ÇKA DUHET TË PRES NGA KOMISIONI PËR MBROJTJE NGA DISKRIMINIMI? MË SË VONI NË AFAT PREJ 90 DITËSH NGA MOMENTI I PARAQITJES SË PARASHTRESËS, KOMISIONI DO TË MË DËRGOJ MUA, DHE ATIJ KUNDËR TË CILIT E PARASHTROJ PARASHTRESËN, MENDIM PËR DISKRIMINIMIN E PRETENDUAR DHE NËSE KONSTATON DISKRIMINIM, DO TA REKOMANDOJ MËNYRËN E EVITIMIT TË SHKELJES SË TË DREJTËS. KJO DO TË MË DËRGOHET MUA DHE ATIJ QË MË KA DISKRIMINUAR.
ÇKA DUHET TË BËJË AI QË MË BARAZI PËR KA DISKRIMINUAR NËSE KOMISIONI KONSTATON DISKRIMINIM? TË GJITHË! DUHET TA SHMANG SHKELJEN E TË DREJTËS NË AFAT Shoqëritë demokratike, siç është shoqëria jonë, krijojnë PREJ 30 DITËSH NGA DITA E PRANIMIT TË REKOMANDIMIT një mori të institucioneve të cilat duhet t’i kënaqin nevojat e të DHE PËR KËTË TA NJOFTOJ KOMISIONIN. gjithë qytetarëve. Në këtë kontekst, sundimi i së drejtës nënkupton ekzistimin e mekanizmave të fuqishëm të cilët na mundësojnë që rregullat e rendit të vlejnë njësoj për të gjithë, pavarësisht dallimeve tona.
Komisioni për Mbrojtje nga Diskriminimi është një nga ato shtyllat institucionale të cilat pothuajse një dekadë, përpiqet me përkushtim që sa më shumë të jetë e mundur të mundësojë qasjen deri te drejtësia për viktimat nga diskriminimi në të gjitha segmentet e jetës shoqërore. KOMISIONI PËR MBROJTJE NGA Në vazhdim, në përputhje me dispozitat e Ligjit për DISKRIMINIMI parandalimin dhe mbrojtjen nga diskriminimi nga viti 2010, janë prezantuar sqarime konkrete se si mund t’i mbroni të Bulevardi “Dimitar Vllahov” (ndërtesa e RTVM, kati 20) drejtat tuaja lidhur me diskriminimin dhe barazinë para këtij (02) 3232-242 trupi të pavarur të ekspertëve. contact@kzd.mk www.kzd.mk FB: @AntidiscriminationMK ÇKA ËSHTË DISKRIMINIMI? • NËSE MUA, NË QOFTË SE JAM ME AFTËSI TË KUFIZUAR ÇKA DUHET TË BËJË NËSE MENDORE OSE FIZIKE, ME QËLLIM DO TË MË DISKRIMINIMI ËSHTË ÇDO BËRJE E DALLIMIT OSE ÇDO PAMUNDËSOHET OSE DO TË MË VËSHTIRËSOHET QASJA NË DIKUSH MË DISKRIMINON? VEPRIM I PABARABARTË, I DREJTPËRDREJTË OSE I MBROJTJE SHËNDETËSORE, TRAJTIM MJEKËSOR DHE TËRTHORTË, PËRKATËSISHT LËSHIM (PËRJASHTIM, KUFIZIM TË PARAQES PARASHTRESË DERI TE KOMISIONI PËR ILAÇE, NË VEGLA REHABILITIMI DHE MASA NË PËRPUTHJE OSE DHËNIE TË PËRPARËSISË), I PAARSYESHËM NGA ASPEKTI MBROJTJE NGA DISKRIMINIMI MË SË VONI NË AFAT PREJ ME NEVOJAT E MIA, SHKURTIMIN E TË DREJTËS SË JURIDIK OSE FAKTIK NË RAPORT ME PERSONA OSE GRUPE. TRE MUAJSH NGA MOMENTI I DISKRIMINIMIT. MARTESËS DHE KRIJIMIT TË FAMILJES, SHKURTIMIN E TË DREJTËS SË ARSIMIT, TË DREJTËS SË PUNËS DHE TË NË ÇFARË BAZE MUND TË DREJTAVE NGA MARRËDHËNIA E PUNËS, KUR NUK DO TË SI TA PARAQES PARASHTRESËN? NDËRMERREN MASA PËR EVITIMIN E PENGESAVE NË MË DISKRIMINOJ DIKUSH? QASJE, PËRKATËSISHT PËRSHTATJE TË INFRASTRUKTURËS ME SHKRIM OSE ME GOJË, PERSONALISHT NË KOMISIONIN NË BAZË TË GJINISË, RACËS, NGJYRËS SË LËKURËS, DHE HAPËSIRËS, SHFRYTËZIMIT TË RESURSEVE TË PËR MBROJTJE NGA DISKRIMINIMI, PËRMES POSTËS, GJINISË, PËRKATËSISË SË GRUPIT TË MARGJINALIZUAR, DEDIKUARA PËR TË GJITHË OSE TË PJESËMARRJES NË PËRMES TELEFONIT, PËRMES POSTËS ELEKTRONIKE OSE PËRKATËSISË ETNIKE, GJUHËS, SHTETËSISË, ORIGJINËS JETËN PUBLIKE DHE SHOQËRORE. PËRMES FORMËS ELEKTRONIKE NË FAQEN E INTERNETIT SOCIALE, RELIGJIONIT APO MËSIMIT FETAR, ARSIMIT, TË KOMISIONIT. NUK PAGUHEN KURRFARË TAKSASH OSE PËRKATËSISË POLITIKE, STATUSIT PERSONAL OSE • KUR MUND TË DËMTOHEM, SEPSE KAM DENONCUAR, KAM KOMPENSIME PËR PARAQITJEN E PARASHTRESËS. SHOQËROR, AFTËSISË SË KUFIZUAR MENDORE OSE INICIUAR PROCEDURË OSE KAM DËSHMUAR PËR TRUPORE, MOSHËS, GJENDJES FAMILJARE OSE DISKRIMINIM. MARTESORE, STATUSIT TË PRONËS, GJENDJES NË CILËN GJUHË TA SHËNDETËSORE OSE MBI ÇFARËDO QOFTË BAZE TJETËR. NË CILËN FUSHË MUND TË JEM I PARAQES PARASHTRESËN? DISKRIMINUAR DHE TË KEM TË DREJTË • NË GJUHËN MAQEDONASE; SI MUND TË MË DISKRIMINOJNË? TË PARAQES PARASHTRESË NË MËNYRYË TË DREJTPËRDREJTË DERI TE KOMISIONI? • NË GJUHËN TË CILËN E FLASIN MË SHUMË SE 20% E QYTETARËVE; QË KA PËR QËLLIM HEQJEN, PRISHJEN OSE KUFIZIMIN E DERI TE KOMISIONI PËR MBROJTJE NGA DISKRIMINIMI NJOHJES OSE GËZIMIT TË BARABARTË TË TË DREJTAVE TË MUND TË PARAQES PARASHTRESË NËSE JAM • NËSE