ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຍຸດທະສາດການຮ�ວມມືລະຫວ�າງ ສປປ ລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ ສະບັບນີ້ ໄດ�ຂະຫຍາຍເວລາໃຫ� ກວມເອົາໄລຍະປີ 2017-2023
ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 WPRO/2017/DPM/001 © World Health Organization 2017 All rights reserved. Photo credits Cover: ©WHO/Yoshi Shimizu Inside pages: ©WHO/Yoshi Shimizu ສາລະບານ ຄຳສັບຫຍໍ້ ..............................................................................................................vi ຄຳນຳ ..................................................................................................................vii ພາກສັງລວມ ........................................................................................................ viii 1. ພາກສະເໜີ ...................................................................................................... 1 2. ການພັດທະນາ ແລະ ສະພາບສາທາລະນະສຸກ ໃນ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ................................................................................................... 3 2.1. ຜົນສຳເລັດດ້ານການພັດທະນາ ແລະ ສີ່ງທ້າທາຍທີ່ຄົງຄ້າງ ............................... 3 2.2. ຜົນສຳເລັດດ້ານສາທາລະນະສຸກ ແລະ ສີ່ງທ້າທາຍທີ່ຄົງຄ້າງ ............................. 4 2.3. ແຜນຍຸດທະສາດ, ບຸລິມະສິດ ແລະ ແຜນການແຫ່ງຊາດ .................................. 4 2.4. ການຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອການພັດທະນາ ແລະ ການເປັນຄູ່ຮ່ວມງານ ........................ 5 3. ບັນດາເປົ້າໝາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ແລະ ການປະກອບສ່ວນຂອງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ .............................................................................. 7 4. ແຜນຍຸດທະສາດ ສຳລັບການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ WHO.................................................................................. 9 ຍຸດທະສາດບຸລິມະສິດ 1. ຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງລະບົບສາທາລະນະສຸກ ເພື່ອກ້າວໄປສ່ ູ ການປົກຄຸມສຸຂະພາບທຸກຖ້ວນໜ້າ .................................................................. 10 ຍຸດທະສາດບຸລິມະສິດ 2: ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດບັນດາແຜນງານສາທາລະນະສຸກ ທ່ີສຳຄັນຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ ............................................................................. 12 ຍຸດທະສາດບຸລິມະສິດ 3: ການສົ່ງເສີມຄວາມປອດໄພດ້ານສຸຂະພາບ ...................... 17 ຍຸດທະສາດບຸລິມະສິດ 4: ການປຶກສາຫາລືດ້ານນະໂຍບາຍ ແລະ ຂໍການສະໜັບ ສະໜູນຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ .............................................................................. 19 ຍຸດທະສາດບຸລິມະສິດ 5: ຄູ່ຮ່ວມງານທີ່ຕັ້ງໜ້າຢູ່ໃນຂົງເຂດພາກພື້ນລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ອາຊຽນ ............................................................................................... 21 5. ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນຍຸດທະສາດ .................................................................... 23 5.1 ຮູບແບບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ..................................................................... 23 5.2 ການປະກອບສ່ວນຂອງກອງເລຂາ WHO .................................................... 25 5.3 ການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນຜົນ ................................................................. 25 ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ. ຕົວຊີ້ວັດຫລັກດ້ານວຽກງານສາທາລະນະສຸກ ................................ 26 ເອກະສານອ້າງອີງ ................................................................................................. 29 vi ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຄຳສັບຫຍໍ້ AMR ການ ດື້ ຕໍ່ ຢາ ຕ້ານ ເຊື້ອ ASEAN ສະ ມາ ຄົມ ປະ ຊາ ຊາດ ເອ ເຊຍ ຕາ ເວັນ ອອກ ສ່ຽງ ໃຕ້ CCS ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ຮ່ວມ ມື ປະ ຈຳ ປະ ເທດ GDP ລວມ ຍອດ ຜະ ລິດ ຕະ ພັນ ພາຍ ໃນ HSDP8 ແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຄັ້ງ ທີ່ ແປດ IHR (2005) ລະ ບຽບ ການ ສາ ກົນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ (2005) LDC ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ MDG ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແຫ່ງ ສະ ຫັດ ສະຫ ວັດ NCD ພະ ຍາດ ບໍ ່ຕິດ ຕໍ່ NSEDP8 ແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ - ສັງ ຄົມ ຄັ້ງ ທີ່ ແປດ SDGs ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ TB ວັນນະໂຣກ ປອດ UHC ການ ປົກ ຄຸມ ສຸ ຂະ ພາບ ທຸກ ຖ້ວນ ໜ້າ UXO ລະ ເບີດ ບໍ່ ທັນ ແຕກ WHO ອົງ ການ ອະ ນາ ໄມ ໂລກ vii viii ພາກ ສັງ ລວມ ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ຮ່ວມ ມື ປະ ຈຳ ປະ ເທດ (CCS) ປະ ກອບ ມີ ວິ ໄສ ທັດ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ໄລ ຍະ ກາງ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມ ືຂອງ ອົງ ການ ອະ ນາ ໄມ ໂລກ (WHO) ກັບ ປະ ເທດ ໃດ ໜຶ່ງ ທີ່ ເປັນ ສະ ມາ ຊິກ ໃນ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ເພື່ອ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ, ຍຸດ ທະ ສາດ ແລະ ແຜນ ການ ທາງ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ລະ ດັບ ຊາດ ປະ ຈຳ ປະ ເທດ. ລັດ ຖະ ບານ ແຫ່ງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO, ໂດຍ ຜ່ານ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ກັບ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ດ້ານ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ດ້ານ ການ ພັດ ທະ ນາ ອື່ນໆ, ໄດ້ ພ້ອມ ກັນ ສ້າງ ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ຮ່ວມ ມື ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO ສຳ ລັບ ໄລ ຍະ 2017-2021. ບັນ ດາ ບຸ ລ ິມະ ສິດ ທາງ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ຂອງ CCS ສະ ບັບ ນີ້ ແມ່ນ ອີງ ໃສ່ ແລະ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ກອບ ວຽກ ການ ປະ ຕິ ຮູບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຂອງ ສປປ ລາວ ລະ ດັບ ຊາດ ໄລຍະ 2013-2015, ແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ຂະ ແໜງ ສາ ທາະ ລະ ນະ ສຸກ ຄັ້ງ ທີ 8 (2016-2020), ກອບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທ ິປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ ອົງ ການ ສະ ຫະ ປະ ຊາ ຊາດ (2017-2021) ແຜນ ງານ ການ ຮ່ວມ ມ ືວຽກ ງານ ໂດຍ ທົ່ວ ໄປ ຄັ້ງ ທີ 12 ຂອງ WHO (2014-2019) ແລະ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ (SDGs). ໃນ ຖາ ນະ ທີ ່ເປັນ ໜຶ່ງ ໃນ ລະ ບົບ ເສດ ຖະ ກິດ ທີ ່ເຕີບ ໂຕ ໄວ ໃນ ພາກ ພື້ນ ປາ ຊີ ຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ ທີ່ WHO ດຳ ເນີນ ງານ, ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ກ ໍແມ່ນ ປະ ເທດ ໜຶ່ງ ທີ່ ໄດ້ ມີ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ຢ່າງ ວ່ອງ ໄວ ຢູ ່ໃນ ບັນ ດາ ຊຸມ ປີ ຜ່ານ ມາ. ສປປ ລາວ ໄດ້ ບັນ ລຸ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ການ ເປັນ ປະ ເທດ ທີ່ ມີ ລາຍ ຮັບ ປານ ກາງ ລະ ດັບ ຕ່ຳ ໃນ ປີ 2011 ແລະ ກ ໍເປັນ ໄປ ຕາມ ແຜນ ທີ່ ຈະ ບັນ ລຸ ເງື່ອນ ໄຂ ການ ຫລຸດ ພົ້ນ ຈາກ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ ພາຍ ໃນ ປີ 2020. ການ ເຕີບ ໂຕ ທາງ ເສດ ຖະ ກິດ ໄດ ້ໄປ ຄຽງ ຄູ່ ກັບ ການ ຫລຸດ ຜ່ອນ ອັດ ຕາ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ ໃນ ເຂດ ຊົນ ນະ ບົດ, ແຕ ່ວ່າ ກໍ ່ເປັນ ໄປ ດ້ວຍ ຈັ່ງ ຫວະ ທີ ່ຊັກ ຊ້າ ກວ່າ ການ ຄາດ ຄະ ເນ ໄວ້ ເນື່ອງ ຈາກ ຄວາມ ຈຳ ກັດ ໃນ ການ ສ້າງ ວຽກ ເຮັດ ງານ ທຳ, ການ ເຕີບ ໂຕ ຂອງ ລາຍ ຮັບ ຢູ ່ໃນ ລະ ດັບ ຕຳ່ ແລະ ຍັງ ມີ ຄວາມ ບອບ ບາງ ໃນ ລະ ດັບ ສູງ. [1] ການ ມຸ່ງ ໜ້າ ເພື່ອ ບັນ ລ ຸການ ເຕີບ ໂຕ ແບບ ຍືນ ຍົງ ແລະ ແບບ ສະ ເໝີ ພາບ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ສ່ິງ ທ້າ ທາຍ ສຳ ລັບ ສປປ ລາວ ໃນ ຫລາຍ ປ ີຂ້າງ ໜ້າ ຖ້າ ຫາກ ວ່າ ຈະ ເຮັດ ໃຫ້ ວຽກ ງານ ຂອງ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ ໃຫ້ ກວມ ເອົາ ໝົດ ທຸກ ຄົນ. ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ໄດ້ ມີ ຄວາມ ຄືບ ໜ້າ ຢ່າງ ພົ້ນ ເດັ່ນ ໃນ ການ ປັບ ປຸງ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃຫ້ ແກ ່ປະ ຊາ ຊົນ ເຊິ່ງ ເຮັດ ໃຫ້ ອັດ ຕາ ການ ມີ ອາ ຍຸ ຍືນ ສະ ເລ່ຍ ບັນ ລຸ ໄດ້ 66 ປີ ໃນ ປີ 2013. [2] ຄວາມ ຄືບ ໜ້າ ໃນ ການ ສະ ໜອງ ການ ບໍ ລິ ການ ແລະ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບໍ ລິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໄດ ້ສະ ແດງ ອອກ ໃຫ ້ເຫັນ ໃນ ການ ບັນ ລຸ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແຫ່ງ ສະ ຫັດ ສະ ຫ ວັດ ທີ ່ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ນະ ໂຍ ບາຍ ແຫ່ງ ຊາດ ໃນ ການ ເຮັດ ໃຫ ້ປະ ເທດ ຫລຸດ ພົ້ນ ອອກ ຈາກ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ ໄດ້ ສະ ແດງ ໃຫ ້ເຫັນ ພັນ ທະ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ລົງ ທຶນ ເພີ່ມ ເຕີມ ເຂົ້າ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຂັ້ນ ພື້ນ ຖານ ເພື່ອ ຮັບ ປະ ກັນ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບ ໍລິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ບັນ ດາ ເຂດ ຫ່າງ ໄກ ສອກ ຫລີກ ແລະ ເຂດ ພູ ດອຍ ເພື່ອ ບັນ ລຸ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ຫລຸດ ພົ້ນ ອອກ ຈາກ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ ໂດຍ ການ ຫລຸດ ຜ່ອນ ອັດ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ. ອີກ ດ້ານ ໜຶ່ງ, ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ແຫ່ງ ຊາດ ເພື່ອ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃຫ້ ແກ່ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ກຳ ລັງ ເລັງ ໃສ ່ແກ້ ໄຂ ບັນ ດາ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ່ ພວມ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃໝ່ ເຊິ່ງ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ສັງ ຄົມ ຢ່າງ ໄວ ວາ, ການ ເຊື່ອມ ສານ ເຂົ້າ ກັບ ພາກ ພື້ນ ຢ່າງ ເລິກ ເຊິ່ງ ແລະ ການ ປ່ຽນ ແປງ ຂອງ ດິນ ຟ້າ ອາ ກາດ. ການ ຈັດ ສັນ ງົບ ປະ ມານ ພາຍ ໃນ ເພີ່ມ ເຕີມ ໃຫ້ ແກ່ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຈະ ທົດ ແທນ ການ ຫລຸດ ລົງ ຂອງ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຈາກ ຕ່າງ ປະ ເທດ ອັນ ເນື່ອງ ມາ ຈາກ ການ ຫລຸດ ພົ້ນ ຈາກ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ການ ເປັນ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ ຕາມ ທີ່ ຄາດ ຄະ ເນ ໄວ້. ພາກ ລາຍ ຈ່າຍ ຂອງ ລັດ ເຂົ້າ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ຍັງ ຢູ່ ໃນ ລະ ດັບ ຕຳ່, ແລະ ການ ສະ ໜອງ ການ ບ ໍລິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຍັງ ຈະ ສືບ ຕໍ່ ເອື່ອຍ ອີງ ໃສ່ ການ ຈ່າຍ ເງິນ ຂອງ ຄົນ ເຈັບ ແລະ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ທາງ ການ ເງິນ ຈາກ ຕ່າງ ປະ ເທດ. ຜູ້ ທີ່ ມີ ປະ ກັນ ສຸ ຂະ ພາບ ໃນ ກຸ່ມ ຜູ ້ທຸກ ຍາກ ແມ່ນ ຍັງ ຕໍ່າ ກວ່າ 15% ແລະ ພາ ລະ ແບກ ຫາບ ຮຸນ ແຮງ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພາບ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ປັດ ໃຈ ຫລັກ ທີ່ ເຮັດ ໃຫ ້ປະ ຊາ ຊົນ ກັບ ຄືນ ໄປ ສູ ່ພາ ວະ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ ຄື ເກົ່າ. [1] ກອບ ວຽກ ການ ປະ ຕິ ຮູບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຂອງ ix ສປປ ລາວ ໄລ ຍະ 2013-2025 ໄດ້ ວາງ ທິດ ທາງ ຍຸດ ທະ ສາດ ເພື່ອ ບັນ ລຸ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ ່ມ ີ ຄວາມ ພ້ອມ ໃນ ການ ຮັບ ມື ກັບ ສະ ພາບ ຕ່າງໆ ແລະ ການ ປົກ ຄຸມ ສຸ ຂະ ພາບ ທຸກ ຖ້ວນ ໜ້າ (UHC) ພາຍ ໃນ ປີ 2025 ລວມ ທັງ ການ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ຂອງ ລາຍ ຈ່າຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ. ການ ແກ້ ໄຂ ບັນ ດາ ອ ຸປະ ສັກ ທາງ ດ້ານ ວັດ ທະ ນະ ທຳ, ດ້ານ ການ ເງິນ ແລະ ພູມ ລຳ ເນົາ ຊຶ່ງ ເປັນ ອຸ ປະ ສັກ ຕໍ່ ບັນ ດາ ກຸ່ມ ຄົນ ທີ່ ຍັງ ມີ ຄວາມ ສ່ຽງ ໃນ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບໍ ລິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ພາຍ ໃຕ້ ຈຸດ ປະ ສົງ ເພື່ອ ບັນ ລຸ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃຫ້ ມີ ຄວາມ ສະ ເໝີ ພາບ ຫລາຍ ກວ່າ ເກົ່າ ແມ່ນ ໄດ້ ກຳ ນົດ ໄວ້ ຢູ ່ໃນ ແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຄັ້ງ ທີ 8 ແລະ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ອື່ນໆ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ. ການ ຜັນ ຂະ ຫຍາຍ ວຽກ ງານ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ ( SDG ) ເປັນ ໂອ ກາດ ໜຶ່ງ ໃຫ້ ແກ່ ການ ປັບ ປຸງ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ການ ບໍ ລິ ການ ຢູ່ ຂັ້ນ ທ້ອງ ຖິ່ນ ແລະ ເພີ່ມ ຄວາມ ເຊື່ອ ໝັ້ນ ໃຫ້ ແກ່ ປະ ຊາ ຊົນ ໃນ ດ້ານ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ທັງ ໝົດ ນີ້ ຈະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ໃນ ການ ບັນ ລຸ ບັນ ເປົ້າ ໝາຍ ທີ ່ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ສຸ ຂະ ພາບ ແມ່ ແລະ ເດັກ, ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ, ພະ ຍາດ ຕິດ ຕໍ່, ແລະ ພະ ຍາດ ເຂດ ຮ້ອນ ບາງ ຢ່າງ ທີ່ ຂາດ ການ ເອົາ ໃຈ ໃສ່. ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ຍັງ ຈະ ສືບ ຕໍ່ ຜະ ເຊີນ ໜ້າ ກັບ ການ ລະ ບາດ ຂອງ ພະ ຍາດ ຕິດ ຕໍ່ ແບບ ປົກ ກະ ຕິ. ການ ໄປ ມາ ຫາ ສູ ່ກັນ ຂອງ ຄົນ ລະ ຫວ່າງ ປະ ເທດ ທີ່ ເພີ້ ມ ຂື້ນ ແລະ ການ ປ່ຽນ ແປງ ດິນ ຟ້າ ອາ ກາດ ຄາດ ວ່າ ຈະ ພາ ໃຫ້ ມີ ຄວາມ ກົດ ດັນ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ໃນ ດ້ານ ຄວາມ ສາ ມາດ ຂອງ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ປ້ອງ ກັນ, ຕິດ ຕາມ ແລະ ຄວບ ຄຸມ ພະ ຍາດ ລະ ບາດ. ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ສ່ວນ ຫລາຍ ນີ້ ແມ່ນ ບໍ່ ສາ ມາດ ແກ້ ໄຂ ໄດ້ ໂດຍ ລຳ ພັງ ແຕ່ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ແລະ ຖະ ແຫລງ ການ ວຽງ ຈັນ ສຳ ລັບ ການ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ການ ພັດ ທະ ນາ ທີ່ ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ (2016-2025) ແມ່ນ ກອບ ວຽກ ອັນ ໜຶ່ງ ສຳ ລັບ ການ ຕອບ ໂຕ້ ບັນ ຫາ ແບບ ປະ ສົມ ປະ ສານ ເຊິ່ງ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ກົມ ກອງ, ກະ ຊວງ ແລະ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ. CCS ສະ ບັບ ນີ້ ແມ່ນ ອີງ ໃສ່ ທ່າ ແຮງ ໄດ ້ປຽບ ຂອງ WHO ໃນ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ສປປ ລາວ ເພື່ອ ແກ້ ໄຂ ບັນ ດາ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ທີ່ ມີ ຢູ່ ແລະ ບັນ ຫາ ທາງ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ່ ຮີບ ດ່ວນ ຕ່າງໆ ແລະ ອີງ ໃສ່ ການ ວິ ເຄາະ ສະ ພາບ ການ ດ້ານ ສາ ທາະ ລະ ນະ ສຸກ ຢູ ່ໃນ ສປປ ລາວ, CCS ສະ ບັບ ນີ້ ຍັງ ໄດ້ ຮັບ ຂໍ້ ມູນ ຈາກ ຂະ ບວນ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ເຊິ່ງ ມ ີການ ພົວ ພັນ ກັບ ພາກ ສ່ວນ ລັດ ຖະ ບານ, WHO ແລະ ພາກ ສ່ວນ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ຫລັກ ຕ່າງໆ. ຫ້າ ຍຸດ ທະ ສາດບ ຸລ ິມະ ສິດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ຂອງ WHO ກັບ ສປປ ລາວ ໃນ ໄລ ຍະ 2017- 2021 ມີ ຄື: 1. ຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງລະບົບສາທາລະນະສຸກ ເພື່ອກ້າວໄປສູ່ການປົກຄຸມສຸຂະພາບທຸກຖ້ວນ ໜ້າ; 2. ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ສາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ່ ສຳ ຄັນ ຢ່າງ ມີ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ; 3. ການ ສົ່ງ ເສີມ ຄວາມ ປອດໄພ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພາບ; 4. ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລ ືດ້ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ແລະ ການ ສະ ເໜີ ເພື່ອ ຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ຢ່າງ ມີ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ; 5. ການ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ທີ່ຫ້າວຫັນ ໃນ ຂົງ ເຂດ ພາກ ພື້ນ ລຸ່ມ ແມ່ ນໍ້າ ຂອງ ແລະ ໃນ ສະ ມາ ຄົມ ປະ- ຊາ ຊາດ ເອ ເຊຍ ຕາ ເວັນ ອອກ ສ່ຽງ ໃຕ້ (ອາ ຊຽນ). ອົງ ການ WHO ມີ ຈຸດ ປະ ສົງ ທີ່ ຈະ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ຍຸດ ທະ ສາດບຸ ລິ ມະ ສິດ ຂອງ CCS ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍ ຜ່ານ ການ ນຳ ພາ ທີ່ ໄດ ້ຜ່ານ ຂະ ບວນ ວິ ວັດ ການ ສົນ ທະ ນາ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ດ້ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ກ່ຽວ ກັບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ່ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ: ໂດຍ ມີ ຈຸດ ສຸມ ໃສ່ ການ ເຊື່ອມ ຕໍ່ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ- ຫວ່າງ ລະ ດັບ ຊາດ ກັບ ຂັ້ນ ທ້ອງ ຖິ່ນ, ແລະ ການ ເຮັດ ວຽກ ປະ ສານ ງານ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ແລະ ຮ່ວມ ມື ກັບ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ຢ່າງ ກວ້າງ ຂວາງ ໃນ ພາກ ສ່ວນ ລັດ ຖະ ບານ ແລະ ບັນ ດາ ອົງ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ທີ່ ບໍ່ ສັງ ກັດ ລັດ ຖະ ບານ. x 12. HEALTH AND DEVELOPMENT SITUATION 1. ພາກສະເໜີ ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ຮ່ວມ ມື ປະ ຈຳ ປະ ເທດ (CCS) ປະ ກອບ ມີ ວິ ໄສ ທັດ ທາງ ຍຸດ ທະ ສາດ ໄລ ຍະ ກາງ ເພື່ອ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ອົງ ການ ອະ ນາ ໄມ ໂລກ (WHO) ກັບ ປະ ເທດ ໃດ ໜຶ່ງ ທີ່ ເປັນ ສະ ມາ ຊິກ ໂດຍ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ເພື່ອ ປະ ຕ ິບັດ ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແຫ່ງ ຊາດ, ບັນ ດາ ຍຸດ ທະ ສາດ ແລະ ແຜນ ການ ຕ່າງໆ. ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ຮ່ວມ ມ ືລະ ຫວ່າງ ສປປ ລາວ ແລະ WHO ສຳ ລັບ ໄລ ຍະ 2017-2021 ມີ ເປົ້າ ໝາຍ ເພື່ອ ຕອບ ສະ ໜອງ ຄວາມ ຕ້ອງ ການ ດ້ານ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ລະ ດັບ ຊາດ, ການ ຕອບ ໂຕ້ ກັບ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ແລະ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຂອງ ສປປ ລາວ ໂດຍ ໃຫ ້ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ສາ ກົນ ທ່ີ ໄດ້ ຜ່ານ ການ ເຫັນ ດີ ແລະ ບັນ ດາ ມາດ ຕະ ຖານ ລະ ດັບ ສາ ກົນ. CCS ສະ ບັບ ນີ້ ປະ ກອບ ມີ ກອບ ວຽກ ສຳ ລັບ WHO ໃນ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ສຳ ລັບ WHO ໃນ ການ ເຮັດ ວຽກ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ກັບ ພາກ ສ່ວນ ອື່ນ ຢູ່ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ມັນ ເປັນ ທິດ ຊີ້ ນຳ ການ ເຮັດ ວຽກ ຂອງ WHO ຢູ ່ທຸກ ລະ ດັບ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ລວມ ທັງ ການ ກະ ກຽມ ບັນ ດາ ບຸ ລ ິມະ ສິດ ຂອງ ແຜນ ງານ ປະ ຈຳ 2 ປີ ແລະ ງົບ ປະ ມານ ເພື່ອ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ລວມ ສຳ ລັບ ການ ປັບ ປຸງ ສຸ ຂະ ພາບ ຂອງ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ໝົດ ທຸກ ຄົນ ໃນ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ. ສຳ ລັບ ພັນ ທະ ກິດ ຂອງ WHO ແມ່ນ ດັ່ງ ທີ່ ໄດ້ ກ່າວ ໄວ້ ຢູ່ ໃນ ລັດ ຖະ ທຳ ມະ ນູນ ຂອງ ອົງ ການ ນີ້ ຄື ການ ບັນ ລຸ ລະ ດັບ ສູງ ສຸດ ຂອງ ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ ສຳ ລັບ ໝົດ ທຸກ ຄົນ. ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ ແມ່ນ ສິດ ທ ິພື້ນ ຖານ ຂອງ ມະ ນຸດ ທຸກ ຄົນ ໂດຍ ບໍ ່ຈຳ ແນກ ເຊື້ອ ຊາດ, ສາດ ສະ ໜາ, ການ ເຊື່ອ ຖື ທາງ ການ ເມືອງ, ແລະ ເງື່ອນ ໄຂ ທາງ ເສດ ຖະ ກິດ ຫລື ທາງ ສັງ ຄົມ. ຢູ່ ໃນ ບັນ ດາ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ການ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ທົ່ວ ໂລກ ຂອງ WHO, ການ ບັນ ລຸ ວຽກ ງານ ທີ່ ຍັງ ບໍ ່ທັນ ໄດ້ ຖືກ ປະ ຕິ ບັດ ສຳ ເລັດ ຢູ່ ໃນ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ສະ ຫັດ ສະ ວັດ (MDGs) ແລະ ລາຍ ການ ວຽກ ງານ ຂອງ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ ທ່ີ ຫາ ກໍ ໄດ້ ຖືກ ຮັບ ຮອງ ເອົາ ບໍ ່ດົນ ມາ ນີ້ (SDGs) ລວມ ທັງ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ເພື່ອ ບັນ ລ ຸການ ປົກ ຄຸມ ສຸ ຂະ ພາບ ທຸກ ຖ້ວນ ໜ້າ (UHC) ແມ່ນ ໄດ ້ຖືກ ບັນ ຈຸ ເຂົ້າ ຢ່າງ ຈະ ແຈ້ງ ຢູ່ ໃນ CCS ຂອງ ສປປ ລາວ. ສະ ຖາ ນະ ພາບ ຂອງ ສປປ ລາວ ໃນ ຖາ ນະ ທ່ ີເປັນ ປະ ເທດ ທີ່ ມີ ລາຍ ຮັບ ປານ ກາງ ລະ ດັບ ຕ່ຳ ນັ້ນ ໝາຍ ຄວາມ ວ່າ ພະ ຍາດ ບໍ່ ຕິດ ຕໍ່ (NCDs) , ຕົວ ກໍາ ນົດ ທາງ ດ້ານ ເສດ ຖະ ກິດ - ສັງ ຄົມ ແລະ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກັບ ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ, ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ຢາ ປົວ ພະ ຍາດ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ປະ ເດັນ ທ່ີ ສຳ ຄັນ. WHO ໄດ ້ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫ ລື ອສໍາ ລັບ ການ ພັດ ທະ ນາ ການ ບໍ ລິ ການ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ລະບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຢ່ ູໃນ ສປປ ລາວ ນັບ ຕັ້ງ ແຕ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ ເຂົ້າ ເປັນ ສະ ມາ ຊິກ ຂອງ ອົງ ການ ໃນ ປີ 1950. ຫ້ອງ ການ ຂອງ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ໄດ້ ຖືກ ສ້າງ ຕັ້ງ ຂຶ້ນ ໃນ ປີ 1962 ເຊິ່ງ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະດວກ ໃນ ການ ໃຫ້ ຄວາມ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ແລະ ຮ່ວມ ມື ໂດຍ ກົງ ກັບ ລັດ ຖະ ບານ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະຊາທ ິປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ ພາກ ສ່ວນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ອື່ນໆ ຢູ່ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ຫ້ອງ ການ ປະ ຈຳ 2ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ປະ ເທດ ຂອງ WHO ໄດ້ ຖືກ ຮັບ ຮູ້ ໂດຍ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ຄູ ່ຮ່ວມ ງານ ອື່ນໆ ໃນ ນາມ ເປັນ ແຫລ່ງ ຄວາມ ຮູ້ ທາງ ດ້ານ ວ ິຊາ ການ ທ່ ີມ ີຄຸນ ຄ່າ ແລະ ເປັນ ໜຶ່ງ ໃນ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ ທ່ ີນຳ ໜ້າ ຢູ່ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ທີ ມ ງານ ປະ ຈຳ ປະ ເທດ, ພາຍ ໃຕ້ ການ ນຳ ພາ ຂອງ ຜູ້ ຕາງ ໜ້າ WHO ປະ ຈຳ ສປປ ລາວ ມ ີພັນ ທະ ທ່ີ ຈະ ສືບ ຕໍ ່ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ໂດຍ ຢູ່ ພາຍ ໃຕ້ CCS ສຳ ລັບ ໄລ ຍະ 2017-2021. CCS ສະ ບັບ ນີ້ ໄດ ້ອີງ ໃສ່ ບັນ ດາ ຜົນ ງານ ທ່ີ ບັນ ລຸ ໄດ້ ທ່ີຢູ່ ພາຍ ໃຕ້ CCS ສະ ບັບ ກ່ອນ ສຳ ລັບ ໄລ ຍະ 2012-2016. CCS ສະ ບັບ ກ່ອນ ໄດ້ ສຸມ ໃສ່ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ລັດ ຖະ ບານ ເພື່ອ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃຫ້ ແກ່ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ເພື່ອ ບັນ ລຸ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍMDGs ທີ່ ພົວ ພັນ ກັບ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ເພື່ອ ປ້ອງ ກັນ ແລະ ຄວບ ຄຸມ ບັນ ຫາ ຄຸກ ຄາມ ທາງ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ແລະ ເພື່ອ ແກ້ ໄຂ ບັນ ດາ ປັດ ໃຈ ທ່ີ ເປັນ ຄວາມ ສ່ຽງ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ຫລຸດ ຜ່ອນ NCDs, ການ ປ່ວຍ ທາງ ຈິດ ແລະ ການ ເປັນ ພ ິການ. ໃນ ລັກ ສະ ນະ ທີ່ ຄ້າຍ ຄື ກັນ ກັບ CCS ສະ ບັບ ກ່ອນ, CCS ສຳ ລັບ ໄລ ຍະ 2017-2021 ໄດ ້ ຖືກ ພັດ ທະ ນາ ຂຶ້ນ ໂດຍ ຜ່ານ ຂະ ບວນ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ທ່ີ ນຳ ໜ້າ ໂດຍ ຫ້ອງ ການ ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ຂອງ WHO ລວມ ທັງ ຫ້ອງ ການ ປະ ຈຳ ພາກ ພື້ນ ປາ ຊີ ຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ ຂອງ WHO, ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ຄູ່ ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ ອື່ນໆ ຢູ່ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ຂອບ ເຂດ ເວ ລາ ຂອງ CCS ແມ່ນ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ຮອບ ວຽນ ຂອງ ນະ ໂຍ ບາຍ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ເຊິ່ງ ໃນ ນັ້ນ ລວມ ມ ີແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ສັງ ຄົມ ແຫ່ງ ຊາດ ຄັ້ງ ທ່ີ 8 ແລະ ແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຄັ້ງ ທ່ີ 8. ບັນ ດາ ບຸ ລ ິມະ ສິດ ແຫ່ງ ຊາດ ໄລ ຍະ ຍາວ ເຊິ່ງ ຖືກ ລວ ມຢູ່ ໃນ ກອບ ວຽກ ການ ປະ ຕິ ຮູບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຂອງ ສປປ ລາວ ໄລຍະ 2013-2025 ແລະ ວ ິໄສ ທັດ ຮອດ ປີ 2030 ເຊິ່ງ ເປັນ ຍຸດ ທະ ສາດ ດ້ານ ການ ພັດ ທະ ນາ ກໍ ຈະ ໄດ ້ຖືກ ລວມ ເຂົ້າ ເຊັ່ນ ກັນ. CCS ສະ ບັບ ນີ້ ຍັງ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ບັນ ດາ ບຸ ລ ິມະ ສິດ ຂອງ ອົງ ການ ສະ ຫະ ປະ ຊາ ຊາດ ທ່ີ ປະ ຕ ິບັດ ງານ ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ດັ່ງ ທ່ີ ໄດ້ ຖືກ ກຳ ນົດ ໄວ້ ຢູ່ ພາຍ ໃຕ້ ກອບວຽກ ການເປັນຄູ່ຮ່ວມງານຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດສຳລັບໄລຍະ2017-2021. 32. HEALTH AND DEVELOPMENT SITUATION 2.1 2. ການ ພັດ ທະ ນາ ແລະ ສະ ພາບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ຜົນ ສຳ ເລັດ ດ້ານ ການ ພັດ ທະ ນາ ແລະ ສີ ່ງ ທ້າ ທາຍ ທີ່ ຄົງ ຄ້າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທປິະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແມ່ນ ປະ ເທດ ທ່ີ ບ່ໍ ຕິດ ກັບ ທະ ເລ, ມີ ຫລາຍ ຊົນ ເຜົ່າ, ເປັນ ປະ ເທດ ທ່ີ ມ ີພູມ ສັນ ຖານ ເປັນ ເຂດ ພູ ດອຍ ແລະ ອັດ ຕາ ຄວາມ ໜາ ແໜ້ນ ຂອງ ປະ ຊາ ກອນ ຢູ່ ໃນ ລະ ດັບ ຕ່ຳ ໂດຍ ມີ ປະ ຊາ ກອນ ປະ ມານ 6,5 ລ້ານ ຄົນ ແລະ ເນື້ອ ທ່ີ ທັງ ໝົດ ຂອງ ປະ ເທດ ແມ່ນ 236,800 ຕາ ລາງ ກິ ໂລ ແມັດ. [3] ປະ ເທດ ດ່ັງ ກ່າວ ນີ້ ເປັນ ປະ ເທດ ທ່ີ ມີ ລາຍ ຮັບ ທາງ ເສດ ຖະ ກິດ ປານ ກາງ ລະ ດັບ ຕ່ຳ ໂດຍ ລາຍ ຮັບ ແຫ່ງ ຊາດ ຕໍ ່ຫົວ ຄົນ ແມ່ນ 1.660 ໂດ ລາ ຕໍ່ ປີ ໃນ ປີ 2014. [4] ໃນ ຖາ ນະ ທ່ີ ເປັນ ໜຶ່ງ ໃນ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ທີ່ ມ ີການ ເຕີບ ໂຕ ທາງ ເສດ ຖະ ກິດ ທ່ີ ໄວ ວາ ຢູ່ ໃນ ພາກ ພື້ນ “ປາ ຊ ີຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ ທ່ີWHO ເຮັດ ວຽກ ຢູ່ ມີ ຄວາມ ເປັນ ໄປ ໄດ້ ທ່ີ ປະ ເທດ ນີ ້ຈະ ບັນ ລຸ ເງື່ອນ ໄຂ ສຳ ລັບ ການ ຫລຸດ ພົ້ນ ອອກ ຈາກ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ການ ເປັນ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ (LDC) ພາຍ ໃນ ປີ 2020. ການ ເຕີບ ໂຕ ຂອງ ລວມ ຍອດ ຜະ ລິດ ຕະ ພັນ ພາຍ ໃນ (GDP) ໂດຍ ສະ ເລ່ຍ ເກືອບ ເຖິງ 8% ໃນ ໄລ ຍະ ທົດ ສະ ວັດ ທ່ີ ຜ່ານ ມາ. ການ ເຕີບ ໂຕ ທາງ ເສດ ຖະ ກິດ ຍັງ ອາ ໄສ ການ ນຳ ໃຊ້ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ທຳ ມະ ຊາດ ຂອງ ປະ ເທດ ເປັນ ສ່ວນ ໃຫຍ່, ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ບໍ່ ແຮ່, ຜະ ລິດ ຕະ ພັນ ໄມ້ ແລະ ໄຟ ຟ້າ ພະ ລັງ ນ້ຳ. ຂະ ແໜງ ການ ກໍ່ ສ້າງ ແລະ ຂະ ແໜງ ບໍ ລິ ການ ກໍ ມີ ການ ຂະ ຫຍາຍ ຕົວ ເຊັ່ນ ກັນ ເຊັ່ນ ດຽວ ກັບ ການ ສຳ ປະ ທານ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ທ່ີ ແຜ່ ຫລາຍ ເຂົ້າ ໃນ ລະ ບົບ ເສດ ຖະ ກິດ ແລະ ການ ທ່ອງ ທ່ຽວ ທ່ີ ໄດ້ ມີ ການ ສົ່ງ ເສີມ ໃຫ້ ເຊື່ອມ ໂຍງ ກັບ ພາກ ພື້ນ ທ່ ີກຳ ລັງ ເຕີບ ໂຕ ແລະ ການ ດຶງ ດູດ ການ ລົງ ທຶນ ຕ່າງ ປະ ເທດ. ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ຖືກ ຈັດ ຢູ່ ໃນ ອັນ ດັບ ທ່ີ 141 ໃນ ຈຳ ນວນ 188 ປະ ເທດ ກ່ຽວ ກັບ ດັດ ສະ ນ ີການ ພັດ ທະ ນາ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ມະ ນຸດ ໃນ ປີ 2015. [5] ສປປ ລາວ ແມ່ນ ປະ ເທດ ໜຶ່ງ ທ່ ີມີ ປະ ຊາ ກອນ ໜຸ່ມ ຫລາຍ ທ່ີ ສຸດ ໃນ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ອາ ຊຽນ. ການ ຂະ ຫຍາຍ ຕົວ ແລະ ຫັນ ເປັນ ຕົວ ເມືອງ ພວມ ດຳ ເນີນ ໄປ ຢູ່ ໃນ ຈັ່ງ ຫວະ ປານ ກາງ ເຊິ່ງ ໜຶ່ງ ສ່ວນ ສາມ ຂອງ ປະ ຊາ ກອນ ແມ່ນ ດຳ ລົງ ຊີ ວິດ ຢູ່ ເຂດ ຕົວ ເມືອງ ໂດຍ ອີງ ຕາມ ຜົນ ການ ສຳ ຫລວດ ປະ ຊາ ກອນ ປີ 2015. ສປປ ລາວ ໄດ ້ບັນ ລຸ ເປົ້າ ໝາຍ MDG ທ່ ີ ພົວ ພັນ ກັບ ການ ແກ ້ໄຂ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ ໂດຍ ໄດ ້ເຮັດ ໃຫ້ ອັດ ຕາ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ ທົ່ວ ປະ ເທດ ຫລຸດ ລົງ ເຄິ່ງ ໜຶ່ງ ໃນ ໄລ ຍະ 10 ປີ ທ່ີ ຜ່ານ ມາ. ແຕ ່ຢ່າງ ໃດ ກໍ ຕາມ ການ ຫລຸດ ຜ່ອນ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ ແລະ ການ ເຕີບ ໂຕ ຂອງ ການ ບໍ ລິ ໂພກ ແມ່ນ ຍັງ ຢ່ ູຕ່ຳ ກວ່າ ການ ເຕີບ ໂຕ ຂອງ GDP ຂອງ ປະ ເທດ. ການ ເຕີບ ໂຕ ຂອງ ການ ບໍ ລິ ໂພກ ໄດ້ ເຮັດ ໃຫ້ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ຜູ້ທີ່ຮ່ັງ ມີ ໄດ້ ຮັບ ຜົນ ປະ ໂຫຍດ ຫລາຍ ກວ່າ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ຜູ້ທີ່ ທຸກ ຍາກ ແລະ ຄວາມ ແຕກ ໂຕນ ກັນ ລະ ຫວ່າງ ຕົວ ເມືອງ ແລະ ຊົນ ນະ ບົດ ແມ່ນ ຍັງ ມ ີຫລາຍ. ການ ເຄື່ອນ ຍ້າຍ ແຮງ ງານ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ແລະ ໄປ ຕ່າງ ປະ ເທດ, ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ໄປ ປະ ເທດ ໄທ ຍັງ ປາ ກົດ ມີ ປົກ ກະ ຕິ ຄື ທ່ີ ຜ່ານ ມາ. ຄວາມ ບໍ່ ສະ ເໝີ ພາບ ໄດ້ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ໃນ ໄລ ຍະ 10 ປ ີທ່ີ ຜ່ານ ມາ ແລະ ບັນ ດາ ນະ 4ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 2.2 2.3 ໂຍ ບາຍ ແລະ ມາດ ຕະ ການ ເພື່ອ ເພີ່ມ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ໃຫ້ ແກ່ ບັນ ດາ ກຸ່ມ ຄົນ ຜູ້ທ່ີ ດ້ອຍ ໂອ ກາດ ຫລາຍ ກວ່າ ໝູ່ ເພື່ອ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບ ໍລິ ການ, ການ ປັບ ປຸງ ຊີ ວິດ ການ ເປັນ ຢູ່ ແລະ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ຕ່າງໆ ຍັງ ມ ີຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ີ ຈະ ຕ້ອງ ກຳ ນົດ ໃຫ ້ຈະ ແຈ້ງ ແລະ ມີ ເປົ້າ ໝາຍ ຊັດ ເຈນ ຖ້າ ຢາກໃຫ້ ເປົ້າ ໝາຍ ລວມ ສາ ກົນ ທ່ີ ຈະ ບໍ່ ປ່ອຍປະລະເລີຍ ຜ້ ູໃດ ໄວ້ ເບື້ອງ ຫລັງນັ້ນໃຫ້ບັນລຸໄດ້ ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ. ຜົນ ສຳ ເລັດ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ສີ ່ງ ທ້າ ທາຍ ທີ່ ຄົງ ຄ້າງ ໃນ ໄລ ຍະ 10 ປີ ທີ່ ຜ່ານ ມາ ສຸ ຂະ ພາບ ຂອງ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ໄດ້ ຮັບ ການ ປັບ ປຸງ ຂຶ້ນ ຢ່າງ ພົ້ນ ເດັ່ນ ໂດຍ ທີ່ ອັດ ຕາ ການ ມີ ອາ ຍ ຸຍືນ ໄດ້ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ເປັນ 66 ປີ ໃນ ປີ 2013. [2] ສປປ ລາວ ໄດ້ ບັນ ລ ຸເປົ້າ ໝາຍ MDG ໃນ ການ ຫລຸດ ຜ່ອນ ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ແມ ່ລົງ ຫລາຍ ກວ່າ 75% ແລະ ເປົ້າ ໝາຍ ແຫ່ງ ຊາດ ຂອງ ຕົນ ໃນ ການ ຫລຸດ ຜ່ອນ ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ. ອັດ ຕາ ການ ປົກ ຄຸມ ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ ໄດ້ ສືບ ຕໍ່ ຖືກ ປັບ ປຸງ ແລະ ໄດ ້ມີ ຢາ ວັກ ຊີນ ຫລາຍ ຊະ ນິດ ທີ ່ຢູ່ ພາຍ ໃຕ້ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ ແລະ ບັນ ດາ ອົງ ການ ຜູ້ ໃຫ້ ທຶນ. ສປປ ລາວ ສາ ມາດ ບັນ ລຸ ເປົ້າ ໝາຍ MDG ທີ ່ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ທີ່ ມີ ສາຍເຫດ ມາ ຈາກ ພະ ຍາດ ໄຂ ້ຍຸງ ກ່ອນ ປີ 2015. ອັດ ຕາ ການ ເປັນ ວັນນະໂຣກ ປອດ ໃນ ທຸກ ຮູບ ແບບ (TB) ໄດ້ ຫລຸດ ລົງ ເຄິ່ງ ໜຶ່ງ ເມື່ອ ທຽບ ໃສ່ ອັດ ຕາ ຂອງ ປີ 1990. ເປົ້າ ໝາຍ MDG ກ່ຽວ ກັບ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ສິ່ງ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພ ິບານ ແລະ ນຳ້ ດື່ມ ກ ໍໄດ້ ຮັບ ການ ບັນ ລຸ ເຊັ່ນ ກັນ. ຄວາມ ຄືບ ໜ້າ ໃນ ການ ໃຫ ້ການ ບ ໍລ ິການ ແລະ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບໍ ລິ ການ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໄດ້ ສະ ແດງ ອອກ ໃຫ້ ເຫັນ ຢູ ່ໃນ ການ ບັນ ລ ຸຫລາຍ ເປົ້າ ໝາຍ ຫລັກ MDG ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ເຖິງ ຈະ ມີ ຜົນ ສຳ ເລັດ ກ ໍຕາມ, ບັນ ດາ ຕົວ ຊີ້ ວັດ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແມ່ນ ຍັງ ຕໍ່າ ເມື່ອ ທຽບ ໃສ່ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ອ້ອມ ຂ້າງ. ມ ີບາງ ເປົ້າ ໝາຍ MDG ທີ່ ຍັງ ບໍ ່ສາ ມາດ ບັນ ລຸ ໄດ້ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ເປົ້າ ໝາຍ MDG ກ່ຽວ ກັບ ໂພ ຊະ ນາ ການ ໂດຍ ທີ່ 44% ຂອງ ເດັກ ອາ ຍຸ ຕໍ່າ ກວ່າ 5 ປີ ຍັງ ເຕັ້ຍ ແລະ 27% ມ ີນຳ້ ໜັກ ຕໍ່າ ກວ່າ ມາດ ຕະ ຖານ ໃນ ປີ 2012. [6] ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ທີ່ ຕໍ່າ ກວ່າ 5 ປີ ແມ່ນ 67 ຕໍ່ 1,000 ເດັກ ເກີດ ມີ ຊີ ວິດ, ຊຶ່ງ ເຮັດ ໃຫ້ MDG4 ບໍ່ ບັນ ລຸ ຕາມ ເປົ້າ ໝາຍ ໃນ ປີ 2015. [7] ສປປ ລາວ ສືບ ຕໍ່ ຜະ ເຊີນ ໜ້າ ກັບ ການ ລະ ບາດ ຂອງ ພະ ຍາດ ຕິດ ຕໍ່ ໍຊ້ຳ ແລ້ວ ຊ້ຳ ອີກ. ຄວາມ ຄືບ ໜ້າ ເປັນ ໄປ ແບບ ບໍ ່ສະ ເໝີ ກັນ ໂດຍ ທີ່ ປະ ຊາ ຊົນ ຢູ່ ເຂດ ຫ່າງ ໄກ ສອກ ຫລີກ ແລະ ກຸ່ມ ຊົນ ເຜົ່າ ຕ່າງໆ ຍັງ ພົບ ຄວາມ ຫຍຸ້ງ ຍາກ ເພື່ອ ບັນ ລຸ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພາບ ທີ່ ມ ີການ ປັບ ປຸງ. ລາຍ ຈ່າຍ ຂອງ ລັດ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຂອງ ສປປ ລາວ ແມ່ນ ຕໍ່າ ຫລາຍ ຖ້າ ສົມ ທຽບ ໃສ ່ຫລາຍ ປະ ເທດ. ຄວາມ ຍືນ ຍົງ ທາງ ດ້ານ ການ ເງິນ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ບັນ ຫາ ເນື່ອງ ຈາກ ການ ໃຫ້ ການ ບ ໍລິ ການ ຍັງ ອີງ ໃສ່ ການ ໃຊ້ ຈ່າຍ ທີ ່ຄົນ ເຈັບຈົກຖົງ ຈ່າຍ ເອງ ແລະ ປະ ຊາ ກອນ ທີ ່ມ ີປະ ກັນ ສຸ ຂະ ພາບ ແມ່ນ ມ ີຕໍ່າ ກວ່າ 30%. ການ ຮວມ ເຂົ້າ ກັນ ຂອງ ບັນ ດາ ກອງ ທຶນ ປະ ກັນ ສຸ ຂະ ພາບ ທີ່ ວາງ ແຜນ ໄວ້ ນັ້ນ ກ ໍເປັນ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ຕື່ມ ອີກ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ທາງ ການ ເງິນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແຫ່ງ ຊາດ, ທີ ່ ໄດ້ ຮ່າງ ຂຶ້ນ ໃນ ປີ 2014 ແມ່ນ ກຳ ລັງ ລໍ ຖ້າ ຜ່ານ ການ ອະ ນຸ ມັດ. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ພັດ ທະ ນາ, ບ ຸລ ິມະ ສິດ ແລະ ແຜນ ການ ແຫ່ງ ຊາດ ລັດ ຖະ ທຳ ມະ ນູນ ຂອງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທ ິປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ສະ ບັບ ດັດ ແກ ້ປີ 2015 ໄດ ້ ກຳ ນົດ ໄວ ້ວ່າ “ລັດ ມີ ຄວາມ ປະ ສົງ ທີ ່ຈະ ປັບ ປຸງ ແລະ ເສີມ ຂະ ຫຍາຍ ການ ບໍ ລ ິການ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ 52. ການ ພັດ ທະ ນາ ແລະ ສະ ພາບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ 2.4 ສຸກ ເພື່ອ ດູ ແລ ຮັກ ສາ ສ ຸຂະ ພາບ ຂອງ ປະ ຊາ ຊົນ “ໂດຍ ມີ ຈຸດ ສຸມ ພິ ເສດ ໃສ່ ແມ ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ນ້ອຍ, ຜູ້ ທຸກ ຍາກ, ແລະ ປະ ຊາ ຊົນ ທີ່ ດຳ ລົງ ຊີ ວິດ ຢູ່ ເຂດ ຫ່າງ ໄກ ສອກ ຫລີກ. ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ແຫ່ງ ຊາດ ທ່ີ ອີງ ໃສ່ ວິ ໄສ ທັດ ໄລ ຍະ ຍາວ ຮອດ ປີ 2030 ທ່ີ ໄດ້ ຖືກ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ຜ່ານ ບັນ ດາ ແຜນ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ສັງ ຄົມ ແຫ່ງ ຊາດ ໄລ ຍະ 5 ປີ. ແຜນ ການ ເຫລົ່າ ນີ້ ໄດ້ ຖືກ ຜັນ ຂະ ຫຍາຍ ເປັນ ລາຍ ລະ ອຽດ ເຂົ້າ ໃນ ບັນ ດາ ແຜນ ການ ຂອງ ບັນ ດາ ແຂວງ, ເມືອງ ແລະ ຂະ ແໜງ ການ ເປັນ ໄລ ຍະ 5 ປີ ເຊັ່ນ ກັນ. ວິ ໄສ ທັດ ຮອດ ປີ 2030 ກໍ ຄື ວ່າ ສປປ ລາວ ຈະ ກາຍ ເປັນ ປະ ເທດ ທ່ີ ມ ີລາຍ ຮັບ ປານ ກາງ ຫາ ລະ ດັບ ສູງ ໂດຍ ມ ີຄວາມ ດຸ່ນ ດ່ຽງ ໃນ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ແລະ ສັງ ຄົມ, ມີ ຄວາມ ໝັ້ນ ຄົງ ທາງ ການ ເມືອງ ແລະ ແລະ ມີ ຄວາມ ເປັນ ລະ ບຽບ ຮຽບ ຮ້ອຍ ທາງ ສັງ ຄົມ ແລະ ມີ ຕາ ໜ່າງ ຄວາມ ປອດ ໄພ ທາງ ສັງ ຄົມ. ຈຸດ ປະ ສົງ ຂອງ ແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ສັງ ຄົມ ຄ້ັງ ທ່ີ 8 (2016-2020) ແມ່ນ ສືບ ຕໍ່ ການ ຫລຸດ ຜ່ອນ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ, ການ ຫລຸດ ພົ້ນ ອອກ ຈາກ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ, ການ ຄຸ້ມ ຄອງ ແລະ ການ ນຳ ໃຊ້ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ທຳ ມະ ຊາດ ທ່ີ ມີ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ, ແລະ ການ ເຊື່ອມ ສານ ຢ່າງ ເຂັ້ມ ແຂງ ກັບ ພາກ ພື້ນ ແລະ ສາ ກົນ. ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ໃນ ການ ປັບ ປຸງ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ແລະ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ການ ບໍ ລິ ການ ໄດ້ ຖືກ ບັນ ຈຸ ເຂົ້າ ຢູ່ ໃນ ກອບ ການ ປະ ຕ ິຮູບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ສປປ ລາວ ໄລຍະ 2013-2025 ເຊິ່ງ ສືບ ຕໍ່ ທ່ີ ຈະ ສ້າງ ພື້ນ ຖານ ການ ເບິ່ງ ແຍງ ຮັກ ສາ ສ ຸຂະ ພາບ ແລະ ມີ ເປົ້າ ໝາຍ ທ່ີ ຈະ ບັນ ລຸ UHC ພາຍ ໃນ ປີ 2025. ການ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃຫ້ ແກ ່ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແມ່ນ ມີ ຄວາມ ສຳ ຄັນ ຕໍ່ ບັນ ດາ ຂົງ ເຂດ ວຽກ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ຂອງ ກອບ ການ ປະ ຕິ ຮູບ ດັ່ງ ກ່າວ, ນັ້ນ ກໍ ຄື: ການ ເງິນ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ການ ບໍ ລິ ຫານ ຄຸ້ມ ຄອງ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ມະ ນຸດ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ການ ໃຫ້ ການ ບໍ ລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ, ແລະ ລະ ບົບ ຂໍ້ ມູນ ຂ່າວ ສານ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ກອບ ວຽກ ການ ປະ ຕິ ຮູບ ດັ່ງ ກ່າວ ໄດ້ ຮັບ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ໂດຍ ຜ່ານ HSDP8, ເຊິ່ງ ກຳ ນົດ 8 ແຜນ ງານ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ສຳ ລັບ ໄລ ຍະ 2016- 2020. ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ເພື່ອ ການ ພັດ ທະ ນາ ແລະ ການ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ບັນ ດາ ອົງ ການ ໃຫ້ ທຶນ ຫລັກ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ປະ ກອບ ມີ ທະ ນາ ຄານ ໂລກ; ທະ ນາ ຄານ ພັດ ທະ ນາ ອາຊີ; ກອງ ທຶນ ໂລກ ເພື່ອ ຕ້ານ ເອດ, ວັນນະໂຣກ ແລະ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ; ອົງ ການ Gavi ເຊິ່ງ ເປັນ ພັນ ທະ ມິດ ດ້ານ ຢາ ວັກ ຊີນ ກັນ ພະ ຍາດ; ປະ ເທດ ຍີ່ ປຸ່ນ; ລຸກ ຊຳ ບວກ; ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ເກົາ ຫລີ; ແລະ ສະ ຫະ ລັດ ອາ ເມ ລ ິກາ. ຫລາຍ ແຜນ ງານ ສາຍ ຕັ້ງ ຍັງ ຈະ ສືບ ຕໍ່ ເອື່ອຍ ອີງ ໄສ່ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ທຶນ ຈາກ ພາຍ ນອກ. ກອງ ທຶນ ໂລກ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ກອງ ທຶນ ທ່ີ ໃຫຍ່ ທ່ີ ສຸດ ແລະ ໂດຍ ທົ່ວ ໄປ ແມ່ນ ພຽງ ແຫລ່ງ ທຶນ ດຽວ ເທົ່າ ນັ້ນ ສຳ ລັບ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ພະ ຍາດ ເອດ, ວັນນະໂຣກ ແລະ ໄຂ ້ຍຸງ ໃນ ສປປ ລາວ. ເຊັ່ນ ດຽວ ກັນ ກັບ ອົງ ການ ກາ ວີ ຊຶ່ງ ເປັນ ອົງ ການ ຊ່ວຍ ເຫ ລື ອທ່ີ ສຳ ຄັນ ໃນ ດ້ານ ການ ຈັດ ຊື້ ຢາ ວັກ ຊີນ, ແຕ່ ວ່າ ໄດ້ ມີ ແຜນ ການ ທີ ່ຈະ ໂອນ ການ ຈັດ ຊື້ ດັ່ງ ກ່າວ ໃຫ້ ລັດ ຖະ ບານ ພາຍ ໃນ ປີ 2021. ສປປ ລາວ ມ ີຄວາມ ເປັນ ໄປ ໄດ້ ທ່ີ ຈະ ບັນ ລຸ ສະ ຖາ ນະ ພາບ ການ ຫລຸດ ພົ້ນ ອອກ ຈາກ ສະ ພາບ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ ພາຍ ໃນ ປີ 2020. ສະ ພາບ ດັ່ງ ກ່າວ ນີ້ ຈະ ເຮັດ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ດ້ານ ການ ພັດ ທະ ນາ ທ່ ີເປັນ ທາງ ການ ຫລຸດ ລົງ ໃນ ໄລ ຍະ ຍາວ. ແລະ ອາດ ສົ່ງ ຜົນ ກະ ທົບ ຕໍ່ ບັນ ດາ ຂະ ແໜງ ການ ທາງ ສັງ ຄົມ, ເຊັ່ນ ຂະ ແໜງ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ຂະ ແໜງ ການ ສຶກ ສາ ເນື່ອງ ຈາກ ວ່າ ເປັນ ຂະ ແໜງ ການ ຫລັກ ທ່ ີໄດ້ ຮັບ ຜົນ ປະ ໂຫຍດ ຈາກ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຈາກ ຕ່າງ ປະ ເທດ. 6ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຄະ ນະ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເຊິ່ງ ເປັນ ປະ ທານ ໂດຍ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ເປັນ ປະ ທານ ຮ່ວມ ໂດຍ WHO ແລະ ສະ ຖານ ທູດ ຍີ່ ປຸນ ໃນ ຖາ ນະ ທ່ີ ເປັນ ຜູ້ ໃຫ້ ທຶນ 2 ຝ່າຍ ເຊິ່ງ ຄະ ນະ ດັ່ງ ກ່າວ ໄດ ້ກາຍ ເປັນ ກົນ ໄກ ຫລັກ ສຳ ລັບ ການ ປະ ສານ ງານ ແລະ ການ ຮ່ວມ ມ ືຢູ່ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ຄະ ນະ ດ່ັງ ກ່າວ ແມ່ນ ໜຶ່ງ ໃນ 10 ຄະ ນະ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ປະ ຈຳ ຂະ ແໜງ ການ ທ່ີ ໄດ້ ປະ ກອບ ສ່ວນ ໃຫ້ ແກ່ ກອງ ປະ ຊຸມ ໂຕະ ມົນ ປະ ຈຳ ປີ ແລະ ເປັນ ຄະ ນະ ທ່ີ ປະ ກອບ ດ້ວຍ ບັນ ດາ ຜູ້ ຕາງ ໜ້າ ຈາກ ລັດ ຖະ ບານ, ສຳ ນັກ ງານ ອົງ ການ ສະ ຫະ ປະ ຊາ ຊາດ, ອົງ ການ ຜູ້ ໃຫ ້ທຶນ 2 ຝ່າຍ ແລະ ຫລາຍ ຝ່າຍ ແລະ ອົງ ການ ຈັດ ຕັ ້ງທ່ີ ບໍ່ ສັງ ກັດ ລັດ ຖະ ບານ ຢ່ ູພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ແລະ ສາ ກົນ ທ່ີ ໃຫ້ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ປັບ ປຸງ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ສປປ ລາວ. ພາຍ ໃຕ້ ກົນ ໄກ ການ ປະ ສານ ງານ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະແໜງ ການ, ບັນ ດາ ຄະ ນະ ປະ ສານ ງານ ດ້ານ ວິ ຊາ ການ ໄດ້ ຖືກ ສ້າງ ຕັ້ງ ຂຶ້ນ ເພື່ອ ປະ ສານ ງານ ແລະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ຂົງ ເຂດ ວຽກ ງານ ສຳ ຄັນ ຕ່າງໆ. ຖະ ແຫລງ ການ ວຽງ ຈັນ ວ່າ ດ້ວຍ ການ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ ເພື່ອ ການ ຮ່ວມ ມື ດ້ານ ການ ພັດ ທະ ນາ ທ່ີ ມີ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ (2016-2025) ໄດ້ ຖືກ ຮັບ ຮອງ ເອົາ ໂດຍ ລັດ ຖະ ບານ ແລະ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ ຢູ່ ໃນ ກອງ ປະ ຊຸມ ໂຕະ ມົນ ປະ ຈຳ ປີ ໃນ ປີ 2015. ຢູ່ ພາຍ ໃຕ້ ກອບ ຂອງ ຖະ ແຫລງ ການ ນີ້ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ກຳ ລັງ ສ້າງ ຂໍ ້ແນະ ນຳ ເພື່ອ ສ່ົງ ເສີມ ຄວາມ ເປັນ ເຈົ້າ ການ ລະ ດັບ ຊາດ; ຄວາມ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ແຫ່ງ ຊາດ; ຄວາມ ກົມ ກຽວ ແລະ ບັນ ດາ ລະ ບຽບ ການ ທ່ີ ມີ ຄວາມ ກະ ທັດຮັດ ລົງ; ການ ສ້າງ ຮູບ ແບບ ການ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ທ່ີ ກວມ ເອົາ ຫລາຍ ພາກ ສ່ວນ ເພື່ອ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ດ້ານ ການ ພັດ ທະ ນາ, ຄວາມ ໂປ່ ງ ໃສ, ການ ຄາດ ຄະ ເນ ລ່ວງ ໜ້າ ໄດ້ ແລະ ການ ມີ ຄວາມ ຮັບ ຜິດ ຊອບ ເຊິ່ງ ກັນ ແລະ ກັນ; ການ ລະ ດົມ ເອົາ ແຫລ່ງ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ; ການ ແລກ ປ່ຽນ ຄວາມ ຮູ້; ແລະ ການ ລວມ ເອົາ ຂະ ແໜງ ເອ ກະ ຊົນ ເຂົ້າ ເປັນ ຄູ ່ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ. 73. REVIEW OF WHO COOPERATION 2010–2015 ວາ ລະ ປີ 2030 ສຳ ລັບ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ ປະ ກອບ ດ້ວຍ 17 ເປົ້າ ໝາຍ ແລະ 169 ຄາດ ໝາຍ. SDGs ແມ່ນ ສິ່ງ ທ່ີ ບໍ ່ເຄີຍ ມ ີມາ ກ່ອນ ໃນ ດ້ານ ຂອບ ເຂດ ແລະ ລະ ດັບ ເປົ້າ ໝາຍ, ສາ ມາດ ນຳ ໃຊ ້ໄດ້ ໃນ ໝົດ ທຸກ ປະ ເທດ, ວາງ ໄວ້ ສູງ ກວ່າ MDGs. ໃນ ຂະ ນະ ທ່ີ ການ ລຶບ ລ້າງ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ, ວຽກ ງານ ດ້ານ ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ, ການ ສຶກ ສາ ແລະ ການ ຄ້ຳ ປະ ກັນ ສະ ບຽງ ອາ ຫານ ແລະ ການ ໂພ ຊະ ນາ ການ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ທ່ີ ຍັງ ຖືກ ຮັກ ສາ ໄວ ້ຢູ່. SDGs ຍັງ ປະ ກອບ ດວ້ຍ ຫລາຍ ຈຸດ ປະ ສົງ ທ່ ີກວ້າງ ຂວາງ ທາງ ດ້ານ ເສດ ຖະ ກິດ, ສັງ ຄົມ ແລະ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ, ແລະ ເຮັດ ໃຫ້ ສັງ ຄົມ ມ ີສັນ ຕິ ພາບ ແລະ ລວມ ເອົາ ໝົດ ທຸກ ຄົນ ເຂົ້າ ໃນ ການ ພັດ ທະ ນາ ຫລາຍ ກວ່າ ເກົ່າ. ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແມ່ນ ວຽກ ງານ ທ່ີ ສຳ ຄັນ ເນື່ອງ ຈາກ ມັນ ເປັນ ການ ປະ ກອບ ສ່ວນ ຫລັກ ອັນ ໜຶ່ງ ໃຫ້ ແກ່ ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ. ມັນ ມີ ການ ເຊື່ອມ ໂຍງ ກັນ ຫລາຍ ດ້ານ ລະ ຫວ່າງ ເປົ້າ ໝາຍ ພື້ນ ຖານ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພາບ ຂອງ SDG (SDG3) ແລະ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ແລະ ຄາດ ໝາຍ ອື່ນ ທ່ ີສະ ທ້ອນ ໃຫ້ ເຫັນ ວິ ທ ີການ ແບບ ປະ ສົມ ປະ ສານ ທີ່ ໄດ້ ກຳ ນົດ ໄວ້ ໃນ SDG. SDG3 ແນ ່ໃສ່ “ຮັບ ປະ ກັນ ການ ດຳ ລົງ ຊີ ວິດ ທ່ີ ມີ ສຸ ຂະ ພາບ ດີ ແລະ ສົ່ງ ເສີມ ຄວາມ ຢູ່ ດີ ກິນ ດີ ຂອງ ປະ ຊາ ຊົນ ໃນ ທຸກ ໄວ ອາ ຍຸ“. 13 ຄາດ ໝາຍ ຂອງ ມັນ ໄດ ້ຖືກ ສ້າງ ຂຶ້ນ ໂດຍ ອີງ ໃສ່ ຄວາມ ຄືບ ໜ້າ ຂອງ ບັນ ດາ MDGs ແລະ ສະ ແດງ ໃຫ້ ເຫັນ ຈຸດ ສຸຸມ ໃໝ່ ກ່ຽວ ກັບ NCDs ແລະ UHC. ເພື່ອ ສະ ທ້ອນ ໃຫ້ ເຫັນ ພາ ລະ ອັນ ໜັກ ໜ່ວງ ກ່ຽວ ກັບ ລະ ເບີດ ບໍ່ ທັນ ແຕກ ແລະ ການ ພົວ ພັນ ກັບ ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ແລະ ການ ຖືກ ບາດ ເຈັບ ຈາກ ລະ ເບີດ ບໍ່ ທັນ ແຕກ ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ລັດ ຖະ ບານ ຈຶ່ງ ໄດ້ ກຳ ນົດ ເປົ້າ ໝາຍ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ຕື່ມ ອີກ ໜຶ່ງ ເປົ້າ ໝາຍ (SDG18) “ກຳຈັດ ອຸ ປະ ສັກ ລະ ເບີດ ບໍ ່ທັນ ແຕກ ທ່ ີມີ ຕໍ່ ການ ພັດ ທະ ນາ ມະ ນຸດ“. ສຳ ລັບ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ບັນ ລຸ ບັນ ດາ ຄາດ ໝາຍ SDG ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ ີຈະ ຕ້ອງ ສຸມ ໃສ່ ບັນດາ MDGs ທ່ີ ຍັງ ບ່ໍ ປະ ຕິ ບັດ ໄດ້ ຕາມ ແຜນ ລວມ ທັງ ບັນ ດາ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ທ່ີ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃໝ່ ທ່ ີພົວ ພັນ ກັບ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ຢ່າງ ໄວ ວາ. ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ແລະ ຄາດ ໝາຍ SDG ໄດ້ ຖືກ ບັນ ຈ ຸເຂົ້າ ຢ່ ູໃນ ບັນດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ແຫ່ງ ຊາດ ເຊັ່ນ ວ ິໄສ ທັດ ເຖິງ ປີ 2030, ແຜນ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ສັງ ຄົມ ຄັ້ງ ທີ 8, ກອບ ວຽກ ການ ປະ ຕ ິຮູບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ນະ ລະ ສຸກ ຂອງ ສປປ ລາວ ໄລຍະ 2013-2025 ແລະ HSDP8. ບັນ ດາ ຕົວ ຊີ້ ວັດ ລະ ດັບ ສາ ກົນ ທ່ີ ໄດ ້ຜ່ານ ການ ເຫັນ ດີ ໄດ້ ຖືກ ບັນ ຈ ຸເຂົ້າ ຢ່ ູໃນ ກອບ ການ ຕິດ ຕາມ ແລະ ປະ ເມີນ ຜົນ ຂອງ ບັນ ດາ ເອ ກະ ສານ ເຫລົ່າ ນີ້. ການ ລົງ ທຶນ ເພີ່ມ ເຕີມ ຢ່ ູໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ລວມ ທັງ ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ ຂັ້ນ ຕົ້ນ ຢູ່ ໃນ ລະດັບ ທ້ອງ ຖິ່ນ ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ີ ຈະ ຕ້ອງ ຮັບ ປະ ກັນ ວ່າ ບໍ່ ໃຫ ້ມ ີຜູ້ ໃດ ຖືກ ປະ ປ່ອຍ ໄວ້ ຢູ່ ເບື້ອງ ຫລັງ. ການ ແກ້ ໄຂ ບັນ ດາ ອຸ ປະ ສັກ ທາງ ດ້ານ ວັດ ທະ ນະ ທຳ, ດ້ານ ການ ເງິນ ແລະ ພູມ ລຳເນົາ ທ່ີຢູ່ ອາ ໄສ ທ່ີ ເປັນ ສິ່ງ ກີດ 3. ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ການ ພັດ ທະ ນາ ແບບ ຍືນ ຍົງ ແລະ ການ ປະ ກອບ ສ່ວນ ຂອງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ 8ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຂວາງ ໃນ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບ ໍລິ ການ ທາງ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພາບ ຂອງ ບັນ ດາ ກຸ່ມ ຄົນ ທ່ ີມ ີຄວາມ ສ່ຽງ ແມ່ນ ຍັງ ເປັນ ປະ ເດັນ ສຳ ຄັນ ເພື່ອ ທີ່ ຈະ ບັນ ລຸ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທ່ ີມ ີຄວາມ ສະ ເໝີ ພາບ ຫລາຍ ກວ່າ ເກົ່າ. ໃນ ຂະ ນະ ດຽວ ກັນ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ການ ບໍ ລິ ການ ຢູ່ ໃນ ລະ ດັບ ທ້ອງ ຖິ່ນ ແລະ ຄວາມ ເຊື່ອ ໝັ້ນ ຂອງ ປະ ຊາ ຊົນ ຢ່ ູໃນ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຍັງ ມ ີຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ ີຈະ ຕ້ອງ ໄດ້ ປັບ ປຸງ. ການ ຈັດ ສັນ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ເພີ່ມ ເຕີມ ໃຫ້ ແກ່ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ່ ໄດ້ ຖືກ ກຳ ນົດ ໄວ້ ຢູ່ ໃນ HSDP8 ແລະ ສະ ແດງ ອອກ ໃຫ້ ເຫັນ ຢ່ ູໃນ ແຜນ ການ ຕ່າງໆ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ ທ່ ີຈະ ເພີ່ມ ການ ໃຊ ້ຈ່າຍ ເຂົ້າ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ນັ້ນ ລວມ ທັງ ການ ກຳ ນົດ ລະ ດັບ ລາຍ ຮັບ ຈາກ ໄຟ ຟ້າ ພະ ລັງ ນ້ຳ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ເພື່ອ ນຳ ໃຊ້ ເຂົ້າ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ການ ສຶກ ສາ. ສຳ ລັບ CCS, WHO ຈະ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ແກ່ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ລະ ດັບ ຊາດ ທ່ີ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແລະ ການ ຕິດ ຕາມ ວາ ລະ ວຽກ ງານ ຂອງ SDG. ດັ່ງ ທ່ີ ໄດ້ ກຳ ນົດ ໄວ້ ຢູ່ ໃນ ພາກ ຕໍ່ ໄປ ການ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ແມ່ນ ເພື່ອ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ທ່ີ ເປັນ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໂດຍ ການ ປັບ ປຸງ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ແລະ ການ ປົກ ປ້ອງ ທາງ ການ ເງິນ ສຳ ລັບ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ທ່ີ ດ້ອຍ ໂອ ກາດ ແລະ ດຳ ລົງ ຊີ ວິດ ຢູ່ ເຂດ ທ່ີ ເຂົ້າ ເຖິງ ຍາກ ເພື່ອ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃຫ້ ແກ່ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ເພື່ອ ເພີ່ມ ຄວາມ ເອົາ ໃຈ ໃສ່ ໃນ ການ ຕິດ ຕາມ ແລະ ການ ແກ້ ໄຂ ບັນ ດາ ພະ ຍາດ ຕິດ ຕໍ່ ທ່ີ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃໝ່. 94. THE STRATEGIC AGENDA 4. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO ແຜນຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສປປ ລາວ ແລະ WHO ໃນ ໄລ ຍະ 2017-2021 ແມ່ນ ການ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຢ່າງ ມ ີຈຸດ ປະ ສົງ ສຳ ລັບ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ 8 ແຜນ ງານ ບຸ ລ-ິ ມະ ສິດ ພາຍ ໃຕ້ HSDP8. ແຜນ ງານ ເຫລົ່າ ນີ້ ແນ ໃສ່ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ທ່ີ ຄົງ ຄ້າງ ຂອງ ບັນ ດາ MDG ແລະ ມ ີ ເປົ້າ ໝາຍ ເພື່ອ ພັດ ທະ ນາ ພື້ນ ຖານ ສຳ ລັບ ການ ແກ້ ໄຂ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທ່ີ ເກີດ ມາ ຈາກ ການ ພັດ ທະ ນາ ເສດ ຖະ ກິດ ສັງ ຄົມ, ການ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ຂອງ ການ ຫັນ ເປັນ ຕົວ ເມືອງ, ການ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ- ແຂງ ສຳ ລັບ ການ ເຊື່ອມ ສານ ກັບ ພາກ ພື້ນ ແລະ ຜົນ ກະ ທົບ ຈາກ ການ ປ່ຽນ ແປງ ດິນ ຟ້າ ອາ ກາດ. ບັນ ດາ ຍຸດ ທະ ສາດບ ຸລິ ມະ ສິດ ແລະ ຈຸດ ສຸມ ໄດ້ ຖືກ ກຳ ນົດ ຂື້ນ ໃນ ການ ປະ ຊຸມ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ກັບ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໂດຍ ອີງ ໃສ່ ທ່າ ແຮງ ຂອງ WHO, ແຫລ່ງ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ທ່ີ ຖືກ ຄາດ ຄະ ເນ ໄວ ້ເພື່ອ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ງານ ແລະ ຂົງ ເຂດ ວຽກ ງານ ທ່ີ WHO ຄາດ ວ່າ ຈະ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ໄດ້ ເພື່ອ ນຳ ໄປ ສູ່ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ສູງ ສຸດ. 10 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຍຸດ ທະ ສາດບຸ ລ ິມະ ສິດ 1. ຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງລະບົບສາທາລະນະສຸກ ເພື່ອ ກ້າວ ໄປ ສູ່ ການ ປົກ ຄຸມ ສຸ ຂະ ພາບ ທຸກ ຖ້ວນ ໜ້າ WHO ຈະ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ລັດ ຖະ ບານ ໃນ ການ ສືບ ຕໍ່ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ການ ປະ ຕິ ຮູບ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ຢ່ ູພາຍ ໃຕ້ ກອບ ການ ປະ ຕິ ຮູບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຂອງ ສປປ ລາວ ໄລ ຍະ 2013-2025 ແລະ HSDP8 ເຊິ່ງ ເປັນ ແຜນ ການ ໄລ ຍະ ຍາວ ເພື່ອ ບັນ ລຸ UHC. WHO ຈະ ຊ່ວຍ ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ເພື່ອ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃຫ້ ແກ່ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ວຽກ ງານ ດ້ານ ນີ້ ຈະ ໄດ້ ຖືກ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ຜ່ານ ການ ຮ່ວມ ມື ກັບ ທຸກ ແຜນ ງານ ຂອງ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ການ ປ້ອງ ກັນ ພະ ຍາດ ໂດຍ ມ ີຈຸດ ສຸມ ໃສ່ ການ ສະ ໜອງ ການ ບໍ ລິ ການ ທາງ ການ ເງິນ ທ່ີ ເໝາະ ສົມ ແລະ ມີ ຄວາມ ສະ ເໝີ ພາບ ຢູ່ ທຸກ ລະ ດັບ ແລະ ເຂົ້າ ເຖີງ ບັນ ດາ ຊຸມ ຊົນ ທ່ີ ດ້ອຍ ໂອ ກາດ ແລະ ຢູ່ ເຂດ ຫ່າງ ໄກ ສອກ ຫລີກ. ຈຸດ ສຸມ 1.1 : ການ ສະ ໜອງ ການ ບໍ ລິ ການ ແບບ ເຊື່ອມສານ ແລະ ເອົາ ປະ ຊາ ຊົນ ເປັນ ຈຸດ ໃຈ ກາງ ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ວຽກ ງານ ການ ໃຫ້ ບໍ ລິ ການ ແບບ ເຊື່ອມສານໂດຍເອົາ ປະ ຊາ ຊົນ ເປັນ ຈຸດ ໃຈ ກາງ ໂດຍ ຜ່ານ ຂະ ບວນ ການ ການ ປະ ຕ ິຮູບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໄລ ຍະ II (2016-2020), ອົງ ການ WHO ຈະ: • ພັດ ທະ ນາ ຊຸດ ການ ບໍ ລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ ໃຫ້ ມີ ຄວາມ ເໝາະ ສົມ ໂດຍ ມ ີການ ປົກ ປ້ອງ ທາງ ດ້ານ ການ ເງິນ, ມ ີພະ ນັກ ງານ ແພດ ທ່ີ ມີ ຄວາມ ຮູ້, ທັກ ສະ ຄວາມ ສາ ມາດ ຢ່ ູໃນ ແຕ ່ລະ ຂັ້ນ ຂອງ ສະ ຖານ ທ່ີ ບ ໍ ລ ິການ ແລະ ແຕ ່ລະ ລະ ດັບ ຂອງ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ສ້າງ ບັນ ຊີ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແຫ່ງ ຊາດ ປະ ຈໍາ ປີ ເພື່ອ ສະ ໜອງ ຂໍ້ ມູນ ສຳ ລັບ ການ ສະ ໜີ ຂໍ ເພີ່ມ ງົບ ປະ ມານ ການ ໃຊ້ ຈ່າຍ ຂອງ ລັດ ເຂົ້າ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ແລະ ຈັດ ສັນ ໃຫ້ ມີ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ທ່ີ ມີ ປະ ສິດ ທິ ພາບ ແລະ ມີ ຄວາມ ສະ ເໝີ ພາບ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ປະ ເມີນ ແລະ ການ ພັດ ທະ ນາ ກອບ ວຽກ ນິ ຕິ ກຳ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ການ ໃຫ້ ບ ໍລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ. • ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ທາງ ດ້ານ ການ ປະ ສານ ງານ ແລະ ການ ຮ່ວມ ມື ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ການ ບ ໍລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ ແບບ ເອົາ ປະ ຊາ ຊົນ ເປັນ ໃຈ ກາງ, ແບບ ຄົບ ຖ້ວນ ແລະ ແບບ ເຊື່ອມ ສານ. ບັນ ຫາ ທ່ ີມັກ ພົບ ພໍ້ ຂອງ ການ ບ ໍລິ ການ ໃນ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແມ່ນ ການ ຂ້າມ ຂັ້ນ ການ ນຳ ໃຊ້ ການ ບໍ ລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ ຢູ ່ສະ ຖານ ທ່ີ ບ ໍລິ ການ ຂັ້ນ ທ້ອງ ຖິ່ນ ຍ້ອນ ຄວາມ ນິ ຍົມ ການ ຊົມ ໃຊ້ ໂຮງ ໝໍ ຢູ່ ຂັ້ນ ສູນ ກາງ ແລະ ຂັ້ນ ແຂວງ ດັ່ງ ນັ້ນ ຈຶ່ງ ເຮັດ ໃຫ້ ອັດ ຕາ ການ ນຳ ໃຊ້ ໂຮງ ໝໍ ແລະ ສະ ຖານ ທ່ີ ບໍ ລິ ການ ຢູ່ ຂັ້ນ ເມືອງ ແລະ ຂັ້ນ ຊຸມ ຊົນ ຢ່ ູໃນ ລະ ດັບ ຕ່ຳ. ຍັງ ມ ີຫລາຍ ອຸ ປະ ສັກ ໃນ ການ ບໍ ລິ ການ, ຈາກ ປະ ສົບ ການ ທ່ ີຜ່ານ ມາ ໄດ້ ສະ ແດງ ໃຫ ້ເຫັນ ວ່າ ຖ້າ ຫາກ ມີ ການ ປະ ຕິ ບັດ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ຢູ່ ຂັ້ນ ສູນ ກາງ ເທົ່າ ນັ້ນ ກ ໍຈະ ມີ ຜົນ ກະ ທົບ ແບບ ຈຳ ກັດ ແລະ ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບໍ ລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ ຂັ້ນ ພື້ນ ຖານ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ສຳ ລັບ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ທ່ີ ຍັງ ບໍ່ ທັນ ໄດ້ ຮັບ ການ ບໍ ລິ ການ ຢ່າງ ພຽງ ພໍ. ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ ີຈະ ຕ້ອງ ກຳ ນົດ ຊຸດການບໍລິການ ທີ່ມີຄວາມສອດຄ່ອງໃຫ້ມີພ້ອມແກ່ປະຊາກອນຢູ່ທຸກລະດັບເຊັ່ນ: ໃນ ລະ ດັບ ສູນ ກາງ, ແຂວງ, ເມືອງ ແລະ ສຸກ ສາ ລາ ແລະ ຊຸມ ຊົນ. ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ວິ ທີ ການ ນີ້ ຈຳ ເປັນ ຕ້ອງ ໃຫ ້ມີ 11 ການ ວາງ ແຜນ ຢ່າງ ເລິກເຊິ່ງ ເຊິ່ງ ລວມ ທັງ ການ ປະ ເມີນ ມາດ ຕະ ຖານ ແລະ ຮູບ ແບບ ການ ເບິ່ງ ແຍງ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ ຢ່ ູບັນ ດາ ສະ ຖານ ທ່ີ ບໍ ລ ິການ ຕ່າງໆ, ການ ປະ ເມີນ ປະ ເພດ ການ ບໍ ລ ິການ ທ່ີ ບັນດາ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ແຕ່ ລະ ປະ ເພດ ມ ີຄວາມ ຕ້ອງ ການ ແລະ ບັນ ດາ ອຸ ປະ ສັກ ຕໍ່ ການ ນຳ ໃຊ້ ການ ບໍ ລິ ການ ແລະ ວິ ທ ີ ການ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ເຫລົ່າ ນີ້. ການ ສຸມ ໃສ່ ປັບ ປຸງ ລະ ບົບ ການ ສົ່ງ ຕໍ່ ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ. ໃນ ນີ້ ປະ ກອບ ມ ີ ການ ເຊື່ອມ ສານ ການ ບໍ ລ ິການ ຕ່າງໆ ຂອງ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ແລະ ລະ ຫວ່າງ ບັນ ດາ ສະ ຖານ ທ່ີ ບໍ ລິ ການ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 1.2: ລະ ບົບ ຂໍ ້ມູນ ຂ່າວ ສານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ການ ພັດ ທະ ນາ ແລະ ການ ນຳ ໃຊ້ ຂໍ້ ມູນ ຂ່າວ ສານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ການ ຄຸ້ມ ຄອງ ແລະ ການ ລາຍ ງານ ຂໍ້ ມູນ ສະ ຖິ ຕ ິຢ່າງ ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ ໃຫ້ ແກ່ ຂັ້ນ ການ ນຳ ແລະ ລະ ດັບ ຜູ້ ບໍ ລິ ຫານ ໃນ ຂັ້ນ ແຂວງ ແລະ ເມືອງ, WHO ຈະ: • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ວິ ເຄາະ ຂໍ້ ມູນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ປະ ຈຳ ປີ ຢ່າງ ຄົບ ຖ້ວນ ເພື່ອ ສະ ໜອງ ຂໍ້ ມູນ ທ່ີ ສຳ ຄັນ ໃຫ້ ແກ່ ການ ວາງ ແຜນ, ການ ຕັດ ສິນ ບັນ ຫາ ແລະ ການ ຕິດ ຕາມ ຜົນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ກ້າວ ສູ່ UHC. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ນຳ ໃຊ້ ຂໍ້ ມູນ ຂ່າວ ສານ ກ່ຽວ ກັບ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ປັບ ປຸງ ກຳ ນົດ ເວ ລາ ແລະ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ການ ລາຍ ງານ ຂໍ້ ມູນ ທ່ີ ຕ້ອງ ການ ສຳ ລັບ ການ ລາຍ ງານ ບັນ ດາ ຕົວ ຊີ ້ ວັດ ຫລັກ ແຫ່ງ ຊາດ ແລະ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ງານ. • ສືບ ຕໍ່ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ບັນ ດາ ຄວາມ ພະ ຍາ ຍາມ ເພື່ອ ເຊື່ອມ ສານ ບັນ ດາ ລະ ບົບ ແລະ ກົນ ໄກ ການ ລາຍ ງານ ທ່ີ ມີ ຢ່ ູເຂົ້າ ໃນ ເວັບ ໄຊ ທ໌ ຖານ ຂໍ ້ມູນ ແຫ່ງ ຊາດ ໜຶ່ງ ດຽວ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ໄດ ້ມີ ການ ລົງ ທຶນ ຢ່າງ ຫລວງ ຫລາຍ ໂດຍ ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ແລະ ບັນ ດາ ອົງ ການ ໃຫ້ ທຶນ ເພື່ອ ຊ່ວຍ ພັດ ທະ ນາ ລະ ບົບ ຂໍ ້ມູນ ຂ່າວ ສານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ປະ ຈຸ ບັນ ມີ ຫລາຍ ລະ ບົບ ສຳ ລັບ ການ ເກັບ ກຳ ຂໍ້ ມູນ ກ່ຽວ ກັບ ການ ເຝົ້າ ລະ ວັງ ພະ ຍາດ, ແຜນ ງານ ສາຍ ຕັ້ງ, ຂໍ້ ມູນ ກ່ຽວ ກັບ ວັດ ຖຸ ອຸ ປະ ກອນ ແລະ ການ ຄຸ້ມ ຄອງ. ລະ ບົບ ການ ເກັບ ກຳ ຂໍ້ ມູນ ຜ່ານ ທາງ ເວັບ ໄຊ ຢູ່ ລະ ດັບ ສະ ຖານ ທີ່ ບໍ ລິ ການ ໄດ້ ຖືກ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ໃນ ປີ 2014. ໄດ້ ມີ ຄວາມ ຄືບ ໜ້າ ຢ່າງ ພົ້ນ ເດັ່ນ ກ່ຽວ ກັບ ຄວາມ ຄົບ ຖ້ວນ ຂອງ ຂໍ້ ມູນ, ຄວາມ ເປັນ ເອ ກະ ພາບ ແລະ ການ ສ້າງ ເປັນ ມາດ ຕະ ຖານ ກັບ ທຸກ ເມືອງ ແລະ ຫລາຍ ກວ່າ 90% ຂອງ ສຸກ ສາ ລາ ໄດ້ ສົ່ງ ບົດ ລາຍ ງານ ປະ ຈຳ ເດືອນ ພາຍ ໃນ ຂອບ ເຂດ ເວ ລາ ທ່ີ ໄດ້ ກຳ ນົດ ໃຫ້. ແຕ່ ຢ່າງ ໃດ ກໍ ຕາມ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ຂໍ້ ມູນ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ບັນ ຫາ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ການ ກວດ ສອບ ວ່າ ຂໍ້ ມູນ ຖືກ ຕ້ອງ ແລະ ຄົບ ຖ້ວນ ແລະ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ຂໍ້ ມູນ ທ່ີ ຍັງ ບໍ່ ທັນ ໄດ້ ມີ ການ ກວດ ກາ ຢ່າງ ເປັນ ລະ ບົບ. ການ ເຊື່ອມ ສານ ບັນ ດາ ລະ ບົ ບທ່ ີມີ ຢ່ ູໃນ ປະ ຈຸ ບັນ ຍັງ ຈະ ເປັນ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ຫລັກ ອັນ ໜຶ່ງ ໃນ ໄລຍະ ຊຸມ ປີ ຕໍ່ ໜ້າ. ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ີ ຕ້ອງ ສ້າງ ໃຫ ້ມ ີຄວາມ ຊິນ ເຄີຍ ກ່ຽວ ກັບ ການ ນຳ ໃຊ້ ຂໍ້ ມູນ ຢ່າງ ເປັນ ລະບົບ ສຳ ລັບ ການ ວາງ ແຜນ ແລະ ການ ຕິດ ຕາມ ຢູ່ ທຸກ ລະ ດັບ ຂອງ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ການ ນຳ ໃຊ ້ ຂໍ້ ມູນ ແລະ ຜົນ ຂອງ ການ ຄົ້ນ ຄວ້າ ຂໍ້ ມູນ ເພື່ອ ການ ວາງ ນະ ໂຍ ບາຍ ທ່ີ ອີງ ໃສ່ ຂໍ້ ມູນ ແລະ ຫລັກ ຖານ ກໍ ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ີ ຕ້ອງ ໄດ້ ຮັບ ການ ປັບ ປຸງ. 4. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO 12 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຍຸດ ທະ ສາດບຸ ລ ິມະ ສິດ 2: ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ສຳຄັນຂອງສາທາລະນະສຸກ ຢ່າງ ມ ີປະ ສິດ ທິພາບ WHO ຈະ ນຳ ເອົາ ບັນ ດາ ບ ຸລ ິມະ ສິດ ກ່ຽວ ກັບ ການ ສ້າງ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ ່ມ ີຄວາມ ພ້ອມ ໃນ ການ ຮັບ ມ ືກັບ ສະ ພາບ ຕ່າງໆ ເຂົ້າ ໃນ ການ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ແຜນ ງານ ວິ ຊາ ການ ຕ່າງໆ ເຊິ່ງ ລວມ ທັງ ສ ຸຂະ ພາບ ແມ່ ແລະ ເດັກ, ການ ເສີມ ຂະ ຫຍາຍ ວຽກງານ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ, ພະ ຍາດ ໄຂ້ ຍຸງ, ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ, ພະ ຍາດ ເອດ, ພະ ຍາດ ເຂດ ຮ້ອນ ທ່ີ ຖືກ ປ່ອຍ ປະ ລະ ເລີຍ ແລະ ສ ຸຂະ ພາບ ທ່ີ ມ ີຜົນ ກະ ທົບ ມາ ຈາກ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ. ເພື່ອ ໃຫ້ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ແລະ ການ ແກ້ ໄຂ ຂົງ ເຂດ ວຽກ ງານ ທ່ີ ຍັງ ບໍ ່ທັນ ສຳ ເລັ ດທ່ ີນອນ ຢ່ ູໃນ MDG ແລະ ເພື່ອ ຮັບ ປະ ກັນ ໃຫ້ ການ ບໍ ລິ ການ ກວມ ເອົາ ໝົດ ທຸກ ຄົນ, WHO ຈະ ໃຫ ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ການ ປັບ ປຸງ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທ່ີ ໄດ້ ວາງ ເປົ້າ ໝາຍ ໄວ້ ແລ້ວ ຢ່າງ ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ. ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ດັ່ງ ກ່າວ ນ້ີ ຈະ ໄດ້ ມີ ຈຸດ ສຸມ ພິ ເສດ ໃສ ່ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ບັນ ດາ ເຂດ ຫ່າງ ໄກ ສອກ ຫລີກ ແລະ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ທ່ີ ດ້ອຍ ໂອ ກາດ ແລະ ສ້າງ ລະ ບົບ ເຊື່ອມ ສານ ຈາກ ລະ ດັບ ຊຸມ ຊົນ ເຂົ້າ ກັບ ບັນ ດາ ສະ ຖານ ທ່ີ ບໍ ລິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທ່ີ ຄຳ ນຶງ ເຖິງ ມາດ ຕະ ຖານ ທາງ ດ້ານ ຈັນ ຍາ ບັນ ແລະ ມ ີຄວາມ ຮັບ ຜິດ ຊອບ ຕໍ່ ຜູ້ ຊົມ ໃຊ້. ການ ຫັນ ຈຸດ ສຸມ ມາ ເປັນ ຈຸດ ພົວ ພັນ ຢູ່ ຂັ້ນ ຊຸມ ຊົນ ຈະ ຊ່ວຍ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ຄວາມ ບໍ່ ສະ ເໝີ ພາບ ແລະ ຄວາມ ແຕກ ໂຕນ ກັນ ໃນ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບ ໍລ ິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ການ ສະ ເໜີ ການ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ຈະ ໄດ້ ອີງ ໃສ່ ສະ ພາບ ຂອງ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ແລະ ໃຫ້ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ຮູບ ແບບ ແລະ ມາດ ຕະ ຖານ ສາ ກົນ. WHO ຈະ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ໃນ ການ ຮ່ວມ ມື ກັບ ຫລາຍ ແຜນ ງານ ໃນ ການ ຕິດ ຕາມ ແລະ ການ ປະ ເມີນ ຜົນ ເຊິ່ງ ລວມ ທັງ ການ ໃຫ້ ຂໍ້ ມູນ ແລະ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ຂໍ ້ມູນ ຂ່າວ ສານ. ໂດຍ ໃຫ ້ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ບັນ ດາ ແຜນ ງານແຫ່ງ ຊາດ ໃນ ການ ເພີ່ມ ງົບ ປະ ມານ ລາຍ ຈ່າຍ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ເຂົ້າ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ອົງ ການ WHO ຈະ ສືບ ຕໍ່ ສະ ເໜ ີຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ໃຫ້ ມີ ຄວາມ ຍືນ ຍົງ ທາງ ດ້ານ ການ ເງິນ ຂອງ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 2.1: ສ ຸຂະ ພາບ ແມ່ ແລະ ເດັກ ເພື່ອ ສົ່ງ ເສີມ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ແລະ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ແຫ່ງ ຊາດ ສຳ ລັບ ການ ບ ໍລິ ການ ແບບ ເຊື່ອມ ສານ ດ້ານ ສ ຸຂະ ພາບ ຈະ ເລີນ ພັນ, ສຸ ຂະ ພາບ ແມ່ ເດັກ ເກີດ ໃໝ່ ແລະ ເດັກ ນ້ອຍ ສຳ ລັບ ໄລ ຍະ 2016-2025, WHO ຈະ: • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ນຳ ໃຊ້ ແລະ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ການ ດູ ແລ ການ ຖື ພາ ແລະ ເກີດ ລູກ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ຜູ້ທ່ີ ດຳ ລົງ ຊີ ວິດ ຢູ່ ໃນ ເຂດ ທຸກ ຍາກ ແລະ ຊົນ ນະ ບົດ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ໃຫ້ ບໍ ລິ ການ ຂັ້ນ ພື້ນ ຖານ ທີ່ ມີ ຄຸນ ນະ ພາບ ແລະ ຄົບ ຖ້ວນ ດ້ານ ການ ປະ ສູດ ແບບ ສຸກ ເສີນ ລວມ ທັງ ການ ດູ ແລ ການ ເອົາ ລູກ ອອກ ແບບ ປອດ ໄພ ແລະ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ທາງ ດ້ານ ລະ ບົບ ການ ເກັບ ກຳ ຄືນ ຂໍ ້ມູນ ການ ຕາຍ ຂອງ ແມ່. • ຊຸກ ຍູ້ ແລະ ເສີມ ຂະ ຫຍາຍ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ດູ ແລ ເດັກ ເກີດ ໃໝ່ ທີ່ ມີ ຄຸນ ນະ ພາບ ສູງ ຕັ້ງ ແຕ່ ຫົວ ທີ ສຳ ລັບ ເດັກ ເກີດ ໃໝ່ ທຸກ ຄົນ. • ຊຸກ ຍູ້ ການ ປະ ຕິ ບັດ ວຽກ ງານ ກ່ຽວ ກັບ ການ ດູ ແລ ສຸ ຂະ ພາບ ເດັກ ອ່ອນ ແລະ ເດັກ ນ້ອຍ ແລະ ວິ ທີ ການ ລ້ຽງ ດູ. 13 ຢູ່ ໃນ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ຕ່ຳ ກວ່າ 5 ປີ ແມ່ນ 67 ຄົນ ຕໍ່ 1,000 ເດັກ ເກີດ ມ ີຊີ ວິດ ໃນ ປີ 2015 ເຊິ່ງ ເຮັດ ໃຫ້ ເປົ້າ ໝາຍ MDG4 ບໍ ່ໄປ ຕາມ ແຜນ ການ. ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ສ່ວນ ຫລາຍ ແມ່ນ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃນ ໄລ ຍະ ເດືອນ ທຳ ອິດ ພາຍ ຫລັງ ເກີດ. ໂດຍ ທ່ີ ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ທ່ີ ເກີດ ໃໝ່ ແມ່ນ 30 ຄົນ ຕໍ່ 1,000 ເດັກ ເກີດ ມ ີຊ ີວິດ ໃນ ປີ 2015. [8] ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ສ່ວນ ຫລາຍ ແມ່ນ ສາ ມາດ ປ້ອງ ກັນ ໄດ້ ດ້ວຍ ມາດ ຕະ ການ ປ້ອງ ກັນ ທີ ່ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ ສູງ ແລະ ປະ ຢັດ ຄ່າ ໃຊ້ ຈ່າຍ ແຕ່ ວ່າ ອັດ ຕາ ການ ປົກ ຄຸມ ຂອງ ຫລາຍ ມາດ ຕະ ການ ປ້ອງ ກັນ ຍັງ ຢ່ ູໃນ ລະ ດັບ ຕ່ຳ ແລະ ຍັງ ມີ ຄວາມ ແຕກ ຕ່າງ ກັນ ຫລາຍ ເຊິ່ງ ຂຶ້ນ ກັບ ທ່ີ ຕັ້ງ ພູມ ລຳ ເນົາ ແລະ ຊົນ ເຜົ່າ. [9] ດຳ ລັດ ຂອງ ທ່ານ ນາ ຍົກ ລັດ ຖະ ມົນ ຕີ ເລກ ທີ 178 ລົງ ວັນ ທີ 5 ເມ ສາ 2012 ໄດ້ ກຳ ນົດ ໃຫ ້ມ ີການ ດູ ແລ ການ ເກີດ ແລະ ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ ສຳ ລັບ ເດັກ ອາ ຍຸ ຕ່ຳ ກວ່າ 5 ປີ ໂດຍ ບໍ່ ໄດ້ ເສຍ ຄ່າ. ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ດັ່ງ ກ່າວ ໄດ້ ກວມ ເອົາ 70% ຂອງ ບັນ ດາ ເມືອງ ໃນ ທົ່ວ ປະ ເທດ, ແຕ່ ວ່າ ມ ີຂໍ້ ມູນ ທ່ີ ສະ ແດງ ໃຫ ້ເຫັນ ວ່າ ໂຄງການດັ່ງ ກ່າວ ໄດ້ ຖືກ ນຳ ໃຊ້ ບໍ່ ຫລາຍ ໃນ ຈຳ ນວນ ປະ ຊາ ກອນ ທ່ີ ດ້ອຍ ໂອ ກາດ. ການ ປະ ກອບ ບຸກ ຄະ ລາ ກອນ ດ້ານ ຜະ ດຸ ງ ຄັນ ໄດ້ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ຢ່າງ ຊັດ ເຈນ ໃນ ຊຸມ ປີ ຜ່ານ ມາ; ແຕ່ ຢ່າງ ໃດ ກໍ ຕາມ ສິ່ງ ທີ່ ໜ້າເປັນ ຫ່ວງ ແມ່ນ ຂໍ້ ຈຳ ກັດ ດ້ານ ປະ ສົບ ການ ແລະ ທັກ ສະ ໃນ ການ ເຮັດ ວຽກ ຂອງ ບັນ ດາ ພະ ນັກ ງານ ໜຸ່ມ ນ້ອຍ ທ່ ີຮຽນ ຈົບ ໃໝ່. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 2.2: ພະ ຍາດ ທ່ີ ປ້ອງ ກັນ ໄດ້ ດ້ວຍ ຢາ ວັກ ຊີນ ເພື່ອ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ໃຫ້ ແກ່ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ ແບບ ຄົບ ຖ້ວນ ໄລ ຍະ 2016-2020, WHO ຈະ: • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ສ້າງ ຄວາມ ສາ ມາດ ໃຫ້ ແກ່ ຂັ້ນ ທ້ອງ ຖິ່ນ ທ່ີ ຂຶ້ນ ກັບ ເມືອງ ກ່ຽວ ກັບ ການ ປຸກ ລະ ດົມ ຢູ່ ຂ້ັນ ຊຸມ ຊົນ ເພື່ອ ເພີ່ມ ອັດ ຕາ ການ ປົກ ຄຸມ ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ ໃນ ຮອບ ປົກ ກະ ຕິ ຢູ່ ໃນ ບັນ ດາ ຊຸມ ຊົນ ທ່ີ ມີ ຄວາມ ສ່ຽງ ສູງ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ສ້າງ ຄວາມ ສາ ມາດ ຢູ່ ຂັ້ນ ເມືອງ ແລະ ຂັ້ນ ສຸກ ສາ ລາ ໃນ ວຽກ ງານ ການ ເຝົ້າ ລະ ວັງ ເພື່ອ ຄົ້ນ ຫາ ການ ລະ ບາດ ຂອງ ພະ ຍາດ ທີ່ສາ ມາດ ປ້ອງ ກັນ ໄດ້ ດ້ວຍ ຢາ ວັກ ຊີ ນ ແຕ່ ຫົວ ທີ ແລະ ປະ ຕິ ບັດ ການ ຕອບ ໂຕ້ ຢ່າງ ຖືກ ຕ້ອງ ທັນ ເວ ລາ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ສ້າງ ຄວາມ ສາ ມາດ ຢູ່ ຂັ້ນ ທ້ອງ ຖິ່ນ ສຳ ລັບ ການ ປະ ເມີນ ຄຸນ ນະ ພາບ ຂອງ ຂໍ ້ມູນ ແລະ ສຳ ລັບ ການ ຕັດ ສິນ ບັນ ຫາ ຢູ່ ຂັ້ນ ທ້ອງ ຖິ່ນ. ເຖິງ ແມ່ນ ວ່າ ມີ ການ ປັບ ປຸງ ຢ່າງ ສະ ໝ່ຳ ສະ ເໝີ ຢູ່ ໃນ ລະ ດັບ ອັດ ຕາ ການ ປົກ ຄຸມ ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ ແຫ່ງ ຊາດ ແຕ ່ຍັງ ມ ີລາຍ ງານ ໃຫ້ ເຫັນ ກ່ຽວ ກັບ ການ ເກີດ ລະ ບາດ ຂອງ ພະ ຍາດ ທ່ ີສາ ມາດ ປ້ອງ ກັນ ໄດ້ ດ້ວຍ ຢາ ວັກ ຊິນ (ການ ເກີດ ມີ ໄວ ຣັສ ພະ ຍາດ ເປັ້ຍ ລ່ອຍ ທ່ີ ສາ ມາດ ປ້ອງ ກັນ ໄດ້ ດ້ວຍ ຢາ ວັກ ຊິນ, ພະ ຍາດ ຄໍ ຕີບ, ພະ ຍາດ ໝາກ ແດງ ໃຫຍ່ ແລະ ພະ ຍາດ ໄອ ໄກ່) ໃນ ຊຸມ ປີ ບໍ່ ດົນ ຜ່ານ ມາ ເຊິ່ງ ຊີ້ ໃຫ້ ເຫັນ ວ່າ ການ ບໍ ລິ ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ ແມ່ນ ຍັງ ບໍ່ ທັນ ໄດ້ ມາດ ຕະ ຖານ ແລະ ບໍ່ ທັນ ນຳ ໃຊ້ ຢ່າງ ທົ່ວ ເຖິງ. ປະ ຊາ ຊົນ ຜູ້ທ່ ີບໍ່ ໄດ້ ຮັບ ການ ສັກ ຢາ ວັກ ຊິນ ພຽງ ພໍ ແລະ ບໍ່ ໄດ້ ສັກ ຢາ ວັກ ຊິນ ເລີຍ ນັ້ນ ແມ່ນ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ທ່ ີເປັນ ຊົນ ຊາດ ຊົນ ເຜົ່າ ແລະ ດຳ ລົງ ຊີ ວິດ ຢ່ ູບາງ ພື້ນ ທ່ີ ພູມ ສັນ ຖານ ສະ ເພາະ ໃດ ໜຶ່ງ. ແຜນ ການ ແຫ່ງ ຊາດ ໄລ ຍະ 2016-2020 ເພື່ອ ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ ຢ່າງ ຄົບ ຖ້ວນ ເປັນ ການ ແກ້ ບັນ ຫາ ທ່ີ ເປັນ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ເຫລົ່າ ນີ້. ແຜນ ການ ດັ່ງ ກ່າວ ສຸມ ໃສ່ ການ ລຶບ ລ້າງ ພະ ຍາດ ຕິດ ຕໍ່, ເຊັ່ນ ພະ ຍາດ ເປັ້ຍ ລ່ອຍ, ພະ ຍາດ ໝາກ ແດງ ໃຫຍ່, ພະ ຍາດ ໝາກ ແດງ ນ້ອຍ, ແລະ ພະ ຍາດ ບາດ ທະ ຍັກ ຂອງ ແມ່ ແລະ ເດັກ ເກີດ ໃໝ່ ແລະ ການ ປຸກ ລະ ດົມ ຊຸມ ຊົນ ເພື່ອ ເຂົ້າ ຮ່ວມ ການ ສັກ ຢາ ກັນ ພະ ຍາດ, ການ ແນະ ນຳ ຢາ ວັກ 4. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO 14 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຊິນ ຊະ ນິດ ໃໝ່ ທີ່ ຍັງ ບໍ ່ທັນ ໄດ້ ນຳ ໃຊ້ ຢ່າງ ກວ້າງ ຂວາງ ນັ້ນ ຕ້ອງ ໄດ້ ຜ່ານ ການ ເຫັນ ດີ , ມີ ຫລັກ ຖານ ອ້າງ ອີງ ແລະ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃຫ ້ແກ ່ການ ຄຸ້ມ ຄອງ ລະ ບົບການຂົນສົ່ງວັກຊິນ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 2.3: ພະ ຍາດ ໄຂ ້ມາ ລາ ເຣຍ ເພື່ອ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ແຫ່ງ ຊາດ ເພື່ອ ຄວບ ຄຸມ ແລະ ກໍາ ຈັດ ພະ ຍາດ ໄຂ້ ຍຸງ ໄລ ຍະ 2016-2020, WHO ຈະ: • ຊ່ວຍ ດໍາ ເນີນ ກິດ ຈະ ກໍາ ການ ແບ່ງ ເຂດ ຄວາມ ສ່ຽງ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ ໃນ ຂອບ ເຂດ ທົ່ວ ປະ ເທດ ເພື່ອ ບັນ ລ ຸເປົ້າ ໝາຍ ຍຸດ ທະ ສາດ ແຫ່ງ ຊາດ ໃນ ການ ຄວບ ຄຸມ ແລະ ກໍາ ຈັດ ພະ ຍາດ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ ຢ່າງ ມີ ປະ ສິດ ທິ ພາບ ແລະ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ສຶກ ສາ ກ່່ຽວ ກັບ ປະ ສິດ ທ ິພາບ ຂອງ ຢາ ປິ່ນ ປົວ ຂອງ ພະ ຍາດ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ ເພື່ອ ປະ ກອບ ຂໍ ້ມູນ ໃຫ້ ແກ່ ການ ສ້າງ ແຜນ ງານ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ເພື່ອ ຮັດ ແຄບ ບັນ ຫາ ຫລື ກໍາ ຈັດ ສະ ພາບ ການ ແມ ່ກາ ຝາກ ຕ້ານ ຕໍ ່ຢາ ປິ່ນ ປົວ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ສຶກ ສາ ກ່ຽວ ກັບ ພຶດ ຕິ ກໍາ ແລະ ການ ຕ້ານ ຕໍ່ ສານ ເຄ ມີ ຂອງ ພາ ຫະ ນໍາ ເຊື້ອ ແລະ ເຝົ້້າ ລະ ວັງ ການ ດື້ ຕໍ ່ຢາ ຂ້າ ແມງ ໄມ້. • ສົ່ງ ເສີມ ການ ໃຊ້ ບັນ ດາ ຍຸດ ທະ ສາດ ທ່ີ ມ ີຄວາມ ປະ ດິດ ສ້າງ ໃນ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ທ່ີ ມີ ຄວາມ ສ່ຽງ ຕິດ ເຊື້ອ ມາ ລາ ເຣຍ ທີ່ ເຂົ້າ ເຖິງ ຍາກ, ຜູ້ ຍົກ ຍ້າຍ ຖິ່ນ ຖານ ແລະ ປະ ຊາ ກອນ ເຄື່ອນ ທີ. ພະ ຍາດ ໄຂ ້ມາ ລາ ເຣຍ ເປັນ ພະ ຍາດ ຕິດ ເຊື້ອ ບົ່ມ ຊ້ອນ ໃນ ເກືອບ ທຸກ ພາກ ຂອງ ສປປ ລາວ. ປະ ມານ 97% ຂອງ ກ ໍລະ ນ ີທ່ີ ຖືກ ລາຍ ງານ ແມ່ນ ມາ ຈາກ ເຂດ ເນີນ ສູງ, ເຂດ ປ່າ ດົງ ຢູ່ ທາງ ພາກ ໃຕ້ ຂອງ ປະ ເທດ. ໃນ ປີ 2013 ສປປ ລາວ ໄດ ້ພົບ ແລະ ລາຍ ງານ ເປັນ ຄັ້ງ ທໍາ ອິດ ກ່ຽວ ກັບ ການ ຕ້ານ ຕໍ່ ຢາ ປິ່ນ ປົວ ພະ ຍາດ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ ຢູ ່ບັນ ດາ ແຂວງ ທາງ ພາກ ໃຕ້. ເພື່ອ ບັນ ລຸ ການ ກໍາ ຈັດ ພະ ຍາດ ໄຂ ້ມາ ລາ ເຣຍ ຊະ ນິດ plasmodium falciparum ລວມ ທັງ ກໍ ລະ ນ ີຕ້ານ ຕໍ່ ຢາ ປິ່ນ ປົວ ພາຍ ໃນ ປີ 2025 ແລະ ກໍາ ຈັດ ທຸກ ຊະ ນິດ ເຊື້ອ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ ພາຍ ໃນ ປີ 2030, ອົງ ການ WHO ຈະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ສປປ ລາວ ເພື່ອ ຫລຸດ ຜ່ອນ ຜົນ ກະ ທົບ ຈາກ ການ ຕ້ານ ຕໍ່ ຢາ ປິ່ນ ປົວ ພະ ຍາດ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ ໃນ ບັນ ດາ ແຂວງ ພາກ ໃຕ້ ແລະ ກ້າວ ໄປ ສູ່ ການ ກໍາ ຈັດ ພະ ຍາດ ດັ່ງ ກ່າວ ໃນ ບັນ ດາ ແຂວງ ພາກ ເໜືອ ໄປ ຄຽງ ຄູ່ ກັບ ການ ປະ ຕິ ບັດ ຄວາມ ພະ ຍາ ຍາມ ໃນ ການ ກໍາ ຈັດ ພະ ຍາດ ໄຂ້ ມາ ລາ ເຣຍ ໃນ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ພາກ ພື້ນ ລຸ່ມ ແມ ່ນ້ຳ ຂອງ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 2.4: ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ ເພື່ອ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ວັນນະໂຣກ ແຫ່ງ ຊາດ ໄລ ຍະ 2015- 2019 WHO ຈະ: • ສ່ົງ ເສີມ ແລະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ເຊື່ອມ ສານ ການ ປ່ິນ ປົວ ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ ເຂົ້າ ໃນ ການ ບໍ ລິ ການ ທ່ົວ ໄປ ໂດຍ ມີ ຈຸດ ສຸມ ໃສ່ ການ ຮ່ວມ ມື ກັບ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ພະ ຍາດ ເອດ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ພັດ ທະ ນາ ແລະ ການ ສ້າງ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ໃຫ້ ແກ່ ການ ປະ ຕິ ບັດ ວຽກ ງານ 15 ແບບ ໃໝ່ ແລະ ເຄື່ອງ ມື ຕ່າງໆ ລວມ ທັງ ການ ປັບ ປຸງ ການ ຄວບ ຄຸມ ການ ດື້ ຕໍ່ ຢາ ປິ່ນ ປົວ ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ ຫລາຍ ຊະ ນິດ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ກົນ ໄກ ການ ປະ ສານ ງານ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ທ່ີ ສົ່ງ ເສີມ ການ ມີ ສ່ວນ ຮ່ວມ ຂອງ ທຸກ ພາກ ສ່ວນ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ລວມ ທັງ ພາກ ເອ ກະ ຊົນ ແລະ ລະ ບົບ ຄ້າຍ ຄຸມ ຂັງ. ໂດຍ ອີງ ຕາມ ບົດ ລາຍ ງານ ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ ໃນ ທົ່ວ ໂລກ ຂອງ WHO 2015, ສປປ ລາວ ຍັງ ໄດ້ ຮັບ ຜົນ ກະ ທົບ ຈາກ ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ ໃນ ລະ ດັບ ສູງ ເຊິ່ງ ຄາດ ຄະ ເນ ວ່າ ອັດ ຕາ ການ ຕິດ ເຊື້ອ ຂອງ ພະ ຍາດ ດັ່ງ ກ່າວ ແມ່ນ 464 ຄົນ ຕໍ່ 100,000 ຄົນ ໃນ ປີ 2014. ໂດຍ ອີງ ຕາມ ຜົນ ສໍາ ເລັດ ຂອງ ການ ປັບ ປຸງ ຄຸນ ນະ ພາບ, ການ ບໍ ລິ ການ ແລະ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ປິ່ນ ປົວ, ໃນ ປະ ຈຸ ບັນ ແຜນ ງານ ແຫ່ງ ຊາດ ພວມ ສຸມ ໃສ່ ການ ເພີ່ມ ອັດ ຕາ ການ ຄົ້ນ ຫາ ກໍ ລະ ນີ ເຊິ່ງ ຍັງ ແມ່ນ ຢູ່ ໃນ ລະ ດັບ ຕ່ຳ ຄາດ ຄະ ເນ ຢູ່ ໃນ 34% ໃນ ປີ 2014. [10] ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ ແຫ່ງ ຊາດ ໄລ ຍະ 2015-2019 ແມ່ນ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ສາມ ເສົາ ຄ້ຳ ຂອງ ຍຸດ ທະ ສາດ ການ ລຶບ ລ້າງ ພະ ຍາດ ວັນນະໂຣກ ຂອງ WHO ແລະ ເປົ້າ ໝາຍ ຕົວ ຊີ ້ວັດ ຫລັກ ດ້ານ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ແມ່ນ ເພື່ອ ເພີ່ມ ອັດ ຕາ ການ ຄົ້ນ ຫາ ກ ໍລະ ນີ ໃຫ້ ສູງ ເຖິງ 70% ໃນ ປີ 2019. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 2.5 : ສ ຸຂະ ພາບ ແລະ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ ເພື່ອ ສົ່ງ ເສີມ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ດ້ານ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ ແລະ ສຸ ຂະ ພາບ ແຫ່ງ ຊາດ ໄລ ຍະ 2016-2020, WHO ຈະ: • ສົ່ງ ເສີມ ແລະ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ດ້ານ ບົດ ບາດ ການ ນຳ ພາ ແລະ ໃນ ການ ພັດ ທະ ນາ ນະ ໂຍ ບາຍ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ເພື່ອ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ຜົນ ກະ ທົບ ຈາກ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ ລວມ ທັງ ຜົນ ກະ ທົບ ຈາກ ການ ປ່ຽນ ແປງ ຂອງ ດິນ ຟ້າ ອາ ກາດ ຕໍ່ ສຸ ຂະ ພາບ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ແຫ່ງ ຊາດ ກ່ຽວ ກັບ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ ທ່ີ ມ ີຜົນ ກະ ທົບ ຕໍ່ ສຸ ຂະ ພາບ ລວມ ທັງ ການ ປັບ ປຸງ ຄວາມ ສາ ມາດ ລະ ດັບ ຊາດ ຄືນ ໃໝ່ ໃນ ການ ເຝົ້າລະ ວັງ ແລະ ບັນ ຫາ ຄຸນ ນະ ພາບ ນ້ຳ. • ຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ເພື່ອ ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ການ ພັດ ທະ ນາ ຂອບ ວຽກ ດ້ານ ລະ ບຽບ ການ ແລະ ເຄື່ອງ ມື ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ວຽກ ງານ ນໍ້າ ສະ ອາດ ແລະ ສ ຸຂະ ອະ ນາ ໄມ ແລະ ການ ຄຸ້ມ ຄອງ ສິ່ງ ເສດ ເຫ ລື ອທ່ ີ ມາ ຈາກ ບັນ ດາ ສະ ຖານ ທ່ີ ບ ໍລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ. ບັນ ດາ ພະ ຍາດ ທີ່ ເກີດ ຂື້ນ ໃນ ສະ ພາບ ແວດ ລ້ອມ ທີ່ ມີ ຄວາມ ສ່ຽງ ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍ ຕົ້ນ ຕໍ ແມ່ນ ເກີດ ມາ ຈາກ ຄຸນ ນະ ພາບ ນ້ຳ, ການ ຂາດ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ສິ່ງ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ທາງ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພິ ບານ ແລະ ການ ຮັກ ສາ ອະ ນາ ໄມ ແລະ ຄຸນ ນະ ພາບ ອາ ກາດ ຢູ່ ພາຍ ໃນ ອາ ຄານ. ການ ບໍ ລິ ການ ສຸ ຂະ ພາບ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກັບ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ ຂັ້ນ ພື້ນ ຖານ ໃນ ບັນ ດາ ໂຮງ ໝໍ ແລະ ສຸກ ສາ ລາ ຍັງ ຄົງ ເປັນ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ທ່ີ ຮ້າຍ ແຮງ ອັນ ໜຶ່ງ ຢ່ ູພາຍ ໃນ ປະ ເທດ. ການ ສຳ ຫລວດ ແຫ່ງ ຊາດ ໃນ ປີ 2014 ສະ ແດງ ໃຫ້ ເຫັນ ວ່າ 76% ຂອງ ບັນ ດາ ສຸກ ສາ ລາ ແລະ 43% ຂອງ ໂຮງ ໝໍ ເມືອງ ຍັງ ບໍ່ ທັນ ມ ີລະ ບົບ ນ້ຳ ປະ ປາ ທີ່ ໃຊ ້ງານ ໄດ້ ແລະ 75% ຂອງ ສຸກ ສາ ລາ ແລະ 55% ຂອງ ໂຮງ ໝ ໍເມືອງ ຍັງ ບໍ່ ທັນ ມ ີສິ່ງ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພິ ບານ ທ່ີ ໃຊ້ ງານ ໄດ ້ດີ. [11] ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ເຫລົ່າ ນີ້ ຮຽກ ຮ້ອງ ໃຫ້ ມີ ການ ແກ້ ໄຂ ດ້ວຍ ວິ ທີ ການ ຮ່ວມ ມ ືກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງການ. 4. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO 16 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ແຜນຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສຸຂະພາບໄລຍະ 2016-2020 ໄດ ້ຖືກ ຮ່າງ ຂຶ້ນ ພາຍ ໃຕ ້ການ ນຳ ພາ ຂອງ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໂດຍ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ກັບ ບັນ ດາ ຜູ້ ຕາງ ໜ້າ ທ່ີ ມາ ຈາກ ຂະ ແໜງ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ, ຂະ ແໜງ ພັດ ທະ ນາ ພື້ນ ຖານ ໂຄງ ລ່າງ ແລະ ຂະ ແໜງ ນ້ຳ ສະ ອາດ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 2.6: ພະ ຍາດ ບໍ ່ຕິດ ຕໍ່ ແລະ ຕົວກຳນົດທາງສັງຄົມຕໍ່ສຸຂະພາບ ເພື່ອ ແກ ້ໄຂ ບັນ ຫາ ສຸ ຂະ ພາບ ທ່ີ ເກີດ ມາ ຈາກ ການ ປະ ພຶດ ທາງ ສັງ ຄົມ ແລະ ການ ເພີ້ ມ ຂື້ນ ຂອງ ພະ ຍາດ ທ່ີ ບໍ ່ຕິດ ຕໍ ່ໃນ ສປປ ລາວ, WHO ຈະ: • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ລັດ ຖະ ບານ ໃນ ການ ຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ແລະ ສົ່ງ ເສີມ ຮູບ ແບບ ການ ດຳ ລົງ ຊ ີວິດ ທ່ີ ມ ີສ ຸຂະ ພາບ ດີ ໂດຍ ຜ່ານ ການ ກະ ຕຸກ ຊຸກ ຍູ້ ໃຫ້ ມ ີການ ຮ່ວມ ມ ືກັບ ຫລາຍ ພາກ ສ່ວນ ໃນ ຫົວ ຂໍ ້ຕ່າງໆ ທ່ີ ທ່ ີຖືກ ຄັດ ເລືອກ ເປັນ ບ ຸລິ ມະ ສິດ. ເນ່ືອງ ຈາກ ການ ຫັນ ປ່ຽນ ທາງ ເສດ ຖະ ກິດ, ການ ຫັນ ເປັນ ຕົວ ເມືອງ, ການ ເຊື່ອມ ໂຊມ ຂອງ ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ ແລະ ການ ປ່ຽນ ແປງ ຮູບ ແບບ ການ ດຳ ລົງ ຊ ີວິດ ທີ່ ເຮັດ ໃຫ້ ຜົນ ກະ ທົບ ຈາກ ພະ ຍາດ ບໍ່ ຕິດ ຕ່ໍ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ໃນ ສປປ ລາວ. ໃນ ປີ 2014 ປະ ມານ ຫນ່ຶງສ່ວນສາມ ຂອງ ການ ຕາຍ ທີ່ ໄດ້ ຖືກ ບັນ ທຶກ ໄວ້ ແມ່ນ ຜູ້ທ່ີ ມີ ອາ ຍຸ ຕ່ຳ ກວ່າ 60 ປີ ເຊີ່ງ ຊີ ້ໃຫ້ ເຫັນ ວ່າ ຍັງ ມີ ຜູ້ ທ່ີ ມີ ອາ ຍຸ ນ້ອຍ ຈຳ ນວນ ຫລວງ ຫລາຍ ທ່ີ ເສຍ ຊີ ວິດ ຈາກ ພະ ຍາດ ບໍ່ ຕິດ ຕ່ໍ. [12] ບັນ ດາ ປັດ ໃຈ ຄວາມ ສ່ຽງ ຫລັກ ຈາກ ພະ ຍາດ ບ່ໍ ຕິດ ຕໍ່ ເຊິ່ງ ແມ່ນ ການ ສູບ ຢາ, ການ ກິນ ອາ ຫານ ທີ່ ບ່ໍ ເປັນ ຜົນ ດີ ຕ່ໍ ສຸ ຂະ ພາບ, ການ ບໍ່ ອອກ ກຳ ລັງ ກາຍ ແລະ ການ ຊົມ ໃຊ້ ທາດ ເຫລ້ົາ ໃນ ທາງ ທ່ີ ເປັນ ອັນ ຕະ ລາຍ ຕ່ໍ ຮ່າງ ກາຍ ເຊິ່ງ ລ້ວນ ແຕ່ ແມ່ນ ສິ່ງ ທ່ີ ສາ ມາດ ຫລີກ ເວັ້ນ ໄດ້. ຂອບ ວຽກ ດ້ານ ນິ ຕິ ກໍາ ໄດ້ ສືບ ຕໍ່ ຂະ ຫຍາຍ ກວ້າງ ອອກ ແລະ ໄດ້ ມ ີການ ປັບ ປຸງ ຫລາຍ ກົດ ໝາຍ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ການ ຄວບ ຄຸມ ຢາ ສູບ, ການ ຄວບ ຄຸມ ເຄ່ືອງ ດ່ືມ ທີ່ ມ ີທາດ ເຫລົ້າ, ອາ ຫານ ທ່ີ ປອດ ໄພ, ການ ປ້ອງ ກັນ ພະ ຍາດ ແລະ ການ ສ່ົງ ເສີມ ສຸ ຂະ ພາບ, ຢາ ປົວ ພະ ຍາດ ແລະ ອຸ ປະ ກອນ ການ ແພດ, ແລະ ການ ປົກ ປ້ອງ ສະ ພາບ ແວດ ລ້ອມ. ບັນ ດາ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ຫລັກ ສຳ ລັບ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ປ້ອງ ກັນ ແລະ ຄວບ ຄຸມ ພະ ຍາດ ທີ່ ບ່ໍ ຕິດ ຕ່ໍ ແມ່ນ ການ ຈັດ ຕ້ັງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ຂອບ ວຽກ ດ້ານ ນິ ຕິ ກໍາ, ການ ບັງ ຄັບ ໃຊ້ ບັນ ດາ ມາດ ຕະ ຖານ ແລະ ການ ສ້າງ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ແລະ ຈຳ ນວນ ພະ ນັກ ງານ ແພດ ທີ່ ບໍ່ ພຽງ ພໍ ທີ່ ເຮັດ ວຽກ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ພະ ຍາດ ເຫລົ່າ ນ້ີ. ນອກຈາກນ້ີ ຄວາມ ຂັດແຍ້ງດ້ານຜົນປະໂຫຍດກັບບັນດາບໍລິສັດຢາສູບ ແລະ ເຫລ້ົາ ຍັງເປັນອຸປະສັກຕ່ໍປະສິດທິຜົນຂອງ ການຈັດຕ້ັງປະຕິບັດການປ້ອງກັນ ແລະ ມາດຕະການຄວບຄຸມພະຍາດບ່ໍຕິດຕໍ່. 17 ຍຸດທະສາດບູລິມະສິດ 3: ການ ປັບ ປຸງ ຄວາມ ປອດໄພ ດ້ານ ສຸ ຂະ ພາບ WHO ຈະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ເພື່ອ ບັນ ລຸ ຕາມ ຄວາມ ຮຽກ ຮ້ອງ ຂອງ ກົດ ລະ ບຽບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ສາ ກົນ ຫລື IHR (2005) ເຊິ່ງ ຮຽກ ຮ້ອງ ໃຫ້ ມີ ການ ສ້າງ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ລະ ດັບ ຊາດ ໃນ ການ ປ້ອງ ກັນ, ປົກ ປ້ອງ, ຄົ້ນ ຫາ, ຄວບ ຄຸມ ແລະ ປະ ຕິ ບັດ ມາດ ຕະ ການ ຕອບ ໂຕ້ ຕໍ່ ເຫດ ການ ສຸກ ເສີນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ລະ ດັບ ຊາດ ແລະ ສາ ກົນ, ເພື່ອ ຫລຸດ ຜ່ອນ ຄວາມ ສ່ຽງ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ຫລີກ ລ້ຽງ ຜົນ ກະ ທົບ ທາງ ດ້ານ ການ ສັນ ຈອນ ແລະ ການ ຄ້າ ສາ ກົນ. WHO ຈະ ໃຫ ້ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ລັດ ຖະ ບານ ໃນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ແຜນ ງານ ແຫ່ງ ຊາດ ເພື່ອ ປ້ອງ ກັນ ພະ ຍາດ ຊືມ ເຊື້ອ ທີ່ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃໝ່ ແລະ ເຫດ ການ ສຸກ ເສີນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ໄລ ຍະ 2016-2020 ແລະ ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ພະ ຍາດ ທີ ່ເກີດ ຂື້ນ ໃໝ່ ແລະ ເຫດ ການ ສຸກ ເສີນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ພາກ ພື້ນ ເອ ເຊຍ ປາ ຊ ີຟິກ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 3.1: ພະ ຍາດ ຊືມ ເຊື້ອ ທ່ີ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃໝ່ ແລະ ເຫດ ການ ສຸກ ເສີນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ຈັດ ຕ້ັງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ງານ ລະ ດັບ ຊາດ ສຳ ລັບ ພະ ຍາດ ຊືມ ເຊື້ອ ທ່ີ ເກີດ ຂ້ຶນ ໃໝ່ ແລະ ເຫດ ການ ສຸກ ເສີກ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໄລ ຍະ 2016-2020, WHO ຈະ: • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ພັດ ທະ ນາ ດ້ານ ນິ ຕ ິກຳ ສຳ ລັບ ວຽກ ງານ ຄວບ ຄຸມ ພະ ຍາດ ຕິດ ຕໍ່. • ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ດ້ານ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ໃນ ການ ເຝົ້າ ລະ ວັງ ໃນ ລະ ດັບ ສູນ ກາງ ແລະ ທ້ອງ ຖິ່ນ ເພື່ອ ເຮັດ ໃຫ້ ວຽກ ງານ ການ ປ້ອງ ກັນ, ການ ຄົ້ນ ຫາ, ການ ປະ ເມີນ ຄວາມ ສ່ຽງ ແລະ ການ ຕອບ ໂຕ້ ດ ີ ຂື້ນ ໂດຍ ການ ຍົກ ລະ ດັບ ຂະ ໜາດ ແລະ ຂອບ ເຂດ ຂອງ ລະ ບົບ ວຽກ ງານ. • ສ່ົງ ເສີມ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ຂອງ ບັນ ດາ ຫ້ອງ ວິ ເຄາະ ເພື່ອ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ວຽກ ງານ ການ ເຝົ້າ ລະ ວັງ ແລະ ການ ຄົ້ນ ຫາ ການ ລະ ບາດ ໂດຍ ປັບ ປຸງ ການ ບໍ ລິ ການ ດ້ານ ການ ບົ່ງ ມະ ຕິ ພະ ຍາດ ແລະ ການ ເຮັດ ວຽກ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ລວມ ທັງ ການ ສືບ ຕໍ່ ໂຄງ ການ ຝຶກ ອົບ ຮົມ ນັກ ລະ ບາດ ວິ ທະ ຍາ ພາກ ສະ ໜາມ ຢູ່ ໃນ ລາວ. • ສົ່ງ ເສີມ ແລະ ຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ເພື່ອ ປ້ອງ ກັນ ແລະ ຄຸ້ມ ຄອງ ຜົນ ກະ ທົບ ຈາກ ໄພ ພິ ບັດ ທາງ ທຳ ມະ ຊາດ, ເຫດ ການ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ອາ ຫານ ປອດ ໄພ ແລະ ເຫດ ການ ສຸກ ເສີນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຕ່າງໆ. ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ຂອງ ບັນ ດາ ສະ ຖາ ບັນ ທ່ ີພົວ ພັນ ກັບ ຄວາມ ປອດ ໄພ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ສປປ ລາວ ໄດ ້ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ຢ່າງ ພົ້ນ ເດັ່ນ ໃນ ຊຸມ ປ ີຜ່ານ ມາ. ການ ປັບ ປຸງ ໄດ້ ຖືກ ຢັ້ງ ຢືນ ໃຫ ້ເຫັນ ຈາກ ການ ປະ ເມີນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ IHR ຂອງ ສປປ ລາວ ໃນ ປີ 2015 ທ່ ີໄດ້ ໃຫ້ ຄະ ແນນ ຕົວ ຊີ ້ວັດ ສ່ວນ ຫລາຍ ແມ່ນ ສູງ ກວ່າ ລະ ດັບ 1. [13] ເຖີງ ຢ່າງ ໃດ ກໍ ຕາມ ການ ເສີມ ຂະ ຫຍາຍ ການ ຮ່ວມ ມື ກັບ ພາຍ ນອກ ເພື່ອ ໃຫ ້ມ ີ ການ ແລກ ປ່ຽນ ຂໍ ້ມູນ ຂ່າວ ສານ ໃນ ລະ ດັບ ສູນ ກາງ ຍັງ ເປັນ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ຢູ່. ການ ແຜ່ ລະ ບາດ ຂອງ ພະ ຍາດ ໄຂ ້ເລືອດ ອອກ ໃນ ປີ 2013 ເຊິ່ງ ມ ີເຖິງ 44171 ກ ໍລະ ນີ ໃນ ນັ້ນ ມີ ຜູ້ ເສຍ ຊີ ວິດ 95 ກ ໍລະ ນີ ໄດ້ ເປັນ ການ ຍູ້ໜູນ ໃຫ້ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ປັບ ປຸງ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ຂອງ ຕົນ ທ່ີ ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ກັດ ຢ່ ູນັ້ນ. ຍັງ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ທ່ີ ຈະ ຕ້ອງ ສືບ ຕໍ່ ສ້າງ ຄວາມ ເຂ້ັມ ແຂງ ເພ່ືອ ຮັບ ປະ ກັນ ເຮັດ ໃຫ້ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ມີ ຄວາມ ພ້ອມ ຮອບ ດ້ານ ເພື່ອ ຕອບ ຮັບ ກັບ ສະ ພາບ ຕ່າງໆ ແລະ ສາ ມາດ ຕອບ ໂຕ້ ຕໍ ່ການ ລະ ບາດ ຂອງ ພະ ຍາດ ຕ່າງໆ ທີ່ ເກີດ ຂື້ນ ເລື້ອຍໆ ຢ່າງ ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ. 4. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO 18 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຂົງ ເຂດ ສຸດ ສຸມ 3.2: ການ ດື ້ຕໍ່ ຢາ ເພື່ອ ປະ ກອບ ສ່ວນ ເຂົ້າ ໃນ ການ ບັນ ລຸ ບັນ ດາ ຈຸດ ປະ ສົງ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ຂອງ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ສາ ກົນ ກ່ຽວ ກັບ ການ ດື ້ຕໍ່ ຢາ ຕ້ານ ເຊື້ອ ພາຍ ໃນ ປີ 2021, WHO ຈະ: • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ພັດ ທະ ນາ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ແຫ່ງ ຊາດ ສຳ ລັບ ການ ແກ ້ໄຂ ບັນ ຫາ ການ ດື້ ຕໍ່ ຢາ ຕ້ານ ເຊື້ອ (AMR). • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ກຳ ນົດ ແລະ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ໄລ ຍະ 2 ປີ ໂດຍ ມ ີການ ກຳ ນົດ ຂອບ ເຂດ ເວ ລາ ແລະ ມ ີການ ຄິດ ໄລ່ ງົບ ປະ ມານ ໃຫ້ ແກ່ ກິດ ຈະ ກຳ ຕ່າງໆ. • ໃຫ້ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ດ້ວຍ ການ ຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ແລະ ສ້າງ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ໃຫ້ ແກ່ ບັນ ດາ ພາກ ສ່ວນ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃຫ້ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ແຜນປະຕິບັດງານ ສຳ ລັບ ວຽກ ງານ ກ່ຽວ ກັບ ການ ດື້ ຕໍ ່ຢາ ຕ້ານ ເຊື້ອ ຂອງ ພາກ ພື້ນ ປາ ຊີ ຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ. ໂດຍ ອີງ ໃສ່ ວາ ລະ ການປະຕິບັດງານ ກ່ຽວກັບການດື້ຕໍ່ຢາຕ້ານເຊື້ອ ໃນພາກພື້ນປາຊີຟິກຕາເວັນຕົກ, ສປປ ລາວ ຈະ ສຸມ ໃສ່ ສ້າງ ສາ ມວຽກ ງານ ທີ່ ເປັນ ບຸ ລິ ມະ ສິດ ຄື: ການສ້າງ ແລະ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ແຫ່ງ ຊາດ ທີ່ ຄົບ ຖ້ວນ ເພື່ອ ຄວບ ຄຸມ AMR; ປັບ ປຸງ ວຽກ ງານ ການ ເຝົ້າ ລະ ວັງ AMR ແລະ ການ ຕິດ ຕາມ ການ ດື ້ຕໍ່ ຢາ ຕ້ານ ເຊື້ອ; ແລະ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ດ້ານ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ຂອງ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ຄວບ ຄຸມ AMR. ຄະ ນະ ຮັບ ຜິດ ຊອບ AMR ໄດ ້ຖືກ ສ້າງ ຕັ້ງ ຂຶ້ນ ແລະ ວຽກ ງານ ການ ຄວບ ຄຸມ AMR ສຳ ລັບ ແຜນ ງານ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ບາງ ພະ ຍາດ ສະ ເພາະ (ການ ດື້ ຕໍ ່ຢາ ອາ ເຕ ມີ ຊ ີນິນ ແລະ ການ ດື້ ຕໍ່ ຢາ ປິ່ນ ປົວ ວັນນະໂຣກ ຫລາຍ ຊະ ນິດ) ໄດ້ ຖືກ ລ ິເລີ່ມ ຂຶ້ນ. ແຕ່ ຢ່າງ ໃດ ກໍ ຕາມ AMR ຍັງ ແມ່ນ ວາ ລະ ວຽກ ງານ ທີ່ ຂ້ອນ ຂ້າງ ໃໝ່ ຢູ່ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ. 19 ຍຸດ ທະ ສາດບຸ ລິ ມະ ສິດ 4: ການ ປຶກສາຫາລືດ້ານນະໂຍບາຍ ແລະ ການ ຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ຢ່າງ ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ ເພື່ອຈະບັນລຸວຽກງານສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງ ໃຫ ້ແກ່ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຢ່າງ ມີ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ ແລະ ການ ຮັບ ປະ ກັນ ຄວາມ ປອດໄພດ້ານ ສ ຸຂະ ພາບ ແມ່ນ ຕ້ອງ ໄດ້ ມີ ຄວາມ ພະ ຍາ ຍາມ ຮ່ວມ ກັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ, ໂດຍ ການ ມ ີສ່ວນ ຮ່ວມ ຂອງ ຫລາຍ ພາກ ສ່ວນ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ຢ່າງ ກວ້າງ ຂວາງ. WHO ຈະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ປະ ຕິ ບັດ ບົດ ບາດ ນຳ ໜ້າ ໃນ ການ ປະ ສານ ງານ ແລະ ການ ເຮັດ ວຽກ ກັບ ບັນ ດາ ກະ ຊວງ ແລະ ອົງ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ຕ່າງໆ ໃນ ຂົງ ເຂດ ວຽກ ງານ ຫລັກ ເປັນ ຕົ້ນ ແມ່ນ ວຽກ ງານ ນຳ້ ສະ ອາດ ແລະ ສ ຸຂະ ພິ ບານ. ພັນ ທະ ໃນ ການ ພັດ ທະ ນາ ຢ່າງ ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ ໄດ້ ຖືກ ຜັນ ຂະ ຫຍາຍ ເຂົ້າ ໃນ ຖະ ແຫລງ ການ ວຽງ ຈັນ ວ່າ ດ້ວຍ ການ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ເພື່ອ ການ ຮ່ວມ ມື ການ ພັດ ທະ ນາ ທີ່ ມີ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ (2016-2025). WHO ຈະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ພັນ ທະ ເຫລົ່າ ນີ້ ໂດຍ ໃຫ ້ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 4.1: ປັບ ປຸງ ປະ ສິດ ທ ິຜົນ ຂອງ ການ ພັດ ທະ ນາ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໂດຍ ອີງ ຕາມ ພາ ລະ ບົດ ບາດ ຂອງ ຕົນ WHO ຈະ ຮ່ວມ ມື ກັບ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເພື່ອ: • ສົ່ງ ເສີມ ການ ຮ່ວມ ມື ແລະ ການ ເປັນ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ທີ່ໜຽວແໜ້ນ ເພື່ອ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ່ ສຳ ຄັນ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ ໂດຍ ໃຫ້ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ຖະ ແຫລງ ການ ວຽງ ຈັນ ວ່າ ດ້ວຍ ການ ເປັນ ຄູ່ຮ່ວມງານເພື່ອການຮ່ວມມືການພັດທະນາທີ່ມີປະສິດທິຜົນ(2016-2025). • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ການ ປັບ ປຸງ ຄວາມ ກົມ ກຽວ ຂອງ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຈາກ ອົງ ການ ໃຫ້ ທຶນ ລວມ ທັງ ການ ພັດ ທະ ນາ ຄູ່ ມື ແລະ ນຳ ໄປ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ. ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ຂອງ ຜູ ້ໃຫ້ ທຶນ ແກ ່ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຍັງ ກະ ແຈກ ກະ ຈາຍ ແລະ ສ່ວນ ຫລາຍ ຍັງ ຢູ່ ໃນ ຮູບ ແບບ ໂຄງ ການ. ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຈາກ ຕ່າງ ປະ ເທດ ມັກ ຈະ ເປັນ ໄປ ຕາມ ຄວາມ ປະ ສົງ ຂອງ ຜູ້ ໃຫ້ ທຶນ ໃນ ດ້ານ ການ ວາງ ແຜນ, ການ ລາຍ ງານ ແລະ ການ ນຳ ໃຊ້ ງົບ ປະ ມານ ເຊິ່ງ ພາ ໃຫ້ ມີ ຄວາມ ຫຍຸ້ງ ຍາກ ແກ່ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ການ ເກັບ ກຳ ຂໍ້ ມູນ ກ່ຽວ ກັບ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຈາກ ຜູ້ ໃຫ້ ທຶນ ໃຫ້ ມີ ລັກ ສະ ນະ ເປັນ ເອ ກະ ພາບ. ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ທີ່ ຈຳ ກັດ ຂອງ ທ້ອງ ຖິ່ນ ໃນ ການ ຄຸ້ມ ຄອງ ດ້ານ ງົບ ປະ ມານ ໄດ້ ສ່ົງ ຜົນ ກະ ທົບ ຕ່ໍ ຄວາມ ສາ ມາດ ໃນ ການ ປະ ຕິ ບັດ ຕາມ ຫລັກ ການ ຂອງ ຜູ້ ໃຫ້ ທຶນ ຕ່າງໆ ໃນ ດ້ານ ຄວາມ ໂປ່ ງ ໃສ ແລະ ຄວາມ ຮັບ ຜິດ ຊອບ. ໃນ ຂະ ນະ ດຽວ ກັນ ການ ປະ ສານ ງານ ລະ ຫວ່າງ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ ໄດ້ ຖືກ ປັບ ປຸງ ຂຶ້ນ ຢ່າງ ພົ້ນ ເດັ່ນ ແລະ ຄະ ນະ ວິ ຊາ ການ ສຳ ລັບ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ບັນ ດາ ກົນ ໄກ ທີ່ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ໄດ້ ກາຍ ເປັນ ເວ ທີ ທີ່ ມີ ປະ ສິດ ທິ ຜົນ ສຳ ລັບ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ແລະ ແລກ ປ່ຽນ ຂໍ ້ມູນ. ແຕ່ ຢ່າງ ໃດ ກໍ ຕາມ ທຸກ ພາກ ສ່ວນ ຍັງ ສາ ມາດ ປະ ກອບ ສ່ວນ ໄດ້ ຫລາຍ ກວ່າ ນີ້ ໃນ ກົນ ໄກ ການ ປະ ສານ ງານ ເພື່ອ ໃຫ້ ເກີດ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ຫລາຍ ກວ່າ ການ ແລກ ປ່ຽນ ຂໍ້ ມູນ ເທົ່າ ນັ້ນ. 4. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO 20 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 4.2: ການ ນຳ ພາ ໃນ ຂະ ແໜງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ການ ຮ່ວມ ມື ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ໂດຍ ອີງ ໃສ່ ໜ້າ ທ່ີ ຂອງ ຕົນ ເພື່ອ ໃຫ້ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ດ້ານ ການ ສ້າງ ແລະ ແລກ ປ່ຽນ ຄວາມ ຮູ້, WHO ຈະ: • ສົ່ງ ເສີມ ວິ ທີ ການ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ຢ່າງ ມ ີປະ ສິດ ທິ ຜົນ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາຕົວກຳນົດ ທາງເສດຖະກິດສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຕໍ່ສາທາລະນະສຸກ. • ຊຸກ ຍູ້ ການ ນຳ ຂອງ ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ການ ປະ ຕິ ບັນ ດາ ໂຄງການ ທີ່ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ເພື່ອ ຮັບ ປະ ກັນ ໃຫ້ ມີ ວິ ທ ີການ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກວມ ລວມ ເອົາ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ດ້ວຍ ການ ສົນ ທະ ນາ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ກ່ຽວ ກັບ ນະ ໂຍ ບາຍ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ. ຕົວກຳນົດຕໍ່ສຸຂະພາບ ສ ຸຂະ ພາບ ແມ່ນ ຍັງ ມ ີຫລາຍ, ສະ ນັ້ນ ເພື່ອ ຈະ ເຮັດ ໃຫ້ ປະ ຊາ ຊົນ ທຸກ ຄົນ ມີ ສຸ ຂະ ພາບ ໃນ ລະ ດັບ ສູງ ສຸດ ແມ່ນ ຮຽກ ຮ້ອງ ໃຫ ້ມ ີສ່ວນ ຮ່ວມ ຂອງ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ. ການ ຮ່ວມ ມ ືຢ່າງ ກວ້າງ ຂວາງ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ແລະ ກັບ ຫລາຍ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ລວມ ທັງ ບັນ ດາ ກະ ຊວງ, ຄູ່ ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ, ແລະ ອົງ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ທາງ ສັງ ຄົມ ແລະ ພາກ ເອ ກະ ຊົນ ແມ່ນ ມີ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ເພື່ອ ບັນ ລຸ ບັນ ດາ ເປົ້າ ໝາຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ບັນ ດາ ຂະ ແໜງ ການ ສຶກ ສາ, ສິ່ງ ແວດ ລ້ອມ, ພື້ນ ຖານ ໂຄງ ລ່າງ ແລະ ພາຍ ໃນ ແມ່ນ ຕົວ ຢ່າງ ຂອງ ຂະ ແໜງ ການ ທີ ່ຄວນ ເອົາ ນະ ໂຍ ບາຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເຂົ້າ ໃນ ນະ ໂຍ ບາຍ ຂອງ ຕົນ. ການ ຮ່ວມ ມ ືກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ລວມ ທັງ ການ ສ້າງ ຂໍ້ ມູນ ຫລັກ ຖານ ແລະ ການ ເອົາ ໄປ ນຳ ໃຊ້ ເພື່ອ ເປັນ ຂໍ ້ມູນ ໃຫ້ ແກ ່ການ ຕັດ ສິນ ບັນ ຫາ ທ່ີ ສົ່ງ ຜົນ ກະ ທົບ ຕໍ່ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແມ່ນ ສິ່ງ ທ່ີ ຕ້ອງ ໄດ ້ຮັບ ການ ປັບ ປຸງ ເພື່ອ ຮັບ ປະ ກັນ ເຮັດ ໃຫ້ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໄດ້ ຖືກ ບັນ ຈ ຸເອົາ ເຂົ້າ ຢູ່ ໃນ ທຸກ ນະ ໂຍ ບາຍ ແລະ ລະ ບຽບ ການ ທ່ີ ກ່ຽວ ຂ້ອງ. 21 ຍຸດ ທະ ສາດບຸ ລິ ມະ ສິດ 5: ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ທ່ີ ຫ້າວຫັນຢູ່ ໃນ ຂົງ ເຂດ ພາກ ພື້ນ ລຸ່ມ ແມ່ ນ້ຳ ຂອງ ແລະ ອາ ຊຽນ ການ ເຊື່ອມ ສານ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ ການ ເຄື່ອນ ຍ້າຍ ຂອງ ປະ ຊາ ກອນ ແລະ ການ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ຂອງ ການ ແລກ ປ່ຽນ ທາງ ດ້ານ ເສດ ຖະ ກິດ ໝາຍ ເຖິງ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ຈະ ຕ້ອງ ມ ີຄວາມ ສາ ມາດ ເພື່ອ ຮັບ ມື ກັບ ບັນ ດາ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ລະ ຫວ່າງ ປະ ເທດ. WHO ຈະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ເພື່ອ ເຂົ້າ ຮ່ວມ ວຽກ ງານ ລິ ເລີ່ມ ຂອງ ພາກ ພື້ນ ແລະ ການ ຮ່ວມ ມື ກັບ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ໃກ້ ຄຽງ ເພື່ອ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກັບ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ ່ກ່ຽວ ຂ້ອງ ກັບ ການ ເຄື່ອນ ຍ້າຍ ຂອງ ປະ ຊາ ຊົນ ແລະ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບໍ ລິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ພ້ອມ ທັງ ການ ເຄື່ອນ ຍ້າຍ ຂອງ ບັນ ດາ ພະ ນັກ ງານ ແພດ, ບັນ ດາ ພະ ຍາດ ທ່ີ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃໝ່ ທ່ີ ກ່ຽວ ຂ້ອງ, ການ ຄ້າ ທ່ີ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ, ການ ແລກ ປ່ຽນ ເຕັກ ໂນ ໂລ ຊີ ແລະ ຜະ ລິດ ຕະ ພັນ ດ້ານ ການ ແພດ ລວມ ທັງ ການ ຕໍ່ ຕ້ານ ການ ຄ້າ ຂາຍ ຢາ ປອມ. ປະ ເດັນ ເຫລົ່າ ນີ້ ອາດ ຮຽກ ຮ້ອງ ໃຫ້ ມີ ການ ຕອບ ໂຕ້ ທ່ີ ມ ີການ ປະ ສານ ງານ ກັບ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ໃກ້ ຄຽງ. WHO ຈະ ເພີ່ມ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ໃຫ້ ແກ່ ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ເຂົ້າ ຮ່ວມ ໃນ ການ ສົນ ທະ ນາ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ. ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 5.1: ໜຶ່ງຊີວະພາກພື້ນ/ໜຶ່ງສຸຂະພາບ ເພື່ອ ແກ້ ໄຂ ບັນ ດາ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ລະ ຫວ່າງ ປະ ເທດ ໃນ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ, WHO ຈະ: • ສົ່ງ ເສີມ ຄວາມ ປອດໄພດ້ານ ສຸ ຂະ ພາບ ແລະ ການ ແລກ ປ່ຽນ ຂໍ້ ມູນ ຂ່າວ ສານ ຢູ່ ໃນ ອາ ນຸ ພາກ ພື້ນ ແມ່ ນ້ຳ ຂອງ. • ສະ ເໜີ ຂໍ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ໃຫ້ ມີ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບໍ ລິ ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ ສຳ ລັບ ກຸ່ມ ປະ ຊາ ກອນ ເຄື່ອນ ທ່ີ ແລະ ຜ້ ູເຄື່ອນ ຍ້າຍ ຖິ່ນ ຖານ. ເນື່ອງ ຈາກ ສະ ພາບ ການ ປ່ຽນ ແປງ ຂອງ ດິນ ຟ້າ ອາ ກາດ ແລະ ທ່ີ ຕັ້ງ ພູມ ສັນ ຖານ, ຂົງ ເຂດ ພາກ ພື້ນ ແມ່ ນ້ຳ ຂອງ ຈຶ່ງ ເປັນ ທ່ີ ຢູ ່ອາ ໄສ ຂອງ ພະ ຍາດ ຕິດ ຕໍ່ ຫລາຍ ຊະ ນິດ ແລະ ພະ ຍາດ ເຂດ ຮ້ອນ ທ່ີ ຕ້ອງ ເອົາ ໃຈ ໃສ່ ເພີ່ມ ເຕີ່ມ ເຊິ່ງ ເຮັດ ໃຫ້ ເກີດ ຜົນ ກະ ທົບ ຕໍ່ ຫລາຍ ປະ ເທດ. ພະ ຍາດ ເຫລົ່າ ນີ້ ລວມ ມີ ພະ ຍາດ ໄຂ້ ຍຸງ ທ່ ີມ ີອາ ການ ດື້ ຕໍ່ ຢາ ອາ ເຕ ມີ ຊີ ນິນ ແລະ ພະ ຍາດ ໃບ ໄມ້ ໃນ ເລືອດ ເຊິ່ງ ເປັນ ພະ ຍາດ ທ່ີ ສາ ມາດ ຕອບ ໂຕ້ ໄດ້ ດ້ວຍ ການ ປະ ສານ ງານ ລະ ຫວ່າງ ປະ ເທດເທ່ົານັ້ນ. ການ ເຊື່ອມ ໂຍງ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ ທ່ີ ເພີ່ມ ຂຶ້ນ ເປັນ ການ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ໃຫ້ ແກ ່ການ ເຄື່ອນ ຍ້າຍ ຂອງ ປະ ຊາ ກອນ ທັງ ເຂົ້າ ແລະ ອອກ ສປປ ລາວ. ຜູ້ທ່ີ ເດີນ ທາງ ເຂົ້າ ມາ ສປປ ລາວ ກໍ ຈະ ມ ີຄວາມ ສ່ຽງ ຕໍ ່ການ ຕິດ ພະ ຍາດ ທ່ີ ພວກ ເຂົາ ຍັງ ບໍ່ ເຄີຍ ໄດ້ ສຳ ພັດ ມາ ກ່ອນ ແລະ ການ ເຄື່ອນ ຍ້າຍ ເຂົ້າ ເມືອງ ຜິດ ກົດ ໝາຍ ແລະ ອ ຸປະ ສັກ ທາງ ດ້ານ ພາ ສາ ກ ໍຈະ ສ້າງ ຂໍ້ ຈຳ ກັດ ໃຫ ້ແກ່ ການ ເຂົ້າ ເຖິງ ການ ບໍ ລິ ການ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ປະ ຊາ ຊົນ ທ່ີ ດຳ ລົງ ຊ ີວິດ ຢູ່ ເຂດ ລຽບ ຕາມ ຊາຍ ແດນ ກ ໍ ມັກ ຈະ ໄປ ຊົມ ໃຊ້ ສະ ຖານ ທ່ີ ບ ໍລິ ການ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຢູ່ ທັງ ສອງ ຟາກ ທ່ີຢູ່ ໃກ້ ຊາຍ ແດນ ເຊິ່ງ ເຮັດ ໃຫ້ ການ ປິ່ນ ປີວ ຕໍ ່ເນື່ອງ ມີ ຄວາມ ທ້າ ທ້າຍ ຫຼາຍ ຂື້ນ. ໃນ ທ່ ີສຸດ ບັນ ດາ ພະ ນັກ ງານ ແພດ ກໍ ອາດ ຈະ ສວຍ ໃຊ້ ໂອ ກາດ ເພື່ອ ເຂົ້າ ຮັບ ການ ຝຶກ ອົບ ຮົມ ແລະ ໂອ ກາດ ໃນ ການ ປະ ກອບ ອາ ຊີບ ຢູ່ ໃນ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ໃກ້ ຄຽງ ເຊິ່ງ ຮຽກ ຮ້ອງ ໃຫ້ ມ ີລະ ບົບ ການ ຂຶ້ນ ທະ ບຽນ ແຫ່ງ ຊາດ ເພື່ອ ສາ ມາດ ປະ ເມີນ ແລະ ຄຸ້ມ ຄອງ ລະ ດັບ ຄຸນ ວຸດ ທ ິທາງ ດ້ານ ວິ ຊາ ການ ແລະ ຜ້ ູສະ ໜອງ ການ ບ ໍລ ິການຕ່າງ ປະ ເທດ. 4. ແຜນ ຍຸດ ທະ ສາດ ສຳ ລັບ ການ ຮ່ວມ ມື ລະ ຫວ່າງ ສາ ທາ ລະ ນະ ລັດ ປະ ຊາ ທິ ປະ ໄຕ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ແລະ WHO 22 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ຂົງ ເຂດ ຈຸດ ສຸມ 5.2: ການ ພົວ ພັນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ ແລະ ສາ ກົນ ເພື່ອ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ພົວ ພັນ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໃນ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ ແລະ ສາ ກົນ, WHO ຈະ: • ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ການ ເຂົ້າ ຮ່ວມ ຂອງ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ແກ້ ໄຂ ບັນ ຫາ ສຸ ຂະ ພາບ ທີ ່ພົວ ພັນ ກັບ ຂົງ ເຂດ ພາກ ພື້ນ ລຸ່ມ ແມ ່ນ້ຳ ຂອງ ແລະ ບັນ ດາ ປະ ເທດ ອາ ຊຽນ. • ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ບັນ ທຶກ ຂໍ້ ມູນ ແລະ ແລກ ປ່ຽນ ຂໍ້ ມູນ ກ່ຽວ ກັບ ພາກປະຕິບັດ ທ່ີ ດີ ເພື່ອ ນຳ ຜົນ ປະ ໂຫຍດ ມາ ສູ່ ພາກ ພື້ນ ແລະ ພາຍ ນອກ. ຫລາຍ ເວ ທີ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ໃນ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ ແລະ ສາ ກົນ ໄດ້ ເປີດ ໂອ ກາດ ໃຫ້ ປະ ເທດ ຕ່າງໆ ໄດ້ ສົນ ທະ ນາ ແລະ ພັດ ທະ ນາ ຮູບ ແບບ ທາງ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ເພື່ອ ແກ ້ໄຂ ບັນ ດາ ສິ່ງ ທ້າ ທາຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ການ ເຂົ້າ ຮ່ວມ ຢ່າງ ຕັ້ງ ໜ້າ ໃນ ບັນ ດາ ເວ ທີ ສົນ ທະ ນາ ເຫລ່ົາ ນີ້ ລວມ ທັງ ການ ແລກ ປ່ຽນ ຂໍ້ ມູນ ກ່ຽວ ກັບ ວິ ທີ ການ ປະ ຕິ ບັດ ທ່ ີດີ ຈາກ ສປປ ລາວ ແລະ ການ ຮັບ ປະ ກັນ ເຮັດ ໃຫ້ ບັນ ດາ ໂຄງການ ໃນ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ ໄດ ້ປະ ກອບ ສ່ວນ ເຂົ້າ ໃນ ການ ປັບ ປຸງ ວຽກ ງານ ການ ຮັກ ສາ ສ ຸຂະ ພາບ ຂອງ ປະ ຊາ ຊົນ ລາວ ເຊິ່ງ ມັນ ຮຽກ ຮ້ອງ ໃຫ້ ມີ ຂໍ້ ມູນ ທ່ີ ມ ີຫລັກ ຖານ ອ້າງ ອີງ. WHO ໂດຍ ຜ່ານ ຫ້ອງ ການ ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ແລະ ຫ້ອງ ການ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ ປາ ຊີ ຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ ໃນ ນະ ຄອນ ຫຼວງ ມະ ນີ ລາ, ປະ ເທດ ຟ ິລິບ ປິນ ໃຫ້ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ແກ ່ລັດ ຖະ ບານ ສປປ ລາວ ໃນ ການ ເຂົ້າ ຮ່ວມ ກອງ ປະ ຊຸມ ລະ ດັບ ສາ ກົນ ຕ່າງໆ. ໃນ ບໍ່ ດົນ ມາ ນີ້ WHO ຍັງ ໄດ້ ເຊັນ ບົດ ບັນ ທຶກ ຄວາມ ເຂົ້າ ໃຈ ກັບ ກອງ ເລ ຂາ ອາ ຊຽນ ເພື່ອ ແຈ້ງ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ເປັນ ທາງ ການ ແລະ ສົ່ງເສີມຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງການສະໜັບສະໜູນ ໂດຍ ຜ່ານ ຜູ້ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະດວກ ໃນ ການ ຈັດ ກອງ ປະ ຊຸມ ໃນ ລະ ດັບ ພາກ ພື້ນ. 23 4. THE STRATEGIC AGENDA FOR THE LAO PEOPLE’S DEMOCRATIC REPUBLIC AND WHO COOPERATION 5.1 5. ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນຍຸດທະສາດ ຮູບ ແບບ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ຈຸດ ດີ ທ່ີ ເປັນ ຂໍ້ ໄດ້ ປຽບ ຂອງ WHO ແມ່ນ ຮູບ ແບບ ການ ເຮັດ ວຽກ ໃນ ລະ ດັບ ທົ່ວ ໂລກ; ຊື ່ສຽງ ຂອງ ຕົນ ໃນ ຖາ ນະ ທ່ີ ເປັນ ຜູ້ ປະ ຕ ິບັດ ງານ ແບບ ເປັນ ກາງ ທ່ີ ເຮັດ ວຽກ ກັບ ຫລາຍ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ຢ່າງ ກວ້າງ ຂວາງ; ການ ນຳ ໜ້າ ໃນ ດ້ານ ມາດ ຕະ ຖານ ສາ ກົນ, ຂອບ ເຂດ ວຽກ ແລະ ສົນ ທິ ສັນ ຍາ ຕ່າງໆ; ບົດ ບາດ ຂອງ ຕົນ ໃນ ຖາ ນະ ທ່ີ ເປັນ ຜູ້ ມີ ອຳ ນາດ ໃນ ການ ສະ ໜອງ ຂໍ້ ມູນ ທາງ ດ້ານ ສາ ທາ ລາະ ນະ ສຸກ ທ່ ີໜ້າ ເຊື່ອ ຖື ແລະ ມີ ປະ ສົບ ການ ດ້ານ ວິ ຊາ ການ ແລະ ນະ ໂຍ ບາຍ ຕ່າງໆ. ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ WHO ມີ ເປົ້າ ໝາຍ ທ່ີ ຈະ ເຊື່ອມ ຕໍ່ ການ ປະ ສານ ງານ ໃນ ລະ ດັບ ສູນ ກາງ ແລະ ລະ ດັບ ທ້ອງ ຖິ່ນ, ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ແລະ ກັບ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ຢ່າງ ກວ້າງ ຂວາງ ທັງ ພາກ ລັດ ຖະ ບານ ແລະ ພາກ ສ່ວນ ທີ່ ບໍ່ ສັງ ກັດ ລັດ ຖະ ບານ. ອົງ ການ WHO ມ ີຈຸດ ປະ ສົງ ທ່ີ ຈະ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ບັນ ດາ 5 ຍຸດ ທະ ສາດ ບຸ ລິ ມະ ສິດຂອງ CCS ໂດຍ ຜ່ານ ກົນ ໄກ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ດັ່ງ ນີ້: ການ ນຳ ພາ ແລະ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ດ້ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ທ່ີ ພົວ ພັນ ກັບ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ບົດ ບາດ ການ ນຳ ພາ ຂອງ WHO ກ່ຽວ ກັບ ນະ ໂຍ ບາຍ ທາງ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຍັງ ຈະ ສືບ ຕໍ ່ປັບ ປຸງ ຢ່າງ ຕໍ່ ເນື່ອງ ໃນ ລະ ດັບ ປະ ເທດ ຄຽງ ຄູ່ ໄປ ກັບ ການ ປ່ຽນ ແປງ ຂອງ ສະ ພາບ ແວດ ລ້ອມ ທັງ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ, ພາກ ພື້ນ ແລະ ສາ ກົນ. ການ ສົນ ທະ ນາ ແລະ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລື ທ່ ີເປັນ ການ ສົ່ງ ເສີມ ການ ສົນ ທະ ນາ ດ້ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ຈະ ເປັນ ລັກ ສະ ນະ ທາງ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ຫລາຍ ກວ່າ ການ ເປັນ ແບບ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ຍ້ອນ ວ່າ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ ເພີ້ ມ ຂື້ນ ແລະ ສປປ ລາວ ພວມ ຢູ່ ໃນ ໄລ ຍະ ການ ປ່ຽນ ແປງ ສະ ຖາ ນະ ຈາກ ປະ ເທດ ດ້ອຍ ພັດ ທະ ນາ. ໂດຍ ອີງ ໃສ່ ການ ປຶກ ສາ ຫາ ລ ືດ້າ ນະ ໂຍ ບາຍ ກ່ຽວ ກັບ ບັນ ຫາ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທ່ີ ເປັນ ບຸ ລິ ມະ ສິດ, WHO ຈະ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ລັດ ຖະ ບານ ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ສະ ພາບ ດ້ານ ການ ຮັກ ສາ ສຸ ຂະ ພາບ ແລະ ເຮັດ ໃຫ ້ ບັນ ດາ ນະ ໂຍ ບາຍ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ໃຫ້ ມີ ຄວາມ ກົມ ກຽວ ເຂົ້າ ກັບ ຮູບ ແບບ ແລະ ມາດ ຕະ ຖານ ຂອງ ສາ ກົນ. ບົດ ບາດ ການ ນຳ ພາ ຂອງ WHO ທາງ ດ້ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ໃນ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ກ ໍຍັງ ຈະ ເປັນ ການ ສ້າງ ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃຫ້ ແກ ່ການ ປະ ສານ ງານ ແລະ ການ ເຂົ້າ ຮ່ວມ ຂອງ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ທ່ ີມາ ຈາກ ພາກ ສ່ວນ ລັດ ຖະ ບານ ແລະ ພາກ ສ່ວນ ບໍ່ ສັງ ກັດ ລັດ ຖະ ບານ ລວມ ທັງ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ. ສິ່ງ ນີ້ ມັນ ສະ ທ້ອນ ໃຫ້ ເຫັນ ເຖີງ ຄວາມ ຈຳ ເປັນ ໃຫ້ ມ ີວິ ທ ີການ ທ່ີ ກວ້າງ ຂວາງ ກວ່າ ເກົ່າ ເພື່ອ ປັບ ປຸງ ວຽກ ງານ ສົ່ງ ເສີມ ສຸ ຂະ ພາບ ທາງ ດ້ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ແລະ ລະ ບຽບ ການ ທີ່ ກວມເອົາ ຫລາຍ ຂະ ແໜງ ການ ກ່ຽວ ຂ້ອງ ແລະ ອີງ ໃສ ່ຂໍ້ ມູນ ຫລັກ ຖານ ໂດຍ ທ່ີ WHO ຈະ ຮັກ ສາ ບົດ ບາດ ຂອງ ຕົນ ໃນ ການ ເປັນ ຜູ້ ນຳ ໜ້າ ໃຫ້ ແກ່ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ທ່ີ ມາ ຈາກ ຫລາຍ ພາກ ສ່ວນ. 24 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ການ ສົ່ງ ເສີມ ຈຸດ ສຸມ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ໃນ ລະ ດັບ ທ້ອງ ຖິ່ນ ໃນ ສະ ພາບ ການ ແບ່ງ ຂັ້ນ ຄຸ້ມ ຄອງ ໃຫ ້ແກ່ ທ້ອງ ຖີ່ນ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຂອງ WHO ໃຫ ້ແກ ່ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແມ່ນ ຈະ ສືບ ຕໍ່ ໃຫ້ ມ ີຈຸດ ສຸມ ທ່ີ ເຂັ້ມ ແຂງ ໃນ ການ ຜັນ ຂະ ຫຍາຍ ເອົາ ວຽກ ງານ ນະ ໂຍ ບາຍ ຈາກ ສູນ ກາງ ລົງ ສູ່ ທ້ອງ ຖິ່ນ ເພື່ອ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ. CCS ສະ ບັບ ນີ້ ປະ ກອບ ມີ ຈຸດ ສຸມ ທາງ ດ້ານ ຍຸດ ທະ ສາດ ອັນ ໜຶ່ງ ຢູ່ ໃນ ລະ ດັບ ທ້ອງ ຖິ່ນ ເພື່ອ ເຂົ້າ ເຖິງ ແລະ ໃຫ ້ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ບັນ ດາ ສຸກ ສາ ລາ ທ່ີ ມ ີບົດ ບາດ ສຳ ຄັນ ຢ່ ູໃນ ບັນ ດາ ຊຸມ ຊົນ ທ່ີ ມ ີສ່ວນ ຮ່ວມ. ຮູບ ແບບ ວິ ທີ ການ ປະ ຕິ ບັດ ຢູ່ ຂັ້ນ ທ້ອງ ຖິ່ນ ນີ້ ໄດ້ ມີ ຢູ່ ໃນ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ຂອງ ແຜນ ງານ ທ່ີ ເລັງ ເປົ້າ ໝາຍ ໃສ່ ຫລາຍ ພື້ນ ທ່ ີສະ ເພາະ ໂດຍ ອີງ ໃສ່ - ພື້ນ ທ່ ີທາງ ພູມ ສາດ, ສະ ພາບ ທາງ ສັງ ຄົມ, ແຜນ ງານ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຫລື ອີງ ໃສ່ ພະ ຍາດ ສະ ເພາະ ໃດ ນຶ່ງ ເພື່ອ ຕິດ ຕາມ ແລະ ປະ ເມີນ ຜົນ ການ ເຊື່ອມ ໂຍງ ລະ ຫວ່າງ ຫລາຍ ລະ ດັບ ເຊັ່ນ: ແຂວງ, ເມືອງ ແລະ ສຸກ ສາ ລາ ເພື່ອ ຊີ້ ນຳ ເຮັດ ໃຫ ້ການ ສະ ໜອງ ການ ບ ໍລິ ການ, ການ ບໍ ລິ ຫານ ແລະ ການ ຄຸ້ມ ຄອງ ໄດ້ ຮັບ ການ ປັບ ປຸງ. ການຂະຫຍາຍການຊ່ວຍເຫລືອດ້ານວິຊາການໃນ ລະ ດັບ ປະ ເທດ ໃນ ປະ ຫວັດ ສາດ ທ່ີ ຜ່ານ ມາ ການ ສະ ໜອງ ການ ບໍ ລິ ການ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ຢ່ ູໃນ ສປປ ລາວ ແມ່ນ ມ ີລັກ ສະ ນະ ທີ ນຳ ໃຊ້ ຫລາຍ ລະ ບົບ ໄປ ຄຽງ ຄູ ່ກັນ ແລະ ອີງ ໃສ່ ການ ຊ່ວຍ ເຫລືອ ຈາກ ຕ່າງ ປະ ເທດ ເຊິ່ງ ສ່ວນ ຫລາຍ ແມ່ນ ນຳ ໃຊ້ ຫລາຍ ຮູບ ແບບ ທີ່ ແຕກ ຕ່າງ ກັນ. ສ່ວນ ລະ ບົບ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທ່ີ ມ ີຄວາມ ກົມ ກຽວ ໃນ ທົ່ວ ປະ ເທດ ແມ່ນ ຫາ ກໍ ເກີດ ຂຶ້ນ ໃນ ໄລ ຍະ ບໍ່ ດົນ ມາ ນີ້ ເທົ່າ ນັ້ນ. ສະ ນັ້ນ, ເພື່ອ ໃຫ້ ສອດ ຄ່ອງ ກັບ ບັນ ດາບຸ ລ ິມະ ສິດ ທີ ່ເປັນ ຍຸດ ທະ ສາດຂອງ CCS ສະ ບັບ ນີ້ ທີ ່ກວມ ເອົາ ຂອບ ເຂດ ນອກ ເໜືອ ຈາກ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ, WHO ຈະ ຫັນ ປ່ຽນ ການ ຮ່ວມ ມື ຂອງ ຕົນ ຢູ່ ໃນ ລະ ດັບ ປະ ເທດ ໂດຍ ການ ເຕົ້າ ໂຮມ ເອົາ ການ ຮ່ວມ ມ ືຢ່າງ ມ ີຍຸດ ທະ ສາດ ຢູ່ ໃນ ທຸກ 3 ລະ ດັບ ຂອງ ອົງ ການ - ນັ້ນ ກໍ ຄື ຫ້ອງ ການ ຕາງ ໜ້າ ຂອງ WHO ຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ (ຫ້ອງ ການ ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ຂອງ WHO), ຫ້ອງ ການ ພາກ ພື້ນ ສຳ ລັບ ພາກ ພື້ນ ປາ ຊ ີຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ ແລະ ຫ້ອງ ການ ໃຫຍ ່ຂອງ WHO - ເພື່ອ ບັນ ລຸ ບັນ ດາ ຄາດ ໝາຍ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ທ່ ີໄດ້ ວາງ ໄວ້. ຫ້ອງ ການ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ຈະ ສືບ ຕໍ່ ເຮັດ ບົດ ບາດ ໃນ ການ ນຳ ພາ ຕາມ ໜ້າ ທ່ ີຫລັກ ຂອງ ຕົນ ໃນ ລະ ດັບ ປະ ເທດ ນ້ັນ ກໍ ຄື: ປະ ຕ ິບັດ ບົດ ບາດ ການ ນຳ ພາ, ການ ມີ ສ່ວນ ຮ່ວມ ກັບ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ, ການ ວາງ ແຜນການ ຄົນ ຄວ້າ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ຈັດ ຕ້ັງ ປະ ຕິ ບັດ ບັນ ດາ ຫລັກ ການ ແລະ ມາດ ຕະ ຖານ ຕ່າງໆ, ການ ກຳ ນົດ ທາງ ເລືອກ ຕ່າງໆ ຜ່ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ທ່ີ ອີງ ໃສ ່ຫລັກ ຖານ ຂໍ້ ມູນ, ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ທາງ ດ້ານ ວ ິຊາ ການ, ແລະ ການ ຕິດ ຕາມ, ແລະ ການ ປະ ເມີນ ສະ ພາບ ທ່າ ອ່ຽງ ຂອງ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ. ຫ້ອງ ການ WHO ປະ ຈຳ ພາກ ພື້ນ ປາ ຊີ ຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ ແລະ ຫ້ອງ ການ ໃຫຍ່ ຂອງ WHO ຈະ ເຮັດ ວຽກ ຮ່ວມ ກັບ ຫ້ອງ ການ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ເພື່ອ ສ້າງ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ, ແລກ ປ່ຽນ ປະ ສົບ ການ ຈາກ ປະ ເທດ ອື່ນໆ, ສະ ໜອງ ຄວາມ ອາດ ສາ ມາດ ຕາມ ຄວາມ ຮຽກ ຮ້ອງ ຕ້ອງ ການ ທີ່ ຈໍາ ເປັນ, ຫັນ ເອົາ ວຽກ ງານ ຂອງ ບັນ ດາ ຄູ່ ຮ່ວມ ງານ ໃນ ລະ ດັບ ສາ ກົນ ແລະ ພາກ ພື້ນ ໃຫ້ ມາ ຕອບ ສະ ໜອງ ກັບ ຄວາມ ຕ້ອງ ການ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ໂດຍ ສະ ເພາະ ແມ່ນ ການ ສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ຍຸດ ທະ ສາດ ບ ຸລິ ມະ ສິດ ທ່ີ 5. ຍົກ ລະ ດັບ ການ ສື່ ສານ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ແລະ ຕ່າງ ປະ ເທດ ຈະ ສືບ ຕໍ ່ປະ ຕ ິບັດ ວຽກ ງານ ການ ສື່ ສານ ແລະ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ໃນ ການ ສະ ໜອງ ຂໍ້ ມູນ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທີ່ ເປັນ ປະ ໂຫຍດ ແລະ ທັນ ເວ ລາ ໃຫ ້ແກ່ ພາກ ສ່ວນ ລັດ ຖະ ບານ ແລະ ຄູ ່ຮ່ວມ ງານ ຕ່າງໆ, ລວມ ທັງ ບັນ ດາ ອົງ ການ ສະ ຫະ ປະ ຊາ ຊາດ ແລະ ຄູ ່ຮ່ວມ ພັດ ທະ ນາ ອື່ນໆ. ລັດ ຖະ ບານ ປະ ເທດ ຕ່າງໆ ໃນ ທົ່ວ ໂລກ ລ້ວນ ແຕ່ ມ ີຄວາມ ເຊື່ອ ໝັ້ນ ກັບ ຂໍ້ ມູນ ສະ ເພາະ ດ້ານ ຂອງ ແຕ່ ລະ ປະ ເທດ ທີ່ WHO ສະ ໜອງ ໃຫ້. ດັ່ງ ນັ້ນ WHO ຈຶ່ງ ຢ່ ູໃນ ຖາ ນະ ທ່ ີມີ ຈຸດ ພິ ເສດ ໃນ ການ ນຳ ໃຊ ້ຂໍ້ ມູນ ດັ່ງ ກ່າວ ເພື່ອ ສ້າງ ການ ຮ່ວມ ມື ໃຫ້ ມີ 25 5. ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນຍຸດທະສາດ 5.2 5.3 ຄວາມ ເຂັ້ມ ແຂງ ຂຶ້ນ ກວ່າ ເກົ່າ, ເພື່ອ ອຳ ນວຍ ຄວາມ ສະ ດວກ ໃນການ ປຶກ ສາ ຫາ ລ ືດ້ານ ນະ ໂຍ ບາຍ ທ່ີ ອີງ ໃສ່ ຂໍ້ ມູນ ຫລັກ ຖານ ແລະ ເພື່ອ ນຳ ໃຊ້ ຂໍ້ ມູນ ຕ່າງໆ ເຂົ້າ ໃນ ການ ປະ ຕິ ບັດ ງານ. ຢູ່ ພາຍ ໃນ ອົງ ການ, ການ ສື່ ສານ ລະ ຫວ່າງ ບັນ ດາ ໜ່ວຍ ງານ ຢູ່ ພາຍ ໃນ ຫ້ອງ ການ ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ແລະ ລະ ຫວ່າງ 3 ລະ ດັບ ຂອງ ອົງ ການ WHO ໄດ ້ກາຍ ເປັນ ຊ່ອງ ທາງ ອັນ ໜຶ່ງ ເພື່ອ ຮັບ ປະ ກັນ ການ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ແບບ ມີ ການ ປະ ສານ ງານ ຢ່ ູໃນ ຫລາຍ ຂົງ ເຂດ ວຽກ ງານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ແລະ ວຽກ ງານ ອື່ນໆ ທ່ີ ກ່ຽວ ຂ້ອງ. ການ ປະ ກອບ ສ່ວນ ຂອງ ກອງ ເລ ຂາ WHO ວຽກ ງານ ດ້ານ ການ ຈັດ ຕັ້ ງຢູ່ ພາຍ ໃນ ຫ້ອງ ການ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ຈະ ໄດ້ ຖືກ ສັບ ຊ້ອນ ຄືນ ໃໝ່ ໂດຍ ຄຳ ນຶງ ເຖິງ ບັນ ດາ ຍຸດ ທະ ສາດບ ຸລ ິມະ ສິດ ຂອງ CCS ສະ ບັບ ນີ້ ພ້ອມ ທັງ ສົ່ງ ເສີມ ການ ຮ່ວມ ມ ືທາງ ສາຍ ຂວາງ ແລະ ອີງ ໃສ່ ສະ ພາບ ການ ຕົວ ຈິງ ຢູ່ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ. ພະ ນັກ ງານ ຫລັກ ຂອງ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ຈະ ສືບ ຕໍ່ ປະ ກອບ ມີ ພະ ນັກ ງານ ອາ ວຸ ໂສ ຈາກ ຕ່າງ ປະ ເທດ ຈຳ ນວນ ຫລາຍ ທ່ານ ເຮັດ ວຽກ ຢ່າງ ໃກ້ ຊິດ ກັບ ພະ ນັກ ງານ ວິ ຊາ ການ ທີ່ ເປັນ ຄົນ ລາວ ລວມ ທັງ ພະ ນັກ ງານ ຕ່າງ ປະ ເທດ ຂັ້ນກາງ ແລະ ຂັ້ນ ເລີ່ມ ຕົ້ນ. ເພື່ອ ໃຫ້ ມີ ຄວາມ ຫລາກ ຫລາຍ ຂອງ ພະ ນັກ ງານ ພາຍ ໃນ ປະ ເທດ ທີ່ ປະ ກອບ ມ ີຫລາຍ ຊົນ ເຜົ່າ ຫ້ອງ ການ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ຈະ ເພີ່ມ ຄວາມ ພະ ຍາ ຍາມ ໃຫ້ ມີ ພະ ນັກ ງານ ວິ ຊາ ການ ຄົນ ລາວ ທີ່ ມາ ຈາກ ຫລາກ ຫລາຍຊົນ ເຜົ່າ. ຫ້ອງ ການ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ຈະ ນໍາ ເອົາ ນັກ ວິ ຊາ ການ ສະ ເພາະ ໃດໜື່ງ ຈາກ ຫ້ອງ ການ ປະ ຈຳ ພາກ ພື້ນ ປາ ຊີ ຟິກ ຕາ ເວັນ ຕົກ ແລະ ຫ້ອງ ການໃຫຍ່ ອີງ ຕາມ ຄວາມ ຕ້ອງ ການຕົວຈິງ. ການ ຕິດ ຕາມ ແລະ ປະ ເມີນ ຜົນ ການ ວັດ ແທກ ຜົນ ໄດ ້ຮັບ ແມ່ນ ມີ ຄວາມ ສຳ ຄັນ ເພື່ອ ຕິດ ຕາມ ແລະ ປັບ ປຸງ ການ ປະ ຕິ ບັດ ງານ, ຮັບ ປະ ກັນ ຄວາມ ຮັບ ຜິດ ຊອບ ໃນ ການ ນໍາ ໃຊ້ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ແລະ ບັນ ລ ຸບັນ ດາ ຄາດ ໝາຍ ແລະ ເປົ້າ ໝາຍ. ຫ້ອງ ການ WHO ປະ ຈຳ ປະ ເທດ ວັດ ແທກ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ຂອງ ຕົນ ໂດຍ ອິງ ໃສ່ ຕ່ອງ ໂສ ້ຂອງ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ທີ່ ຈະ ແຈ້ງ. ແຜນ ງົບ ປະ ມານ ປະ ຈຳ 2 ປີ ແລະ ແຜນ ປະ ຕິ ບັດ ງານ ຕ່າງໆ ຂອງ WHO ແມ່ນ ອິງ ໃສ່ ບັນ ດາ ຍຸດ ທະ ສາດບຸ ລິ ມະ ສິດ ໄລ ຍະ ກາງ ດັ່ງ ທ່ີ ໄດ ້ກຳ ນົດ ໄວ້ ໃນ CCS ສະ ບັບ ນ້ີ. ໄດ້ ກຳ ນົດ ໃຫ ້ມ ີການ ປະ ເມີນ ຜົນ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ປະ ຈຳ ປ ີເຂົ້າ ໃນ ແຜນ ງົບ ປະ ມານ. ນອກ ຈາກ ການ ປະ ເມີນ ຜົນການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ ແຜນ ງົບ ປະ ມານ ແຕ່ ລະ ໄລ ຍະ ແລ້ວ, WHO ຍັງ ຈະ ຕິດ ຕາມ ແລະ ປະ ເມີນ ຜົນ ການ ປະ ຕ ິບັດ ງານ ຂອງ ຕົນ ຢ່າງ ເປັນ ປົກ ກະ ຕິ ໂດຍ ຜ່ານ ການ ທົບ ທວນ ຄືນ ໃນ ໄລ ຍະ ກາງ ຂອງ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕິ ບັດ CCS ໃນ ຊ່ວງ ໄລ ຍະ ປີ 2019 ແລະ ຈະ ເຮັດ ການ ປະ ເມີນ ຜົນ ໃນ ໄລ ຍະ ສຸດ ທ້າຍ ຂອງຮອບ ວຽນ ຂອງ CCS. ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ອື່ນ ໆ ແລະ ຂອບ ວຽກ ການ ຕິດ ຕາມ ຕ່າງໆ ໃນ ສປປ ລາວ (ຂອບວຽກການເປັນຄູ່ຮ່ວມ ງານລະຫວ່າງສປປລາວແລະອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄລຍະ2017-2020, NSEDP8 ແລະ HSDP8) ຍັງ ສະ ໜອງ ວິ ທີ ການ ຕ່າງໆ ສຳ ລັບ ການ ຕິດ ຕາມ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ປະ ຕ ິບັດ ແລະ ການ ວັດ ແທກ ຜົນ ໄດ້ ຮັບ ຂອງ ບັນ ດາ ແຜນ ງານ ການ ຮ່ວມ ມື ຂອງ WHO. 26 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ ຕົວຊີ້ວັດຫລັກດ້ານວຽກງານສາທາລະນະສຸກ ຕົວ ຊີ້ ວັດ ຂໍ້ ມູນ ພື້ນ ຖານ (2015) ປະ ຊາ ກອນ ທັງ ໝົດ ( ຫົວ ໜ່ ວຍ: ພັນຄົນ) 64921 % ປະ ຊາ ກອນ ອາ ຍຸ ຕ່ຳ ກວ່າ 15 ປີ 32a % ປະ ຊາ ກອນ ອາ ຍຸ ສູງກວ່າ 60 ປີ 7a ອັດ ຕາ ອາ ຍຸ ຍືນ ລວມ, ເພດ ຍິງ, ເພດ ຊາຍ 65.7 67.2 (ຍິງ) 64.1 (ຊາຍ)2 ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ແມ່ (ຕໍ່ 100,000 ທີ່ ມ ີຊີ ວິດ) 1973 % ຂອງ ການ ເກີດ ທີ່ ມີ ຜູ້ ຊ່ວຍ ເກີດ ທີ່ ຊຳ ນານ 644 ອັດ ຕາ ຈະ ເລີນ ພັນ ຂອງ ໄວ ໜູ່ມ 94 (2012)5 ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ເດັກ ຕ່ຳ ກວ່າ 5 ປີ ( ຕໍ່ 1,000 ເດັກເກີດ ມີ ຊີ ວິດ) 676 ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ອ່ອນ ( ຕໍ່ 1,000 ເດັກເກີດມີ ຊີ ວິດ) 51f ອັດ ຕາ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ເກີດ ໃໝ່ ( ຕໍ່ 1,000 ເດັກເກີດ ມີ ຊີ ວິດ) 30f % ອັດ ຕາ ປົກ ຄຸມ ການ ສັກ ຢາ ກັນພະ ຍາດ DPT3 66.3d ອັດ ຕາ ສ່ວນ ພະ ນັກ ງານ ແພດ ຕໍ ່ປະ ຊາ ກອນ 1,000 ຄົນ7 2.87d ລາຍ ຈ່າຍ ທັງ ໝົດ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເປັນ % ທຽບ ກັບ GDP 1.87 (2014) b ລາຍ ຈ່າຍ ທັງ ໝົດ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ເປັນ % ທຽບ ກັບ ລາຍ ຈ່າຍ ທັງ ໝົດ ຂອງ ລັດ ຖະ ບານ 3.44 (2014) b ລາຍ ຈ່າຍ ທີ່ ຜູ້ ປ່ວຍຈ່າຍ ເອງ (US$ ຕໍ ່ຄົນ, ຕໍ່ ປີ) 13 (2014)8 ປະ ຊາ ກອນ ທີ່ ໃຊ້ແຫລ່ງ ນ້ຳທີ່ ຜ່ານ ການ ປັບ ປຸງ ແລ້ວ (%) 75.7% (ທັງ ໝົດ) 69.4% (ຊົນ ນະ ບົດ) 85.6% (ຕົວ ເມືອງ)b ປະ ຊາ ກອນ ທີ່ ໃຊ້ ສຸ ຂະ ອະ ນາ ໄມ ທີ່ ຜ່ານ ການ ປັບ ປຸງ ແລ້ວ (%) 70.9% ( ທັງ ໝົດ) 94.5% (ຊົນ ນະ ບົດ) 56% ( ຕົວ ເມືອງ)b ເປີ ເຊັນ ເດັກ ຕ່ຳ ກວ່າ 5 ປີ ທີ່ ມີ ລວງ ສູງບໍ່ ໄດ້ ມາດ ຕາ ຖານ (ອາ ການເຕັ້ຍ) 44% (2012) 43% ( ຍິງ) (2012) 46% ( ຍິງ) (2012)e ອັດ ຕາ ການ ຮູ້ ໜັງ ສື ຂອງ ຜູ້ ໃຫ ຍ່ (15+) 81.3 (2012)e ອັດ ຕາ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ ຕໍ່ ຫົວ ຄົນ ທີ່ມີລາຍຮັບ 1,90 US$ ຕໍ ່ວັນ (2011 ຄວາມ ເທົ່າ ທຽມ ກັນ ໃນ ການ ຊື້) (% ຂອງ ປະ ຊາ ກອນ) 29.9 (2012)9 ດັດ ຊະ ນີ ການ ພັດ ທະ ນາ ທີ່ ພົວ ພັນ ກັບ ບົດ ບາດ ຍິງ-ຊາຍ ໂດຍ ຈັດ ອັນ ດັບ ໃນ 188 ປະ ເທດ 141 (2014) j ດັດ ຊະ ນີ ການ ພັດ ທະ ນາ ຊັບ ພະ ຍາ ກອນ ມະ ນຸດ ໂດຍ ຈັດ ອັນ ດັບ ໃນ 188 ປະ ເທດ 141 (2014)10 27 ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ a ບົດ ລາຍ ງານ ຊົ່ວ ຄາວ ຂອງ ຜົນ ການ ສຳ ລວດ ປະ ຊາ ກອນ ແລະ ທີ ່ຢູ່ ອາ ໃສ ຂອງ ລາວ ຄັ້ງ ທີ 4 ປີ 2015, ນະ ຄອນ ຫຼວງ ວຽງ ຈັນ, ສູນ ສະ ຖ ິຕິ ແຫ່ງ ຊາດ ລາວ, 2015 (http://lao.unfpa.org/sites/asiapacific/files/pub-pdf/Final%20 report-editting-English1.pdf, accessed 25 January 2017). b ສູນ ຂໍ້ ມູນ ສັງ ເກດ ການ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ໂລກ ຂອງ WHO (ຖານ ຂໍ້ ມູນ ອອນ ໄລ). ນະ ຄອນ ເຈ ນີ ວາ, ອົງ ການ ອະ ນາ ໄມ ໂລກ, 2015 (http://www.who.int/gho/en/, accessed 25 January 2017). c ທ່າ ອ່ຽງ ຂອງ ການ ຕາຍ ຂອງ ແມ່: 1990 - 2015. ນະ ຄອນ ເຈ ນີ ວາ: ອົງ ການ ອະ ນາ ໄມ ໂລກ, 2015 d ບົດ ລາຍ ງານ ສະ ຖິ ຕິ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ປະ ຈຳ ສົກ ປີ 2014/15. ນະ ຄອນ ຫຼວງ ວຽງ ຈັນ: ກະ ຊວງ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ, 2015 e ການ ສຳ ຫຼວດ ຕົວ ຊີ້ ວັດ ທາງ ສັງ ຄົມ ຂອງ ລາວ ປະ ຈຳ ປີ 2012 f ໜ່ວຍ ງານ ຮັບ ຜິດ ຊອບ ວຽກ ງານ ຄາດ ຄະ ເນ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ ຂອງ ອົງ ການ ຈັດ ຕັ້ງ ສາ ກົນ ຂອງ ສະ ຫະ ປະ ຊາ ຊາດ. ລະ ດັບ ແລະ ແນວ ໂນ້ມ ການ ຕາຍ ຂອງ ເດັກ: ບົດ ລາຍ ງານ ປະ ຈຳ ປີ 2015. (ນະ ຄອນ ນີວ ຢອກ: ອົງ ການ UNICEF; 2015 (http://www.childmortality.org/files_v20/download/IGME%20Report%202015_9_3%20 LR%20Web.pdf, accessed on 4 January 2017). g ແຜນ ພັດ ທະ ນາ ຂະ ແໜງ ສາ ທາະ ນະ ສຸກ ຄັ້ງ ທີ 8 ໄດ້ ກໍາ ນົດ ເປົ້າ ໝາຍ ໄວ້ ວ່າ ສຸກ ສາ ລາ ທຸກ ບ່ອນ ຕ້ອງ ປະ ກອບ ມີ ພະນັກ ງານ ແພດ ຢ່າງ ໜ້ອຍ ໜຶ່ງ ຄົນ ແລະ ພະ ນັກ ງານ ຜະ ດຸ ງ ຄັນ ຢ່າງ ໜ້ອຍ ໜຶ່ງ ຄົນ; ແລະ ໝູ່ ບ້ານ ທີ່ ຢູ່ ຫ່າງ ໄກ ສອກ ຫຼີກ ທັງ ໝົດ ໃຫ້ ມີ ພະ ນັກ ງານ ແພດ ປະ ຈຳ ບ້ານ ຢ່າງ ໜ້ອຍ ໜຶ່ງ ຄົນ. h ຖານ ຂໍ້ ມູນ ລາຍ ຈ່າຍ ດ້ານ ສາ ທາ ລະ ນະ ສຸກ ທົ່ວ ໂລກ ຂອງ ອົງ ການ ອະ ນາ ໄມ ໂລກ (ຖານ ຂໍ້ ມູນ ອອນ ໄລ). ນະ ຄອນ ເຈ ນີ ວາ, ອົງ ການ ອະ ນາ ໄມ ໂລກ.(http://apps.who.int/nha/database, accessed on 4 January 2017). i ອັດ ຕາ ຄວາມ ທຸກ ຍາກ ຕໍ່ ຫົວ ຄົນ ທີ່ ມີ ລາຍ $1.90 ຕໍ ່ຄນ (2011 PPP) (% ຂອງ ປະ ຊາ ກອນ). In: World Bank Open Data [website]. Washington, DC: World Bank; 2015 (http://data.worldbank.org/indicator/ SI.POV.DDAY?locations=LA, accessed on 4 January 2017). j ບົດ ລາຍ ງານ ການ ພັດ ທະ ນາ ມະ ນຸດ: ສປປ ລາວ. In: United Nations Development Programme [website]. New York: UNDP; 2015 (http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/LAO, accessed on 4 January 2017). 28 ຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ 2017-2021 ເອ ກະ ສານ ອ້າງ ອີງ (1) Systematic country diagnostic and country partnership framework in Lao PDR. In: World Bank [website]. Washington, DC: World Bank; 2017 (https://consultations. worldbank.org/consultation/systematic-country-diagnostic-and-country- partnership-framework-lao-pdr, accessed 4 January 2017). (2) World health statistics 2015. Geneva: World Health Organization; 2015 (http:// apps.who.int/iris/bitstream/10665/170250/1/9789240694439_eng.pdf, accessed 25 January 2017). (3) Provisional report of the 4th Lao population and housing census 2015. Vientiane: Lao Statistics Bureau; 2015 (http://lao.unfpa.org/sites/asiapacific/files/pub-pdf/ Final%20report-editting-English1.pdf, accessed 25 January 2017). (4) GDP per capita (current US$). In: World Bank Open Data [website]. Washington, DC: World Bank; 2015 (http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP. CD?locations=LA, accessed 15 March 2016). (5) Human development report 2015 : work for human development. New York: United Nations Development Programme; 2015 (http://hdr.undp.org/sites/default/ files/2015_human_development_report.pdf, accessed 4 January 2017). (6) National strategy and action plan for integrated services on reproductive, maternal, newborn and child health 2016–2020. Vientiane: Ministry of Health; 2016 (https://www.scribd.com/document/323235156/RMNCH-strategy-English- version-final-09mar16-pdf, accessed 25 January 2017). (7) United Nations Children’s Fund, World Health Organization. Countdown to 2015: a decade of tracking progress for maternal, newborn and child survival: the 2015 report. New York: UNICEF; 2015 (http://www.countdown2015mnch.org/ documents/2015Report/Countdown_to_2015-A_Decade_of_Tracking_Progress_ for_Maternal_Newborn_and_Child_Survival-The2015Report-Conference_Draft. pdf, accessed on 4 January 2017). (8) UN Inter-agency Group for Child Mortality Estimation. Levels & trends in child mortality: report 2015. (New York: UNICEF; 2015 (http://www.childmortality.org/ files_v20/download/IGME%20Report%202015_9_3%20LR%20Web.pdf, accessed on 4 January 2017). (9) Country analysis report: Lao PDR analysis to inform the Lao People’s Democratic Republic–United Nations Partnership Framework (2017–2021). Vientiane: United Nations; 2015 (http://www.la.one.un.org/images/Country_Analysis_Report_Lao_ PDR.pdf, accessed 25 January 2017). 29 (10) Global tuberculosis report 2015. Geneva: World Health Organization; 2015 (http:// apps.who.int/iris/bitstream/10665/191102/1/9789241565059_eng.pdf, accessed on 4 January 2017). (11) Service availability and readiness assessment, 2015. Vientiane: Ministry of Health; 2015. (12) Policy on prevention and control of noncommunicable diseases (NCDs) in Lao People's Democratic Republic (2014). Vientiane: Ministry of Health; 2014. (13) Report of annual review of the national work plan for emerging infectious diseases (EID) and public health emergency (PHE), May 2014-May 2015. Vientiane: Ministry of Health; 2015. 30