Intervista e Kryetarit të Prezencës së OSBE-së në Shqipëri, Ambasadori Eugen Wollfarth, dhënë Deutsche Welle-s
22 mars 2012
Zoti Ambasador, Kuvendi i Shqipërisë i dha së fundi një afat kohor shtesë komisionit parlamentar që merret me reformën zgjedhore. Megjithëse nga faktori ndërkombëtar ka apele sistematike që kërkojnë realizmin sa më parë të kësaj reforme, megjithëse nga politika ka deklarime për gatishmëri për të punuar së bashku - në planin konkret- hapat duken të avashtë dhe mjaft çështje me peshë të reformës zgjedhore nuk janë prekur ende. Sipas pikëpamjes tuaj, a mendoni se do të ketë një finalizim në kohë të shqyrtimit të të gjitha rekomandimeve që kanë lënë ekipi i vëzhguesve të OSBE-ODIHR-it, apo gjithçka do të lihet “për minutën e fundit”, siç ka ndodhur më parë?
Të gjitha kampet politike duhet t'i lexojnë raportet e OSBE/ODIHR-it për vitin 2009 dhe 2011 në tërësi. Rekomandimet që përmbajnë këto raporte duhen shndërruar në një reformë të suksesshme të kodit zgjedhor. Nevojitet që reforma të përfundojë në kohë dhe mjaft para zgjedhjeve. Duhet treguar një vullnet edhe më i madh politik. Komisioni i Posaçëm Parlamentar për Reformën e Kodit Zgjedhor po punon dhe progresi i kësaj pune po bëhet i dukshëm. Megjithatë, është e nevojshme që ky proces të përshpejtohet dhe intensifikohet sepse kanë mbetur ende një sërë çështjesh thelbësore për t'u diskutuar. Ajo që ka më shumë rëndësi është përmbajtja! Për këtë arsye nevojitet një përfundim në kohë por edhe cilësor i këtij procesi, që vjen si rezultat i një pune konstruktive nga të gjitha palët. Në fund të fundit është një proces shqiptar dhe i takon shqiptarëve ta çojnë përpara. Janë shqiptarët ata që duhet ta dëshirojnë këtë më shumë sesa komuniteti ndërkombëtar. Unë inkurajoj Komisionin Parlamentar dhe çdo anëtar të tij të përdorin sa më mirë kohën e mbetur deri në fund të prillit në mënyrë që të kryejnë një reformë të plotë dhe të një cilësie të lartë. Veprimet e marra në minutën e fundit nuk janë asnjëherë të mira mjaftueshëm dhe kësaj here nuk do të funksiononte!
Cili është angazhimi konkret i përfaqësisë së OSBE-së në Shqipëri për reformën zgjedhore?
Prezenca e OSBE-së ndihet e inkurajuar nga fakti që procesi ka filluar dhe po e ndjek nga afër. OSCE/ODIHR po i ofron asistencë teknike Komisionit të Posaçëm në kuadrin e një projekti të Prezencës së OSBE-së në mbështetje të reformës zgjedhore, financuar nga Mbretëria e Bashkuar. Ekspertët e OSBE/ODIHR-it kanë kryer disa vizita në Tiranë gjatë dy muajve të fundit ku janë takuar me aktorë të rëndësishëm vendas dhe kanë ofruar ekspertizë teknike në lidhje me projekt-ndryshimet e diskutuara në Komisionin e Posaçëm Parlamentar. Në javën e ardhshme Prezenca do të ndihmojë Komisionin e Posaçëm me organizimin e një tryeze të rrumbullakët të rëndësishme për reformën e kodit zgjedhor ku do të marrin pjesë deputetë, politikanë, përfaqësues nga shoqëria civile dhe ekspertë ndërkombëtarë të OSBE/ODIHR-it dhe Komisionit të Venecias. Jam i bindur se do të jetë një tryezë shumë pozitive dhe e suksesshme.
