Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 2 БАРНОМАИ КОРИИ АВРУПОӢ БАРОИ СОЛҲОИ 2020–2025 “АМАЛИ МУШТАРАК АЛАЙҲИ САЛОМАТИИ БЕҲТАР ДЛЯ АВРУПО” Иқтибос Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020–2025 “Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар дар Аврупо” (БКА) афзалиятҳоро барои панҷ- солаи оянда муқаррар карда, аз интизориҳои қонунии шаҳрвандон дар минтақа аз мақомоти тандурустии худ оғоз меёбад. Мардум хоҳиш доранд, ки мақомоти давлатии онҳо ҳуқуқи онҳоро барои дастрасии ҳамаҷониба ба кӯмаки сифатнок бидуни гаронии молиявӣ кафолат диҳанд. Онҳо мехоҳанд, ки мақомоти давлатӣ ҳифзи самаранок аз ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустиро таъмин намоянд, ва онҳо ният доранд, ки дорои имконияти рушд дар ҷомеаи солим, ки дар он амалҳои тандурустии ҷамъиятӣ ва сиёсатҳои муносиби давлатӣ ҳаёти беҳтарро дар иқтисоди пешрав таъмин мекунанд. Аҳолӣ боз ҳам бештар – ва ба таври дуруст – мақомоти тандурустии худро барои да- страс шудани ин интизориҳо масъул медонанд. БКА нигариши тарзи онро, ки Дафтари минтақавии СУТ дар Аврупо мақомоти тандурустии Кишварҳои аъзоро барои вокуниш ба ин мушкилот дар ҳар кишвар ва дар тамоми Минтақа дастгирӣ карда метавонад, тасвир менамояд. © World Health Organization 2021 Баъзе ҳуқуқҳо ҳимоя карда шудаанд. Ҳуҷҷати мазкур таҳти иҷозатномаи “Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 IGO” (CC BY-NC-SA 3.0 IGO; https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/igo) пешниҳод карда мешавад. Тибқи шартҳои иҷозатномаи мазкур, шумо ҳуқуқ доред, ки ҳуҷҷати мазкурро дар доираи мақсадҳои ғайритиҷоратӣ дар он ҳолат нусха- бардорӣ, тақсим ва мувофиқа намоед, ки истиноди муносиб ба он мувофиқи мушаххасоти зерин оварда шуда бошад. Ҳангоми ҳама гуна истифодаи ҳуҷҷати макур, пешниҳоди он, ки СУТ ягон ташкилот, маҳсулот ё хизматҳои муайянро тасдиқ кардааст, манъ аст. Истифодаи лавҳаи СУТ манъ аст. Ҳангоми мувофиқа намудани ҳуҷҷат, шуморо зарур аст, ки барои кори худ худи ҳамон иҷозатнома ё ба он баробари “Creative Commons”-ро дастрас шавед. Агар шумо тарҷумаи ин ҳуҷҷатро ташкил намоед, шумо бояд аризаи дасткашӣ аз масъулиятро якҷоя бо иқтибоси пешниҳодшуда истифода баред, масъалан: “Тарҷумаи мазкур аз ҷониби Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ) ташкил на- шудааст. СУТ барои мундариҷа ё дурустии тарҷумаи мазкур масъулият надорад. Таҳрири аслии ҳуҷҷат бо забони англисӣ аҳамияти ҳуқуқӣ ва аслӣ дорад: The European Programme of Work, 2020–2025: United Action for Better Health. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2021”. Ҳама гуна миёнаравии бо баҳсҳо дар асоси иҷозатнома алоқаманданд, бояд тибқи қоидаҳои миёнаравии Ташкилоти умумиҷаҳонии амволи зеҳнӣ амалӣ карда шавад. (http://www.wipo.int/amc/en/mediation/rules/) Иқтибоси пешниҳодшаванда. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020–2025: Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар дар Аврупо. ш. Коппенҳаген: Дафтари минтақавии СУТ дар Аврупо; 2021 с. Иҷзозатнома: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. Иттилооти интишори маҷмӯӣ (CIP). Иттилооти CIP дар сомонаи http://apps.who.int/iris нашр шудааст. Фурӯш, ҳуқуқҳо ва иҷозатномадиҳӣ. Барои харидани нашрияҳои СУТ ба сомонаи see http://apps.who.int/bookorders муроҷиат намоед. Ба- рои пешниҳоди дархостҳо барои истифодаи тиҷоратӣ ва саволҳои оиди ҳуқуқҳо ва иҷзоатномадиҳӣ ба сомонаи http://www.who.int/about/ licensing муроҷиат намоед. Маводҳои тарафҳои сеюм. Агар шумо хоҳиши истифодаи такрории маводҳои ҳуҷҷати мазкурро, ба монанди ҷадвалҳо, рақамҳо ё суратҳо, дошта бошед, шумо барои муайян кардани он, ки оё чунин истифодаи такрорӣ рухсатро талаб мекунад, ва барои дастрас шудани рухсати дорандаи ҳуқуқи зеҳнӣ ӯҳдадор мебошед. Хавфи шикоятҳое, ки аз вайронкунии ягон унсури тарафҳои сеюм дар ҳуҷҷат пурра ӯҳдадории истифодабар мебошанд. Шартҳои умумӣ. Муқаррароти истифодашаванда ва пешниҳоди маводҳо дар нашрияи мазкур маънои ифодаи ягон ақидаи СУТ нисбати вазъи ҳуқуқии фгон кишвар, қаламрав, шаҳр ё мақомоти он, ё нисбати муайянкунии сарҳад ё ҳудудҳои онро надорад. Хатҳои канда дар харитаҳо сарҳадҳои тахминиро нишон медиҳанд, ки оиди онҳо розигии пурра дастрас нашудааст. Номбар кардани ширкатҳои мушаххас ё ягон истеҳсолкунандаи маҳсулотҳо маънои онро надорад, ки онҳо аз ҷониби СУТ дар қиёс ба воҳидҳои дорои хусусиятҳои монанд, ки қайд нашудаанд, тасдиқ ё тавсия шудаанд. Хатогиҳо ё камбудиҳои истисно шуда,номгӯи маҳсулоти таҳти ҳуқуқҳои зеҳнӣ буда, бо ҳарфҳои калон оварда шудаанд. СУТ ҳама гуна чораҳои эҳтиётиро барои тасдиқ намудани маълумоти дар ин нашрия оварда шударо андешидааст. Лекин, маводи нашрша- ванда, бе ягон кафолати пешбинӣ ё ифодашуда, нашр карда мешавад. Масъулият барои тарҷума ва истифодаи мавод бар дӯши хонанда вогузор мешавад. Дар ягон ҳолат, СУТ барои зарари дар натиҷаи истифодаи маводи мазкур расонидашуда масъул дониста намешавад. Аз ҷониби “Pointer Creative SRL” тарроҳӣ шудааст. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020–2025 “Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”
Мундариҷа Барои чӣ Барномаи кории Аврупоӣ? Афзалиятҳои глобалии ҳамбаста, мушаххасоти минтақавӣ .................................................................................................................................. 5 Ваколати сиёсии БКА ................................................................................................................. 9 СУТ/Аврупо бояд ба чӣ аҳамият диҳад? Се афзалияти асосии БКА ...................................... 13 Афзалияти асосии 1. Ҳаракат дар самти ФҲХТ ........................................................................................ 19 Ташаббуси барҷастаи 1. Эътилофи солимии равонӣ ............................................................................................ 26 Ташаббуси барҷастаи 2. Тавонбахшӣ тавассути тандурустии рақамӣ ............................................................... 28 Афзалияти асосии 2. Ҳимоя аз ҳолатҳои фавқуллода дар соҳаи тандурустӣ .................................... 30 Афзалияти асосии 3. Пешбарии солимӣ ва беҳбудӣ ............................................................................... 34 Ташаббуси барҷастаи 3. Рӯзномаи аврупоии иммунизасия – 2030 с. ................................................................ 39 Ташаббуси барҷастаи 4. Рафторҳои солимтар: ҷорӣ кардани маълумоти рафорӣ ва фарҳангӣ ................. 41 Чӣ тавр СУТ/Аврупо таъсири кишварро мукаммал мекунад? .............................................. 43 Муттаҳид кардани кӯшишҳои шарикони минтақавӣ ва глобалӣ ......................................................... 44 Такмили таваҷҷӯҳ ба кишвар: дастгирии мустақими роҳбарияти тандурустии Кишварҳои аъзо .. 46 Мувофиқакунӣ бо афзалиятҳои асосии умумӣ: СУТ/Аврупои барои ҳадафҳо муносиб .................. 49 Сафарбаркунии захираҳо ........................................................................................................ 51 Мо бояд чӣ тавр пешрафтро дар Минтақа андозагирӣ намоем? .......................................... 53 Раванди машварат, ҷалбкунӣ ва қабули қарорҳо .................................................................. 57 Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”4 Истилоҳот COVID-19 Бемории коронавируси 2019 с. UNSDCF Чаҳорчӯбаи Созмони Миллали Муттаҳид оиди ҳамкорӣ барои рушд БҒС Бемориҳои ғайрисироятӣ БКА Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020–2025 БКУ-13 Барномаи кории умумии сенздаҳӯм барои солҳои 2019 - 2023 БОВП Бознигарии мустақили омодагӣ ва вокуниш ба пандемия БТК Шӯъбаи барномаҳои тандурустии кишвар ДДМ Дафтари директори минтақавӣ ДКҲФ Шӯъбаи дастгирии кишварҳо ва ҳолатҳои фавқуллода ДПҶ Дафтари парокандаи ҷуғрофӣ ҚБТС Қоидаҳои байналмиллалии тиббӣ ва санитарӣ (2005) СНТК Шӯъбаи сиёсат ва низомҳои тандурустии кишварҳо СУТФСТ Барномаи СУТ оиди ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ ФҲХТ Фарогирии ҳамаҷонибаи хизматрасониҳои тандурустӣ ҲРУ Ҳадафҳои рушди устувор ШАТ Шӯъбаи амалиётҳои тиҷоратӣ ШИ Шӯрои иҷроия Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 5 Барои чӣ Барномаи кории Аврупоӣ? Афзалиятҳои глобалии ҳамбаста, мушаххасоти минтақавӣ © W H O Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”6 Кишварҳои аъзои СУТ дар сатҳи глобалӣ – ва Минтақаи Аврупои он – тасмим гирифтаанд, ки се афзалиятҳои стратегии ҳамбастаи онҳо, ки аз су- тунҳои Барномаи кории умумии сенздаҳӯми СУТ барои солҳои 2019 – 2023 (БКУ-13), ки аз зерин иборатанд, амалӣ гардонанд: • Ҳаракат дар самти Фарогирии ҳамаҷонибаи хизматрасониҳои тандурустӣ (ФҲХТ) • Ҳифзи беҳтари аҳолӣ аз ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ • Таъмини ҳаёти солим ва беҳбудии ҳамагон дар ҳама синну сол. Ин афзалиятҳои асосӣ ба рӯзномаи Ҳадафҳои рушди уствор то соли 2030 (ҲРУ) асос гирифта, бо се ҳадафи умумии саҳми соҳаи тандурустӣ ба ҲРУ, яъне ҳадафҳои се миллиярд (Лавҳаи 1) такя мекунанд. ЛАВҲАИ 1. ҲАДАФҲОИ СЕ МИЛЛИАРД БКУ-13 бо се миллиард ҳадаф дар маркази саҳ- ми соҳаи тандурустӣ ба ҲРУ барои олам пай- васт мебошад, аз ҷумла: • Як миллиард одам аз фарогирии ҳа- маҷонибаи хизматрасониҳои тандурустӣ баҳрабар мешаванд. • Як миллиард одам аз ҳолатҳои фавқул- лодаи соҳаи тандурустӣ беҳтар ҳимоя мешаванд. • Як миллиард одами дигар аз салома- тии ва беҳбудии такмилёфта баҳрабар мешаванд. БКА саҳми Минтақаи Аврупоро ба БКУ-13 ва ин ҳадафҳои глобалӣ ташкил медиҳад. Хартияи Таллин: Низомҳои тандурустӣ барои солимӣ ва сарватмандӣ; Декларасияи Астана (оиди Кӯма- ки аввалияи тиббӣ ва санитарӣ); Декларасияи Остраваи Конфронси шашӯми вазирон оиди муҳити зист ва тандурустӣ; ва Декларасияи Шанхай оиди пешбарии солимӣ дар Рӯзномаи рушди устувор то соли 2030 заминаи мустаҳка- ми тағйири самти фаъолияти Минтақаро ба ин афзалиятҳои калидӣ ҳангоми он таъмин мекунад, ки пандемияи COVID-19 ба фаврияти кӯшишҳо барои дастрас шудани ин ҳадафҳои илова мекунад. ҲОЛ АТҲО И Ф АВҚУЛЛОДАИ СОҲАИ ТАНДУРУ СТӢ САЛОМАТӢ ВА БЕҲБУ ДӢ Як миллиард аҳолӣ манфиат мебинад Як миллиард аҳолӣ беҳтар ҳимоя мешаванд Як миллиард аҳолӣ аз солимӣ ва беҳбудии беҳтар баҳрабар мешаванд Ф АР ОГ ИР ИИ ҲА МА ҶО НИБ А БО ХИЗМАТРАСОНИҲОИ ТАНД УРУСТӢ Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 7 © Lilit Dadikyan Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”8 Пас аз интихоби Директори минтақавии нави СУТ дар Аврупо дар моҳи сентябри 2019 сол ва таъин шудани он аз ҷониби Шӯрои иҷроия дар ҷаласаи 146 дар моҳи феврали 2020 с., Кишварҳои аъзои Минтақаи Аврупои СУТ ба фаъолияти Дафтари минтақавии СУТ дар Аврупо бо мақсади раво- на кардани фаъолият ба ин афзалиятҳои асосӣ ҳамроҳ шуданд. Ин якҷоя бо даъвати мустаҳкам барои муттаҳид кардани амалиёт барои солимии беҳтар саросари тамоми Минтақа дар асоси Бар- номаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020–2025 (БКА) пешниҳод шуд. Пас аз якчанд рӯз, пандемияи COVID-19 ба Мин- тақаи Аврупо бо даҳшати ғайричашмдошт ҳамла намуд. Пандемия боиси арзиши гарони аҳолӣ ва 1 СУТ/Аврупо аз Дафтари минтақавӣ дар ш. Коппенҳаген, Дания; 32 дафтарҳо дар кишвар, дафтарҳои саҳроӣ ва робитавӣ; се Барномаи тандурустии фавқуллодаи зерминтақавии СУТ (СУТФСТ); панҷ Дафтари парокандаи ҷуғрофӣ (ДПҶ); ва як Шарикии СУТ иборат аст. Дафтари СУТ барои тақвияти низомҳои тандурустӣ дар ш. Барселона, Испания, бо назардошти заминаи ҳуқуқии мувофиқашудаи ҳузури СУТ дар Испания, рутбаи ба ДПҶ баробарро надорад. Лекин, Испания ва СУТ аз нав тасмим гирифтаанд, ки ин масъалаи дарозмуддатро ҳал намоянд, ва гуятушунид бо ҷалби Дафтари директори генералӣ амалӣ карда мешаванд. ҷомеаҳо, кормандони тиб, низомҳои тандурустӣ ва кӯмаки иҷтимоӣ, иқтисодиёт ва ҷамъият дар умум шуд – ва шуда истодааст. Бисёр шахсон барои без- ахм аз сар гузаронидани ин стресс-тест саъю кӯ- шиш ба харҷ дода истодаанд. Бӯҳрони иқтисодии пандемия ба солимӣ ва беҳбудӣ саросари Минтақа таъсири иловагӣ мерасонад. Бӯҳрони COVID-19 бо- иси оқибатҳои муҳим барои низомҳои тандурустӣ ва кӯмаки иҷтимоӣ, нақши СУТ/Аврупо1 ҳамчун ташкилот ва барои БКА шуда истодааст. Ин ҳолат ҳаракатеро оғоз намудааст, ки ба табаддулоти на- зарраси низомҳои тандурустӣ ва кӯмаки иҷтимоӣ дар Минтақа, бо назардошти ояндаи рақамӣ, инно- васионӣ, ба натиҷа равоншуда ва аз инсон асосги- ранда оварда мерасонад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 9 Ваколати сиёсии БКА © W H O Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”10 БКА тасмими СУТ/Аврупо барои фарогирии ҳамагон ва тақвияти пешвоии мақомоти тандурустӣ дар Минтақаро инъикос мекунад. Фарогирии ҳамагон. Вуҷуд доштани нобаробариҳо дар тандурустӣ ишора мекунад, ки барои дастрас шудани ҷо- меаи баробарҳуқуқ амалҳои зиёдро иҷро кардан зарур аст. Нобаробариҳо мушкилоти назаррас дар Минтақаи Авру- по, ҳам аз нуқтаи назари тандурустӣ, ва ҳам сиёсӣ, буданд. Эпидемиологияи бемориҳои сироятӣ дар Минтақа аҳа- мияти бартараф намудани нобаробариҳои иҷтимоӣ-иқти- содиро, ба монанди бори бемориҳои ғайрисироятӣ (БҒС) таъкид мекунад. Масъалан, хавфи фавти бармаҳал аз чаҳор БҒС-и асоси дар баъзе кишварҳо камтар аз 10%- ро ташкил дода, дар кишварҳои дигар ба 31% баробар аст. Чунин камбудӣ боқӣ мондааст, наздикшавӣ байни кишварҳо дар минтақа хеле суст буда, бо фарқияти васеъ дар сармоягузорӣ ба тандурустӣ алоқаманд аст. Ин дар рушди боздоштшуда, ва баъзан ҳатто бадшаванда, дар баробарии солимӣ байни Кишварҳои аъзо инъикос ме- шавад. Бинобар ҳамин, COVID-19 ба аҳолии камбизоат ва осебпазир таъсири сахттарин расонида, нобаробариҳои мавҷударо боз ҳам чуқуртар кард. Он таъсироти камбу- дии маблағгузории иҷтимоиро муайян карда, масофаеро намоиш дод, ки бояд ҷомеаҳо пеш аз мувофиқа намудани кӯмаки иҷтимоӣ ва тандурустӣ ба иқтисоди беҳбудӣ тай намоянд. Суръати хеле сусти наздикшавии минтақавӣ бо вуҷуди камбудиҳои гендерӣ ва иҷтимоӣ дар натиҷаҳои тандурустии кишвар, таваҷҷӯҳи нокифоя ба гурӯҳҳои кало- ни аҳолии осебпазир ва мушкилоти бо муҳоҷират ба ва аз кишварҳо боз ҳам мушкил карда шудааст. Бинобар ҳамин, БКА ба фарогирии ҳамагон таъкиди назаррас мекунад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 11 © W H O / Sergey Volkov Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”12 Пешвоӣ ва ваколат. БКА ҳамчунин талабот барои тақвияти иқтидори пешвоии мақомоти тандуру- стиро таъкид мекунад. Бӯҳрони COVID-19 мавқеи ҳайати кормандони тандурустиро дар пеши аҳо- лии умумӣ дар аксари Кишварҳои аъзо пурқувват кардааст. Лекин, дар якчанд кишварҳо, ғайриқа- ноатмандии пешина бо мушкилоте, ки бо он мақо- моти тандурустӣ дар доираи идоракунии бӯҳрони COVID-19 дучор шуданд, боз ҳам чуқуртар шуд. Са- росари Минтақаи Аврупо, аҳолӣ аз ҳукуматҳо беш- тар талаб карда истодаанд, ки ҳуқуқҳои фундамен- талии онҳоро барои саломатӣ ва беҳбудии беҳтар, дастрасии ҳамаҷонибаи кӯмак, ҳаёт дар ҷомеаҳои бехатар, дастгиранда ва солим, ва кафолати со- лимӣ, кафолат диҳанд. Хавотирии мақомоти танду- рустӣ оиди набудани алоқа байни ин интизориҳои қонунӣ ва таҷрибаи мушаххаси бадшавии муҳити зист ва кӯмаки тиббӣ, ки бо норасоиҳо, маблағгу- зории нокифоя, тиҷораткунонӣ (коммерциализа- ция) ё ҳатто коррупсия маҳдуд мебошанд, афзуда истодааст. Дар натиҷаи таъсири “инфодемия”, ки якҷоя бо бӯҳрони COVID-19 ба амал омад, ин гуна норасоии алоқа баёни интизориҳо ва таҷриба ба фарсудашавии боварӣ ва эътимод дар идораку- нии соҳаи тандурустӣ оварда расонидааст. БКА ба иқтидори дастгиранда дар самти роҳбарият ва ҷалби самараноки тандурустӣ бо соҳаҳои дигари сиёсат таваҷҷӯҳи махсус медиҳад, то ин ки мақо- моти тандурустӣ ба интизориҳои қонунии аҳолии хизматрасонишаванда мутобиқат намоянд. Талабот барои таваҷҷӯҳ ба барқароршавӣ, муқови- мат ва мустаҳкамии низомҳои тандурустӣ ва хада- моти тандурустии ҷамъиятӣ дар натиҷаи пандеми- яи COVID-19 танҳо тасмими фарогирии ҳамагон ва тақвияти иқтидори роҳбарияти мақомоти тандуру- стиро пурқувват мекунад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 13 СУТ/Аврупо бояд ба чӣ аҳамият диҳад? Се афзалияти асосии БКА © W H O / Sergey Volkov Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”14 Афзалиятҳои асосии БКА аз интизориҳои қонунии шаҳрвандон бармеоянд. Аҳолӣ интизорӣ дорад, ки ҳукумати кишвар ҳуқуқҳои онҳоро барои да- страсии ҳамаҷониба ба кӯмаки босифат бидуни гаронии молиявӣ таъмин намуда, онҳоро аз ҳама гуна ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ ҳимой мекунад, ва солимии беҳтар ва беҳбудии онҳоро новобаста аз синну сол кафолат медиҳад. Ҳамин ҷанба чаҳорчӯбаи сиёсиро барои соҳаҳои мушаххас, ки сандуқи (портфель) техникии СУТ/ Аврупоро ташкил медиҳанд (Лавҳаи 2) муқаррар мекунад. Нақши марказии БКА ин муайян кар- дани самти кор ва ташаббусҳо мебошад, ки бе- восита ба се афзалияти асосӣ саҳм гузошта, дар якҷоягӣ барномаи барқароркунӣ ва ислоҳоти пас аз COVID-19 ташкил мекунанд. Чаҳор ташаббуси барҷаста сандуқро мукаммал мекунанд: онҳо ҳам- чун пешбарони тағйирот пешбинӣ шуда, гирди ма- съалаҳои танқидӣ сафарбар мешаванд, ки дар рӯз- номаҳои Кишварҳои аъзо мавқеи намоёнро ишғол мекунанд, ва барои онҳо ӯҳдадории сатҳи баланд ва намоёни сиёсӣ омили табаддулотӣ мешавад. Пандемияи COVID-19 ва оқибатҳои ҷиддии ман- фии он низомҳои тандурустӣ ва кӯмаки иҷтимои- ро таҳти стресси баланд мегузоранд. Ҳатто бо на- зардошти комёбиҳо дар самти муолиҷа, ташхис ва ваксинаҳо, гузариш ба вазъи мӯътадили интиқоли сатҳи паст ҳамчун мероси вазнин боқӣ мемонад. Низомҳои тандурустӣ ва кӯмаки иҷтимоӣ бо ҳайа- ти кормандони тибби сафи пеши мондашуда, буҷе- ти фарсуда ва номгӯи дарози шахсони интизори муолиҷа кор карда истодаанд. Миқёси васеи ин мерос ҳоло пурра аён нест, лекин COVID-19 осебпа- зирӣ ва сатҳи пасти маблағгузории хадамоти тан- дурустӣ ва иҷтимоӣ ва қувваи кориро таъкид кард. Ҳамзамон, консенсуси мустаҳкам ба даст омада- аст, ки кӯмаки тиббӣ, кӯмаки иҷтимоӣ ва танду- рустии ҷамъиятӣ барои иқтисоди беҳбудӣ нақши марказиро иҷро мекунанд, ба шарте, ки барқа- роршавӣ ва ислоҳот ба мушкилоти ҷорӣ ва оянда ҷавоби муносиб дода, бо сармоягузории назаррас ба ташкили низомҳои мустаҳкам ва тобовар даст- гирӣ карда шавад. Тавозун байни таъмини дастра- сии умумӣ ба кӯмаки тиббӣ ва тандурустии ҷамъи- ятӣ таъмин карда шавад, ки имконияти вокуниши фаврӣ ва муносибро ба ҳолатҳои фавқуллода, ҳа- ёти солим ва беҳбудии ҳамагон ва дар ҳама синну сол таъмин менамояд, бояд дастрас шавад. Ба ҷои таъмири кӯтоҳмуддат, ин дурандешии роҳбари- ятро бо далерӣ, эҷодкорӣ ва иқтидори омӯзишро талаб мекунад. Солимӣ ва низомҳои тандурустӣ ҳоло макони беҳамторо дар муҳокимаҳои минтақавӣ ва зер- минтақавӣ, ва ҳамчунин дар сатҳҳои миллӣ ва зер- миллӣ, ишғол мекунанд. Дар давоми бӯҳрон, Даф- тари минтақавии СУТ дар Аврупо мавқеи пешворо бар дӯш гирифтааст. СУТ/Аврупо намоиш дод, ки ҳамчун СУТ-и ягона ва ҳам Миллали Муттаҳид амал карда метавонад. Он дорои иқтидори мут- таҳидкунӣ ва сафарбаркунии Кишварҳои аъзо ва муассисаҳою ташкилотҳои саросари гуногунран- гии Минтақа, таъсиси мехнизмҳои зер-минтақавӣ тибқи талабот, ва фарогирии ҳама кишварҳои хурд аст. Ӯ метавонад кормандон ва дониши касбиро ҳангоми зарурият ҷалб ва ҷойгир кунад, тавсияҳои муносиби меъёриро дар речаи саривақтӣ пеш- ниҳод намояд, ва хариди воситаҳои ҳифзи фарди- ро ҳамоҳанг ва пешбарӣ намояд, ва метавонад ба таври мунтазам ва холис робита созад. Бо ҳарака- ти Минтақа дар самти марҳилаи барқароршавӣ ва ислоҳот, СУТ/Аврупо метавонад аз он дар дар до- Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 15 ираи дастгирии кишварҳо ва пешбарии миёнаравӣ байни соҳаҳои тандурустӣ ва иҷтимоӣ-иқтисодӣ асос гирад. Барои таъмини он, ки одамон дар маркази сиёса- ти давлат бошанд, кӯшишҳои барқароршавӣ бояд дар сатҳи миллӣ ба таври мушаххас амалӣ карда шаванд. Ин кӯшишҳои прагматикӣ, ҳадафнок ва қаринавиро барои таъмини он, ки сандуқи техни- кии СУТ/Аврупо аз синергияҳои барномаҳои тех- никӣ бо таваҷҷӯҳ ба афзалиятҳои асосӣ (Лавҳаи 2) баҳрабар мешавад, талаб мекунад. Сандуқи маз- кур заминаи беҳамторо барои ҳалли миқёси васеи БҒС, бемориҳои сироятӣ, ва омилҳои иҷтимоӣ ва иқтисодии саломатӣ, ки ба натиҷаҳои тандурустӣ ва нобаробарии солимӣ дар тӯли ҳаёт таъсир ме- расонанд, пешниҳод мекунад. Он кори заминави- ро барои дастгирии кишварҳо дар самти ба даст овардани се афзалияти асосӣ иҷро мекунад. СУТ/Аврупо дастгирии кӯшишҳои кишварҳоро ҳамчун ҳадафи умумии таваҷҷӯҳ эътироф ме- кунад. Якҷоя бо дастгирии мустақим дар сатҳи кишвар, тамаркузи такмилёфта ба кишварҳо ба таври ҷиддӣ ба тақвияти алоқаҳои минтақавӣ ва зерминтақавӣ такя мекунад. Айни замон, СУТ/ Аврупо сатҳи сафарабаркунии захираҳоро байни агентиҳо ва шахсони амалкунандгони минтақавӣ ва зерминтақавӣ, ҳам байнидавлатӣ ва ҳам ғайри- давлатӣ, такмил додааст. Он нақши навро барои таъмини он, ки ҳуҷҷатҳои меъёрӣ ва ҳуқуқӣ ва си- ёсии байналмиллалӣ, хусусан ҳуҷҷатҳои ба барқа- © Jerome Flayosc Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”16 роркунии пас аз COVID-19, дастгирии пешрафт оиди афлазиятҳои асосӣ равон шудаанд, дастгирӣ мекунад. Ҳамин тариқ, СУТ/Аврупо дар доираи кори мин- тақавӣ ва зерминтақавӣ ҷустуҷӯи ҳамкорӣ ва сар- факорӣ аз масоҳатро амалӣ мекунад, ки кӯшишҳои мақомоти тандурустии миллӣ оиди барқароркунӣ ва ислоҳотро пайравӣ мекунад. Ҳамкории бошид- дат бо ва байни мақомоти миллии тандурустӣ, кормандони асосии соҳаи тандурустӣ ва иҷтимоӣ, ва шахсони муҳим аз соҳаҳои дигар, ба монанди муҳити зист, банақшагирии шаҳрӣ, нақлиёт, мао- риф ё кишварзӣ, барои дастрас шудани тавзуни муносиб байни се афзалияти асосӣ, ки ба шаро- итҳои мушаххас ва талаботи ҳар Кишвари аъзо мувофиқа карда шудаанд. ЛАВҲАИ 2. ВАСЕЪ КАРДАНИ МИҚЁСИ САНДУҚИ ҶОРИИ ЧОРАБИНИҲОИ СУТ/АВРУПО Сандуқи техникии СУТ/Аврупо бо се шӯъба му- вофиқа карда шудааст, ки ҳамаи онҳо ба