Korrieri, 12 janar 2005
Intervistë me Kryetarin e Prezencës së OSBE-së në Shqipëri, Ambasador Pavel Vacek
Gazetar: Elton Metaj
Në të parën intervistë për shtypin shqiptar, Kryetari i Prezencës së OSBE-së në Shqipëri, Ambasadori Pavel Vacek, sqaron se si u arrit marrëveshja midis Socialistëve dhe Demokratëve për ndryshimet në Kodin Zgjedhor dhe ndarjen e zonave. Cili do të jetë roli i OSBE-së gjatë mandatit të Vacek, kritikat për paraardhësin Lipponen dhe deklarimi: “Nuk më vjen keq për asnjë sekondë që jam emëruar në këtë detyrë.” Në zyrën e tij të vogël, në një nga vilat ku jetonin dikur udhëheqësit komunistë të Shqipërisë, Pavel Vacek ndihet i lehtësuar për arritjen e një marrëveshjeje politike mes Socialistëve dhe Demokratëve për reformën zgjedhore. Pas miratimit në Kuvend të ndryshimeve në Kodin Zgjedhor, gjërat duket se po ecin mirë dhe Ambasadori nga Republika Çeke pranon tashmë të flasë për ditët e vështira të fundvitit të shkuar. “Bisedime të tilla nuk janë kurrë të lehta”, - thotë 43-vjeçari, që është diplomuar për tregtinë e jashtme në Pragë. Diplomati nënvizon se u negociua mes PS-së dhe PD-së për faktin se këto dy parti kanë një shumicë kushtetuese në Kuvend. “Nuk është koencidencë që këta dy aktorë u morën me një paketë çështjesh -- nga njëra anë reforma zgjedhore dhe, nga ana tjetër, çështja e rihartimit të zonave zgjedhore. Ata vetë i dinë më mirë se kushdo arsyet për të cilat këto dy çështje kanë përbërë një lloj pakete, që u pasqyrua më pas në marrëveshjen e 30 dhjetorit,” shprehet Vacek, në të parën intervistë për shtypin shqiptar që prej mbërritjes së tij në Tiranë në fillim të tetorit 2004. Megjithatë, Ambasadori i OSBE-së në Shqipëri shprehet se nuk i vjen keq për asnjë sekondë që ishte emëruar në këtë detyrë. “Është një sfidë profesionale ta kryesh atë”, - thotë Pavel Vacek.
Korrieri: Si do ta vlerësonit marrëveshjen e arritur midis Partisë Socialiste (PS) dhe Partise Demokratike (PD) lidhur me Kodin Zgjedhor dhe hartimin e ligjit të ri për zonat zgjedhore?
Ambasadori Vacek: Marrëveshja e arritur midis dy partive, siç pasqyrohet në Protokollin e 30 dhjetorit 2004 i ka hapur, pa dyshim, rrugën një hapi tjetër të rëndësishëm në përgatitjen e zgjedhjeve të këtij viti. Duhet theksuar, gjithashtu, se marrëveshja dypalëshe, siç pasqyrohet në Protokoll, nuk është një qëllim në vetvete. Fakti që janë këto dy parti që kanë arritur marrëveshje lidhur me mënyrën e rihartimit të zonave zgjedhore ka të bëjë, gjithashtu, me një fakt jetësor: që të dyja këto parti kanë një shumicë kushtetuese në Kuvendin Shqiptar. Dhe këta dy aktorë janë, në këtë mënyrë, lojtarët kryesorë në marrëveshjen që është çelësi për suksesin e Kodit Zgjedhor. Dhe, pa dyshim, nuk është koencidencë që këta dy aktorë u morën me një paketë çështjesh – nga njëra anë reforma zgjedhore, dhe, nga ana tjetër, rihartimi i zonave zgjedhore. Ata vetë i dinë më mirë se kushdo arsyet për të cilat këto dy çështje kanë përbërë një lloj pakete, që u pasqyrua më pas në marrëveshjen e 30 dhjetorit. Do të dëshiroja të theksoja edhe se, në
1 përpjekjet tona ndërmjetësuese, ne kemi respektuar vetëm qëndrimin dhe logjikën e ndjekur nga dy aktorët politikë. Unë do të theksoja edhe natyrën ndërmjetësuese të punës sonë, sepse ne nuk jemi këtu për të diktuar. Ne jemi këtu për të siguruar që, në të gjithë punën për reformimin e Kodit Zgjedhor dhe përgatitjen e zgjedhjeve, respektohen deri në maksimumin e mundshëm standardet ndërkombëtare për zgjedhjet.
Korrieri: Sa e vështirë ishte për ju të negocionit midis dy partive për arritjen e marrëveshjes, duke pasur parasysh dështimin nga ana e Kuvendit për miratimin e ndryshimeve të Kodit Zgjedhor nga fundi i dhjetorit të vitit të kaluar?