1 Prej afër 1 dekade OSBE asiston autoritetet në Shqipëri për reformën e pronësisë. Në planin konkret ky proces ecën shumë ngadalë, edhe pse për këdo është e qartë se moszgjidhja e çështjeve të pronës përveç se është burim konfliktesh, është dhe një nga arsyet që frenon dhe spraps investimet e brendshme dhe të huaja, për të cilat ekonomia shqiptare mbetet nevojtare. Çfarë pengon sipas jush në zgjidhjen e problemit të pronësisë në Shqipëri?
Mosgarantimi i pronësisë përbën një pengesë për investimet private dhe publike dhe huadhënien. Këto çështje do të mbeten të pazgjidhura derisa të ketë progres në zhvillimin e një strategjie gjithëpërfshirëse të reformës së pronës. Strategjia nevojitet gjithashtu për të ofruar siguri, për të shmangur konfliktet dhe për të formuar bazën e zhvillimit ekonomik. Strategjia duhet të krijojë një vizion të qartë dhe gjithëpërfshirës. Ajo duhet të krijojë dhe të reflektojë konsensus publik në lidhje me qëllimin e dëshiruar të reformave, dhe të përcaktojë hapa konkretë dhe një afat kohor të arsyeshëm dhe realist për përmbushjen e këtij qëllimi. Edhe pse një strategji nuk mund të kënaqë të gjithë partnerët, ajo duhet të përfaqësojë një kompromis të aktorëve të përfshirë për të pasur reforma të qëndrueshme. Një tjetër shqetësim përbëjnë pretendimet e pazgjidhura të ish pronarëve për kompensim apo kthim të pronave të konfiskuara gjatë regjimit të mëparshëm. Deri më tani, shumë pak ish pronarë kanë parë zgjidhje të kërkesave të tyre. Procesi është ngadalësuar nga një debat lidhur me autoritetin e agjencisë përgjegjëse për çështjen e pronave. Duket se ka edhe një mungesë transparence dhe konsultimesh në hartimin e legjislacionit të pronave. Nevojitet një përforcim i koordinimit midis Qeverisë dhe agjencive përkatëse sepse aktualisht shohim një mungesë të panevojshme efiçence dhe mbivendosje përpjekjesh. Mungesa e një kuadri strategjik ka çuar në planifikim të dobët dhe në ndarje të pamjaftueshme të buxhetit të nevojshëm për të siguruar zbatimin e plotë të ligjit të pronave.
Zoti Ambasador, OSBE ka pasur dhe ka në proces gjithashtu dhe projekte që lidhen me qeverisjen e mirë, një ndër aspektet e së cilës është dhe lufta kundër korrupsionit. Në rast se do ti referohemi raporteve të besueshme ndërkombëtare për nivelin e perceptimit nga publiku shqiptar për korrupsionin, shifrat ose kanë mbetur në vend ose janë përkeqësuar. Si e vlerësoni ju këtë gjendje?
Në kuadrin e luftës kundër korrupsionit, Qeveria ka miratuar ndryshime të Kodit Penal në lidhje me veprat e korrupsionit nga zyrtarë të huaj dhe në lidhje me vendosjen e gjobave të konsiderueshme në rastet e korrupsionit në sektorin privat. Inspektorati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive ka bërë progres në punën e vet, duke përfshirë edhe shtimin e rasteve të ndjekjes penale të zyrtarëve të korruptuar të niveleve të ulëta e të mesme. Futja e sistemeve të prokurimit elektronik në administratën publike pakëson kontaktet mes autoriteteve kontraktuese dhe ofruesve, duke ulur si rrjedhojë mundësitë për korrupsion. Megjithatë, mbetet ende problem çështja e hetimit të zyrtarëve të lartë shtetëror të akuzuar për korrupsion për shkak të mungesës së ndjekjes së mëtejshme nga Prokuroria. Një historik më i mirë vendimesh gjyqësore dhe dënimesh të përshtatshme dhe/apo gjobash për rastet e zyrtarëve të lartë shtetërorë të përfshirë në korrupsion do të ishte i nevojshëm për rivendosjen e besimit të publikut. Së fundi, lufta kundër korrupsionit do të ketë sukses kur të gjitha palët politike të punojnë së bashku në vend që ta keqpërdorin këtë luftë për interesat e tyre vetjake.
Pas dy refuzimeve që i janë bërë Shqipërisë për marrjen e statusit të vendit kandidat për në BE, a besoni se këtë vjeshtë do të përmbushet ky angazhim?
2 Mendoj se kjo është një pyetje që i duhet drejtuar përfaqësuesve të Bashkimit Evropian. Megjithatë, do dëshiroj të them se për të ecur përpara me axhendën e reformave nevojitet një zgjidhje vendimtare dhe bashkëpunim konstruktiv për të gjitha fushat kryesore të reformës me dhe brenda në Parlament i cili është mekanizmi për një vendimmarrje të përbashkët, dhe ky mbetet një tregues vendimtar nëse Shqipëria do të ecë përpara apo jo. Unë jam optimist se mund të arrihet progres i konsiderueshëm. Kjo është plotësisht në duart e Shqipërisë.
3
Interview of the Head of OSCE Presence in Albania, Ambassador Eugen Wollfarth, with Deutsche Welle
22 March 2012
Mr Ambassador, the Albanian Assembly recently decided to extend the time for the ad hoc committee on Electoral Code Reform. Notwithstanding the international community’s systematic appeals that call for the reform’s implementation as soon as possible, and the statements made by political actors on the readiness to work together on this issue, the steps taken actually seem to be rather sluggish, and many weighty issues related to the electoral reform have not been considered yet. In your view, do you think that the review of the OSCE/ODIHR observing missions’ recommendations may be finalised in time, or that the electoral reform will be finalised in a last-minute effort, as it has often happened in the past?
All political sides need to read the 2009 and 2011 OSCE/ODIHR reports in their totality. The recommendations contained in the reports now need to be transformed into a successful electoral code reform. The reform needs to be completed on time and well before elections. Greater political will needs to be shown. The Ad Hoc Committee on Electoral Code Reform is working and progress is becoming visible. Yet there is a clear need to speed up and intensify the process as a number of key topics are yet to be discussed. What matters most is content! That is why we need to see a timely but also qualitative conclusion to the process, one that has to come as a result of a constructive work from all sides. Ultimately this is an Albanian process and it is up to Albanians to deliver. Albanians have to want it more than the international community. I urge the Committee and every single member to make the best use of what time is left until the end of April in order to achieve a thorough and high quality reform. Last-minute action is clearly not good enough and will not do this time!
What is the OSCE Presence in Albania’s actual engagement in the electoral code reform?
The OSCE Presence is encouraged to see a start to the process and is following it closely. As part of an OSCE Presence project in support of the electoral reform process, and with funding from the United Kingdom, the OSCE/ODIHR is providing technical assistance to the Ad Hoc Committee. OSCE/ODIHR experts have made regular visits to Tirana in the last two months during which they have met with relevant national actors and have provided technical expertise to draft amendments already discussed in the Ad Hoc Committee. Next week, the Presence is assisting the Ad Hoc Committee in organising a major roundtable on electoral code reform with the participation of MPs, politicians, civil society and international experts from OSCE/ODIHR and Venice Commission. I am convinced that this will be a very positive and successful event.
Q: For over a decade, the OSCE Presence has been assisting the Albanian authorities in regards to the property reform. In practice, this process has been advancing very slowly,
1 even though everybody knows that the missing solution of the property issues is not only a source of conflicts, but also one of the motives that hampers and discourages domestic and foreign investments, which are so much needed by the Albanian economy. In your view, what is hindering the solution of the property problem in Albania?
Private and public investment and lending remain hindered when property ownership cannot be guaranteed. These issues will remain unresolved until progress is made in developing a comprehensive property reform strategy. A strategy is also needed to provide certainty, remove conflicts, and form the basis of economic development. The strategy should produce a clear and comprehensive vision. The strategy should develop and reflect a public consensus as to the desired destination of reforms, and set out concrete steps and a reasonable and realistic timeline in which to reach that destination. While the strategy cannot fully satisfy all partners it must represent a compromise that stakeholders can find fair in order that the reforms are to be sustainable. Another concern is the unresolved claims of the former property owners for compensation or restitution of property confiscated during the former regime. Up to date, too few former owners have had their claims resolved. The process is slowed by a debate over the authority of the agency responsible to resolve the issue. There appears to be also a lack of transparency and consultation in the drafting of property related legislation. Co-ordination between Government and the relevant state agencies needs strengthening as currently there is unnecessary inefficiency and duplication of effort. The lack of an apparent strategic framework has also resulted in poor planning and the insufficient allocation of budget resources to ensure that property laws are fully implemented.
The OSCE Presence has implemented and is still implementing some projects related to good governance, one of whose key aspects is the war on corruption. If we were to refer to reliable international reports on the Albanian public’s perception of the corruption levels, it can be noticed that the statistical data either remain unaltered or they have actually worsened. How do you evaluate this situation?
In fighting corruption, the Government was able to pass amendments to the Criminal Code related to acts of corruption by foreign officials and for imposing significant penalties for corruption in the private sector. Progress was made by the High Inspectorate for the Declaration and Audit of Assets, including a rise in the prosecution of corrupt junior and mid level officials. The introduction of electronic procurement systems in public administration also reduces contact between contracting authorities and bidders, thus reducing opportunities for corruption. Yet, efforts to pursue senior state officials accused of corruption remains an issue, not helped by a lack of follow up by the Prosecution office. Immunity of senior public officials also remains an important issue to be addressed. A stronger track record of trial verdicts and appropriate sentencing and/or fines in corruption cases involving senior officials is important in restoring public confidence. Ultimately, the fight against corruption will only succeed when all political sides work together instead of misusing it for partisan self interest.
After being refused twice the European Union’s candidate status, do you believe that Albania will be finally granted the candidate status this autumn?
This is a question to be directed rather to EU representatives. However, for moving ahead with the reform agenda, I would like to say that a decisive tackling and constructive co- operation in all key areas of reform with and inside the Assembly as a driving force for joint decision making will once again be decisive whether Albania will move forward or not. I am optimistic that considerable headway can be achieved. It is entirely in the hands of Albania.
2
Interview des Leiters der OSZE-Präsenz in Albanien, Botschafter Eugen Wollfarth, mit der Deutschen Welle
22. März 2012
Herr Botschafter, das albanische Parlament hat vor kurzem beschlossen, die Frist für den Ad-hoc-Ausschuss zur Reform des Wahlgesetzes zu verlängern. Ungeachtet der nachdrücklichen Aufrufe der internationalen Gemeinschaft zur schnellstmöglichen Umsetzung der Reform sowie der erklärten Bereitschaft der politisch Verantwortlichen gemeinsam an dem Problem zu arbeiten, scheint die tatsächliche Umsetzung eher schleppend voranzugehen. Darüber hinaus wurden bislang viele wichtige Fragen im Zusammenhang mit der Wahlrechtsreform noch nicht besprochen. Kann Ihrer Ansicht nach die Umsetzung der Empfehlungen der OSZE/ODIHR- Wahlbeoabachtungsmission noch rechtzeitig abgeschlossen werden, oder denken Sie, dass die Wahlrechtsreform wie so oft in der Vergangenheit erst in letzter Minute abgeschlossen wird?
Die OSZE/ODIHR-Berichte von 2009 und 2011 müssen von den politisch Verantwortlichen zur Gänze gelesen werden. Die Empfehlungen in den Berichten müssen jetzt in eine erfolgreiche Reform des Wahlgesetzes münden. Die Reform muss rechtzeitig vor den Wahlen abgeschlossen sein. Größere politische Anstrengungen sind vonnöten. Der Ad-hoc-Ausschuss zur Reform des Wahlgesetzes funktioniert und erste Fortschritte sind bereits sichtbar. Dennoch ist es notwendig, den Prozess zu beschleunigen und zu intensivieren, da eine Reihe wichtiger Fragen noch geklärt werden müssen.