даст- гирии кишварҳо дар пешбарии кор дар доираи се афзалияти асосӣ таваҷҷӯҳ мекунанд: ФҲХТ, амнияти тандурустӣ, солимӣ ва беҳбудӣ, бо ҳа- моҳангсозии тақорубҳои гендерӣ ва ҳуқуқи ин- сон саросари ин се афзалиятҳо. Онҳо аз ҷониби Даҷтари директори минтақавӣ ва Шӯъбаи ама- лиётҳои тиҷоратӣ дастгирӣ шудаанд. Шӯъбаи сиёсат ва низомҳои тандурустии кишварҳо (СНТК) кишварҳои Минтақаро дар таҳия ва амалисозии низомҳо ва сиёсатҳои муносиби тандурустӣ дастгирӣ мекунад, ки мақсади он, тақвияти ФҲХТ мебошад. Фаъоли- яти он ба мустаҳкам кардани таҳия ва татбиқи сиёсатҳои тандурустӣ дар асоси иттилоот, да- лелнок, аз ҷиҳати қаринавӣ мувофиқашуда дар сатҳи миллӣ, минтақавӣ ва маҳаллӣ равона шуда, тақоруби фарогирандаро саросари ҳаёт истифода мебарад. Шӯъба мустаҳкам кардани роҳбарияти тандурустии ҷамъиятиро бо тамар- куз ба татбиқи сиёсатҳо дар асоси талаботи инсон, пешбарии солимӣ, пешгирии бемориҳо ва ҳалли омилҳои иҷтимоӣ ва иқтисодии сало- матӣ, таблиғ мекунад. Шӯъба ҳадаф гирифтааст, ки пешвоиро оиди баробарҳуқуқӣ, ҳуқуқи инсон ва баробарии гендерӣ дар тандурустӣ пешбарӣ мекунад. Он ба рушди иқтидори инновасионии низомҳои тандурустӣ бо мақсади таъмини им- конияти пешниҳоди устувори кӯмаки сифатно- ки тиббӣ ва санитарӣ ва ҷомеавӣ, ки ба таври самаранок бо беморхонаҳо, хадамоти солимии равонӣ, тандурустии ҷамъиятӣ ва кӯмаки иҷти- моӣ таваҷҷӯҳ мекунад. Барои дастрас шудани ин, СНТК кӯшишҳои кишварро барои мусоидат ба дастрасӣ барои фарогирии ҳамагон, такми- ли ҳифзи молиявӣ, тақвияти ҳайати кории тан- дурустӣ, баланд бардоштани сатҳи таъмини доруворӣ ва технилогияҳои дастрас, ва пешба- рии ҷорикунӣ ва татбиқи технологияҳои рақамӣ дастгирӣ менамояд. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 17 ЛАВҲАИ 2. ВАСЕЪ КАРДАНИ МИҚЁСИ САНДУҚИ ҶОРИИ ЧОРАБИНИҲОИ СУТ/АВРУПО Шӯъбаи барномаҳои тандурустии кишвар (БТК) ба кӯшишҳои кишвар оиди коҳиши бори бемориҳои ғайрисироятӣ ва сироятӣ ва ҳалли омилҳои иҷтимои ва иқтисодии саломатӣ ёрӣ ме- расонад. Фаъолияти шӯъба ба чораҳои таблиғо- ти солимӣ, пешгирии зӯроварӣ ва захм, пешгирӣ ва назорати ҳамбастаи бемориҳои ғайрисиро- ятӣ, аз ҷумла саратон, бемориҳои дилу шараён, бемориҳои музмини респираторӣ ва диабети қанд, ва хавфҳои бо истеъмоли тамоку, набудаи машғулиятҳои ҷисмонӣ, ғизои ғайрисолим, ва истифодаи зараровари машруботи спиртӣ, бе- мориҳои сироятӣ ба монанд сил, ВНМО/ВНМБ, ҳепатит, бемориҳои тропикии векторӣ ва дигар, маҳв ва бартараф кардани бемориҳои бо вакси- на идорашаванда ва таблиғоти истифодаи зиёд- тари ваксинаҳо, нигоҳдорӣ ва назорати муқови- мат ба дорувории зиддимикробӣ ва бартараф кардани хавфҳои ҷорӣ ва ояндаи солимии муҳи- ти атроф равон карда мешавад. Тасмим нисбати таъмини дастрасии ҳамаҷониба ба хизматрасо- ниҳои тандурустии сифатноки аз талаботи инсон асосгиранда саросари занҷири кӯмакрасонӣ бо қадамҳои мушаххас дар самти сохтани заминаи далелҳо барои таҳияи сиёсат ва мудохилаҳо бо истифодаи тақорубҳои иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва рафторӣ барои пешбарии татбиқи навгониҳо дар сатҳҳои миллӣ, минтақавӣ ва маҳаллӣ мебошад. Шӯъбаи дастгирии кишвар ва ҳолатҳои фавқул- лода (ДКҲФ) кӯшишҳои ҳамоҳангсозии якчанд соҳаҳои ҳукумат ва шарикон, аз он ҷумла ду ва бисёрҷониба, хазина ва фондҳоро бо мақсади дастрас шудани мақсадҳои тандурустӣ ва сиё- сат ва стратегияҳои тандурустии миллӣ даст- гирӣ мекунад. Ин расонидани ёрӣ ба Кишварҳои аъзо дар идоракунӣ ва вокуниш ба талаботи тандурустии гурезагон ва муҳоҷирон бо та- ваҷҷӯҳ ба дастрасии кӯмаки тиббӣ ва омодагӣ ба афзоиши ногаҳонии гурезагон ва муҳоҷирон- ро дар бар мегирад. Шӯъбаи Барномаи СУТ оиди ҳолатҳои фавқуллодаи тандурустиро (СУТФСТ) амалӣ мегардонад, ки роҳнамои техникӣ ва дастгирии амалиётӣ барои пешгирӣ, омодагӣ ба, ошкоркунӣ, вокуниши фаврӣ ва барқароркунӣ аз хуруҷҳои беморӣ ва ҳолатҳои фавқуллода- ро таъмин мекунад. СУТФСТ ба кишварҳо дар нигоҳдорӣ ва коҳиши хавфи бемориҳои хатар- нок ва хатарҳои сироятӣ, ошкор кардан ва баҳо додани хатарҳои фавқуллодаи тандурустӣ ва додани маълумот барои қабули қарорҳои тан- дурустии ҷамъиятӣ, ва вокуниши фаврӣ ва са- маранок ба ҳолатҳои фавқуллода дар асоси Ни- зоми идоракунии ҳодисаҳои ҳамоҳангшуда ёрӣ мерасонад. Барнома таъмин мекунанд, ки кори СУТ дар ҳолатҳои фавқуллода ба таври самара- нок идора карда мешавад, ба таври устувор ма- блағгузорӣ мешавад, дорои ҳайати кормандони кофӣ аст ва аз ҷиҳати амалиётӣ барои иҷрои вазифаи худ омода аст. Сохтори чархии он чора- биниҳои мушаххаси кишвар ва байнидавлатиро дар кишварҳои афзалиятнок таъмин мекунад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”18 ЛАВҲАИ 2. ВАСЕЪ КАРДАНИ МИҚЁСИ САНДУҚИ ҶОРИИ ЧОРАБИНИҲОИ СУТ/АВРУПО Шӯъбаи амалиётҳои тиҷоратӣ (ШАТ) ҳосилнокӣ ва шаффофияти барномаҳои техникӣ ва татбиқи БКА-ро таъмин мекунад. ШАТ аз боло масъулия- ти буҷетӣ ва молиявӣ бо истифодаи тақоруб дар асоси арзёбии хавфҳо назорат карда, дастгирии идоракунии захираҳои пешниҳодшударо бо та- ваҷҷӯҳи дақиқ ба принсипҳои самаранокии ха- роҷотҳо амалӣ мекунад. ШАТ лоиҳаҳоро барои баланд бардоштани самаранокии СУТ/Аврупо ва таъмини устувории молиявии сохторҳои мин- тақавӣ, тақвияти иқтидорҳои Намояндагиҳо дар кишварҳо, ва пешбарии ташаббусҳои стратегӣ барои баланд бардоштани ҳавасмандӣ ва са- марабахшии кормандон, амалӣ месозад. ШАТ тасмим гирифтааст, ки иқтидори СУТ/Аврупоро оиди вокуниши бохирад ба тағйироти дохилӣ ва беруна, баланд бардорад. Дафтари директори минтақавӣ (ДДМ) барои банақшагирӣ, иҷро ва арзёбии барномаҳои СУТ дар сатҳи минтақавӣ ва миллӣ ва мустаҳкам кардани мувофиқа ва ҳамкорӣ дар ҳар се сатҳи ташкилотӣ масъулияти умумӣ дорад. Он кафили Хартияи арзишҳои СУТ мебошад. Дафтар аз ва- зифаҳои мусоидаткунандаи сафарбаркунии за- хираҳо ва алянсҳо, робитаҳои ва алоқаи беруна, ва дастгирии мақомоти идоракунии Минтақаи Аврупоро, дар якҷоягӣ бо рушди ташкилотӣ, рушди кормандон ва омӯзиш, ва табаддулоӣ иборат аст. Махсусан, дафтар вазифаи намоян- дагии СУТ-ро дар муассисаҳои Иттиҳоди Аврупо- ро дар бар мегирад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 19 Афзалияти асосии 1. Ҳаракат дар самти ФҲХТ Саросари Минтақа, аҳолӣ интизор аст, ки ҳукума- ти онҳо ҳуқуқҳои онҳоро барои ФҲХТ таъмин ме- кунанд, то ин ки онҳо дорои дастрасии ҳамаҷони- ба ба кӯмаки сифатнок бидуни гаронии молиявӣ бошанд. Онҳо интизоранд, ки низомҳои танду- рустии онҳо ба миқёси ҳамаҷонибаи хатарҳо ва маммоҳои тандурустӣ, ҳам маҷмӯӣ ва инфиродӣ, шадид ва музмин, сироятӣ ва ғайрисироятӣ ҷавоб медиҳанд. СУТ/Аврупо кӯшишҳои Кишварҳои аъ- зоро дар сохтани низомҳои мустаҳкам, тобовар ва далелнок, ҳамчун барқароркунии пас аз COVID-19, дастгирӣ мекунад. Кори СУТ/Аврупо нисбати ФҲХТ ба панҷ соҳа равона шудааст: 1. Дастгирии кӯшишҳои Кишварҳои аъзо дар самти гузоштани аҳолӣ ба маркази хизматрасониҳо (a) Бартараф кардани тақсимот байни низомҳои тандурустӣ ва кӯмаки иҷтимоӣ, расмикунонии механизмҳои муколама ва ҳамоҳангсозии си- ёсӣ барои таъмини марказикунонии инсон са- росари ҷараёни кӯмак дар мавриди бемориҳои сироятӣ, БҒС ва бемориҳои рӯҳӣ ва давоми та- моми ҳаёт. (b) Бартараф кардани ҷудокунӣ байни хадамоти кӯмаки аввалияи тиббӣ ва санитарӣ ва танду- © W H O / Blink M edia - M artyn A im Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”20 рустии ҷамъиятӣ, махсусан ба воситаи ҳам- бастагии вазифаҳои заминавии тандурустии ҷамъиятӣ ва тамаркуз ба мониторинг ва баҳо- диҳии талаботи тандурустии аҳолӣ дар сатҳи ҷомеавӣ. (c) Бартараф кардани ҷудокунӣ байни хадамоти кӯмаки аввалия, кӯмаки махсусгардонидашу- даи амбулаторӣ ва кӯмаки госпиталӣ (давлатӣ ва хусусӣ), тавассути ҷойгир кардани кӯмаки аввалия дар маркази таҳвили хизмат дар асо- си талаботи инсон. (d) Таблиғоти ҷараёни кӯмак аз пешгирии клиникӣ, тавассути ошкоркунӣ ва скрининги бармаҳал, муолиҷа, барқароркунӣ ва кӯмаки паллиативӣ барои қонеъ гардонидани талаботи аҳолии ги- 2 Тибқи Барномаи амалии Конфронси байналмиллалӣ оиди аҳолиӣ ва рушд ва Заминаи Пекин барои амал ва ҳуҷҷатҳои на- тиҷавии конфронсҳои баррасии онҳо. рифтори бемориҳои ғайрисироятӣ ва сироятӣ (Лавҳаи 3). (e) Таҳияи стратегияҳо ва ҳадафҳои сиёсии муво- фиқашуда барои пешниҳоди хизматрасониҳои тандурустии ҷинсӣ ва репродуктивии аз ҷиҳа- ти молиявӣ дастрас, дастрас, қобили қабул, ва сифатнок. Бартараф кардани камбудиҳои ба- робарҳуқуқӣ ва пешбарии солимӣ ва ҳуқуқҳои ҷинсӣ ва репродуктивии2 аҳолии осебпазирта- рин ва маргиналӣ, ки тести лакмусии пешрафт дар самти ФҲХТ мебошад: он дастрас будани низоми тандурустии амалкунанда ва намоиш медиҳад, ки оё монеаҳои сиёсат ва қонунгу- зорӣ ҳалли худро ёфта, баробарҳуқуқии ген- дерӣ, адолат ва ҳуқуқҳои инсон риоя ва пеш- барӣ карда мешаванд. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 21 ЛАВҲАИ 3. БА РАСМИЯТ ДАРОВАРДАНИ ҶАРАЁНИ КӮМАК БАРОИ ҶОЙГИР КАРДАНИ ТАЛАБОТИ ИНСОН ДАР МАРКАЗИ ХИЗМАТРАСОНИҲО СУТ/Аврупо кӯшиш ба харҷ медиҳад, ки мукам- малии кӯмакро аз пешгирии клиникӣ, тавассу- ти ошкоркунӣ ва скрининги бармаҳал, муолиҷа, барқароркунӣ ва кӯмаки паллиативӣ беҳтар на- мояд. Он рушди хизматрасониҳои устувор ба- рои қонеъ гардонидани талаботи тандурустии одамони гирифтори бемориҳои сироятӣ ва ғай- рисироятӣ тавассути амалҳои зерин дастгирӣ мекунад. • Баланд бардоштани пешвоии стратегӣ дар пешбарӣ ва таблиғоти амалҳои мин- тақавӣ, зерминтақавӣ ва миллӣ барои бартараф кардани бемориҳои сироятӣ ва БҒС ҳамчун қисми ФҲХТ. • Қонеъ гардонидани талаботи кишвар барои роҳнамо ва кӯмаки техникӣ оиди мудохилаҳои афзалиятноки бемориҳои сироятӣ ва БҒС. Он тарроҳӣ, санҷиш ва ҷойгиркунии тавсияҳо ва моделҳои қари- навии хизматрасониҳои сифатнок барои пешгирӣ ва идоракунии ҳам ҳодисаҳои шадид ва ҳам музмини солимиро дар бар мегирад. Чунин дастгирӣ дар шарикӣ бо сиёсатмадорон, комрандони касбӣ ва © W H O / N et an el T ob ia s Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”22 ЛАВҲАИ 3. БА РАСМИЯТ ДАРОВАРДАНИ ҶАРАЁНИ КӮМАК БАРОИ ҶОЙГИР КАРДАНИ ТАЛАБОТИ ИНСОН ДАР МАРКАЗИ ХИЗМАТРАСОНИҲО муассисаҳои муносиби маҳаллии миллӣ, ва бо дастгирии Марказҳои ҳамкории СУТ, созмонҳои касбӣ ва беморон, тибқи имконият, пешниҳод карда мешавад. • Даъват кардани тарафҳои ҳавасманди минтақавӣ ва таъсиси заминаҳои мин- тақавии коршиносон аз Кишварҳои аъзо, агентиҳои махсусгардонидашудаи мин- тақавии СММ, созмонҳои касбии Авру- по ва Марказҳои ҳамкории СУТ барои роҳнамои тақорубҳои нав дар амали- созии ташаббусҳои глобалӣ оиди маҳв кардани бемориҳои онкологӣ, аз ҷумла саратони гарданаки бачадон, саратони ғадудҳои ширӣ (сина) ва саратони синни кӯдакӣ. Бар илова, мусоидат ба рушди эътилофи кишварҳо дар сатҳи зермин- тақавӣ ва таъсиси механизмҳои мушта- раки муассисаҳо барои такмили қабул ва мубодилаи дурусти дониш ва амалияҳои беҳтарин аз пешгирӣ, ошкоркунӣ, муо- лиҷа ва идоракунии саратон. • Рушди иқтидори иттилооти калон дар назорати эпидемиологӣ, моделсозӣ ва мониторинги сиёсатҳо, ва ҳамчунин дар