Vacek: Pa dyshim, është shumë e qartë për çdo vëzhgues të skenës politike shqiptare që bisedime të tilla nuk janë kurrë të lehta. Lidhur me punën tonë ndërmjetësuese, unë mendoj se momenti më i rëndësishëm ishte kur të dy partnerët kuptuan se duhet të gjenin një gjuhë të përbashkët në lidhje me punën e ardhshme për rihartimin e zonave zgjedhore. Dhe gjuha e përbashkët që u arrit në bisedimet joformale që ne ndërmjetësuam është përfaqësuar nga Kodi i Praktikave të Mira i Komisionit të Venecias të Këshillit të Evropes. Sapo kjo gjuhë e përbashkët u gjet, dhe, në lidhje me zonat zgjedhore, kjo gjuhë e përbashkët u pasqyrua në nenin 4 të Protokollit, ajo që mbeti më pas ishte thjesht një çështje rregullimi detajesh. Ishte po kaq e rëndësishme për të dy partnerët që të kuptonin se objektivi i përgjithshëm i punës për rihartimin e zonave zgjedhore ishte deri diku përcaktimi i shifrave të përafërta më të mira të mundshme të votuesve aktualë në zonat përkatëse. Komponenti tjetër parimor i marrëveshjes së 30 dhjetorit ka lidhje me nevojën për një kalim të shpejtë të ndryshimeve tashmë të përgatitura të Kodit Zgjedhor. Këto ndryshime u përgatitën në dhjetor 2004, ndërsa marrëveshja e 30 dhjetorit konfirmoi vullnetin e palëve për të synuar një kalim sa më të shpejtë të mundshëm të ndryshimeve në Kuvend, gjë që ndodhi ditën e hënë.
Korrieri: Ishte pikërisht ditën e hënë kur pati disa deklarata të ashpra nga disa parti të vogla, si për shembull Lëvizja Socialiste për Integrim (LSI) e ish-Kryeministrit Ilir Meta. Ata ndihen të përjashtuar dhe pretendojnë se zgjedhjet janë shkelur që pa filluar. Cili do të ishte komenti juaj lidhur me këtë deklaratë?
Ambasadori Vacek: Ne jemi në dijeni të këtyre kritikave. Unë mendoj se ato iu drejtohen së pari dy partive të mëdha politike. Në këtë drejtim, ne kemi qenë gjithmonë në favor të një konsensusi sa më të gjerë të mundshëm në skenën politike shqiptare. Si LSI-ja, ashtu edhe Lëvizja për Zhvillim Kombëtar (LZhK) janë të ndërgjegjshme për përpjekjet tona ndërmjetësuese në këtë drejtim. Unë mund të them vetëm se këto kërkesa janë përballur me mungesën e vullnetit nga ana e partive kryesore politike. Megjithatë, duhet të vë re këtu se numri i partive politike që do të përfaqësohen në komisionet zgjedhore është rritur. Ndryshimet e sapomiratuara të Kodit Zgjedhor e përmbajnë këtë ndryshim të veçantë. Ne po flasim për një rritje të kësaj shifre nga katër në gjashtë parti politike. Kështu që, prirja drejt një pjesëmarrjeje të rritur dhe të larmishme të partive politike në komisionet zgjedhore ekziston. Pse kjo shifër nuk mund të rritet edhe më shumë? Kjo është një pyetje që iu duhet bërë së pari PS-së dhe PD-së.
2 Korrieri: A mendoni se kjo vjen si rezultat i vullnetit të tyre për ta mbajtur procesin nën kontroll, e kam fjalën për dy partitë politike?
Ambasadori Vacek: Përsëri, kjo është një pyetje për të cilën unë nuk kam përgjigje të mirë. Ajo iu duhet drejtuar, së pari, dy partive politike kryesore. Ajo që mund t’ju them është se di që nuk ka ndonjë standard ndërkombëtar konkret lidhur me pjesëmarrjen e një subjekti politik konkret në punën e komisioneve zgjedhore. Ajo që mund të vëmë re, gjithashtu, është se Kodi Zgjedhor parashikon përfshirjen e vëzhguesve të zgjedhur nga parti individuale politike që kandidojnë në zgjedhje. Ai parashikon, gjithashtu, vëzhgimin nga organizata joqeveritare, shoqëria civile, si dhe nga vëzhgues ndërkombëtarë. Pra, ne mendojmë se garancitë themelore janë përfshirë tashmë në sistemin zgjedhor dhe Kodin Zgjedhor. Që këto garanci edhe mund të përmirësohen, kjo është, gjithashtu, e qartë. Dhe nëse ka vullnet të përbashkët dhe konsensus për forcimin e këtyre garancive përmes pjesëmarrjes së më shumë partive politike në komisionet zgjedhore, ne do të jemi gjithmonë vetëm të kënaqur. Problemi është se nuk ekziston një konsensus i tillë nga ana e atyre që kanë pushtetin për të miratuar ndryshime të tilla.
