Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë
UDHËZUES TEKNIK MBI MASAT E SIGURISË FIZIKE PËR MBROJTJEN E INFRASTRUKTURËS KRITIKE NGA SULMET TERRORISTE
Publikim i vitit 2025
Infrastruktura kritike ofron shërbime thelbëso- re që mundësojnë jetesën e përditshme në Ky Udhëzues Teknik synon të mbësh- të gjithë rajonin e OSBE-së, duke filluar nga uji tesë Shtetet pjesëmarrëse të OSBE-së i pijshëm, energjia dhe elektriciteti, deri te dhe pronarët/operatorët e infrastru- transporti dhe shërbimet bankare. Duke qenë kturës kritike për t‘u përballur drejt- roli i tyre kryesor në një shoqëri, sitet e in- frastrukturës kritike kanë qenë historikisht, përdrejt me kërcënimin terrorist në dhe vazhdojnë të jenë objektiv i organizatave zhvillim dhe për të forcuar sigurinë ekstremiste të dhunshme dhe terroriste. Kjo fizike të vendeve të tyre të infrastru- njihet nga Shtetet pjesëmarrëse të OSBE-së, kturës kritike. Ai ofron udhëzime të të cilat, në Kornizën e Konsoliduar të OSBE-së strukturuara mbi praktikat, parimet për Luftën kundër terrorizmit të vitit 2012, i dhe masat që mund të rrisin sigurinë bënë thirrje Organizatës që të vazhdojnë me aktivitete për të rritur bashkëpunimin dhe për fizike të vendeve dhe objekteve të të ndërtuar kapacitete për “përmirësimin e përhershme të infrastrukturës kriti- sigurisë së transportit ndërkombëtar dhe të ke, me qëllim parandalimin, përgatit- infrastrukturave të tjera kritike”.1 jen më të mirë dhe zbutjen e sulme- Adresimi i këtij kërcënimi të vazhdueshëm, ve terroriste. por ende në zhvillim e sipër, është arsyeja pse Projekti PROTECT i OSBE-së hartoi Udhëzuesin Teknik mbi Masat e Sigurisë Fizike për Mbrojtjen e Infrastrukturës Kritike nga Sulmet Terroriste. KU MUND TA GJEJ Ky Udhëzues Teknik është një kombinim i UDHËZUESIN? përvojës dhe ekspertizës nga i gjithë rajoni i Për të marrë Udhëzuesin në OSBE-së e më gjerë. gjuhën Angleze dhe Ruse, vizitoni www. osce.org/project/PROTECT ose skanoni QR kodin në vijim. Kopje të printuara vihen në dispozicion për palët e interesuara 1 Vendimi nr. 1063 i Këshillit të Përhershëm të OSBE-së për Kornizën e Konsoliduar të OSBE-së për Luftën sipas kërkesës. Kundër Terrorizmit. PSE NEVOJITET KY UDHËZUES? PËR KË ËSHTË UDHËZUESI? Me përjashtim të sektorëve të infrastrukturës Siguria fizike efektive në objektet e infrastruk- kritike shumë të rregulluar, shumë Shtete pjesë- turës kritike kërkon angazhim dhe përkushtim marrëse të OSBE-së nuk kanë udhëzime të nga një gamë e gjerë aktorësh: hollësishme mbi masat e sigurisë fizike që duhen Politikëbërësit e lartë qeveritarë dhe zbatuar në nivel të vendit. Ajo që më shpesh pronarët/operatorët e lartë të ekziston është një koleksion i ndërlikuar prakti- infrastrukturës kritike: Edhe pse nuk janë kash, parimesh dhe dokumentesh udhëzuese zbatuesit e drejtpërdrejtë të masave të sigu- jo detyruese, të cilat qeveritë, pronarët/opera- risë fizike në nivelin e vendit të infrastrukturës torët e infrastrukturës kritike dhe ata me detyra kritike, politikëbërësit qeveritarë ofrojnë sigurie në objektet e infrastrukturës kritike kornizën ligjore dhe strategjike mbi të cilën (përfshirë ofruesit privatë të sigurisë) duhet t‘i ndërtohet siguria fizike efektive. Informacione shqyrtojnë dhe t‘i analizojnë për të siguruar që mund të jenë veçanërisht të vlefshme për siguri fizike efektive për vendet dhe objektet ta gjenden në Kapitullin 2 mbi Kornizat Strate- nën kujdesin e tyre. gjike dhe Ligjore për Mbrojtjen e Infrastruk- Në vend që të diktojë një qasje të vetme ndaj turës Kritike, në Kapitullin 3 mbi Konsideratat sigurisë fizike, ky Udhëzues paraqet një gamë për të Drejtat e Njeriut, dhe në Kapitullin 4 praktikash, publikisht në dispozicion, që pasqyro- mbi Partneritetet Publiko-Private. jnë qasjet e ndryshme që ekzistojnë aktualisht. Praktikuesit teknik me detyra nga fusha e Shumica e praktikave të cituara në këtë Udhëzu- sigurisë fizike: Udhëzuesi ofron një kornizë es vijnë nga shtetet pjesëmarrëse të OSBE-së, strategjike esenciale për misionet e sigurisë kështu duke dëshmuar praninë e një pasurie të fizike në Kapitujt 1 deri në 3. Kapitujt 5 deri madhe të njohurive tek anëtarësia e OSBE-së. në 10 sigurojnë përshkrime të detajuara të politikave, studimeve të rasteve dhe praktika- ve nga jeta reale që rrisin sigurinë fizike në një gamë të gjerë vendesh të ndryshme të infrastrukturës kritike. ÇFARË PËRFSHIHET NË UDHËZUES?
1 Hyrje 6 Masat e Sigurisë Fizike Kapitulli
TECHNICAL GUIDE 2 Kornizat Strategjike dhe 7 Planifikimi i Sigurisë dhe Ligjore për Mbrojtjen e Përforcimi i Objektivave Infrastrukturës Kritike 8 Menaxhim i Kërcënimeve 3 Konsiderata për të nga Brenda Drejtat e Njeriut 9 Trajnimi dhe Ushtrimet 4 Partneritetet Publiko-Private PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE 10 Opsione të Përmirësuar FROM TERRORIST ATTACKS
5 Vlerësimi i Kërcënimit dhe të Përshkallëzimit të Rrezikut nga Terrorizmi Kërcënimit
DETAJE TË MËTEJSHME FINANCUESIT Nëse dëshironi të mësoni më shumë për Projekti PROTECT financohet nga Byroja e Udhëzuesin Teknik ose Projektin PROTECT, Kundërterrorizmit e Shteteve të Bashkuara dërgoni një e-mail te Njësia e Veprimit të Amerikës dhe Republika Federale e Kundër Terrorizmit në Departamentin e Gjermanisë. Kërcënimeve Transnacionale të Sekretariatit të OSBE-së në atu@osce.org.