таҳияи стратегияҳои саривақт ва ҳадаф- нок барои назорати эпидемиологӣ, пеш- гирӣ, ташхис ва муолиҷаи бемориҳои си- роятӣ ва ғайрисироятӣ. Ба расмият даровардани ҷараёни кӯмак на танҳо барои дастрас шудани ФҲХТ аҳамияти беҳамто дорад, ва ҳамчунин барои ҳимоя аз ҳолатҳои фавқуллода дар соҳаи тандурустӣ. СУТ/Аврупо муколамаи миллиро оиди талабот барои сармоягузорӣ ба пешгирӣ ва назорати бемориҳои сироятӣ ва БҒС барои бартараф кар- дани бори иҷтимоӣ-иқтисодии пандемияи ҷорӣ ва оянда ва тақвияти кори байнисоҳавӣ ва ҳа- моҳангсозии кишвар барои дохил кардани БҒС дар доираи омодагӣ ва вокуниши фавқуллода барои COVID-19. СУТ/Аврупо ҳамчунин таҳияи нақшаҳои ҳифзи саломатӣ бо ҳадафи дароз- муддати сохтани низомҳои тандурустии тобо- варро дастгирӣ мекунад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 23 2. Дастгирии кӯшишҳои Кишварҳои аъзо оиди таъмин ва такмили ҳифзи молиявӣ (a) Васеъ кардани муколамаи минтақавӣ ва зер- минтақавӣ оиди ҳифзи молиявӣ байни вазо- ратҳои молия ва ташкилотҳои байнидавлатӣ барои таъмини сармоягузорӣ ба барқароркунӣ ва ислоҳот пас аз COVID-19, аз ҷумла баҳодиҳии пешакии таъсири барномаҳои ислоҳот ва барқароркунӣ оиди камбудиҳо дар фарогирии тандурустӣ, пардохтҳои ғайрирасмӣ (кисагӣ) ва талаботи бинобар хароҷот қонеъ нагашта. (b) Дастгирии муколамаи миллӣ барои таъмини муқаррар кардани афзалиятҳои буҷети дав- латӣ ва муқаррар кардани хароҷотҳои давлатӣ ба кӯмаки тандурустӣ ва иҷтимоӣ дар натиҷаи бӯҳрони COVID-19. (c) Тақвияти иқтидори гуфтушуниди мақомоти миллии тандурустӣ барои сафарбаршавӣ ба муҳокимаи конструктивии оқибатҳои нақ- шаҳои барқароркунии иқтисод барои соҳаи тандурустӣ. (d) Дастгирии мақомоти миллӣ дар коҳиши бори гарони молиявӣ ва талаботи қонеъ нагаштаи тандурустӣ (аз ҷумла доруворӣ) ба воситаи муайян кардани камбудиҳо дар фарогирии хиз- матрасониҳои тандурустӣ ва бознигарии сиё- сатҳои фарогирӣ барои бартараф кардани ин камбудиҳо. 3. Дастгирии кӯшишҳои Кишварҳои аъзо оиди дучор шудан бо бартараф кардани мушкилоти барқароршавии ҳайати кормандони тандурустӣ пас аз COVID-19 (a) Дастгирии таҳияи стратегияҳои миллӣ оиди беҳтар кардани шароити корӣ ва нигоҳ доштан ва ҳавасманд кардани қувваи кории мавҷуда. Ҳамчунин, мувофиқа кардани маориф, омӯзиш ва истеҳсоли қувваи кории оянда бо талаботи саломатии қвваи корӣ, аз ҷумла талабот барои барқароршавӣ пас аз COVID-19. (b) Даъват кардани консорсиуми миллатгарои созмонҳои академикӣ ва касбӣ барои дастги- рии таҳсилоти муттасили касбӣ барои ҳайати кормандони тандурустӣ. Ин консорсиум бояд байни Кишварҳои аъзо барои муақаррар карда- ни самти истифодаи низомҳо ва технологияҳои инновасионӣ барои қувваи кории тандурустӣ бо мақсади таъмини кӯмаки даставӣ дар асоси талаботи инсон дар қаринаи пас аз COVID-19. (c) Дастгирии кишварҳои аъзо дар сохтани қувваи кории тандурустии устувор ба воситаи созиши консенсус байни ташаббусҳои минтақавӣ ва зерминтақавӣ барои ба даст овардани тақси- моти одилтари кормандони тиббӣ ва ҳалли кам- будиҳо: ба воситаи мусоидат ба дарки беҳтари динамикаи бозори меҳнати тандурустӣ, тавас- сути мониторинги сайёрии корманди тиббӣ, ис- тифодаи стратегияҳои умумии коҳиши омилҳои “теладиҳанда” (аз ҷумла мондашавӣ ва аз байн рафтани ҳавасмандӣ) ва тавассути амалҳо дар самти устуворӣ ва такмили эътимод байни кор- мандони тиб ва мақомоти тандурустӣ. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”24 © WHO/ Sergey Volkov Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 25 4. Дастгирии кӯшишҳои Кишварҳои аъзо барои таъмини дастрасии ҳамагон ба доруворӣ, ваксинаҳо ва маводҳои тандурустӣ (a) Даъват кардани тарафҳои ҳавасманд, аз ҷум- ла беморон, тарафҳои ғайридавлатӣ ва сано- ати фармасевтӣ ба кор дар самти шартномаи нави иҷтимоӣ, ки ба воситаи он беморон, ни- зомҳои тандурустӣ ва ҳукуматҳо метавонанд маводҳои фармасевтиро дастрас шуда мета- вонанд, ки талаботи онҳоро қонеъ мегардонад, ҳангоми он, ки сармоягузорон ва саноати фар- масевтӣ ба таври муносиб ба таҳия ё истеҳсо- ли он доруворӣ ҳавасманд мешаванд. Муайян ва дастгирӣ намудани ислоҳоти осебпазирӣ дар занҷири меъёрӣ ва ҳуқуқӣ, истеҳсолот ва таҳвил, бо таваҷҷӯҳ ба доруворӣ ва маводҳои тиббии ғайриқолабӣ ва қалбакӣ. (b) Вусъат додан ба татбиқи Қарори Ассамблеяи умумиҷаҳонии тандурустӣ № WHA72.8 оиди Такмили шаффофияти бозор барои доруворӣ, ваксинаҳо ва маводҳои дигари тиббӣ, барои беҳтар кардани дастрасӣ ба доруворӣ ва вак- синаҳои пурқиммати инноватсионӣ тавассути тақвияти низомҳои иттилоотӣ, васеъ кардани заминаҳои ихтиёрии ҳамкории байнидавлатӣ ва гурӯҳҳои хариди миллатгаро, ва таҳияи ва- риантҳои техникӣ барои нархгузории одил. 5. Дастгирии кӯшишҳои Кишварҳои аъзо барои такмили идоракунӣ ва кӯмакрасонӣ (a) Бознигарии моделҳо ва механизмҳои идора- кунии тандурустӣ дар Минтақа бо мақсади муайян кардани амалияҳои хуб барои такми- ли тавозун байни тақоруби дастурӣ-назоратӣ, тиҷоратӣ, ғайримарказӣ ва ҳамкорӣ. (b) Дастгирии мақомоти тандурустии миллӣ дар арзёбӣ ва ҳаллу фасли мушкилоти мушаххаси идоракунӣ бо мақсади такмили механизмҳои шаффофият ва масъулият дар доираи ни- зомҳои тандурустии онҳо. (c) Баланд бардоштани иқтидор оиди таҳияи си- ёсат ва амалияҳо, ки аз далел ва маълумоти воқеӣ асос мегиранд, ва аз ҷониби ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҷалби бисёрҷонибаи тарафҳои ҳавасманд маълумотнок мешаванд. Фаъолияти СУТ/Аврупо дар дастгирии ФҲХТ бо ду ташаббуси барҷаста мукаммал карда меша- вад: Эътилофи солимии равонӣ ва Тавонбахшӣ тавассути тандурустии рақамӣ. Мақсади ин таша- ббусҳои барҷаста ҷорӣ кардани бознигарӣ ва ино- ватсия дар пайравии ФҲХТ мебошад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”26 Ташаббуси барҷастаи 1. Эътилофи солимии равонӣ Солимии равонӣ ҷузъи муҳимтарини беҳбудии инфиродӣ ва оммавӣ мебошад. Ин метавонад би- нобар ҳаёти пурҳаяҷон ё манфӣ, шароитҳои корӣ ё иқтисодӣ, ва нобаробариҳои иҷтимоӣ, зӯроварӣ ва муноқишаҳо таҳти хатар монад: дар ин ҷода, пан- демияи COVID-19 дараҷаи осебпазирии солимии равониро намоиш дод. Ҳолатҳои солимии равонӣ хеле паҳншуда буда, яке аз сабабҳои маъмули ши- канҷа ва маъюбӣ дар Минтақаи Аврупо мебошанд. Мушкилоти бинобар ҳолатҳои солимии равонӣ ба вуқӯъ омада ба ҳама синну сол ва гурӯҳҳои иҷти- моӣ таъсир мерасонанд. Онҳо хуруҷи бемориҳои ноумедӣ, паҳншавии устувори рӯҳафтодагӣ ва ҳа- яҷон байни ҷавонон, афзоиши расонидани зарар ба худ ва худкушӣ, ва қонеъ нагаштани талаботи шахсони гирифтори деменсия ё бемориҳои миқё- си аутизмро дар бар мегиранд. Мушкилоти мушах- хас афзоиши мондашавӣ байни кормандони тиб, талабот барои муқовимат ба оқибатҳои бӯҳрони COVID-19 барои солимии равонӣ ва талабот барои дастгирии тобоварии ҷомеаҳои таҳти таъсири му- ноқиша монда мебошанд. Дар аксари ҳолат, шиканҷаҳои шахсони алоҳида ва аъзоёни оилаҳои онҳо ба тамғагузорӣ, табъиз ва вайронкунии ҳуқуқҳои инсон, ва бегонакунии иҷтимоӣ чуқуртар шуда, ба он оварда мерасонанд, ки ҷомеа шахсони гирифтори ҳолатҳои равониро чун қисми худи мушкилот қабул мекунанд. Эътилофи солимии равонӣ шахсони баландпоя ва тарафҳои ҳавасманди таъсиррасон, ба монанди шахсони гирифторро таҳти сарпарастии Хонуми олӣ Матилда, Маликаи Белгия даъват мекунад, ки табаддулоти рафтори ҷамъият нисбати солимии равониро таъмин намоянд. Эътилоф дар самти бартараф кардани тамғагу- зорӣ ва табъиз ба воситаи баланд бардоштани саводнокӣ оиди солимии равонӣ инчунин байни кормандони тиббӣ, фаъолият мебарад. Он ӯҳда- дориҳои сармоягузориро ба солимии равонӣ ва таблиғоти ислоҳоти хадамот, ки кӯмаки солимии равониро дар ҳама Кишварҳои аъзо то сатҳи стан- дартҳои асри 21 тибқи арзишҳои Аврупо овар- да метавонад, сафарбар мекунад. Эътилоф дар © W H O / M alin Bring Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 27 тағйир додани шакли нигариши ҷомеаҳои Мин- тақаи Аврупо ба солимии равонӣ ёрӣ расонида, ба кишварҳо ҳамчунин дар такмили усулҳои кори хадамоти тандурустӣ нисбати шахсони алоҳида ва ҷомеаҳо бо мақсади беҳтар кардани сатҳи соли- мии равонии онҳо ёрӣ мерасонад. Эътилоф: • Сохтори фарогирандаи мубодилаи таҷриба ва сафарбаркунии пешсафони миллӣ, таблиғотгарон ва инноваторҳои хизматрасониро таъмин мекунад; • Ҳамчун чатр барои баррасии бисёрҷониба ва минтақавии сабақҳо ва фарзеаҳои ояндаи ташаккул ва татбиқи сиёсати солимии равонӣ амал мекунад; • Ба тадқиқоти фундаменталӣ ва амалӣ оиди солимии равонӣ бо таваҷҷӯҳи махсус ба робита байни тандурустӣ, кӯмаки иҷтимоӣ ва ҷомеавӣ, ва нақши кӯмаки аввалияи тиббӣ ва санитарӣ, бурриш байни солимии равонӣ ва гендерӣ, ва нақши масъалаҳои муваққатӣ ё музмини молиявӣ мусоидат мекунад; • Ба муколамаи миллии сиёсӣ оиди солимии равонӣ ва кӯмаки равонӣ ва иҷтимоӣ барои фарогирии афзалиятҳои калидии солимии равонӣ дар сиёсатҳо ва нақшаҳои миллӣ (ба монанди пешгирии байнисоҳавӣ, рақамикунонии хтзматрасониҳои солимии равонӣ, ҳамкорӣ байни шабакаҳои кӯмаки тиббӣ ва иҷтимоӣ, ва ташхиси судии солимии равонӣ) мусоидат мекунад). Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”28 Ташаббуси барҷастаи 2. Тавонбахшӣ тавассути тандурустии рақамӣ Пандемияи COVID-19 талаботи фавриро барои асбобҳои самараноки глобалӣ ва вусъати беҳамто барои татбиқи хизматрасониҳои электронии тан- дурустӣ дар кишварҳои саросари Минтақа аён кард. Инро истиқбол кардан зарур аст, лекин хавфҳои алоқаманд, масъалан, аз ҷиҳати ҷанбаҳои инсонии кӯмак ва маҳдудкунии ҳуқуқҳои зами- навӣ, вуҷуд доранд. Қабул кардани технологияҳои рақамии пайваста барои қабули қарорҳои клиникӣ ва қарорҳо дар соҳаи тандурустии ҷамъиятӣ ба- рои бартараф кардани монеаҳои техникӣ ва сиёсӣ мубориза мебарад. Ин ташаббуси барҷаста таша- ббусҳоро аз кишварҳои гуногун ва муассисаҳои шарик ба воситаи роҳнамоҳо ва дониши касбии техникӣ ва сиёсӣ оиди бехатарӣ ва самарабахшии ҳалли тандурустии рақамӣ ва нигоҳдории баро- барҳуқуқии тандурустӣ, баробарии гендерӣ, ба- робарҳуқуқӣ ва ҳуқуқҳои инсон ҳамчун арзишҳои асосӣ дар заминаи чунин ҷойгиркунӣ мукаммал мекунанд. Ташаббуси тавонбахшӣ тавассути тандурустии рақамӣ қадамҳои зеринро амалӣ мекунад. • Бознигарии истифода, камбудиҳо ва самаранокии чораҳои амалишудаи тандурустии рақамӣ дар вокуниш ба бӯҳрони COVID-19. • Ҷамъбасти Харитаи чорабиниҳои Аврупо оиди рақамикунонии низомҳои тандурустӣ ҳамчун нақша барои тарроҳии тандурустии рақамӣ ва архитектураи кӯмаки иҷтимои ҳамчун замина барои роҳнамоӣ ва андозагирии сармоягузорӣ ва ислоҳоти низоми тандурустии рақамӣ; ва ҳамчун катализатори маблағгузорӣ, тадқиқот ва ҷалби шарикон барои тандурустии рақамӣ. • Таҳияи сохтори идоракунии иттилооти тандурустӣ дар Аврупо тавассути Хартияи идоракунии иттилооти тандурустӣ, ки маҷмӯи арзишҳо, принсипҳо ва усулҳои дастрасӣ, идоракунӣ, роҳбарият ва истифодаи иттилоот дар Аврупо барои низомҳои танудурустии самаранок ва амали тандурустии ҷамъиятӣ. Ин кӯшишҳои ҷориро оиди ҳифзи ҳуқуқҳо ва махфияти шахсони алоҳида барои иттилоот мустаҳкам карда, тасвири ҷузъҳо ва равандҳои маслиҳат дар соҳаи идоракунии хуби иттилоот ҳамчун қисми таркибии хубамали низомҳои иттилоотии тандурустии миллиро пешниҳод мекунад. Сохтор истифодаи иттилооти баландсифатро барои қабули қарорҳо дар ҳама сатҳҳои низоми тандурустӣ дастгирӣ карда, © W H O / Julie D esnoulez Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 29 пешгӯӣ ва амали тандурустии ҷамъиятиро мустаҳкам мекунад, ва ба истифодаи дуюмдараҷаи иттилооти тандурустӣ барои тадқиқот ва таҳияи мудохилаҳои нави клиникӣ мусоидат мекунад. • Дастгирии кишварҳо дар мустаҳкам кардани истифодаи технологияҳои рақамӣ барои такмили ҳамкорӣ байни аҳолӣ ва хадамоти тандурустӣ, такмили самаранокии фаъолияти низомҳои тандурустӣ, ва тақвияти функсияҳои калидии тандурустии ҷамъиятӣ, аз ҷумла назорати эпидемиологии бемориҳо, огоҳкунии бармаҳал ва арзёбии хавфҳо. Ин ташаббуси барҷаста лоиҳаи Стратегияи глоба- лии СУТ оиди тандурустии рақамиро ба воситаи бартараф кардани камбудиҳо дар сохторҳои ҳа- маҷонибаи рақамикунонӣ дар Минтақа, ки васеъ- кунии фаврии ҳалҳои рақамии навгонро саросари кишварҳо аз сар гузаронида истодаанд, мукаммал ва ба таври амалӣ ҷорӣ менамояд. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”30 Афзалияти асосии 2. Ҳимоя аз ҳолатҳои фавқуллода дар соҳаи тандурустӣ Бӯҳрони COVID-19 мусоҳибаҳои ҷамъиятиро дар он сатҳ бартарӣ мекунад, ки танҳо якчан масъа- лаҳои тандурустӣ қаблан ҷалб мекарданд. Тасми- ми ҷомеаҳо ва шахсони алоҳида ба вокуниши мут- таҳид хусусияти заминавии худро тадсиқ кард. Он бори дигар паҳншавии консенсуси иҷтимоӣ оиди масъулияти мақомоти тандурустӣ дар доираи таъмини ҳимоя аз ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустиро намоиш дод. Робитаҳи боэътимоди хавфҳо ба масъулияти стратегӣ мубаддал шуда, илм ва сиёсати тандурустии ҷамъиятӣ ва ӯҳдадо- рии иҷтимоии коршиносони тандурустии ҷамъия- тиро таҳти равшанӣ ва санҷиш гузошт. Бӯҳрони COVID-19 таҷрибаи табаддулотӣ барои СУТ/Аврупо буд ва мемонад. Пандемия аҳамияти калидии амалҳои зуд ва мақсаднокро намоиш дод. СУТ маҷбур шуд, ки арзёбии фаврӣ ва ваколатдор- ро таҳия намояд, ба таври боэътимод ва таъсир- бахш маълумоти калидиро ҷамъоварӣ намояд, ва дастаҳои вокуниши фавриро барои дастгирии мақомоти миллӣ дар ҳудуди кӯтоҳи вақт равон намояд. Барои гузаронидани баҳодиҳии пурра ва ҳамаҷонибаи дастгирии ба кишварҳо пешниҳод- шуда барвақт аст, лекин ягон шубҳае нест, ки пан- демия ба табаддулоти ҳузури СУТ дар кишварҳо, ҷойгиркунии ҳайати кормандон, пешниҳоди тавси- яҳо, ва робита бо Кишварҳои аъзо ва ташкилотҳои минтақавӣ зерминтақавӣ ва кластерҳои кишварҳо оварда расонидааст. Бар илова, пандемия робита ва ҳамкорӣ байни дафтарҳои минтақавии СУТ ва агентиҳои Созмони Миллали Муттаҳидро шиддат- нок кард. Омӯзиш аз ин таҷриба барои барқароркунии пас аз бӯҳрони COVID-19 ва ҳалли масъалаҳои танду- рустии ҷамъиятӣ дар оқибати он муҳим аст. Ҳам- чунин ин омӯзиш роҳнамои кӯшишҳои СУТ/Аврупо © W H O / Volodym yr Shuvayev Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 31 дар самти рушди иқтидори дастгирии кишварҳо дар пешгирӣ, ошкоркунӣ ва вокуниш ба ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ, ва ҳамчунин ба хавфҳои бо тағйироти иқлим, бемориҳои зоонозӣ ва муқовимат ба дорувории зиддимикробӣ меша- вад. Бар илова, СУТ/Аврупо дар самти расонидани ёрӣ бо мақсади таъмини он, ки хадамоти замина- вии тандурустӣ, ба монанди бемориҳои ғайрисиро- ятӣ, солимии равонӣ ва кӯмаки равонии иҷтимоӣ, иммунизасия, кӯмаки тиббии ҷинсӣ ва репродук- тивӣ, таблиғоти солимӣ ва пешгирии бемориҳо, ва хизматрасониҳои ВНМО/ВНМБ, сил, ҳепатитҳои вирусӣ ва бемориҳои сироятии дигар ба аҳолии ниёзи баландтарин дошта мерасанд, фаъолият мебарад. Бинобар ҳамин, бознигарии систематикӣ ва ҳамаҷонибаи идоракунии бӯҳрони COVID-19 қисми асосии кор дар самти ҳимоя аз ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ мебошад. Бозни- гарӣ дар рафти амалиёт гузаронида мешавад, ва ба бознигарии натиҷавии глобалӣ, ки ба нақша ги- рифта шудааст, ва бояд идоракунии СУТ-ро такмил диҳад, маълумот медиҳад. Баъзе сабақҳо аллакай ба даст омадаанд, аз ҷумла талабот барои воку- ниши дуҷониба, ки вокуниши фаврӣ бо кӯшишҳои мақсаднок барои таъмини мунтазамии кӯмак. Бӯҳрони COVID-19 талаботро барои омодагӣ ва во- куниши фаврӣ, ҳамкорӣ ва ҳамдастӣ, ва ҳамчунин барои механизмҳо ва сохторҳои аёни назорат ва идоракунӣ ошкор намуд. Ин аҳамияти худро дар дохили кишварҳо, ва ҳамчунин дар доираи кла- стерҳои кишварҳо исбот кард. Иқтидори кишварҳо, лекин ҳамчунин сохторҳои минтақавӣ ва зермин- тақавӣ низ бо дастгирии сабақҳои то ҳал ба даст омада, бояд сафарбар карда шаванд. Ин ба рӯзно- маи сеҷониба оварда мерасонад: 1. Сабақҳо: васеъ кардани бознигарии ҷорӣ дар тӯли амалиётҳои бӯҳрони COVID-19 то бознигарии расмии вокуниши Минтақа ба ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ нав ба амал омада (a) Ҳуҷҷатгузории сабақҳо аз чораҳои вокуниши то ҳол амалишаванда барои омодагии беҳтари ни- зомҳои танудурстӣ дар замони ҳозира ва оянда. (b) Навсозии мувофиқи нақшаҳои стратегии омо- дагӣ ва вокуниши кишвар ба COVID-19. (c) Пешбарии рӯзномаи тадқиқот оиди ҳимояи аҳолӣ ва қувваҳои меҳнатии тандурустӣ аз ха- тарҳои ҳолатҳои фавқуллодаи назарраси соҳаи тандурустӣ. (d) Роҳнамоии иқтидори ояндаи кишвар ва мин- тақа оиди омодагӣ ва вокуниш. Ин бознигарии миёнамӯҳлат ба Бознигарии му- стақили омодагӣ ва вокуниш ба пандемия (БОВП) тибқи қарори Ассембеляи умумиҷаҳонии танду- рустӣ № WHA 73.1 оиди вокуниш ба COVID-19, бо мақсади такмили роҳбарияти СУТ ва идоракунии амалиётии вокуниш ба ҳолатҳои фавқуллода маъ- лумот медиҳад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”32 2. Дастгирии иқтидори омодагӣ ва вокуниши кишвар (a) Дар ҳамкорӣ бо шарикон, дастгирии такмил ё амаликунии нақшаҳои омодагӣ ба ҳолатҳои гуногуни фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ, ки до- рои сифати баланд, захираҳои муносиб ва аз стресс-тест гузаронида шудаанд. Таъмини он, ки нақшаҳо муқаррарот оиди таъмини мун- тазамии дастрасии кӯмаки тиббӣ барои аҳолӣ дар умум, ва аз ҷумла барои шахсони осебпа- зир ва муҳоҷирон, бо таваҷҷӯҳи махсус ба хиз- матрасониҳои равонӣ, ки ба пешгирии бӯҳрони солимии равонӣ ва оқибатҳои дарозмӯҳлати манфӣ пешбинӣ шудаанд. (b) Дастгирии иқтидори кишвар оиди сафарбарку- нии фаврии маълумот ва иттилооти боэътимо- ди стратегӣ. (c) Дастгирии мувофиқакунии механизмҳои ҳа- моҳангсозии миллӣ бо хатҳои муайяни роҳбарӣ (аз ҷумла ҳамоҳангсозии кластери солим) ва чорабиниҳо барои сафарбаркунӣ ва истифодаи дастгирии молиявӣ ё амалии беруна дар ҳо- латҳои фавқуллодаи назаррас. (d) Дастгирии рушди иқтидори дохили кишвар ва расонидани кӯмак дар тарроҳии равандҳо ва омӯзонидани кормандон оиди робитаи самара- ноки хавфҳо, ҳаллу фасли овозаҳо ва тақвияти омодагӣ ва ҷалби аҳолӣ. 3. Тақвияти омодагӣ ва иқтидори минтақавӣ барои вокуниш ва истеҳсоли маҳсулоти ҷамъиятӣ,ки барои идоракунии бӯҳронҳо заруранд (a) Тасдиқи такрории нақши СУТ ҳамчун меъёри стандартӣ барои Қоидаҳои байналмиллалии тиббӣ ва санитарӣ (ҚБТС-2005) ва ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустӣ. (b) Бохнигарии нишондиҳандаҳои асосии иқти- дори ҚБТС, ва харитасозӣ ва нигоҳдории маъ- лумот оиди омодагӣ ва иқтидори вокуниши кишварҳо. (c) Рушди шабакаҳо ва дастгирии иқтидори СУТ/ Аврупо, ки дар давоми бӯҳрони COVID-19 на- всозӣ ва гуногунранг шудааст, барои машқҳои мунтазами мушоҳидаи уфуқҳо ва баҳогузории хавфҳо барои мувофиқа кардани омодагӣ ва иқтидори вокуниши сохторҳои минтақавӣ ва зерминтақавӣ ва барои таҳияи нақшаҳо ва ме- ханизмҳои муштараки хариди фавқуллода. (d) Мустаҳкам кардани ҳамкорӣ ва синергияи со- хторӣ байни СУТ/Аврупо ва Маркази Аврупоӣ барои пешгирӣ ва назорати бемориҳо. (e) Нигоҳдории иқтидори СУТ ва имкониятҳои шабакаҳои алоқаманд оиди истеҳсоли фаврии маводҳои тавсиявӣ ва асбобҳои баландсифат, ки аҳамияти худро дар идоркунии бӯҳрони COVID-19 исбот кардаанд. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 33 (f) Бо ташкилотҳои муносиби минтақавӣ ва зерминтақавӣ мувофиқа кардани хатҳои ҳа- моҳангсозӣ, шабакаҳои шаффоф ва иттило- оти робитавӣ, ва механизмҳои амалисозии ҳамдастӣ дар мавриди ҳолати фавқуллодаи байнидавлатӣ. (g) Сафарбаркунии шарикон барои дастгирии навсозӣ, захиракунӣ ва стресс-тестинги нақ- шаҳои омодагии баландсифати кишвар. (h) Дастгирии кӯшишҳои кишвар барои такмили муқовимати муассисаҳои тандурустӣ нисбати тағйироти иқлим ва офатҳои табиӣ ҳангоми такмил додани устувории экологии амали- ётҳои онҳо. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”34 Афзалияти асосии 3. Пешбарии солимӣ ва беҳбудӣ Одамон ба ҳаёт дар ҷомеаҳои бехатар ва дастги- ранда, ки дар онҳо муҳити иҷтимоӣ ва ҷисмонӣ солимӣ ва беҳбудии ҷисмонӣ, равонӣ ва иҷтимо- иро пешбарӣ мекунад арзиши калон медиҳанд. Онҳо интизоранд, ки мақомоти тандурустӣ онҳо ва оилаҳои онҳоро аз хатарҳои солимӣ ва беҳбудӣ ҳимоя мекунанд, хусусан, ба воситаи ҷойгиркунии барномаҳо ва сиёсати махсусгардонидашудаи тандурустии ҷамъиятӣ барои ҳалли омилҳои са- ломатӣ, тавассути сафарбаркунии бахшҳои дигар оиди ворид кардани солимӣ ба ҳама сиёсатҳо, ба воситаи пешбарии ташаббусҳо, ки омилҳои маҳаллии саломатиро бо истифода аз сармоягу- зории сабз ба иқтисоди ояндаи беҳбудӣ, амалӣ мегардонанд. Дар ҷомеаҳои муосир, чунин интизориҳо боз ҳам таъкидӣ мешавад. Пешвоёни тандурустӣ ваколати худро аз вокуниш мегиранд. Вақте, ки устувории онҳо таҳти хатар аст, он фавран боварӣ, ваколат ва қонуниятро гум мекунад. Сиёсатҳои давлатӣ барои саломатии ҷамъиятӣ аз ҷиҳати сиёсӣ ва ҳам аз ҷиҳати техникӣ аҳамият доранд, зеро онҳо барои ҳаракат дар самти ФҲХТ аҳамияти беҳамто доранд. Кластери чорабиниҳо ва барномаҳо барои пеш- барии солимӣ ва беҳбудӣ саросари ҷараёни ҳаёт анъанаҳои тандурустии ҷамъиятиро, ки кори даҳсолаҳои СУТ-ро ташкил медиҳанд дар чунин соҳаҳо муттаҳид мекунад: назорати бемориҳо ва барномаҳои беҳдошти муҳити атроф, ки заминаи он буданд, кор дар доираи вазифаҳои заминавии © W H O / Sergey Volkov Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 35 тандурустии ҷамъиятӣ, омилҳои иҷтимоӣ ва на- всозии кӯмаки аввалияи тиббӣ ва санитарӣ, ва такя ба саломатӣ дар ҳама сиёсатҳо, маъсусан байни сиёсати тандурустӣ ва иҷтимоӣ. Якҷоя бо пешрафт дар самти ФҲХТ, онҳо оиди тамоюли ва- сеътари ҳаракат дар самти иқтисодиёти беҳбудӣ шаҳодат медиҳанд. Амалҳо дар самти пешгирӣ ва пешбарии солимӣ ва беҳбудӣ барномаҳоро талаб мекунанд, ки до- рои ӯҳдадории намоён оиди кӯшишҳои муайян ва мушаххаси тандурустии ҷамъиятӣ мебошанд. Бо мурури замон, СУТ/Аврупо сандуқи васеи техни- киро (ба Лавҳаи 2 дар боло нигаред) таҳия наму- дааст, ки заминаи далелҳоро ташкил медиҳанд. Ин барномаҳо тақоруби тамоми ҳаётро барои ҳалли омилҳои саломатӣ ва беҳбудӣ бо таваҷҷӯҳи муносиб ба солимӣ ва ҳуқуқҳои ҷинсӣ ва репро- дуктивӣ,3 ва барои расонидани таъсир ба нобаро- барии гендерӣ, беадолатӣ ва камбизоатӣ оиди му- вофиқаи солимӣ ва иҷтимоӣ истифода мебаранд. Онҳо маҷмааи васеи нуқтаҳои дахолат, аз ташаб- бусҳои ҷомеаи маҳаллӣ то чорабиниҳои меъёрӣ ва ҳуқуқии байнидавлатӣ истифода мебаранд. Онҳо мақсади умумии таъсиси муҳит, ки ба хавотириҳои шаҳрвандон барои ҳаёти бехатар, солим ва беҳтар ҷавоб медиҳанд, таъкиб мекунанд. БКА аҳамияти ба ин афзият дода шавандаро ба воситаи ҷамъоварии кӯшишҳо дар доираи панҷ равияҳои кор таъкид мекунад: 3 Тибқи Барномаи амали Конфронси байналмиллалӣ оиди аҳолӣ ва рушд ва Заминаи Пекин оиди амал ва ҳуҷҷатҳои натиҷавии конфронсҳои баррасии онҳо. 1. Дастгирии муҳити зисти маҳаллӣ, ки солимӣ ва беҳбудиро пешбарӣ мекунанд (a) Ташкили ҳамкорӣ бо сохторҳои танзим ва қо- нунгузорӣ ва ташкилотҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ, аз он ҷумла созмонҳои матлубот (истеъмол- гарон) ва коршиносони банақшагирии шаҳрӣ, фазоӣ, иҷтимоӣ ва нақлиётӣ барои пешбарии амалҳо нисбати заҳролудшавии ҳаво ва коҳи- ши таъсири тағйироти иқлим ба саломатӣ дар мувофиқа бо ташаббусҳои сабз. (b) Таъмини дастгирии минбаъда барои ташаб- бусҳо ба монанди Шаҳрҳои солим, Минтақаҳои шабакаи тандурустӣ, Беморхонаҳои пешбарии солимӣ ва Мактабҳои пешбарии солимӣ, Бар- номаи панаврупоии солимӣ ва муҳити атроф, ва муҳитҳо ва шароитҳои барои кӯдакон, нав- расон ва пиронсолон муносиб. 