Korrieri: E keni fjalen për PS-në dhe PD-në?
Ambasadori Vacek: Po, sepse këto janë dy partitë që kanë shumicën kushtetuese, për të mos folur për shumicën e thjeshtë në Kuvend.
Korrieri: Siç thatë edhe ju më parë, ju sapo përfunduat takimin e parë të grupit të ekspertëve për zonat zgjedhore. A jeni optimist për punën e këtij grupi? A mendoni se do të jetë i suksesshëm?
Ambasadori Vacek: Më lejoni të bëj të qartë që takimi i këtij grupi vetëm ka filluar. Unë mora pjesë vetëm në fillimin e përurimit të tij, në seancën e hapjes së takimit të grupit. Po ju them konkretisht se si ndihem, jam optimist, sepse ekziston një angazhim nga të dy aktorët kryesorë. Angazhimi është pasqyruar në Protokollin e 30 dhjetorit 2004. Ka një afat konkret deri në të cilin ky grup mendohet të japë rezultatin e punës së vet. Kjo u konfirmua edhe nga diskutimet e djeshme të Kuvendit. Pa dyshim, puna do të jetë e vështirë, sepse koha është e kufizuar, por, meqenëse drejtimet e përgjithshme të punës janë dhënë dhe janë marrë tashmë nga pjesëmarrësit, unë duhet të jem optimist. Unë besoj, gjithashtu, se do të kemi mundësinë të përfitojmë nga kontributi i aktorëve të tjerë të interesuar në skenën politike. Me fjalë të tjera, puna për zonat zgjedhore nuk mund të mendohet vetëm si një ndërmarrje dypalëshe.
Korrieri: Sa mendoni ju se do të ndikojnë vonesat në reformën zgjedhore tek zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme, duke pasur parasysh që ndryshimet në Kodin Zgjedhor do të miratohen në shkurt, në vend që të miratoheshin vitin e kaluar?
Ambasadori Vacek: Sipas mendimit tonë, kjo gjë, në vetvete, nuk duhet të ndikojë në përgatitjet teknike, sepse puna e grupit të ekspertëve duhet të përfundojë deri më 5 shkurt dhe , më pas, të dorëzohet në Kuvend. Nëse Kuvendi miraton zonat zgjedhore të hartuara rishtas në ligjin specifik përkatës, le të themi, deri nga fundi i shkurtit, atëherë ne jemi
3 brenda kufirit ligjor prej gjashtë muajsh. Kufiri gjashtëmujor për të cilin unë po flas buron nga Kodi Zgjedhor. Sipas mënyrës se si ne e kuptojmë, periudha gjashtëmujore brenda së cilës nuk duhen prekur zonat zgjedhore fillon më 3 mars.
Korrieri: A do të thotë kjo se data e zgjedhjeve nuk do të afrohet siç është kërkuar nga Presidenti i Republikës?
Ambasadori Vacek: Nuk më takon mua ta them këtë. Mënyra se si ne e kuptojmë kufirin gjashtëmujor ose afatin përtej të cilit nuk duhet të ndryshohen zonat zgjedhore është llogaritur përkundrejt datës së shpërbërjes së Kuvendit. Kjo datë e përfundimit të mandatit të këtij legjislativi është fillimi i shtatorit. Nga ajo datë, mund të deduktohet intervali kohor gjatë të cilit mbahen zgjedhjet. Mund t’ju them se ne kemi vepruar në bazë të hamendësimit se zgjedhjet do të mbahen brenda intervalit që fillon më 3 korrik 2005. Përsëri, mund të thuhet se çdo marrëveshje për ndryshimin e kësaj date, arritur nga përfaqësuesit kushtetuesë apo aktorët politikë, duhet respektuar. Dhe duhet respektuar për aq kohë sa është në përputhje me standardet e përgjithshme ndërkombëtare.
Korrieri: Zbatimi i drejtë i ndryshimeve në Kod ishte, gjithashtu, fokusi i deklaratave të djeshme. Pyetja ime është: nëse data e zgjedhjeve afrohet, a mendoni se ka një interpretim të qëllimshëm negativ të intervalit kohor gjashtëmujor?
Ambasadori Vacek: Për këtë, unë nuk kam përgjigje të arsyeshme, sepse, kur kërkojmë interpretime të qëllimeve të njerëzve të tjerë, ne do të duhet të fillojmë të flasim konkretisht dhe, ndoshta, nuk ka një mënyrë të dobishme për të marrë pjesë në një debat të tillë, të paktën, jo për mua.
