Training curricula on execution of judgments of the European Court of Human Rights

Velimir Dellovski

PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT  Velimir Dellovski

PLANI MËSIMOR (KURRIKULA)

PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

Dedikuar për trajnimin fillestar dhe të vazhdueshëm në Akademinë për gjykatës dhe Prokurorë Publikë “Pavell Shatev” Botues: Publisher: Misioni i OSBE-së ne Shkup OSCE Mission to Skopje

Autor: Author:

Përmbajtja Vellimir Dellovski Velimir Delovski

Redaktorë: Editors: Darko Pavllovski Darko Pavlovski Artan Murati Artan Murati Për nevojat e kësaj kurrikule 6

Përktheu: Translated by: Për grupin e synuar 8 Valon Abdiu Valon Abdiu Për qëllimet dhe metodologjinë e trajnimeve 8 Lekturoi: Proofread by: Lulzim Ademi Lulzim Ademi Rreth strukturës së moduleve 10

Dizajni grafik: Graphic design: MODULI FILLESTAR (1) 15 Poliesterdej, Shkup Polyesterday, Skopje MODULI I AVANCUAR (2) 22

ISBN 978-92-9271-054-5

Përmbajtja e këtij publikimi nuk përfaqëson medoemos këndvështrimet apo qëndrimet e Misionit të OSBE-së në Shkup. Materialet në këtë botim janë vetëm për referim. Edhe pse Misioni i OSBE-së në Shkup ka përkushtuar kujdesin më të madh në zhvillimin e tij, i njëjti nuk pranon asnjë përgjegjësi për saktësinë dhe plotësinë e informacioneve, udhëzimeve dhe këshillave të ofruara, apo për ndonjë gabim shtypi. Përmbajtja e këtij botimi, pikëpamjet, mendimet, gjetjet, interpretimet dhe konkluzionet e shprehura këtu nuk pasqyrojnë domosdoshmërish politikën zyrtare ose qëndrimin e OSBE-së. Për këto arsye, asnjë pretendim nuk mund të bëhet kundër OSBE-së lidhur me pasojat e mundshme nga besueshmëria e informacioneve ose konkluzioneve të përfshira në këtë botim.

Lidhur me përdorimin e emrit të vjetër të vendit në këtë botim: Shteti zyrtarisht ndryshoi emrin kushtetues në vitin 2019 në përputhshmëri me Marrëveshjen e Prespës. Shumica e akteve ligjore të krijuara para ndryshimit të emrit akoma janë në fuqi dhe përmbajnë emrin e mëparshëm të shtetit në titujt e tyre zyrtare. Përdorimi i emrit të mëparshëm të shtetit në këtë dokument bëhet vetëm për shkak të saktësisë ligjore.  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

në nivel nacional.1 Në përgjithësi, kjo duhet të kontribuojë në ngritjen e ndjeshme të vetëdijes për rëndësinë e këtij problemi për reformën ligjore dhe jetësimin efektiv të parimit të sundimit të ligjit.

Për nevojat e kësaj kurrikule Në fakt, kjo kurrikulë bazohet në tre botime tematike të veçanta, por të ndërlidhura mes tyre, të cilat u përgatitën më parë me mbështetjen e Misionit të OSBE-së në Shkup, të cilat fokusohen pikërisht në ekzekutimin Në momentin e publikimit të kësaj kurrikule, një numër i madh i e aktgjykimeve të GJEDNJ-së. Prandaj, kurrikula dhe publikimet plotësohen aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (në tekstin e në mënyrë të ndërsjellë mes vete dhe të gjitha së bashku janë në funksion të mëtejmë: GJEDNJ) të sjella në lëndët maqedonase me të cilat është konstatuar avancimit të procesit arsimor që zhvillohet në Akademinë për Gjyqtarë dhe shkelje e lirive dhe të drejtave të mbrojtura nga Konventa për Mbrojtjen e të Prokurorë Publikë. Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore (në tekstin e mëtejmë: "Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut" - KEDNJ) janë ende në pritje për t'u Prandaj, gjatë përgatitjes së secilit prej trajnimeve, trajnerët e ardhshëm ekzekutuar dhe për t’u mbyllur nga Komiteti i Ministrave (në tekstin e do të jenë në gjendje t’i marrin parasysh edhe tekstet e publikimeve të mëtejmë: KM) në kuadër të Këshillit të Evropës. përmendura tashmë, që e përbëjnë trilogjinë e përgatitur me mbështetjen e Misionit të OSBE-së në Shkup, edhe atë: Ekzekutimi i aktgjykimeve të GJEDNJ-së është një proces i rëndësishëm dhe kompleks që përfshin faktorë të shumtë të përfshirë në vetë ekzekutimin „ botimi “Ekzekutimi i aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat ose në mbikëqyrjen e ekzekutimit, gjë që e ndërlikon dhe e ngadalëson e Njeriut - Mekanizmi i Këshillit të Evropës dhe konteksti institucional zbatimin e çdo mase dhe aktiviteti që duhet të çojë në ekzekutimin efektiv kombëtar”; të aktgjykimeve. Megjithatë, në praktikë vërehet se në publikun profesionist „ botimi “Mesazhet nga Strasburgu për Shkupin - udhërrëfyes për masat e shpesh mungojnë njohuritë më të plota, e nganjëherë edhe ato elementare, përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për si të kornizës së brendshme ligjore dhe institucionale për ekzekutimin të Drejtat e Njeriut në lëndët nga Maqedonia e Veriut”, si dhe e aktgjykimeve të GJEDNJ-së, ashtu edhe të mekanizmave të Këshillit të „ botimi “Masat individuale për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropës për mbikëqyrjen e ekzekutimit të aktgjykimeve. Evropiane për të Drejtat e Njeriut si individualizim i ekzekutimit me theks të veçantë në përsëritjen e procedurave”. Prandaj, u imponua nevoja për hartimin dhe realizimin e trajnimeve dhe këshillimeve që për nga tema do t'i dedikohen këtij problemi specifik dhe që do Në fakt, këto botime përmenden edhe në modulet përkatëse, gjegjësisht të dedikohen si për gjyqtarët, prokurorët aktualë dhe kuadrin profesional të në orët e mësimit të paraqitura më poshtë, kështu që ato mund të shërbejnë punësuar në gjykata dhe prokurori, ashtu edhe për gjyqtarët dhe prokurorët si një mjet ndihmës mësimor i dobishëm si për trajnerët ashtu edhe për e ardhshëm, ndjekësit e Akademisë për gjykatës dhe Prokurorë Publikë ndjekësit e trajnimit fillestar, gjegjësisht për pjesëmarrësit e trajnimit në “Pavel Shatev” (në tekstin e mëtejmë: “Akademia për gjykatës dhe Prokurorë vazhdimësi të Akademisë. Publikë”, “Akademia”, “АGJPP”).

Nëpërmjet vënies në funksion praktik të planit dhe programit mësimor të propozuar (Kurrikulës), pritet që të arrihet qëllimi parësor i ngritjes së vetëdijes së pjesëmarrësve në trajnime (kryesisht gjyqtarëve dhe prokurorëve, si dhe bashkëpunëtorëve të tyre profesionalë dhe këshilltarëve të tyre) për rëndësinë e të kuptuarit të drejtë dhe ekzekutimit adekuat të aktgjykimeve 1 Në fakt, sipas pikëpamjeve të shprehura nga ndjekësit e trajnimit të vazhdueshëm në AGJPP, të GJEDNJ-së të sjella në lëndët maqedonase me qëllim të zbatimit adekuat të prezantuara në Analizën funksionale të përgatitur nga Misioni i OSBE-së dhe nga Akademia të së drejtës që buron nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut, si dhe e Gjyqtarëve dhe Prokurorëve Publikë, ata shfaqën një interes të veçantë për jurisprudencën e për të mundësuar mbrojtjen efektive të lirive dhe të drejtave të qytetarëve GJEDNJ-së e cila, sipas tyre, gjen zbatim në punën e tyre të rregullt, si dhe e theksuan nevojën për trajnime të reja për KEDNJ-në dhe praktikën e GJEDNJ-së me qëllim të ngritjes së mëte- jshme të vetëdijes dhe cilësisë së punës së prokurorëve publikë dhe gjyqtarëve Shiko në Akad- mia për Gjykatës dh Prokurorë Publikë – analiza për pozicionimin e tanishëm të institutcjonit si dhe roli i saj në trajnimin e kuadrit gjyqësor, Shkup OSBE-e 2020, mund të meret në: https:// www.osce.org/mk/mission-to-skopje/455473, fq. 16, 54 dhe 61.

6 7  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

Për grupin e synuar Për më tepër, për të arritur qëllimet praktike të trajnimeve që synojnë zhvillimin e aftësive praktike për një kuptim të drejtë të lëndës dhe arsyetimin Trajnimet për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së e me këtë edhe e duhur, gjegjësisht për zbatimin e njohurive teorike të fituara në kontekstin kjo Kurrikulë, do të jenë të dedikuara për një spektër të gjerë përdoruesish e lëndëve të veçanta ose grupeve të lëndëve, zbatimi i të cilave është në nga gjyqësori, duke i përfshirë para së gjithash: rrjedhë e sipër para KM-së, gjatë trajnimeve do të shqyrtohen edhe raste të veçanta, gjegjësisht do të bëhet një analizë e thellë e procesit të ekzekutimit „ gjyqtarët nga të gjitha gjykatat themelore dhe gjykatat e apelit, të aktgjykimeve të sjella nga GJEDNJ-ja në lëndët e Maqedonisë së Veriut. „ bashkëpunëtorët dhe këshilltarët gjyqësorë profesionalë nga të gjitha gjykatat themelore dhe gjykatat e apelit, Në këtë kuptim, nga aspekti metodologjik, trajnimet do të realizoheshin „ prokurorët publikë nga të gjitha prokuroritë publike themelore dhe ato të përmes shkëmbimit të njohurive teorike dhe përmes diskutimeve larta, si dhe këshilltarët dhe bashkëpunëtorët e prokurorëve publik nga të bashkëvepruese për praktikën e ekzekutimit të aktgjykimeve të GJEDNJ- gjitha prokuroritë publike themelore dhe ato të larta, së, me fokus të veçantë në lëndët e Maqedonisë së Veriut. Me këtë rast, „ ndjekësit e trajnimit fillestar dhe trajnimit në vazhdimësi në Akademinë rekomandohet të bëhet kombinimi i metodave, teknikave dhe mjeteve për Gjyqtarë dhe Prokurorë Publikë. edukative, të cilat do të përfshijnë ligjërata dhe prezantime, duke përfshirë Në të njëjtën kohë, trajnime të veçanta që do të hartohen në bazë të kësaj edhe formën Power Point (PPT), si një teknikë vizuale e bartjes së njohurive kurrikule mund të organizohen edhe për gjyqtarët e Gjykatës Kushtetuese dhe përvojave të ligjëruesve të Akademisë, paraqitjen e mendimeve të dhe për punonjësit e Gjykatës Kushtetuese, duke pasur parasysh rolin e saj pjesëmarrësve të trajnimeve në kuadër të teknikës së quajtur "brainstorming" si rojtar dhe mbrojtës i lirive dhe të drejtave të garantuara me Kushtetutë. (ose e ashtuquajtur “stuhi idesh”), si dhe përfshirjen e tyre në diskutim rreth përvojave të tyre me ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së (nëse kanë Për më tepër, këto trajnime do të mund të përshtaten dhe të zbatohen pasur përvojë të tillë) dhe në punë praktike në grupe, ku do të kenë për detyrë edhe për nevojat e klinikave juridike, si dhe punëtorive praktike dhe ta analizojnë procesin e ekzekutimit të aktgjykimeve konkrete të GJEDNJ-së trajnimeve që zhvillohen në fakultetet juridike në vend. të shqiptuara në lëndët e Maqedonisë së Veriut.

Me rastin e hartimit të temave, përkatësisht të përmbajtjeve mësimore që do të përpunohen dhe diskutohen në secilin prej moduleve, përkatësisht orëve të mësimit, përveç pjesës teorike përkatëse, vëmendje e veçantë i Për qëllimet dhe metodologjinë e kushtohet edhe pjesës praktike, gjegjësisht analizës dhe diskutimit të lëndëve konkrete (aktgjykimet e GJEDNJ-së në lëndët e Maqedonisë së Veriut që janë trajnimeve në fazën e ekzekutimit para KM-së).

Përndryshe, kjo strukturë e këtij programi trajnues (Kurrikule) i pasqyron Përveç qëllimeve teorike të trajnimeve që kanë të bëjnë me përvetësimin edhe qëndrimet e shprehura nga të anketuarit në bazë të pyetësorit që u teorik të lëndës, trajnimet kanë për detyrë edhe trajnimin praktik të është shpërndarë gjatë realizimit të Analizës funksionale të Akademisë, që gjyqtarëve dhe prokurorëve vendas për monitorimin e procesit të ekzekutimit tashmë u përmend.3 të aktgjykimeve të veçanta përmes qasjes në informata relevante për vetë lëndët apo grupet e lëndëve, duke i përfshirë edhe planet e veprimit dhe Për t’i arritur qëllimet e trajnimeve dhe për t'iu përmbajtur kornizës së raportet e dorëzuara nga shteti, parashtresat e vetë aplikantëve dhe/ose të përcaktuar metodologjike, sugjerohet që trajnimet të zhvillohen në grupe më organizatave joqeveritare, gjegjësisht të subjekteve të tjera të interesuara, si të vogla që do të përfshinin nga 15 deri në 25 pjesëmarrës, për t'u mundësuar dhe rezolutat dhe vendimet e përkohshme dhe përfundimtare të marra nga të gjithë pjesëmarrësve të marrin pjesë aktive në to. Në të njëjtën kohë, secili KM-ja. Për këto arsye, Kurrikula parashikon që kohë e duhur t'i kushtohet prej moduleve do të realizohet brenda një ose më shumë orëve mësimore, të edhe njohjes me bazën e të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës.2 cilat janë të përcaktuara në atë mënyrë që do të lejojnë kohë të mjaftueshme,

3 Në fakt, sipas rezultateve të kësaj ankete, ndjekësit e trajnimit fillestar theksuan se është e nevojshme që në trajnim të jetë më e përfaqësuar praktika edukative, e më pak teoria (fq. 35). 2 Për një shikim të plotë në bazën e të dhënave mund të hyni përmes linkut të mëposhtëm: Nga ana tjetër, të anketuarit nga radhët e përfituesve të trajnimit të vazhdueshëm në AGJPP, https://hudoc.exec.coe.int/. konsiderojnë se nevojiten edhe më shumë ushtrime praktike dhe trajnime (fq. 54).

8 9  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

si për prezantimin e përmbajtjeve të planifikuara tematike, ashtu edhe për praktike).4 Duke pasur parasysh se një nga çështjet që duhet trajtuar në diskutim të hapur dhe analizë të rasteve të përzgjedhura. pikën 5. është pikërisht ekzekutimi i aktgjykimeve të GJEDNJ-së, do të ishte e përshtatshme që 6 (gjashtë) nga 14 orët e parashikuara për këtë pikë të realizoheshin në përputhje me programin e kësaj Kurrikule.