Worauf es letztlich ankommt sind Inhalte! Deshalb reicht eine rechtzeitige Umsetzung allein nicht aus. Am Ende muss das Ergebnis auch von überzeugender Qualität sein, und das kann nur durch konstruktive Beiträge von allen Seiten erreicht werden. Letztlich ist es eine albanische Angelegenheit und es liegt an den Albanern den Prozess erfolgreich zum Abschluss zu bringen. Die Albaner müssen es mehr wollen als die internationale Gemeinschaft. Ich appelliere an den Ausschuss und an jedes einzelne Mitglied, die Zeit bis Ende April gut zu nutzen, um ein umfassendes und hohen Ansprüchen genügendes Reformergebnis zu erzielen. Last-Minute- Aktionen sind eindeutig nicht gut genug und werden dieses Mal nicht ausreichen!
Worin genau besteht die Unterstützung der Wahlrechtsreform durch die OSZE-Präsenz in Albanien?
Es ist für die OSZE-Präsenz ermutigend zu sehen, dass der Prozess begonnen wurde. Wir werden ihn weiterhin aufmerksam verfolgen. OSZE/ODIHR gewährt dem Ad-hoc-Ausschuss technische Hilfe im Rahmen eines von Großbritannien finanziell unterstützten Projektes der OSZE-Präsenz zur Unterstützung der Reform des Wahlrechts.
1 In den letzten zwei Monaten waren OSZE/ODIHR-Experten regelmäßig in Tirana. Sie haben sich mit den entsprechenden albanischen Verantwortlichen getroffen haben und technisches Fachwissen zur Verfügung gestellt haben, um Vorschläge für Gesetzesänderungen zu entwerfen, die bereits im Ad-hoc-Ausschuss diskutiert wurden. Nächste Woche wird die Präsenz den Ad-hoc-Ausschuss bei der Organisation einer großen Diskussionsrunde zur Wahlgesetzreform unterstützen, an welcher Parlamentsabgeordnete, Politiker, Vertreter der Zivilgesellschaft und internationale Experten von OSZE/ODIHR und der Venedig- Kommission teilnehmen werden. Ich bin davon überzeugt, dass dies eine sehr positive und erfolgreiche Veranstaltung werden wird.
Seit über einem Jahrzehnt unterstützt die OSZE-Präsenz die albanischen Behörden hinsichtlich einer Eigentumsreform. In der Praxis geht dieser Prozess sehr langsam voran, obwohl jeder weiß, dass die fehlende Lösung der Eigentumsfragen nicht nur eine Quelle von Konflikten, sondern auch einer der Gründe ist, die inländische und ausländische Investitionen verhindert, die die albanische Wirtschaft so dringend benötigt. Was behindert Ihrer Ansicht nach die Lösung der Eigentumsfrage in Albanien?
Private und öffentliche Investitionen sowie die Kreditvergabe bleiben schwierig, wenn das Eigentum nicht garantiert wird. Das wird ein Problem bleiben, solange keine Fortschritte bei der Entwicklung eines umfassenden Konzeptes zur Reform des Eigentums erzielt werden. Eine Strategie ist auch notwendig, um Rechtssicherheit zu schaffen, Konflikte zu entschärfen, und die Weichen für die wirtschaftlichen Entwicklung zu stellen. Die Strategie sollte eine klare und umfassenden Vision haben. Die Strategie sollte einen öffentlichen Konsens über das gewünschte Ziel der Reformen herstellen, und konkrete Schritte und einen vernünftigen und realistischen Zeitplan dazu entwerfen, wie dieses Ziel erreicht werden kann. Während die Strategie nicht die Wünsche alle Partner vollständig erfüllen kann, muss sie einen Kompromiss finden, den die Beteiligten als fair akzeptieren, damit die Reformen nachhaltig sein werden. Ein weiteres Problem sind die ungeklärten Ansprüche ehemaliger Eigentümer auf Entschädigung oder Rückgabe von Eigentum, die von dem vorangegangenen Regime enteignet wurden. Bis heute wurden zu wenige Ansprüche ehemaliger Besitzer befriedigt. Der Prozess wird durch die Debatte über die Zuständigkeit der verantwortlichen Behörde verlangsamt.