JETOJ NË NJËSINË E VETËQEVERISJES LOKALE, NË NJERIUT DHE LIRIVE THEMELORE, NË KRAHASIM ME DISKRIMINUAR NË CILËNDO QOFTË FUSHË, PËRKATËSISHT TË CILËN MË SË PAKU 20% E QYTETARËVE FLASIN GJUHË TRAJTIMIN QË E KA OSE QË MUND TA KETË NJË PERSON NË FUSHËN E PUNËS DHE MARRËDHËNIEVE TË PUNËS, ZYRTARE TË NDRYSHME NGA GJUHA MAQEDONASE, MUND TJETËR NË KUSHTE TË NJËJTA OSE TË NGJASHME. ARSIMIT, SIGURISË SOCIALE, PËRFSHI EDHE SFERËN E TA PËRDOR CILËNDO QOFTË NGA GJUHËT ZYRTARE DHE MBROJTJES SOCIALE; SHËNDETËSISË, JURISPRUDENCËS ALFABETIN E SAJ TË CILAT JANË NË PËRDORIM NË NJËSITË NË MËNYRË TË TËRTHORTË DHE ADMINISTRATËS; BANIMIT; INFORMIMIT PUBLIK DHE E VETËQEVERISJES LOKALE, NDËRSA KOMISIONI DO TË MË • KUR MUA OSE NDONJË GRUPI TË CILIT I PËRKAS, DO TË MEDIATET; QASJES DERI TE TË MIRAT DHE SHËRBIMET; DHE PËRGJIGJET PËRVEÇ NË GJUHËN MAQEDONASE MË VËNË NË POZITË TË PAVOLITSHME NË KRAHASIM ME NË FUSHA TË TJERA TË PËRCAKTUARA ME LIGJ. EDHE NË ATË GJUHË. PERSONA TË TJERË OSE ME GRUPE TË PERSONAVE, DUKE MIRATUAR DISPOZITA DHE KRITERE DUKSHËM NEUTRALE OSE PËRMES NDËRMARRJES SË PRAKTIKAVE TË CAKTUARA. ÇKA DUHET T’I BASHKËNGJIS PARASHTRESËS? • KUR MË SHQETËSOJNË OSE MË OFENDOJNË MUA OSE GRUPIN TË CILIT I PËRKAS , ME QËLLIM QË TË MË TË GJITHA FAKTET DHE PROVAT QË MENDOJ SE JANË NË PËRÇMOJNË OSE TË KRIJOJNË NJË MJEDIS FRIKËSUES, FAVOR TË KONFIRMIMIT TË DISKRIMINIMIT. PËRÇMUES OSE ARMIQËSOR.
ШТО ТРЕБА ДА ОЧЕКУВАМ ОД КОМИСИЈАТАЗА ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА? НАЈДОЦНА ВО РОК ОД 90 ДЕНА ОД МОМЕНТОТ НА ДОСТАВУВАЊЕТО НА ПРЕТСТАВКАТА, КОМИСИЈАТА ЌЕ ДОСТАВИ МИСЛЕЊЕ ЗА НАВОДНАТА ДИСКРИМИНАЦИЈА ДО МЕНЕ И ДО ОНОЈ ПРОТИВ КОГО ЈА ПОДНЕСУВАМ ПРЕТСТАВКАТА И АКО УТВРДИ ДИСКРИМИНАЦИЈА, ЌЕ ПРЕПОРАЧА НАЧИН НА ОТСТРАНУВАЊЕ НА ПОВРЕДАТА НА ПРАВОТО. ОВА ЌЕ БИДЕ ДОСТАВЕНО И ДО МЕНЕ И ДО ОНОЈ ШТО МЕ ДИСКРИМИНИРАЛ. ЕДНАКВОСТ ШТО ТРЕБА ДА НАПРАВИ ОНОЈ КОЈ МЕ ЗА СИТЕ! ДИСКРИМИНИРАЛ АКО КОМИСИЈАТА УТВРДИ ДИСКРИМИНАЦИЈА? ТРЕБА ДА ЈА ОТСТРАНИ ПОВРЕДАТА НА ПРАВОТО ВО РОК ОД 30 ДЕНА ОД ДЕНОТ НА ПРИЕМОТ НА ПРЕПОРАКАТА, КАКО И ЗА ТОА ДА ЈА ИЗВЕСТИ КОМИСИЈАТА.