Gjithashtu, për gjyqtarët, prokurorët dhe personelin tjetër gjyqësor, ky Rreth strukturës së moduleve modul mund të realizohet si pjesë e edukimit të vazhdueshëm të Akademisë në kuadër të këshillimit njëditor që do të përfshijë 6 (gjashtë) orë mësimore në kohëzgjatje prej 45 minutash. Prandaj, do të ishte e dëshirueshme që Materiali që planifikohet të shqyrtohet gjatë realizimit të mësimdhënies moduli fillestar (1) të përfshihet në Katalogun për trajnimin e detyrueshëm në Akademi, nga aspekti tematik është i ndarë në dy njësi kryesore tematike të vazhdueshëm të AGJPP-ës. (dy module), edhe atë: moduli fillestar (1) dhe moduli i avancuar (2) i cili ka dy variante, si dy module të avancuara të specializuara (2.1. dhe 2.2.), që u Me këtë rast, moduli fillestar (1) do të mund të strukturohej si më poshtë: referohen gjyqtarëve dhe bashkëpunëtorëve profesionalë, si dhe këshilltarëve gjyqësorë që punojnë në lëndët civile dhe administrative (2.1.), gjegjësisht MODULI 1. А HYRJE NË EKZEKUTIMIN E AKTGJYKIMEVE TË në lëndët penale dhe të kundërvajtjes (2.2.). Varianti i dytë i modulit të GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT avancuar (2.2.) është i zbatueshëm si për prokurorët publikë ashtu edhe MODULI 1. B SISTEMI PËR EKZEKUTIMIN DHE MBIKËQYRJEN për bashkëpunëtorët profesionalë dhe këshilltarët e prokurorive publike. MBI EKZEKUTIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS Përndryshe, secili prej këtyre moduleve përbëhet nga disa nën-module (të EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT shënuara me numrin e modulit dhe A, B ose C), të cilat realizohen brenda një MODULI 1. C LLOJET E MASAVE PËR EKZEKUTIMIN E AKTGJYKIMEVE ose disa orëve mësimore. TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT Moduli fillestar (1) ofron mundësi për njohje me problemin dhe për të marrë njohuri bazë në lidhje me detyrimin e marrë ndërkombëtarisht Moduli i avancuar (2) synon të mundësojë thellimin e njohurive të të shteteve për të ekzekutuar aktgjykimet e GJEDNJ-së, llojin e masave gjyqtarëve, prokurorëve dhe kuadrit profesional, të punësuar në gjykatat (individuale dhe të përgjithshme) për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ- dhe prokuroritë, të cilët tashmë kanë e kaluar modulin fillestar (1) për së, kornizën normative kombëtare dhe strukturën institucionale për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së. Prandaj, ai u krijua kryesisht ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së, si dhe mënyrën e funksionimit të për t'u integruar në kuadër të Katalogut për trajnimin e detyrueshëm të mekanizmit të mbikëqyrjes së ekzekutimit të aktgjykimeve të GJEDNJ-së të vazhdueshëm të AGJPP-së. krijuar nga Këshilli i Evropës dhe i mishëruar përmes KM-së së tij. Në të njëjtën kohë, gjatë ndjekjes së modulit fillestar, pjesëmarrësit e trajnimit do Në fakt, siç u përmend më lart, ky modul ka dy variante, pra mund të të fitojnë edhe aftësitë bazë për kërkimin ligjor dhe monitorimin e procesit zbatohet në formën e dy moduleve të specializuara, të cilat janë krijuar të ekzekutimit të aktgjykimeve konkrete të GJEDNJ-së përmes bazës së të për të përmbushur nevojat e kategorive të ndryshme të gjyqtarëve, dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës. prokurorëve dhe punonjësve në sektorin e drejtësisë, varësisht nga fakti nëse pjesëmarrësit e përzgjedhur për trajnime kryesisht punojnë në çështje civile Më konkretisht, ai mund të realizohet brenda 6 (gjashtë) orëve mësimore dhe administrative apo penale dhe të kundërvajtjes. nga trajnimi fillestar, si pjesë integrale e Modulit 3, i cili i referohet të Drejtës ndërkombëtare me theks te KEDNJ-ja dhe praktika e GJEDNJ-së, gjegjësisht Përndryshe, planifikohet që programi mësimor (Kurrikula) për secilin në kuadër të përmbajtjeve mësimore të pjesës III Mbrojtja ndërkombëtare- nga variantet e modulit të avancuar (2) të realizohet brenda 6 (gjashtë) orëve juridike e të drejtave të njeriut në sistemin e Këshillit të Evropës, në pikën mësimore në kohëzgjatje prej 45 minutash. Njëkohësisht, në kuadër të orëve 5. Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ), për të cilën janë mësimore, të cilat janë paraqitur më poshtë, vëmendje e veçantë do t'i parashikuar gjithsej 14 orë mësimore (4 orë pjesa teorike dhe 10 orë pjesa 4 Programi i trajnimit fillestar në Akademinë për Gjyqtarë dhe Prokurorë Publikë "Pavel Shatev", mësimi teorik 2022/2023, i miratuar nga Këshilli Drejtues i Akademisë në mbledhjen e mbajtur më 16 maj 2022, në dispozicion në: https://jpacademy.gov.mk/wp-content/uploads/2022/09/ Programa_za_pocetna_obuka_teoretska_nastava_2022-2023.pdf, fq. 64.

10 11  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

kushtohet sfidave specifike që kanë të bëjnë me ekzekutimin e aktgjykimeve përditshme të punës do të përballen me ndonjë çështje apo dilemë lidhur me në lëndët civile dhe administrative, përkatësisht në lëndët penale dhe të temën e ekzekutimit të aktgjykimeve të GJEDNJ-së. kundërvajtjes, me theks të veçantë në lëndët maqedonase para GJEDNJ-së. Përveç kësaj, Kurrikula ofron gjithashtu udhëzime edhe lidhur Moduli i avancuar për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së në me legjislacionin përkatës vendas dhe instrumentet përkatëse ligjore lëndët civile dhe administrative (2.1.) është strukturuar si më poshtë: ndërkombëtare që përmbajnë standarde të caktuara që kanë të bëjnë me temën dhe çështjet që shqyrtohen brenda një ore të caktuar mësimore. MODULI 2.1. А PËRSËRITJA E PROCEDURAVE PAS AKTGJYKIMIT TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT Në fund, kur është e nevojshme, në përfundim të prezantimit të çdo ore NË LËNDËT CIVILE DHE ADMINISTRATIVE mësimore, gjegjësisht të disa orëve të njëpasnjëshme mësimore (në rastin kur MODULI 2.1. B MASAT E PËRGJITHSHME PËR EKZEKUTIMIN E një njësi e caktuar tematike, duke pasur parasysh vëllimin e saj, planifikohet AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË të shtjellohet gjatë më shumë se një ore mësimore) jepet edhe një pasqyrë e DREJTAVE TË NJERIUT NË LËNDËT CIVILE DHE disa lëndëve të rëndësishme për të cilat GJEDNJ-ja ka nxjerrë aktgjykim, ose, ADMINISTRATIVE në raste më të rralla, vendim. Në fakt, bëhet fjalë për lëndë që janë veçuar MODULI 2.1. C ANALIZË E RASTIT si lëndë referente në praktikën e pasur të GJEDNJ-së, sepse me to vendosen standarde me rëndësi për temën që është pjesë e një moduli të caktuar dhe që përpunohet në kuadër të një orë të caktuar mësimore, gjegjësisht të disa Moduli i avancuar për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së në orëve mësimore. Gjatë përzgjedhjes së lëndëve është marrë parasysh që ato të lëndët penale dhe të kundërvajtjes (2.2.) është strukturuar si më poshtë: paraqesin precedentë në nivel të GJEDNJ-së ose të kenë rëndësi të veçantë në kontekstin e praktikës gjyqësore të GJEDNJ-së, e cila rezulton nga aplikimet MODULI 2.2. А PËRSËRITJA E PROCEDURAVE PAS AKTGJYKIMIT TË e parashtruara në lëndët maqedonase. Më rrallë janë theksuar edhe disa GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT vendime nga praktika gjyqësore vendase. NË LËNDËT PENALE DHE TË KUNDËRVAJTJES MODULI 2.2. B MASAT E PËRGJITHSHME PËR EKZEKUTIMIN E Gjithashtu, në lidhje me çdo orë mësimore, gjegjësisht për të gjitha AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË orët mësimore ku është e rëndësishme, referohen edhe parashtresat në KM DREJTAVE TË NJERIUT NË LËNDËT PENALE DHE TË (planet e veprimit dhe/ose raportet e veprimit të shtetit ose parashtresat KUNDËRVAJTJES nga aplikantët ose palët e tjera të interesuara) të cilat janë të lidhura MODULI 2.2. C ANALIZË E RASTIT drejtpërdrejt me procesin e ekzekutimit të një aktgjykimi të caktuar ose një grupi aktgjykimesh të GJEDNJ-së të sjella në lëndët maqedonase. Megjithatë, ato nuk përmenden individualisht, por jepet vetëm një shënim i përgjithshëm Përmbajtja e secilës prej orëve mësimore që e përbëjnë modulin fillestar se ato janë shënuar në publikimin përkatës të GJEDNJ-së (kur bëhet fjalë (1), gjegjësisht modulin e avancuar (2), është shtjelluar në detaje dhe është për masat e përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve) dhe se janë në paraqitur në vazhdim të këtij plani dhe programi mësimor (Kurrikule). Me dispozicion përmes bazës së të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës. këtë rast, janë paraqitur temat që duhet të trajtohen në çdo orë mësimore, nga secili modul i veçantë, lëndët që do të analizoheshin, si dhe literatura Në të njëjtën kohë, për disa orë mësimore, jepet edhe udhëzimi për përkatëse, përkatësisht materialet e punës dhe dokumentet që lidhen me përdorimin e disa ueb-faqeve si burim i të dhënave dhe informatave që temat e dhëna. kanë të bëjnë me temën e trajtuar në atë orë mësimore ose në disa orë të njëpasnjëshme mësimore. Kështu, për çdo orë mësimore, varësisht nga temat që trajtohen në të, ofrohen si referencë një ose disa botime nga trilogjia e botuar nga Misioni Përndryshe, lista e ligjeve relevante dhe akteve juridike ndërkombëtare, i OSBE-së në Shkup, ku mund të gjenden informacione më të detajuara si dhe e lëndëve referente të cilave u referohet kjo kurrikulë, nuk është për temën përkatëse, të cilat janë të dobishme si për vetë ligjëruesin gjatë përfundimtare, kështu që ajo mund të vazhdojë të plotësohet dhe të përgatitjes së trajnimit, ashtu edhe për pjesëmarrësit në trajnim. Atyre, këto përditësohet, duke e ndjekur dinamikën e miratimit të vazhdueshëm të botime mund t’u shërbejnë si lexim shtesë, të cilit mund t'i kthehen në çdo ligjeve të reja, gjegjësisht të ndryshimeve dhe plotësimeve ligjore në nivel kohë pas përfundimit të trajnimit, kur gjatë kryerjes së detyrave të tyre të nacional ose të pasurimit të kornizës normative të Këshillit të Evropës, si dhe duke marrë parasysh miratimin e aktgjykimeve të reja, gjegjësisht vendimeve

12 13  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

të GJEDNJ-së, disa prej të cilave duket se janë veçanërisht të rëndësishme dhe për këtë arsye, ato duhet të shqyrtohen edhe në kuadër të trajnimeve të AGJPP-së.

Gjithsesi, përditësimi i vazhdueshëm i kësaj Kurrikule me materiale të MODULI FILLESTAR (1) reja, si literaturë e nevojshme për përgatitjen dhe realizimin e trajnimeve nga ligjëruesit, si dhe për konsultim nga ndjekësit e trajnimit fillestar dhe pjesëmarrësit e edukimit në vazhdimësi të Akademisë, mbetet një sfidë e madhe, me të cilën duhet të përballen ligjëruesit që janë angazhuar nga MODULI 1. А HYRJE NË EKZEKUTIMIN E AKTGJYKIMEVE TË AGJPP-ja për të udhëhequr procesin arsimor në fushën e ekzekutimit të GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT aktgjykimeve të GJEDNJ-së.

KOHA PËR REALIZIM: 1 ORË MËSIMORE - 45 MINUTA „ Aplikimi i metodës së ashtuquajtur "stuhi idesh" - shkëmbimi i njohurive dhe përvojave të mëparshme të pjesëmarrësve të trajnimit në lidhje me ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së si hyrje në orën mësimore.

TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: „ Parimi i subsidiaritetit si parim themelor i sistemit të konventës për mbrojtjen e lirive dhe të drejtave të njeriut; „ Obligimi për ekzekutimin e detyrueshëm të aktgjykimeve, që rrjedh nga neni 46 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut; „ Dallimi në koncept ndërmjet masave të veçanta (individuale) dhe masave të përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Natyra deklarative e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Indikacionet në aktgjykimet e GJEDNJ-së me të cilat është konstatuar shkelje e KEDNJ-së në lidhje me masat që duhet të ndërmerren me qëllim të ekzekutimit të aktgjykimeve; „ Shkalla e lirisë (liri veprimi) së organeve kompetente shtetërore lidhur me zgjedhjen e masave për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Roli mbikëqyrës i KM-së në procesin e ekzekutimit të aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Procedura për shkeljen e nenit 46 paragrafi 4 të KEDNJ-së.

14 15  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET „ Kërkimi ligjor përmes bazës së të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të E TJERA MËSIMORE Evropës (https://hudoc.exec.coe.int/).