TEHNIČKI VODIČ O ASPEKTIMA FIZIČKE SIGURNOSTI ZA ZAŠTITU KRITIČNE INFRASTRUKTURE OD TERORISTIČKIH NAPADA
2025. izdanje
Kritična infrastruktura pruža osnovne usluge neophodne za svakodnevni život na cijelom Cilj ovog tehničkog vodiča je da pruži području OSCE-a, od vode za piće, energije, podršku državama članicama OSCE-a, uključujući električnu energiju, do transportnih kao i vlasnicima i operaterima kritič- i bankarskih usluga. S obzirom na centralnu ne infrastrukture da se direktno su- ulogu u društvu, kritična infrastruktura je istorijski bila i ostaje potencijalna meta nasilnih oče sa evoluirajućom prijetnjom od ekstremista i terorističkih organizacija. Države terorizma i poboljšaju fizičku sigur- članice OSCE-a su prepoznale ovu prijetnju i nost objekata kritične infrastrukture. kroz Konsolidovani okvir za borbu protiv Vodič pruža strukturisana uputstva terorizma iz 2012. godine, pozvale OSCE da o praksama, principima i razmatra- nastavi aktivnosti usmjerene na unapređenje njima o poboljšanju fizičke zaštite saradnje i izgradnju kapaciteta radi „unapređe- nja sigurnosti međunarodnog saobraćaja i lokacija i objekata trajne kritične druge kritične infrastrukture“.1 infrastrukture, sa ciljem prevencije, unapređenja spremnosti i ublažava- Borba protiv ove uporne prijetnje koja se konstantno mijenja je razlog zašto je OSCE kroz nja posljedica terorističkih napada. svoj projekat PROTECT razvio Tehnički vodič o aspektima fizičke sigurnosti za zaštitu kritične infrastrukture od terorističkih napada. Ovaj tehnički vodič predstavlja objedninjeni prikaz GDE MOGU DA iskustva i stručnih saznanja sa cjelokupnog NAĐEM VODIČ? područja OSCE-a i šire. Da biste pristupili vodiču na engleskom i ruskom jeziku, idite na www. osce.org/project/PROTECT ili skenirajte ovaj QR kod. Štampani primjerci su dostu- pni zainteresovanim stranama na zahtjev. 1 OSCE-ov Stalni savjet odluka br. 1063 OSCE-ov Konsolidovani okvir za borbu protiv terorizma. ZAŠTO JE OVAJ VODIČ POTREBAN? KOME JE OVAJ VODIČ NAMIJENJEN? Sa izuzetkom visoko regulisanih sektora kritične Efikasna fizička sigurnost u objektima kritične infrastrukture, mnoge države članice OSCE-a ne infrastrukture zahtjeva podršku i posvećenost raspolažu detaljnim smjernicama o mjerama niza zainteresovanih strana: fizičke zaštite koje bi trebalo primjeniti na nivou Visoki državni zvaničnici i vlasnici/ konkretnih lokacija. Umjesto toga, često postoji operateri kritične infrastrukture: Iako nisu složen skup praksi, opštih principa i neobavezu- direktni sprovodioci mjera fizičke sigurnosti jućih dokumenata sa preporukama, koje nad- na nivou lokacije kritične infrastrukture, ležni organi, vlasnici i operateri kritične infra- visoki državni zvaničnici obezbjeđuju pravni strukture, kao i lica zadužena za sigurnost i strateški okvir oko kojeg se gradi efektivna objekata (uključujući i privatne zaštitarske fizička sigurnost. Informacije koje mogu biti agencije), moraju samostalno da analiziraju i posebno značajne nalaze se u poglavlju 2 o ispitaju kako bi obijezbedili adekvatan nivo strateškim i pravnim okvirima za zaštitu fizičke zaštite objekata i lokacija u okviru svoje kritične infrastrukture, poglavlju 3 o ljudskim nadležnosti. pravima i poglavlju 4 o javno-privatnim Umjesto da predstavlja jedinstven pristup partnerstvima. fizičkoj sigurnosti, ovaj vodič predstavlja niz Tehnički stručnjaci koji se bave fizičkom javno dostupnih praksi koje odražavaju različite zaštitom: Vodič nudi osnovni strateški okvir pristupe koji trenutno postoje. Većina praksi za misije fizičke zaštite u poglavljima 1 do 3. koje se citiraju u ovom vodiču potiču iz država Poglavlja od 5 do 10 pružaju detaljne opise članica OSCE-a, pokazujući bogatstvo znanja politika iz stvarnog života, studija slučaja i među članicama OSCE-a. praksi koje poboljšavaju fizičku sigurnost na nizu različitih lokacija kritične infrastrukture.
ŠTA JE U VODIČU?
1 Uvod 6 Mjere fizičke sigurnosti Poglavlje
TECHNICAL GUIDE 2 Strateški i pravni okviri za 7 Planiranje sigurnosti i zaštitu kritične infrastrukture utvrđivanje ciljeva 3 Razmatranja ljudskih prava 8 Upravljanje unutrašnjim prijetnjama 4 Javno-privatna partnerstva 9 Obuka i vjžbanje 5 Prijetnja od terorizma i PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE procjena rizika 10 Poboljšane opcije za FROM TERRORIST ATTACKS
eskalaciju pretnji
VIŠE DETALJA DONATORI Ako želite da saznate više o ovom tehničkom Projekat PROTECT finansiraju Biro za borbu vodiču ili projektu PROTECT, pošaljite e-mail protiv terorizma Sjedinjenih Američkih Država Jedinici za borbu protiv terorizma Odjela za i Savezna Republika Nemačka. transnacionalne prijetnje pri Sekretarijatu OSCE-a na atu@osce.org.
TECHNICAL GUIDE ON PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS
2025 Release
Critical infrastructure provides essential servic- es that enable daily life across the entire OSCE This Technical Guide aims to support area, from potable water, energy and electricity OSCE participating States and criti- to transportation and banking services. Given cal infrastructure owners/operators their central role in society, critical infrastruc- to meet the evolving terrorist threat ture sites have historically been, and continue to be, targeted by violent extremist and terror- head-on and enhance the physical ist organizations. This has been recognized security of their critical infrastructu- by the OSCE participating States, which, in re sites. It provides structured gui- the 2012 OSCE Consolidated Framework for dance on practices, principles and the Fight Against Terrorism, called on the considerations that can enhance Organization to pursue activities to enhance the physical security of permanent co-operation and build capacity to “[i]mprove the security of international transportation critical infrastructure sites and facili- and of other critical infrastructure”.1 ties, with a view towards preventing, better preparing for and mitigating Addressing this persistent yet evolving threat is why the OSCE’s Project PROTECT developed terrorist attacks. the Technical Guide on Physical Security Consid- erations for Protecting Critical Infrastructure from Terrorist Attacks. This Technical Guide is a consolidation of experience and expertise WHERE CAN I FIND from across the OSCE area and beyond. THE GUIDE? To access the Guide in English and Russian, go to www.osce. org/project/PROTECT or scan this QR code. Hard copies are available for interested parties 1 OSCE Permanent Council Decision No. 1063 OSCE upon request. Consolidated Framework for the Fight Against Terrorism. WHY IS THIS GUIDE NEEDED? WHO IS THIS GUIDE FOR? With the exception of highly regulated critical Effective physical security at critical infrastruc- infrastructure sectors, many OSCE participating ture facilities requires buy-in and commitment States do not have detailed instructions on the from a range of stakeholders: physical security measures to be implemented Senior government policymakers and at the site level. What often exists is a complex senior critical infrastructure owners/ collection of practices, principles and non-bind- operators: While not the direct implementers ing guidance documents, which governments, of physical security measures at the critical critical infrastructure owners/operators and infrastructure site level, government policy- those with security duties at critical infrastruc- makers provide the legal and strategic frame- ture facilities (including private security provid- work around which effective physical security ers) must sift through and examine in order to is built. Insights that may be particularly ensure effective physical security for sites and valuable are in Chapter 2 on Strategic and facilities under their care. Legal Frameworks for Critical Infrastructure Rather than dictating a single approach to Protection, Chapter 3 on Human Rights physical security, this Guide presents a range Considerations, and Chapter 4 on Public– of publicly available practices that reflect the Private Partnerships. diverse approaches that currently exist. Most Technical practitioners with physical of the practices cited throughout this Guide security duties: The Guide offers an essen- are from OSCE participating States, showcasing tial strategic framework for physical security the vast wealth of knowledge present in the missions in Chapters 1 through 3. Chapters 5 OSCE’s membership. through 10 provide detailed descriptions of real-life policies, case studies and practices that enhance physical security at a range of different critical infrastructure sites.