Korrieri: Paraardhësit tuaj janë kritikuar nga disa politikanë për atë që ata e quajnë “ndërhyrje në politikën shqiptare”, duke iu referuar rolit të Prezencës si negociatore në disa marrëveshje. Gjatë kryesimit tuaj të Prezencës, a do të vazhdojë ajo të mbajë të njëjtin qëndrim aktiv për çështjet problematike, duke patur, gjithashtu, në mendje faktin se ju keni sakrifikuar pushimet tuaja për protokollin e dhjetorit të vitit të kaluar?
Ambasadori Vacek: Une jam gjithmonë gati të sakrifikoj pushimet e mia, por nuk ishte kështu në këtë rast. Unë jam këtu për të shërbyer, ndihmuar dhe ndërmjetësuar çdo gjë që mund të ndihmonte në përparimin e reformës zgjedhore dhe përgatitjet e zgjedhjeve, kur flasim konkretisht për zgjedhjet, dhe kjo është gjëja më e rëndësishme. Por le të kalojmë tani në pjesën më të rëndësishme të pyetjes tuaj. Për mua, një qëndrim aktiv apo edhe proaktiv, siç pasqyrohet në punën tonë, nuk ka të bëjë fare me ndërhyrjen. Unë jam zotuar dhe ua theksoj këtë të gjithë bashkëbiseduesve të mi se unë e respektoj gjithmonë sovranitetin e Shqipërisë. E kam theksuar gjithmonë, që kur erdha në tetor 2004, se unë nuk diktoj asgjë përveç standardeve ndërkombëtare që udhëheqin punën tonë. Unë gjithmonë e theksoj se unë dhe Prezenca jemi të gatshëm për të ndihmuar kur na kërkohet kjo gjë. Kështu ka qenë ekzaktësisht në ato raste kur ne kemi ushtruar rolin tonë si ndërmjetësues. Është diçka që nuk mund të lë pa përsëritur se ka qenë gjithmonë me kërkesë të aktorëve politikë që ne kemi luajtur rolin tonë si ndërmjetësues me mirëbesim, apo mbështetës teknikë të proceseve, që, duke e përjashtuar këtë, kanë pronësi krejtësisht
4 shqiptare. Ndonjëherë, është pak ironike që pikërisht ata që na kritikojnë për dështimin në zgjidhjen e kësaj apo asaj çështjeje na kritikojnë në raste të tjera për ndërhyrje. Por unë mendoj se ky nuk është një fenomen i shpeshtë. Në pjesën më të madhe të rasteve, unë jam ndeshur gjithmonë me një qëndrim të arsyeshëm dhe bashkëpunues.
Korrieri: Jeni këtu prej tre muajsh tashmë. A kanë ndryshuar përshtypjet tuaja për vendin ndërkohë? Nëse do të ktheheshit në kohë, do të zgjidhnit përsëri Shqipërinë, nëse do të mundeshit, apo ndonjë vend tjetër?
Ambasadori Vacek: Mund t’ju them se nuk më vjen keq për asnjë sekondë që jam emëruar në këtë detyrë, sepse është një sfidë profesionale ta kryesh atë. Unë vetëm shpresoj që të vazhdoj të dal me sukses nga kjo sfidë, duke plotësuar pritshmëritë e vendit pritës. Ajo që më pëlqen në mënyrë të veçantë në këtë detyrë është fakti që ne jemi në gjendje të nxisim më tej natyrën bashkëpunuese të marrëdhënieve me Shqipërinë si vend pritës. Kam bërë një sërë lëvizjesh, që kanë patur për qëllim të rrisin karakterin bashkëpunues të punës tonë këtu. Ka një transparencë të plotë në projektet e planifikuara për këtë vit. Ne jemi konsultuar gjerësisht me të gjithë partnerët tanë nga ana e qeverisë dhe institucioneve shqiptare, kështu që, mendoj se Prezenca e OSBE-së në Shqipëri është ajo që mund të thotë pa frikë se është e informuar për projektet e saj të planifikuara po aq sa edhe vendi pritës. Sigurisht, ekziston ambicja e zhvillimit të mëtejshëm dhe kultivimit të kësaj marrëdhënieje. Unë mendoj se ka një mirëkuptim nga ana e përfaqësuesve politikë shqiptarë se puna e Prezencës së OSBE-së është e lidhur ngushtë me ambicjet për integrim të klasës politike. Këtu, po flasim për ambicjet për integrim Euro-atlantik në një kuptim më të gjerë. Dhe ky rol i yni është pasqyruar qartësisht në ndërveprimin, kontaktet për bashkërendim apo të tjera që kemi me organizata ndërkombëtare, me Bashkimin Evropian dhe Komisionin Evropian, apo institucione financiare ndërkombëtare dhe organizata apo agjenci të Kombeve të Bashkuara, apo Këshillin e Evropës, i cili tani po punon me ne përsëri për Grupin e Ekspertëve për Zonat Zgjedhore. Apo le të përmendim më konkretisht bashkërendimin e punës së donatorëve ndërkombëtarë që veprojnë në Shqipëri. Të gjitha këto ndërveprime apo kontakte, pa dyshim, kontribuojnë në mënyrë bashkërenduese në objektivat e Prezencës së OSBE-së dhe, në mënyrë të ndërsjelltë, përforcojnë njëra-tjetrën. Besoj se kjo është mirëkuptuar, së pari, nga ana e qeverisë, por edhe nga ana e një përfaqësimi më të gjerë politik.
