងជមួយនឹង អ្នកទទួលព័ត៌មានរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធជក់លាក់។ 7. កសាងសហគមន៍ និងកៀរគរការគំទេដើមេបីឱេយគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់មានបេសិទ្ធភាព រាប់ បញ្ចូល ទាំង គោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោល ការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ តាមរយៈបណា្ដេញសង្គម បច្ចេកវិទេយាថ្មីៗ និងវេទិកាផេសព្វផេសាយ និងមធេយាបាយ នវានុវត្តន៍ផេសេងៗទៀត។ 8. អញ្ជើញបុគ្គលគំរូនៅក្នុងសហគមន៍ បុគ្គល ឬអង្គភាពដេលមានឋានៈខ្ពស់ អ្នកមានឥទ្ធិពលលើបណា្ដេញសង្គម ដេលមិនពាក់ ព័ន្ធជមួយនឹងវិស័យថា្នេំជក់ ធ្វើជអ្នកគំទេការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ (GS2025 គោលបំណងបេតិបត្តិការ 1.4) សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. អភិវឌេឍ ពងេឹង និងអនុវត្តយុទ្ធនាការទំនាក់ទំនង និងតស៊ូមតិយុទ្ធសាស្តេគេប់ជេុងជេេយដោយមានមូលនិធិបេកបដោយ ចីរភាព។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.5 និង 3.2.3) វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. តស៊ូមតិឱេយ និងផ្ដល់ព័ត៌មាន និងជំនួយបច្ចេកទេសដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេ និងដល់អ្នកធ្វើការសមេេចចិត្តអំពីការបេើ បេេស់ទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្តេ ដោយផ្ដល់មូលនិធិបេកបដោយចីរភាពសំដៅកសាងការគំទេពីសាធារណជន ដើមេបីធានា នូវ គោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS មានបេសិទ្ធភាព ជំរុញការផ្លេស់ប្ដូរឥរិយាបទលើកកម្ពស់ សុខភាព និងកសាងករណីអាជីវកម្មដេលបង្ហេញអំពីតួនាទីដ៏សំខាន់បំផុតនេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងការអភិវឌេឍសេដ្ឋកិច្ច និងការសមេេចឱេយបាននូវគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.3) 2. ផ្ដល់របាយការណ៍គោលជំហរ និងធនធានចេបាស់លាស់ និងមានភាពបញ្ចុះបញ្ចូលសមេេប់ចេកចាយទៅកាន់បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយ ស្ដីពីបេធានបទតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ស្មុគសា្មេញ និងបញ្ហេលេចផុសឡើងថ្មី ដូចជ ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំងព័ត៌មានអំពីការរាតតេបាត ភាពគេេះថា្នេក់ដល់សុខភាព វិធានការនិយ័តកម្ម និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមនៅថា្នេក់ជតិ ថា្នេក់ តំបន់ និងថា្នេក់សកល ពេមទាំងភស្តុតាងដេលមាន។ 18 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 3. សមេបសមេួល និងគំទេការផ្លេស់ប្ដូរទៅវិញទៅមកនេការបេេសេ័យទាក់ទង និងការអនុវត្តការតស៊ូមតិល្អ និងឯកសារផេសេងៗ នៅក្នុងចំណោមបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេ។ 4. បង្កើតឯកសារទំនាក់ទំនង និងការតស៊ូមតិ ក៏ដូចជខ្លឹមសារពហុបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយ គំរូ និងឧបករណ៍ដេលអាចចូលបេើបេេស់បាន អាចជឿទុកចិត្តបាន មានភាពទាក់ទង ទាន់ពេលវេលា ងយសេួលយល់ និងរួចរាល់សមេេប់ឱេយបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេ អនុវត្ត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.5) សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលបានទទួលជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់ការអភិវឌេឍការពងេឹង និងការអនុវត្តយុទ្ធនាការ ទំនាក់ទំនង និងតស៊ូមតិយុទ្ធសាស្តេគេប់ជេុងជេេយដោយមានមូលនិធិបេកបដោយចីរភាព ដើមេបីគំទេគោលនយោបាយ និង វិធានការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.5 និង 3.2.3) 2. ការបង្កើតធនធានទំនាក់ទំនង និងការតស៊ូមតិបេតិបត្តិការ ដេលងយសេួលយល់សមេេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេ បេើបេេស់។ 19 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 1 គោលបំណង1.3៖ ពងេឹងការឃ្លេំមើលពហុវិស័យ និងការសេេវជេេវផ្អេកលើភស្តុតាងដើមេបីគំទេដល់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និង វិធានការចំពោះ ENDS/ENNDS ជការសំខាន់ខា្លេំងណាស់ដេលតេូវតាមដាន និងតេួតពិនិតេយវឌេឍនភាពនេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ពីពេលមួយទៅពេលមួយ និងដើមេបី ភា្ជេប់ទំនាក់ទំនង និងវាយតម្លេឥទ្ធពិលនេកិច្ចអន្តរាគមន៍គោលនយោបាយទៅលើអតេេបេើបេេស់ ថា្នេជំក់ទូទៅ។ បណា្ដេបេទេស និងទីតំាង ភូមិសាស្តេគួរតេអនុវត្តសកម្មភាពឃ្លេំមើលក្នុងចនោ្លេះពេលសមសេប និងបេបពហុវិស័យដោយសហការជមួយនឹងអង្គការសុខភាព ពិភពលោក និងសា្ថេប័នពាក់ព័ន្ធដេលធ្វើការងរលើការស្ទង់មតិលើការវាយតម្លេផលប៉ះពាល់ ការសេេវជេេវ និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមសេដៀង គ្នេនៅថា្នេក់សកល និងថា្នេក់តំបន់។ ការបង្កើតរបៀបវារៈសេេវជេេវមានបច្ចុបេបន្នភាព និងឆ្លើយតបរហ័ស និងមូលដា្ឋេនភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធ នឹងបរិបទថា្នេក់ជតិ ឬមូលដា្ឋេន ក៏មានសារៈសំខាន់ខា្លេំងណាស់ដេរចំពោះការបង្កើតមូលដា្ឋេនគេឹះរឹងមាំសមេេប់គោលនយោបាយតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់មានបេសិទ្ធភាព និងដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេលេចឡើងថ្មី ដេលអាចចោទជបញ្ហេបេឈមថ្មីសមេេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិ សាស្តេនៅក្នុងការធ្វើនិយ័តកម្មផលិតផលថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. ធ្វើការស្ទង់មតិការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ស្តង់ដារសកល និងថា្នេក់តំបន់ជបេចំា រាប់បញ្ចូលទាំងសំណួរអំពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS និងរាយការណ៍ទិន្នន័យភា្លេមៗជូនអង្គការសុខភាពពិភពលោក។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.5) 2. ធ្វើការតាមដានតេួតពិនិតេយ និងវាយតម្លេការអនុវត្ត អនុលោមភាព និងពងេឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងគោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភព លោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ និងគោលនយោបាយ និងវិធានការអំពីផលិតផលថា្នេំជក់ ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.5) 3. ធ្វើការសេេវជេេវវាយតម្លេឥទ្ធិពល និងចូលរួមនៅក្នុងការស្ទង់មតិអំពីឥទ្ធិពល និងការវាយតម្លេគោលនយោបាយសកល។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3 និង 3.2.5) 4. បង្កើតរបៀបវារៈសេេវជេេវការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ដើមេបីដោះសេេយផ្នេកផេសេងៗទៀតនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ ដេលពាក់ព័ន្ធជ ពិសេសទៅនឹងបរិបទក្នុងមូលដា្ឋេន ក៏ដូចជ បញ្ហេដេលលេចឡើងថ្មី ដូចជ កតា្តេកំណត់ និងផលវិបាកនេការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ និងការសេូបផេសេងថា្នេំជក់ពីគេ ដំណាំជមេើស និងជីវភាព ការសេេវជេេវទៅលើភាពខុសគ្នេនេការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ ផលប៉ះពាល់ បរិសា្ថេននេការដាំដុះ ការផលិត និងការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ ការបេើបេេស់ថា្នេំជក់គ្មេនផេសេង និងផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ ENNDS។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 5. លើកកម្ពស់ និងពងេឹងការចូលរួមពហុវិស័យនៅក្នុងសកម្មភាពឃ្លេំមើល ការស្ទង់មតិអំពីវាយតម្លេផលប៉ះពាល់ ការសេេវជេេវ និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមសេដៀងគ្នេ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3, 3.2.2 និង 3.2.5) 6. ផេសព្វផេសាយទិន្នន័យ និងព័ត៌មានថា្នេក់ជតិ និងថា្នេក់តំបន់ដេលបានបេមូលឱេយបានទូលំទូលាយទៅកាន់អ្នកបង្កើតគោលនយោ បាយ និងភាគីពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងពងេឹងការបេើបេេស់ភស្តុតាងសមេេប់វិធានការគោលនយោបាយ។ 20 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. អត្ថិភាពទិន្នន័យបេេវា៉េឡង់ថ្មីៗ តំណាង និងតាមកាលកំណត់ (ឧទាហរណ៍ រៀងរាល់បេេំឆ្នេំ) អំពីការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ រាប់ បញ្ចូលទាំង ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ ENNDS សមេេប់ទាំងមនុសេសពេញវ័យ និងយុវជន។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.5) 2. ការតាមដាន និងការវាយតម្លេលើការអនុវត្ត និងការពងេឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS ដេលបានបេើបេេស់។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.5) 3. ការសេេវជេេវដេលបានធ្វើឡើងដើមេបីបង្កើតមូលដា្ឋេនភស្តុតាងអំពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងបញ្ហេដេលលេចឡើងផេសេងៗទៀត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 4. ការបញ្ចូលវិស័យសុខាភិបាល និងវិស័យមិនមេនសុខាភិបាលនៅក្នុងសកម្មភាពឃ្លេំមើល ការស្ទង់មតិអំពីការវាយតម្លេផល ប៉ះពាល់ ការសេេវជេេវ និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមសេដៀងគ្នេផេសេងៗទៀត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3 និង 3.2.5) 5. ការផេសព្វផេសាយទិន្នន័យ និងព័ត៌មានដេលបេមូលបានទៅឱេយអ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ ក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងបេើបេេស់ភស្តុតាងសមេេប់វិធានការគោលនយោបាយ។ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ពងេីកការកសាងសមត្ថភាពសមេេប់ការឃ្លេំមើល និងការវាយតម្លេតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងការបង្កើតឧបករណ៍ និង ឯកសារណេនាំសមេេប់អនុវត្តការវាយតម្លេការអនុវត្ត និងពងេឹងការអនុវត្ត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.5) 2. ជួយនៅក្នុងការកំណត់គមេេង និងការសមេបសមេួលការសេេវជេេវការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេសអំពីបញ្ហេ ដេលផុសឡើង ដោយភា្ជេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេជមួយនឹងធនធានសមសេបរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក រួម ទាំងមជេឈមណ្ឌលសហការរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងមជេឈមណ្ឌលចំណេះដឹងរបស់អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.2.2 និង 2.2.3) សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលទទួលជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់ការឃ្លេំមើល និងការវាយតម្លេ។ (GS2025 គោល បំណងជក់លាក់ 3.2.5) 2. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលទទួលជំនួយបច្ចេកទេសដើមេបីកំណត់គមេេង និងធ្វើការសេេវជេេវទៅលើការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងបញ្ហេដេលលេចឡើងផេសេងៗទៀត។(GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 3. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលទទួលបានជំនួយពីមជេឈមណ្ឌលសហការរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និង មជេឈមណ្ឌលចំណេះដឹងរបស់អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ (GS2025 គោល បំណងជក់លាក់ 1.2.2) 21 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 ផ្នែកយ៊ទ្ធសាស្តែ 2 ពន្លឿនការអនុវត្តវិធានការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់ រាប់បញ្ចួលទាំងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញោស្តីពីការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់របស់អង្គការ សុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណោនាំសមោោប់ការអនុវត្តនោអនុសញ្ញោនោះ គោលបំណង 2.1៖ ពងេងឹសមត្ថភាព និងហេដា្ឋេរចនាសម្ពន័្ធជតិដើមេបីអនុវត្តវិធានការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់អោយពេញលេញ រាប់ បញ្ចលូ ទាំងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ បេមូលភស្តុតាងគេប់គេេន់ដើមេបីបង្កើតវិធានការបេកបដោយបេសិទ្ធភាពបេឆំងនឹងការរាតតេបាតនេថា្នេំជក់ ហើយភស្តុតាងនេះបាន ភា្ជេប់ទៅនឹងអនុសញ្ញេស្តពីីការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនំាសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេ នេះ និងមូលដា្ឋេនភស្តុតាងកាន់តេទូលាយដេលគំទេដល់កិច្ចអន្តរាគមន៍ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គេប់ជេុងជេេយ បេកបដោយ បេសិទ្ធភាព។ ទោះជយា៉េងនេះក្ដី ការផ្ដល់សចា្ចេប័នដល់អនុសញ្ញេ ឬការអនុម័តគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គឺនៅ មិនទាន់ គេប់គេេន់ ដើមេបីធ្វើឱេយការរាតតេបាតនេថា្នេំជក់តេឡប់ទៅសភាពដើម និងបន្ធូរបន្ថយផលប៉ះពាល់យា៉េងធ្ងន់ធ្ងរនេថា្នេំជក់ចំពោះសុខភាព និងអាយុជីវិតបេជជនបានឡើយ។ ដើមេបីធ្វើឱេយមានការផ្លេស់ប្ដូរពិតបេេកដ រដា្ឋេភិបាលចាំបាច់តេូវវិនិយោគលើការបង្កើតសមត្ថភាព និង ហេដា្ឋេរចនាសម្ព័ន្ធជតិឱេយបានរឹងមាំដើមេបីទទួលខុសតេូវក្នុងការអនុវត្ត និងការពងេឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គេប់ជេុងជេេយបេកបដោយចីរភាព រាប់បញ្ចូលទាំងគោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. បង្កើត អនុវត្ត និងធ្វើបច្ចុបេបន្នភាពឱេយបានទៀងទាត់នូវផេនការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថា្នេក់ជតិអោយគេប់ជេុងជេេយ និងមាន ថវិកា ចំណាយ និងគោលនយោបាយ និងវិធានការតេតួពិ និតេយថា្នេជំក់ រាប់បញ្ចលូទំាងគោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នងុអនុសញ្ញេ ស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំនេអនុសញ្ញេនេះ ដេលមានសារៈសំខាន់ ខា្លេំងបំផុតនៅក្នុងបរិបទជតិ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.1.1 និង 3.2.3) 2. ធានាថាការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់បានដាក់បញ្ចលូនៅក្នងុផេនការជតិអភិវឌេឍន៍ធនធានមនុសេស ខុាភិបាលដើមេបីគំទេដល់ផេនការ បង្កេរ និងទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លងថា្នេក់ជតិ និងកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងលើកកម្ពស់សុខភាពផេសេងៗទៀត រាប់បញ្ចូលទាំងការបណ្ដុះ បណា្ដេលបុគ្គលិក សុខាភិបាលនៅមន្ទីរពេទេយ និងមូលដា្ឋេនសុខាភិបាល។ 3. ធានាថាមានចំនួនបុគ្គលិកតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងបុគ្គលិកពាក់ព័ន្ធគេប់គេេន់ រាប់បញ្ចូលទាំងបុគ្គលិកផ្នេកចេបាប់ និង កសាង ជំនាញ និងសមត្ថភាពសមេេប់ពួកគេដើមេបីគំទេការអនុវត្តផេនការជតិតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ឬគោលនយោបាយ និងវិធានការ តេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ក៏ដូចជផេនការសកល និងផេនការជតិ និងកេបខ័ណ្ឌគោលនយោបាយ ដូចជ កេបខ័ណ្ឌពាក់ព័ន្ធនឹងតួនាទី