WHAT IS IN THE GUIDE?
1 Introduction 6 Physical Security Measures Chapter
TECHNICAL GUIDE 2 Strategic and Legal 7 Security Planning and Frameworks for Critical Target Hardening Infrastructure Protection 8 Insider Threat Management 3 Human Rights Considerations 9 Training and Exercising 4 Public–Private Partnerships 10 Enhanced Threat PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE 5 Terrorism Threat and Escalation Options FROM TERRORIST ATTACKS
Risk Assessment
FURTHER DETAILS FUNDERS If you would like to learn more about this Project PROTECT is funded by the United Technical Guide or Project PROTECT, email States of America’s Bureau of Counter- the Action against Terrorism Unit of the terrorism and the Federal Republic of OSCE Secretariat’s Transnational Threats Germany. Department at atu@osce.org.
МАҢЫЗДЫ ИНФРАҚҰРЫЛЫМДЫ ТЕРРОРИСТІК ШАБУЫЛДАРДАН ҚОРҒАУ КЕЗІНДЕГІ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІККЕ ҚАТЫСТЫ ТЕХНИКАЛЫҚ НҰСҚАУЛЫҚ
2025 жылғы басылым
Маңызды инфрақұрылым ЕҚЫҰ кеңістігі бойынша күнделікті өмірді қамтамасыз ететін ауызсу, энер- Бұл Техникалық нұсқаулық ЕҚЫҰ-ға гия мен электр қуаты, көлік және банк қызметтері қатысушы мемлекеттерге және маңы- сияқты маңызды қызметтерді ұсынады. Қоғамдағы зды инфрақұрылым нысандарының өзек рөліне байланысты маңызды инфрақұрылым нысандары тарихи тұрғыда да, қазіргі кезде де иелері мен операторларына терро- зорлық-зомбылық экстремистік және террористік ризмнің өзгермелі қауіп-қатерлеріне ұйымдардың нысанасына айналып келеді. Мұны тікелей қарсы тұруда және өздерінің ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттер мойындаған, олар инфрақұрылымдық нысандарында фи- 2012 жылғы ЕҚЫҰ-ның Терроризмге Қарсы Күре- зикалық қауіпсіздікті арттыруда қол- ске Арналған Консолидацияланған Негіздемесінде ұйымды “Халықаралық көлік пен басқа да маңыз- дау көрсетуді мақсат етеді. Ол тұрақты ды инфрақұрылым қауіпсіздігін жақсарту” бойын- маңызды инфрақұрылым нысанда- ша ынтымақтастықты күшейту және әлеуетті ры мен объектілерінің физикалық арттыру шараларын жүргізуге шақырған.1 қауіпсіздігін күшейтуге бағытталған Осы тұрақты әрі үнемі өзгеріп отыратын қауіп- тәжірибелер, қағидаттар мен ескеру қатерге жауап беру мақсатында ЕҚЫҰ-ның PROTECT факторлары бойынша құрылымдалған жобасы Маңызды инфрақұрылымды террористік нұсқаулық ұсынады — бұл террорлық шабуылдардан қорғау кезіндегі физикалық қауіпсіздік- шабуылдардың алдын алуға, оларға ке қатысты техникалық нұсқаулықты әзірледі. Бұл Техникалық нұсқаулық – ЕҚЫҰ кеңістігі мен одан тыс жақсырақ дайындалуға және салда- жерлердегі тәжірибе мен сараптаманың біртұтас рын азайтуға мүмкіндік береді. жиынтығы болып табылады.
НҰСҚАУЛЫҚТЫ ҚАЙДАН ТАБУҒА БОЛАДЫ? Нұсқаулықтың ағылшын және орыс тілдеріндегі нұсқасына қол жеткізу үшін www.osce.org/project/PROTECT сайтына өтіңіз немесе келесі QR кодты сканер- 1 ЕҚЫҰ Тұрақты Кеңесінің №1063 шешімі: леңіз. Қағаз нұсқалары қызығушылық танытқан ЕҚЫҰ-ның Терроризмге Қарсы Күреске Арналған тараптарға сұраныс бойынша қолжетімді. Консолидацияланған Негіздемесі. НҰСҚАУЛЫҚ НЕ ҮШІН ҚАЖЕТ? БҰЛ НҰСҚАУЛЫҚ КІМГЕ АРНАЛҒАН? Қатаң түрде реттелетін маңызды инфрақұрылым Маңызды инфрақұрылым нысандарында тиімді салаларын қоспағанда, көптеген ЕҚЫҰ-ға қатысушы физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету көптеген мемлекеттерде объекті деңгейінде іске асырылуы мүдделі тараптардың қолдауы мен міндеттемесін тиіс физикалық қауіпсіздік шараларына қатысты талап етеді: нақты нұсқаулықтар жоқ. Көбінесе, үкіметтер, Үкіметтің жоғары деңгейдегі шешім қабыл- маңызды инфрақұрылым иелері мен операторла- даушылары мен маңызды инфрақұрылым- ры және осы нысандардағы қауіпсіздікке жауапты ның аға иелері/операторлары: Олар маңыз- тұлғалар (оның ішінде жеке қауіпсіздік қызметтері) ды инфрақұрылым нысандары деңгейінде тиімді физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету физикалық қауіпсіздік шараларын тікелей іске үшін әртүрлі тәжірибе, қағидаттар мен міндетті асырушы болмаса да, үкіметтік шешім қабылда- емес нұсқаулық құжаттардың күрделі жиынтығын ушылар тиімді физикалық қауіпсіздік қалыптаса- өз бетімен қарап, талдауға мәжбүр болады. тын құқықтық және стратегиялық негізді қамта- Бұл Нұсқаулық физикалық қауіпсіздікке бірыңғай масыз етеді. Ерекше пайдалы болуы мүмкін тәсілді міндеттеуден гөрі, қазіргі уақытта қолда- бөлімдер — 2-тарау (Маңызды инфрақұрылым- нылып жүрген алуан түрлі әдістерді бейнелейтін ды қорғаудың стратегиялық және құқықтық ашық қолжетімді тәжірибелердің кең ауқымын негіздері), 3-тарау (Адам құқықтарын сақтау ұсынады. Нұсқаулықта келтірілген тәжірибелердің мәселелері) және 4-тарау (Мемлекеттік-жеке- басым бөлігі ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттерден шелік әріптестік). алынған, бұл ЕҚЫҰ құрамындағы білім мен тәжіри- Физикалық қауіпсіздікке жауапты техника- бе қорының мол екенін көрсетеді. лық мамандар: Нұсқаулықтың 1-ден 3-тарау- ларына дейінгі бөлімдер физикалық қауіпсіздік міндеттері үшін маңызды стратегиялық негіз ұсынады. 5-тен 10-тарауға дейінгі бөлімдер түрлі маңызды инфрақұрылым нысандарын- дағы физикалық қауіпсіздікті арттыратын нақты саясаттар, мысалдар мен тәжірибелерді егжей- тегжейлі сипаттайды.