Korrieri: Nëse zgjedhjet e vitit 2005 do të konsiderohen të suksesshme, a do të punoni drejt zvogëlimit të veprimtarive të Prezencës në Shqipëri?
Ambasadori Vacek: Ka një grup konkret parametrash apo kriteresh dhe ai është pikërisht mandati i Prezencës, i cili është sfondi përkundrejt të cilit hapësira dhe intensiteti i veprimtarive tona mund të maten. Në këtë kontekst, rezultati i dëshiruar dhe i suksesshëm është një moment i rëndësishëm, por, për mua, ai është momenti më i hershëm pas të cilit ne mund të fillojmë të mendojmë se çfarë mund të bëhet ndryshe, ku mund ta zhvendosim theksin, ku mund t’i drejtojmë burimet. E theksoj, kjo do të bëhet gjithmonë në konsultim të ngushtë me vendin pritës.
5 Korrieri: Pas vizitës së ish-Kryetarit të Radhës së OSBE-së, Solomon Passy, pati një debat në atë kohë lidhur me veprimtaritë e Prezencës.
Ambasadori Vacek: Ne duhet vazhdimisht të hedhim një sy tek marrëdhëniet midis Shqipërise dhe Prezencës së Shqipërisë si një mundësi për të shfrytëzuar burimet, burimet e kufizuara të Prezencës së OSBE-së. Kjo do të thotë që ne jemi gjithnjë e më pak të pranishëm këtu për të vëzhguar apo monitoruar, ne jemi më shumë këtu për të shërbyer dhe për të përmbushur kërkesat dhe pritshmëritë e vendit pritës. Në fushat konkrete, siç përcaktohen nga mandati, ka ende shumë punë për të bërë. Nuk është vetëm puna për zgjedhjet. Ka edhe shumë fusha në mandat, ku Prezenca e OSBE-së, edhe me burimet e saj të kufizuara, mund të jetë ende e dobishme për Shqipërinë. Kjo vlen për reformën gjyqësore dhe ndërtimin e kapaciteteve të gjyqësorit. E njëjta gjë vlen për reformën në fushën e pronave, ku legjislacioni kryesor është miratuar tashmë, ndërsa pritet zhvillimi i legjislacionit dytësor dhe zbatimi i tyre para së gjithash. Ne mund të vazhdojmë me mbështetjen për punën e policisë, veçanërisht, kur kjo mbështetje sigurohet në bashkëpunim me aktorë të tjerë ndërkombëtarë, BE-në dhe, konkretisht, PAMECA-n. Këto janë fushat ku ka ende shumë vend për bashkëpunim dhe asistencë të mëtejshme. Lidhur me asistencën, nuk e teproj nëse e them përsëri se ne duam që kjo asistencë të udhëhiqet nga kërkesa për të. Unë gjithmonë theksoj se ne i kemi ftuar homologët tanë shqiptarë në shërbimet përkatëse, ministritë apo institutionet me të cilat ne punojmë të paraqesin kërkesat e tyre, të na thonë se si do të donin të ishin projektet tona, puna jonë. Ky është ndoshta një theks më i madh që unë solla në Prezencë kur erdha dhe e pohoj se kjo ka qenë ambicja ime profesionale.
“Ne kemi qenë gjithmonë në favor të një konsensusi sa më të gjerë të mundshëm në skenën politike shqiptare. Si LSI-ja, ashtu edhe Lëvizja për Zhvillim Kombëtar (LZhK) janë të ndërgjegjshme për përpjekjet tona ndërmjetësuese në këtë drejtim. Unë mund të them vetëm se këto kërkesa janë përballur me mungesën e vullnetit nga ana e partive kryesore politike.”