របស់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងការអភិវឌេឍសេដ្ឋកិច្ច កិច្ចការពារបរិសា្ថេនការសមេេចឱេយបាននូវគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយ ចីរភាព ការពងេឹងបេព័ន្ធ សុខាភិបាល សេវាសុខភាពសកល និងការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង។ 22 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 4. ផ្ដល់មូលនិធិតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គេប់គេេន់ពីកញ្ចប់វិភាជន៍ថវិកាបមេុងជតិ និងវិភាជន៍សមេេប់ការអនុវត្តផេនការជតិតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ឬគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.3) 5. បង្កើត ឬពងេឹងវិធានការបេតិបត្តិ វិធានការរដ្ឋបាល និងវិធានការចេបាប់ដើមេបីធានាឱេយបាននូវមូលនិធិគេប់គេេន់ និងការគំទេផេ្នក ឡូជីស្ទីកសមេេប់កម្មវិធីតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថា្នេក់ជតិ ដូចជ ការបេើបេេស់ចំណូលបានមកពីពន្ធលើថា្នេំជក់ ENDS/ENNDS និងផលិតផលផេសេងទៀត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.3) សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. អត្ថិភាពនេ៖ (ក) ផេនការជតិតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គេប់ជេុងជេេយដេលមានថវិកាសមេេប់ចំណាយ (ខ) ដេលមានមូលនិធិ ពេញ លេញ (គ) មានបុគ្គលិកសមសេប។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.1 and 3.2.3) 2. អនុវត្តកម្មវិធីកសាងសមត្ថភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ជួយបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រក្នុងការបង្កើតផេនការជតិតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គេប់ជេុងជេេយ ដេលមានថវិកាសមេេប់ចំណាយ និងវិធានការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់ រាប់បញ្ចលូទំាងវិធាននៅក្នងុ WHO FCTC និងគោលការណ៍ណេនំាសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេ នេះ ដោយមានទីតាំងភូមិសាស្តេអាទិភាពដេលបានកំណត់ចេបាស់លាស់ និងធនធានមនុសេសគេប់គេេន់។ (GS2025 គោល បំណងជក់លាក់ 3.2.3) 2. ផ្ដល់ការគំទេបច្ចេកទេសដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេនៅក្នុងការធ្វើបញ្ញត្តិ ឬអនុវត្តវិធានការដេលធានាដល់មូលនិធិគេប់ គេេន់សមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងលើកកម្ពស់គំរូយន្តការហិរញ្ញបេបទានជោគជ័យ សមេេប់ការធានានូវចីរភាពនេកម្មវិធីជតិ តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.3) 3. ផេសព្វផេសាយទមា្លេប់អនុវត្តល្អក្នុងបេទេស បទពិសោធន៍ គំរូ ពិធីសារ និងធនធានបណា្ដេញសង្គមសមេេប់ការសមេបសមេួលការ តេួតពិនិតេយពហុវិស័យ។ សូចនាករសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលទទួលជំនួយបច្ចេកទេសដើមេបីពងេឹងសមត្ថភាពជតិសមេេប់ការអនុវត្តវិធានការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងវិធានការនៅក្នុង WHO FCTC និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 2. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលមានផេនការជតិតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គេប់ជេុងជេេយ ដេលមានថវិកាសមេេប់ចំណាយ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.3) 23 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 គោលបំណង 2.2៖ ការពារគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងថា្នេក់ជតិពីការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំ ជក់ (WHO FCTC មាតេេ 5.3) ការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់ នៅតេជឧបសគ្គរារាំងចំពោះវឌេឍនភាពនេការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ដេលជទូទៅបានលើកឡើង ដោយបណា្ដេបេទេសជចេើន។ទោះបីជរដា្ឋេភិបាលធ្វើការងរដើមេបីបង្កើនការយល់ដឹងក្នងុចំណោមសាធារណជន និងកសាងសមត្ថភាព ដើមេបីទប់ទល់នឹងវិស័យ ថា្នេំជក់ដេលបុ៉នប៉ងរារាំង ពនេយឺត ឬធ្វើឱេយអន់ថយការអនុវត្តយា៉េងណាក្ដី ក៏វិស័យថា្នេំជក់កំពុងស្វេងរកមធេយាបាយ ផេសេងៗគ្នេជចេើន ក្នុងគោលបំណងជះឥទ្ធិពលទៅលើការបង្កើតគោលនយោបាយដើមេបីផលបេយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មផ្ទេល់ខ្លួន ដូចជ តាមរយៈការចូលរួមជមួយវិស័យមិនមេនសុខាភិបាលឬផ្ដល់មូលនិធិសេេវជេេវទៅឱេយអង្គភាពជភាគីទីបីដេលបង្ហេញថាខ្លួនមានផល បេយោជន៍សេបចេបាប់នៅក្នងុវិស័យសុខភាពសាធារណៈ។ បណា្ដេបេទេសនានាតេវូតេបង្កើនកិច្ចខិតខំបេងឹបេេងដើមេបីការពារកេសួង សា្ថេប័ន រដា្ឋេភិបាលនៅគេប់វិស័យទាំងអស់ពីយុទ្ធសាស្តេ និង ការវិវឌេឍរបស់វិស័យថា្នេំជក់។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. អនុវត្តគោលនយោបាយនិងវិធានការការពារគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់វិស័យសុខភាព សាធារណៈ ពីផលបេយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម និងអំណាចផេសេងៗនេវិស័យថា្នេំជក់នៅកមេិតអបេបបរិមា រាប់បញ្ចូលទាំង ការអនុវត្តមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេ អនុសញ្ញេ នេះ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.1.3 និង 3.2.4) 2. ពងេកឹការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនៅកេសួងសា្ថេប័នរដា្ឋេភិបាល និងនៅក្នងុចំណោមសាធារណជនអំពីយុទ្ធសាស្តេ និងវិធីសាសេ្ត ជេៀតជេេករបស់ឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ និងភាពចាំបាច់តេូវការពារគោលនយោបាយសុខភាពសាធារណៈពាក់ព័ន្ធនឹងការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ឱេយរួចផុត ពីផលបេយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម និងអំណាចផេសេងៗនេវិស័យ ថា្នេំជក់។ 3. បង្កើត អនុម័ត និងអនុវត្តកេមបេតិបត្តិសមេេប់មន្តេីសាធារណៈ រាប់បញ្ចូលទាំងមន្តេីរាជការ និងមន្តេីជប់ឆ្នេត ឬធ្វើវិសោធន កម្មកេមបេតិបត្តិជធរមាន ដោយដាក់ចេញនូវបទដា្ឋេនសមេេប់ការចូលរួមរបស់ទីភា្នេក់ងរសាធារណៈជមួយនឹងការជេៀតជេេក របស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ ដោយសេបតាមមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 4. ផ្ដល់ការបណ្ដុះបណា្ដេល អំពីការទប់ទល់នឹងការជេៀតជេេករបស់វិស័យ ថា្នេំជក់ដល់មន្តេីសាធារណៈ មន្តេីរាជការ និងមន្តេីជប់ ឆ្នេតនៅក្នុងកេសួងសា្ថេប័នរដា្ឋេភិបាលដេលពាក់ព័ន្ធនៅកិច្ចការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ 5. តាមដាន និងបេមូលព័ត៌មានអំពីសកម្មភាព និងការអនុម័តរបស់វិស័យថា្នេជំក់ រាប់បញ្ចលូទំាងព័ត៌មានអំពីអ្នកដើរតួនៅក្នងុវិស័យ ថា្នេំជក់ អង្គភាព និងសា្ថេប័នដេលជំនួយមុខឱេយវិស័យថា្នេំជក់ និងទប់ទល់នឹងការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់ដោយការបង្កើត និងការអនុវត្តគោលនយោបាយ។ 6. ចូលរួមជមួយ ស្វេងរកការគំទេពី និងកសាងទំនាក់ទំនងជមួយនឹងសង្គមសុីវិល និងគេឹះសា្ថេនសិកេសាឱេយបេើបេេស់ជំនាញ និង បទពិសោធន៍របស់ខ្លួននៅក្នុងការតាមដាន និងឆ្លើយតបទៅនឹង និងបង្ហេញ និងរាយការណ៍អំពីការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំ ជក់ រាប់បញ្ចូលទាំង ការជេៀតជេេកដេលធ្វើឡើងជំនួសឱេយវិស័យនេះដោយអង្គភាពមិនឯករាជេយ។ 24 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 7. វាយតម្លេតាមកាលកំណត់ចំពោះការអនុវត្តមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះដោយផ្អេកលើសន្ទសេសន៍ជេៀតជេេករបស់វិស័យ ថា្នេំជក់ដេលទទួល សា្គេល់ដោយសហគមន៍តេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ 8. ហាមឃត់សកម្មភាពទំនួលខុសតេូវសង្គមរបស់វិស័យថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងសកម្មភាពដេលបរិយាយថាជទំនួលខុសតេូវ សង្គមរបស់កេុមហ៊ុន ឬពាកេយពាក់ព័ន្ធដូចជចីរភាពកេុមហ៊ុន។ 9. លុបចោលការលើកទឹកចិត្ត បុព្វសិទ្ធិ ឬអត្ថបេយោជន៍របស់វិស័យ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងការផ្ដល់អាទិភាពលើការលើកលេង ពន្ធ ឬការយកពន្ធលម្អៀងចំពោះការបង្កើត ឬធ្វើបេតិបត្តិការអាជីវកម្មរបស់វិស័យនេះ។ 10. ពងេងឹការបង្កើនការយល់ដឹងអំពីវិស័យថា្នេជំក់ ឬមូលនិធិភាគីទីបីពាក់ព័ន្ធនៅក្នងុចំណោមសា្ថេប័នសេេវជេេវ ទីភា្នេក់ងរ រដា្ឋេភិបាល អង្គការអន្តររដា្ឋេភិបាលអន្តរជតិ និងអង្គការមិនមេនរដា្ឋេភិបាល និងវិស័យឯកជន និងអនុវត្តគោលនយោបាយដេលអាចជួយ ទប់សា្កេត់ការបេើបេេសធ់ាតុចេញនេការសេេវជេេវពីសណំាក់អង្គភាពពាក់ព័ន្ធនឹងវសិយ័នេះនៅក្នងុការបង្កើតគោលនយោបាយ។ 11. ចេករំលេកកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងដេលបានអនុវត្ត និងលទ្ធផលដេលសមេេចបាននៅឱេយបេទេស ឬទីតាំងភូមិសាស្តេដើមេបីទប់ទល់ នឹងការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់។ 12. តមេូវឱេយវិស័យថា្នេំជក់បង្ហេញតាមកាលកំណត់នូវសកម្មភាពរបស់ខ្លួនជូនរដា្ឋេភិបាល និងសាធារណជនពាក់ព័ន្ធនឹងផលិតកម្ម ថា្នេំជក់ ការផលិត ចំណេកទីផេសារ ចំណាយលើការធ្វើទីផេសារ ចំណូល ការធ្វើទីផេសារ បុព្វសិទ្ធិ ការវិនិយោគ មូលនិធិរបស់ភាគីទីបី និងអង្គការមិនមេនរដា្ឋេភិបាល សកម្មភាពបញ្ចុះបញ្ចូល សកម្មភាពមនុសេសធម៌ ការចូលរួមចំណេកក្នុងនយោបាយ និងការដាក់ ផេសាយពាណិជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភដេលមិនទាន់បានហាមឃត់យោងតាមមាតេេ 13 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ 13. ធានាថាបេទេស ឬទីតាំងភូមិសាស្តេមិនមានការវិនិយោគលើវិស័យ ថា្នេំជក់ និងកេុមហ៊ុនពាក់ព័ន្ធ រាប់បញ្ចូលទាំង តាមរយៈ សោធននិវត្តន៍រដា្ឋេភិបាល ឬមូលនិធិសោធននិវត្តន៍។ 14. នៅក្នុងបេទេសដេលមានវិស័យថា្នេំជក់ជកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ តេូវធានាថាការវិនិយោគណាមួយនៅក្នុងវិស័យថា្នេំជក់គឺនឹងមិនរារាំង ដល់ការអនុវត្តពេលលេញ នេវិធានការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ឡើយ រាប់បញ្ចូលទាំងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំនេអនុសញ្ញេនេះសមេេប់ការអនុវត្តផងដេរ។ 15. ធានាថានៅទូទាំងរដា្ឋេភិបាល អនុវត្តមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និង គោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ រាប់បញ្ចូលទាំង តាមរយៈបេសកកម្មរដា្ឋេភិបាល និងបេសកកម្មការទូត និងការិយាល័យនៅក្នុងបេទេសផេសេងៗទៀត និងនៅក្នុងការបេតិបត្តិទំនាក់ទំនងអន្តរជតិ និងសេដ្ឋកិច្ច។ សូចនាការសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. ការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការការពារគោលនយោបាយរបស់វិស័យសុខាភិបាល សាធារណៈពីការជេៀតជេេក របស់ វិស័យ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំង វិធានការនៅក្នុងមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភព លោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.1 និង 3.2.4) 25 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផេសព្វផេសាយគោលការណ៍ណេនំា និងគំរូចំពោះគោលនយោបាយ និងវិធានការដោះសេេយ ឬទប់ទល់នឹងការជេៀតជេេករបស់វិស័យ ថា្នេំជក់នៅក្នុងការបង្កើតគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ និងសមេបសមេួលការអនុវត្តពេញលេញនេវិធានការនានាដោយ សេបតាមមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តពីីការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនំាសមេេប់ ការអនុវត្តនេ អនុសញ្ញេនេះ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.1.3 និង 3.2.4) 2. ជួយបេទេសក្នុងការកសាងសមត្ថភាព ដើមេបីបង្កេរការជេៀតជេេករបស់វិស័យ ថា្នេំជក់នៅក្នុងចំណោមមន្តេីសាធារណៈ រាប់ បញ្ចូលទាំងមន្តេីរាជការ និងមន្តេីជប់ឆ្នេតផងដេរ។ 3. ផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងឱកាសទទួលការបណ្ដុះបណា្ដេលដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេ ដេលបេឈមនឹងការជេៀត ជេេករបស់វិស័យ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំង ការគំរាមកំហេង ឬវិវាទជក់ស្ដេង ឬបញ្ហេបេឈមផ្នេកចេបាប់ចំពោះវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅក្នុងតុលាការក្នុងសេុក ឬតុលាការពាណិជ្ជកម្មអន្តរជតិ និងវិនិយោគ និងតភា្ជេប់បេទេសទាំងនោះជមួយនឹងជំនាញ ការបច្ចេកទេស និងធនធាន។ 4. ផេសព្វផេសាយគំនិតផ្ដួចផ្ដើមគោលនយោបាយ និងឧទាហរណ៍របស់បេទេសដេលបានអនុវត្តបានល្អក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងយុទ្ធ សាស្តេជេៀតជេេកថា្នេក់សកល និងថា្នេក់តំបន់ចំពោះផ្នេកវិស័យ ថា្នេំជក់ ដូចជ ការបង្កើត និងការលើកកម្ពស់អង្គភាពទទួលមូល និធិពីវិស័យនេះ និងការបេើបេេស់អង្គភាពនេះជភាគីទីបីពាក់ព័ន្ធ ដើមេបីបង្កើនផលបេយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម និងអំណាចផេសេងៗ របស់ វិស័យ ថា្នេំជក់។ 5. បង្កើត និងផេសព្វផេសាយព័ត៌មាន និងឧបករណ៍ដើមេបីទប់ទល់នឹងការតវា៉េរបស់វិស័យថា្នេំជក់។ 6. សមេបសមេួលការចេករំលេកទមា្លេប់អនុវត្តល្អក្នុងបេទេស អំពីការហាមឃត់ទំនួលខុសតេូវសង្គម សកម្មភាពដេលវិស័យថា្នេំ ជក់ អនុវត្ត រាប់បញ្ចូលទាំង សកម្មភាពដេលបរិយាយថាជទំនួលខុសតេូវសង្គមរបស់កេុមហ៊ុន ឬពាកេយពាក់ព័ន្ធ ដូចជ ចីរភាព របស់ កេុមហ៊ុន។ 7. សមេបសមេួល និងផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងឱកាសទទួលការបណ្ដុះបណា្ដេលដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដើមេបីតាម ដានការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំង ការបេើបេេស់សន្ទសេសន៍ជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់។ 8. បង្កើនការយលដឹងនៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលវិនិយោគនៅក្នុងវិស័យ ថា្នេំជក់ និងកេុមហ៊ុនពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទុយ នឹងមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការ អនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ និងដល់សុខភាពសាធារណៈ។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតំាងភូមិសាស្តេទទួលបានជំនួយពីអង្គការសុខភាពពិភពលោកក្នងុការបង្កើត ឬការអនុម័តគោល នយោបាយ និងវិធានការដេលដោះសេេយការជេៀតជេេករបស់វិស័យថា្នេំជក់នៅក្នុងការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់សេបតាមមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេ ស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.1.3) 2. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលទទួលបានជំនួយពីអង្គការសុខភាពពិភពលោកដើមេបីបង្កើតគោលនយោបាយ និង វិធាន ការ និងដើមេបីតាមដានការតេួតពិនិតេយវិស័យ ថា្នេំជក់។ 26 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ គោលបំណង 2.3៖ អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការតម្លេ និងពន្ធដើមេបីកាត់បន្ថយលទ្ធភាពទិញ និងការបេើបេេស់ (WHO FCTC Article 6) ការដំឡើងពន្ធលើ ថា្នេំជក់ដើមេបីកាត់បន្ថយលទ្ធភាពទិញ តេូវបានទទួលសា្គេល់ថាជវិធានការមួយដ៏មានបេសិទ្ធភាពបំផុតដើមេបីកាត់ បន្ថយការបេើបេេស់ថា្នេជំក់ និងការសេបូផេសេងថា្នេជំក់។ ពន្ធលើ ថា្នេជំក់បានបង្ហេញថាមានវឌេឍនភាព និងកេលម្អគុណភាព ឥទ្ធពិលវិជ្ជមាន នេវិធានការពន្ធលើតម្លេ ថា្នេំជក់ចំពោះសុខភាពសាធារណៈ ក៏មានបេសិទ្ធភាពខា្លេំងផងដេរនៅកន្លេងដេលតេូវការខា្លេំងបំផុត ពោលគឺ ក្នុងចំណោមកុមារវ័យក្មេង និងក្មេងជំទង់ដេលគិតគូរពីតម្លេ និងនៅក្នុងបេទេសដេលមានបេេក់ចំណូលទាប និងមធេយម។ បេេក់ចំណូល រដ្ឋដេលទទួលបានពីការដំឡើងពន្ធ គឺជដំណោះសេេយឈ្នះឈ្នះមួយសមេេប់រដា្ឋេភិបាល ដោយចំណូលពន្ធពី ថា្នេំជក់អាចបេើបេេស់ ក្នុងការផ្ដល់ហិរញ្ញបេបទានដល់សកម្មភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងកម្មវិធីផេសេងៗទៀតសមេេប់វិស័យសុខភាពសាធារណៈ ដូចជសេវា សុខាភិបាល សកល ជដើម។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការតម្លេ និងពន្ធដើមេបីកាត់បន្ថយការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ឱេយបាននៅតេឹមកមេិតអបេបបរមា រាប់ បញ្ចូល ទាំង គោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុងមាតេេ 6 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភព លោក និងគោលការណ៍ណេនាំនេអនុសាសន៍នេះសមេេប់ការអនុវត្ត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.1.2) 2. ធ្វើការលក្ខណៈអន្តរវិស័យនៅទូទាំងកេសួងសា្ថេប័នរដា្ឋេភិបាលដេលពាក់ព័ន្ធ រាប់បញ្ចូលទាំង កេសួងហិរញ្ញវត្ថុ៖ ក. ដើមេបីធានាថា ពន្ធអាករលើផលិតផលថា្នេំជក់ទាំងអស់យា៉េងហោចណាស់មានចំនួន 70% នេតម្លេលក់រាយ ដោយពន្ធ សមមូលនេះអនុវត្តចំពោះផលិតផលថា្នេជំក់ចេញថ្ម ីនិង ENDS/ENNDS (នៅក្នងុបេទេស និងទីតំាងភូមិសាស្តេដេលមិនមាន ការហាមឃត់ផលិតផលទាំងនេះ) ខ. ដើមេបីតាមដាន បង្កើន ឬកេសមេួលអតេេពន្ធជរៀងរាល់ឆ្នេំដើមេបីកាត់បន្ថយលទ្ធភាពទិញ ដោយពិចារណាទៅលើអតិផរណា និងការអភិវឌេឍនេកំណើនបេេក់ចំណូល និង គ. ដើមេបីធានាថាបេព័ន្ធពន្ធរួមបញ្ចូលគ្នេតេមួយ ឬបេព័ន្ធពន្ធអាករសាមញ្ញ និងមានបេសិទ្ធភាពបំផុតតេូវបានអនុវត្ត។ 3. បង្កើតផេនការរដ្ឋបាលពន្ធដើមេបីធានាការអនុវត្តបេកបដោយស័ក្ដិសិទ្ធភាព និងបេសិទ្ធភាពនេគោលនយោបាយពន្ធ រាប់បញ្ចូល ទាំង វិធានការ ដូចជ របបចេញអាជ្ញេប័ណ្ណ សា្លេកសញ្ញេសារពើពន្ធ និងការពងេឹងការអនុវត្ត។ 4. អនុវត្តវិធានការដូចខាងកេេម៖ ក. ការចេញអាជ្ញេប័ណ្ណមានតមា្លេភាព ឬការអនុញ្ញេតសមមូល ឬបេព័ន្ធតេួតពិនិតេយសមេេប់ពាណិជ្ជកម្មផលិតផលថា្នេំជក់។ ខ. វិធានការបេឆំងការរារាំងមានបេសិទ្ធភាពដើមេបីទប់សា្កេត់កំណើនផលិតកម្ម ឬការស្តុកផលិតផលថា្នេំជក់ មុនមានការដំឡើង ពន្ធ ដូចជ ការរឹតតេបិតការបញ្ចេញបរិមាណផលិតផលថា្នេំជក់លើសបេមាណភា្លេមៗមុននឹងមានការដំឡើងពន្ធ ឬការដាក់ បន្ទុកពន្ធថ្មីលើផលិតផលដេលបានផលិត ឬដេលបានរកេសាទុកក្នុងស្តុកជមុន។ គ. សញ្ញេសមា្គេល់ពន្ធ ឬសញ្ញេសមា្គេល់សារពើពន្ធលើកញ្ចប់ផលិតផលថា្នេំជក់ដេលតមេូវដោយចេបាប់ ដើមេបីញេកឱេយដាច់ដោយ ឡេករវាងផលិតផលថា្នេំជក់ខុសចេបាប់ និងសេបចេបាប់ និងបង្កើនអនុលោមភាពជមួយនឹងគោលនយោបាយ និងវិធានការ ពន្ធតាមរយៈការតាមដានតេួតពិនិតេយផលិតកម្ម និងការនាំចូល និង 27 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 ឃ. របប ឬបេព័ន្ធឃ្លេំមើល និងតាមដានដើមេបីតាមដានផលិតផលថា្នេំជក់នៅទូទាំងខេសេចេវាក់ផ្គត់ផ្គង់ទាំងមូល និងដើមេបីជួយនៅ ក្នុងការសុើបអង្កេតការធ្វើពាណិជ្ជកម្មផលិតផល ថា្នេំជក់ខុសចេបាប់។ 5. បេើបេេស់បេេក់ចំណូលពន្ធលើថា្នេំជក់សមេេប់តេកម្មវិធីតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ដូចជ ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង ការលើកកម្ពស់ សុខភាព ការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង សេវាផ្ដេច់ថា្នេំជក់ សកម្មភាពជំនួសដេលសនេសំ ំចេ ការផ្ដល់ហិរញ្ញបេបទានដេល មានរចនាសម្ពន័្ធសមសេបសមេេប់ការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់ យុទ្ធសាស្តេសេេវជេេវ និងទំនាក់ទំនង សេវាសុខភាពសកល និងចំណ៉ច អាទិភាពផេសេងៗទៀតរបស់រដា្ឋេភិបាល។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 6. ហាមឃត់ការលក់បារី ឬផលិតផលថា្នេំជក់ក្នុងមួយដើមៗនៅក្នុងកញ្ចប់តូច (ឧទាហរណ៍ តិចជង 20 ដើមនៅក្នុងមួយកញ្ចប់) ដេលបង្កើនកមេិតលទ្ធភាពទិញផលិតផលទាំងនេះសមេេប់អនីតិជន។ 7. ហាមឃត់ ឬរឹតតេបិតការលក់ទៅឱេយ និង/ឬ ការនាំចូលដោយអ្នកដំណើរអន្តរជតិនេផលិតផលថា្នេំជក់រួចពន្ធអាករ។ 8. ផ្ដល់សចា្ចេប័ន ឬអនុញ្ញេត ពិធីសារដើមេបីលុបបំបាត់ពាណិជ្ជកម្មផលិតផលថា្នេំជក់ខុសចេបាប់ (ពិធីសារពាណិជ្ជកម្មខុសចេបាប់)។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសស្តោ 1. ពន្ធអាករលើផលិតផលថា្នេំជក់ទាំងអស់យា៉េងហោចណាស់មានចំនួន 70% នេតម្លេលក់រាយ ដោយមានពន្ធស្មើគ្នេនេះអនុវត្ត ចំពោះផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS នៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលមិនមានការហាមឃត់ផលិត ផលទាំងនេះ។ 2. មានគោលនយោបាយសមេេប់ការអនុវត្តនៅក្នុងគេប់កេសួងសា្ថេប័នពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ រាប់បញ្ចូលទាំង កេសួងហិរញ្ញវត្ថុដើមេបី ធានាថាអតេេពន្ធលើផលិតផលថា្នេំជក់គឺតេូវបានតាមដាន និងដំឡើងជរៀងរាល់ឆ្នេំ។ 3. បេេក់ចំណូលពន្ធលើថា្នេំជក់បេើបេេស់សមេេប់តេការលើកកម្ពស់សុខភាព និងការបង្កេរជំងឺមិនឆ្លង រាប់បញ្ចូលទាំង ការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ 4. អត្ថិភាពនេរបប ឬបេព័ន្ធឃ្លេំមើល និងតាមដានដោយសេបជមួយនឹងពិធីសារពាណិជ្ជកម្មខុសចេបាប់។ 5. ផ្ដល់សចា្ចេប័ន ឬការអនុញ្ញេតពិធីសារពាណិជ្ជកម្មខុសចេបាប់។ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ឧបករណ៍ និងជំនួយសមេេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដើមេបីបង្កើតករណីអាជីវកម្មសមេេប់ដំឡើងពន្ធលើផលិតផល ថា្នេំជក់។ 2. ផ្ដល់ការណេនាំបច្ចេកទេស ឧបករណ៍ និងឱកាសទទួលបានការបណ្ដុះបណា្ដេលដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេសមេេប់ការ បង្កើត ការអនុវត្ត ការគេប់គេង និងការតាមដានយុទ្ធសាស្តេពន្ធ និងយុទ្ធសាសេ្តតម្លេ ថា្នេំជក់បេកបដោយបេសិទ្ធភាព។ 3. ផ្ដល់ការណេនាំបច្ចេកទេស ឧបករណ៍ គំរូ និងជំនួយសមេេប់ផ្ដល់ទឹកបេេក់ពន្ធលើថា្នេំជក់ដល់កម្មវិធីតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ ដូចជ ការបង្កើនការយល់ដឹង ការលើកកម្ពស់សុខភាពការបង្កេរ និងការទប់សា្កេត់ជំងឺមិនឆ្លង សេវាកម្មផ្ដេច់ថា្នេំជក់ សកម្មភាពជំនួស ដេលសនេសំ ំចេ ការផ្ដល់ហិរញ្ញបេបទានដេលមានរចនាសម្ព័ន្ធសមសេបសមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ យុទ្ធសាស្តេសេេវជេេវ និងទំនាក់ទំនង សេវាសុខភាពសកល និងចំណ៉ចអាទិភាពផេសេងៗទៀតរបស់រដា្ឋេភិបាល។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 28 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 4. សហការជមួយនឹងអង្គការអន្តររដា្ឋេភិបាលដទេទៀត ដើមេបីតស៊ូមតិលើការដំឡើងពន្ធលើថា្នេំជក់ជទៀងទាត់ជមួយនឹងមន្តេី រដា្ឋេភិបាលជន់ខ្ពស់។ 5. សមេបសមេួល ការអនុវត្តរបប ឬបេព័ន្ធឃ្លេំមើល និងតាមដានដេលសេបជមួយនឹងពិធីសារពាណិជ្ជកម្ម ខុសចេបាប់។ 6. សមេបសមេួលការចេករំលេកទមា្លេប់អនុវត្តល្អរបស់បេទេសនៅក្នុងការទប់ទល់នឹងពាណិជ្ជកម្មខុសចេបាប់។ 7. ផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងការគំទេដល់បេទេសដើមេបីលើកទឹកចិត្តការធ្វើសចា្ចេប័ន ឬអនុញ្ញេតពិធីសារពាណិជ្ជកម្មខុសចេបាប់។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេដេលទទួលបានការណេនាំបច្ចេកទេស ឧបករណ៍ និងជជំនួយដើមេបីបង្កើតយុទ្ធសាស្តេលើ ពន្ធ និងតម្លេថា្នេំជក់ឲេយមានបេសិទ្ធភាព រាប់បញ្ចូលទាំងរដ្ឋបាលពន្ធបេកបដោយបេសិទ្ធភាពផងដេរ។ គោលបំណង 2.4៖ អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីការពារពីការសេូបផេសេងថា្នេំជក់ និងផេសេងចេញពីផលិតផលថា្នេំជក់ ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS (WHO FCTC មាតេេ 8) ភស្តុតាងវិទេយាសាស្តេបានបង្ហេញយា៉េងចេបាស់លាស់ថា ការសេូបផេសេងថា្នេំជក់អាចបណា្ដេលឱេយសា្លេប់ មានជំងឺ និងពិការភាព ដូច ដេលមានចេងនៅក្នុងមាតេេ 8 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ មាតេេនេះគឺជមាតេេមួយនេ អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ដេលតេូវបានគេអនុវត្តចេើនជងគេបំផុតនៅទូទាំងពិភពលោក ហើយបានចូលរួមចំណេកក្នុងការលុបបំបាត់ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់។ ទោះជយា៉េងនេះក្ដី បណា្ដេបេទេស និងទីតាំងភូមិសាស្តេ តេូវតេធ្វើ ការដើមេបីលុបបំបាត់ចនោ្លេះខ្វះខាត និងការលើកលេងនៅក្នុងគោលនយោបាយដើមេបីផ្ដល់នូវកិច្ចការពារជសកលពីការសេូបផេសេងថា្នេំជក់ ក៏ដូចជផេសេងចេញពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS ដោយសារតេ អភិកេមដេលមិនសមេេចបាន នូវបរិសា្ថេនដេល គ្មេន ផេសេង 100% គឺតេូវបានបង្ហេញថាមិនមានបេសិទ្ធភាពនោះឡើយ។ គួរមានការយកចិត្តទុកដាក់ជពិសេសទៅលើទីកន្លេង ដូចជ ទីធា្លេសាធារណៈខាងកេេអគរ និងទីតាំងដេលយុវជន និងវិស័យងយរងគេេះទៅជញឹកញាប់ ដូចជ កម្មករនៅក្នុងភោជនីយដា្ឋេន និងគេឹះសា្ថេនពាណិជ្ជកម្មនានា ក៏ដូចជ ការការពារស្តេី និងកុមារឱេយរួចផុតពីការសេូបយកផេសេងបារីពីគេនៅផ្ទះ។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. រៀបចំតាក់តេង និងអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពី ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS ក្នុងនោះ យា៉េងហោចណាស់តេូវអនុវត្តមាតេេ 8 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ និងដោយពិចារណាទៅ លើគេេងពេលវេលាដេលបានកំណត់នៅក្នុងអនុសញ្ញេនេះ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.1.3) ក៏ដូចជដើមេបីការពារពី ការសេូបផេសេងបារីពីគេ (សារធាតុបំពុលពីសំណល់ផេសេងថា្នេំជក់ដេលនៅបេឡាក់ជក់នៅលើផ្ទេ និងនៅក្នុងធូលីបនា្ទេប់ពីថា្នេំជក់ តេូវបានជក់) ដូចជ៖ 29 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 ក. ការពារពីការបេឈមនៅកន្លេងធ្វើការស្ថិតក្នុងអគរ មធេយាបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈទីសាធារណៈស្ថិតក្នុងអគរ និងទី សាធារណៈ ផេសេងៗទៀត ដូចជ មូលដា្ឋេនសុខាភិបាល គេឹះសា្ថេនអប់រំ សាកលវិទេយាល័យ អគររដា្ឋេភិបាល ទីតាំងវបេបធម៌ ទីតាំងបេវត្តិសាសេ្ត កន្លេងទេសចរណ៍ និងទីតាំងបេតិកភណ្ឌ កន្លេងជួបជុំជសាធារណៈ ភោជនីយដា្ឋេន ហាងកាហ្វេ តូបសេេ រង្គសាល ផេសារទំនើប ហាងលក់ទំនិញ ឧទេយាន ឆ្នេរ និងសួនកុមារ។ ខ. ការពារពីការបេឈមនៅទីសាធារណៈនៅខាងកេេអគរដេលមានបេក់ដំបូល ឬគេេងដូចដំបូល ឬមានជញ្ជេំងមួយចំហៀង ឬចេើន ឬនៅសងខាង គ. ការហាមឃត់ការ ជក់ថា្នេំជក់នៅខាងក្នុងអគរ ឬការបេើបេេស់ផលិតផលថា្នេំជក់ផេសេងៗទៀត និង ឃ. ធានាថាទំនួលខុសតេវូផ្លវូចេបាប់តេវូបានបង្កើតឡើងដើមេបីឱេយគេះឹសា្ថេនអាជីវកម្ម និងភាគីពាក់ព័ន្ធអនុវត្តតាមគោលនយោបាយ និងវិធានការនានាដើមេបីការពារពីការបេឈមទាំងនោះ ដូចជ ការគិតអាករសមេេប់ការដំឡើងសា្លេកសញ្ញេ គេឿង បំពាក់ និងរចនាសម្ព័ន្ធចាំបាច់ផេសេងៗទៀត យកចេញនូវចានគោះបារី និងឧបករណ៍សេដៀងនេះ តេួតពិនិតេយមើល ការ អនុវត្តចេបាប ់ និងចាត់វិធានការសមសេបដើមេបីបង្អេក់បេជជនកុំឱេយជក់បារី ឬការបេើបេេស់ផលិតផលថា្នេំជក់ រួមទាំងផលិត ផល ថា្នេំជក់ ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS។ 2. ធានាឲេយបាននូវ ទំនាក់ទំនងដល់គេឹះសា្ថេនអាជីវកម្ម និងភាគីពាក់ព័ន្ធ ដ៏ទេទៀតអំពីទំនួលខុសតេូវផ្លូវចេបាប់របស់ពួកគេក្នុងការ អនុលោមតាម រួមទាំង ទោសទណ្ឌសមេេប់ការមិនអនុលោមតាមគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹង ផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS។ 3. កៀរគរឱេយមានការចូលរួមពីសំណាក់អង្គការសង្គមសុីវិល ដូចជ ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ការតស៊ូមតិបេឆំងនឹងជំងឺមិនឆ្លង និង កេុម លើកកម្ពស់សុខភាព និងភាគីពាក់ព័ន្ធ ផេសេងៗទៀត ដេលមិនមេនជសម្ព័ន្ធជមួយនឹងឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ ឬវិស័យពាក់ព័ន្ធ នានា ឱេយធ្វើជដេគូសកម្មនៅក្នុងដំណើរការរៀបចំ អនុវត្ត និងពងេឹងការអនុវត្តវិធានការដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីៗ និង ENDS/ENNDS។ 4. អប់រំ និងផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចដល់កេុមសហគមន៍ក្នុងការចាត់វិធានការដើមេបីការពារសេ្តី កុមារ និងកេុមងយរងគេេះផេសេងៗទៀតកុំ ឱេយបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS។ 5. ធ្វើសកម្មភាពលើកកម្ពស់ការការពារឱេយបាន 100% ពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផល ថា្នេំជក់ ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំងនៅទីកន្លេងនានាដូចជ នៅក្នុងផ្ទះ តាមយានជំនិះឯកជន ទីសាធារណៈ នៅ ខាងកេេអគរ និងនៅកន្លេងដេល តាមការគួរ។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ការអនុម័ត និងការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពី ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS ដេលយា៉េងហោចណាស់តេូវមានសង្គតិភាពជមួយនឹងមាតេេ 8 នេអនុសញ្ញេ ស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 30 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ការណេនំា ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់បេទេស និងទីតំាងភូមិសាសេ្តសមេេប់ការបង្កើត និងអនុម័តបេកបដោយ បេសិទ្ធភាពនូវគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹងផេសេង និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញ ថ្ម ីនិងENDS/ENNDS រួមទំាង ខ្លមឹសារនៅក្នងុមាតេេ 8 នេ អនុសញ្ញេស្តពីីការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 2. ដាក់បញ្ចូលគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS ទៅក្នុងអភិកេមផ្អេកលើមជេឈដា្ឋេនមានសុខភាពល្អ ដូចជ ទីកេុងមានសុខភាពល្អ ឬគំនិតផ្ដួចផ្ដើម កោះមានសុខភាពល្អ កម្មវិធីសាធារណៈធំៗ និងកម្មវិធី និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមផេសេងៗទៀត 3. តាមដានតេួតពិនិតេយការអនុត្ត និងការពងេឹងគោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុងតំបន់ដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំ ជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS។ 4. ផេសព្វផេសាយករណីសិកេសា បទពិសោធន៍ជោគជ័យ ភស្តុតាង បច្ចុបេបន្នភាពលើការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងការតាមដាន ការ វាយតម្លេ និងការវាយតម្លេផលប៉ះពាល់។ 5. រៀបចំ និងផេសព្វផេសាយភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងភាពគេេះថា្នេក់បណា្ដេលមកពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពី ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និងENDS/ENNDS។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់ការអនុវត្តគោលនយោ បាយ និងវិធានការដើមេបីការពារពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំង គោលនយោបាយ និងវិធានការដេលមានចេងនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការ សុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះផងដេរ។ 2. ការសមេបសមេលួ និងការគំទេ ការផ្លេស់ប្ដរូការអនុវត្តល្អនៅក្នងុបេទេស បទពិសោធន៍ជោគជ័យបទពិសោធន៍និងបញ្ហេបេឈម ក្នុងចំណោមបណា្ដេបេទេសនិងទីតាំងភូមិសាសេ្ត។ 31 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 គោលបំណង 2.5៖ អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការស្ដីពីកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេ (មាតេេ 11 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក) ការបង្កើតជជអន្តរជតិនូវវិធានការស្ដពីីកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេ ជរង្វេស់បង្ហេញអំពីវឌេឍនភាពគួរឱេយគត់សមា្គេល់នៅក្នងុការតេតួពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ដោយសារតេមានបេទេសកាន់តេចេើននៅទូទាំងពិភពលោកបានពងេីកទំហំនេសារពេមានជរូបភាពនៅលើកញ្ចប់ថា្នេំជក់ និង ឆ្ពេះទៅបង្កើតបទបេបញ្ញត្តិដេលតមេូវឱេយកញ្ចប់ដេលមានលក្ខណៈលាត ឬស្តង់ដារ ខណៈដេលបានការពារដោយជោគជ័យនូវបញ្ហេ បេឈមផ្លូវចេបាប់ដោយវិស័យ ថា្នេំជក់នៅតុលារក្នុងសេុក និងតុលាការពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគអន្តរជតិ។ បេទេសនានាតេូវតេធ្វើការច្នេ បេឌិត និងធ្វើការងរដើមេបីបង្កើនអត្ថបេយោជន៍នេវិធានការស្ដីពីកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេជមធេយាបាយដោយផ្ទេល់ និងមានបេសិទ្ធភាព ថ្លេចំណាយក្នុងការកាត់បន្ថយការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ និងការបេឈមនឹងផេសេង ថា្នេំជក់ ដេលភាយបញ្ចេញ រាប់បញ្ចូលទាំងការបញ្ចេញផេសេង ពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីៗ និង ENDS/ENNDS។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. រៀបចំតាក់តេងគោលនយោបាយនិងវិធានការដើមេបីធានាថាសារពេមានសុខភាពមានបេសិទ្ធភាព មានពណ៌នា និងបង្ហេញពី ផលប៉ះពាល់គេេះថា្នេក់នេការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់នៅលើកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេលើផលិតផលថា្នេំជក់ទាំងអស់ ហើយសារពេមាន ទាំងនោះតេូវមានទំហំជង 75% នេផ្ទេលាត របស់កញ្ចប់ផលិតផលថា្នេំជក់ ហើយតេូវមានរូបភាពចេបាស់ ដេលអាចមើល ឃើញ អាចអានបាន មានពណ៌ចេបាស់ពេញលេញនៅជំុវិញកញ្ចប់ ហើយតេវូមានសារពេមានជភាសាគោលទំាងអស់ ហើយយ៉ាេងហោច ណាស់តេូវអនុវត្តមាតេេ 11 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំ សមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ ដោយពិចារណាទៅលើគេេងពេលវេលាដេលបានកំណត់នៅក្នុងអនុសញ្ញេ។ (GS2025 គោល បំណងជក់លាក់ 1.1.3) 2. រៀបចំតាក់តេងគោលនយោបាយនិងវិធានការដើមេបីទប់សា្កេត់ការជេៀតជេេករបស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ និងវិស័យពាក់ព័ន្ធនានា មិនឱេយបេើបេេស់មធេយាបាយនានាតាមរយៈកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេ ដេលបន្លំ បំភាន់ ឬបញ្ឆេត រួមទាំងចំណ៉ចពាក់ព័ន្ធនឹងការ បញ្ចេញផេសេង (រាប់បញ្ចូលទាំងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS) សារធាតុផេសំ ការកាត់បន្ថយ គេេះថា្នេក់ និងភាពទាក់ទាញជដើម។ 3. តមេូវឱេយបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលជគោលដៅសមេេប់ការលក់រាយមានបោះពុម្ពនៅលើកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេថា្នេំជក់ ដើមេបីទប់សា្កេត់ពាណិជ្ជកម្មផលិតផលថា្នេំជក់ខុសចេបាប់។ 4. អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការដេលតមេូវឱេយផលិតផលថា្នេំជក់ និងកញ្ចប់បារីមានលក្ខណៈលាត ឬស្តង់ដារ ក៏ដូចជ គោលនយោបាយ និង វិធានការដើមេបីធ្វើនិយតកម្មលើសារធាតុផេសំរបស់ផលិតផលថា្នេំជក់ និងការបង្ហេញ ដោយសេបតាមមាតេេ 9 និងមាតេេ 10 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការ អនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 5. ដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ និងវិធានការច្នេបេឌិតពាក់ព័ន្ធនឹងទីតាំងនេសារពេមានដូចជ តមេូវឱេយសារពេមានសុខភាព និង សារនានាបោះពុម្ពនៅលើផលិតផលថា្នេំជក់តេម្ដង និងសារធាតុផេសំរបស់វា ពេមទាំងនៅលើឧបករណ៍ផេសេងៗទៀត ដូចជ ENDS/ ENNDS និងឧបករណ៍នានាដេលបេើបេេស់សមេេប់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី (រាប់បញ្ចូលទាំង HTPs) និងឧបករណ៍ ជក់បឺត តាមបំពង់ទឹក។ 32 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ការអនុម័ត និងការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានស្ដីពីកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេដេលយា៉េងហោចណាស់តេូវមានសង្គតិភាព ជមួយនឹងមាតេេ 11 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយផលិតផលថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ការណេនាំ និងជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដើមេបីបង្កើតឱេយមានបេសិទ្ធភាពនូវគោលនយោ បាយ និងវិធានការស្ដីពីកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេ រួមទាំងខ្លឹមសារដេលមានចេងនៅក្នុងមាតេេ 11 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 2. ផ្ដល់គំរូ និងសមេបសមេួលការចេករំលេករូបភាព ដើមេបីឱេយសារពេមានសុខភាពមានបេសិទ្ធភាព និងលក្ខណៈបច្ចេកទេសផេសេង ទៀតសមេេប់ការវេចខ្ចប់ និងបិទសា្លេកសញ្ញេ។ 3. ផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេសដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហេនានាដេលទាក់ទិននឹងការរៀបចំតាក់តេង និង ការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការស្ដីពីកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេ រួមទាំង ការពារវិធានការទាំងនេះកុំឱេយមានបញ្ហេបេឈម ផ្លូវចេបាប់។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់ការអនុវត្តគោលនយោ បាយ និងវិធានការកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេ រាប់បញ្ចូលទាំងគោលនយោបាយ និងវិធានការដេលមានចេងនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពី ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះផងដេរ។ គោលបំណង 2.6៖ អនុវត្តលនយោបាយ និងវិធានការបមេេមការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភថា្នេំជក់ (មាតេេ 13 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក) បមេេមគេប់ជេុងជេេយទៅលើការផេសាយពាណិជ្ជកម្ម បេូម៉ូសិន និងការឧបត្ថម្ភថា្នេំជក់គេប់ទមេង់ទាំងអស់គឺចាំបាច់តេូវតេមានដើមេបី ទប់សា្កេត់ឱេយមានបេសិទ្ធភាពកុំឱេយបេជជន ជពិសេសគឺ កេុមងយរងគេេះដូចជ សេ្តី កុមារ និងយុវជន ចាប់ផ្ដើម ឬបន្តជក់ ឬបេើបេេស់ផលិតផលថា្នេំជក់។ ឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់បានធ្វើសកម្មភាពផេសព្វផេសាយយា៉េងទូលំទូលាយ អីុនធឺណិត និងបណា្ដេញសង្គម បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយកមេសាន្ត និងវេទិកាឆ្លងពេំដេន ដើមេបីកេងចំណេញទៅលើតំបន់ភូមិសាសេ្តដេលមានបទបេបញ្ញត្តិមិនសូវរឹតតេបិត ឬកេង ចំណេញទៅលើការរឹតតេបិតជធរមានទៅលើការ ដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់។ បេទេសនានា តេូវតេបំពេញចនោ្លេះបេហោងនៅក្នុងចេបាប់របស់ខ្លួនដើមេបីធានាថា បមេេមនានាបានគេបដណ្ដប់ទូលំទូលាយបំផុតតាមដេលអាចធ្វើទៅ បាន និងដោះសេេយបញ្ហេបេឈមសមេេប់ និយតករ ក៏ដូចជ ការដាក់តាំងបង្ហេញនៅតាមហាង/តូបលក់រាយ និងទំនួលខុសតេូវសង្គម របស់កេុមហ៊ុន ឬសកម្មភាពចីរភាពសង្គមរបស់របស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ ពេមទាំងរៀនបេមើលមើល និងបេយុទ្ធបេឆំងនឹងយុទ្ធនាការ ទីផេសារដេលមានការឧបត្ថម្ភមូលនិធិល្អបេសើរ។ 33 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ដាក់ចេញនូវបមេេមឲេយគេប់ជេុងជេេយទៅលើការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភ ផលិតផលថា្នេំជក់ ដេល យា៉េងហោចណាស់តេូវអនុវត្តមាតេេ 13 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និង គោល ការណ៍ ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ និងដោយពិចារណាទៅលើគេេងពេលវេលាដេលមានចេងនៅក្នុងអនុសញ្ញេ នេះ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.1.3) រួមទាំងគោលនយោបាយ និងវិធានការ៖ ក. ហាម ឃត់ការផេសាយពាណិជ្ជកម្មថា្នេំជក់គេប់ទមេង់ទាំងអស់ ដោយគ្មេនករណីលើកលេង រាប់បញ្ចូលទាំង ទំនាក់ទំង ពាណិជ្ជកម្មថា្នេំជក់គេប់ទមេង់ ការអុសទាញ ឬសកម្មភាពដេលមានគោលបំណង ឥទ្ធិពល ឬទំនងជមានឥទ្ធិពលនេការ ផេសព្វផេសាយផលិតផលថា្នេំជក់ ឬការបេើបេេស់ថា្នេំជក់ មិនថាដោយផ្ទេល់ ឬដោយបេយោលក្ដី ខ. ហាម ឃត់ការ ផេសព្វផេសាយថា្នេំជក់គេប់ទមេង់ទាំងអស់ មិនថាដោយផ្ទេល់ និងដោយបេយោល ដោយគ្មេនករណីលើកលេង ដូចជ ការបញ្ចុះតម្លេ ការចេកចាយផលិតផលថា្នេំជក់ដោយឥតគិតថ្លេ កម្មវិធីឆ្នេតផេសងសំណាង កម្មវិធីបេកួតបេជេង កម្មវិធី លើកទឹកចិត្ត ឬសកម្មភាពផេសព្វផេសាយក្នុងទមេង់ផេសេងៗទៀត និង គ. ហាម ឃត់ការឧត្ថម្ភថា្នេំជក់គេប់ទមេង់ទាំងអស់ មិនថាដោយផ្ទេល់ ឬដោយបេយោល ជទមេង់ហិរញ្ញវត្ថុ ឬក្នុងទមេង់ ផេសេង ទៀតក្ដី ដោយគ្មេនករណីលើកលេង និងដោយមិនគិតពីរបៀប ឬទោះបីជវិភាគទាននោះតេូវបានទទួលសា្គេល់ ឬផេសព្វផេសាយ ជ សាធារណៈក៏ដោយ។ 2. អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីដោះសេេយទិដ្ឋភាពនានាដេលអាចនឹងបង្កឱេយមានបញ្ហេបេឈមជពិសេសណា មួយចំពោះនិយតករ ដូចខាងកេេម៖ ក. ហាមបេេមការតាំងបង្ហេញនៅកន្លេងលក់រាយ ឬការតាំងបង្ហេញផលិតផលថា្នេំជក់នៅចំណ៉ចលក់ ខ. ហាមបេេមការលក់កេេពីការទិញទល់មុខផ្ទេល់ ដូចជ តាមមា៉េសុីនលក់ស្វ័យបេវត្តិ អីុនធឺណិត និងមធេយាបាយសេដៀងគ្នេ នេះផេសេងទៀត គ. ហាមបេេមការពងេីកមា៉េកសញ្ញេទៅលើផលិតផលផេសេងទៀត និងការចេករំលេកមា៉េកសញ្ញេ ឃ. ហាម ឃត់ការផ្ដល់វិភាគទានរបស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ដល់អង្គភាពណាមួយផេសេងទៀតក្នុងន័យជទំនួលខុសតេូវសង្គម និងការផេសព្វផេសាយ ផ្ដល់ទៅឱេយសកម្មភាពដេលហៅថាជទំនួលខុសតេូវសង្គមអនុវត្តដោយវិស័យថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំង សកម្មភាពទំាងឡាយណាដេលហៅថាជទំនួលខុសតេវូសង្គមរបស់កេមុហុ៊ន ឬហៅសេដៀងគ្នេនេះដូចជ ចីរភាពកេមុហុ៊ន និង ង. កាត់បន្ថយ ឬដោះសេេយការបង្ហេញរូបភាពផលិតផលថា្នេំជក់នៅលើបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយកមេសាន្ត ដូចជតាមរយៈការតមេូវឱេយ មានលិខិតបញ្ជេក់ថាពុំទទួលបានអត្ថបេយោជន៍ ឬវិភាគទានណាមួយជថ្នូរនឹងការបង្ហេញរូបភាពផលិតផលថា្នេំជក់ ការ ហាមបេេមទៅលើការបេើបេេស់មា៉េក ឬរូបភាពផលិតផលថា្នេំជក់ ការកំណត់លក្ខខណ្ឌឱេយផេសាយពាណិជ្ជកម្មអប់រំបេឆំងនឹង ថា្នេំជក់ និងសារពេមានសុខភាព និងធាតុផេសំដេលពណ៌នាពីថា្នេំជក់ ការអនុវត្តបេព័ន្ធវាយតម្លេ ឬចាត់ចំណាត់ថា្នេក់ និងអតេេ អាយុដេលពិចារណាទៅលើរូបភាពផលិតផលថា្នេំជក់ ដោយតមេូវឱេយវិស័យថា្នេំជក់បង្ហេញការចំណាយទាំងអស់ពាក់ព័ន្ធនឹង ការដាក់់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់ ធានាថាបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយកមេសាន្តដេលកំណត់ គោលដៅលើកុមារនឹងមិនបង្ហេញរូបភាពផលិតផលថា្នេំជក់ការបេើបេេស់ ឬរូបភាព ហើយហាមបេេមសមេបទាន និងឧបត្ថម្ភ ធនពន្ធសមេេប់ភាពយន្តនិងបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយផេសេងទៀតដេលមានបញ្ចូលការការផេសព្វផេសាយថា្នេំជក់ផងដេរ។ 34 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 3. អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីហាម ឃត់ការផេសព្វផេសាយថា្នេំជក់ឆ្លងពេំដេន ដេលភាគចេើនឃើញមាននៅបេព័ន្ធ ផេសព្វផេសាយកមេសាន្តឌីជីថល រួមទាំង អីុនធឺណិត បណា្ដេញសង្គម និងបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយក្នុងទមេង់ថ្មីផេសេងទៀត និងតាមរយៈ តំណភា្ជេប់ទៅកាន់វីឌីអូឌីជីថល ភាពយន្ត ហ្គេម ការចាក់ផេសាយ និងបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយផេសេងៗទៀត។ 4. ពងេឹងគោលនយោបាយនិងវិធានការដើមេបីធានាបាននូវការហាមបេេមគេប់ជេុងជេេយទៅលើការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការ ផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់។ 5. បង្កើនការយល់ដឹង និងការធ្វើការងរជមួយនឹងវិស័យទាំងអស់នៅក្នុងជួររដា្ឋេភិបាលដើមេបីធានាថាវិភាគទានគេប់ទមេង់ទាំង អស់ដេលវិស័យផលិតផលថា្នេំជក់ផ្ដល់ឱេយដោយផ្ទេល់ ឬបេយោលដល់អង្គភាព ណាមួយ ក្នុងន័យជទំនួលខុសតេូវសង្គមគឺ មិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ការអនុម័តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីអនុវត្តបមេេមគេប់ជេុងជេេយលើការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ផេសព្វផេសាយ និងការ ឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់ ដេលយា៉េងហោចណាស់ តេូវមានសង្គតិភាពជមួយនឹងមាតេេ 13 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដើមេបីបង្កើត និងអនុម័តបេកបដោយ មានបេសិទ្ធភាពនូវគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីអនុវត្តបមេេមគេប់ជេុងជេេយទៅលើការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការ ផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងបមេេមនៅក្នុងមាតេេ 13 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 2. សមេបសមេួលការចេករំលេកករណីសិកេសា និងយុទ្ធសាសេ្តតាមដាន និងពងេឹងការហាម ឃត់ការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការ ផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់នៅលើបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយកមេសាន្តឌីជីថល រួមទាំង អីុនធឺណិត បណា្ដេញសង្គម និង បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយក្នុងទមេង់ថ្មីផេសេងទៀត និងតាមរយៈតំណភា្ជេប់ជមួយនឹងវីឌីអូឌីជីថល ភាពយន្ត ហ្គេម ការចាក់ផេសាយ និង បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយផេសេងទៀត។ 3. លើកកម្ពស់កិច្ចសហការអន្តរជតិ និងការរៀបចំតាក់តេគោលនយោបាយស្ដីពីការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និង ការឧបត្ថម្ភថា្នេំជក់ឆ្លងពេំដេន រួមទាំងដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេបេើបេេស់បេព័ន្ធផេសព្វផេសាយកមេសាន្តឌីជីថលដើមេបីគេងចំណេញលើ បមេេម ឬការរឹតតេបិតលើការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសដើមេបីអនុម័តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីអនុវត្តបមេេមគេប់ជេុងជេេយលើការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូល ទាំងបមេេមដេលមានចេងនៅក្នុងមាតេេ 13 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយផលិតផលថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភព លោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 35 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាស្តេ 2 គោលបំណង 2.7៖ អនុវត្តវិធានការពងេឹងការអនុវត្តការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ពហុវិស័យ បេសិទ្ធភាពពិតបេេកដនេគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ដ៏ល្អបេសើរ នឹងតេូវ ចុះអន់ថយ បេសិនបើគ្មេនការអនុវត្ត យា៉េងមុឺងមា៉េត់ទេនោះ។ បណា្ដេបេទេសតេូវតេផ្ដល់ការគំទេឱេយបានគេប់គេេន់សមេេប់ការអនុវត្តបេកបដោយបេសិទ្ធភាពនូវវិធានការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រួមមាន ការផ្ដល់ជូនការគំទេដល់រដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិ និងអាជ្ញេធរមូលដា្ឋេន តាមរយៈការផ្ដល់ធនធាន ការកសាង សមត្ថភាព និងការបង្កើតយន្តការសមេបសមេលួ។ មធេយាបាយតាមដានមានភាពច្នេបេឌិត គបេបីសិកេសាសេេវជេេវក្នងុគោលបំណងបង្កើន បេសិទ្ធភាពនេសកម្មភាពពងេឹងការអនុវត្ត ដូចជ តាមរយៈការរាយការណ៍នៅតាមសហគមន៍ឬការបេើបេេស់បណា្ដេញសង្គមជដើម។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. បង្កើតនិងអនុវត្តយន្តការពងេឹងការអនុវត្តពហុវិស័យដេលមានបេសិទ្ធភាពសមេេប់រាល់វិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ទាំងអស់ទៅ តាមការគួរ ដូចជ ការពិន័យ ឬការដាក់ទណ្ឌកម្មភា្លេមៗការផេសារភា្ជេប់វិធានការអនុវត្តជមួយនឹងការចេញអាជ្ញេប័ណ្ណជូនអ្នកលក់ រាយ និងការបង្កើតអាជ្ញេធរពងេឹងការអនុវត្តដេលបានកំណត់សមាសភាពចេបាស់លាស់ និងបានឆ្លងកាត់ការបណ្ដុះបណា្ដេលល្អ បេសើរ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.2)។ 2. ធានាថាការពងេឹងការអនុវត្តតេូវបានដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងផេនការដើមេបីឱេយមានធនធានមនុសេស និងមូលនិធិគេប់គេេន់សមេេប់ការ តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.3)។ 3. ផ្ដល់ការគំទេដល់រដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិ ឬអាជ្ញេធរមូលដា្ឋេន និងរៀបចំការបណ្ដុះបណា្ដេលកសាងសមត្ថភាពសមេេប់ការ ពងេឹងការអនុវត្តការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ 4. ស្វេងរកការបេើបេេស់មធេយាបាយដេលមានភាពច្នេបេឌិតនិងធនធានដើមេបីកសាងសមត្ថភាពនេការអនុវត្ត ដូចជ ការពងេឹងការ អនុវត្តដោយមានការចូលរួមពីសហគមន៍ និងការបេើបេេស់បច្ចេកវិទេយាឌីជីថល និងវេទិកាបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយឌីជីថលសមេេប់ការ តាមដានតេួតពិនិតេយអនុលោមភាព។ 5. រៀបចំ និងគំទេសកម្មភាពលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងដល់សាធារណជន និងភាគីពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗដើមេបីធានាថា សកម្មភាព ពងេឹងការអនុវត្តគឺងយយល់ និងទទួលបានការគំទេ។ 6. បន្តអនុវត្តយន្តការសហការជមួយនឹងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តជិតខាងដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ឆ្លង ពេំដេន ដូចជ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភ ថា្នេំជក់ខុសចេបាប់ឆ្លងពេំដេន និងការបេើបេេស់ បច្ចេកវិទេយាឌីជីថល និងវេទិកាបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយឌីជីថលដើមេបីលើកកម្ពស់ការបេើបេេស់ ការលក់ និងការ ចេកចាយ ថា្នេំជក់។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. គំនិតផ្ដួចផ្ដើម និងវិធានការគោលនយោបាយដេលលើកឡើងអំពីការពងេឹងការអនុវត្ត។ 2. ការបង្កើតឱេយមាន និងការអនុវត្តយន្តការពងេឹងការអនុវត្តដេលមានការចូលរួមពីដេគូពហុវិស័យ។ (GS2025 គោលបំណង ជក់លាក់ 3.2.2) 36 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេសដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តនៅក្នុងការបង្កើតស្តង់ដារ និងពិធីសារពងេឹងការអនុវត្ត។ 2. សមេបសមេួលការផ្លេស់ប្ដូរការអនុវត្តល្អៗរបស់បេទេស និងការចេករំលេកបទពិសោធន៍នៅក្នុងការពងេឹងការអនុវត្ត។ 3. សមេបសមេួលការភា្ជេប់ទំនាក់ទំនងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តជមួយនឹងកម្មវិធីបណ្ដុះបណា្ដេល និងធនធានកសាង សមត្ថភាពដេលមានសមេេប់ ការពងេឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ការតាមដានអនុលោមភាព និងការ អភិវឌេឍភាពជអ្នកដឹកនាំ។ 4. ជួយបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តក្នុងការបង្កើតបណា្ដេញ និងសម្ព័ន្ធដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ឆ្លងពេំដេន។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់ការកសាងសមត្ថភាព ដើមេបីពងេឹងការអនុវត្ត។ 37 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 3 ផ្នែកយ៊ទ្ធសាសែ្ត 3 ពន្លឿនការដោះសោោយបញ្ហោបោឈមដោលលោចឡើងថ្មីៗក្នុងការតោួតពិនិតោយផលិតផលថ្នោំជក់ គោលបំណង 3.1៖ ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មចំពោះ ENDS/ENNDS និងផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីរួមទាំងតាមរយៈការពងេឹង ការអនុវត្តយន្តការនិយតកម្មដេលបានដាក់ចេញ និងធ្វើការសិកេសាសេេវជេេវតាមការចាំបាច់ គោលបំណង 3.1ក៖ ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មចំពោះ ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការពងេឹងការអនុវត្តយន្តការ និយតកម្មដេលបានដាក់ចេញ។ ភស្តុតាងបានបង្ហេញថា ENDS/ENNDS មិនមេនគ្មេនហានិភ័យនោះទេ ហើយការបេើបេេស់រយៈពេលវេង គឺតេូវបានរំពឹងថានឹងមាន ហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការកើតជំងឺសួតរា៉េំរ៉េ មហារីសួត ពេមទាំងអាចមានជំងឺបេះដូង និងសរសេឈាម ក៏ដូចជជំងឺមួយចំនួនផេសេងទៀត ពាក់ព័ន្ធនឹងការជក់បារ2ី0។ នាពេលបច្ចុបេបន្ននេះ ការសេេវជេេវគឺនៅមានកមេិតនៅឡើយអំពីការកំណត់បរិមាណហានិភ័យទាំងសេុង ពាក់ព័ន្ធនឹងការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS និងហានិភ័យពាក់ព័ន្ធនេ ENDS/ENNDS បើធៀបទៅនឹងផលិតផលថា្នេំជក់បេបបុរាណ ហើយ ពុំមានរង្វេស់ណាមួយជក់លាក់ដេលបញ្ជេក់ថា ENDS/ENNDS គឺ "មានសុវត្ថិភាពជង" ក្នុងការបេើបេេស់ឡើយ20។ ដោយទទួល សា្គេល់ពីហានិភ័យដេលអាចកើតមានឡើងក្នងុការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS សន្នសីិទរបស់រដ្ឋជសមាជិកនេអនុសញ្ញេស្តពីីការតេតួពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានរំ លឹកដល់រដ្ឋសមាជិកអំពីការប្ដេជ្ញេចិត្តរបស់ពួកគេដេលមាននៅកេេមអនុសញ្ញេស្តីពីការ តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងបានអញ្ជើញពួកគេឱេយពិចារណាកំណត់អាទិភាពនូវវិធានការទូលំទូលាយ ដោយសេបទៅតាមអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងចេបាប់ជតិ ដើមេបីធ្វើនិយតកម្ម ក្នុងនោះ រាប់បញ្ចូលទាំងការរឹតតេបិត និងការហាមឃត់តាមការគួរ រួមមាន ការផលិត ការនាំចូល ការចេកចាយ ការដាក់តាំងបង្ហេញ ការលក់ និងការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS។21 កំណើនបេទេសកាន់តេចេើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោកបានចាត់ចំណាត់ការវឌេឍនភាពដើមេបីដាក់ បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មលើ ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូល តាមរយៈការពងេឹងយន្តការនិយតកម្មមានសេេប់ កេេមកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងទប់ សា្កេត់ការទទួលយកដោយយុវជន ដេល ENDS/ENNDS អាចជឈា្នេន់ធ្វើឱេយពួកគេឈានដល់ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ និងដើមេបីការពារអ្នក បេើបេេស់ពីភាពគេេះថា្នេក់ចំពោះសុខភាព ដេលអាច បណា្ដេលមកពីការបេើបេេស់ផលិតផលទាំងនេះ។ 20 បេព័ន្ធបញ្ជនូសារធាតុនីកូទីនអេឡិចតេនិូក និងបេព័ន្ធបញ្ជនូសារធាតុមិនមេននីកូទីនអេឡិចតេនិូក (ENDS/ENNDS)។ របាយការណ៍របស់អង្គការ សុខភាពពិភពលោក។ សម័យបេជុំលើកទីបេេំពីរនេសន្និសីទរដ្ឋហត្ថលេខីនេសន្និសញ្ញេអង្គការសុខភាពពិភពលោកស្ដីពី ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ខេសីហា ឆ្នេំ2016 (FCTC/COP/7/11; https៖//www.who.int/fctc/cop/cop7/FCTC_COP_7_11_ EN.pdf)។ 21 ផលិតផលថា្នេំជក់និងការលេចចេញបេភេទថ្មីៗ។ សេចក្ដីសមេេច។ សម័យបេជុំលើកទីបេេំបីនេសន្និសីទដ្ឋហត្ថលេខីនេសន្និសញ្ញេអង្គការសុខភាព ពិភពលោកស្ដីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ខេតុលា ឆ្នេំ 2018 (FCTC/COP8/(22) https://www.who.int/fctc/cop/sessions/cop8/FCTC__ COP8(22).pdf)។ 38 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មលើ ENDS/ENNDS ជបនា្ទេន់ រួមទាំង តាមរយៈការពងេឹងយន្តការនិតយកម្មដេល មានសេេប់ ដូចជ តាមរយៈការហាមឃត់ ឬការរឹតតេបិតលើការផលិត ការនាំចូល ការចេកចាយ ការបង្ហេញ ការលក់ និងការបេើបេេស់ ផលិតផល ទាំងនេះ និងចេករំលេកព័ត៌មានអំពីការដាក់បមេេម ឬការធ្វើនិតយកម្មដល់មន្តេីតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថា្នេក់តំបន់ និងជសកល។ 2. នៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមិនបានដាក់បមេេមលើ ENDS/ENNDS ចាំបាច់តេូវមានការជូនដំណឹងទីផេសារជមុន ដល់អាជ្ញេធរនិយតកម្ម និងអនុវត្តគោលនយោបាយ ឬវិធានការដើមេបីទប់សា្កេត់ការចាប់ផ្ដើមបេើបេេស់ ENDS/ENNDS ក្នុង ចំណោមអ្នកមិនជក់បារី និងយុវជន ដោយផ្ដេតការយកចិត្តទុកដាក់ជពិសេសទៅលើកេុមងយរងគេេះ ដូចជ៖ ក. ដាក់បមេេមលើការលក់ និងការចេកចាយផលិតផល ENDS/ENNDS ដល់អ្នកកេេមអាយុអបេបបរមា ដូចបាន កំណត់ ដោយ មាតេេ 16 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ខ. ដាក់បមេេមការកាន់កាប់ ENDS/ENNDS ដោយអ្នកកេេមអាយុអបេបបរមា គ. ដាក់បមេេមលើការដាក់ផេសាយពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់ ENDS/ENNDS ឃ. កំណត់ពន្ធលើ ENDS/ENNDS នៅក្នុងកមេិតដេលធ្វើឱេយផលិតផលនានា រួមទាំង សមា្ភេរៈផេសេងៗ ដូចជឧបករណ៍ និងអីុរាវ ដេលអ្នកកេេមអាយុអបេបបរមាពុំមានលទ្ធភាពទិញ ង. ដាក់បមេេមលើការបេើបេេស់រសជតិ រួមទាំងរសជតិដេលកុមារ និងយុវជនចូលចិត្ត ក៏ដូចជ គេឿងផេសំដេលបង្កើនឱេយមាន រសជតិឆ្ងេញ់ ច. ដាក់និយតកម្មលើទីតាំង ដង់សុីតេ និងបណា្ដេញលក់ ឆ. បង្កើតវិធានការបេយុទ្ធបេឆំងនឹងពាណិជ្ជកម្មខុសចេបាប់លើ ENDS/ENNDS និង ជ. លើកកម្ពស់ការផ្ដេច់បារី គំទេដល់ការសិកេសាសេេវជេេវលើការផ្ដេច់សមេេប់អ្នកបេើបេេស់ ជពិសេស យុវជន ក៏ដូចជ ផ្ដល់ ការគំទេផ្ដល់ការផ្ដេច់បារីសមសេប។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 3. នៅតាមបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមានការដាក់បមេេមលើ ENDS/ENNDS គបេបីអនុវត្តគោល នយោបាយ ឬវិធានការ ដើមេបីកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពដេលអាចកើតមានចំពោះអ្នកបេើបេេស់ ENDS/ENNDS និងការពារអ្នកមិនបេើបេេស់កុំឱេយ បេឈមនឹងការសេូបការបំភាយរបស់វា ដូចជ៖ ក. គោលនយោបាយ និងវិធានការកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពចំពោះអ្នកបេើបេេស់៖ i. ការធ្វើតេស្ដសារធាតុរសជតិកម្ដេ និងហឺតចូល ឬសារធាតុបន្ថេមផេសេងទៀតដេលបេើបេេស់នៅក្នុងអីុរាវដើមេបីសុវត្ថិភាព (ដេលថ្លេចំណាយនេះគួរតេជបន្ទុករបស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់) និងការដាក់បមេេមមិនឱេយបេើបេេស់សារធាតុដេលរក ឃើញថាមានផ្ទុកនូវសារធាតុពុលដេលបង្ករការគេេះថា្នេក់ធ្ងន់ធ្ងរ។ ii. ធ្វើនិយតកម្មស្តង់ដារសុវត្ថិភាពអគ្គិសនី និងអគ្គិភ័យនេឧបករណ៍ ENDS/ENNDS iii. តមេូវឱេយបញ្ចេញជូនអាជ្ញេធរដា្ឋេភិបាល នូវព័ត៌មានអំពីសមាសធាតុផលិតផល រួមមាន កមេិតនីកូទីន និងសមា្ភេរៈ ពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ រួមទាំងសារធាតុរាវដេលចាក់បំពេញឧបករណ៍ទាំងនោះ នៅចនោ្លេះពេលជក់លាក់ទៅតាមការគួរ ក៏ ដូចជលទ្ធផលធ្វើតេស្ដដេលបានធ្វើឡើងដោយអាជ្ញេធរនិតយកម្ម ពេមទាំងការបញ្ចេញព័ត៌មានអំពីគុណភាព និង បរិមាណនេទិន្នន័យដេលបានបេមូលបេងចេកតាមផលិតផលទំាងនោះ និងគោលបំណង វិធីសាសេ្ត និងភាពញឹកញាប់ នេការបេមូលទិន្នន័យ (ឧទាហរណ៍ អង្គហេតុនេការបេមូលព័ត៌មានពីអ្នកបេើបេេស់ និងវិធីបេើបេេស់ផលិតផលទាំង នោះផងដេរ) និងសមត្ថភាពរបស់ផលិតករ អ្នកនាំចូល ឬអ្នកលក់រាយក្នុងការបេើបេេស់បច្ចេកវិទេយាដេលដាក់បញ្ចូលនៅ 39 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 3 ក្នុងឧបករណ៍នៅក្នុងលក្ខណៈណាមួយ រាប់បញ្ចូលទាំងសមត្ថភាពកេសមេួលរបៀបដំណើរការរបស់ឧបករណ៍ទាំង នោះ បនា្ទេប់ពីបានលក់ បង្ហេញ ឬ ចេកចាយរួចរាល់។ iv. ធ្វើនិយតកម្មលើការដាក់សា្លេកសញ្ញេសមសេបលើឧបករណ៍ និងអីុរាវ រួមទាំងសមាសធាតុនីកូទីនជក់ស្ដេងរបស ់ ផលិតផលទាំងនោះផងដេរ v. តមេូវឱេយអ្នកផលិតធ្វើការតាមដាន និងរាយការណ៍អំពីឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាននេការបេើបេេស់ និង vi. ផ្ដល់សិទ្ធិក្នុងការដកចេញពីទីផេសារ នូវផលិតផលទាំងឡាយណាដេលមិនអនុលោមតាមបទបេបញ្ញត្តិ។ ខ. គោលនយោបាយ និងវិធានការកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពចំពោះអ្នកមិនមេនជអ្នកបេើបេេស់៖ i. ដាក់បមេេមលើការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS នៅក្នុងទីធា្លេក្នុងអគរ ឬយា៉េងហោចណាស់នៅកន្លេងដេលមិនអនុញ្ញេតឱេយ បេើបេេស់ផលិតផលថា្នេំជក់ ii. តមេូវឱេយ ដាក់សារពេមានសុខភាពនៅលើផលិតផល និងសមា្ភេរៈពាក់ព័ន្ធទាំងអស់អំពីហានិភ័យសុខភាពដេលអាចមាន បណា្ដេលមកពីការបេើបេេស់ផលិតផលទាំងនោះ។ សារពេមានសុខភាពគួរតេមានខ្លឹមសារបេេប់ដល់សាធារណជន បន្ថេមអំពីលក្ខណៈញៀនរបស់នីកូទីនដេលមាននៅលើ ENDS និង iii. កាត់បន្ថយហានិភ័យជតិពុលនេនីកូទីនសេួចសេេវដេលអាចកើតឡើង តាមរយៈ៖ (ក) ការតមេូវឱេយបង្ហេញរូបភាពប៉ះ ពាល់នៅលើកញ្ចប់/កញ្ចប់ដេលកុមារបើកមិនបានសមេេប់អីុរាវ និងកញ្ចប់ការពារការលេចធា្លេយសមេេប់ឧបករណ៍ និង អីុរាវ និង (ខ) ការកំណត់កំហាប់នីកូទីន និងបរិមាណនីកូទីនសរុបនៅក្នុងឧបករណ៍ និងអីុរាវ។ 4. នៅក្នុងបណា្ដេបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមិនដាក់បមេេមលើ ENDS/ENNDS គបេបីអនុវត្តគោលនយោបាយ និង វិធានការ ទប់សា្កេត់ការអះអាងផ្នេកសុខភាពដេលគ្មេនភស្តុតាងបញ្ជេក់អំពី ENDS/ENNDS ដូចជ ការហាមឃត់ ការ អះអាងដោយ បេយោល ឬដោយបញ្ជេក់ចេបាស់លាស់៖ ក. បេសិទ្ធភាពនេ ENDS/ENNDS ដេលជឧបករណ៍ជំនួយដល់ការផ្ដេច់បារី ខ. ENDS/ENNDS គឺគ្មេនគេេះថា្នេក់ ឬ ENDS មិនធ្វើឱេយញៀន និង គ. ការបេៀបធៀបសុវត្ថិភាព សុខភាព គេេះថា្នេក់ ការកាត់បន្ថយគេេះថា្នេក់ ភាពញៀនរបស់ ENDS/ ENNDS ទៅនឹង ផលិតផល ណាមួយ។ 5. អនុវត្តគោលនយោបាយ ឬវិធានការការពារសកម្មភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ពីគេប់អត្ថបេយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មទាំងអស់ និងអត្ថ បេយោជន៍អមមកជមួយផេសេងៗទៀត