„ Rregullat e Komitetit të Ministrave për mbikëqyrjen e ekzekutimit të aktgjykimeve dhe të kushteve për ujdinë miqësore [Rules of the Committee DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET of Ministers for the supervision of the execution of judgments and of the terms of friendly settlements, adopted by the Committee of Ministers on E TJERA MËSIMORE 10 May 2006 at the 964th meeting of the Ministers’ Deputies and amended „ Rregullat e Komitetit të Ministrave për mbikëqyrjen e ekzekutimit të on 18 January 2017 at the 1275th meeting of the Ministers' Deputies]5 ., aktgjykimeve dhe të kushteve për ujdinë miqësore [Rules of the Committee „ Botimi "Ekzekutimi i aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat of Ministers for the supervision of the execution of judgments and of the e Njeriut - Mekanizmi i Këshillit të Evropës dhe konteksti institucional terms of friendly settlements, adopted by the Committee of Ministers on kombëtar" i Misionit të OSBE-së në Shkup. 10 May 2006 at the 964th meeting of the Ministers’ Deputies and amended on 18 January 2017 at the 1275th meeting of the Ministers' Deputies].6 „ Udhëzuesi për hartimin e planeve të veprimit dhe raporteve të veprimit për MODULI 1. B SISTEMI PËR EKZEKUTIMIN DHE MBIKËQYRJEN MBI EKZEKUTIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut7 EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT „ Botimi "Ekzekutimi i aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut - Mekanizmi i Këshillit të Evropës dhe konteksti institucional kombëtar" i Misionit të OSBE-së në Shkup

KOHA PËR REALIZIM: 3 (TRE) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA, NGA TË CILAT: Ora 3 e modulit 1. B „ 2 (dy) orë kushtuar sistemit për mbikëqyrjen e ekzekutimit të aktgjykimeve TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: të GJEDNJ-së të Këshillit të Evropës dhe „ 1 (një) orë kushtuar sistemit kombëtar të ekzekutimit të aktgjykimeve të „ Korniza normative e Këshillit të Evropës për ekzekutimin e aktgjykimeve GJEDNJ-së. të GJEDNJ-së; „ Korniza nacionale, ligjore dhe institucionale për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; Ora 1 dhe 2 e Modulit 1. B „ Përbërja, roli dhe kompetencat e Komisionit ndër dikasterial për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: „ Funksionimi praktik i sistemit për koordinimin e procesit të ekzekutimit të aktgjykimeve të GJEDNJ-së në nivel nacional; „ Reformimi i sistemit për mbikëqyrjen e ekzekutimit të aktgjykimeve të „ Përfshirja e Komisionit të Përhershëm Anketues për Mbrojtjen e Lirive GJEDNJ-së; dhe të Drejtave të Qytetarëve pranë Kuvendit në procesin e ekzekutimit të „ Sistemi i planeve të veprimit dhe raporteve të veprimit; aktgjykimeve të GJEDNJ-së në nivel kombëtar. „ Sistemi "me dy korsi" - mbikëqyrja standarde dhe e përforcuar; „ Dallimet në lidhje me ekzekutimin e vendimeve për ujditë miqësore dhe deklaratat e njëanshme dhe mbikëqyrja e ekzekutimit të tyre; „ Rezolutat dhe vendimet e përkohshme dhe përfundimtare (finale) si akte të KM-së, pjesëmarrja e aplikantëve dhe e subjekteve të tjera të interesuara në mbikëqyrjen e procesit të ekzekutimit të aktgjykimeve të GJEDNJ-së; 6 Në dispozicjon në gjuhën maqedonase në: https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2020/ 10/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9A% D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B8%D0%B- 5 Në dispozicjon në gjuhën maqedose në: https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2020/10 D%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8.pdf /%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9A%D 7 Guide for the drafting of action plans and reports for the execution of judgments of the Eu- 0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B8%D0%B- ropean Court of Human Rights, i disponueshëm në: https://rm.coe.int/guide-drafting-action- D%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8.pdf plans-reports-en/1680592206

16 17  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET „ 1 (një) orë kushtuar përsëritjes së procedurave pas aktgjykimit të GJEDNJ- E TJERA MËSIMORE së, me të cilin është konstatuar shkelja e KEDNJ-së si formë e restitutio in integrum. „ Rekomandimi CM/Rec(2008)2 i Komitetit të Ministrave për shtetet anëtare mbi kapacitetet e brendshme efikase për ekzekutimin e shpejtë të aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut Ora 1 e modulit 1. C [Recommendation CM/Rec(2008)2 of the Committee of Ministers to Member States on efficient domestic capacity for rapid execution of TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: judgments of the European Court of Human Rights, adopted by the Committee of Ministers on 6 February 2008 at its 1017th Session] „ Dallimi në koncept ndërmjet masave të veçanta (individuale) dhe masave „ Ligji për Përfaqësimin e Republikës së Maqedonisë në Gjykatën Evropiane të përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; për të Drejtat e Njeriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. „ Detyrimi për të paguar kompensim (dëmshpërblim) të drejtë për dëmin (jo) 67/2009, 88/2014 dhe 83/2018) material të pësuar nga aplikantët në përputhje me nenin 41 të KEDNJ-së; „ Ligji për Ekzekutimin e Vendimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e „ Masa të tjera individuale për ekzekutimin e aktgjykimeve; Njeriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 67/2009) dhe Ligji „ Llojet e masave të përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve; për Ndryshimin dhe Plotësimin e Ligjit për Ekzekutimin e Vendimeve të „ Aktgjykimet/vendimet pilot dhe problemet sistematike si burim i shkeljeve Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (“Gazeta Zyrtare” e Republikës të përsëritura të KEDNJ-së dhe si arsye zbatimin e masave të përgjithshme së Maqedonisë” nr. 43/2014), me të cilin ndryshohet neni 8 paragrafi 1 i për ekzekutimin e aktgjykimeve; Ligjit për Ekzekutimin e Vendimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e „ Ndryshimet sistematike lidhur me ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ- Njeriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 67/2009) së në lëndët maqedonase. „ Rregullorja e Punës së Komisionit Ndër Dikasterial për Ekzekutimin e Vendimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut8 „ Botimi "Ekzekutimi i aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET e Njeriut - Mekanizmi i Këshillit të Evropës dhe konteksti institucional kombëtar" i Misionit të OSBE-së në Shkup E TJERA MËSIMORE „ Ueb-faqja e Byrosë për Përfaqësim pranë Gjykatës Evropiane për të Drejtat „ Ligji për Ekzekutimin e Vendimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e e Njeriut (https://biroescp.gov.mk/). Njeriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 67/2009) dhe Ligji për Ndryshimin dhe Plotësimin e Ligjit për Ekzekutimin e Vendimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës MODULI 1. C LLOJET E MASAVE PËR EKZEKUTIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT së Maqedonisë” nr. 43/2014), me të cilin ndryshon nenin 8 paragrafi 1 i Ligjit për Ekzekutimin e Vendimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 67/2009) „ Botimi "Ekzekutimi i aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut - Mekanizmi i Këshillit të Evropës dhe konteksti institucional KOHA PËR REALIZIM: kombëtar" i Misionit të OSBE-së në Shkup 2 (DY) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA, EDHE ATË: „ Botimi “Mesazhet nga Strasburgu për Shkupin - udhërrëfyes për masat e përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për „ 1 (një) orë kushtuar masave të veçanta (individuale) dhe të përgjithshme për të Drejtat e Njeriut në lëndët nga Maqedonia e Veriut” i Misionit të OSBE- ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së dhe së në Shkup „ Botimi “Masat individuale për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut si individualizim i ekzekutimit me theks të veçantë në përsëritjen e procedurave” i Misionit të OSBE-së në Shkup. 8 https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2016/12/%D0%94%D0%B5%D0%B- B%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0% 9A-%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD- -%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82.pdf

18 19  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

Ora 2 e modulit 1. C „ Botimi “Masat individuale për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: Evropiane për të Drejtat e Njeriut si individualizim i ekzekutimit me theks të veçantë në përsëritjen e procedurave” i Misionit të OSBE-së në Shkup. „ Përsëritja e procedurave pas aktgjykimit të GJEDNJ-së me të cilin është konstatuar shkelje e KEDNJ-së si formë e restitutio in integrum; „ Rekomandimi CM/Rec(2008)2 i Komitetit të Ministrave për shtetet PRAKTIKA GJYQËSORE E GJEDNJ-SË anëtare mbi kapacitetet e brendshme efikase për ekzekutimin e shpejtë të aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut „ Bochan v. Ukraine (no. 2) [GC], no. 22251/08, ECHR 2015 [Recommendation CM/Rec(2008)2 of the Committee of Ministers to „ Verein gegen Tierfabriken Schweiz (VgT) v. Switzerland (no. 2) [GC], no. Member States on efficient domestic capacity for rapid execution of 32772/02 judgments of the European Court of Human Rights, adopted by the „ Fetaovski, nr. 10649/03, aktgjykimi i datës 19 qershor 2008 Committee of Ministers on 6 February 2008 at its 1017th Session]; „ Fetaovski, nr. 71962/10, Pasqyrë e fakteve (Statement of Facts)10 e datës „ Përsëritja e procedurave pas aktgjykimit të GJEDNJ-së, me të cilin është 19 maj 2015 konstatuar shkelje e KEDNJ-së në legjislacionin procedural të Maqedonisë „ Fetaovski, nr. 71962/10, vendim i datës 23 shkurt 2016 së Veriut; „ Jeronovičs v. Latvia [GC], no. 44898/10, 5 korrik 2016 „ Procedura pas kërkesës për përsëritjen e proceseve gjyqësore vendase pas aktgjykimit të GJEDNJ-së si bazë për një procedurë të re para GJEDNJ-së; „ Përsëritja e procedurave pas vendimit të GJEDNJ-së për deklaratën e njëanshme.

DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET E TJERA MËSIMORE „ Rekomandimi nr. R (2000) 2 i Këshillit të Evropës mbi rishqyrtimin ose rihapjen e procedurave gjyqësore për çështje të caktuara në nivel kombëtar pas aktgjykimit të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut [Recommendation No. R(2000)2 on the re-examination or reopening of certain cases at domestic level following judgments of the European Court of Human Rights, adopted by the Committee of Ministers on 19 January 2000 at the 694th meeting of the Ministers' Deputies]9 „ Ligji për Procedurën Kontestimore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 79/2005, 110/2008, 83/2009, 116/2010 dhe 124/2015), neni 400 „ Ligji për Procedurën Penale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 150/2010, 100/2012, 142/2016 dhe 198/2018), neni 449 „ Ligji për Kontestet Administrative (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 96/2019), neni 82 „ Ligji për Procedurën Jashtëkontestimore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 09/2008), neni 33 paragrafi 1

9 Përkthimi i këtij Rekomandimi në gjuhën maqedonase, i cili është përgatitur me mbështetjen e Misionit të OSBE-së në Shkup, është bashkangjitur si aneks në pjesën e tretë të trilogjisë me titull “Masat individuale për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut si individualizim i ekzekutimit me theks të veçantë në përsëritjen e procedurave”. 10 https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-155315

20 21  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET E TJERA MËSIMORE MODULI I AVANCUAR (2) „ Ligji për Procedurën Kontestimore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 79/2005, 110/2008, 83/2009, 116/2010 dhe 124/2015), neni 400 „ Ligji për Kontestet Administrative (“Gazeta Zyrtare e Republikës së MODULI I AVANCUAR (2.1.): Maqedonisë” nr. 96/2019), neni 82 ZBATIMI I AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE „ Ligji për Procedurën Jashtëkontestimore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së TË NJERIUT NË LËNDËT CIVILE DHE ADMINISTRATIVE Maqedonisë” nr. 09/2008), neni 33 paragrafi 1 „ Botimi “Masat individuale për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës MODULI 2.1. А PËRSËRITJA E PROCEDURAVE PAS AKTGJYKIMIT TË Evropiane për të Drejtat e Njeriut si individualizim i ekzekutimit me theks të GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT veçantë në përsëritjen e procedurave” i Misionit të OSBE-së në Shkup. NË LËNDËT CIVILE DHE ADMINISTRATIVE

PRAKTIKA GJYQËSORE E GJEDNJ-SË KOHA PËR REALIZIM: „ Bochan v. Ukraine (no. 2) [GC], no. 22251/08, ECHR 2015 2 (DY) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA „ Aplikimi i metodës së ashtuquajtur "stuhi idesh" - shkëmbimi i njohurive PRAKTIKA GJYQËSORE E GJEDNJ-SË DHE PRAKTIKA dhe përvojave të mëparshme të pjesëmarrësve të trajnimit nga veprimet e ndërmarra në lidhje me kërkesat për të përsëritur procedurat pas E GJYKATAVE VENDASE NË LIDHJE ME LËNDËT: aktgjykimit të GJEDNJ-së në të cilin është konstatuar shkelje e KEDNJ-së. Lëndët civile TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: „ Fetaovski, nr. 10649/03, aktgjykimi i datës 19 qershor 2008 „ Fetaovski, nr. 71962/10, Pasqyrë e fakteve (Statement of Facts)11 e datës 19 „ Sjellja e aktgjykimit të GJEDNJ-së, me të cilin është konstatuar shkelje e maj 2015 KEDNJ-së, si bazë e veçantë për përsëritjen e procedurave të parashikuara „ Fetaovski, nr. 71962/10, vendim i datës 23 shkurt 2016 në Ligjin për Procedurën Kontestimore dhe në Ligjin për Kontestet „ Spasovski, nr. 45150/05, aktgjykimi i datës 10 qershor 2010 Administrative; „ Bajallxhiev, nr. 4650/06, aktgjykimi i datës 25 tetor 2011 „ Sfidat gjatë përsëritjes së procedurave gjyqësore vendase në lëndët civile „ Naumoski, nr. 25248/05, aktgjykimi i datës 27 nëntor 2012 dhe administrative me theks të veçantë në parimin e çështjes së gjykuar „ Velinov, nr. 16880/08, aktgjykimi i datës 19 shtator 2013 (res judicata), parimin e sigurisë juridike, mbrojtjen e palëve të treta që „ Strezovski dhe të tjerët, nr. 14460/16 dhe 7 aplikime të tjera, aktgjykimi i kanë vepruar në mirëbesim (bona fide) dhe interesat legjitime të palëve të datës 27 shkurt 2020 treta; „ Procedura pas kërkesës për përsëritjen e proceseve gjyqësore vendase pas aktgjykimit të GJEDNJ-së si bazë për një procedurë të re para GJEDNJ-së – praktika gjyqësore relevante e GJEDNJ-së; „ Praktika relevante gjyqësore vendase për përsëritjen e procedurave civile dhe administrative pas aktgjykimit të GJEDNJ-së dhe pas vendimit të GJEDNJ-së për deklaratën e njëanshme.

11 E disponueshme në gjuhen angleze në: https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-155315

22 23  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

„ Spirovski, nr. 60266/14, vendim për deklaratën e njëanshme i datës 12 „ Ndërhyrjet ligjore si masë e përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve shkurt 201912, Aktvendimi 2 P4-6/13a i Gjykatës Themelore Civile i datës të GJEDNJ-së; 9 korrik 2019 dhe Aktgjykimi GŽ nr. 702/20 i Gjykatës së Apelit në Shkup i „ Ndryshimet në praktikën gjyqësore dhe administrative si masë e datës 2 shtator 2020 përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Prodanov, nr. 73087/12, aktgjykimi i datës 10 qershor 2021 „ Masat e tjera të përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ- së; Lëndët administrative „ Sfidat kryesore gjatë zbatimit të masave të përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së në lëndët civile dhe administrative „ Mitkova, nr. 48386/09, aktgjykimi i datës 15 tetor 2015 maqedonase që kanë të bëjnë me të drejtën për respektimin e jetës private „ Karajanov, nr. 2229/15, aktgjykimi i datës 6 prill 2017 dhe familjare (neni 8 i KEDNJ-së) dhe të drejtën për gëzim të qetë të pronës „ Millçin dhe Psalltirov, nr. 17607/15 dhe 32576/15, vendim për deklaratën e (neni 1 i Protokollit nr. 1 të KEDNJ-së). njëanshme i datës 16 shtator 2021.