“Një qëndrim aktiv apo edhe proaktiv, siç pasqyrohet në punën tonë, nuk ka të bëjë fare me ndërhyrjen. Unë jam zotuar dhe ua theksoj këtë të gjithë bashkëbiseduesve të mi se unë e respektoj gjithmonë sovranitetin e Shqipërisë. Unë kam theksuar gjithmonë, që kur erdha në tetor 2004, se unë nuk diktoj asgjë përveç standardeve ndërkombëtare që udhëheqin punën tonë.”
6
Korrieri, 12 January 2005
Interview with the Head of the OSCE Presence in Albania, Ambassador Pavel Vacek
OSCE: SP and DP Responsible for Elections
Journalist: Elton Metaj
In his first interview with the Albanian press, the Head of the OSCE Presence in Albania, Ambassador Pavel Vacek, tells about how the agreement between the Socialist Party (SP) and the Democratic Party (DP) on amendments to the Electoral Code and the zone boundaries was reached. He speaks about the new role the OSCE will take up during his leadership, criticism of his predecessor Lipponen and states: “I have not regretted for a second that I have been nominated for this job.”
In his tiny office inside one of the villas where former communist leaders of Albania used to live, Vacek feels relieved for a political agreement between the SP and the DP on the electoral reform being reached. Following the adoption of the amendments to the Electoral Code by the Assembly, things are apparently going better and the Ambassador from the Czech Republic accepted to talk about the hard times he had over the end of last year. “Such talks are never easy,” said the 43-year-old Ambassador, who graduated in Foreign Trade in Prague. The diplomat stressed that the negotiations were with the SP and the DP, because these two parties do have the constitutional majority in the Assembly. “It is certainly no coincidence that these two stakeholders dealt with a package of issues – on one hand the electoral reform and the other hand, the issue of redrawing the zone boundaries. They know the best the reasons for which these two sets of issues have constituted a certain package, which was then reflected in the 30 December 2004 agreement,” said Vacek in his first interview with the Albanian press, since he arrived in Tirana in October 2004. Nevertheless, the OSCE Ambassador has not regretted for a second that he has been nominated for this job. “It is a professional challenge to perform at this post,” said Pavel Vacek.
Korrieri: How would you assess the agreement between the Socialist Party (SP) and the Democratic Party (DP) pertaining to the Electoral Code and the drafting of the new law on electoral zone boundaries?
Ambassador Vacek: The agreement between the two parties as reflected in the Protocol of 30 December 2004 has certainly cleared the way for another important step in preparing the elections of this year. It is also to be stressed that the bipartisan agreement as reflected in the Protocol is not an end in itself. The fact that it is these two parties which have reached the agreement on how to redraw the zone boundaries has also something to do with the fact of life – that is that the two parties do have a constitutional majority in the Albanian Assembly. And these two actors are thus the principal stakeholders in the agreement on which the success of the electoral code hinges. And it is certainly no coincidence that these two actors dealt with a package of issues, on the one hand the electoral reform, and on the other hand,
1 the issue of redrawing the zone boundaries. And they themselves know best the reasons for which these two sets of issues have constituted a certain package which was then reflected in the agreement of 30 December. I would also like to stress that in our facilitating efforts, we only respected the approach and the logic pursued by the two political actors. I would also stress the facilitating nature of our work, because we are not here to impose anything. We are here to see to it that in the whole work on reforming the Electoral Code and preparing the elections the international standards governing this area are respected to the maximum possible.
Korrieri: How difficult was it for you to negotiate among the two parties to reach the agreement, having in mind the Assembly’s failure to approve the amendments to the electoral code by the end of December last year?
Ambassador Vacek: Well, it is very apparent to any observer of the Albanian political scene that such talks are never easy. Speaking of the facilitaing work of ours, I think that the most important moment was when both partners realized that they had to identify a common ground with respect to the upcoming work on redrawing the zone boundaries. And the common ground which emerged in the informal talks we have facilitated has been represented by the Code of Good Practices of the Venice Commission of the Council of Europe. Once this common ground was identified – and with respect to zone boundaries this common ground is reflected in Article 4 of the Protocol – then it was only a matter of fine- tuning the language. It was equally important for both partners to realize that the overall objective of the work on the redrawing of the zone boundaries is to somehow determine the best possible approximate numbers of actual voters in the respective zones. The other principal component of the agreement of 30 December relates to the need for a speedy passage of the already prepared amendments to the Electoral Code. These amendments were prepared in December 2004 and the agreement of 30 December confirmed the parties’ will to aim at as speedy passage of the amendments at the Assembly as possible, which happened on Monday.
Korrieri: It was exactly on Monday that there were some harsh statements from some of the small parties, like the SMI of former PM Ilir Meta. They feel excluded and claim that the elections are already violated. What would be your comment on such statements?