КОМИСИЈА ЗА ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА
Булeвар „Димитар Влахов“ (зграда на МРТВ, 20. кат) (02) 3232-242 contact@kzd.mk www.kzd.mk FB: @AntidiscriminationMK ШТО Е ДИСКРИМИНАЦИЈА? • КОГА МЕНЕ, ДОКОЛКУ ИМАМ МЕНТАЛНА ИЛИ ФИЗИЧКА ШТО ТРЕБА ДА НАПРАВАМ ДОКОЛКУ ПОПРЕЧЕНОСТ, НАМЕРНО ЌЕ МИ СЕ ОНЕВОЗМОЖИ ИЛИ ДИСКРИМИНАЦИЈА Е СЕКОЕ НЕОПРАВДАНО ПРАВНО ИЛИ ОТЕЖНИ ПРИСТАПОТ ДО ЗДРАВСТВЕНАТА ЗАШТИТА, НЕКОЈ МЕ ДИСКРИМИНИРА? ФАКТИЧКО, НЕПОСРЕДНО ИЛИ ПОСРЕДНО ПРАВЕЊЕ НА МЕДИЦИНСКИ ТРЕТМАН И ЛЕКОВИ, РЕХАБИЛИТАЦИСКИ РАЗЛИКА ИЛИ НЕЕДНАКВО ПОСТАПУВАЊЕ, ОДНОСНО ДА ПОДНЕСАМ ПРЕТСТАВКА ДО КОМИСИЈАТА ЗА СРЕДСТВА И МЕРКИ ВО СОГЛАСНОСТ СО МОИТЕ ПРОПУШТАЊЕ (ИСКЛУЧУВАЊЕ, ОГРАНИЧУВАЊЕ ИЛИ ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА НАЈДОЦНА ВО РОК ОД ПОТРЕБИ, УСКРАТУВАЊЕ НА ПРАВОТО НА БРАК И ДАВАЊЕ ПРВЕНСТВО) ВО ОДНОС НА ЛИЦА ИЛИ ГРУПИ. ТРИ МЕСЕЦИ ОД МОМЕНТОТ ОД КОГА МЕ СОЗДАВАЊЕ НА СЕМЕЈСТВО, УСКРАТУВАЊЕ НА ПРАВОТО ДИСКРИМИНИРАЛЕ. НА ОБРАЗОВАНИЕ, НА РАБОТА И ПРАВАТА ОД РАБОТНИОТ ВРЗ ОСНОВА НА ШТО НЕКОЈ ОДНОС, КОГА НЕМА ДА СЕ ПРЕЗЕМАТ МЕРКИ ЗА КАКО ДА ЈА ПОДНЕСАМ ПРЕТСТАВКАТА? МОЖЕ ДА МЕ ДИСКРИМИНИРА? ОТСТРАНУВАЊЕ НА НЕПРИСТАПНОСТА, ОДНОСНО ПРЕЗЕМЕНО ПРИСПОСОБУВАЊЕ НА ИНФРАСТРУКТУРАТА ПИСМЕНО ИЛИ УСНО, ЛИЧНО ДО КОМИСИЈАТА ЗА ВРЗ ОСНОВА НА ПОЛ, РАСА, БОЈА НА КОЖА, РОД, И ПРОСТОРОТ, КОРИСТЕЊЕ НА ЈАВНО ДОСТАПНИ ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА, ПРЕКУ ПОШТА, ПРЕКУ ПРИПАДНОСТ НА МАРГИНАЛИЗИРАНА ГРУПА, ЕТНИЧКА РЕСУРСИ, ИЛИ УЧЕСТВО ВО ЈАВНИОТ ТЕЛЕФОН, ПРЕКУ ЕЛЕКТРОНСКА ПОШТА ИЛИ ПРЕКУ ПРИПАДНОСТ, ЈАЗИК, ДРЖАВЈАНСТВО, СОЦИЈАЛНО И ОПШТЕСТВЕНИОТ ЖИВОТ. ЕЛЕКТРОНСКАТА ФОРМА