Lëndët nën mbikëqyrjen e Komitetit të Ministrave DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET „ Parashtresat në KM (planet e veprimit dhe/ose raportet e veprimit të E TJERA MËSIMORE parashtruara nga shteti, parashtresat nga aplikantët ose subjektet e tjera të interesuara), si dhe rezolutat dhe vendimet e KM-së në lidhje me të gjitha „ Botimi “Mesazhet nga Strasburgu për Shkupin - udhërrëfyes për masat e aktgjykimet e lartpërmendura të GJEDNJ-së në lëndët maqedonase, që janë përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për në dispozicion përmes bazës së të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të të Drejtat e Njeriut në lëndët nga Maqedonia e Veriut” i Misionit të OSBE- Evropës (https://hudoc.exec.coe.int/). së në Shkup „ Baza e të dhënave HUDOC-EXEC e Këshillit të Evropës (https://hudoc. exec.coe.int/).

MODULI 2.1. B MASAT E PËRGJITHSHME PËR EKZEKUTIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT NË LËNDËT PENALE DHE TË PRAKTIKA GJYQËSORE E GJEDNJ-SË KUNDËRVAJTJES „ Mitovi, nr. 53565/13, aktgjykimi i datës 16 prill 2015 „ Olluri, nr. 3368/18, aktgjykimi i datës 16 janar 2020 „ X., nr. 29683/16, aktgjykimi i datës 17 janar 2019 KOHA PËR REALIZIM: „ Strezovski dhe të tjerët, nr. 14460/16 dhe 7 aplikime të tjera, aktgjykimi i 2 (DY) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA datës 27 shkurt 2020 „ Jakimovski dhe Kari transport, nr. 51599/11), aktgjykimi i datës 14 nëntor 2019. TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: „ Dimensioni parandalues i masave të përgjithshme për ekzekutimin e Lëndët nën mbikëqyrjen e Komitetit të Ministrave aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Parashtresat në KM (planet e veprimit dhe/ose raportet e veprimit të 12 Për shembull, në lidhje me këtë vendim të GJEDNJ-së, duhet të merren parasysh vendimet e parashtruara nga shteti, parashtresat nga aplikantët ose subjektet e tjera mëposhtme të gjykatave vendase: Aktvendimi 2 P4-6/13a i Gjykatës Themelore Civile i datës 9 të interesuara), si dhe rezolutat dhe vendimet e KM-së në lidhje me të gjitha korrik 2019 dhe Aktgjykimi GŽ nr. 702/20 i Gjykatës së Apelit në Shkup i datës 2 shtator 2020. aktgjykimet e lartpërmendura të GJEDNJ-së. Për më shumë detaje, shih Në lidhje me lëndët e tjera maqedonase para GJEDNJ-së të shënuara në listën e mësipërme, seksionet përkatëse të publikimit "Mesazhet nga Strasburgu për Shkupin nga trajnuesi, gjegjësisht ligjëruesi, pritet që vetë ta sigurojë praktikën e duhur gjyqësore vendase, nga e cila mund të nxirren përfundime të caktuara lidhur me veprimet e gjykatave - udhërrëfyes për masat e përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve vendase pas propozimit të parashtruar për përsëritjen e procedurës pas aktgjykimit të GJED- të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut në lëndët nga Maqedonia NJ-së ose pas vendimit të GJEDNJ-së për deklaratë të njëanshme.

24 25  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

e Veriut", si dhe bazën e të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës MODULI I AVANCUAR (2.2.): (https://hudoc.exec.coe.int/). ZBATIMI I AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT NË LËNDËT PENALE DHE TË KUNDËRVAJTJES MODULI 2.1. C ANALIZË E RASTIT MODULI 2.2. А PËRSËRITJA E PROCEDURAVE PAS AKTGJYKIMIT TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT NË LËNDËT PENALE DHE TË KUNDËRVAJTJES KOHA PËR REALIZIM: 2 (DY) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA KOHA PËR REALIZIM: PËRMBLEDHJE E MODULIT 2 (DY) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA Në kuadër të këtij moduli, do të analizohet në detaje procesi i ekzekutimit „ Aplikimi i metodës së ashtuquajtur “stuhi idesh” - shkëmbimi i njohurive të aktgjykimeve të GJEDNJ-së në lidhje me një nga lëndët, përkatësisht në dhe përvojave të mëparshme të pjesëmarrësve të trajnimit (gjyqtarëve dhe lidhje me një nga grupet e lëndëve të përmendura në modulin e mëparshëm bashkëpunëtorëve profesionalë dhe këshilltarëve gjyqësorë) nga veprimet e 2.1. B, sipas zgjedhjes së ligjëruesit. ndërmarra në lidhje me kërkesat për të përsëritur procedurat pas aktgjykimit të GJEDNJ-së në të cilin është konstatuar shkelje e KEDNJ-së. Me këtë rast, pjesëmarrësve do t'u kërkohet t’i lexojnë planet e veprimit dhe/ose raportin e veprimit të dorëzuara nga shteti, ku janë shënuar masat e planifikuara, gjegjësisht masat individuale dhe masat e përgjithshme të ndërmarra për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së. Përveç kësaj, ata do TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: të duhet t’i shikojnë edhe materialet e tjera relevante, të tilla si parashtresat nga aplikantët ose subjektet e tjera të interesuara në KM dhe rezolutat dhe „ Marrja e aktgjykimit të GJEDNJ-së, me të cilin është konstatuar shkelje e vendimet e KM-së (nëse ka) që janë të rëndësishme për procesin e ekzekutimit KEDNJ-së, si bazë e veçantë për përsëritjen e procedurave të parashikuara të lëndës së analizuar, gjegjësisht grupit të lëndëve dhe që janë në dispozicion në Ligjin për Procedurën Penale; përmes bazës së të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës. „ Sfidat gjatë përsëritjes së procedurave gjyqësore vendase në lëndët penale dhe të kundërvajtjes, me theks të veçantë në parimin e çështjes Më tej, ata do të duhet të zhvillojnë një diskutim në lidhje me masat që së gjykuar (res judicata), parimin e sigurisë juridike (plotfuqishmërinë e janë marrë, gjegjësisht masat që planifikohen të zbatohen nga shteti, si dhe aktgjykimit dhe ndodhjen e parashkrimit), parimin ne bis in idem (ndalimi për sfidat kryesore me të cilat do të përballej shteti dhe gjyqësori në procesin i gjykimit ose dënimit të dyfishtë për të njëjtën çështje juridike), supozimin e ekzekutimit të aktgjykimit të analizuar, gjegjësisht grupit të aktgjykimeve. e pafajësisë, ndalimin e ndryshimit për më keq (reformatio in pejus) dhe parimin beneficium cohaesionis (privilegji i bashkimit); Në këtë kuptim, nga pjesëmarrësit pritet që edhe vetë të propozojnë „ Procedura pas kërkesës për përsëritjen e proceseve gjyqësore vendase pas hapa dhe aktivitete (nëse këtë e lejon lloji i aktgjykimit të konstatuar të aktgjykimit të GJEDNJ-së si bazë për një procedurë të re para GJEDNJ-së – GJEDNJ-së në rastin konkret) që do të kontribuonin për një ekzekutim më praktika gjyqësore relevante e GJEDNJ-së; efektiv të aktgjykimit të analizuar, gjegjësisht të grupit të aktgjykimeve. Në „ Praktika relevante gjyqësore vendase përkatëse për përsëritjen e këtë mënyrë, pjesëmarrësit në trajnim do të mund t’i demonstronin edhe procedurave penale dhe të kundërvajtjes pas aktgjykimit të GJEDNJ-së. praktikisht njohuritë e fituara gjatë modulit të specializuar 2.1. për trajnim të avancuar të gjyqtarëve, bashkëpunëtorëve profesionalë dhe këshilltarëve gjyqësorë, të cilët i trajtojnë lëndët në çështjet civile dhe administrative.

Vërejtje: Lidhur me modulin 2.1. C, mund të përdoren të njëjtat dokumente, materiale pune dhe burime të tjera mësimore, si dhe praktika gjyqësore e GJEDNJ-së dhe materialet për lëndët nën mbikëqyrjen e Komitetit të Ministrave të përmendura në modulin 2.1. B të kësaj Kurrikule.

26 27  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET aktgjykimet e lartpërmendura të GJEDNJ-së në lëndët maqedonase, që janë E TJERA MËSIMORE në dispozicion përmes bazës së të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës (https://hudoc.exec.coe.int/). „ Ligji për Procedurën Penale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 150/2010, 100/2012, 142/2016 dhe 198/2018), neni 449 „ Botimi “Masat individuale për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës MODULI 2.2. B MASAT E PËRGJITHSHME PËR EKZEKUTIMIN E Evropiane për të Drejtat e Njeriut, si individualizim i ekzekutimit, me theks AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË të veçantë në përsëritjen e procedurave” i Misionit të OSBE-së në Shkup DREJTAVE TË NJERIUT NË LËNDËT PENALE DHE TË KUNDËRVAJTJES

PRAKTIKA GJYQËSORE E GJEDNJ-SË „ Yaremenko v. Ukraine (no. 2), no. 66338/09, 30 April 2015 KOHA PËR REALIZIM: „ Serrano Contreras v. Spain (no. 2), no. 2236/19, 26 October 2021 2 (DY) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA „ Moreira Ferreira v. Portugal (no. 2) [GC], no. 19867/12, § 87, 11 July 2017

Praktika gjyqësore e GJEDNJ-së dhe praktika e gjykatave vendase në TEMAT QË DO TË SHTJELLOHEN: lidhje me lëndët:13 „ Dimensioni parandalues i masave të përgjithshme për ekzekutimin e „ Demerxhieva dhe të tjerët, nr. 19315/06, aktgjykimi i datës 10 qershor 2010 aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Mitrov, nr. 45959/09, aktgjykimi i datës 2 shtator 2016 „ Ndërhyrjet ligjore si masë e përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve „ Nasteska, nr. 23152/05, aktgjykimi i datës 27 maj 2010 të GJEDNJ-së; „ Atanasov, nr. 22745/06, aktgjykimi i datës 17 shkurt 2011 „ Ndryshimet në praktikën gjyqësore dhe administrative si masë e „ Eftimov, nr. 59974/08, aktgjykimi i datës 2 korrik 2015 përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së; „ Atanasov (nr. 2), nr. 41188/06, aktgjykimi i datës 19 prill 2011 „ Masat e tjera të përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ- „ Trampevski, nr. 4570/07, aktgjykimi i datës 10 korrik 2012 së; „ Iljazi, nr. 56539/08, aktgjykimi i datës 3 tetor 2013 „ Sfidat kryesore gjatë zbatimit të masave të përgjithshme për ekzekutimin „ Papadakis, nr. 50254/07, aktgjykimi i datës 26 shkurt 2013 e vendimeve të GJEDNJ-së në lëndët penale të Maqedonisë së Veriut, të „ Dushko Ivanovski, nr. 10718/05, aktgjykimi i datës 24 prill 2014 cilat i referohen ndalimit të torturës (neni 3 i KEDNJ-së), të drejtës për liri „ Smiçkovski, nr. 15477/14, aktgjykimi i datës 5 korrik 2018 dhe siguri (neni 5 i KEDNJ-së) dhe të drejtës për gjykim të drejtë (neni 6 i „ Asani, nr. 27962/10, aktgjykimi i datës 1 shkurt 2018 KEDNJ-së). „ Ziberi, nr. 2166/15, aktgjykimi i datës 6 qershor 2019 „ Boshkoski, nr. 71034/13, aktgjykimi i datës 4 qershor 2020 „ Janevski, nr. 30259/15, aktgjykimi i datës 19 nëntor 2020 DOKUMENTET, MATERIALET E PUNËS DHE BURIMET E TJERA MËSIMORE Lëndët nën mbikëqyrjen e Komitetit të Ministrave „ Botimi “Mesazhet nga Strasburgu për Shkupin - udhërrëfyes për masat e „ Parashtresat në KM (planet e veprimit dhe/ose raportet e veprimit të përgjithshme për ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për parashtruara nga shteti, parashtresat nga aplikantët ose subjektet e tjera të Drejtat e Njeriut në lëndët nga Maqedonia e Veriut” i Misionit të OSBE- të interesuara), si dhe rezolutat dhe vendimet e KM-së në lidhje me të gjitha së në Shkup „ Baza e të dhënave HUDOC-EXEC e Këshillit të Evropës (https://hudoc. exec.coe.int/). 13 Lidhur me lëndët e përmendura maqedonase para GJEDNJ-së, nga trajnuesi, gjegjësisht ligjëruesi, pritet që vetë ta sigurojë praktikën e duhur gjyqësore vendase, nga e cila mund të nxirren përfundime të caktuara lidhur me veprimet e gjykatave vendore pas propozimit të parashtruar për përsëritjen e procedurës pas aktgjykimit të GJEDNJ-së.

28 29  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

PRAKTIKA GJYQËSORE E GJEDNJ-SË/ LËNDËT NËN MODULI 2.2. C ANALIZË E RASTIT MBIKËQYRJEN E KOMITETIT TË MINISTRAVE KOHA PËR REALIZIM: „ Parashtresat në KM (planet e veprimit dhe/ose raportet e veprimit të parashtruara nga shteti, parashtresat nga aplikantët ose subjektet e tjera 2 (DY) ORË MËSIMORE NGA 45 MINUTA të interesuara), si dhe rezolutat dhe vendimet e KM-së në lidhje me lëndët, gjegjësisht me grupet e lëndëve të mëposhtme: „ Grupi i lëndëve KITANOVSKI DHE HAJRULLAHU: Kitanovski, nr. PËRMBLEDHJE E MODULIT: 15191/12, aktgjykimi i datës 22 janar 2015; Ilievska, nr. 20136/11, aktgjykimi i datës 7 maj 2015; Andonovski, 24312/10, aktgjykimi i datës 23 korrik Në kuadër të këtij moduli, do të analizohet në detaje procesi i ekzekutimit 2015; Hajrullahu, nr. 7537/07, aktgjykimi i datës 29 tetor 2015; Asllani, nr. të aktgjykimeve të GJEDNJ-së në lidhje me një nga lëndët, përkatësisht në 24058/13, aktgjykimi i datës 10 dhjetor 2015; Х dhe Y, nr. 173/17, aktgjykimi lidhje me një nga grupet e lëndëve të përmendura në modulin e mëparshëm i datës 5 nëntor 2020; Trendafillovski, nr. 59119/15, aktgjykimi i datës 17 2.2. B, sipas zgjedhjes së ligjëruesit. dhjetor 2020 dhe Memedov, nr. 31016/17, aktgjykimi i datës 24 qershor 2021 „ Grupi lëndëve VASILLKOSKI DHE TË TJERËT: Vasillkoski nr. 28169/08, Me këtë rast, pjesëmarrësve do t'u kërkohet t’i lexojnë planet e veprimit aktgjykimi i datës 28 tetor 2010; Milladinov, nr. 46398/09, aktgjykimi dhe/ose raportin e veprimit të dorëzuara nga shteti, ku janë shënuar masat e i datës 24 prill 2014; Ramkovski nr. 33566/11, aktgjykimi i datës 8 shkurt planifikuara, gjegjësisht masat individuale dhe të përgjithshme të ndërmarra 2018; Sejdiji nr. 8784/11, aktgjykimi i datës 7 qershor 2018 për ekzekutimin e aktgjykimeve të GJEDNJ-së. Përveç kësaj, ata do të duhet „ Grupi i lëndëve NASTESKA: Nasteska, nr. 23152/05, aktgjykimi i datës t’i shikojnë edhe materialet e tjera relevante, të tilla si parashtresat nga 27 maj 2010; Atanasov, nr. 22745/06, aktgjykimi i datës 17 shkurt 2011 dhe aplikantët ose subjektet e tjera të interesuara në KM dhe rezolutat dhe Eftimov nr. 59974/08, aktgjykimi i datës 2 korrik 2015 vendimet e KM-së (nëse ka) që janë të rëndësishme për procesin e ekzekutimit „ Grupi i lëndëve ATANASOV (nr. 2): Atanasov (nr. 2), nr. 41188/06, aktgjykimi të lëndës së analizuar, gjegjësisht grupit të lëndëve dhe që janë në dispozicion i datës 19 prill 2011; Trampevski nr. 4570/07, aktgjykimi i datës 10 korrik 2012; përmes bazës së të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës. Iljazi, nr. 56539/08, aktgjykimi i datës 3 tetor 2013; Papadakis, nr. 50254/07, aktgjykimi i datës 26 shkurt 2013; Dushko Ivanovski, nr. 10718/05, aktgjykimi Më tej, ata do të duhet të zhvillojnë një diskutim në lidhje me masat që i datës 24 prill 2014; Smiçkovski nr. 15477/14, aktgjykimi i datës 5 korrik janë marrë, gjegjësisht masat që planifikohen të zbatohen nga shteti, si dhe 2018; Asani, nr. 27962/10, aktgjykimi i datës 1 shkurt 2018; Ziberi, nr. 2166/15, për sfidat kryesore me të cilat do të përballej shteti dhe gjyqësori në procesin aktgjykimi i datës 6 qershor 2019; Boshkoski, nr. 71034/13, aktgjykimi i datës e ekzekutimit të aktgjykimit të analizuar, gjegjësisht grupit të aktgjykimeve. 4 qershor 2020; Janevski, nr. 30259/15, aktgjykimi i datës 19 nëntor 2020 „ Andonoski, nr. 16225/08, aktgjykimi i datës 17 dhjetor 2015 Në këtë kuptim, nga pjesëmarrësit pritet që edhe vetë të propozojnë „ Vasilevski, nr. 22653/08, aktgjykimi i datës 28 prill 2016 hapa dhe aktivitete (nëse këtë e lejon lloji i aktgjykimit të konstatuar të „ Anastasov, nr. 46082/14, aktgjykimi i datës 26 shtator 2019 dhe Anev dhe GJEDNJ-së në rastin konkret) që do të kontribuonin për një ekzekutim më Najdovski, nr. 17807/15 dhe 17893/15, aktgjykimi i datës 3 shtator 2020. efektiv të aktgjykimit të analizuar, gjegjësisht të grupit të aktgjykimeve. „ Trajkovski dhe Çipovski, nr. 53205/13 dhe 63320/13, aktgjykimi i datës 13 Në këtë mënyrë, pjesëmarrësit e trajnimit (gjyqtarët dhe bashkëpunëtorët shkurt 2020 profesionalë dhe këshilltarët gjyqësorë të cilët i trajtojnë lëndët në çështjet „ J.M. dhe A.T., nr. 79783/13, aktgjykimi i datës 22 tetor 2020 penale dhe të kundërvajtjes, si dhe prokurorët dhe bashkëpunëtorët profesionalë dhe këshilltarët e prokurorisë publike) mund t’i demonstrojnë Për më shumë detaje, shih seksionet përkatëse të botimit "Mesazhet praktikisht njohuritë e fituara gjatë modulit të specializuar 2.2. për trajnimin nga Strasburgu për Shkupin - udhërrëfyes për masat e përgjithshme për e avancuar. ekzekutimin e aktgjykimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut në lëndët nga Maqedonia e Veriut", si dhe bazën e të dhënave HUDOC-EXEC të Vërejtje: Lidhur me modulin 2.2. C, mund të përdoren të njëjtat Këshillit të Evropës (https://hudoc.exec.coe.int/). dokumente, materiale pune dhe burime të tjera mësimore, si dhe praktika gjyqësore e GJEDNJ-së dhe materialet për lëndët nën mbikëqyrjen e Komitetit të Ministrave të përmendura në modulin 2.2. B të kësaj Kurrikule.

30 31  PLANI MËSIMOR (KURRIKULA) PËR TRAJNIMET MBI ZBATIMIN E AKTGJYKIMEVE TË GJYKATËS EVROPIANE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT

- Përveç të gjitha lëndëve të tjera maqedonase para GJEDNJ-së të përmendura në modulin 2.2. B, të cilat prekin çështje që kanë të bëjnë me marrjen e masave të natyrës së përgjithshme, mbetet mundësia, varësisht nga mendimi i ligjëruesit dhe interesi i pjesëmarrësve në trajnim, që të shqyrtohet edhe lënda L. R., nr. 38067/15, aktgjykimi i datës 23 janar 2020, së bashku me parashtresat përkatëse në KM (planet e veprimit dhe/ose raportet e veprimit të parashtruara nga shteti, parashtresat nga aplikantët ose subjektet e tjera të interesuara), si dhe rezolutat dhe vendimet e KM-së në lidhje me të lëndët e lartpërmendura, që janë në dispozicion përmes bazës së të dhënave HUDOC-EXEC të Këshillit të Evropës (https://hudoc.exec.coe.int/).

32 Misioni i OSBE-së ne Shkup Bulevardi 8 shtatori Nr. 16, 1000 Shkup e-mail: info-MK@osce.org website: http://www.osce.org/mission-to-skopje

Велимир Деловски

НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА  Велимир Деловски

НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ)

ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

наменет за почетната и континуираната обука во Академијата за судии и јавни обвинители „Павел Шатев“ Издавач: Publisher: Мисија на ОБСЕ во Скопје OSCE Mission to Skopje

Автор: Author:

Содржина Велимир Деловски Velimir Delovski

Уредници: Editors: Дарко Павловски Darko Pavlovski Артан Мурати Artan Murati За потребата од овој Курикулум 6

Лектура: Proofread by: За целната група 8 Матилда Саздова Matilda Sazdova За целите и за методологијата на обуките 8 Графички дизајн: Graphic design: Полиестердеј, Скопје Polyesterday, Skopje За структурата на модулите 10

ПОЧЕТЕН МОДУЛ (1) 15

НАПРЕДЕН МОДУЛ (2) 22 ISBN 978-92-9271-053-8

Содржината на ова издание не секогаш ги одразува погледите или ставовите на Мисијата на ОБСЕ во Скопје. Материјалите во оваа публикација се само за референца. Иако ОБСЕ вложи максимално внимание во нејзината подготовка, не презема никаква одговорност за точноста и комплетноста на сите информации, упатства и совети изнесени или за какви било печатни грешки. Содржината на оваа публикација, ставовите, мислењата, наодите, толкувањата и заклучоците изнесени во неа не мора да ја одразуваат официјалната политика или позиција на ОБСЕ. Поради овие причини, не може да се покренат никакви барања против ОБСЕ во однос на потенцијалните последици од веродостојноста на информациите или заклучоците содржани во оваа публикација.

За примената на старото име на државата во оваа публикација: Државата официјално го промени своето име во 2019 во согласност со Преспанскиот договор. Повеќето правни акти се создадени пред промената на името на државата и сѐ уште се во сила и го содржат претходното име на државата во насловите. Употребата на претходното име на државата во овој документ е поради правна прецизност.  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

на слободите и правата на граѓаните на национално ниво.1 Севкупно, тоа би требало да придонесе кон значително подигнување на свеста за значењето на оваа проблематика за правната реформа и ефективното оживотворување на начелото на владеење на правото. За потребата од овој Курикулум Всушност, овој курикулум се надоврзува на трите засебни, но меѓусебно поврзани тематски публикации кои беа претходно изработени Во моментот на излегување на овој Курикулум, поголем број пресуди со поддршка од страна на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, кои во фокусот на на Европскиот суд за човекови права (во натамошниот текст: ЕСЧП) нивниот интерес го ставаат токму извршувањето на пресудите на ЕСЧП. донесени во македонски предмети со кои е утврдена повреда на слободите Оттука, курикулумот и публикациите, се меѓусебно комплементарни и и правата кои се штитат со Конвенцијата за заштита на човековите права сите заедно се во функција на унапредување на едукативниот процес кој и основните слободи (во натамошниот текст: „Европската конвенција за се одвива во Академијата за судии и јавни обвинители. човекови права“ – ЕКЧП) сѐ уште чекаат да бидат извршени и затворени од страна на Комитетот на министри (во натамошниот текст: КМ) при Поради тоа, при подготовката на секоја од обуките, идните обучувачи Советот на Европа. ќе може да ги имаат предвид и текстовите на веќе спомнатите публикации кои ја сочинуваат трилогијата подготвена со поддршка на Мисијата на Извршувањето на пресудите на ЕСЧП, претставува значаен и ОБСЕ во Скопје, и тоа: комплексен процес кој вклучува бројни чинители кои се инволвирани во самото извршување или во надзорот над извршувањето, што го „ публикацијата „Извршување на пресудите на Европскиот суд за усложнува и забавува спроведувањето на какви било мерки и активности човекови права – механизмот при Советот на Европа и националниот кои треба да доведат до ефикасно извршување на пресудите. Сепак, во институционален контекст“; практиката се забележува дека во стручната јавност, често отсуствуваат „ публикацијата „Пораките од Стразбур за Скопје – патоказ за општите потемелни, а понекогаш и основни познавања како на домашната правна мерки за извршување на пресудите на Европскиот суд за човекови и институционална рамка за извршување на пресудите на ЕСЧП, така и права во предметите од Северна Македонија“, како и на механизмите на Советот на Европа за надзор над извршувањето на „ публикацијата „Поединечните мерки за извршување на пресудите пресудите. на Европскиот суд за човекови права како индивидуализација на извршувањето со посебен осврт на повторувањето на постапките“. Оттука, се наметна потребата од дизајнирање и реализација на обуки и советувања кои ќе бидат тематски посветени на оваа специфична Впрочем, на овие публикации се упатува и во соодветните модули, проблематика и кои ќе бидат наменети, како за актуелните судии и односно наставни часови прикажани подолу, така што тие би можеле да обвинители и стручниот кадар вработен во судовите и обвинителствата, послужат како корисно наставно и учебно помагало како за обучувачите, така и за идните судии и обвинители, слушатели на Академијата за судии така и за слушателите на почетната обука, односно учесниците на и јавни обвинители „Павел Шатев“ (во натамошниот текст: „Академијата континуираната обука на Академијата. за судии и јавни обвинители“, „Академијата“, „АСЈО“).

Преку практична операционализација на предложениот наставен план и програма (Курикулум) се очекува дека ќе биде постигната примарната цел за подигнување на свеста на учесниците на обуките (претежно судии и обвинители, како и нивните стручни соработници и советници) 1 Впрочем, согласно со ставовите изразени од страна на корисниците на континуираната обука во АСЈО, кои се презентирани во Функционалната анализа изработена од страна за важноста на правилното разбирање и соодветното извршување на на Мисијата на ОБСЕ и Академијата за судии и јавни обвинители, тие покажале особен пресудите на ЕСЧП донесени во македонските предмети заради соодветна интерес кон јуриспруденцијата на ЕСЧП која, според нив, наоѓа своја примена во нивното имплементација на правото кое произлегува од Европската конвенција редовно работење и ја истакнале потребата од нови обуки за ЕКЧП и практиката на ЕСЧП за човекови права, како и заради овозможување на делотворна заштита со цел, уште повеќе да се издигне свеста и квалитетот во работата на јавните обвинители и на судиите. Види Академија за судии и јавни обвинители „Павел Шатев“ – анализа на актуелното позиционирање на институцијата и нејзината улога во обуката на правосудниот кадар, Скопје: ОБСЕ, 2020, достапна на: https://www.osce.org/mk/mission-to-skopje/455473, стр. 16, 54 и 61.

6 7  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

За целната група Дополнително, заради постигнување на практичните цели на обуките што се насочени кон развивање на практични вештини за правилно Обуките за извршувањето на пресудите на ЕСЧП, а со самото тоа и разбирање на материјата и соодветно резонирање, односно примена на овој Курикулум, ќе бидат наменети за мошне широк круг корисници од стекнатото теоретско знаење во контекст на конкретни предмети или судството, вклучувајќи ги пред сѐ: групи предмети чие извршување е во тек пред КМ, во текот на обуките ќе се пристапи и кон разгледување на конкретни случаи, односно „ судиите од сите основни и апелациони судови, продлабочена анализа на процесот на извршување на пресудите донесени „ стручните судски соработници и советници од сите основни и од ЕСЧП во македонските предмети. апелациони судови, „ јавните обвинители од сите основни и виши јавни обвинителства и Во таа смисла, од методолошки аспект, обуките би се одвивале преку јавнообвинителските советници и соработници од сите основни и споделување на теоретските знаења и преку интерактивните дискусии за виши јавни обвинителства, практиката на извршување на пресудите на ЕСЧП, со посебен фокус на „ слушателите на почетната и континуирана обука во Академијата за македонските предмети. Притоа, се препорачува да бидат комбинирани судии и јавни обвинители. едукативни методи, техники и алатки, кои ќе вклучуваат предавања и презентации, вклучително и во форма на Power Point (PPT) како визуелна Истовремено, посебни обуки кои ќе бидат конципирани врз основа техника на пренесување на знаењата и искуствата на предавачите на на овој курикулум би можеле да бидат организирани и за судиите на Академијата, изнесување на размислувањата на учесниците на обуките во Уставниот суд и за вработените во Уставниот суд, а со оглед на неговата рамките на brainstorming (или т.н. „бура на идеи“), како и нивно вклучување улога на чувар и заштитник на уставнозагарантираните слободи и права. во дискусија за нивните искуства со извршувањето на пресудите на ЕСЧП (доколку ги имале) и во практична работа во групи на кои ќе им биде Дотолку повеќе, овие обуки би можеле да се прилагодат и применат дадена задача да го анализираат процесот на извршување на конкретни и за потребите на правните клиники и практичните работилници и обуки пресуди на ЕСЧП изречени во македонските предмети. кои се одржуваат на правните факултети во државата. При осмислувањето на темите, односно наставните содржини кои ќе бидат обработувани и дискутирани во секој од модулите, односно наставните часови, освен на соодветниот теоретски дел, посебен фокус е ставен и на практичниот дел, односно на анализа и дискусија на За целите и за методологијата конкретни случаи (пресуди на ЕСЧП во македонски предмети кои се во фаза на извршување пред КМ). на обуките Инаку, ваквата структура на оваа програма (Курикулум) за обука ги рефлектира и ставовите изразени од страна на испитаниците врз основа Покрај теоретските цели на обуките кои се однесуваат на теоретско на прашалникот кој бил дистрибуиран до нив при спроведувањето на совладување на предметната материја, обуките имаат за задача и веќе спомнатата Функционална анализа за Академијата.3 практично да ги оспособат македонските судии и обвинители за следење на процесот на извршување на конкретни пресуди преку пристап до Заради остварување на целите на обуките и придржување до релевантни информации за самите предмети или групи предмети, зацртаната методолошка рамка, се предлага обуките да се изведуваат вклучувајќи ги и поднесените акциски планови и извештаи од страна во помали групи кои би вклучувале од 15 до 25 учесници за да им се на државата, поднесоците на самите апликанти и/или невладини овозможи на сите учесници да земат активно учество во нив. Воедно, секој организации, односно другите заинтересирани субјекти, како и времените од модулите ќе се реализира во рамките на еден или повеќе наставни и финални резолуции и одлуки донесени од страна на КМ. Од тие причини, Курикулумот предвидува да биде посветено соодветно време и на запознавањето со HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Европа.2 3 Имено, согласно со резултатите од ова испитување, слушателите на почетна обука, нагласиле дека е потребно во обуката да биде повеќе застапена едукативната практика, а помалку теоријата (стр. 35). Од друга страна, испитаниците од редот на корисниците на континуираната обука во АСЈО, сметале дека се потребни уште повеќе практични вежби и 2 За целосен увид во датабазата пристапете на следниов линк: https://hudoc.exec.coe.int/. обука (стр. 54).

8 9  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

часови, кои се временски определени на начин што ќе овозможи доволно вкупно 14 наставни часа (4 часа теоретски дел и 10 часа практичен дел).4 време, како за презентација на планираните тематски содржини, така и Со оглед на тоа дека едно од прашањата кои треба да бидат обработени за отворена дискусија и анализа на избраните случаи. под точката 5. е токму извршувањето на одлуките на ЕСЧП, погодно би било 6 (шест) од предвидените 14 часа за оваа точка да бидат реализирани согласно со програмата од овој Курикулум.

Исто така, за судиите, обвинителите и останатите правосудни кадри, За структурата на модулите овој модул може да се реализира како дел од континуираната едукација на Академијата во рамките на еднодневно советување што ќе опфати 6 (шест) наставни часа во траење од 45 минути. Оттука, пожелно би било, Материјалот кој е предвидено да биде разгледуван во текот на почетниот модул (1) да биде вклучен во Kаталогот за задолжителна реализацијата на наставата во Академијата, е тематски поделен во две континуирана обука на АСЈО. главни тематски целини (два модули), и тоа: почетен модул (1) и напреден модул (2) кој има две варијанти, како два напредни специјализирани Притоа, почетниот модул (1) би можел да биде структуриран на модули (2.1. и 2.2.) кои се однесуваат на судиите и на стручните судски следниов начин: соработници и советници кои работат на граѓанска и управна (2.1.), односно кривична и прекршочна материја (2.2.). Втората варијанта МОДУЛ 1. А ВОВЕД ВО ИЗВРШУВАЊЕТО НА ПРЕСУДИТЕ НА од напредниот модул (2.2.) е применлива и за јавните обвинители и за ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА јавнообвинителските стручни соработници и советници. Инаку, секој МОДУЛ 1. Б СИСТЕМ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ И НАДЗОР НАД од овие модули се состои од неколку подмодули (означени со бројот ИЗВРШУВАЊЕТО НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ на модулот и А, Б или В), а кои се реализираат во рамките на еден или СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА неколку наставни часа. МОДУЛ 1. В ВИДОВИ МЕРКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА Почетниот модул (1) дава можност за воведување во проблематиката и стекнување на основни знаења во однос на меѓународно преземената обврска на државите за извршување на пресудите на ЕСЧП, видот на Напредниот модул (2) има за цел да овозможи продлабочување на мерки (поединечни и општи) за извршување на пресудите на ЕСЧП, знаењата на судиите, обвинителите и стручните кадри, вработени во националната нормативна рамка и институционалната структура за судовите и обвинителствата, кои веќе го поминале почетниот модул (1) извршување на пресудите на ЕСЧП, како и начинот на функционирање за извршување на пресудите на ЕСЧП. Оттука, тој е првенствено креиран на механизмот за надзор над извршувањето на пресудите на ЕСЧП со цел да биде интегриран во рамките на Kаталогот за задолжителна воспоставен од страна на Советот на Европа и отелотворен преку континуирана обука на АСЈО. неговиот КМ. Истовремено, при следење на почетниот модул учесниците на обуките ќе се стекнат и со основни вештини за правно пребарување Всушност, како што е и погореспомнато, овој модул има две варијанти, и следење на процесот на извршување на конкретни пресуди на ЕСЧП односно може да се спроведе во облик на два специјализирани модули, преку HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Европа. кои се замислени да одговорат на потребите на различните категории судии, обвинители и вработени во правосудниот сектор, во зависност од Поконкретно, тој би можел да се спроведе во рамките на 6 (шест) тоа дали избраните учесници на обуките претежно работат на граѓанска наставни часа од почетната обука, како составен дел од Модулот 3, кој се и управна или на кривична и прекршочна материја. однесува на Меѓународно право со акцент на ЕКЧП и на практиката на ЕСЧП, односно во склоп на наставните содржини за делот III Меѓународно- Инаку, е предвидено наставната програма (Курикулум) за секоја од правна заштита на правата на човекот во системот на Советот на Европа, варијантите на напредниот модул (2) да се реализира во рамките на 6 (шест) во точката 5. Европски суд за човекови права (ЕСЧП), за кој се предвидени 4 Програма за почетна обука во Академијата за судии и јавни обвинители „Павел Шатев“, теоретска настава 2022/2023, усвоена од Управниот одбор на Академијата на седницата одржана на 16 мај 2022 година, достапна на: https://jpacademy.gov.mk/wp-content/up- loads/2022/09/Programa_za_pocetna_obuka_teoretska_nastava_2022-2023.pdf, стр. 64

10 11  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

наставни часа во траење од 45 минути. Притоа, во рамките на наставните четиво на кое ќе можат да му се навратат во секој момент по завршувањето часови, кои се презентирани подолу, посебно внимание ќе биде обрнато на обуката кога при извршувањето на секојдневните работни задачи, ќе на специфичните предизвици врзани за извршувањето на пресудите се соочат со некакво прашање или дилема врзани со проблематиката на во граѓанските и управните, односно во кривичните и прекршочните извршување на пресудите на ЕСЧП. предмети, со посебен акцент на македонските предмети пред ЕСЧП. Освен тоа, во Курикулумот се дава насока и во однос на релевантното Напредниот модул за извршување на пресудите на ЕСЧП во домашно законодавство и релевантните меѓународни правни инструменти граѓанските и во управните предмети (2.1.) e структуриран на следниов кои содржат извесни стандарди што се однесуваат на темата и прашањата начин: кои се разгледуваат во рамките на определен наставен час.

МОДУЛ 2.1. А ПОВТОРУВАЊЕ НА ПОСТАПКИТЕ ПО ПРЕСУДА Конечно, кога е тоа потребно, на крајот на приказот на секој наставен НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО час, односно на неколку последователни наставни часови (во случај кога е ГРАЃАНСКИТЕ И ВО УПРАВНИТЕ ПРЕДМЕТИ предвидено определена тематска целина, со оглед на нејзината обемност, МОДУЛ 2.1. Б ОПШТИ МЕРКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ да биде опфатена во текот на повеќе од еден наставен час) се дава и НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО преглед на неколку позначајни предмети за кои ЕСЧП донел пресуда ГРАЃАНСКИТЕ И ВО УПРАВНИТЕ ПРЕДМЕТИ или, во поретки случаи, одлука. Имено, станува збор за предмети кои се издвоени како референтни во богатата практика на ЕСЧП, бидејќи со нив МОДУЛ 2.1. В АНАЛИЗА НА СЛУЧАЈ се воспоставуваат стандарди од значење за темата којашто е предмет на определен модул и којашто се обработува во склоп на даден наставен час, Напредниот модул за извршување на пресудите на ЕСЧП во односно на неколку наставни часа. При селекцијата на предметите, се кривичните и во прекршочните предмети (2.2.) e структуриран на водеше сметка тие да претставуваат прецеденти на ниво на ЕСЧП или да следниов начин: имаат особена важност во контекстот на судската практика на ЕСЧП, која произлегла од поднесените апликации во македонските случаи. Поретко МОДУЛ 2.2. А ПОВТОРУВАЊЕ НА ПОСТАПКИТЕ ПО ПРЕСУДА се истакнати и неколку одлуки од домашната судска практика. НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО КРИВИЧНИТЕ И ВО ПРЕКРШОЧНИТЕ ПРЕДМЕТИ Исто така, во однос на секој наставен час, односно на сите наставни МОДУЛ 2.2. Б ОПШТИ МЕРКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ часови каде што е тоа релевантно, се упатува и на поднесоците до КМ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО (акциски планови и/или акциски извештаи на државата или на поднесоците КРИВИЧНИТЕ И ВО ПРЕКРШОЧНИТЕ ПРЕДМЕТИ од страна на апликантите или другите заинтересирани субјекти) кои се непосредно поврзани со процесот на извршување на конкретна пресуда МОДУЛ 2.2. В АНАЛИЗА НА СЛУЧАЈ или група пресуди на ЕСЧП донесени во македонските предмети. Сепак, тие не се наведуваат поединечно туку само се дава општа напомена дека Содржината на секој од наставните часови кои го сочинуваат тие се посочени во соодветната публикација на ЕСЧП (кога станува збор почетниот модул (1), односно напредниот модул (2), е детално разработена за општите мерки за извршување на пресудите) и достапни преку HUDOC- и изложена во продолжението на овој наставен план и програма EXEC датабазата на Советот на Европа. (Курикулум). Притоа, се прикажани темите кои треба да бидат покриени во рамките на секој наставен час, од секој поединечен модул, предметите Воедно, во однос на некои од наставните часови, се дава и насока кои би биле анализирани, како и релевантната литература, односно за користење на одредени веб-страници како извор на податоци и работните материјали и документи кои се поврзани со дадените теми. информации кои се поврзани со темата што се обработува на тој наставен час или на неколку последователни наставни часови. Така, во поглед на секој наставен час, зависно од темите кои се обработуваат во него, се упатува на една или на неколку публикации од Инаку, листата на релевантни закони и меѓународни правни акти, трилогијата во издание на Мисијата на ОБСЕ во Скопје каде што може да како и на референтни предмети на кои се упатува во овој курикулум, не се најдат подетални информации за односната тема, кои се корисни како е исцрпена, така што таа може и понатаму да се надополнува и ажурира, за самиот предавач при подготовката на обуката, така и за учесниците во следејќи ја динамиката на постојано усвојување на нови закони, односно на обуката. Ним овие публикации можат да им послужат како дополнително законски измени и дополнувања на национално ниво или на збогатување

12 13  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

на нормативната рамка на Советот на Европа, како и имајќи го предвид донесувањето на нови пресуди, односно одлуки на ЕСЧП, при што, некои од нив, се јавуваат како особено релевантни и оттука, би требало да бидат разгледувани и во рамките на обуките на АСЈО. ПОЧЕТЕН МОДУЛ (1) Секако, постојаното ажурирање на овој Курикулум со нови материјали, како литература неопходна за подготовка и спроведување на обуките од страна на предавачите, како и за консултирање од страна на слушателите на почетната обука и учесниците на континуираната едукација на МОДУЛ 1. А ВОВЕД ВО ИЗВРШУВАЊЕТО НА ПРЕСУДИТЕ НА Академијата, останува голем предизвик со кој, пред сѐ, треба да се ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА справуваат предавачите кои се ангажирани од страна на АСЈО за водење на едукативниот процес во областа на извршувањето на пресудите на ЕСЧП. ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: 1 НАСТАВЕН ЧАС – 45 МИНУТИ

„ Примена на метод на т.н. „бура на идеи“ – споделување на претходни познавања и искуства на учесниците на обуката со извршувањето на пресудите на ЕСЧП како вовед во часот

ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: „ Принципот на супсидијарност како темелно начело на конвенцискиот систем за заштита на човековите слободи и права; „ Обврска за задолжително извршување на пресудите, која произлегува од членот 46 од Европската конвенција за човекови права; „ Поимно разграничување помеѓу поединечните (индивидуални) и општите (генерални) мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Деклараторна природа на пресудите на ЕСЧП; „ Укажувања во пресудите на ЕСЧП со кои е констатирана повреда на ЕКЧП во однос на мерките кои треба да бидат преземени во насока на извршување на пресудите; „ Степен на слобода (дискреција) на надлежните државни власти во однос на изборот на мерките за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Надзорна улога на КМ во процесот на извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Постапка за прекршување од членот 46 став 4 од ЕКЧП.

14 15  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ „ Разлики во однос на извршувањето на одлуките за пријателски РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ спогодби и унилатерални декларации и надзорот над нивното извршување; „ Правила на Комитетот на министри за надзор над извршувањето на „ Времени и конечни (финални) резолуции и одлуки како акти на КМ пресудите и на условите за пријателско спогодување [Rules of the учество на апликантите и на другите заинтересирани субјекти во Committee of Ministers for the supervision of the execution of judgments надзорот на процесот на извршување на пресудите на ЕСЧП; and of the terms of friendly settlements, adopted by the Committee of „ Правно пребарување преку HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Ministers on 10 May 2006 at the 964th meeting of the Ministers’ Deputies Европа (https://hudoc.exec.coe.int/) and amended on 18 January 2017 at the 1275th meeting of the Ministers’ Deputies].5 „ Публикација „Извршување на пресудите на Европскиот суд за ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ човекови права – механизмот при Советот на Европа и националниот институционален контекст“ на Мисијата на ОБСЕ во Скопје РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ „ Правила на Комитетот на министри за надзор над извршувањето на пресудите и на условите за пријателско спогодување [Rules of the Committee of Ministers for the supervision of the execution of judgments МОДУЛ 1. Б СИСТЕМ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ И НАДЗОР НАД and of the terms of friendly settlements, adopted by the Committee of ИЗВРШУВАЊЕТО НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ Ministers on 10 May 2006 at the 964th meeting of the Ministers’ Deputies СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА and amended on 18 January 2017 at the 1275th meeting of the Ministers’ Deputies].6 „ Водич за пишување на акциони планови и акциони извештаи за ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: извршувањето на пресудите на Европскиот суд за човекови права7 „ Публикација „Извршување на пресудите на Европскиот суд за 3 (ТРИ) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ, ОД КОИ: човекови права – механизмот при Советот на Европа и националниот институционален контекст“ на Мисијата на ОБСЕ во Скопје „ 2 (два) часа посветени на системот за надзор над извршувањето на пресудите на ЕСЧП на Советот на Европа и „ 1 (еден) час посветен на националниот систем за извршување на 3 час од Модул 1. Б пресудите на ЕСЧП. ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: 1 и 2 час од Модул 1. Б „ Нормативната рамка на Советот на Европа за извршување на пресудите на ЕСЧП; ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: „ Националната, правната и институционалната рамка за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Реформа на системот за надзор над извршувањето на пресудите на „ Состав, улога и надлежности на Меѓуресорската комисија за ЕСЧП; извршување на одлуките на ЕСЧП; „ Систем на акциони планови и акциони извештаи; „ Систем на „две ленти“ – стандарден и зајакнат надзор;

6 https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2020/10/%D0%9F%D1%80%D0%B0 %D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9A%D0%BE%D0%B- C%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B8%D0%B- 5 Достапни на македонски на: https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2020/10/%D0% D%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8.pdf 9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9A%D0% 7 Guide for the drafting of action plans and reports for the execution of judgments of the Euro- BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B8%D0%B- pean Court of Human Rights, достапен на: https://rm.coe.int/guide-drafting-action-plans-re- D%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8.pdf ports-en/1680592206

16 17  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

„ Практичното функционирање на системот за координација на МОДУЛ 1. В ВИДОВИ МЕРКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА процесот на извршување на пресудите на ЕСЧП на национално ниво; „ Вклученоста на Постојаната анкетна комисија за заштита на слободите и правата на граѓанинот при Собранието во процесот на извршување на пресудите на ЕСЧП на национално ниво. ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: 2 (ДВА) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ, И ТОА: ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ „ 1 (еден) час посветен на поединечните (индивидуални) и општите (генерални) мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП и „ Препорака CM/Rec(2008)2 на Комитетот на министри до државите „ 1 (еден) час посветен на повторувањето на постапките по пресуда на членки за ефикасен домашен капацитет за брзо извршување на ЕСЧП со која е констатирана повреда на ЕКЧП како форма на restitutio пресудите на Европскиот суд за човекови права [Recommendation CM/ in integrum. Rec(2008)2 of the Committee of Ministers to Member States on efficient domestic capacity for rapid execution of judgments of the European Court of Human Rights, adopted by the Committee of Ministers on 6 February 1 час од Модул 1. В 2008 at its 1017th Session] „ Закон за застапување на Република Македонија пред Европскиот суд ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: за човекови права („Службен весник на Република Македонија“ бр. 67/2009, 88/2014 и 83/2018) „ Поимно разграничување помеѓу поединечните (индивидуални) и „ Закон за извршување на одлуките на Европскиот суд за човекови општите (генерални) мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП; права („Службен весник на Република Македонија“ бр. 67/2009) и „ Обврска за исплата на правичен надоместок (обесштетување) за Закон за изменување и дополнување на Законот за извршување на претрпената (не)материјална штета од страна на апликантите согласно одлуките на Европскиот суд за човекови права („Службен весник на со членот 41 од ЕКЧП; Република Македонија“ бр. 43/2014), со кој се менува членот 8 став 1 „ Други поединечни мерки за извршување на пресудите; од Законот за извршување на одлуките на Европскиот суд за човекови „ Видови општи мерки за извршување на пресудите; права („Службен весник на Република Македонија“ бр. 67/2009) „ Пилот-пресуди/одлуки и системски проблеми како извор на „ Деловник за работа на Meѓуресорската комисија за извршување на повторувачки повреди на ЕКЧП и повод за прибегнување кон општите одлуките на Европскиот суд за човекови права8 мерки за извршување на пресудите; „ Публикација „Извршување на пресудите на Европскиот суд за „ Системски промени поврзани со извршувањето на пресудите на ЕСЧП човекови права – механизмот при Советот на Европа и националниот во македонските предмети. институционален контекст“ на Мисијата на ОБСЕ во Скопје „ Веб-страницата на Бирото за застапување пред Европскиот суд за човекови права (https://biroescp.gov.mk/) ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ „ Закон за извршување на одлуките на Европскиот суд за човекови права („Службен весник на Република Македонија“ бр. 67/2009) и Закон за изменување и дополнување на Законот за извршување на одлуките на Европскиот суд за човекови права („Службен весник на Република Македонија“ бр. 43/2014), со кој се менува членот 8 став 1 од Законот за извршување на одлуките на Европскиот суд за човекови права („Службен весник на Република Македонија“ бр. 67/2009) 8 https://biroescp.gov.mk/wp-content/uploads/2016/12/%D0%94%D0%B5%D0%B- B%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0% „ Публикација „Извршување на пресудите на Европскиот суд за 9A-%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD- човекови права – механизмот при Советот на Европа и националниот -%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82.pdf институционален контекст“ на Мисијата на ОБСЕ во Скопје

18 19  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

„ Публикација „Пораките од Стразбур за Скопје – патоказ за општите „ Закон за парничната постапка („Службен весник на Република мерки за извршување на пресудите на Европскиот суд за човекови Македонија“ бр. 79/2005, 110/2008, 83/2009, 116/2010 и 124/2015), член права во предметите од Северна Македонија“ на Мисијата на ОБСЕ во 400 Скопје „ Закон за кривичната постапка („Службен весник на Република „ Публикација „Поединечните мерки за извршување на пресудите Македонија“ бр. 150/2010, 100/2012, 142/2016 и 198/2018), член 449 на Европскиот суд за човекови права како индивидуализација на „ Закон за управните спорови („Службен весник на Република Северна извршувањето со посебен осврт на повторувањето на постапките“ на Македонија“ бр. 96/2019), член 82 Мисијата на ОБСЕ во Скопје „ Закон за вонпарничната постапка („Службен весник на Република Македонија“ бр. 09/2008), член 33 став 1 „ Публикација „Поединечните мерки за извршување на пресудите 2 час од Модул 1. В на Европскиот суд за човекови права како индивидуализација на извршувањето со посебен осврт на повторувањето на постапките“ на ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: Мисијата на ОБСЕ во Скопје

„ Повторување на постапките по пресуда на ЕСЧП со која е констатирана повреда на ЕКЧП како форма на restitutio in integrum; СУДСКАТА ПРАКТИКА НА ЕСЧП „ Препорака CM/Rec(2008)2 на Комитетот на министри до државите членки за ефикасен домашен капацитет за брзо извршување на „ Bochan v. Ukraine (no. 2) [GC], no. 22251/08, ECHR 2015 пресудите на Европскиот суд за човекови права [Recommendation CM/ „ Verein gegen Tierfabriken Schweiz (VgT) v. Switzerland (no. 2) [GC], Rec(2008)2 of the Committee of Ministers to Member States on efficient no. 32772/02 domestic capacity for rapid execution of judgments of the European Court „ Фетаовски, бр. 10649/03, пресуда од 19 јуни 2008 година of Human Rights, adopted by the Committee of Ministers on 6 February „ Фетаовски, бр. 71962/10, Преглед на фактите (Statement of Facts)10 од 19 2008 at its 1017th Session]; мај 2015 година „ Повторувањето на постапките по пресуда на ЕСЧП со која е констатирана „ Фетаовски, бр. 71962/10, одлука од 23 февруари 2016 година повреда на ЕКЧП во македонското процесно законодавство; „ Jeronovičs v. Latvia [GC], no. 44898/10, 5 July 2016 „ Постапката по барањето за повторување на домашните судски постапки по пресуда на ЕСЧП како основ за нова постапка пред ЕСЧП; „ Повторување на постапките по одлука на ЕСЧП за унилатерална декларација.

ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ „ Препорака бр. R (2000) 2 на Советот на Европа за повторно разгледување или повторно отворање на судската постапка за одредени случаи на национално ниво по пресуда на Европскиот суд за човекови права [Recommendation No. R(2000)2 on the re-examination or reopening of certain cases at domestic level following judgments of the European Court of Human Rights, adopted by the Committee of Ministers on 19 January 2000 at the 694th meeting of the Ministers’ Deputies]9

9 Преводот на оваа Препорака на македонски јазик, кој беше изработен со поддршка на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, е прикачен како анекс кон третиот дел од трилогијата насловен „Поединечните мерки за извршување на пресудите на Европскиот суд за човекови права како индивидуализација на извршувањето со посебен осврт на повторувањето на постапките“. 10 https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-155315

20 21  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ „ Закон за парничната постапка („Службен весник на Република НАПРЕДЕН МОДУЛ (2) Македонија“ бр. 79/2005, 110/2008, 83/2009, 116/2010 и 124/2015), член 400 „ Закон за управните спорови („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 96/2019), член 82 НАПРЕДЕН МОДУЛ (2.1.): „ Закон за вонпарничната постапка („Службен весник на Република ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА Македонија“ бр. 09/2008), член 33 став 1 ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО ГРАЃАНСКИТЕ И ВО УПРАВНИТЕ ПРЕДМЕТИ „ Публикација „Поединечните мерки за извршување на пресудите на Европскиот суд за човекови права како индивидуализација на МОДУЛ 2.1. А ПОВТОРУВАЊЕ НА ПОСТАПКИТЕ ПО ПРЕСУДА извршувањето со посебен осврт на повторувањето на постапките“ на НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО Мисијата на ОБСЕ во Скопје ГРАЃАНСКИТЕ И ВО УПРАВНИТЕ ПРЕДМЕТИ

СУДСКАТА ПРАКТИКА НА ЕСЧП ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: „ Bochan v. Ukraine (no. 2) [GC], no. 22251/08, ECHR 2015 2 (ДВА) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ „ Примена на методот т.н. „бура на идеи“ – споделување на претходни СУДСКАТА ПРАКТИКА НА ЕСЧП И ПРАКТИКАТА НА познавања и искуства на учесниците на обуката со постапување по барања за повторување на постапките по пресуда на ЕСЧП во која е ДОМАШНИТЕ СУДОВИ ВО ВРСКА СО ПРЕДМЕТИТЕ: констатирана повреда на ЕКЧП Граѓански предмети ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: „ Фетаовски, бр. 10649/03, пресуда од 19 јуни 2008 година „ Фетаовски, бр. 71962/10, Преглед на фактите (Statement of Facts)11 од 19 „ Донесувањето на пресуда на ЕСЧП со која е констатирана повреда на мај 2015 година ЕКЧП, како посебен основ за повторување на постапките предвиден во „ Фетаовски, бр. 71962/10, одлука од 23 февруари 2016 година Законот за парничната постапка и во Законот за управните спорови; „ Спасовски, бр. 45150/05, пресуда од 10 јуни 2010 година „ Предизвици при повторувањето на домашните судски постапки во „ Бајалџиев, бр. 4650/06, пресуда од 25 октомври 2011 година граѓанските и во управните предмети со посебен осврт кон начелото „ Наумоски, бр. 25248/05, пресуда од 27 ноември 2012 година на пресудена работа (res judicata), начелото на правна сигурност, „ Велинов, бр. 16880/08, пресуда од 19 септември 2013 година заштитата на трети лица кои дејствувале со добра верба (bona fide) и „ Стрезовски и други, бр. 14460/16 и 7 други апликации, пресуда од 27 легитимните интереси на трети лица; февруари 2020 година „ Постапката по барањето за повторување на домашните судски постапки по пресуда на ЕСЧП како основ за нова постапка пред ЕСЧП – релевантна судска практика на ЕСЧП; „ Релевантна домашна судска практика за повторување на граѓанските и управните постапки по пресуда на ЕСЧП и по одлука на ЕСЧП за унилатерална декларација.

11 Достапен на англиски јазик на: https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-155315

22 23  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

„ Спировски, бр. 60266/14, одлука за унилатерална декларација од 12 „ Законските интервенции како општа мерка за извршување на февруари 2019 година12, Решение 2 П4-6/13а на Основниот граѓански пресудите на ЕСЧП; суд од 9 јули 2019 година и Пресуда ГЖ бр. 702/20 на Апелациониот суд „ Промените во судската и административната практика како општа Скопје од 2 септември 2020 година мерка за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Проданов, бр. 73087/12, пресуда од 10 јуни 2021 година „ Други општи мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Клучни предизвици при спроведувањето на општите мерки за Управни предмети извршување на пресудите на ЕСЧП во македонските граѓански и управни предмети кои се однесуваат на правото на почитување на „ Миткова, бр. 48386/09, пресуда од 15 октомври 2015 година приватниот и семејниот живот (член 8 од ЕКЧП) и правото на мирно „ Карајанов, бр. 2229/15, пресуда од 6 април 2017 година уживање на сопственоста (член 1 од Протоколот бр. 1 кон ЕКЧП). „ Милчин и Псалтиров, бр. 17607/15 и 32576/15, одлука за унилатерална декларација од 16 септември 2021 година

Предмети под надзор на Комитетот на министри ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ „ Поднесоци до КМ (акциони планови и/или акциони извештаи поднесени од страна на државата, поднесоци од апликантите или „ Публикација „Пораките од Стразбур за Скопје – патоказ за општите други заинтересирани субјекти), како и резолуции и одлуки на КМ мерки за извршување на пресудите на Европскиот суд за човекови во однос на сите гореспоменати пресуди на ЕСЧП во македонски права во предметите од Северна Македонија“ на Мисијата на ОБСЕ во предмети, достапни преку HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Скопје Европа (https://hudoc.exec.coe.int/). „ HUDOC-EXEC датабаза на Советот на Европа (https://hudoc.exec.coe. int/).

МОДУЛ 2.1. Б ОПШТИ МЕРКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО СУДСКАТА ПРАКТИКА НА ЕСЧП ГРАЃАНСКИТЕ И ВО УПРАВНИТЕ ПРЕДМЕТИ „ Митови, бр. 53565/13, пресуда од 16 април 2015 година „ Олури, бр. 3368/18, пресуда од 16 јануари 2020 година „ X., бр. 29683/16, пресуда од 17 јануари 2019 година ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: „ Стрезовски и други, бр. 14460/16 и 7 други апликации, пресуда од 27 февруари 2020 година 2 (ДВА) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ „ Јакимовски и Кари превоз, бр. 51599/11), пресуда од 14 ноември 2019 година

ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: Предмети под надзор на Комитетот на министри „ Превентивна димензија на општите мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Поднесоци до КМ (акциони планови и/или акциони извештаи поднесени од страна на државата, поднесоци од апликантите или од 12 На пример, во врска со оваа одлука на ЕСЧП, треба да се земат предвид следниве одлуки други заинтересирани субјекти), како и резолуции и одлуки на КМ на домашните судови: Решение 2 П4-6/13а на Основниот граѓански суд од 9 јули 2019 година во однос на сите гореспомнати пресуди на ЕСЧП. За повеќе детали, и Пресуда ГЖ бр. 702/20 на Апелациониот суд Скопје од 2 септември 2020 година. Во однос види во соодветните делови од публикацијата „Пораките од Стразбур на останатите македонски предмети пред ЕСЧП наведени во листата погоре, од обучувачот, за Скопје – патоказ за општите мерки за извршување на пресудите односно од предавачот, се очекува самиот да ја прибави соодветната домашна судска практика од која можат да се извлечат извесни заклучоци по однос на постапувањето на на Европскиот суд за човекови права во предметите од Северна домашните судови по поднесениот предлог за повторување на постапката по пресуда на Македонија“, како и во HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Европа ЕСЧП или по одлука на ЕСЧП за унилатерална декларација. (https://hudoc.exec.coe.int/).