Ambassador Vacek: We are aware of this criticism. I believe that it is primarily addressed to the two biggest political parties. In that regard we have always been in favour of as wide a consensus on the Albanian political scene as possible. Both the Socialist Movement for Integration and the Movement for National Development are aware of our facilitating efforts in that regard. I can only observe that these requirements have been confronted with the lack of will on the part of the major political parties. Nevertheless, I should also observe here that the number of political parties to be represented in the electoral commissions has increased. The newly-adopted amendments to the Electoral Code contain that particular change. We are talking about an increase of the number from four to six political parties. So, the trend towards an increased and more diversified participation of political parties in the electoral commissions is there. Why this figure could not rise any higher? That is a question that should be posed primarily to the Socialist and the Democratic Parties.
Korrieri: Do you think that this comes as a result of their will to keep the process under their control, I mean the two largest parties?
2 Ambassador Vacek: Well, again this is the question to which I have no fair answer. It should be primarily addressed to the two political parties. What I can tell you is that I know that there is no concrete international standard which would prescribe for a concrete participation of a concrete political subject in the work of the electoral commissions. What can we also safely observe is that the Electoral Code provides for involvement of observers nominated by the individual political parties running in the elections. It equally provides for the observation by the non-governmental organizations, by civil society and by international monitors. So, we believe that the basic safeguards have already been incorporated into the electoral system and the Electoral Code. And that these safeguards can also be improved is also a clear thing. And if there is a common will and consensus on reinforcing these safeguards through the participation of more political parties in the electoral commissions, then we will always be only happy. The problem is that there is no such consensus on the part of those who do retain the power of passing such amendments.
Korrieri: You mean the SP and the DP?
Ambassador Vacek: Oh, yes, because these are the two parties which have the constitutional majority, let alone the simple majority in Parliament.
Korrieri: So, as you said earlier you just finished the first meeting of the experts group on electoral zone boundaries. Are you optimistic about the work of this group? Do you think it will be successful?
Ambassador Vacek: Let me specify that the meeting of the group has only started. I participated in the very beginning of the inaugural, opening session of the meeting of the group. To tell you concretely how I feel, I am optimistic because there is a commitment by the two principal actors. The commitment is reflected in the protocol of 30 December 2004. There is a concrete deadline by which the group is supposed to produce the outcome of its work. That was also confirmed by the yesterday’s deliberations of the Assembly. Sure, the work will be difficult, because the time is limited, but since the broad lines of the work are given and subscribed to by the participants, I have to be optimistic. I also believe that we will be able to profit from inputs by other interested actors on the political scene. This is to say in other words that the work on the zone boundaries is not conceived as an exclusively bipartisan undertaking.
Korrieri: How much do you think the delays in the electoral reform affect the upcoming general elections, having in mind that the amendments to the Electoral Code will be approved in February instead of last year?
Ambassador Vacek: Well, that in itself, in our view, should not affect the technical preparations, as the work of the experts group should be completed by 5 February, and then submitted to the Assembly. If the Assembly then adopts the newly-redrawn zone boundaries in the respective specific law, let us say, by the end of February, then we are within the legal limit of the six months. The six-months limit of which I am speaking stems from the Electoral Code. In our understanding, this six-months period within which one must not touch upon the zone boundaries starts on 3 March.
Korrieri: Does this mean that the date of the elections will not be advanced as requested by the President?
3 Ambassador Vacek: That is not up to me to tell. The way we understand the six-months limit or deadline beyond which one must not change the zone boundaries is calculated against the date of the dissolution of the Assembly. This date of the end of the term of office of this current Assembly is the early September. From that date, the window for holding the elections is also calculated. I can tell you that we have been acting on the assumption that the elections will be held within the conventional time slot that is beginning on 3 July 2005. Again, one can safely observe that any agreement for adjusting that date, reached by the constitutional representatives and political actors has to be respected. And it will have to be respected for as long as it is in conformity with general international standards.
Korrieri: The correct implementation of the amendments to the Code was also the focus of yesterday’s statements. My question is: if the date of the elections is brought forward, do you think that there is a deliberate negative interpretation of the six-month time slot?
Ambassador Vacek: Well, to this, I have no reasonable answers, because when we seek for interpretations of other people’s intentions, we would have to start to speak concretely and there is probably not a helpful way of engaging in such a debate, at least not for me.
Korrieri: Your predecessors have been criticised by several politicians for what they call "interference in Albanian politics", referring to the Presence’s role as a negotiator in several agreements. During your leadership, will the Presence continue to keep the same active approach towards problematic issues, having also in mind the fact that you even sacrificed your holidays for the December protocol last year?