2. Пешбарии ҳаёти бехатар, солим ва беҳтар (a) Дастгирии вазоратҳои тандурустӣ дар кӯ- шишҳои онҳо дар самти сафарбаркунии сиё- сатмадорон нисбати чорабиниҳои тандурустии ҷамъиятӣ, ки метавонанд ба коҳиши бори гаро- ни БҒС оварда расонанд (ба монанди, ғизо, та- моку, машруботи спиртӣ, фарбеҳӣ, садамаҳои нақлиётӣ – ба Лавҳаи 3 нигаред). Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”36 (b) Дастгирии ташкилот ва агентиҳои минтақавӣ ва зерминтақавӣ бо ваколат ва таъсир ба си- ёсатҳои озуқа бо мақсади пешбарии таркиби солимтари хӯрокворӣ ва коҳиши хавфи бемо- риҳои бо хӯрокворӣ алоқаманд. (c) Дастгирии ташкилот ва агентиҳои минтақавӣ ва зерминтақавӣ, ки дорои иқтидори таъми- ни дастрасии ҳамаҷониба ва аз ҷиҳати иқлим устувор ба хизматрасониҳои заминавӣ, ба мо- нанди оби бехатар, санитярия ва беҳдошт, аз © WHO/ Sergey Volkov Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 37 ҷумла мактабҳо ва муассисаҳои тандурустӣ, мебошанд. (d) Дастгирии мақомоти тандурустӣ дар сафар- баркунии ҷомеа ба фаъоляити ҷисмонӣ, ғизои солим, ва мубориза зидди фарбеҳӣ. 3. Такмили бехатарии бемор ва ҳалли масъалаҳои муқовимат ба дорувории зиддимикробӣ (a) Васеъ кардани кӯшишҳо барои ҳаллу фасли муқовимат ба дорувории зиддимикробӣ ва Афзалияти минтақавии Солимии ягона, бо дастгирӣ барои: ҳалли мушкилотҳое, ки бино- бар истифодаи моддаҳои зиддимикробӣ дар кишоварзӣ, моҳипарварӣ, ва партовҳои бемор- хонавӣ ва саноати фармасевтӣ, ба амал ома- даанд, кӯшишҳои минтақавӣ ва глобалӣ барои рушди насли нави дорувории зиддимикробӣ, коҳиши таъиноти нодуруст ва пешбарии таъи- ноти оқилона (дар асоси тавсияҳои “AwaRe”-и СУТ), ва назорати эпидемиологии истифода, муқовимат ва сироятҳои бо тандурустӣ алоқа- манди дорувории зиддимикробӣ. (b) Баланд бардоштани рутбаи бехатарии бемор, беҳдошти госпиталӣ ва барномаҳои пешгирӣ ва назорати сироятҳо, ва васеъ кардани онҳо барои фарогирии кӯмаки аввалия ва шароити кӯмаки дарозмуддат, ва дохил кардани бехата- рии доруворӣ ва маводҳои тандурустӣ. (c) Дастгирии ҷалби беморон, оилаҳо ва коршино- сон дар ташаббусҳо ва амалияҳои бехатарии бемор. (d) Мушоҳидаи уфуқ, муайян кардан ва баҳо дода- ни амалия ва мудохилаҳои худхизматрасонӣ, аз ҷумла онҳое, ки ба таври рақамӣ ва бетаъи- нот пешниҳод шудаанд. 4. Таҳияи маълумоти стратегӣ оиди сатҳ ва нобаробариҳои солимӣ ва беҳбудӣ (a) Тарроҳии ченак ва нишондиҳандаҳои му- стаҳкам ва тақсимотӣ оиди тандурустӣ ва беҳбудӣ (аз ҷумла ченак ва нишондиҳандаҳои рушди бармаҳали кӯдакон, дастгирии боси- фати пиронсолон, сифати кӯмаки охири ҳаёт, нобаробарии сифат ва дастрасӣ ба кӯмак, со- лимӣ ва кӯмаки тандурустӣ барои гурӯҳҳои осебпазир ва муҳоҷирон, ва фавти бармаҳали пешгиришаванда). (b) Таъсиси имкониятҳо барои муколамаи сиёсии миллӣ оиди нобаробариҳо, аз ҷумла солимӣ ва беҳбуди гурӯҳҳои маргиналӣ, дар сатҳи но- кифоя хизматрасонӣ шаванда ва осебпазири аҳолӣ. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”38 (c) Ҳамкорӣ бо бахшҳои дигар барои муайян кар- дан ва ба харита ворид кардани зергурӯҳҳои аҳолӣ, ки талаботи конеънагаштаи онҳо чо- раҳои фарогирии маъсусро талаб мекунанд. 5. Бознигарии барномаҳои хуб муқарраршудаи асосӣ дар доираи сандуқи техникии СУТ/Аврупо, баҳогузории талаботи онҳо барои самаранокии беҳтар тавассути навгониҳо аз ҷиҳати рақамикунонӣ, технология ва ташкилот (a) Бознигарии барномаҳои бемории сил, ВНМО ва ҳепатитҳои бо муқовимат ба дорувории гуногун. (b) Бознигарии барномаҳо оиди рушд ва соли- мии кӯдакон ва наврасон, солимии ҷинсӣ ва репродуктивӣ, аз ҷумла солимии модарон ва навзодон. Фаъолияти СУТ/Аврупо дар самти тандурустӣ ва беҳбудӣ бо ду ташаббуси иловагии барҷастаи би- сёрҷониба мукаммал карда мешавад: Рӯзномаи аврупоии иммунизасия – 2030 с.; ва Интихоби солимтар: дохил крадани маълумоти рафторӣ ва фарҳангӣ. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 39 Ташаббуси барҷастаи 3. Рӯзномаи аврупоии иммунизасия – 2030 с. Нақшаи аврупоии амалиёт оиди ваксинаҳо барои солҳои 2015 – 2020 самти назорат, бартараф ё маҳв кардани бемориҳои бо ваксина идораша- вандаро дар Минтақаи аврупоии СУТ муқаррар кардааст. Таъкид кардани он, ки Кишварҳои аъзои Минтақа “Рӯзномаи аврупоии иммунизасия – 2030 с.”-ро оғоз намоянд, самти навро барои бартараф кардани нобаробариҳо дар фарогирии эмгузаронӣ байни кишварҳо ва дар дохили онҳоро муқаррар мекунад. Ин амал ба воситаи ба таври ситематикӣ бартараф кардани маҳдудиятҳо дар таҳвил ва таъ- миноти ваксинаҳо, аз ҷумла маҳдудиятҳои бо та- лабот ва қабули ҷомеаҳо алоқаманд, ва қонеъ гар- донидани талабот барои дасткашӣ аз ваксинаҳо ва паҳнкунии маълумоти бардурӯғ татбиқ карда мешавад. Ин ташаббуси барҷаста такроран сиёсатмадо- ронро дар сатҳи минтақавӣ, зерминтақавӣ ва кишварҳо барои таъмини ӯҳдадории баланд- мартаба ба фарогирии баланд ва баробарҳуқуқи эмгузаронӣ дар дохили кишварҳо сафарбар ме- кунад. Ташаббуси мазкур ба пешбарии рушди фа- рогирии эмгузаронӣ байни кишварҳо равон карда мешавад. Васеъкунӣ ва қабули баробари ваксинаҳо сатҳи фавт ва гирифторшавии бемориҳои бо ваксина идорашавандаро дар сатҳи назаррас коҳиш ме- диҳад, ва да пешгирии эпидмеия ва пандемияҳо ёрӣ мерасонад. Интизории он, ки ваксинаи нав ба сабук шудани бӯҳрони COVID-19 оварда мера- сонад ба ин ташаббус ҳиссиёти нави фаврӣ ме- бахшад. Ҳангоми амалӣ гаштани ваъдаҳо оиди ваксина зидди COVID-19, он боиси мушкилоти ши- нос мешаванд, ки барои онҳо сабақҳои тавассути Нақшаи аврупоии амалиёт оиди ваксинаҳо барои солҳои 2015 - 2020 ба даст омада мувофиқ меша- ванд. Ин мушкилот аз таъмини дастрасии баро- барҳуқуқ, гузаронидани банақшагирии амалиётии саривақтӣ, ва ҳалли масъалаҳои танзимӣ ва мо- лиявӣ то талабот барои муттаҳид кардани ин кӯ- шишҳо бо таъмини фарогирии баланди ваксинаи зукоми мавсимӣ, ва ҳамчунин ҳалли камбудиҳои фарогирӣ дар тақвими миллии иммунизасияро дар бар мегиранд. Рӯзномаи аврупоии иммунизасия – 2030 с. аз бар- номасозб ва мудохилаҳои мақсадноки маҳаллӣ барои таъсири назаррас асос мегирад. Ин нақшаи чорабиниҳои муфассалро якҷоя бо сохтори му- © M alin Bring Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”40 стаҳками мониторинг дар асоси натиҷаҳо, ки на танҳо афзалиятҳои мушаххас, талабот, иқтидор ва хусусиятҳои барномаҳоро дар ҳар кишвар таҳти назар мегирад, балки ҳамчунин шаффофият ва ҳамдастӣ барои таъмини дастрасӣ ва тақсимоти баробарҳуқуқи ваксинаҳо дар Минтақаро тала ме- кунад. Бо амалӣ кардани Рӯзномаи аврупоии им- мунизасия – 2030 с., СУТ/Аврупо, дар ҳамдастӣ бо ташаббусҳои глобалӣ, сиёсатҳои иммунизасияро мустаҳкам карда, расонидани хизматҳоро ба та- лаботи шахсони алоҳида ва ҷомеаҳо дар асоси қа- рорҳои маълумотнок бо иттилоот, мувофиқа меку- над. Он бо ташкилотҳои минтақавӣ, зерминтақавӣ ва миллӣ ва заминаҳо барои такмили моликияти маҳаллӣ ва тақвияти шарикии байнисоҳавӣ фаъ- олият мебарад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 41 Ташаббуси барҷастаи 4. Рафторҳои солимтар: ҷорӣ кардани маълумоти рафорӣ ва фарҳангӣ Бо ин ташаббуси барҷаста, СУТ/Аврупо ният до- рад, ки ба маълумоти нав, ки дар сохтани фарҳан- ги солимӣ бо назардошти саҳм ба маълумоти нав, ки метавонад дар сохтани фарҳанги солимӣ, ки дар он ҳама имконияти қабули қарори солим дар ҳаёти ҳамарӯзаи онҳо ва роҳи истифодаи хизматрасониҳои тандурустӣ ёрӣ расонад. Раф- тори одамон метавонад таҳти таъсири манфии омилҳо, ки одатан дар сатҳи кофӣ дар тарроҳӣ ва татбиқи сиёсатҳо, ташаккули хизматрасониҳо ё рафтори кормандони тиб ба ҳисоб гирифта на- мешаванд, монад: онҳо метавонанд аз набудани саводнокии тиббӣ,, низомҳои мухталифи боварӣ, ҳиссиёти тарз, нобоварӣ ва номуайяни, дарки но- дуурсти маълумот, ҳиссиёти нороҳатӣ ё таҷрибаи беҳурматӣ ё табъизро дар бар гиранд. Аксари вақт ин монеаҳо ба солимии мукаммалро метавон ба воситаи сохтани фаҳмиши беҳтари ин омилҳои иҷтимоӣ, рафторӣ ва фарҳангӣ пешгирӣ ё ислоҳ кард. Ташаббус истифодаи маълумоти оқил ба ин омилҳои иҷтимоӣ, рафторӣ ва фарҳангиро барои такмили саводнокии тиббӣ, ва ҳамчунин тарроҳӣ, тартибот ва рафтори таҳвилгаронро дар робита байни шаҳрвандон ва хадамоти кӯмаки тиббӣ ва иҷтимоӣ такмил медиҳад. Ин ба пешбарии фаҳмиши нави илмӣ оиди тарзи он, ки ин омилҳо ва тарроҳии сиёсат ва равандҳои таҳвили хизматрасонӣ дар дастгирии кишварҳо дар мукаммал кардани қабули хизматрасониҳо, риояи муолиҷа, худхизматрасонӣ, ва роҳҳои фардӣ ва муттаҳиди зист таъсир мерасонанд саҳ меку- над (аз он ҷумла дар самти мувофиқаи иҷтимоб, ки дар вокуниш ба бӯҳрони COVID-19 зарур аст). Бо ҷалб кардани соҳаҳои берун аз соҳаи биологӣ ва тиббӣ, аз ҷумла илми иҷтимоӣ ва башардӯстии тиббӣ, ин ташаббус ба мақомоти тандурустӣ дар такмили роҳи вокуниши хадамоти тандурустӣ ба интизориҳои шаҳрвандон барои кӯмаки боэҳти- ром дар асоси талаботи аҳолӣ, ёрӣ мерасонад. Ин ташаббуси барҷаста: • Кишварҳои ҳавасманд, ва ҳамчунин сохторҳои минтақавӣ ва зерминтақавиро дар муқаррар кардани имкониятҳои мувофиқакунӣ, қабул ва таъсиси амалияҳои хуб дар пешбарии фарҳанги солимӣ ва мукаммал кардани тарроҳии равандҳо ва амалияҳо дар робита байни аҳолӣ © W H O Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”42 ва хадамоти кӯмаки тиббӣ ва иҷтимоии онҳо дастгирӣ мекунад; • Маҷмааи амалияҳои хуб барои ташаккули сиёсатҳо, равандҳо, тартибот ва низомномаҳои аз ҷиҳати фарҳангӣ муносибтар, дар асоси талаботи аҳолӣ ва барои истифодабар муносиб бо таваҷҷӯҳи махсус ба ворид кардани маълумот оиди таҷрибаи бемор дар ташаккули сиёсат, пешниҳод мекунад; • Маркази иттилоотро барои тадқиқоти пайдошаванда оиди омилҳои рафторӣ ва фарҳангӣ, ки ба рафтор нисбати