НҰСҚАУЛЫҚТА НЕ БАР?
1 Кіріспе 6 Физикалық қауіпсіздік Тарау
TECHNICAL GUIDE 2 Маңызды инфрақұрылымды шаралары қорғаудың стратегиялық және 7 Қауіпсіздік жоспарлау және құқықтық негіздері нысанды күшейту 3 Адам құқықтарын сақтау 8 Ішкі қауіптерді басқару мәселелері 9 Оқыту және жаттығу 4 Мемлекеттік-жекеменшікшілік әріптестік 10 Қауіп деңгейінің жоғарылауына арналған 5 Террористік қауіптер мен PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS қосымша шарала тәуекелдерді бағалау
ҚОСЫМША АҚПАРАТ ҚАРЖЫЛАНДЫРУШЫЛАР Егер сіз бұл Техникалық Нұсқаулық немесе PROTECT жобасы Америка Құрама Штаттары- PROTECT жобасы туралы көбірек білгіңіз келсе, ның Терроризмге қарсы бюросы және ЕҚЫҰ Хатшылығының Трансұлттық Қауіп- Германия Федеративтік Республикасы тара- қатерлер департаментінің Терроризмге қарсы пынан қаржыландырылады. бөлімшесіне мына мекенжай бойынша хат жіберіңіз: atu@osce.org.
ТЕРРОРДУК ЧАБУУЛДАРДАН МААНИЛҮҮ ИНФРАСТРУКТУРАНЫ КОРГОО ҮЧҮН ФИЗИКАЛЫК КООПСУЗДУК МАСЕЛЕЛЕРИ БОЮНЧА ТЕХНИКАЛЫК КОЛДОНМО
2025 чыгаруусу
Маанилүү инфраструктура Европадагы Коопсуз- дук жана Кызматташтык Уюмунун (ЕККУ) бүткүл Бул Техникалык колдонмо ЕККУга аймагында күнүмдүк жашоо үчүн зарыл болгон мүчө болгон мамлекеттерге жана кызматтарды камсыздайт: ичүүчү суу, энергетика жана электр энергиясы менен камсыздоодон маанилүү инфраструктуранын ээле- тартып транспорт жана банк кызматтарына рине/операторлоруна өнүгүп жаткан чейин. Коомдогу борбордук ролун эске алуу террордук коркунучка каршы туруу- менен, маанилүү инфраструктура объектилери да жана маанилүү инфраструкту- тарыхта зордукчул экстремисттик жана террори- ралык объектилердин физикалык сттик уюмдардын бутасына алынган жана болуп калууда. Бул маселе ЕККУга мүчө мамлекеттер коопсуздугун жогорулатууда колдоо тарабынан таанылган, алар ЕККУнун 2012-жылы көрсөтүүгө багытталган. Ал терро- кабыл алынган Терроризмге каршы күрөшүү ристтик чабуулдарды алдын алуу, боюнча Консолидацияланган негиздемесинде даярдоо жана азайтуу үчүн маанилүү Уюмду “эл аралык транспорттун жана башка инфраструктуралык объектилердин маанилүү инфраструктуранын коопсуздугун физикалык коопсуздугун күчөтө тур- жогорулатуу” үчүн кызматташтыкты жана потен- циалды жогорулатууну улантууга чакырган.1 ган практикалар, принциптер жана факторлор боюнча структураланган Дал ушул туруктуу, бирок өнүгүп келе жаткан коркунучту жоюу үчүн ЕККУнун аялуу объекттер- сунуштарды берет. ди террордук чабуулдардан коргоо (PROTECT) долбоору Террордук чабуулдардан маанилүү инфраструктураны коргоо үчүн физикалык ко- опсуздук боюнча Техникалык колдонмону иштеп чыкты. Бул колдонмо ЕККУнун бүткүл аймагын- БУЛ КОЛДОНМОНУ дагы жана анын чегинен тышкаркы тажрыйба КАЙДАН ТАПСАМ БОЛОТ? менен билимдин синтезин билдирет. Көрсөтмөлөргө англис жана орус тилдеринде кирүү үчүн www. osce.org/project/PROTECT дарегине кириңиз же QR кодун сканерлеңиз. Басма версиялар суроо-талап боюнча кызыкдар тараптарга 1 ЕККУнун Туруктуу Кеңеши, №1063 Чечим ЕККУнун Терроризмге каршы күрөшүү боюнча жеткиликтүү. Консолидацияланган негиздери. БУЛ КОЛДОНМО ЭМНЕ ҮЧҮН КЕРЕК? БУЛ КОЛДОНМО КИМДЕР ҮЧҮН ИШТЕП Өтө жөнгө салынган маанилүү инфраструктура ЧЫГАРЫЛГАН/ТҮЗҮЛГӨН? секторлорун кошпогондо, ЕККУга мүчө-мамлекет- Маанилүү инфраструктура объекттериндеги тердин көбүндө объекттин деңгээлинде ишке эффективдүү физикалык коопсуздук кызыкдар ашырыла турган физикалык коопсуздук чаралары тараптардын кеңири чөйрөсүнөн колдоону жана боюнча деталдуу көрсөтмөлөр жок. Көбүнчө милдеттенмелерди талап кылат: өкмөттөр, маанилүү инфраструктуранын ээлери/ Өкмөттүн чечимдерин кабыл алуучулар операторлору жана маанилүү инфраструктуралык жана маанилүү инфраструктуранын ээлери/ объектилердин коопсуздугуна жооптуу адамдар операторлору: Алар маанилүү инфраструктура (анын ичинде жеке күзөт компаниялары) объектилеринин деңгээлинде физикалык өздөрүнүн жоопкерчилиги астындагы объектилер- коопсуздук чараларын түздөн-түз ишке ашыруу- дин жана курулмалардын эффективдүү физикалык чулары болбосо да, алар эффективдүү физика- коопсуздугун камсыз кылуу үчүн кылдаттык менен лык коопсуздукту куруу үчүн укуктук жана карап чыгууга жана талдап чыгууга тийиш болгон стратегиялык негизди түзөт. Өзгөчө маанилүү практикалардын, принциптердин жана милдеттүү идеялар 2-главадагы “Өтө маанилүү инфраструк- эмес көрсөтмө документтердин комплекси бар. тураны коргоонун стратегиялык жана укуктук Физикалык коопсуздукка бирдиктүү мамиле кылуу- негиздери”, 3-главадагы “Адам укуктарынын нун ордуна, бул Колдонмо бар болгон ар кандай каралышы” жана 4-бөлүмүнүн “Мамлекеттик- ыкмаларды чагылдырган жалпыга жеткиликтүү жеке өнөктөштүк” бөлүмдөрүндө камтылган. практикалардын жыйындысын сунуштайт. Бул Физикалык коопсуздук боюнча техникалык колдонмодо айтылган практикалардын көбү адистер: Колдонмонун 1–3 бөлүмдөрү физика- ЕККУга мүчө мамлекеттерден алынган, бул алар- лык коопсуздук тапшырмалары үчүн негизги дын чоң тажрыйбасын чагылдырат. стратегиялык негизди берет. 5-10-главаларда ар кандай маанилүү инфраструктуралык объек- тилерде физикалык коопсуздуктун деңгээлин жогорулатууга багытталган практикалык стратегиялардын, мисалдардын жана практика- лардын деталдуу сүрөттөлүшү берилген.
БУЛ КОЛДОНМОДО ЭМНЕ КАМТЫЛГАН?
1 Киришүү 6 Физикалык коопсуздук Бөлүм
TECHNICAL GUIDE 2 Өтө маанилүү инфраструктура- чаралары лык объекттерди коргоо үчүн 7 Коопсуздукту пландаштыруу стратегиялык жана укуктук жана объектти бекемдөө негиздер 8 Инсайдердик коркунучтарды 3 Адам укуктары боюнча башкаруу кароолор 9 Окутуу жана окуу 4 Мамлекеттик-жеке өнөктөштүк 10 Коркунучтун орчундуу 5 Терроризм коркунучун жана PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS күчөшүнүн варианттары тобокелдигин баалоо қосымша шарала
КОШУМЧА МААЛЫМАТ КАРЖЫЛОО Эгерде сиз Техникалык колдонмо же PROTECT PROTECT долбоору АКШнын Мамлекеттик долбоору тууралуу кошумча маалымат ал- департаментинин терроризмге каршы гыңыз келсе, ЕККУнун Трансулуттук корку- күрөшүү бюросу жана Германия Федеративдик нучтар боюнча департаментинин Терроризмге Республикасы тарабынан каржыланат. каршы аракеттенүү бөлүмү менен atu@osce.org дареги боюнча байланышсаңыз болот.
ТЕХНИЧКО УПАТСТВО ЗА ФИЗИЧКА ЗАШТИТА НА КРИТИЧНАТА ИНФРАСТРУКТУРА ОД ТЕРОРИСТИЧКИ НАПАДИ
Соопштение, 2025
Критичната инфраструктура обезбедува основ- ни услуги што го овозможуваат секојдневното Целта на ова Техничко упатство е да функционирање низ целата област на ОБСЕ – од им помогне на земјите учеснички на вода за пиење, енергија и електрична енергија, до транспорт и банкарски услуги. Имајќи ја ОБСЕ и на сопствениците/ операто- предвид нивната централна улога во општество- рите со критичната инфраструктура то, местата на критична инфраструктура истори- да се соочат директно со растечката ски биле, и сè уште се, цел на насилни екстреми- терористичка закана и да ја унапре- стички и терористички организации. Ова беше дат физичката безбедност на ме- препознаено и од страна на земјите учеснички на ОБСЕ, кои, во Консолидираната рамка на стата на нивната критична инфра- ОБСЕ за борба против тероризмот од 2012 структура. Упатството обезбедува година, ја повикаа Организацијата да спроведу- структурирани насоки за практики- ва активности за унапредување на соработката те, начелата и аспектите што може и градење на капацитетите за да се „подобри да ја засилат физичката безбедност безбедноста на меѓународниот транспорт и на на постојаните локации и објекти на другата критична инфраструктура”.1 критичната инфраструктура, со цел Справувањето со оваа континуирана закана која да се обезбеди спречување, подобра постојано се менува е причината поради која проектот ПРОТЕКТ на ОБСЕ го изготви Техничко- подготовка и ублажување на теро- то упатство за физичка заштита на критична- ристичките напади. та инфраструктура од терористички напади. Ова Техничко упатство претставува консолида- ција на искуствата и експертизата од целиот простор на ОБСЕ и пошироко. КАДЕ МОЖАМ ДА ГО НАЈДАМ УПАТСТВОТО? За да пристапите до Упатството на англиски и руски јазик, посе- тете ја веб-страницата www.osce.org/project/ PROTECT или скенирајте го овој QR код. Печатени примероци се достапни за заинте- 1 Одлука на постојаниот Совет на ОБСЕ бр. 1063 Консолидирана рамка на ОБСЕ за поддршка на ресираните страни на барање. борбата против тероризмот. ЗОШТО Е ПОТРЕБНО ОВА УПАТСТВО? ЗА КОГО Е НАМЕНЕТО ОВА УПАТСТВО? Со исклучок на строго регулираните сектори на За ефективната физичка заштита на објектите критичната инфраструктура, многу земји учеснич- од критичната инфраструктура е потребна под- ки на ОБСЕ немаат детални насоки за физичките дршка и посветеност од страна на различни безбедносни мерки што треба да се спроведат на засегнати страни: ниво на самата локација. Најчесто постои сложена Високи креатори на политики од владата и збирка на практики, начела и необврзувачки високи претставници од сопствениците/ насоки, кои владите, сопствениците/ операторите операторите со критичната инфраструктура: на критичната инфраструктура и оние кои се Иако не се директни спроведувачи на мерките одговорни за безбедноста на објектите од критич- за физичка заштита на локациите на критична- на инфраструктура (вклучително и приватните та инфраструктура, креаторите на политики безбедносни служби) мора темелно да ги проверат обезбедуваат правна и стратешка рамка врз и да ги анализираат за да обезбедат ефективна која се гради ефективната физичка заштита. физичка заштита на локациите и објектите под Поглавја кои можат да бидат особено корисни нивна надлежност. за оваа цел се: Поглавје 2 за Стратешки и Наместо да пропише единствен пристап кон правни рамки за заштита на критичната физичката безбедност, ова Упатство претставува инфраструктура, Поглавје 3 за Аспекти за низа на јавно достапни практики што ги одразува- човековите права и Поглавје 4 за Јавно-приват- ат разновидните пристапи кои моментално по- ни партнерства. стојат. Поголемиот дел од практиките наведени Технички експерти со одговорност за фи- во ова Упатство се од земјите учеснички на ОБСЕ, зичка безбедност: Упатството нуди основна при што се истакнува огромното знаење и иску- стратешка рамка за мисиите поврзани со ство кое го има членството на ОБСЕ. физичката безбедност во Поглавјата од 1 до 3. Поглавјата од 5 до 10 содржат детални описи на реални политики, студии на случај и практи- ки што ја зајакнуваат физичката заштита на различни видови локации на критичната инфраструктура.
ШТО СОДРЖИ УПАТСТВОТО?