Ambassador Vacek: Well, I am always ready to sacrifice my holidays, but this was not the case on this occasion. I am here to serve, help and facilitate whatever can help advance the electoral reform and the preparations of the elections, when we speak concretely of the elections, and that is the most important thing. But now on the more important part of your question. For me, an active or even a proactive approach as reflected in our work has nothing in common with interference. I have pledged, and I stress that to all my interlocutors, that I am always respectful of the Albanian sovereignty. I have always stressed, since I came in October, that I am not to impose anything apart from the international standards which guide our work. I always stress that myself and the Presence are available when we are needed, demanded and turned to. This has exactly been the case of those several instances on which we have exerted this facilitating role. It is something which cannot be overstated, that it has always been upon request of the political actors that we have been put in this role of facilitator, bona fide broker or technical supporter of the processes which otherwise are genuinely of Albanian ownership. It is sometimes a bit ironic that those who are sometimes criticising us for having failed to deliver on this or that particular issue are on other occasions criticising us for interference. But I should stress that this is a phenomenon which is rather marginal. By and large, I am always confronted with a reasonably co-operative attitude.
Korrieri: You have been here for three months now. Has your impression about the country changed in the meantime? If you could go back in time, would it still be Albania that you would chose, if you could, or would it be some other country?
Ambassador Vacek: I can tell you that I have not regretted for a second that I have been nominated for this job, because it is a professional challenge to perform at this post. I only hope that I will keep to meet the challenge, also to the expectation of the host country. What I particularly like in this work is that we are able to further enhance the co-operative nature of
4 the relationship with Albania as the host country. I have made a couple of moves which are meant to enhance the co-operative character of our work here. There is a full transparency in the planned projects for this year. We have extensively consulted with all our partners on the part of the Albanian government and institutions, so I believe that the Presence of the OSCE in Albania is the one which can safely claim that it does know as much of its intended planned projects as the host country does. Sure, one has the ambition of further developing and cultivating this relationship. I believe that there is a good understanding on the part of the Albanian political representation that the OSCE Presence work is very much relevant for the integration ambitions of the political class. Here we are talking about the Euro-Atlantic integration ambitions in a broader sense. And this role of ours is clearly reflected in the interaction, co-operation, contacts, whatever, we are having with the other international organizations, with the European Union and the European Commission, or the international financial institutions and the UN agencies and organizations, or the Council of Europe which is now again sitting with us on the Experts Group on Electoral Zone Boundaries. Or let us mention more concretely the co-ordination of international donors which are operating in Albania. All these interactions and contacts certainly contribute synergistically to the objectives of the OSCE Presence and they reinforce each other. And I believe that this is well understood primarily on the part of the government but also by the larger political representation.
Korrieri: If the 2005 elections will be considered successful, will you work towards reducing the Presence’s activities in Albania?
Ambassador Vacek: Well, there is a concrete set of parameters, criteria, and that is basically the mandate of the Presence, which is the background against which the scope and intensity of its activities can be measured. In that context, the desirable successful outcome of the elections is a moment, but for me that is the earliest moment after which we can start considering what can be done differently, how we can shift the emphasis, reallocate resources. Again, that will always be done in close consultation with the host country.
Korrieri: Following the visit by the former OSCE Chairman-in-Office Solomon Passy, there was a debate at the time on the Presence activities.
Ambassador Vacek: We should increasingly look at the relationship between Albania and OSCE Presence as an opportunity of exploiting the resources, the limited resources of the OSCE Presence. That means that we are decreasingly present here in order to watch or monitor anybody, we are much rather here to serve to deliver on the requirements and the expectations of the host country. And in the concrete areas as defined by the mandate, there is still a lot of work to be done, sure. It is not only the electoral business. It is certainly the many other areas of the mandate, where the OSCE Presence, even with its limited resources, can still be of good and concrete use to Albania. This goes for the judicial reform, and the capacity building of the judiciary, the same goes for the property reform, where certainly the primary legislation has been adopted, but now it is about developing the secondary legislation and about the implementation. And we can continue with supporting police work, especially when this support is provided in co-operation with other international actors, with the EU, concretely with PAMECA. These are areas where there is a lot of room for further co- operation. And speaking of the assistance, I cannot overstate that we want the assistance to be demand-driven. I always stress that we have invited our Albanian counterparts in the respective ministries and other institutions with which we work, to submit their own requirements, tell us how they want to shape our projects, our work. And this is perhaps the
5 added emphasis which I brought to the Presence when I came and I confess that this has been the professional ambition of mine.
“We have always been in favour of as wide a consensus on the Albanian political scene as possible. Both the Socialist Movement for Integration and the Movement for National Development are aware of our facilitating efforts in that regard. I can only observe that these requirements have been confronted with the lack of will on the part of the major political parties.”
“An active or even a proactive approach as reflected in our work has nothing in common with interference. I have pledged, and I stress that to all my interlocutors, that I am always respectful of the Albanian sovereignty. I have always stressed, since I came in October, that I am not to impose anything apart from the international standards which guide our work.”
6