НА ИНТЕРНЕТ-СТРАНИЦАТА НА ПОТЕКЛО, РЕЛИГИЈА ИЛИ ВЕРСКО УВЕРУВАЊЕ, КОМИСИЈАТА. НЕ СЕ ПЛАЌААТ НИКАКВИ ТАКСИ ИЛИ ОБРАЗОВАНИЕ, ПОЛИТИЧКА ПРИПАДНОСТ, ЛИЧЕН ИЛИ • КОГА ТРПАМ ШТЕТНИ ПОСЛЕДИЦИ КОГА СУМ НАДОМЕСТОЦИ ЗА ПОДНЕСУВАЊЕ НА ПРЕТСТАВКА. ОПШТЕСТВЕН СТАТУС, МЕНТАЛНА И ТЕЛЕСНА ПРИЈАВИЛ, ОТПОЧНАЛ ПОСТАПКА ИЛИ СУМ СВЕДОЧЕЛ ПОПРЕЧЕНОСТ, ВОЗРАСТ, СЕМЕЈНА ИЛИ БРАЧНА ЗА ДИСКРИМИНАЦИЈА. СОСТОЈБА, ИМОТЕН СТАТУС, ЗДРАВСТВЕНА СОСТОЈБА НА КОЈ ЈАЗИК ДА ЈА ИЛИ КОЈА БИЛО ДРУГА ОСНОВА. ВО КОЈА ОБЛАСТ МОЖЕ ДА БИДAM ПОДНЕСАМ ПРЕТСТАВКАТА? КАКО МОЖЕ ДА МЕ ДИСКРИМИНИРААТ? ДИСКРИМИНИРАН И ДА ИМАМ ПРАВО • НА МАКЕДОНСКИ ЈАЗИК; ДА ПОДНЕСАМ ПРЕТСТАВКА ДИРЕКТНО ДО КОМИСИЈАТА? • НА ЈАЗИКОТ ШТО ГО ЗБОРУВААТ ПОВЕЌЕ КОЕШТО ИМА ЗА ЦЕЛ ОДЗЕМАЊЕ, НАРУШУВАЊЕ ИЛИ ОД 20 % ОД ГРАЃАНИТЕ; ОГРАНИЧУВАЊЕ НА ЕДНАКВОТО ПРИЗНАВАЊЕ ИЛИ МОЖЕ ДА ПОДНЕСАМ ПРЕТСТАВКА ДО КОМИСИЈАТА ЗА УЖИВАЊЕ НА ЧОВЕКОВИТЕ ПРАВА И ОСНОВНИ ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА, ДОКОЛКУ СУМ • АКО ЖИВЕАМ ВО ЕДИНИЦА НА ЛОКАЛНАТА СЛОБОДИ, СПОРЕДЕНО СО ТРЕТМАНОТ КОЈ ГО ИМА ИЛИ ДИСКРИМИНИРАН ВО КОЈА БИЛО ОБЛАСТ, ОДНОСНО ВО САМОУПРАВА ВО КОЈА НАЈМАЛКУ 20 % ОД ГРАЃАНИТЕ БИ МОЖЕЛО ДА ГО ИМА ДРУГО ЛИЦЕ ВО ИСТИ ИЛИ ОБЛАСТА НА РАБОТАТА И РАБОТНИТЕ ОДНОСИ, ЗБОРУВААТ СЛУЖБЕН ЈАЗИК РАЗЛИЧЕН ОД СЛИЧНИ УСЛОВИ. OБРАЗОВАНИЕТО, СОЦИЈАЛНАТА СИГУРНОСТ, МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК, МОЖАМ ДА ГО УПОТРЕБАМ КОЈ ВКЛУЧУВАЈЌИ ГО И ПОДРАЧЈЕТО НА СОЦИЈАЛНАТА БИЛО ОД СЛУЖБЕНИТЕ ЈАЗИЦИ И НЕГОВОТО ПИСМО КОИ ИНДИРЕКТНО СЕ КОРИСТАТ ВО ЕДИНИЦАТА НА ЛОКАЛНАТА ЗАШТИТА; ЗДРАВСТВОТО, ПРАВОСУДСТВОТО И УПРАВАТА; • КОГА МЕНЕ ИЛИ НЕКОЈА ГРУПА НА КОЈА И