1 Вовед 7 Планирање на безбедноста и Поглавје
TECHNICAL GUIDE 2 Стратешки и правни рамки зајакнување на целите за заштита на критичната 8 Управување со инфраструктура внатрешни закани 3 Аспекти за човековите права 9 Обука и вежби 4 Јавно-приватни партнерства 10 Подобрени опции при 5 Проценка на закана и ризик ескалација на закани од тероризам PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR
6 Мерки за физичка безбедност PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS
ДОПОЛНИТЕЛНИ ИНФОРМАЦИИ ФИНАНСИРАНО ОД Доколку сакате повеќе да се информирате Проектот ПРОТЕКТ е финансиран од Бирото за за ова Техничко упатство или за проектот контратероризам на Соединетите Американ- ПРОТЕКТ, контактирајте го Одделението за ски Држави и од Сојузна Република Германија. борба против тероризам при Секретаријатот на ОБСЕ – Оддел за транснационални закани, на следната е-маил адреса: atu@osce.org
ТЕХНИЧЕСКОЕ РУКОВОДСТВО ПО ВОПРОСАМ ФИЗИЧЕСКОЙ БЕЗОПАСНОСТИ ДЛЯ ЗАЩИТЫ КРИТИЧЕСКИ ВАЖНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ ОТ ТЕРРОРИСТИЧЕСКИХ АТАК
Выпуск 2025 г.
Критически важная инфраструктура обеспечивает ключевые услуги, необходимые для повседневной Данное Техническое руководство жизни на всем пространстве Организации по призвано оказать поддержку государ- безопасности и сотрудничеству в Европе (ОБСЕ): ствам-участникам ОБСЕ и владель- от снабжения питьевой водой, энергией и элек- тричеством до транспортных и банковских услуг. цам/операторам критически важной Учитывая их центральную роль в обществе, инфраструктуры в противодействии объекты критически важной инфраструктуры меняющейся террористической были и продолжают оставаться мишенями для угрозе и повышении физической насильственных экстремистских и террористиче- безопасности их объектов критиче- ских организаций. Это было признано государ- ствами-участниками ОБСЕ, которые в принятой в ски важной инфраструктуры. Оно 2012 году «Консолидированной концептуальной содержит структурированные реко- базе ОБСЕ для борьбы с терроризмом» призвали мендации по практикам, принципам Организацию продолжать деятельность по укре- и факторам, которые могут повысить плению сотрудничества и наращиванию потенци- физическую безопасность постоян- ала с тем, чтобы «повышать безопасность между- ных объектов критически важной народной транспортной и других важнейших видов инфраструктуры».1 инфраструктуры в целях предотвра- щения террористических атак, по- Именно для решения этой постоянной, но при этом изменяющейся угрозы в рамках проекта вышения уровня подготовки к ним и ОБСЕ по защите уязвимых объектов от террори- смягчения их последствий. стических атак (проект PROTECT) было разрабо- тано «Техническое руководство по вопросам физической безопасности для защиты критически важной инфраструктуры от террористических ГДЕ МОЖНО НАЙТИ атак». В этом Техническом руководстве обобщены ДАННОЕ РУКОВОДСТВО? опыт и знания со всего региона ОБСЕ и за Чтобы получить доступ к Руко- его пределами. водству на английском и русском языках, перейдите по ссылке www.osce.org/ project/PROTECT или отсканируйте QR-код. 1 Постоянный Совет ОБСЕ, Решение № 1063 Печатные версии доступны заинтересован- Консолидированная концептуальная база ОБСЕ ным лицам по запросу. для борьбы с терроризмом. ЗАЧЕМ НЕОБХОДИМО ДАННОЕ КОМУ ПРЕДНАЗНАЧЕНО ДАННОЕ РУКОВОДСТВО? РУКОВОДСТВО? За исключением строго регулируемых секторов Эффективное обеспечение физической безопасно- критически важной инфраструктуры, во многих сти на объектах критически важной инфраструкту- государствах-участниках ОБСЕ отсутствуют подроб- ры требует поддержки и приверженности широко- ные инструкции по мерам физической безопасно- го круга заинтересованных сторон: сти, которые должны быть реализованы на местах. Руководители органов государственного Зачастую существует лишь сложный набор практик, управления и владельцы/операторы объек- принципов и необязательных руководств, которые тов критически важной инфраструктуры: правительства, владельцы/операторы объектов хотя они сами непосредственно не применяют критически важной инфраструктуры и лица, отве- меры физической безопасности на уровне чающие за их безопасность (включая частные объектов критически важной инфраструктуры, охранные компании), должны тщательно изучить они обеспечивают правовую и стратегическую и проанализировать, чтобы обеспечить эффектив- основу, на которой строится эффективная ную физическую безопасность объектов и сооруже- физическая безопасность. Особенно важные ний, находящихся в зоне их ответственности. идеи содержатся в Главе 2 «Стратегические и Это Руководство не диктует единый подход к правовые основы защиты объектов критически физической безопасности, а представляет собой важной инфраструктуры», Главе 3 «Соображе- ряд общедоступных практик, отражающих различ- ния в области прав человека» и Главе 4 «Госу- ные подходы, существующие на сегодняшний дарственно-частное партнерство». день. Большинство практик, упомянутых в настоя- Технические специалисты, отвечающие щем Руководстве, взяты из государств-участников за физическую безопасность: в Главах 1–3 ОБСЕ, что свидетельствует об их обширном опыте. Руководство предлагает базовую стратегиче- скую основу для задач по обеспечению физи- ческой безопасности. Главы 5–10 содержат подробное описание реальных практических стратегий, примеров и практик, направленных на повышение уровня физической безопасно- сти на различных объектах критически важной инфраструктуры.
ЧТО СОДЕРЖИТСЯ В ДАННОМ РУКОВОДСТВЕ?
1 Введение 6 Меры физической Глава
TECHNICAL GUIDE 2 Стратегические и правовые безопасности основы защиты объектов крити- 7 Планирование безопасности чески важной инфраструктуры и укрепление объекта 3 Соображения в области 8 Управление внутренними прав человека угрозами 4 Государственно-частное 9 Подготовка и партнерство учения 5 Угроза терроризма и 10 Варианты существенной PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS
оценка рисков эскалации угроз
ДОПОЛНИТЕЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ ИСТОЧНИКИ ФИНАНСИРОВАНИЯ Если вы хотите узнать больше о Техническом Проект PROTECT финансируются Бюро по руководстве или Проекте PROTECT, напишите борьбе с терроризмом Государственного в Антитеррористическое подразделение департамента Соединенных Штатов Америки Департамента по транснациональным угрозам и Федеративной Республикой Германия. Секретариата ОБСЕ по адресу atu@osce.org.
TEHNIČKI VODIČ O ASPEKTIMA FIZIČKE BEZBEDNOSTI RELEVANTNIM ZA ZAŠTITU KRITIČNE INFRASTRUKTURE OD TERORISTIČKIH NAPADA
Izdanje iz 2025. godine
Kritična infrastruktura obezbeđuje osnovne usluge neophodne za svakodnevni život na Cilj ovog tehničkog vodiča je da pru- celom području OEBS-a, od vode za piće, ži podršku državama učesnicama energije, uključujući električnu energiju, do OEBS-a, kao i vlasnicima i operato- transportnih i finansijskih usluga. S obzirom rima kritične infrastrukture, da se na centralnu ulogu u društvu, kritična infra- struktura je neretko bila i i dalje je meta nasil- direktno suoče sa evoluirajućom nih ekstremističkih i terorističkih organizacija. pretnjom od terorizma i poboljšaju Države učesnice OEBS-a su prepoznale ovu fizičku bezbednost objekata kritične pretnju i kroz Konsolidovani okvir za borbu infrastrukture. Vodič pruža strukturi- protiv terorizma iz 2012. godine pozvale OEBS sana uputstva o praksama, principi- da nastavi aktivnosti usmerene na unapređe- ma i razmatranjima kojima se može nje saradnje i izgradnju kapaciteta radi „unap- ređenja bezbednosti međunarodnog saobra- poboljšati fizička zaštita mreža i ćaja i druge kritične infrastrukture“.1 objekata stalne kritične infrastruktu- re, sa ciljem prevencije, unapređenja Kako bi doprineo borbi protiv ove stalne pret- nje koja neprekidno evoluira, OEBS je kroz spremnosti i ublažavanja posledica svoj projekat „PROTECT” izradio Tehnički vodič terorističkih napada. o aspektima fizičke bezbednosti relevantnim za zaštitu kritične infrastrukture od terorističkih napada. Ovaj tehnički vodič predstavlja objedi- njeni prikaz iskustva i stručnih saznanja sa GDE MOGU DA celokupnog područja OEBS-a i šire. NAĐEM VODIČ? Da biste pristupili vodiču na engleskom i ruskom jeziku, idite na www. osce.org/project/PROTECT ili skenirajte ovaj QR kod. Štampani primerci su dostupni zainteresovanima na zahtev. 1 Stalni savet OEBS-a, Odluka br. 1063 „Konsolidovani okvir OEBS-a za borbu protiv terorizma”. ZAŠTO JE OVAJ VODIČ POTREBAN? KOME JE OVAJ VODIČ NAMENJEN? Sa izuzetkom visoko regulisanih sektora kritične Delotvorna fizička bezbednost u objektima infrastrukture, mnoge države učesnice OEBS-a kritične infrastrukture zahteva podršku i posve- ne raspolažu detaljnim smernicama o merama ćenost niza zainteresovanih strana: fizičke zaštite koje bi trebalo primeniti na nivou Visoki državni zvaničnici i vlasnici/ konkretnih lokacija. Umesto toga, često postoji operatori kritične infrastrukture: Iako nisu složen skup praksi, opštih principa i neobavezu- direktni sprovodioci mera fizičke bezbednosti jućih dokumenata sa preporukama, koje nad- na nivou lokacije kritične infrastrukture, ležni državni organi, vlasnici i operatori kritične visoki državni zvaničnici obezbeđuju pravni i infrastrukture, kao i lica zadužena za bezbed- strateški okvir oko kojeg se gradi delotvorna nost objekata (uključujući i privatne agencije za fizička bezbednost. Uvidi koji mogu biti obezbeđenje), moraju samostalno da analiziraju posebno značajni nalaze se u poglavlju 2 o i ispitaju kako bi obezbedili adekvatan nivo strateškim i pravnim okvirima za zaštitu fizičke zaštite objekata i lokacija u okviru svoje kritične infrastrukture, poglavlju 3 o razma- nadležnosti. tranjima koja se tiču ljudskih prava i poglavlju Ovaj vodič ne nalaže jedinstven pristup fizičkoj 4 o javno-privatnim partnerstvima. bezbednosti, već predstavlja niz javno dostu- Tehnički stručnjaci koji se bave fizičkom pnih praksi koje odražavaju različite pristupe zaštitom: Vodič nudi suštinski strateški okvir koji trenutno postoje. Većina praksi koje se za misije fizičke zaštite u poglavljima 1 do 3. navode u ovom vodiču potiču iz država učesnica Poglavlja od 5 do 10 pružaju detaljne opise OEBS-a, i predstavljaju bogatstvo njihovog politika iz stvarnog života, studija slučaja i znanja i iskustva. praksi koje poboljšavaju fizičku bezbednost na nizu različitih lokacija kritične infrastrukture.
ŠTA VODIČ OBUHVATA?
1 Uvod 6 Mere fizičke bezbednosti Poglavlje
TECHNICAL GUIDE 2 Strateški i pravni okviri za 7 Planiranje bezbednosti i zaštitu kritične infrastrukture zaštita potencijalnih meta 3 Razmatranja koja se tiču 8 Upravljanje unutrašnjim ljudskih prava pretnjama 4 Javno-privatna partnerstva 9 Obuka i vežbe PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE 5 Pretnja od terorizma i 10 Bolje opcije za pružanje FROM TERRORIST ATTACKS
procena rizika odgovora u slučaju eskalacije pretnji
VIŠE DETALJA DONATORI Ako želite da saznate više o ovom tehničkom Projekat „PROTECT” finansiraju Biro za borbu vodiču ili projektu „PROTECT”, pošaljite protiv terorizma Sjedinjenih Američkih Država e-poštu Jedinici za borbu protiv terorizma i Savezna Republika Nemačka. Odeljenja za transnacionalne pretnje u Sekretarijatu OEBS-a na atu@osce.org.
ДАСТУРАМАЛИ ТЕХНИКӢ ДАР БОРАИ ТАЪМИНИ ТАДБИРҲОИ АМНИЯТӢ БАРОИ ҲИФЗИ ИНФРАСОХТОРИ ҲАЁТАН МУҲИМ АЗ ҲАМЛАҲОИ ТЕРРОРИСТӢ
Нашри соли 2025