Es scheint auch einen Mangel an Transparenz und Absprache bei der Ausarbeitung der entsprechenden Rechtsvorschriften zu geben. Die Koordination zwischen Regierung und zuständigen staatlichen Stellen muss verbessert werden, um die derzeit unnötige Ineffizienz und Doppelarbeit zu vermeiden. Das Fehlen eines eindeutigen strategischen Rahmens hat auch zu schlechter Planung und zu unzureichender Zuteilung von Haushaltsmitteln zur Umsetzung der Gesetze geführt.
Die OSZE-Präsenz hat einige Projekte im Zusammenhang mit guter Regierungsführung umgesetzt, zu dessen wichtigsten Aspekten der Kampf gegen Korruption zählt. Wenn wir uns auf zuverlässige internationale Berichte zur Wahrnehmung der albanischen Öffentlichkeit zum Grad der Korruption beziehen würden, so fällt auf, dass die statistischen Daten entweder unverändert geblieben sind oder sich tatsächlich verschlechtert haben. Wie beurteilen Sie diese Situation?
Im Kampf gegen die Korruption konnte die Regierung Änderungen des Strafgesetzbuches beschließen, die sich auf Korruptionshandlungen ausländischer Amtsträger und auf die
2 Verhängung von Strafen für Korruption in der Privatwirtschaft beziehen. Fortschritte wurden durch das Aufsichtsamt für die Erklärung und die Prüfung von Vermögenswerten gemacht, einschließlich eines Anstiegs der Verfolgung von korrupten untergeordneten und mittleren Beamte. Die Einführung elektronischer Beschaffungssysteme in der öffentlichen Verwaltung reduziert auch den Kontakt zwischen auftraggebenden Behörden und Bietern, wodurch Möglichkeiten der Korruption gemindert werden. Dennoch bleibt die Frage der Verfolgung hoher Beamter, die der Korruption beschuldigt werden, ein wichtiges Thema, dem durch den Mangel eines Follow-up durch die Staatsanwaltschaft nicht geholfen wird. Immunität hoher Funktionäre bleibt ebenfalls ein wichtiges zu behandelndes Thema. Eine stärkere Erfolgsbilanz von Gerichtsurteilen und entsprechende Verurteilung und/oder Geldstrafen in Korruptionsfällen, in die hohe Amtsträger verwickelt sind, ist wichtig, um das Vertrauen der Öffentlichkeit wieder herzustellen. Letztlich wird der Kampf gegen die Korruption nur gelingen, wenn alle politischen Seiten zusammenarbeiten, anstatt diesen für parteipolitische Eigeninteressen zu missbrauchen.
Nach zweimaliger Ablehnung des Kandidatenstatus der Europäischen Union, glauben Sie, dass Albanien der Kandidatenstatus im Herbst dieses Jahres schließlich gewährt werden wird? Das ist eine Frage, die eher an EU Vertreter gerichtet werden sollte. Nichtsdestotrotz, um mit der Reformagenda voran zu kommen, möchte ich anmerken, dass ein entschiedenes Anpacken und konstruktive Zusammenarbeit in allen Schlüsselbereichen der Reformen mit und innerhalb des Parlaments als treibende Kraft für eine gemeinsame Entscheidungsfindung wieder einmal maßgeblich sein werden, ob sich Albanien nach vorne bewegt oder nicht. Ich bin optimistisch, dass erhebliche Fortschritte erzielt werden können. Es liegt gänzlich in den Händen Albaniens.
3