ПРИПАЃАМ, ДОМУВАЊЕТО; ЈАВНОТО ИНФОРМИРАЊЕ И МЕДИУМИ; САМОУПРАВА, А КОМИСИЈАТА ЌЕ МИ ОДГОВОРИ ПОКРАЈ ЌЕ МЕ СТАВАТ ВО НЕПОВОЛНА ПОЛОЖБА ВО СПОРЕДБА ПРИСТАПОТ ДО ДОБРА И УСЛУГИ И ДРУГИ ОБЛАСТИ НА МАКЕДОНСКИ ЈАЗИК, И НА ОВОЈ ЈАЗИК. СО ДРУГИ ЛИЦА ИЛИ ГРУПИ НА ЛИЦА, СО ДОНЕСУВАЊЕ ОПРЕДЕЛЕНИ СО ЗАКОН. ОЧИГЛЕДНО НЕУТРАЛНИ ОДРЕДБИ, КРИТЕРИУМИ ИЛИ СО ПРЕЗЕМАЊЕ НА ОПРЕДЕЛЕНИ ПРАКТИКИ. ШТО ТРЕБА ДА ДОСТАВАМ СО ПРЕТСТАВКАТА? • КОГА ВОЗНЕМИРУВАЧКИ И ПОНИЖУВАЧКИ СЕ ПОСТАПУВА КОН МЕНЕ ИЛИ КОН ГРУПАТА НА КОЈА СИТЕ ФАКТИ И ДОКАЗИ КОИ СМЕТАМ ДЕКА ОДАТ ВО ПРИПАЃАМ И СО ТОА СЕ ИМА ЦЕЛ ДА МЕ ПОНИЖАТ ИЛИ ПРИЛОГ НА ПОТВРДУВАЊЕ НА ДИСКРИМИНАЦИЈАТА. ДА СОЗДАДАТ ЗАСТРАШУВАЧКА, ПОНИЖУВАЧКА ИЛИ НЕПРИЈАТЕЛСКА СРЕДИНА.
SO KAMLA PE TE ADŽIKERAV TARI KOMISIA BAŠ ARAKHIBE TARI DISKRIMINACIA? MAJGEČI KO ROKO TARO 90 DIVESA TARO MOMENTI TAR ANGLIHRAMINAKORO DEIBE, I KOMISIA KA BIČHALEL GNDIPE BAŠ AGJAARVAKERDI DISKRIMINACIA DŽI MANDE THAJ DŽI ODOVA MUJAL KASTE DAVA I ANGLIHRAMIN THAJ TE DIKHLJA DISKRIMINACIA, KA DEL REKOMANDACIA BAŠI CIDLJARIBE E NIJAMESKORO PHAGIPE.
SO KAMLA PE TE KEREL ODOVA KOVA DISKRIMINIRINGJA MAN I KOMISIA JEKAJEKHIPE TE DIKHLJA DISKRIMINACIA? KAMLA PE TE CIDLJAREL E NIJAMESKORO PHAGIPE KO SARINENGE! ROKO TARO 30 DIVESA TARO DIVE KANA SINE LENDI I REKOMANDACIA, SAR THAJ BAŠ ODOVA TE DEL O demokratikane sasoitnipa, sar so si amaro, formirinena HABERI E KOMISIAKE. buteder institucie kola kamla pe te čaljaren o zaruria taro sa o dizutne. E nijameskoro radžipe, akale haljovinate, haljovkerela isipe zorale mehanizmoja kola šajdakerena e ničeskere nijaminenge te oven jekajekhutne sarinenge biathinaleste taro amare turlipa.
