The tenth principle of the Declaration states AARHUS CENTRE OF TURKMENISTAN that “environmental problems are solved by In August 2012, with the support of the OSCE the most efficient ways with the participation Centre in Ashgabat and the Nature Protection of all those interested people.” Ministry of Turkmenistan the National Aarhus The Aarhus Convention was adopted at the 4th Centre (Centre) was established in Ashgabat. Conference of the Ministers “Environment for The Centre works within the framework of the Europe held in Aarhus (Denmark) on June 25, project on the basis of the Tebigy Kuwwat 1998. SUE in Ashgabat. The Aarhus Convention adopted under the The aim of the Centre is to support aegis of the UN EEC legally guarantees the implementation of the UNECE Convention on citizens of Europe and Central Asia a reliable Access to Information, Public Participation and code of legal norms and rules for ensuring and Access to Justice in Environmental Matters protecting their environmental rights. Central Kopetdag (Aarhus Convention) in Turkmenistan by facilitating the Access to environmental Turkmenistan ratified the Aarhus Convention information; Public participation in on April 30, 1999 thus proving its intention to The Constitution of Turkmenistan and national environmental decision-making; and Access follow its regulations and accepting high nature protection legislation guarantees human to justice on environmental matters. international standards for environmental rights to the access to environmental decision-making process. information, public participation in decision- One of the main tasks of the Centre is ensuring making in environmental matters and efficient a free access of the citizens and the public to environmental management. environmental information, facilitating public The Aarhus Convention recognizes the right participation in environmental decision making of each of us to safe environment and The establishment and work of the Aarhus and providing free legal consultations determines our duties for its protection. Its aim Centre is actual and significant landmark in the connected to the environmental rights. is to guarantee the rights of current and future course of implementation of the Aarhus generation for the safe environment, health and Convention in Turkmenistan. AARHUS CONVENTION wellbeing.
Current environmental rights have been formed To achieve this aim, the Convention on the basis of a number of nature protection determines the issues of accountability, norms and rules issued during the recent openness and immediacy of decision-making at decades. a state level. It states the norms on the human rights in decision-making in environmental In 1970s a connection between environmental matters. problems and human rights causing some concern can be traced in the international declarations and resolutions. In 1992 during the Meeting Planet Earth held at a high level the governments adopted global Rio de Janeiro declaration on environment and development. public participation in environmental decision- making and provided access to justice on environmental matters.
FIRST EXCHANGE OF EXPERIENCE
In November 2012, the Head of the Aarhus Centre of Turkmenistan, Prof. Dr. Nazar AARHUS CENTRE Korpeyev visited the Aarhus Centers of Armenia to gain best practices and learn upon the working experience of Armenian Aarhus OF Centres.
Mountainous River TURKMENISTAN ACTIVITIES OF THE ARHUS CENTRE
To facilitate the increased environmental knowledge of the citizens and other interested parties with the focus on environmental norms and ensuring human rights, initially, the Centre was concentrated on the formation of the environmental database including national legislation. The Centre also works to create the comprehensive environmental materials to be published in national mass media.
The Centre plans to develop partnership with Address: 15, room 42. corresponding state and civil society Bitarap Turkmenistan St., Ashgabat, representatives, as well as develop network 744000, Turkmenistan with the existed Aarhus Centres in other tel/fax: 94-17-14 countries. e-mail:Aarhus.tm@rambler.ru In general, the Centre will promote the Aarhus Convention among relevant stakeholders by Ashgabat - 2013 explaining the main regulations of the Aarhus Convention which serve to the better access to environmental information, increased
Одной из основных задач Центра является гражданам Европы и Центральной Азии Орхус-центр Туркменистана обеспечение свободного доступа граждан и надежный свод правовых норм и правил для общественности к экологической обеспечения и защиты своих экологических В августе 2012 года при поддержке Центра информации, предоставление бесплатных прав. ОБСЕ в Ашхабаде и Министерства охраны правовых консультации в данной области и Туркменистан ратифицировал Орхусскую природы Туркменистана был открыт и по экологическим правам. конвенцию 30 апреля 1999 года, подтвердив начал функционировать Орхус-центр свое намерение придерживаться её Туркменистана (далее Центр). положениям и тем самым Функционирование Центра обеспечивается Кратко об Орхусской конвенции руководствоваться высокими мировыми в рамках проекта на базе деятельности ПОО стандартами в области охраны окружающей «Tebigy Kuwwat» в Ашхабаде. Сегодняшние экологические права среды и участия общественности в процессе Целью работы Центра является оказание сформировались на основе целого ряда принятия решений по экологическим поддержки в осуществлении конвенции природоохранных норм и правил, принятых вопросам. Европейской Экономической Комиссии за последние несколько десятков лет. ООН «О доступе к информации, участию В 1970-х годах в международных общественности в принятии решений и декларациях и резолюциях стала доступе к правосудию по вопросам, прослеживаться связь между вызывающими касающимся окружающей среды озабоченность экологическими проблемами (Орхусской Конвенции) в Туркменистане и правами человека. В 1992 году в ходе путем содействия доступу к информации по Встречи на высшем уровне «Планета окружающей среде, общественному Земля» правительства приняли эпохальную участию в принятии решений по вопросам Рио-де-Жанейрскую декларацию по окружающий среды, и доступу к окружающей среде и развитию. Десятый правосудию по вопросам окружающей принцип этой Декларации гласит, что среды. «экологические проблемы решаются наиболее эффективным образом при Горная речка участии всех заинтересованных граждан». Конвенция «О доступе к информации, Орхусская конвенция признает право участию общественности в процессе каждого из нас на здоровую окружающую принятия решений и доступе к правосудию среду, а также определяет наши по вопросам, касающимся окружающей обязанности по ее охране. Ее цель сделать среды» (Орхусская конвенция) принята на так, чтобы каждый человек жил в условиях 4-ой Конференции министров окружающей среды, благоприятной для его «Окружающая среда для Европы», здоровья и благосостояния. Это относится состоявшейся в г. Орхус (Дания) 25 июня не только к нам, живущим сегодня, но и к 1998 года. грядущим поколениям. Принятая под эгидой Европейской Для достижения этой цели Конвенция экономической комиссии ООН, Орхусская регламентирует вопросы подотчетности, Центральный Копетдаг конвенция позволяет создать единую открытости и оперативности принятия правовую основу, которая гарантирует решений на государственном уровне. Она устанавливает нормы о правах граждан в пропаганды и разъяснению положений области принятия решений по вопросам Орхусской конвенции среди окружающей среды. Конвенцию считают общественности в целях обеспечения их грандиозным событием в области права доступа к правосудию и защиты «природоохранной демократии». экологических прав. Конституция Туркменистана и национальное природоохранное Первый обмен опытом законодательство гарантируют обеспечение прав граждан на получение экологической В ноябре 2012 г. руководитель Центра информации, участие в принятии решений в проф. Корпеев Н.