Инфрасохтори ҳаётан муҳим хидматрасониҳои ниҳоят заруриро фароҳам меорад, ки барои Дастурамали техникии мазкур ба ҳа- зиндагии ҳаррӯза дар саросари минтақаи Созмони дафи дастгирии кишварҳои ширкат- амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо (САҲА) аҳамияти асосӣ доранд – аз таъмини оби ошомиданӣ, нерӯ кунандаи САҲА ва соҳибон ё опера- ва барқ то хадамоти нақлиёт ва бонкӣ. Бо дарна- торони инфрасохтори ҳаётан муҳим зардошти нақши калидии онҳо дар ҷомеа, иншо- дар муқовимат бо таҳдиди тағйирё- оти инфрасохтори ҳаётан муҳим аз назари таърих бандаи терроризм ва таҳкими амни- мавриди ҳадафи ҳамлаҳо қарор гирифтаанд ва яти иншооти инфрасохтори ҳаётан ҳамоно мавриди ҳадафи ҳамлаҳои созмонҳои ифротгарои зӯровар ва террористӣ боқӣ мемо- муҳим таҳия шудааст. Он тавсияҳои нанд. Кишварҳои ширкаткунандаи САҲА ин воқеи- сохторбандишударо вобаста ба ятро эътироф намуда, дар «Чаҳорчӯби консептуа- амалияҳо, принсипҳо ва омилҳое лии муттаҳидшудаи САҲА барои мубориза бо дар бар мегирад, ки метавонанд ба терроризм», ки соли 2012 қабул гардид, аз Созмон таҳкими амнияти чунин иншоот бо даъват карданд, ки фаъолияти худро ҷиҳати ҳадафи пешгирии ҳамлаҳои терро- таҳкими ҳамкорӣ ва эҷоди тавонмандӣ барои «таъмини амнияти бештари нақлиёти байналми- ристӣ, омодагии беҳтар ба онҳо ва лалӣ ва дигар инфрасохтори ҳаётан муҳим1» коҳиш додани паёмадҳои эҳтимолӣ идома диҳад. мусоидат намоянд. Маҳз бо ҳадафи мубориза бо ин таҳдиди доимӣ ва ҳамзамон тағйирёбанда, дар доираи лоиҳаи САҲА барои ҳифзи иншооти осебпазир аз ҳам- лаҳои террористӣ (лоиҳаи PROTECT), дастурамали техникии мазкур дар бораи таъмини тадбирҳои АЗ КУҶО МЕТАВОН амниятӣ барои ҳифзи инфрасохтори ҳаётан муҳим ДАСТУРАМАЛИ МАЗКУРРО аз ҳамлаҳои террористӣ таҳия шудааст. Ин дасту- ДАСТРАС КАРД? рамал таҷриба ва донишро аз саросари минтақаи Барои дастрасӣ ба дастурамал бо САҲА ва фаротар аз он муттаҳид месозад. забонҳои англисӣ ва русӣ, лутфан ба истиноди www.osce.org/project/PROTECT гузаред ё рамзи QR-ро бо телефони худ скан кунед. Нусхаҳои чопии дастурамал ба шахсони манфиатдор 1 Қарори № 1063-и Шӯрои доимии САҲА «Чаҳорчӯби консептуалии муттаҳидшудаи САҲА барои мубориза тибқи дархост пешниҳод карда мешаванд. бо терроризм». ЧАРО ИН ДАСТУРАМАЛ ЗАРУР АСТ? БАРОИ КИ ИН ДАСТУРАМАЛИ Ба истиснои бахшҳои дорои инфрасохтори ҳаётан ПЕШБИНӢ ШУДААСТ? муҳими ба таври қатъӣ танзимшаванда, дар Таъмини амнияти самарабахш дар иншооти бештари кишварҳои ширкаткунандаи САҲА дасту- инфрасохтори ҳаётан муҳим ниёз ба дастгирӣ рамалҳои муфассал дар бораи тадбирҳои амниятӣ, ва садоқати доираи васеи ҷонибҳои манфиат- ки бояд дар сатҳи иншоот амалӣ гарданд, мавҷуд дор дорад: нестанд. Аксаран маҷмӯи мураккаби амалияҳо, Раҳбарони мақомоти давлатӣ ва соҳибон ё принсипҳо ва ҳуҷҷатҳои роҳнамокунандаи ғай- операторони иншооти инфрасохтори ҳаё- риҳатмӣ мавҷуд аст, ки ҳукуматҳо, соҳибон ё тан муҳим: Агарчанде онҳо ба таври мустақим операторони инфрасохтори ҳаётан муҳим ва иҷрои тадбирҳои амниятиро дар сатҳи чунин шахсони масъули таъмини амнияти чунин иншоот иншоот ба зимма надоранд, маҳз онҳо заминаи (аз ҷумла ширкатҳои хусусии посбонӣ) бояд онҳо- ҳуқуқӣ ва стратегиро фароҳам меоранд, ки ро бодиққат мавриди омӯзиш ва таҳлил қарор амнияти босамар бар он асос ёбад. Андешаҳои диҳанд, то амнияти самарабахшро барои иншоот махсусан муҳим дар Боби 2 («Асосҳои стратегӣ ва сохторҳое, ки дар доираи масъулияти онҳо ва ҳуқуқии ҳифзи инфрасохтори ҳаётан қарор доранд, таъмин намоянд. муҳим»), Боби 3 («Дидгоҳҳо дар соҳаи ҳуқуқи Ба ҷои таҳмили як равиши ягона дар самти амни- инсон») ва Боби 4 («Шарикӣ миёни бахшҳои ят, дастурамали мазкур маҷмӯаи амалияҳои давлатӣ ва хусусӣ») пешниҳод шудаанд. дастрасро пешниҳод мекунад, ки равишҳои гуно- Мутахассисони техникӣ бо масъулияти гуни мавҷудбударо инъикос менамоянд. Аксари таъмини амният: Дар бобҳои 1 то 3, дастура- амалияҳое, ки дар ин дастурамал зикр шудаанд, мал заминаи муҳими стратегиро барои амали- аз таҷрибаи кишварҳои ширкаткунандаи САҲА ётҳои вобаста ба таъмини амният пешниҳод гирифта шудаанд, ки далели таҷрибаи фарогири мекунад. Бобҳои 5 то 10 тавсифи муфассали онҳо дар ин самт мебошад. стратегияҳои амалӣ, омӯзиши ҳолатҳои воқеӣ ва амалияҳоро дар бар мегиранд, ки ҳадафи онҳо баланд бардоштани сатҳи амниятӣ дар иншооти гуногуни инфрасохтори ҳаётан муҳим мебошад.
МУҲТАВОИ РОҲНАМОИ МАЗКУР
1 Сарсухан 6 Чораҳои амнияти ҷисмонӣ Боб
2 Асосҳои стратегӣ ва ҳуқуқии TECHNICAL GUIDE 7 Нақшагирии амният ва ҳимояи иншооти инфрасохтори тақвияти иншоот ҳаётан муҳим 8 Идоракунии таҳдидҳои 3 Дидгоҳҳо дар соҳаи дохилӣ ҳуқуқи инсон 9 Омӯзишҳо ва тамринҳо 4 Шарикӣ миёни бахши давлатӣ ва бахши хусусӣ 10 Вариантҳои шиддат гирифтани таҳдидҳо 5 Таҳдиди терроризм ва PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS
арзёбии хавф
МАЪЛУМОТИ ИЛОВАГӢ МАБЛАҒГУЗОРӢ Агар хоҳед дар бораи дастурамали техникӣ ё Лоиҳаи PROTECT бо дастгирии молиявии лоиҳаи PROTECT маълумоти бештар дастрас Идораи мубориза бо терроризми Вазорати кунед, метавонед ба Шуъбаи зиддитеррори- корҳои хориҷии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико стии Департаменти таҳдидҳои фаромиллӣ дар ва Ҷумҳурии Федеративии Олмон маблағгу- Котиботи САҲА тавассути почтаи электронии зорӣ мешавад. зерин муроҷиат намоед: atu@osce.org
MÖHÜM INFRASTRUKTURANY TERRORÇYLYK HÜJÜMLERINDEN GORAMAK BOÝUNÇA FIZIKI HOWPSUZLYK MESELELERI BOÝUNÇA TEHNIKI GOLLANMA
2025-nji ýylyň neşiri
Möhüm infrastruktura ÝHHG-niň tutuş çäginde günlük durmuş üçin zerur bolan ähmiýetli hyz- Şu Tehniki Gollanma ÝHHG-niň agza matlary, şol sanda agyz suwyndan, energetiki we döwletlerine we möhüm infrastruk- elektrik üpjünçiliginden, ulag we bank hyzmatlar- turanyň eýelerine/operatorlaryna öz- yna çenli üpjün edýär. Olaryň jemgyýetiň dur- gerýän terrorçylyk wehimlerine garşy muşyndaky eýeleýän ornuny nazara alyp, zorluk- ly ekstremist we terrorçylyk guramalary möhüm durmakda we möhüm infrastruktura infrastruktura ýerlerini taryhda nyşana alýardylar obýektleriniň fiziki howpsuzlygyny we häzirki günde hem muňa dowam edýärler. ýokarlandyrmakda goldaw bermek- Bu ýagdaý ