Gazeta “Panorama”, 2 nëntor 2006
INTERVISTA/Ambasadori i OSBE-së, Pavel Vacek, flet për “Panorama” për situatën në prag të zgjedhjeve vendore
“Zgjedhjet, standardet s’varen nga moti” Vacek: Pika të përbashkëta, jo polemika të kota me ndërkombëtarët
Intervistoi: Bledar Hoti
Z. Ambasador, si e gjykoni aktualisht situatën politike në Shqipëri. Kohët e fundit ka një deklaratë të Parlamentit Evropian, në të cilën shprehet shqetësimi për klimën politike të acaruar në Shqipëri. Cili është komenti juaj, çfarë vlerësimi i jepni aktualisht situatës politike në Shqipëri?
“Unë jam gjithmonë i kufizuar për të bërë komente të tilla… Uroj që situatat të ishin më të favorshme ndaj reformave kyçe, në të cilat Prezenca e OSBE-së pritet të japë ndihmesën e saj”.
Duket se shkak për acarim është bërë afrimi i zgjedhjeve lokale. Një "betejë" kjo që pritet të nisë së shpejti, por maxhoranca dhe opozita ende nuk kanë realizuar atë çfarë faktori ndërkombëtar kërkon prej kohësh: realizimin e reformës zgjedhore. Si i gjykoni ju këtë situatë?
“Nëse nuk gabohem, të dyja palët, edhe partitë e maxhorancës edhe ato të opozitës, kanë marrë angazhime për të punuar së bashku për reformën zgjedhore dhe për të ndjekur rekomandimet e mëparshme ndërkombëtare dhe është përgjegjësia e tyre e përbashkët për t’i përmbushur ato”.
Prej disa ditësh, prezenca e OSBE-së ka paraqitur disa propozime konkrete me qëllim zhbllokimin e punës së komisionit dhe realizimin e ndryshimeve të Kodit Zgjedhor. Cilat janë konkretisht ato dhe pse në këtë moment ndërmerret një hap i tillë. Ndërkohë, si i konsideroni ju akuzat e lëshuara në adresë të OSBE-së se këto rekomandime janë propozuar nga njerëz të PD-së dhe se janë në kundërshtim me raportin e OSBE/ODIHR-it?
“Ju e keni fjalën për materialin i cili përmbledh parametrat minimalë të reformës zgjedhore që kanë të bëjnë me zgjedhjet për qeverisjen vendore, të cilat ishin të gjitha të bazuara mbi rekomandimet e mëparshme ndërkombëtare. Ky material u nda në mënyrë jozyrtare me bashkëkryetarët e komisionit të posaçëm parlamentar për reformën zgjedhore, si një mjet për t’ia rikujtuar këto çështje komisionit të posaçëm dhe, në këtë mënyrë, edhe për të mbështetur punën e tyre. Pse tjetër? A nuk ka mbaruar ndërkohë mandati i komisionit? Unë mendoj që gjëja më e mirë për akuzuesit është që më në fund të kërkojnë pika të përbashkëta me kundërshtarët e tyre politikë dhe të mos kërkojnë polemika të kota me ndërkombëtarët…”
Për shkak të bllokimit të procesit të reformës zgjedhore, maxhoranca shprehet se nëse nuk realizohet kjo reformë zgjedhore, në zgjedhje mund të shkohet edhe me Kodin aktual Zgjedhor, i cili nuk shmang një sërë problemesh, por mbi të gjtha të ashtuquajturën skemë të Dushkut? Sipas jush nëse ky dështim ndodh vërtet, a mund të shkohet në votime me Kodin aktual Zgjedhor?
“Kjo është njëkohësisht një pyetje ligjore dhe politike, e cila duhet të adresohet nëse do të ndodhte në të vërtetë… dhe unë nuk dua ta paragjykoj një debat të tillë. Ndërkohë duhet bërë gjithçka për të lejuar reformën të realizohet. Dhe për pyetjen rreth Dushkut? Ju lutem, pyesni politikanët dhe ekspertët shqiptarë nëse dhe në çfarë mënyre fenomeni i Dushkut është i lidhur me këto zgjedhje vendore – dhe dua ta theksoj fjalën zgjedhje “vendore” – dhe se çfarë mase kërkojnë ata kundër këtij fenomeni…”
Opozita ka kërkuar shtyrjen e zgjedhjeve, të cilat sipas ligjit duhet të mbahen nga data 20 dhjetor i këtij deri në 20 janar të 2007-s. Presidenti ka deklaruar se do të caktojë një datë brenda këtij afati, nëse nuk do të ketë marrëveshje mes palëve. Si e gjykoni ju periudhën kur qeveria kërkon të zhvillojë zgjedhjet, pra dhjetor- janarin? A garantohen standardet sipas jush?
“Periudha prej një muaji për zgjedhjet vendore ka qenë e ditur gjatë gjithë kohës dhe kjo periudhë është e përcaktuar nga korniza ligjore. Nëse korniza ligjore nuk ndryshohet, ka një detyrim të përgjithshëm për të përgatitur zgjedhjet në datën brenda kësaj kornize të dekretuar nga Presidenti. Dhe standardet, dhe arritja e tyre apo jo – në njëfarë mënyre kjo ka shumë më tepër të bëjë me vullnetin politik për të shmangur praktikat e këqija të së kaluarës se sa me motin… Që nuk do të thotë të mohojmë një gjë që dihet: është më e lehtë t’i organizosh ato dhe gjithashtu të marrësh pjesë në to kur temperatura është 20 mbi zero se sa 2 metër mbi borë. Por a nuk ka qenë e ditur kjo gjatë gjithë kohës?”
Qeveria e maxhorancës së djathtë ka rreth një vit që po qeveris. Si ju duket sensi i kësaj qeverisje krahasuar me socialistët, sidomos si e vlerësoni luftën kundër korrupsionit? A shihni rezultate konkrete apo vetëm retorikë? Dhe si e gjykoni sjelljen e maxhorancës me institucionet Kushtetutës, si Prokurorinë, KLD-në apo Presidentin e Republikës? Si e vlerësoni qëndrimin e Presidentit për të mos e dekretuar shkarkimin e Prokurorit të Përgjithshëm?
“Unë nuk dua të bëj krahasime të tilla, të cilat nuk ndihmojnë. Sigurisht ne kemi punuar me qeveritë e mëparshme dhe ne jemi duke punuar me qeverinë e tanishme. Në këtë punë – e cila, e gjitha, ka për qëllim të mbështesë reformat në vend – ne kemi pasur progres në disa fusha, si p.sh. në reformën për pronat, në drejtësi, promovimin e barazisë gjinore dhe në bashkëpunimin e policive, për të kujtuar vetëm disa... Ne bëjmë më të mirën tonë për të qenë transparentë, dhe konsultohemi për planet tona, përfshirë këtu edhe buxhetin dhe unë besoj që kjo gjë vlerësohet. Dhe ne, padyshim, jemi gati për të vazhduar këtë punë...”
Panorama newspaper, 2 November 2006
INTERVIEW/OSCE Ambassador Pavel Vacek talks to Panorama about the situation on the verge of local elections
“Elections, standards do not depend on weather” Vacek: Common ground, not futile polemics with internationals
By Bledar Hoti
Q: Mr. Ambassador, how do you consider the current political situation in Albania? The European Parliament recently expressed worry about the tensioned political climate in Albania. How would you comment on the political situation in the country?
A: “I am always reticent to make such comments... I wish that the situation were more conducive to the key reforms with which the Presence is expected to assist.”
Q: It seems that the cause of tension is the approaching of the local elections. This “battle” is expected to start soon, but the majority and the opposition have not yet accomplished what the international factor has been asking for a long time: the implementation of the electoral reform. What is your opinion about this situation?
A: “If I am not wrong, both the majority and opposition parties have committed to pursuing the electoral reform and following the previous international recommendations and it is their shared responsibility to deliver on it.”
Q: A few days ago, the OSCE Presence presented some concrete proposals aimed at unblocking the work at the Committee and finalizing amendments to the Electoral Code. What are these proposals and why did you choose this moment to make them? How do you consider accusations against the OSCE that the recommendations were prepared by DP people and are in breach of the OSCE/ODIHR report?
A: “You are talking about the paper which summed up the minimum parameters of the electoral reform relevant for the local government elections, all based on the previous international recommendations. The paper was informally shared with the co-chairmen of the Assembly ad hoc committee as a means of reminding the ad hoc committee of the issues and thus also supporting their work. Why then? Hasn’t the Committee’s mandate expired in the meantime? And the accusations? I think the best thing for the accusers is to finally look for common ground with their political counterparts and not to seek futile polemics with the internationals…” Q: Because of the electoral reform deadlock, the majority is declaring that if the electoral reform is not implemented, the current Electoral Code could be used in the elections. This Code fails to avoid many problems, and especially the so-called Dushk scheme. In your opinion, if the electoral reform really fails, is it possible to enter elections with the current Electoral Code?
A: “That is both legal and political question which would have to be addressed if it really happened… and I don’t want to prejudge such debate. Until then everything should be done to allow the reform to succeed… And regarding the Dushk? Please ask the Albanian politicians and experts if and in what way the Dushk phenomenon is relevant for the next municipal - and I stress: municipal - elections and what safeguards they seek against it…”
Q: The opposition has asked for postponement of elections, which, according to the law, should take place between 20 December and 20 January. The president has declared that he will set a date within this period, unless an agreement between parties is reached. How do you consider the period when the Government wants to have elections taking place: December-January? In your opinion, are the standards guaranteed?
A: “The one month period for the next municipal elections has been known all the time and is provided by the legal framework. Unless the legal framework is changed there is a general obligation to prepare the elections for the date within that window to be decreed by the President. And the standards and their achievement or not – in a way, that has much more to do with the political will to avoid malpractices of the past than with the weather… Which is not to deny the obvious: it is easier to organise it and also to take part in it when you have the temperature of 20 above zero than 2 metres of snow. But hasn’t all this been known all the time?”
Q: The right-wing majority has been governing the country for a year. How do you compare this Government to the Socialist one, especially with regard to fight against corruption? Do you see concrete results or just rhetoric? What is your opinion about the behaviour of the majority towards constitutional institutions such as the Prosecutor’s Office, the High Council of Justice and the President of the Republic? How do you consider the President’s decision not to dismiss the General Prosecutor?
A: “I don’t want to make such comparisons that do not help. Of course, we have worked with previous governments and we are working also with the current Government.. In that work – which is all, meant to support domestic reforms - we have progressed in several areas like property reform, judiciary, promotion of gender equality, but also police co-operation, to name at least some… We try our best to be transparent, we consult on our plans including the budget and I believe it is appreciated. And we are certainly ready to continue that work…”