ដេលពាក់ព័ន្ធនឹង ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំងអត្ថបេយោជន៍របស់វិឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ ដូចជ៖ ក. លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីការជេៀតជេេកដេលអាចមានរបស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ ចំពោះគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ខ. បង្កើតវិធានការដាក់កមេិតទៅលើអន្តរកម្មជមួយនឹងឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ចំពោះសកម្មភាពដេលចាំបាច់បំផុតដើមេបីធ្វើនិយត កម្មឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ និងផលិតផលរបស់វិស័យនេះ ពេមទាំងធានានូវតមា្លេភាពចំពោះអន្តរកម្មនានាដេលមាន។ គ. បដិសេធមិនបង្កើតភាពជដេគូជមួយនឹងឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់។ ឃ. ចាត់វិធានការទប់សា្កេត់ទំនាស់ផលបេយោជន៍សមេេប់មន្តេីរដា្ឋេភិបាល និងបុគ្គលិក ង. តមេូវឱេយព័ត៌មានដេលផ្ដល់ជូនដោយឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់មានភាពតមា្លេភាពនិងសុកេឹតេយភាព ច. ហាមឃត់សកម្មភាពទំនួលខុសតេូវសង្គមដោយឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំង សកម្មភាពដេលបរិយាយថាជ ទំនួលខុសតេូវសង្គមរបស់កេុមហ៊ុន ឬពាកេយពាក់ព័ន្ធផេសេងៗទៀតដូចជ ចីរភាពរបស់កេុមហ៊ុន។ 40 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ឆ. មិនផ្ដល់ការបេពេឹត្តពិសេសណាមួយចំពោះឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ និង ជ. បេពេឹត្តចំពោះវិស័យឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ដេលជកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋក្នុងរបៀបដូចគ្នេទៅនឹងវិស័យឧសេសាហកម្មថា្នេំជក់ផេសេងៗ ទៀត។ 6. ដាក់បញ្ចូល ENDS/ENNDS នៅក្នុងឯកសារឃ្លេំមើល ថា្នេំជក់មនុសេសធំពេញវ័យ និងយុវជនដើមេបី េមូល និងចេករំលេកទិន្នន័យ អំពីបេេវា៉េឡង់នេការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS។ 7. តាមដានអត្ថិភាពនេ ENDS/ENNDS នៅលើទីផេសារ។ 8. នៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមិនហាមឃត់ ENDS/ENNDS តេូវតមេូវឱេយអ្នកផលិត និងអ្នកនាំចូលផ្ដល់ និងបង់ថ្លេ បញ្ចេញមិនប៉ះពាល់បរិសា្ថេននេ ENDS/ ENNDS ទាំងអស់ដេលបានលក់ដាច់ឬចេកចាយនៅចុងបញ្ចប់នេការបេើបេេស់ដោយ អ្នកបេើបេេស់។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. អនុម័ត និងអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការដើមេបីហាមឃត់ ឬធ្វើនិយតកម្មលើ ENDS/ ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំង តាមរយៈ ការពងេឹងការអនុវត្តយន្តការចេបាប់ជធរមាន។ 2. បង្កើត និងអនុវត្តយន្តការពងេឹងការអនុវត្តដើមេបីធានាការអនុវត្តបេកបដោយបេសិទ្ធភាពនូវគោលនយោបាយ និងវិធានការ បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្ម ENDS/ENNDS ដេលមានការចូលរួមពីដេគូពហុវិស័យ រាប់បញ្ចូលទាំង តាមរយៈការពងេឹងការអនុវត្ត យន្តការចេបាប់ជធរមាន។ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេស ក៏ដូចជការកសាងសមត្ថភាពដើមេបីគំទេដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្ត ក្នុងការដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្ម ENDS/END រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការពងេឹងការអនុវត្តយន្តការចេបាប់ជធរមាន។ 2. សមេបសមេួលការចេករំលេកព័ត៌មានអន្តរជតិ និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការក្នុងការដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្ម ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំង តាមរយៈការពងេឹងការអនុវត្តយន្តការចេបាប់ជធរមាន។ 3. ធានានូវការផេសព្វផេសាយព័ត៌មាន និងការទទួលបានឆប់រហ័សនូវឯកសារសេេវជេេវ និងភស្តុតាងអំពីភាពគេេះថា្នេក់សុខភាពនេ ការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS រាប់បញ្ចូលទាំងការបេឈមនឹងការបញ្ចេញផេសេង លទ្ធភាពដេលអាចបង្កឱេយញៀន និងភាព ទាក់ទាញ សមាសធាតុ និងការបេើបេេស់នីកូទីនសំយោគ ក្នុងលក្ខណៈមួយដេលងយសេួលយល់ និងងយសេួលក្នុងការ សមេបសមេួលសមេេប់ការធ្វើគោលនយោបាយ និងការតស៊ូមតិ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 4. ដាក់បញ្ចូល ENDS/ENNDS នៅក្នុងឯកសារឃ្លេំមើលថា្នេំជក់មនុសេសធំពេញវ័យ និងយុវជនដើមេបី េមូល និងចេករំលេកទិន្នន័យ អំពីបេេវា៉េឡង់នេការបេើបេេស់ ENDS/ENNDS។ 5. តាមដានអត្ថិភាពនេ ENDS/ENNDS នៅលើទីផេសារ។ 6. ចេករំលេកលទ្ធភាពទទួលបានធនធានដេលតាមដានអត្ថិភាពនេ ENDS/ENNDS ក៏ដូចជ គំនិតផ្ដួចផ្ដើមគោលនយោបាយថា្នេក់ តំបន់ និងសកលដើមេបីធ្វើនិយតកម្មលើផលិតផលទាំងនេះផងដេរ។ 41 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 3 សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេស ក៏ដូចជការកសាងសមត្ថភាពដើមេបីគំទេដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្ត ក្នុងការដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្ម ENDS/END រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការពងេឹងការអនុវត្តយន្តការចេបាប់ជធរមាន។ គោលបំណង 3.1ខ៖ ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី ដូចជ ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈ ការពងេឹងការអនុវត្តយន្តការចេបាប់ជធរមាន ផលិតផលថា្នេំជក់ជំនាន់ថ្មី រាប់បញ្ចូលទាំង ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ (HTPs) បានលេចឡើងថ្មីនៅលើទីផេសារក្នុងរយៈពេលប៉ុនា្មេនឆ្នេំ ចុងកេេយមកនេះ និងបានបង្កជបញ្ហេបេឈមផ្នេកចេបាប់ចំពោះរដា្ឋេភិបាល ដេលបណា្ដេលមកពីភស្តុតាងនៅមានកមេិត និងកង្វះបទ ពិសោធន៍នៅក្នុងការចាត់ថា្នេក់ និងការធ្វើនិយតកម្មទៅលើផលិតផលទំាងនេះនៅក្នុងបណា្ដេបេទេសនានា។ ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី ទាំងនេះគួរតេអនុលោមតាមវិធានការគោលនយោបាយ និងនិយតកម្មដេលអនុវត្តចំពោះផលិតផលថា្នេំជក់ផេសេងទៀត ដោយសេបតាម អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។22 សន្និសីទរដ្ឋហត្ថលេខីនេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំ ជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានទទួលសា្គេល់យា៉េងចេបាស់លាស់ថា ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេជផលិតផលថា្នេំជក់ ហេតុដូច្នេះ តេូវអនុលោមពេញលេញតាមគេប់បញ្ញត្តិទាំងអស់នេអនុសញ្ញេនេះ។ លើសពីនេះទៅទៀត សន្និសីទរដ្ឋហត្ថលេខីនេអនុសញ្ញេស្តីពីការ តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានរំឭកដល់ភាគីអំពីការប្ដេជ្ញេចិត្តរបស់ពួកគេនៅកេេមអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ហើយក៏បានអំពាវនាវឱេយភាគីទាំងអស់ធ្វើការពិចារណាកំណត់អាទិភាពឱេយបានទូលំ ទូលាយនូវវិធានការ ដោយសេបតាមអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងចេបាប់ជតិ រាប់បញ្ចូល ទាំងដើមេបីទប់សា្កេត់ការផ្ដួចផ្ដើមផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី ឬធ្វើនិយតកម្ម រួមទាំងដាក់កំហិត ឬហាមឃត់តាមការគួរទៅលើ ការផលិត ការនាំចូល ការចេកចាយ ការដាក់តាំងបង្ហេញ ការលក់ និងការបេើបេេស់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី ដោយធ្វើការពិចារណាលើការការពារ កមេិតខ្ពស់សមេេប់សុខភាពមនុសេស។23 ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មលើផលិតផលថា្នេជំក់ចេញថ្ម ីនិងឧបករណ៍ពាក់ព័ន្ធនានាជបនា្ទេន់ រាប់បញ្ចលូទំាងតាមរយៈការពងេងឹ ការអនុវត្តយន្តការចេបាប់ជធរមាន ដូចជ តាមរយៈការហាមឃត់ ឬរិតតេបិតលើការផលិត ការនាំចូល ការចេកចាយ ការតាំងបង្ហេញ ការលក់ និងការបេើបេេស់ផលិតផល និងចេករំលេកព័ត៌មានអំពីការហាមឃត់ ឬបទបេបញ្ញត្តិជមួយនឹងមន្តេី តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថា្នេក់តំបន់ និងថា្នេក់សកល។ 2. នៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមិនបានដាក់បមេេមលើផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី តេូវធានាថាគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងបញ្ញត្តិនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភព លោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ អនុវត្តយា៉េងតឹងរឹងចំពោះផលិតផល និងឧបករណ៍ ពាក់ ព័ន្ធផេសេងទៀត រាប់បញ្ចូលទាំង៖ ក. វិធានការនៅកេេមគោលបំណង 2.2 នេផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ស្ដីពីការការពារគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ និងកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងថា្នេក់ជតិកុំឱេយមានការជេៀតជេេកពីវិស័យថា្នេំជក់។ 22 ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ (HTPs) ពេឹត្តិបតេព័ត៌មាន។ ទីកេុងហេសឺណេវ៖ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នេំ2018 ខេឧសភា (https://apps.who.int/ iris/bitstream/handle/10665/272875/WHO-NMH-PND-17.6-eng.pdf)។ 23 ជើងទំព័រលេខ 21 42 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ខ. វិធានការនៅកេេមគោលបំណង 2.3 នេផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ស្ដីពីតម្លេ និងពន្ធដារ។ គ. វិធានការនៅកេេមគោលបំណង 2.4 នេផេនការសកម្មភាពស្ដីពីការការពារពីការបេឈមនឹងផេសេងថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញ ផេសេង។ ឃ. វិធានការនៅកេេមគោលបំណង 2.5 នេផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ស្ដីពីកញ្ចប់ និងសា្លេកសញ្ញេ។ ង. វិធានការនៅកេេមគោលបំណង 2.6 នេផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ស្ដីពីបមេេមគេប់ជេុងជេេយចំពោះការដាក់ផេសាយ ពាណិជ្ជកម្ម ការផេសព្វផេសាយ និងការឧបត្ថម្ភផលិតផលថា្នេំជក់។ ច. វិធានការនៅកេេមគោលបំណង 2.7 នេផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់ស្ដីពីការពងេឹងការអនុវត្តចេបាប់ពហុវិស័យនេវិធានការ តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និង ឆ. ដោយផ្ដេតជពិសេសទៅលើ៖ (i) វិធានការហាមឃត់ចំពោះការអះអាងពាក់ព័ន្ធនឹងសុវត្ថិភាពចំពោះសុខភាព និងការ កាត់ បន្ថយគេេះថា្នេក់ (ii) វិធានការហាមឃត់ការបេើបេេស់សារធាតុបន្ថេមរសជតិ និង (iii) វិធានការទប់សា្កេត់ការចាប់ ផ្ដើមបេើបេេស់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីក្នុងចំណោមអ្នកមិនជក់បារី និងយុវជន ដោយផ្ដេតការយកចិត្តទុកដាក់ជពិសេស ទៅលើកេុមងយរងគេេះ រាប់បញ្ចូលទាំង ការបង្កើនកមេិតអាយុអបេបរមាអ្នកទិញ ដូចដេលមានចេងដោយមាតេេ 16 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ 3. នៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមិនហាមឃត់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី តេូវអនុវត្តគោល នយោបាយ និងវិធានការ ដេលតមេូវឱេយបញ្ចេញជូនអាជ្ញេធររដា្ឋេភិបាលនូវព័ត៌មានអំពីទិន្នន័យលក់ និងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដេលបង្កដោយភាពខុស បេកេតីរបស់ផលិតផល ក៏ដូចជអំពីសមាសធាតុផលិតផល (រួមមានសមា្ភេរៈពាក់ព័ន្ធទាំងអស់) នៅក្នុងចនោ្លេះពេលជក់លាក់ រាប់បញ្ចូលទាំងលទ្ធផលធ្វើតេស្ដដេលតមេូវដោយអាជ្ញេធរនិយតកម្មផងដេរ។ ការបញ្ចេញព័ត៌មាននេះតេូវតេរាប់បញ្ចូលទាំង បរិមាណ និងគុណភាពទិន្នន័យដេលបានបេមូលបេងចេកតាមផលិតផលទាំងនោះ និងនិងគោលបំណង វិធីសាសេ្ត និង ភាពញឹកញាប់នេការបេមូលទិន្នន័យ (ឧទាហរណ៍ អង្គហេតុនេការបេមូលព័ត៌មានអ្នកបេើបេេស់ និងវិធីបេើបេេស់ផលិតផល ទាំងនោះ) ក៏ដូចជសមត្ថភាពរបស់ផលិតករ អ្នកនាំចូល ឬអ្នកលក់រាយក្នុងការបេើបេេស់បច្ចេកវិទេយា ដេលបានដាក់បញ្ចូលទៅ ក្នុងឧបករណ៍នៅក្នុងលក្ខណៈណាមួយ រាប់បញ្ចូលទាំងសមត្ថភាពកេសមេួលរបៀបដំណើរការរបស់ឧបករណ៍ទាំងនោះបនា្ទេប់ ពីបានលក់ បង្ហេញ ឬចេកចាយរួចរាល់ផងដេរ។ 4. នៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមិនហាមឃត់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី ចាំបាច់តេូវអនុវត្តគោលនយោបាយ និង វិធានការការពារអ្នកបេើបេេស់ ដូចជ ធ្វើនិយតកម្មស្តង់ដារសុវត្ថភិាពអគ្គសិនី និងអគ្គភ័ិយ និងតមេវូឱេយមានការធ្វើតេស្តសុវត្ថភិាព យា៉េងមុឺងមា៉េត់ទៅលើផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី រាប់បញ្ចូលទាំងឧបករណ៍ពាក់ព័ន្ធផេសេងទៀងផងដេរ។ 5. ដាក់បញ្ចូលផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីនៅក្នុងឯកសារឃ្លេំមើលថា្នេំជក់មនុសេសធំពេញវ័យ និងយុវជនដើមេបី េមូល និងចេករំលេក ទិន្នន័យអំពីបេេវា៉េឡង់នេការបេើបេេស់ផលិតផលទាំងនេះ។ 6. តាមដានអត្ថិភាពនេផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីនៅលើទីផេសារ។ 7. នៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលមិនហាមឃត់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី តេូវតមេូវឱេយអ្នកផលិត និងអ្នកនាំចូល ផ្ដល់ និងបង់ថ្លេបញ្ចេញមិនប៉ះពាល់បរិសា្ថេននេឧបករណ៍ និងសមា្ភេរៈទាំងអស់នេះនៅចុងបញ្ចប់នេការបេើបេេស់ ដោយអ្នក បេើ បេេស់។ 43 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 3 សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. អនុម័ត និងអនុវត្តវិធានការចេបាប់ បេតិបត្តិ រដ្ឋបាល ឬវិធានការផេសេងទៀតដេលហាមឃត់ ឬធ្វើនិយតកម្មផលិតផលថា្នេំជក់ចេញ ថ្មី ដូចជ ផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេ រាប់បញ្ចូលទាំងការពងេឹងយន្តការចេបាប់ជធរមានផងដេរ។ វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេស ក៏ដូចជការកសាងសមត្ថភាពដើមេបីគំទេដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្ត ក្នុងការដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្ម ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និងឧបករណ៍ពាក់ព័ន្ធ រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការពងេឹងការ អនុវត្តយន្តការចេបាប់ជធរមាន។ 2. សមេបសមេួលការចេករំលេកព័ត៌មានអន្តរជតិ និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការក្នុងការធ្វើនិយតកម្មផលិតផល ថា្នេំជក់ចេញថ្មី។ 3. ធានានូវការផេសព្វផេសាយព័ត៌មាន និងការទទួលបានឆប់រហ័សនូវឯកសារសេេវជេេវ និងភស្តុតាងអំពីគេេះថា្នេក់ សុខភាពនេការ បេើបេេស់ផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី និងការបេឈមនឹងការបញ្ចេញផេសេង លទ្ធភាពដេលអាចបង្កឱេយញៀន និងភាពទាក់ទាញ ក៏ដូចជសមាសធាតុរបស់វា និងបច្ចេកវិទេយាដេលដានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងឧបករណ៍ ឬពាក់ព័ន្ធនឹងឧបករណ៍នៅក្នុងលក្ខណៈ ណាមួយ ដូចជ បច្ចេកវិទេយាដេលអាចបេើបេេស់ដើមេបី េមូលទិន្នន័យ ឬកេសមេួលរបៀបដំណើរការផលិតផលបនា្ទេប់ពីការលក់ បង្ហេញ ឬចេកចាយ នៅក្នុងលក្ខណៈមួយដេលងយយល់ និងងយសេួលក្នុងការកេសមេួលសមេេប់ការធ្វើគោលនយោបាយ និងការតស៊ូមតិ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3) 4. ដាក់បញ្ចូលផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីនៅក្នុងឯកសារឃ្លេំមើល ថា្នេំជក់មនុសេសធំពេញវ័យ និងយុវជនដើមេបី េមូល និងចេករំលេក ទិន្នន័យអំពីបេេវា៉េឡង់នេការបេើបេេស់ផលិតផលទាំងនេះ។ 5. ចេករំលេកលទ្ធភាពទទួលបានធនធានដេលតាមដានអត្ថិភាពនេផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មីក៏ដូចជ គំនិតផ្ដួចផ្ដើមគោលនយោ បាយថា្នេក់តំបន់ និងសកលដើមេបីធ្វើនិយតកម្មលើផលិតផលទាំងនេះ។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេស ក៏ដូចជការកសាងសមត្ថភាព ដើមេបីដាក់បមេេម ឬធ្វើនិយតកម្មលើផលិតផលថា្នេំជក់ចេញថ្មី រាប់បញ្ចូលទាំងតាមរយៈការពងេឹងការអនុវត្តយន្តការចេបាប់ជ ធរមានផងដេរ។ គោលបំណង 3.2៖ បង្កើតអភិកេមច្នេបេឌិតដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេបេឈមថ្មីនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ វិស័យថា្នេំជក់ និងវិស័យពាក់ព័ន្ធបានបង្កើនមូលធនរបស់ខ្លួនទៅលើការជំរុញការផេសព្វផេសាយតាមបេព័ន្ធអីុនធឺណិត ព័ត៌មានឌីជីថល បច្ចេកវិទេយាបេព័ន្ធចល័ត និងទមេង់ថ្មីនេបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយ ដើមេបីផលិតផលិតផលថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS បេភេទថ្មី ពងេីក វិសាលភាពផេសព្វផេសាយ និងពងេឹងសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងទីផេសារសកលរបស់ខ្លួនឱេយកាន់តេខា្លេំងកា្លេឡើង។ បរិយាកាសនេះបាន បង្កើនបញ្ហេបេឈមផ្នេកចេបាប់ថ្មីៗកាន់តេចេើនឡើងសមេេប់រដា្ឋេភិបាល។ ដើមេបីឆ្លើយតបឱេយមានបេសិទ្ធភាពទៅនឹងយុទ្ធសាសេ្តរបស់ វិស័យថា្នេំជក់ និងវិស័យពាក់ព័ន្ធ បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តក៏តេូវតេស្វេងរកភស្តុតាងអត្ថិភាព បច្ចេកវិទេយា និងព័ត៌មានល្អបំផុតដើមេបី ស្វេងរកវិធីសាសេ្តច្នេបេឌិតក្នុងការកាត់បន្ថយបេេវា៉េឡង់នេការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ និងការញៀននីកូទីន។ 44 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. បេើបេេស់ការច្នេបេឌិត រួមទាំង បច្ចេកវិទេយា ដើមេបីពងេឹងបេសិទ្ធភាពនេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ (GS2025 គោលបំណងយុទ្ធសាសេ្ត 1.2) និងដើមេបី៖ ក. គំទេដល់ការផ្ដេច់ថា្នេំជក់ និងការពេយាបាលការញៀនថា្នេំជក់ ដោយសេបតាមមាតេេ 14 នេអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំ ជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ ក៏ដូចជការពេយាបាលការ ញៀន នីកូទីន ខ. លើកកម្ពស់ការពងេឹងចេបាប់ និងអនុលោមភាពតាមវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ គ. រួមចំណេកដល់សកម្មភាពតាមដាន និងឃ្លេំមើល (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.5) និង ឃ. ធ្វើការសិកេសាសេេវជេេវដេលរួមចំណេកដល់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងការញៀននីកូទីន (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.3)។ 2. បង្កើនភាពជដេគូពហុវិស័យដើមេបីសមេបសមេួលដល់ការច្នេបេឌិត រាប់បញ្ចូលទាំងបច្ចេកវិទេយា និងវេទិកាបេព័ន្ធផេសព្វផេសាយ ឌីជីថលថ្មីៗដើមេបីបង្កើនការយល់ដឹងឱេយបានកាន់តេល្អបេសើរដល់បុគ្គលគោលដៅសមេេប់ការតស៊ូមតិការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និង ពងេឹងសារសុខភាពសាធារណៈជវិជ្ជមាន។ 3. ការបេើបេេស់ ការច្នេបេឌិត រាប់បញ្ចូលទាំងបច្ចេកវិទេយា និងវិទេយាសាសេ្តទិន្នន័យ ដើមេបីកំណត់អត្តសញ្ញេណ ធ្វើផេនការ និង វិភាគបញ្ហេបេឈម និងឱកាសអនាគត ពេមទាំងដើមេបីស្វេងយល់ឱេយបានកាន់តេល្អបេសើរអំពីឥរិយាបថរបស់ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ ក៏ដូចជវិស័យពាក់ព័ន្ធផេសងទៀត ការវិវឌេឍនេយុទ្ធសាសេ្តទីផេសាររបស់ ឧសេសាហកម្ម ថា្នេំជក់ និងការធ្វើទីផេសារផលិតផលថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS។ 4. ធ្វើការពិចារណាជមេើសគោលនយោបាយច្នេបេឌិត និងអភិកេមផេសេងទៀតដេលមានទសេសនវិស័យបញ្ចប់ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ ការលក់ ការផលិត ការនាំចូល ការចេកចាយ ការផ្គត់ផ្គង់ ឬការបង្ហេញ ក៏ដូចជ ការញៀននីកូទីន។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ការបេើបេេស់អភិកេមច្នេបេឌិតដើមេបីដោះសេេយបញ្ហេបេឈមនេការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ និងENDS/ENNDS។ 45 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 3 វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ស្វេងរក និងកំណត់អត្តសញ្ញេណបញ្ហេបេឈមថ្មីៗ និងដេលអាចជះឥទ្ធពិលដល់ការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់ និង ENDS/ ENNDSS ។ 2. ផ្ដល់ការគំទេបច្ចេកទេសក្នុងការដាក់បញ្ចូលនូវការច្នេបេឌិតទៅក្នុងផេនការសកម្មភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ 3. ជួយដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តក្នុងការវាយតម្លេ គំទេ និងពងេីកវិសាលភាពភាពច្នេបេឌិត។ 4. សមេបសមេួលការផ្លេស់ប្ដូរការអនុវត្តល្អរបស់បេទេសនីមួយៗ និងអភិកេមច្នេបេឌិតនៅក្នុងចំណោមបេទេស និងទីតាំង ភូមិសាសេ្ត។ 5. បង្កើតឱកាសចូលរួមជមួយនឹងវិស័យនានាដេលចូលរួមក្នុងការច្នេបេឌិត។ 6. បេើបេេស់បច្ចេកវិទេយាថ្មីៗ និងវិទេយាសាសេ្តទិន្នន័យដើមេបីកំណត់អត្តសញ្ញេណ ធ្វើផេនការ និងការវិភាគបញ្ហេបេឈម និងឱកាស អនាគត និងផេសព្វផេសាយព័ត៌មានដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ អំពីការគមេេមកំហេង និងឥរិយាបថ របស់ វិស័យថា្នេំជក់ និងវិស័យពាក់ព័ន្ធ ការវិវឌេឍផ្នេកយុទ្ធសាសេ្តទីផេសាររបស់វិស័យថា្នេំជក់ និងការធ្វើទីផេសាររបស់ផលិតផលថា្នេំជក់និង ENDS/ENNDS។ 7. គំទេដល់ជមេើសគោលនយោបាយច្នេបេឌិត និងអភិកេមផេសេងទៀតដេលមានទសេសនវិស័យ បញ្ចប់ការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ ការលក់ ការផលិត ការនាំចូល ការចេកចាយ ការផ្គត់ផ្គង់ ឬការបង្ហេញ ក៏ដូចជការញៀននីកូទីន។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំបច្ចេកទេស ឧបករណ៍ និង ជំនួយដើមេបីកំណត់អត្តសញ្ញេណ ធ្វើផេនការ និងវិភាគបញ្ហេបេឈម និងឱកាសអនាគត និងស្វេងយល់បន្ថេមអំពីការបេើបេេស់ការច្នេបេឌិតក្នុងការដោះសេេយ បញ ្ហេបេឈមនេការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ និង ENDS/ENNDS។ 46 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ផ្នែកយ៊ទ្ធសាសែ្ត 4 អនុវត្តអភិកោមទូទាំងរដ្ឋោភិបាល និងសង្គមទាំងមូលដើមោបីតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់ គោលបំណង 4.1៖ អនុវត្តអភិកេមទូទាំងរដា្ឋេភិបាល តាមរយៈការអនុញ្ញេតឱេយមានការចូលរួមពីសំណាក់វិស័យសុខាភិបាល និង វិស័យមិនមេនសុខាភិបាលនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ដេលមានបេសិទ្ធភាព ចាំបាច់តេូវតេមានការចូលរួមលក្ខណៈពហុវិស័យភាពជដេគូ និងបណា្ដេញរឹងមាំ។ នៅថា្នេក់ជតិ វិស័យសុខាភិបាលតេូវតេចូលរួមជមួយនឹងកេសួងនេរដា្ឋេភិបាល ដើមេបីលើកឡើងអំពីលក្ខណៈនេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំ ជក់ ឱេយបានគេប់ជេុងជេេយ។ បេទេសមួយចំនួនបានបង្កើតយន្តការពហុវិស័យរួចហើយ ដេលបានដើរជតួនាទីសមេបសមេួលដល់ការ ចូលរួមរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធថា្នេក់ជតិដេលចូលរួមនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ បេទេសនិងទីតាំងភូមិសាសេ្តមូយចំនួនតេូវបានលើក ទឹកចិត្តឱេយពិនិតេយមើលឯកសារទាំងនេះ ដើមេបីពិនិតេយមើលលទ្ធភាពទទួលយកមកអនុវត្ត ឬអនុវត្តឡើងវិញ។ កិច្ចសហការបេកបដោយ បេសិទ្ធភាពក៏ចាំបាច់តេូវតេមាននៅថា្នេក់តំបន់ និងសកលផងដេរ។ យន្តការជំរុញលេបឿនបង្កើតភាពជដេគូបេបច្នេបេឌិតគឺពិតជមាន សារសំខាន់ខា្លេំងណាស់ដើមេបីអនុវត្តឱេយបានជោគជ័យនូវកិច្ចអន្តរាគមន៍តេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. បង្កើតយន្តការសមេបសមេួលពហុវិស័យថា្នេក់ជតិដេលមានបេសិទ្ធភាព ដើមេបីធានាថាគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ មានសង្គតិភាព ក្នុងចំណោមទីភា្នេក់ងររដា្ឋេភិបាលពាក់ព័ន្ធនានា (ដូចជ កេសួងហិរញ្ញវត្ថុ សេដ្ឋវិទូសុខាភិបាល ទីភា្នេក់ងរ សិទ្ធិមនុសេស អាជ្ញេធរ ចំណូល និងគយ ជំនាញការទំនាក់ទំនង កេសួងយុត្តិធម៌ ទីភា្នេក់ងរពងេឹងការអនុវត្តចេបាប់ កេសួងអប់រំ ទីភា្នេក់ងរសុខុមាលភាពសង្គម និងអាជ្ញេធរបរិសា្ថេន) និងដើមេបីបង្កើត អនុវត្ត និងពងេឹងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងគោល នយោបាយ និងវិធានការពាក់ព័ន្ធនានា។(GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.1.4 និង 3.2.2) 2. ពិគេេះយោបល់ និងស្វេងរកជំនួយពីវិស័យផេសេងទៀតនៅក្នុងការរៀបចំករណីវិនិយោគពាក់ព័ន្ធដេលគំទេដល់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងឱេយវិស័យទាំងនោះចូលរួមនៅក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយ ការបេេសេ័យទាក់ទង និងការតស៊ូមតិ។ 3. គំទេអាជ្ញេធរដា្ឋេភិបាលថា្នេក់ជតិ និងថា្នេក់មូលដា្ឋេនក្នុងការបង្កើតយុទ្ធនាការបេេសេ័យទាក់ទងយុទ្ធសាសេ្ត និងសេចក្ដីបេកាស សេវា សាធារណៈ ជផ្នេកមួយនេយុទ្ធសាសេ្តពងេឹងការអនុវត្តដើមេបីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីគេេះថា្នេក់ចំពោះសុខភាព សង្គម និងបរិសា្ថេន ដេលបង្កឡើងដោយការបេើបេេស់ ថា្នេំជក់ និងការបេឈមនឹងផេសេង ថា្នេំជក់ និងការបញ្ចេញផេសេងពីផលិតផលថា្នេំជក់ ចេញថ្មី និង ENDS/ENNDS។ 4. ធានាថាគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់គឺមានសង្គតិភាពនៅពេញកម្មវិធីសុខាភិបាលទាំងមូលនៅក្នុងវិស័យសុខាភិបាល រាប់បញ្ចូលទាំងការពងេឹងបេព័ន្ធសុខាភិបាល ការផ្ដល់សេវាសុខភាពសកល (UHC) និងការទប់សា្កេត់ និងការបង្កេរជំងឺមិនឆ្លង។ 47 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 4 5. ពងេឹង និងលើកកម្ពស់ការសមេបសមេួល និងកិច្ចសហបេតិបត្តិការរវាងវិស័យសុខាភិបាល និងវិស័យមិនមេនសុខាភិបាល ជពិសេស កេសួងពាណិជ្ជកម្ម កេសួងទទួលបន្ទុកកិច្ចការវិនិយោគ និងកេសួងការបរទេស រាប់បញ្ចូលទាំងនៅក្នុងបរិបទនេការ ធ្វើការចរចាកិច្ចពេមពេៀងពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគអន្តរជតិ។ 6. ជំរុញការកសាងសមត្ថភាពនៅក្នងុការអនុវត្តការការពារវិធានការសុខភាពសាធារណៈ រាប់បញ្ចលូទំាងវិធានការតេតួពិនិតេយថា្នេ ំជក់ នៅកេេមកិច្ចពេមពេៀងពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគអន្តរជតិ ក៏ដូចជ សេបតាមសេចក្ដីសមេេចពាក់ព័ន្ធនេតុលាការពាណិជ្ជកម្ម អន្តរជតិ និងកេុមបេឹកេសាអភិវឌេឍអន្តរជតិ។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. វត្តមាននេយន្តការសមេបសមេួលពហុវិស័យថា្នេក់ជតិបេកបដោយបេសិទ្ធភាពសមេេប់ការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ (GS2025 គោល បំណងយុទ្ធសាសេ្ត 3.2) វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. សមេបសមេួលកិច្ចសហការពហុវិស័យនៅក្នុងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្ត រាប់បញ្ចូលទាំងវិស័យមិនមេនសុខាភិបាលរបស់ រដា្ឋេភិបាល ដើមេបីគំទេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 3.2.2)។ 2. ជួយដល់បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តនៅក្នុងការកំណត់ឱកាស រាប់បញ្ចូលទាំងការសមេបសមេួលជមួយនឹងអង្គការអន្តរ រដា្ឋេភិបាលពាក់ព័ន្ធ ដើមេបីរៀបចំករណីវិនិយោគ និងបេើបេេស់ករណីវិនិយោគទាំងនោះឱេយមានបេសិទ្ធភាព ក្នុងគោលបំណងតស៊ូ មតិជមួយនឹងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ និងនៅទូទាំងវិស័យរដា្ឋេភិបាលទាំងអស់។ 3. សមេបសមេួលការផ្លេស់ប្ដូរព័ត៌មានជមួយនឹងបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តផេសេងទៀតអំពីការអនុវត្តល្អនៅក្នុងបេទេស និងបទ ពិសោធន៍នៅក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសសមេេប់កិច្ចសមេបសមេួល ពហុវិស័យនៅក្នុងការដោះសេេយបញ្ហេតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ 48 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ គោលបំណង 4.2៖ អនុញ្ញេតឱេយរដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិចូលរួមនៅក្នុងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ទោះបីជចេបាប់ស្ដីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់តេូវបានអនុម័តជរួមនៅថា្នេក់ជតិក៏ដោយ ប៉ុន្តេការអនុវត្តជក់ស្ដេង និងការពងេឹងការ អនុវត្តចេបាប់ជរួម គឺជកិច្ចការមួយរបស់រដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិ ដូច្នេះហើយតេូវមានការបកសេេយចេបាប់នេះឱេយកា្លេយទៅជចេបាប់ និង គោលនយោបាយថា្នេក់កេេមជតិ។ អាជ្ញេធរមូលដា្ឋេនក៏មានចំណេះដឹងចេើនអំពីការអនុវត្ត និងបរិបទពងេឹងការអនុវត្តចេបាប់ផងដេរ ហើយយល់ល្អបំផុត តេូវមានសា្ថេប័នជំនាញ រចនាសម្ព័ន្ធ និងធនធានតេឹមតេូវដើមេបីអនុវត្តកម្មវិធី និងសកម្មភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ឱេយ មានបេសិទ្ធភាព។ ហេតុដូច្នេះ រដា្ឋេភិបាលថា្នេក់កេេមជតិគបេបីទទួលបានការគំទេដើមេបីធានាថា គោលនយោបាយ និងវិធានការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់សមេេចបាននូវគោលបំណងដេលបានកំណត់ និងអនុវត្តបានតេឹមតេូវ។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. គំទេដល់ការអនុម័ត ការអនុវត្ត និងការពងេឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថា្នេក់កេេមជតិ រាប់បញ្ចូលទាំង វិធានការនានាដេលមានចេងនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និង គោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 2. ដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ទៅក្នុងផេនការអភិវឌេឍន៍ថា្នេក់កេេមជតិ និងកម្មវិធីថា្នេក់មូលដា្ឋេនដេលពាក់ព័ន្ធ ជពិសេស តាមរយៈអភិកេមផ្អេកលើទីតាំងមានសុខភាពល្អ ដូចជ គំនិតផ្ដួចផ្ដើមទីកេុងមានសុខភាពល្អ និងកោះមានសុខភាពល្អ កម្មវិធីសាធារណៈធំៗ និងទីតាំង និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមផេសេងទៀត។ 3. ផ្ដល់វគ្គបណ្ដុះបណា្ដេលកសាងសមត្ថភាពសមេេប់អ្នកធ្វើចេបាប់ថា្នេក់កេេមជតិ និងមន្តេីសាធារណៈ រាប់បញ្ចូលទាំងមន្តេីរាជការ និងមន្តេីជប់ឆ្នេត ដោយធ្វើការងរនៅក្នុងផ្នេកដេលពាក់ព័ន្ធនឹងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ សេបតាមមាតេេ 5.3 នេអនុសញ្ញេស្តីពី ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ។ 4. ធ្វើការងរជមួយនឹងអាជ្ញេធររដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិ ឬរដ្ឋបាលមូលដា្ឋេនក្នុងការបង្កើតយន្តការតាមដានការអនុវត្ត ការពងេឹងការ អនុវត្ត និងការអនុលោមតាមគោលនយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់នៅក្នុងសហគមន៍។ 5. ចេករំលេកបទពិសោធន៍ជោគជ័យ និងឯកសារពីរដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិដេលបានដាក់បញ្ចលូដោយជោគជ័យនូវការតេតួ ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ទៅក្នុងផេនការអភិវឌេឍន៍របស់ខ្លួន និងបានអនុវត្តគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់បេកបដោយបេសិទ្ធភាព ពេមទាំង អនុវត្ត កម្មវិធី ដើមេបីទទួលសា្គេល់សមិទ្ធផលសមេេចបាននៅថា្នេក់កេេមជតិ។ 6. គំទេរដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមក្នុងការកំណត់ និងកៀរគរធនធានមនុសេស និងហិរញ្ញវត្ថុសមេេប់កិច្ចខិតខំបេឹងបេេងតេួតពិនិតេយថា្នេំ ជក់ នៅទីកេុង និងសហគមន៍។ សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. រដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិបានអនុម័ត អនុវត្ត និងពងេឹងការអនុវត្តវិធានការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងវិធានការដេលមាន ចេងនៅក្នុង អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្ត នេអនុសញ្ញេនេះផងដេរ។ 2. ដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ទៅក្នុងផេនការអភិវឌេឍន៍ថា្នេក់កេេមជតិ និងកម្មវិធីអភិវឌេឍន៍ ក្នុងមូលដា្ឋេន។ 49 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 4 វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ឆ្លុះបញ្ចេំងការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់នៅពេលគំទេអភិកេមនៅទីកន្លេងមានសុខភាព ដូចជគំនិតផ្ដួចផ្ដើមទីកេុងមានសុខភាពល្អ និងកោះមានសុខភាពល្អ កម្មវិធីសាធារណៈធំៗ និងទីតាំង និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមផេសេងទៀត។ 2. បង្កើតឱកាសសមេេប់ការកសាងសមត្ថភាពថា្នេក់កេេមជតិសមេេប់ការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់។ 3. បង្កើតឱកាសសមេេប់ការសិកេសាតាមបេបមិត្តអប់រំមិត្តនៅក្នុងចំណោមមន្តេីរដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិ។ 4. ចេករំលេកបទពិសោធន៍ជោគជ័យ និងឯកសារពីទីកេុង និងសហគមន៍ផេសេងទៀតដេលបានដាក់បញ្ចូលដោយជោគជ័យនូវការ តេួតពិនិតេយ និងបានអនុវត្តគោលនយោបាយតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់បេកបដោយបេសិទ្ធភាព រាប់បញ្ចូលទាំងការដាក់បញ្ចូល អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ទៅក្នុងផេនការអភិវឌេឍន៍ទីកេុងរបស់ខ្លួនផងដេរ។ 5. គំទេ និងចូលរួមជមួយនឹងបណា្ដេញទីកេុងគ្មេនថា្នេំជក់ ឬទីកេុងគ្មេនផេសេងបារី និងសហគមន៍ផេសេងទៀតនៅក្នុងបេទេស និង ទីតាំងភូមិសាសេ្ត និងសម្ព័ន្ធ និងបណា្ដេញពាក់ព័ន្ធផេសេងទៀត។ 6. គំទេបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តនៅក្នុងកិច្ចខិតខំបេឹងបេេងដើមេបីកំណត់ និងកៀរគរធនធានមនុសេស និងហិរញ្ញវត្ថុសមេេប់កិច្ច ខិតខំបេឹងបេេងតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់នៅក្នុងទីកេុង និងសហគមន៍។ 7. លើកកម្ពស់ និងចេករំលេកបទពិសោធន៍ជោគជ័យរបស់រដ្ឋបាលថា្នេក់កេេមជតិនៅថា្នេក់តំបន់ និងសកល។ សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលបានទទួលការណេនាំ ឧបករណ៍ និងជំនួយបច្ចេកទេសនៅក្នុងការដាក់បញ្ចូលការតេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ទៅក្នុងផេនការអភិវឌេឍន៍ថា្នេក់កេេមជតិ។ គោលបំណង 4.3៖ អនុញ្ញេតឱេយចូលរួម និងផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចដល់អង្គការសង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា អ្នកជំនាញផ្នេកសុខភាព និងអ្នកជំនាញផ្នេកផេសេងទៀត និងកេុមសហគមន៍ដើមេបីគំទេដល់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ ការចូលរួមរបស់អង្គការសង្គមសុីវិលគឺពិតជសំខាន់ខា្លេំងណាស់ក្នុងការសមេេចឱេយបាននូវគោលបំណងនេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក ់ ដូចដេលបានទទួលសា្គេល់យា៉េងចេបាស់លាស់នៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ វិស័យរដ្ឋ ចំាបាច់តេវូធ្វើការងរដោយសហការជមួយនឹងសមភាគីនៅក្នងុអង្គការសង្គមសីុវិល និងវិស័យឯកជនដេលមិនមេនជសម្ពន័្ធរបស់វិស័យ ថា្នេំជក់ ឬវិស័យពាក់ព័ន្ធផេសេងទៀត ដើមេបីអនុវត្ត តស៊ូមតិ និងកៀរគរសហគមន៍ឱេយចូលរួមបេកបដោយបេសិទ្ធភាព។ បេទេសនានាក៏គួរ អនុញ្ញេតឱេយសហគមន៍ និងកេុមអ្នកជំនាញ ដូចជ គេូបងេៀន មេធាវី និងអ្នកជំនាញថេទាំសុខភាព គំទេសកម្មភាពតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ ជមោើសវិធានការ និងគោលនយោបាយសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ធានានូវការអនុញ្ញេតឱេយមានការចូលរួម និងការចូលរួមយា៉េងទូលំទូលាយពីសំណាក់សង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា អ្នកជំនាញ ផ្នេកសុខភាព និងអ្នកជំនាញផ្នេកផេសេងទៀត និងកេុមសហគមន៍នៅក្នុងការរៀបចំតាក់តេងគោលនយោបាយ និងការពងេឹងការ អនុវត្ត ការវាយតម្លេ ការសេេវជេេវ និងការបេេសេ័យទាក់ទងដើមេបីធានាឱេយបាននូវការអនុវត្តបេកបដោយភាពជោគជ័យនូវគោល នយោបាយ និងវិធានការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងគោលនយោបាយ និងវិធានការនៅក្នុងអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ 50 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ ក៏ដូចជនៅក្នុងការ តាម ដានការជេៀតជេេកពីវិស័យថា្នេំជក់។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.1 និង 2.2.3) 2. គំទេដល់ការចូលរួមរបស់សង្គមសុីវិលដើមេបីកៀរគរធនធានសមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ 3. ដាក់បញ្ចូល ធ្វើសមាហរណកម្ម និងពងេីកវិសាលភាពការតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់ទៅក្នុងការ បណ្ដុះបណា្ដេលបុគ្គលិកសុខាភិបាល និងអ្នកជំនាញផេសេងទៀត ដូចជ គេូបងេៀន មេធាវី បុគ្គលិកបមេើសង្គម និងមន្តេីរដា្ឋេភិបាល។ 4. ដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងការដាក់បញ្ចូលការផ្ដេច់ថា្នេំជក់សេបតាមមាតេេ 14 នេអនុសញ្ញេ ស្តីពី ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្តនេអនុសញ្ញេនេះ ទៅក្នុង កម្មវិធីសិកេសាសមេេប់អ្នកជំនាញសុខាភិបាល រដ្ឋបាលសុខាភិបាល និងបុគ្គលិកសុខាភិបាល រាប់បញ្ចូលទាំង ការកំណត់ លក្ខខណ្ឌតមេូវការបន្តការអប់រំ និងសកម្មភាពកសាងសមត្ថភាពផេសេងៗទៀត។ 5. អនុញ្ញេតឱេយអង្គភាពវិស័យឯកជនដេលមិនមេនជសម្ព័ន្ធរបស់វិស័យថា្នេំជក់ ឬឧសេសាហកម្មពាក់ព័ន្ធផេសេងទៀតចូលរួមដើមេប ី គំទេ ដល់កិច្ចខិតខំបេឹងបេេងតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់។ 6. ធានាថាមានសមាជិកសង្គមសីុវិលនៅក្នងុយន្តការសមេបសមេលួពហុវិស័យជតិដើមេបីការតេតួពិនិតេយថា្នេជំក់។ (GS2025 គោល បំណងជក់លាក់ 3.2.2) សូចនាករសមោោប់បោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត 1. ដាក់បញ្ចូលសង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា អ្នកជំនាញផ្នេកសុខភាព និងអ្នកជំនាញផ្នេកផេសេងទៀត និងកេុមសហគមន៍ ទៅ ក្នុងការរៀបចំ និងការអនុវត្តអភិកេមតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថា្នេក់ជតិ និងយន្តការសមេបសមេួលពហុវិស័យ។ (GS2025 គោល បំណងយុទ្ធសាសេ្ត 2.2) វិធានការសមោោប់អង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេស គោលការណ៍ណេនាំ អនុសាសន៍ និងឧបករណ៍នានាដើមេបីជួយបណា្ដេបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តនានា ពងេឹងការចូលរួមរបស់សង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា អ្នកជំនាញផ្នេកសុខភាព និងអ្នកជំនាញផ្នេកផេសេងទៀត និងកេុមសហគមន៍ ពេមទាំងចេករំលេកការអនុវត្តល្អផងដេរ។ 2. ស មេបសមេួលដល់អន្តរទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហការក្នុងចំណោមសង្គមសីុវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា និងកេុមផេសេងទៀត មកពី បណា្ដេ បេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តផេសេងៗគ្នេ។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 2.2.2) 3. ដាក់បញ្ចូលសង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា និងកេុមផេសេងទៀតនៅក្នុងការធ្វើផេនការ ការអនុវត្ត ការវាយតម្លេការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងសកម្មភាពពាក់ព័ន្ធផេសេងៗទៀត។ 4. ធ្វើការងរយា៉េងជិតស្និតជមួយនឹង មជេឈមណ្ឌលសមេបសមេួលអង្គការសុខភាពពិភពលោក និងមជេឈមណ្ឌលចំណេះដឹង អនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅក្នុងការជួយបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្ត និងសមេប សមេួលការចូលរួមជមួយនឹងសង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា និងកេុមផេសេងទៀត។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.2.2) 5. គំទេដល់ការដាក់បញ្ចូលការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ទៅក្នុងកម្មវិធីសិកេសាសមេេប់អ្នកជំនាញផ្នេកសុខភាព រដា្ឋេបាលសុខាភិបាល និងបុគ្គលិកសុខាភិបាល រាប់បញ្ចូលទាំង ការកំណត់លក្ខខណ្ឌតមេូវការបន្តការអប់រំ និងសកម្មភាពកសាងសមត្ថភាពផេសេង ទៀត។ 51 ផ្នោកយុទ្ធសស្តោ គោលបំណង វិធានការ និងសូចនាករ - ផ្នេកយុទ្ធសាសេ្ត 4 សូចនាករអង្គការសុខភាពពិភពលោក 1. ចំនួនបេទេស និងទីតាំងភូមិសាសេ្តដេលអនុញ្ញេតឱេយសង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា អ្នកជំនាញសុខភាព និងអ្នកជំនាញផេសេងទៀត និងកេុមសហគមន៍ចូលរួមនៅក្នុងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមតេួតពិនិតេយថា្នេំជក់បេបសហការ ដូចជកម្មវិធី South–South និងកម្មវិធីសហ បេតិបត្តិការតេីភាគី។ (GS2025 គោលបំណងជក់លាក់ 1.2.1) 2. អនុញ្ញេតឱេយសង្គមសុីវិល គេឹះសា្ថេនសិកេសា និងកេុមផេសេងទៀតចូលរួមនៅក្នុងការធ្វើផេនការការអនុវត្ត និងការវាយតម្លេការ តេួត ពិនិតេយ ថា្នេំជក់ និងសកមក្មភាពពាក់ព័ន្ធផេសេងៗទៀត។ 52 ផែនការសកម្មភាព ថ្នែក់តំបន់សមែែប់ការតែួតពិនិតែយ ថ្នែំជក់នៅតំបន់ប៉ែស៊ីហ្វិកខាងលិច(ឆ្នែ2ំ020-2030) ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកតំបន់មានសុខភាពល្អ និងគ្មោនថ្នោំជក់ 4. របៀបអន៊វត្ត គំទែ និងវាយតម្លែផែនការ សកម្មភាពថ្នែក់តំបន់ អង្គការសុខភាពពិភពលោកនឹងធ្វើការងារជាមួយនឹងបោទោស និងទីតំងភូមិសសោ្ត និងដោគូផោសោងៗទៀតឆ្ពោះទៅពន្លឿនការ អនុវត្តគោលនយោបាយ និងវិធានការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់ រាប់បញ្ចូលទាំងវិធានការនានានៅក្នុង អនុសញ្ញោស្តីពីការតោួតពិនិតោយ ថ្នោំជក់ របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណោនាំសមោោប់ការអនុវត្តនោអនុសញ្ញោនោះ។ ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ គឺជសមាសភាគមូលដា្ឋេនឆ្ពេះទៅសមេេចបាននូវគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព និងផេនការ សកម្មភាពជំងឺមិនឆ្លងថា្នេក់តំបន់ និងសកល។ ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ក៏ជទិដ្ឋភាពគន្លឹះមួយផងដេរនេការងរ ដេលអង្គការសុខភាព ពិភពលោកកំពុងអនុវត្តជមួយនឹងទីភា្នេក់ងរផេសេងៗទៀតរបស់អង្គការសហបេជជតិ និងអង្គការអន្តររដា្ឋេភិ បាលថា្នេក់តំបន់ដើមេបីអនុវត្ត ឱេយបានពេញលេញនូវអនុសញ្ញេស្តីពីការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក និងគោលការណ៍ណេនាំសមេេប់ការអនុវត្ត នេអនុសញ្ញេនេះ និងដើមេបីឆ្ពេះទៅសមេេចបាននូវគោលដៅថា្នេក់ជតិ តំបន់ និងសកល។ ការតាមដានតាមកាលកំណត់ទៅលើវឌេឍនភាពនេការអនុវត្តផេនការសកម្មភាពថា្នេក់តំបន់សមេេប់ការតេួតពិនិតេយ ថា្នេំជក់ថា្នេក់តំបន់ បា៉េសុីហ្វិកខាងលិច (ឆ្នេំ2020-2030) នឹងតេូវអនុវត្តដោយបេើបេេស់ទិន្នន័យមានសេេប់តេឹមកមេិតវិសាលភាពដេលអាចអនុវត្តបាន។ ការវាយតម្លេរយៈពេលមធេយម និងបញ្ចប់អាណត្តិទៅលើវឌេឍនភាពគឺគមេេងនឹងធ្វើឡើងសមេេប់ឆ្នេំ2025 និងឆ្នេំ2030 ដេលលទ្ធផលរក ឃើញនឹងតេូវរាយការណ៍ជូនគណៈកមា្មេធិការថា្នេក់តំបន់ទទួលបន្ទុកតំបន់បា៉េសុីហ្វិកនៅក្នុងឆ្នេំដដេល។ 53 សនា្ទែន៊កែម បោព័ន្ធបញ្ជូនសរធាតុនីកូទីនអោឡិចតោូនិក (ENDS) ជផលិតផលមានចេើនថា្នេក់ ដេលមានបំពង់ម៉ូប៊ិនដំណើរការដោយអគ្គិសនីដើមេបីកម្ដេមា៉េទេីសរាវ ឬអីុរាវ ដេលមានផ្ទុកសារធាតុ រំលាយជតិនីកូទីន (ឧទាហរណ៍ propylene glycol ដោយមាន ឬគ្មេនគ្លីសេរ៉ុល) ហើយជទូទៅគឺមានផ្ទុកសារធាតុធ្វើឱេយមាន រសជតិ។ អ្នកបេើបេេស់ ហឺតផេសេងចូល ដេលមានកំហាប់នីកូទីនក្នុងកមេិតផេសេងៗគ្នេ ដេលជសារធាតុរំញោចមជេឈមណ្ឌល បេព័ន្ធបេសាទធ្វើឱេយញៀន។ ENDS រាប់បញ្ចូលទាំងបារីអេឡិចតេូនិក និងឧបករណ៍ផ្ដេច់បារី។ បោព័ន្ធអគ្គីសនីចោកចាយគ្មោននីកូទីន (ENNDS) ជកេុមមួយនេផលិតផលចំរុះ ដេលមានប៉ូបីនដំណើរការដោយអគ្គីសនី តេូវបានបេើ សមេេប់កំដៅវត្ថុរាវ ដេលជលេបាយ នេ ធាតុរលាយ (ឧទាហរណ៍ បេូពីឡេន គ្លីកូល ដោយមានឬមិនមាន គ្លីសេរ៉ុល) ហើយជទូទៅមានដាក់រសជតិ តេគ្មេននីកូទីន។ អ្នកបេើបេេស់សេូបចូលចំហាយដេលបានមកលេបាយដេលតេូវកំដៅ។ បេព័ន្ធអគ្គីសនីចេកចាយគ្មេននីកូទីនរាប់បញ្ចូលទាំង បារី អេឡិចតេូនិក និង ឧបករណ៍បឺតផេសេងៗ។ ផលិតផលថ្នោំជក់ចោញថ្មី ផលិតផលដេលធ្វើពីវត្ថុធាតុដើមស្លឹកថា្នេំជក់ទាំងសេុង ឬដោយផ្នេក ដេលផលិតឡើងដើមេបីជក់ បឺត ចុក ហឺត ឬសេូបចូល ដេល តេូវបាន ឬអាចនឹងតេូវបានផលិតដើមេបីលក់ ឬចេកចាយជូនអ្នកបេើបេេស់ ដេលអាចមានបញ្ចូលបច្ចេកវិទេយា ឬមធេយាបាយ ផេសេងៗទៀតដើមេបីភា្ជេប់ ជបេព័ន្ធបញ្ជូននីកូទីនមិនមេនសមេេប់ពេយាបាលជំងឺ ហើយរាប់បញ្ចូលទាំងផលិតផលថា្នេំជក់កម្ដេផង ដេរ។ យុទ្ធសស្តោសកលដើមោបីពន្លឿនការតោួតពិនិតោយថ្នោំជក់៖ ជំរុញការអភិវឌោឍបោកបដោយចីរភាព តមរយៈការអនុវត្ត អនុសញ្ញោស្តីពី ការតោួតពិនិតោយថ្នោំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ឆ្នោំ2019-2025 (GS2025) យុទ្ធសាសេ្តដេលបានអនុម័តដោយសន្នសីិទរដ្ឋហត្ថលេខីនេអនុសញ្ញេស្តពីីការតេតួពិនិតេយ ថា្នេជំក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក នាសម័យបេជុំលើកទីបេេំបី (សេចក្ដីសមេេច FCTC/COP8(16) និងឧបសម្ព័ន្ធ 1 នេឯកសារ FCTC/COP8/11) ដើមេបីកំណត់ អាទិភាពផ្នេកវិធានការ សំដៅពងេឹងការអនុវត្តអនុសញ្ញេនេះ។ ផលិតផលថ្នោំជក់កម្ដោ (HTPs) ផលិតផលថា្នេំជក់ដេលបេើបេេស់ឧបករណ៍ដំណើរការដោយអគ្គិសនីដើមេបីកម្ដេថា្នេំជក់ ប៉ុន្តេមិនដុតវាឡើយ ដើមេបីបង្កើតបានជ ផេសេងដេលមានជតិនីកូទីន និងសារធាតុគីមីផេសេងទៀត សមេេប់ឱេយអ្នកបេើបេេស់សេូបចូល។ HTPs មានសារធាតុបន្ថេមនីកូទីន និងមិនមេននីកូទីន ហើយជរឿយៗ គឺមានរសជតិអ្វីមួយ។ ជរឿយៗ HTPs តេូវបានរចនាឡើងតាមលំនាំឥរិយាបថនេការជក់ បារីធម្មតា ហើយផលិតផលខ្លះទៀត តេូវបានរចនាឡើងឱេយមានរូបរាងសេដៀងគ្នេទៅនឹងបារីដេលមានដាក់ថា្នេំជក់នៅខាងក្នុង ដើមេបីកម្ដេ។ ការតោួតពិនិតោយថ្នោក់ជាតិដោយស្ម័គោចិត្ត ជដំណើរការមួយ ដេលរដ្ឋសមាជិកនេអង្គការសហបេជជតិបេើបេេស់ដើមេបីរៀបរាប់អំពីបទពិសោធន៍អនុវត្តការងររបស់ខ្លួន ឆ្ពេះទៅសមេេចបាននូវគោលដៅអភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព រាប់បញ្ចូលទាំង ភាពជោគជ័យ បញ្ហេបេឈម និងបទពិសោធន៍ ក្នុងគោលបំណងពន្លឿនការអនុវត្តរបៀបវារៈសមេេប់អភិវឌេឍន៍បេកបដោយចីរភាព ឆ្នេំ2030។ WHO Western Pacific Region PUBLICATION ISBN-13 978 92 9061 913 0