I Komisia baš arakhibe tari diskriminacia si jek tar odola institucionalnikane direkoja kola paše dži jek dešberšipe, bare samalipaja dikhena so šaj majbut te ovel kerdo o resipe dži nijami e viktimenge tari diskriminacia ko sa o segmentija taro sasoitno dživdipe. KOMISIA BAŠ ARAKHIBE TARI Poodorigate, ko haljovibe e ničekerinencar taro Kanuni DISKRIMINACIA baši mujalkeribe thaj arakhibe tari diskriminacia taro 2010 berš, denden si konrkretnikane haljovkeriba sar šaj te Bulevar „Dimitar Vlahov“ (thana taro MRTV, 20. kati) arakhen tumare nijamia phanle e diskriminaciaja thaj (02) 3232-242 jekhajekhipaja anglal akava biathinalo ekspertikano badan. contact@kzd.mk www.kzd.mk FB: @AntidiscriminationMK SO SI DISKRIMINACIA? • KANA MAN, DŽIKOBOR SI MAN GOGJAKORO JA SO KAMLA PE TE KERAV DŽIKOBOR BADANIKANO BIŠAJDIPE, IRADAJA KA BIŠAJDAKEREL PE JA DISKRIMINACIA SI SAKOVA BIHAKOSKORO NIJAMALO JA KEREL PE PHARO O RESIBE DŽI SASTIPASKORO ARAKHIBE, NEKO DISKRIMINIRINELA MAN? FAKTIKANO, DIREKTNO JA INDIREKTNO KERIBE MEDICINAKORO TRETMANI JA ILJAČIA/DRABA, TURLIPE/VAVERIPE JA BIJEKAJEKHUTNO NESAVE TE DAV ANGLIHRAMIN DŽI KOMISIA BAŠ ARAKHIBE TARI REHABILITACIAKERE BUKJA JA NAPIA KO HALJOVIBE MIRE BUKJAKORO KERIBE JA BIKERIBE ( CIDLJARIBE, LIMITIRIBE DISKRIMINACIA MAJGEČI KO ROKO TARO TRIN MASEK ZARURENCAR, HARNJAKERIBE O NIJAMI KI PRANDIN THAJ JA DEIBE ANGLUNIPE) BAŠO NESAVE DŽENE JA GRUPE. TARO MOMENTI KANA DISKRIMINIRINGJE MAN. FORMIRIBE FAMILIA, HARNJAKERIBE O NIJAMI KI EDUKACIA, KI BUTI THAJ NIJAMIA TARO BUKJAKIRI RELACIA, KANA NANE TE LELJAREN PE NAPIA BAŠI CIDLJARIBE O BIRESIBE, UPRI FUNDA TARO SO NEKO DURUST LELJARDO ADAPTIRIBE BAŠ INFRASTRUKTURA SAR TE DAV I ANGLIHRAMIN? ŠAJ TE DISKRIMINIRINEL MAN? THAJ THAN, ISTEMALEKRIBE PUBLIK RESIPASKERE HRAMOME JA MOSAR, PLESUTNO/KORKORI KI KOMISIA BAŠ RESURSIA JA THANLEIBE KO PUBLIKANO THAJ UPRI FUNDA TARO POLI, RASA, MORTIKAKIRI RENKA, ARAKHIBE TARI DISKRIMINACIA, POŠTAJA, TELEFONEA, SASOITNIKANO DŽIVDIPE. PREPERIBE KI MARGINALIZIRIME GRUPA, ETNIKANO ELEKTRONIKANE POŠTAJA JA ELEKTRONIKANE FORMAJA KI PREPERIBE, ČHIB, RAŠTRALIPE, SOCIALNIKANO DARHI, INTERNET PATRIN TARI KOMISIA. NA POKINENA PE NISAVE • KANA CIDAVA ZIJANALE PALPALUNIPA KANA RELIGIA JA DINESKORO PAKJAVIBE, EDUKACIA, POLITIKANO TAKSE JA DŽIPHERINA BAŠ ANGLIHRAMINAKORO DEIBE. AVAZIKERGJUM, ŠURAKERGJUM ČHIPOTA JA PREPERIBE, PLESUTNO JA SASOTINIKANO STATUSI, TAZDIVIKERGJUM BAŠI DISKRIMINACIA. GOGJAKORO JA BADANESKORO BIŠAJDIPE, BERŠA, FAMILIAKORO JA PRANDINAKORO HALI, MALESKORO HALI, KI SAVI ČHIB TE DAV SASTIPASKORO HALI JA SAVI TE SI AVER FUNDA. KOLE UMALATE ŠAJ TE OVAV I ANGLIHRAMIN? SAR ŠAJ TE DISKRIMINIRINEN MAN? DISKRIMINIRIME THAJ TE OVEL • KI MAKEDONIKANI ČHIB; MAN NIJAMI TE DAV ANGLIHRAMIN DIREKTNO DŽI KOMISIA? • KI ČHIB SAVA LAFIKERENA LA MAJBUT SAVO SO SI RESARINAJA LEIBE, RUMIBE JA LIMITIRIBE O TARO 20% TARO DIZUTNE; JEKHUTNO ANGIGARIBE JA HOŠIBE O MANUŠIKANE NIJAMIA ŠAJ TE DAV ANGLIHRAMIN DŽI KOMISIA BAŠ ARAKHIBE TARI THAJ FUNDAVNE TROMALIPA, KOMPARIRIME E TRETMANEA DISKRIMINACIA DŽIKOBOR SIJUM DISKRIMINIRIME KI SAVI • TE DŽIVDINAJA KI JEKHIN TARO LOKALNIKANO KOLE SI JA KA ŠAJ SINE TE OVEL AVERE DŽENE KO JEK JA TE SI UMAL, DURUST KI UMAL TARI BUTI THAJ BUKJAKERE KORKORIRADŽIPE KOLATE MAJHARI 20% TARO DIZUTNE ESAVKE ŠARTIA. RELACIE, EDUKACIA, SOCIALNIKANO PROTEKTIRIBE LAFIKERENA OFICIALNIKANI ČHIB TURLI TARI SAIKERINDOR THAJ I UMAL TARO SOCIALNIKANO ARAKHIBE; MAKEDONIKANI ČHIB, ŠAJ TE ISTEMALKERAV SAVI TE SI TAR INDIREKTNO SASTIPE, NIJAMIADALATIBE THAJ VASTLEGARIBE; OFICIALNIKANE ČHIBJA THAJ LAKORO LIL KOLA KHERUTNIPE; PUBLIK INFORMIRIBE THAJ MEDIUMIA; ISTEMALKERENA PE KI JEKHIN TARO LOKALNIKANO • KANA MAN JA NESAVE GRUPA KOLATE PREPERAVA, KA RESIBE DŽI ŠUKARIPA THAJ SERVISIA; KORKORIRADŽIPE, A I KOMISIA KA DEL MAN DŽOVAPI ČHIVEN KO BIŠUKAR HALI KOMPARIRIME AVERE THAJ AVER UMALA LIPARDE KANUNEA. TRUJAL KI MAKEDONIKANI ČHIB, THAJ AKALE ČHIBJATE. DŽENENCAR JA GRUPAJA DŽENE, ANIBAJA JAKHDIKHLE NEUTRALNIKANE NIČEKERINA, KRITERIUMIA JA LELJARIBAJA ANGLEDERKERDE PRAKTIKE. SO KAMLA PTE TE DAV E ANGLIHRAMINAJA? • KANA BILAČHIPAJA JA PERAVKERIBAJA ČHIPOTINELA PE KORI MANDE JA KORI GRUPA KOLATE PREPERAVA THAJ SA O FAKTIA THAJ TAZDIVIA KOLENGE GNDINAVA KAJ ODOLEA SI RESARIN TE TELJAKEREN MAN JA TE KEREN DŽANA KI RIG BAŠ ATESTIKERIBE I DISKRIMINACIA. DARAVKERIBASKORO, PERAVKERIBASKORO JA BIAMALIKANO MAŠKAR.