24 25  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

МОДУЛ 2.1. В АНАЛИЗА НА СЛУЧАЈ НАПРЕДЕН МОДУЛ (2.2.): ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО КРИВИЧНИТЕ И ВО ПРЕКРШОЧНИТЕ ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: ПРЕДМЕТИ

2 (ДВА) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ МОДУЛ 2.2. А ПОВТОРУВАЊЕ НА ПОСТАПКИТЕ ПО ПРЕСУДА НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО КРИВИЧ-НИТЕ И ВО ПРЕКРШОЧНИТЕ ПРЕД-МЕТИ

РЕЗИМЕ НА МОДУЛОТ Во рамките на овој модул, детално ќе биде анализиран процесот ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: на извршување на пресудите на ЕСЧП во однос на еден од предметите, односно во однос на една од групите предмети кои се спомнуваат во 2 (ДВА) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ претходниот модул 2.1. Б, по избор на предавачот. „ Примена на метод на т.н. „бура на идеи“ – споделување на претходни Притоа, од учесниците ќе биде побарано да ги прочитаат акционите познавања и искуства на учесниците на обуката (судии и стручни судски планови и/или акциониот извештај поднесени од страна на државата во соработници и советници) со постапување по барања за повторување кој се наведени планираните, односно преземените поединечни и општи на постапките по пресуда на ЕСЧП во која е констатирана повреда на мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП. Дополнително, тие ќе треба ЕКЧП. да ги погледнат и останатите релевантни материјали, како поднесоци од апликантите или од други заинтересирани субјекти до КМ и резолуции и одлуки на КМ (доколку ги има) кои се од значење за процесот на извршување на анализираниот предмет, односно група предмети и се ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: достапни преку HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Европа. „ Донесувањето на пресуда на ЕСЧП со која е констатирана повреда на Понатаму, тие ќе треба да развијат дискусија по однос на мерките кои ЕКЧП, како посебен основ за повторување на постапките предвидени биле преземени, односно мерките кои се планира да бидат спроведени од во Законот за кривичната постапка; страна на државата, како и за главните предизвици со кои би биле соочени „ Предизвици при повторувањето на домашните судски постапки државата и судството во процесот на извршување на анализираната во кривичните и во прекршочните предмети, со посебен осврт кон пресуда, односно група пресуди. начелото на пресудена работа (res judicata), начелото на правна сигурност (правосилноста на пресудата и настапувањето на Во таа смисла, од учесниците се очекува и самите да предлагаат застареноста), начелото ne bis in idem (забрана за двојно судење или чекори и активности (доколку тоа го дозволува видот на констатираната казнување за истата правна работа), презумпцијата на невиност, пресуда на ЕСЧП во конкретниот случај) со кои би се придонело кон забраната за менување кон полошо (reformatio in pejus) и начелото поефективно извршување на анализираната пресуда, односно група beneficium cohaesionis (привилегија на здружување); пресуди. На тој начин, учесниците на обуката би можеле и практично „ Постапката по барањето за повторување на домашните судски да го демонстрираат стекнатото знаење во текот на специјализираниот постапки по пресуда на ЕСЧП, како основ за нова постапка пред ЕСЧП модул 2.1. за напредна обука на судиите и стручните судски соработници – релевантна судска практика на ЕСЧП; и советници, кои постапуваат по предмети во граѓанската и во управната „ Релевантна домашна судска практика за повторување на кривичните материја. и прекршочните постапки по пресуда на ЕСЧП.

Напомена: Во однос на модулот 2.1. В, може да се користат истите документи, работни материјали и други ресурси за учење, како и судската практика на ЕСЧП и материјалите за предметите под надзор на Комитетот на министри на кои се упатува во модулот 2.1. Б од овој Курикулум.

26 27  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ „ Поднесоци до КМ (акциони планови и/или акциони извештаи РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ поднесени од страна на државата, поднесоци од апликантите или други заинтересирани субјекти), како и резолуциии и одлуки на „ Закон за кривичната постапка („Службен весник на Република КМ во однос на сите гореспомнати пресуди на ЕСЧП во македонски Македонија“ бр. 150/2010, 100/2012, 142/2016 и 198/2018), член 449 предмети, достапни преку HUDOC-EXEC датабазата на Советот на „ Публикација „Поединечните мерки за извршување на пресудите Европа (https://hudoc.exec.coe.int/). на Европскиот суд за човекови права, како индивидуализација на извршувањето, со посебен осврт на повторувањето на постапките“ на Мисијата на ОБСЕ во Скопје МОДУЛ 2.2. Б ОПШТИ МЕРКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА ВО КРИВИЧНИТЕ И ВО ПРЕКРШОЧНИТЕ ПРЕДМЕТИ СУДСКАТА ПРАКТИКА НА ЕСЧП „ Yaremenko v. Ukraine (no. 2), no. 66338/09, 30 April 2015 „ Serrano Contreras v. Spain (no. 2), no. 2236/19, 26 October 2021 ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: „ Moreira Ferreira v. Portugal (no. 2) [GC], no. 19867/12, § 87, 11 July 2017 2 (ДВА) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ Судската практика на ЕСЧП и практиката на домашните судови во врска со предметите:13 ТЕМИ ЗА ОБРАБОТКА: „ Демерџиева и други, бр. 19315/06, пресуда од 10 јуни 2010 година „ Митров, бр. 45959/09, пресуда од 2 септември 2016 година „ Превентивна димензија на општите мерки за извршување на пресудите „ Настеска, бр. 23152/05, пресуда од 27 мај 2010 година на ЕСЧП; „ Атанасов, бр. 22745/06, пресуда од 17 февруари 2011 година „ Законските интервенции како општа мерка за извршување на „ Ефтимов, бр. 59974/08, пресуда од 2 јули 2015 година пресудите на ЕСЧП; „ Атанасов (бр. 2), бр. 41188/06, пресуда од 19 април 2011 година „ Промените во судската и административната практика како општа „ Трампевски, бр. 4570/07, пресуда од 10 јули 2012 година мерка за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Иљази, бр. 56539/08, пресуда од 3 октомври 2013 година „ Други општи мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП; „ Пападакис, бр. 50254/07, пресуда од 26 февруари 2013 година „ Клучни предизвици при спроведувањето на општите мерки за „ Душко Ивановски, бр. 10718/05, пресуда од 24 април 2014 година извршување на пресудите на ЕСЧП во македонските кривични „ Смичковски, бр. 15477/14, пресуда од 5 јули 2018 година предмети, кои се однесуваат на забраната на мачење (член 3 од „ Асани, бр. 27962/10, пресуда од 1 февруари 2018 година ЕКЧП), правото на слобода и безбедност (член 5 од ЕКЧП) и правото на „ Зибери, бр. 2166/15, пресуда од 6 јуни 2019 година правично судење (член 6 од ЕКЧП). „ Бошкоски, бр. 71034/13, пресуда од 4 јуни 2020 година „ Јаневски, бр. 30259/15, пресуда од 19 ноември 2020 година

Предмети под надзор на Комитетот на министри ДОКУМЕНТИ, РАБОТНИ МАТЕРИЈАЛИ И ДРУГИ РЕСУРСИ ЗА УЧЕЊЕ „ Публикација „Пораките од Стразбур за Скопје – патоказ за општите мерки за извршување на пресудите на Европскиот суд за човекови права во предметите од Северна Македонија“ на Мисијата на ОБСЕ во Скопје 13 Во однос на наведените македонски предмети пред ЕСЧП, од обучувачот, односно од предавачот, се очекува самиот да ја прибави соодветната домашна судска практика од која „ HUDOC-EXEC датабаза на Советот на Европа (https://hudoc.exec.coe. можат да се извлечат извесни заклучоци по однос на постапувањето на домашните судови int/). по поднесениот предлог за повторување на постапката по пресуда на ЕСЧП.

28 29  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

СУДСКАТА ПРАКТИКА НА ЕСЧП/ ПРЕДМЕТИ ПОД МОДУЛ 2.2. В АНАЛИЗА НА СЛУЧАЈ НАДЗОР НА КОМИТЕТОТ НА МИНИСТРИ „ Поднесоци до КМ (акциони планови и/или акциони извештаи поднесени од страна на државата, поднесоци од апликантите или ВРЕМЕ ЗА РЕАЛИЗАЦИЈА: други заинтересирани субјекти), како и резолуции и одлуки на КМ во 2 (ДВА) НАСТАВНИ ЧАСА ОД 45 МИНУТИ однос на следниве предмети, односно групи предмети: „ Група предмети КИТАНОВСКИ И ХАЈРУЛАХУ: Китановски, бр. 15191/12, пресуда од 22 јануари 2015 година; Илиевска, бр. 20136/11, пресуда од 7 мај 2015 година; Андоновски, 24312/10, пресуда од 23 јули РЕЗИМЕ НА МОДУЛОТ: 2015 година; Хајрулаху, бр. 7537/07, пресуда од 29 октомври 2015 година; Аслани, бр. 24058/13, пресуда од 10 декември 2015 година; Х и Y, бр. Во рамките на овој модул, детално ќе биде анализиран процесот 173/17, пресуда од 5 ноември 2020 година; Трендафиловски, бр. 59119/15, на извршување на пресудите на ЕСЧП во однос на еден од предметите, пресуда од 17 декември 2020 година и Мемедов, бр. 31016/17, пресуда од односно во однос на една од групите предмети кои се спомнуваат во 24 јуни 2021 година претходниот модул 2.2. Б, по избор на предавачот. „ Група предмети ВАСИЛКОСКИ И ДРУГИ: Василкоски бр. 28169/08, пресуда од 28 октомври 2010 година; Миладинов, бр. 46398/09, пресуда Притоа, од учесниците ќе биде побарано да ги прочитаат акционите од 24 април 2014 година; Рамковски бр. 33566/11, пресуда од 8 февруари планови и/или акциониот извештај поднесени од страна на државата во 2018 година; Сејдији бр. 8784/11, пресуда од 7 јуни 2018 година кој се наведени планираните, односно преземените поединечни и општи „ Група предмети НАСТЕСКА: Настеска, бр. 23152/05, пресуда од 27 мерки за извршување на пресудите на ЕСЧП. Дополнително, тие ќе треба мај 2010 година; Атанасов, бр. 22745/06, пресуда од 17 февруари 2011 да ги погледнат и останатите релевантни материјали, како поднесоци од година и Ефтимов, бр. 59974/08, пресуда од 2 јули 2015 година апликантите или од другите заинтересирани субјекти до КМ и резолуции „ Група предмети АТАНАСОВ (бр.2): Атанасов (бр. 2), бр. 41188/06, и одлуки на КМ (доколку ги има), кои се од значење за процесот на пресуда од 19 април 2011 година; Трампевски, бр. 4570/07, пресуда од 10 извршување на анализираниот предмет, односно група предмети и се јули 2012 година; Иљази, бр. 56539/08, пресуда од 3 октомври 2013 година; достапни преку HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Европа. Пападакис, бр. 50254/07, пресуда од 26 февруари 2013 година; Душко Ивановски, бр. 10718/05, пресуда од 24 април 2014 година; Смичковски, Понатаму, тие ќе треба да развијат дискусија по однос на мерките кои бр. 15477/14, пресуда од 5 јули 2018 година; Асани, бр. 27962/10, пресуда биле преземени, односно мерките кои се планира да бидат спроведени од од 1 февруари 2018 година; Зибери, бр. 2166/15, пресуда од 6 јуни 2019 страна на државата, како и за главните предизвици со кои би биле соочени година; Бошкоски, бр. 71034/13, пресуда од 4 јуни 2020 година; Јаневски, државата и судството во процесот на извршување на анализираната бр. 30259/15, пресуда од 19 ноември 2020 година пресуда, односно група пресуди. „ Андоноски, бр. 16225/08, пресуда од 17 декември 2015 година „ Василевски, бр. 22653/08, пресуда од 28 април 2016 година Во таа смисла, од учесниците се очекува и самите да предлагаат чекори „ Анастасов, бр. 46082/14, пресуда од 26 септември 2019 година и Анев и и активности (доколку тоа го дозволува видот на констатираната пресуда Најдовски, бр. 17807/15 и 17893/15, пресуда од 3 септември 2020 година на ЕСЧП во конкретниот случај) со кои би се придонело кон поефективно „ Трајковски и Чиповски, бр. 53205/13 и 63320/13, пресуда од 13 февруари извршување на анализираната пресуда, односно група пресуди. На тој 2020 година начин, учесниците на обуката (судии и стручни судски соработници и „ Ј.М. и А.Т., бр. 79783/13, пресуда од 22 октомври 2020 година советници кои постапуваат по предмети во кривичната и во прекршочната За повеќе детали, види во соодветните делови од публикацијата материја, како и обвинители и јавнообвинителски стручни соработници „Пораките од Стразбур за Скопје – патоказ за општите мерки за извршување и советници) би можеле и практично да го демонстрираат стекнатото на пресудите на Европскиот суд за човекови права во предметите од знаење во текот на специјализираниот модул 2.2. за напредна обука. Северна Македонија“, како и во HUDOC-EXEC датабазата на Советот на Европа (https://hudoc.exec.coe.int/). Напомена: Во однос на модулот 2.2. В, може да се користат истите документи, работни материјали и други ресурси за учење, како и судската практика на ЕСЧП и материјалите за предметите под надзор на Комитетот на министри на кои се упатува во модулот 2.2. Б од овој Курикулум.

30 31  НАСТАВЕН ПЛАН (КУРИКУЛУМ) ЗА ОБУКИ ЗА ИЗВРШУВАЊЕ НА ПРЕСУДИТЕ НА ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

– Покрај сите други македонски предмети пред ЕСЧП спомнати во модулот 2.2. Б, кои допираат прашања врзани за преземање мерки од општ (генерален) карактер, останува можноста, зависно од мислењето на предавачот и од интересот на учесниците на обуката, да биде разгледан и предметот Л. Р., бр. 38067/15, пресуда од 23 јануари 2020 година, заедно со соодветните поднесоци до КМ (акциони планови и/или акциони извештаи поднесени од страна на државата, поднесоци од апликантите или од други заинтересирани субјекти), како и резолуциите и одлуките на КМ во контекст на сите гореспомнатите предмети, достапни преку HUDOC- EXEC датабазата на Советот на Европа (https://hudoc.exec.coe.int/).

32 Мисија на ОБСЕ во Скопје Булевар 8-ми Септември бр. 16, 1000 Скопје e-mail: info-MK@osce.org website: http://www.osce.org/mission-to-skopje