Р. для изучения опыта области охраны природы и рационального работы посетил Орхусские центры природопользования. Армении. Открытие и функционирование Орхус- центра Туркменистана является актуальной и важной вехой в деле осуществления Орхусской конвенции в Туркменистане. Орхус-центр Деятельность Орхус-центра Для содействия повышению в осведомленности граждан и других заинтересованных сторон в вопросах экологических норм и обеспечения прав Заседание в одном их Орхусских центров Армении Туркменистане человека, изначально, Центр был сконцентрирован на создании базы данных В ходе встреч обсуждались различные по окружающей среде, включая вопросы, связанные с деятельностью и национальное законодательство. Центр развитием этих центров: организации их также работает над созданием обширных работы с населением, созданию веб-сайтов, материалов по окружающей среде для координации и взаимодействию всех публикации в национальных средствах центров, число которых составляет 15. массовой информации. Последующие усилия Центра будут Адрес: 744000, г.Ашхабад, направлены на развитие партнерства с ул. Битарап Туркменистан, 15, ком. 42 соответствующими государственными тел. 94-17-14 структурами, с различными слоями e-mail: aarhus.tm@rambler.ru Ashgabat - 2013 гражданского общества в Туркменистане и установление связей с Орхусскими центрами других стран. В целом деятельность Орхус-центра послужит основой для активизации
Ekologoýa baradaky maglumatlaryň Aziýanyň raýatlaryna öz ekologiki Türkmenistanyň “Orhus merkezi” raýatlar we jemgyýetçilik üçin elýeterliligini hukuklaryny üpjün etmek we goramak üçin üpjün etmek, bu ugurda we ekologiýa ygtybarly hukuk normalarynyň hem-de 2012-nji ýylyň awgustynda OBSE-niň hukuklary boýunça mugtuna hukuk kadalarynyň toplumyny kepillendirýän bitewi Aşgabat şäherindäki merkeziniň we maslahatlary bermek Merkeziň esasy hukuk binýady döretmäge mümkinçilik berýär. Türkmenistanyň Tebigaty goramak wezipeleriniň biri bolup durýar. Türkmenistan 1999-njy ýylyň 30-njy ministrliginiň goldaw bermeginde aprelinde Orhus konwensiýasyny tassyklap, Türkmenistanyň “Orhus merkezi” (mundan Orhus konwensiýasy barada gysgaça onuň düzgünlerine eýermäge ygrarlydygyny beýläk “Merkez” diýlip atlandyrylýar) açyldy maglumat we munuň netijesinde daşky gurşawy goramak we işläp başlady. Merkeziň işi jemgyýetçilik Häzirki ekologiki hukuklar soňky ulgamynda we ekologiki meseleler boýunça birleşikleri kärhanasy “Tebigy Kuwwatyň” birnäçe onýyllygyň dowamynda kabul edilen çözgütleri kabul etmek işine jemgyýetçiligiň işiniň binýadynda amala aşyrylýan taslamanyň täbigaty goramak normalarynyň we gatnaşmagy babatda ýokary dünýä çäklerinde üpjün edilýär. kadalarynyň giden tapgyrynyň esasynda standartlaryndan ugur alýandygyny subut etdi. Türkmenistanda daşky gurşawy kemala geldi. goramak boýunça maglumatlara elýeterlilige, 1970-nji ýyllarda halkara daşky gurşaw meseleleri boýunça çözgütleri jarnamalarynda we rezolýusiýalarynda kabul etmäge jemgyýetçiligiň gatnaşmagyna ynjalyksyzlyk döredýän ekologiki meseleler we bu meseleler babatda adalatly kazyýet bilen adam hukuklarynyň arasyndaky çözgütlerini gazanmaga ýardam bermek arkaly baglanyşyk ýüze çykyp başlady. 