солимӣ таъсир мерасонанд, таъсис медиҳад; ва • Лоиҳаи сармоягузориро барои таҳияи заминаи дониш ва далелҳо дар ин соҳаи кор истеҳсол мекунад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 43 Чӣ тавр СУТ/Аврупо таъсири кишварро мукаммал мекунад? © W H O / Tunc O zceber Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”44 Қисми пешина онро муқаррар мекунанд, ки СУТ/ Аврупо ҳамчун афзалият дар солҳои 2020 – 2025 қабул мекунад. Ин рӯзнома ҳамчунин тағйироти назаррасро дар тарзи фаъолияти СУТ/Аврупо муқаррар мекунад. Баъзеи ин тағйирот дар нимаи аввали соли 2020, ҳамчун ислоҳоти фаврӣ барои вокуниш ба мушкилотҳои бӯҳрони COVID-19 ҷорӣ карда шуданд. Мушкилоти барқароршавӣ ва ис- лоҳот, ки кишварҳо дучор мешаванд, давом до- дани кӯшишҳоро аз номи СУТ/Аврупо барои таъ- мини такмили устувори роҳи фаъолияти онҳо, бо мувофиқа кардани зерин, талаб мекунад: • Тарзи ҳамкории он бо дигарон ва муттаҳид кардани амалҳо алайҳи солимии беҳтар; • Тарзи кори он бо мақомоти тандурустии миллӣ ва зермиллӣ барои тақвияти пошвоии соҳавӣ ва такмили боварӣ; • Тарзи аз ҷониби он мувофиқа карда шудани сохторҳо барои табаддулот ба ташкилоти барои мақсадҳо мувофиқ. Муттаҳид кардани кӯшишҳои шарикони минтақавӣ ва глобалӣ Барои мақсадҳои геосиёсӣ, таърих ё танҳо андоза, на ҳама кишварҳо дар ин Минтақаи гуногунранг ба таври баробар ба мусоҳибаҳои сиёсати тандуру- стӣ дохил шудаанд. СУТ/Аврупо чанде пеш мавқеи назаррасро ҳамчун пешбар ва миёнарави созан- да, ки тавассути он кишварҳо метавонанд дорои овози мустаҳкам дар муҳокима бо ташкилот ва механизмҳои байнидавлатӣ шаванд, ишғол на- муд. СУТ/Аврупо инро на танҳо дар сатҳи минтақа, балки муҳимтар аз он, дар сатҳи зерминтақавӣ ва кластерҳои кишварҳо ба даст овардааст. Ин шаба- каҳо ва имкониятҳоро барои кишварҳо новобаста аз андоза ва қаринаи ҷуғрофӣ, дар ишғол наму- дани мавқеъ дар миҳи гуфтушуниди ҷаҳон, ки ма- съалаҳои соҳаи тандурустӣ байналмиллалӣ шуда истодаанд, таъсис медиҳад. Дастгирии шарикон барои дохил кардани Кишварҳои аъзо ба муҳокимаҳои минтақавӣ ва зерминтақавӣ Ҳамоиши тарафҳои амалкунанда ва шабакаҳо дар шароити кунунии тандурустӣ мураккаб ва бисёрқабата шудааст. Бисёр мақомотҳои муҳими минтақавӣ ва ташкилотҳои бисёрҷониба, ки нақш иҷро мекунанд зеринро дар бар мегиранд: Иттиҳо- ди Аврупо, Бонки ҷаҳонӣ, Шӯрои ҳамкории танду- рустии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил; Иттиҳоди иқтисодии Евразия; Ташаббуси Аврупои Марказӣ; Созмони ҳамкории Шанхай; Шӯрои кишварҳои тур- кзабон; Ассамблеяи парлумонии Шӯрои Аврупо; Шабакаи тандурустии Аврупои Ҷанубӣ-Шарқӣ; Об- серваторияи Аврупоии Низом ва Сиёсатҳои Танду- рустӣ; Ҳамкории ченаки шимолӣ дар Тандурустии ҷамъиятӣ ва беҳбудии иҷтимоӣ; гурӯҳҳои “G7” ва “G20”. Дар ҳамкорӣ бо ташкилотҳои Созмони Мил- Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 45 лали Муттаҳид ва шарикони рушд, СУТ/Аврупо як- чанд созишномаҳои бисёрҷонибаи муҳити атроф ва заминаҳои сиёсии бисёрсоҳавиро дастгирӣ намуда, дар ҳамоҳангсозии ҳисоботгузорӣ ва со- хторҳои молиявии ҳамбастаро дастгирӣ мекунад. Ин ташкилот ҳамчунин шабакаи кишварҳои хурди зудро барои таъмини шунидани овози онҳо амалӣ мегардонад. Аксари ин ташкилотҳо, ҳамкориҳо ва созмонҳо маҷмӯи муайяни Кишварҳои аъзо, дар ҳамоишҳои гуногун ва ҳамкори кунанда дар бар мегиранд. Чунин манзараи мураккаб имкониятҳоро барои ташкил кардани мусоҳибаҳои мавзӯӣ оиди ма- съалаҳои бо тандурустӣ алоқаманди мувофиқати байнидавлатӣ пешниҳод мекунад. Тандурустӣ дар чунин форумҳо аҳамияти афзояндаро ҷалб карда истодаат, ва бӯҳрони COVID-19 ин тамоюлро боз ҳам пурзӯр кард. Ин имкониятҳои дастрасии кон- сенсус ва ҳамдастӣ дар доираи афзалиятҳои уму- мии тандурустиро зарб зада, ба дастрас шудани пешрафт оиди такмили зарур дар миёнаи рушди тандурустӣ ва иҷтимоӣ ва иқтисодӣ, ва байни сиё- сатҳои тандурустӣ ва иҷтимоӣ зарур аст. Ҳамкорӣ бо шарикон барои синергия нисбати афзалиятҳои асосии тандурустӣ Якчанд ташкилотҳои байналмиллалӣ, ки дар Мин- тақа фаъоланд, дорои рӯзномае мебошанд, ки ба таври мустақим ё ғайримустақим ба тандурустӣ дар сатҳи кишвар таъсир мерасонанд. Онҳо Ит- тиҳоди Аврупо, Созмони ҳамкорӣ ва рушди иқти- содӣ, Маркази аврупоии пешгирӣ ва назорати бемориҳо, Фонди глобалӣ, ГАВИ – Алянси вакси- наҳо, агентиҳои Созмони Миллали Муттаҳид ва ташкилотҳои дигар мебошанд. Онҳо ҳамчунин шумораи калони созмонҳои касбӣ ва беморонро дар масоҳати минтақавӣ ё зерминтақавӣ дар бар мегиранд. БКА пешбинӣ менамояд, ки СУТ/Аврупо ӯҳдадорӣ ва ҷалби ҳама шарикон дар Эътилофи Иттиҳо- ди Аврупо дар асоси масъалаҳои тандурустӣ ва беҳбудӣ барои ҳамагон бо таҳлилҳои муштарак, та- блиғоти муштарак, ҳамоҳангсозии сиёсӣ ва даст- гирии кишварҳо бо мақсади дастрас шудани ҳа- дафҳои рушди устувори бо тандурустӣ ва солимӣ алоқаманд, афзуда истодааст. Ин дастгирии мах- сус дар рушди Сохтори ҳамкории рушди устувори Созмони Миллали Муттаҳид (UNSDCF), Арзёбии ҳамкории кишвар, робита бо Дафтарҳои СММ дар кишварҳо ва дастгирии татбиқи Нақшаи глобалии чорабиниҳо алайҳи ҳайти солим ва беҳбудӣ барои ҳамаро дар бар мегирад. Мавқеи нави СУТ/Аврупо имконияти ҷалб карда- ни ин ташкилотҳо дар доираи ҳамкории одил ва самараноки байниидоравӣ бо мақсади ҳамгироӣ, синергия ва муттаҳидкунии кӯшишҳо ва таҷрибаро пешниҳод мекунад. СУТ/Аврупо таъмин мекунад, ки тандурустӣ ба рӯзномаи васеътари Созмони Миллали Муттаҳид ҳамгироӣ шуда бо иштирок дар “Иҷрои ягонаи кор”, маъсусан нисбати UNSDCF саҳм мегузорад. Дар сатҳи кишвар, СУТ/Аврупо фаъолона мақо- моти тандурустиро дар пешбарии мувофиқакунӣ ва ҳамоҳангсозии шарикони кишвар – агентӣ ва Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”46 шабакаҳои миллӣ, филиалҳои агентиҳои банал- миллалӣ дар кишвар, ва ташкилотҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ – ба нақша ва афзалиятҳои миллии тандурустӣ, дастгирӣ мекунад. Ин ба комёбиҳо дар синергия, ҳамоҳангсозӣ, ва самаранокӣ та- вассути муттаҳидсозии дониш, бартараф кардани кори дучанда, ҳамгироии кӯшишҳо ва тақвияти ме- ханизмҳои баҳисобгирӣ, аз ҷумла аз ҷиҳати ҳисо- ботгузорӣ, тасмим мегирад. Дафтарҳо дар кишвар стратегияҳои ҳамкорӣ дар кишварҳо ё воситаҳои дигари муносибро барои дастгирии мақомоти тандурустии миллӣ дар иҷрои нақши пешбар дар ташкил кардани ҳамкории зичтар бо шарикон ис- тифода мебаранд. Дар сатҳҳои минтақавӣ ва зерминтақавӣ, СУТ/ Аврупо маҷмааи воситаҳо ва заминаҳоро (аз ҷум- ла ченакҳои муносибро) барои пешбарии ҳамко- рии самараноктар, синергӣ ва масъул истифода мебарад. Таъмини мувофиқакунии ҷамъоварӣ, таҳлил ва ҳисоботгузории иттилооти тақсимшуда соҳаи таваҷҷӯҳи мушаххас барои рушди шарикии пурқувват мешавад. СУТ/Аврупо ба таври систе- матикӣ ба тазмини ҳама кишварҳо бо манфиати сабақҳо аз ташаббусҳо ва навгониҳои ваъданоки минтақавӣ кӯшиш ба харҷ медиҳад. Таъин карда- ни сафир ба ташаббусҳои Иттиҳоди Аврупо оиди пешгирӣ ва муолиҷаи саратон бо ҳадафи таъмин кардани он, ки ташаббусҳои ҳамоҳангшудаи мин- тақавӣ ҳама кишварҳои Минтақаро дар бар емги- ранд, танҳо як мисоли чунин тақоруб аст. Такмили таваҷҷӯҳ ба кишвар: дастгирии мустақими роҳбарияти тандурустии Кишварҳои аъзо Бо тақоруби эҷодкорона ва тавассути ташаббу- скорӣ, СУТ/Аврупо намоиш дод, ки ҳатто дар қа- ринаи бесарусомони пандемия, дохил кардани ҳар Кишварҳои аъзо ҳадди ақалл ба баъзе муҳо- кимаҳои зерминтақавӣ ё минтақавӣ имконпазир аст. Ин хеле муҳим аст, зеро ин ҳамоишҳои бай- нидавлатӣ дастрасӣ ба ҳамкорӣ ва омӯзиш, ша- бакаҳои ҳамдастӣ ва масоҳати иқтисодиро пеш- ниҳод мекунанд. Ин барои Кишварҳои аъзо, ки дар чунин муҳокимаҳо мавқеи муносибро ишғол мекунанд, намоён аст, лекин дигарон ҳолоҳам ба чунин имкониятҳо дастрасӣ надоранд. Дар моҳҳои гузашта, қисман бинобар бӯҳрони ҷорӣ, СУТ/Аврупо имконият пайдо кард, ки дастрасии ҳама Кишварҳои аъзоро ба муҳокимаҳо оиди ма- съалаҳои бо тандурустӣ алоқаманд бо мақомоти минтақавӣ ва зерминтақавӣ, ва ташкилотҳои би- сёрҷониба васеътар кунанд. Васеъ ва чуқур карда- ни чунин иштирок масъалаи калидии роҳбарияти СУТ/Аврупо мебошад. Бӯҳрони COVID-19 ваколати СУТ/Аврупоро ҳамчун сарчашмаи роҳнамои далелнок васеътар кард. Он дорои таҷрибаи аён ҳамчун шарики одил, беғараз ва салоҳиятнок, ки метавонад ба мақомоти танду- рустӣ дар интихоби сиёсии душвор ва ҳалли мас- халаҳо ёр расонад, мебошад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 47 © Research Institute of Influenza, Russian Federation/ Kirill Sirotyuk Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”48 • Равон кардани гурӯҳҳои зудамали вокуниш ба Кишварҳои аъзо барои муколама дар макон ва фосилавии сиёсӣ оиди интихоби душвор нисбати барқароркунӣ ва ислоҳоти барои сохтани низомҳои мустаҳкам ва муқоиматнок зарур, дар асоси дархости онҳо. • Ҳамкорӣ бо Обсерваторияи Аврупо оиди низом ва сиёсати тандурустӣ оиди Мониторинги вокуниши низоми тандурустӣ ба COVID-19, байни дигарон. • Дастгирии мувофиқашуда ба роҳбарияти соҳаи тандурустӣ дар Кишварҳои аъзо бо таҳлили пешакии таъсири тандурустӣ ва тавассути тақвияти иқтидори онҳо барои гуфтушуниди сармоягузорӣ ба барқароркунӣ ва ислоҳоти соҳаи тандурустӣ. • Ташкил кардани арзёбии аз баробар ба баробари байнидавлатии иътиёрӣ ва мубодилаи амалияҳои хуб оиди масъалаҳои калидии сиёсати тандурустӣ, аз ҷумла ислоҳоти сохторӣ ва идоракунии тағйирот. • Дастгирии муколамаи сиёсии стратегӣ дар асоси дархости Кишварҳои аъзо бо ҷалби ҳам сатҳи сиёсӣ ва ҳам техникӣ ва истифодаи иттилоот, маълумот, далел ва пешгӯии стратегӣ барои муайян кардани мушкилоти сиёсӣ ва гузаронидани машкҳои сенарияҳои оянда. • Ифтитоҳи академияи панаврупоии табаддулотии роҳбарон бо: (i) барномаи кормандони сатҳи паст барои сохтани тандурустии ҷамъиятӣ ва иқтидори идоракунии муштарак; (ii) барномаи мубодилаи кормандон дар сатҳи миёна байни Кишварҳои аъзо ва СУТ/Аврупо, бо таваҷҷӯҳ ба барқароркунӣ, устуворӣ ва мустаҳкамии низоми тандурустӣ; ва (iii) барномаи ҳамкорӣ ва дастгирии аз баробар ба баробар барои дастгирии шахсон барои қабули қарор дар идоракунии тағйирот дар сатҳи баланд. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 49 Мувофиқакунӣ бо афзалиятҳои асосии умумӣ: СУТ/Аврупои барои ҳадафҳо муносиб Ҳамчун вазифаи афзалиятнок, СУТ/Аврупо стра- тегияҳои ҳамкорӣ бо кишварҳои аъзоро навсозӣ мекунад ё бо роҳҳои дигар ба баҳси асоснок дар бораи ҳамкории оянда ҳомил мешавад. Мақсад таъмин кардани он мебошад, ки ба афзалиятҳои асосӣ додани таваҷҷӯҳи муносиб бо муқаррароти муттаҳид кардани шарикон дар дастгирии сармоя- гузорӣ ба барқароркунӣ ва ислоҳот дода мешавад. СУТ/Аврупо ба таври систематикӣ ба дастрас шудани тавозуни беҳтар байни механизмҳои таъ- сиррасони минтақавӣ ва зерминтақавӣ ва расони- дани дастгирии мустақим ба кишварҳо таваҷҷӯҳ мекунад. Он ба кишварҳое таваҷҷӯҳ мекунад, ки дар онҳо талабот барои вусъати муттаҳидкунии захираҳо бо комёбон баландтарин аст, ва мақомо- ти тандурустӣ ба дастгирӣ эҳтиёҷи калонтарин до- ранд. Ин масъалаи афзалиятнок барои пешбарии ҳамгироии ҳама кишварҳо дар ҳамоишҳо барои муколамаи миллагаро оиди масъалаҳои тандуру- стӣ мешавад. СУТ/Аврупо БКА-ро барои ба ҳиссаҳо ҷудо карда- ни роҳнамо ва дастгирӣ ба кишварҳо тибқи афза- лиятҳои асосӣ ва талабот барои барқароркунӣ ва таҳкими низомҳои устувор ва мустаҳкам истифо- да мебарад. Ин тавозунро байни таҳияи техникии сандуқи барномавии он ва дастгирии мувофиқа- шуда ба кишварҳо дар функсияи талабот ва дар- хостҳо беҳтар мекунад. Дафтар чорабиниҳоро барои таъмини ҷойгиркунии чандирии ҳам кор- мандон ва ҳам коршиносон дар асоси дархости Кишварҳои аъзо, бо мақсади мукаммал кардани сандуқи барномаҳои техникии он бо дастгирии са- ривақт ва мувофиқшуда ба воситаи муколама ва маслиҳати бехатар таҳия мекунад. СУТ/Аврупо муҳити кориро барои пешниҳоди на- тиҷаҳо пешбарӣ мекунад. Дафтар: • Сохторҳои ташкилотиро барои пешниҳоди БКА ва БКУ-13 дар асоси машварат бо кормандон, ва кӯшиши мувофиқакунии тақсимоти хароҷот ва барномасозӣ бо талаботи расонидани таъсир дар сатҳи кишвар таъмин мекунад; • Фарҳанги ҳамкорӣ ва навгонӣ дар асоси арзишҳоро, аз ҷумла моделҳои мустаҳкам ва бисёрҷонибаи кор, бо сатҳҳои муносиби ваколатҳо ва масъулият, аз ҷумла барои Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”50 дастгирии техникии муштарак ва дастгирии сиёсӣ, ёрӣ мерасонад; • Тартибот ва амалияҳои ҳамвортари маъмуриро ҷорӣ мекунад, табаддулоти рақамӣ ва андешидани чораҳоро барои коҳиши пайи карбонӣ таъмин менамояд; ва • Ҷои кори солим, боҳурмат ва ҳавасмандкунандаро барои ҳама кормандон бо ҷорӣ кардани таҳаммулнопазирии комили табъиз, ва пешбарии гуногунрангӣ ва тавозуни гендериро таъмин мекунад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 51 Сафарбаркунии захираҳо © W H O / O lga Yurchenko Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”52 Стратегияи ҷалбкунии БКА барои солҳои 2020– 2025, ки ҳоло таҳия карда мешавад, сафараркунии боэътимоди захираҳо ва кӯшишҳои ҳамкориро бо мақсади такмил, тақвият, беҳтаркунӣ ва васеъ кардани масоҳати роҳнамоии меъёрӣ, дастги- рии техникӣ ва мубодилаи дониш дар кишварҳои Минтақаи Аврупо, пешбарӣ мекунад. Аз лоиҳаи сармоягузории БКУ-13 ва стратегияи глобалии са- фарабаркунии захираҳои СУТ (ҳуҷҷати EB146/29) асос гирифта, стратегия ба шарикиҳо дар доираи захираҳо дар асоси натиҷаҳо таваҷҷӯҳ мекунад, ки чораҳои он аз ҷониби БКА муайян карда шу- даанд. Стратегия сафарбаркунии захираҳои СУТ/ Аврупо: (i) сафарбаркунии захираҳоро бо афзали- ятҳои БКА мувофиқа мекунад; (ii) сатҳи чандирӣ, устуворӣ ва пешгӯишавандагии саҳмгузориҳоро баланд мебардорад; (iii) модели амалиётии шаф- фофро муайян карда, иқтидори сафарбаркунии за- хираҳоро, маъсусан дар дафтарҳои кишварии СУТ баланд мебардорад; (iv) донорҳои нави ҳам дав- латӣ ва ҳам дигарро муайян ва сафарбар мекунад; (v) моделҳои шарикии захираҳо барои ташаккули муштарак ва сармоягузории якҷоя ба воситаи му- бодилаи иттилоот ва маблағгузории ибтидоиро пешбарӣ мекунад; (vi) тағйироти сохториро дар СУТ/Аврупо барои таъмини тақсимоти стратегии маблағгузорӣ ва устувории молиявии таваҷҷӯҳи кишвар ва мувофиқакунӣ бо афзалиятҳои асосии БКА татбиқ мекунад. Якҷоя бо стратегияи сафарбаркунии захираҳо ва мониторинги худ тавассути ченакҳои муносиб, СУТ/Аврупо дастгирии фаъолро барои сафарбар- кунии захираҳо барои барқароркунӣ ва ислоҳот аз ҷониби мақомоти тандурустӣ, бо пешбарии тақо- руби наздикшавӣ байни афзаляитҳои кишвар пеш- ниҳод карда, ба амал даъват мекунад. Кӯшишҳои мувофиқашуда барои таъмини мутобиқати аф- залиятҳои СУТ ва дониши мушаххас бо манфиат ва афзалиятҳои шарики захира ба харҷ дода ме- шаванд. Бо фарогирии инноватсия, Стратегияи ҷалбкунии БКА барои солҳои 2020–2025 таҳлили инкишофи шарики захираҳо, пешгӯии тамоюл ва маълумоти такмилёфтаи донорон, analysis of resource-partner evolution, trend projection and improved donor intelligence, такмили сандуқи ҷории СУТ/Аврупоро якҷоя бо се афзалияти корпорати- вии БКА, муттаҳидкунии барномаҳои дастгиранда, лоиҳаҳои сармоягузории сатҳи баланд барои та- шаббусҳои барҷастаи БКА ва кишварҳо / блокҳо бо тамоюлҳои хавотировари тандурустӣ, ва тақви- яти стратегии ҳузури СУТ/Аврупо дар кишварро пешбарӣ мекунад. Тавассути кӯшишҳои ҳамоҳангшуда дар сатҳҳои минтақавӣ ва кишвар, СУТ/Аврупо ба таъмини гуногунрангии шарикони ҷории заминаи захираҳо ва сарчашмаҳои маблағгузорӣ, сафарбаркунии шарикони хурдтар ва пайдошавандаи захираҳо, ва тадқиқоти механизмҳои ғайрианъанавӣ, инно- васионии маблағгузорӣ ва имокниятҳои маблағгу- зорӣ таваҷҷӯҳ мекунад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 53 Мо бояд чӣ тавр пешрафтро дар Минтақа андозагирӣ намоем? © M inistry of H ealth, Slovenia Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”54 Бӯҳрони COVID-19 талаботи калидиро барои ҳама кишварҳо дар тақвияти низомҳо ва занҷираҳои иттилоотӣ ва маълумоти тандурустиро таъкид кард. Талабот барои ҷаҳиши квантӣ дар имкони- яти ташаккули иттилооти саривақтӣ, тақсимшуда ва ҳамаҷониба, ки маълумоти боэътимод, дуруст ва барои амал ҳозирро пешниҳод мекунанд, ба миён омадааст. Низоми классикии ҷамъоварии иттилоот бояд бо истифодаи мустаҳками иттило- оти калон (big data), тадқиқотҳои онлайн, панелҳои консенсусӣ ва ақидаи коршиносон дастгирӣ карда шавад. Ин таъмин мекунад, ки қарорҳо дар асоси иттилоот қабул шуда, мониторинг ва пешгӯии тан- дурустии ҷамъиятиро пешбарӣ мекунанд. Минтақа дорои хатҳои ибтидоӣ ва иқтидор ба- рои чен кардани пешрафт дар самти ҳадафҳои се миллион тибқи сохтори таъсироти СУТ (Лавҳаи 4) мебошад. Минтақа ин пешрафтро бо истифодаи нишондиҳандаҳои глобалӣ чен мекунад. Ҳамчу- нин, СУТ/Аврупо самтҳои минтақавӣ нишондиҳан- даҳои мониторинги равандҳоро муайян мекунад. Ин имкониятро барои таъмини маслиҳати сиёсии мувофиқи шароити кишвар оиди вусъати пешрафт пешниҳод мекунад. Заминаи маълумот барои мониторинги пешрафт аз ҳамкорӣ бо Кишварҳои аъзо ва идораҳои мил- лии омории онҳо бармеояд. Барои коҳиши бори гарони талаботи гуногун ва фарогири ҳисоботгу- зорӣ ва мониторинг, СУТ/Аврупо дар шарикӣ бо агентиҳои дигари Созмони Миллали Муттаҳид ва шарикони калидӣ, ба монанди Комиссияи Аврупо, Созмони ҳамкорӣ ва рушд дар Аврупо, Обсервато- рияи Аврупоии низом ва сиёсатҳои тандурустӣ, ва Маркази Аврупоии пешгирӣ ва назорати бемориҳо амал мекунад. Тақвияти низомҳои иттилоотии тандурустӣ соҳаи афзалиятнок дар қисми шарқии Минтақа боқӣ ме- онад, ки дар он СУТ шарики калидӣ барои таҳияи минбаъдаи иттилоот ва профилҳои боэътимод, саривақтӣ ва баландсифати тандурустии кишвар амал мекунад. Онҳо барои ченкунӣ ва мониторин- ги таъсир ва ҳамчунин пешгӯии талабот, интизорӣ ва вокуниш ба мушкилоти сиёсӣ, ки ба тандуру- стии аҳолӣ ва низомҳои тандурустӣ таъсир мера- сонанд, истифода бурда мешаванд. СУТ/Аврупо сохтори ченкуниро барои БКА татбиқ мекунад, ки бо сохторҳои БКУ-13, Ҳадафрушди устувор ва Заминаи мониторинги муштарак му- вофиқа карда мешавад. Он барои мониторинги таъсири ташаббусҳои барҷаста ва кор дар самти се афзалияти асосӣ истифода бурда мешавад. Ин ченакҳоро барои мониторинги кӯшишҳо дар самти ҳамоиши минтақавӣ, пешвоии пурқувваттари тан- дурустӣ ва амали муттаҳид барои солимии беҳтар дар бар мегирад. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 55 © WHO Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”56 ЛАВҲАИ 4. ОМОДАГӢ БАРОИ ЧЕНКУНИИ ПЕШРАФТ НИСБАТИ СЕ АФЗАЛИЯТИ АСОСИИ КОРПОРАТИВӢ 1. ФҲХТ: пешрафт бояд тавассути ченкунии дараҷаи ҳифзи молиявӣ чен карда шавад, иттилооти заминавӣ дастрас ва иқтидори ташкилотӣ дуруст муқаррар шуда бошад. Ченакҳои глобалӣ, ки фарогирии хизматра- сонӣ ва ҳимояи молиявиро муттаҳид меку- над, бо тақоруби минтақавӣ барои монито- ринг, ки таҳлили омории ҳифзи молиявиро бо ченакҳои баробарҳуқуқӣ муттаҳид меку- над, ва таҳлили талаботи қонеъ нагашта ва таҳлили сиёсӣ барои ташаккули далелҳои саривақтӣ, қобили амал ва барои кишвар муносиб, мукаммал карда мешавад. 2. Ҳимоя аз ҳолатҳои фавқуллода: бӯҳрони COVID-19 талабот барои навсозии индекси омодагӣ барои the ҳолатҳои фавқуллодаи соҳаи тандурустиро таъкид кард. Ин бояд пайгирии ҳолатҳои фавқуллода, вокуниш ва таъсирро чунон фаро гирад, ки дар бурриши ҷинс, синну сол ва вазъи иҷтимоӣ-иқтисодӣ оварда шуда,назорати эпидемиологии бе- мориҳо ва самаранокии фаъолияти низоми тандурустиро дар мегирад. 3. Солимӣ ва беҳбудӣ: мониторинги якчанд ченакҳо бо Сохтори мониторинги глобалии БҒС ва ҳадафҳои глобалии БҒС вуҷуд дорад. Ташаббуси ҳисоботи аврупоии вазъи баро- барҳуқуқии тандурустӣ маҷмааи муфиди нишондиҳандаҳоро таъмин мекунад. Хати ибтидоӣ тавассути Маҳзани иттилоотии ни- шондиҳандаҳои Ҳадафҳои рушди устувори Созмони Миллали Муттаҳид, ва ҳамчунин сарчамшаҳои гуногуни СУТ ва Созмони Мил- лали Муттаҳид дастрас мебошад. Усулҳо ва иқтидори боэътимоди ченкунӣ вуҷуд до- ранд, ки ба онҳо нутақи назари ҷараёни ҳаёт, гендерӣ ва баробарӣ ва баробарҳуқуқии со- лимӣ ворид карда шуда метавонанд. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” 57 Раванди машварат, ҷалбкунӣ ва қабули қарорҳо © W H O Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо”58 Кумитаи доимии бисту ҳафтӯми Кумитаи минтақа- вии Аврупо БКА-ро тасдиқ намуда, розигӣ додааст, ки онро барои қабул ба ҷаласаи 70-ӯми Кумитаи минтақавӣ моҳи сентябри 2020 с. пешниҳод на- мояд. Пеш аз ин, СУТ/Аврупо воридоти иловагӣ ва эрод аз ҳама кишварҳои аъзоро дархост карда, тарафҳои ҳавасманд ва шарикони дигар, аз ҷумла ташкилотҳои давлатӣ, Кумитаи Аврупо, Созмони Миллали Муттаҳид ва тарафҳои ғайридавлатӣ, ва ҳамчунин кормандони СУТ-ро ба ҳамкорӣ даъват кард. Барномаи кории Аврупоӣ барои солҳои 2020-2025 «Амали муштарак алайҳи саломатии беҳтар для Аврупо” Шарҳ Шарҳ
1World Health Organization Regional Office for Europe UN City, Marmorvej 51 DK-2100, Copenhagen Ø, Denmark Тел.: +45 45 33 70 00 Факс: +45 45 33 70 01 Email: eurocontact@who.int Сомона: www.euro.who.int Дафтари СУТ дар минтақаи Аврупо Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ) агентии махсусгардонидашудаи Созмони Миллали Муттаҳид аст, соли 1948 бо вазифаи асосии ҳалли масъалаҳои тандурустии байналмиллаӣ ва тандурустии ҷамъиятӣ таъсис дода шуд. Дафтари минтақавии СУТ дар Аврупо яке аз шаш дафтарҳои минтақавии саросари олам мебошад, ки ҳар яки он дорои барномаи худи ба вазъи саломатӣ кишварҳои аъзои он мувофиқа шудааст, мебошад. Кишварҳои аъзо Албания Андорра Арманистон Австрия Озарбойҷон Беларус Белгия Босния ва Ҳерсеговина Болгария Хорватия Кипр Чехия Дания Эстония Финляндия Фаронса Гурҷистон Олмон Юнон Венгрия Исландия Ирландия Изроил Италия Қазоқистон Қирғизистон Латвия Литва Люксемург Малта Монако Черногория Нидерланд Македонияи Шимолӣ Норвегия Лаҳистон Португалия Ҷумҳурии Молдова Маҷористон Федерасияи Русия Сан Марино Сербия Словакия Словения Испания Швесия Швейсария Тоҷикистон Туркия Туркманистон Украина Британияи Кабир Ӯзбекистон WHO/EURO:2021-1919-41670-58353