1992-nji ýylda “Daşky gurşawy goramak meseleleri boýunça ýokary derejede geçirilen “Ýer togalagy” atly maglumatlaryň elýeterliligi, çözgütleri kabul duşuşygyň dowamynda hökümetler daşky etmäge jemgyýetilçiligiň gatnaşmagy we gurşaw we ösüş boýunça eýýäm ähmiýetli adalatly kazyýet çözgütlerini gazanmak “Rio-de-Žaneýro jarnamasyny” kabul etdiler. baradaky” BMG-niň Ýewropa Ykdysady Bu jarnamanyň onunjy ýörelgesinde Komissiýasynyň konwensiýasyny (Orhus bellenişine görä, “ekologiýa meseleleri muňa Dag çeşmesi konwensiýasyny) amala aşyrmaga goldaw gyzyklanma bildirýän raýatlaryň ählisiniň bermek Merkeziň alyp barýan işiniň maksady gatnaşmagynda iň netijeli görnüşde öz Orhus konwensiýasy biziň her birimiziň bolup durýar. çözgüdini tapýar”. sagdyn daşky gurşawa eýe bolmaga “Daşky gurşawy goramak meseleleri hukugymyzy ykrar edýär, şeýle hem ony boýunça maglumatlaryň elýeterliligi, çözgütleri goramak boýunça biziň borçlarymyzy kabul etmäge jemgyýetilçiligiň gatnaşmagy we kesgitleýär. Her bir adamyň öz saglygy we adalatly kazyýet çözgütlerini gazanmak abadanlygy üçin amatly daşky gurşaw baradaky” konwensiýa (Orhus konwensiýasy) şertlerinde ýaşamagy konwensiýanyň maksady 1998-nji ýylyň 25-nji iýunynda Orhus bolup durýar. Bu maksat diňe bize – häzirki şäherinde (Daniýa) geçirilen “Ýewropa üçin döwürde ýaşaýan adamlara degişli bolmak daşky gurşaw” atly ministrleriň 4-nji bilen çäklenmän, eýsem geljekki nesileriň Maslahatynda kabul edildi. ekologiki abadanlygyn-da nazarlaýandyr. BMG-niň Ýewropa ykdysady Bu maksada ýetmek üçin Konwensiýa Merkezi Köpetdag komissiýasynyň garamagynda kabul edilen döwlet derejesinde çözgütleriň kabul Orhus konwensiýasy Ýewropanyň we Merkezi edilmeginiň hasabat tertibi, açyklygy we dessinligi meselelerini düzgünleşdirýär. Ol çözgütlerini gazanmaga we eklogiki hukuklary daşky gurşaw meseleleri boýunça çözgütleri goramaga hukuklaryny üpjün etmek maksady kabul etmek ulgamynda raýatlaryň hukuklary bilen adamlaryň arasynda Orhus hakyndaky normalary belleýär. Konwensiýa konwensiýasynyň düzgünlerini wagyz etmegi “tebigaty goramak demokratiýasy” ulgamynda hem-de düşündirmegi işjeňleşdirmek üçin esas ägirt uly ähmiýetli waka hasap edilýär. bolup hyzmat edýer. Türkmenistanyň Konstitusiýasy we milli tebigaty goramak kanunçylygy raýatlaryň Ilkinji tejribe layşmak ekologiki maglumatlary almaga, tebigaty 2012-nji ýylyň noýabrynda Merkeziň goramak we tebigatdan peýdalanmak ýolbaşçysy professor N.R.Körpäýew iş ulgamynda çözgütleri kabul etmäge tejribesini öwrenmek maksady bilen gatnaşmaga bolan hukuklarynyň Ermenistanyň Orhus merkezlerine baryp gördi. kepillendirilmegini üpjün edýär. Türkmenistanyň Orhus merkeziniň açylmagy we işläp başlamagy Türkmenistanda Orhus konwensiýasyny amala aşyrmak işinde derwaýys we möhüm sepgit bolup durýar.
Orhus merkeziniň işi Ekologiýa normalary we adam Türkmenistandaky hukuklarynyň üpjünçiligi meseleleri boýunça raýatlaryň hem-de beýleki gyzyklanma bildirýän taraplaryň habarlylygyny Orhus merkezi Ermenistanyň Orhus merkezleriniň birinde ýokarlandyrmaga ýardam etmek maksady geçirilen mejlis bilen, Merkez dörän pursatyndan daşky gurşaw boýunça, şol sanda milli kanunçylygy öz içine Geçirilen duşuşyklaryň dowamynda bu alýan maglumatlar boýunçamaglumatlar merkezleriň işi we ösdürilmegi bilen binýadyny döretmäge aýratyn üns berdi. Şeýle baglanyşykly dürli meseleler ara alnyp hem, Merkez milli köpçülikleýin habar beriş maslahatlaşyldy: olaryň ilat bilen alyp barýan serişdelerinde çap etmek üçin daşky gurşaw işini guramak, web-saýtlary döretmek, sany boýunça giň gäwrümli materiallary döretmegiň 15-e ýetýän merkezleriň hemmesiniň işini üstünde-de iş alyp barýar. utgaşdyrmak we özara hyzmatdaşlyk etmek. Merkeziň geljekki tagallalary degişli däwlet düzümleri, Türkmenistandaky raýat Merkeziň salgysy: jemgyýetiniň dürli gatlaklary bilen 744000, Aşgabat ş., Bitarap Türkmenistan hyzmatdaşlygy ösdürmäge we beýleki şaýoly, 15-nji jaý, 42-nji öý, tel.: 94-17-14 ýurtlaryň Orhus merkezleri bilen ýakyn Aşgabat – 2013 e-mail: aarhus.tm@rambler.ru ragatnaşygy ýola goýmaga ügönükdirilendir. Umuman aýdanyňda, Orhus merkeziň işi jemgyýetçiligiň adalatly kazyýet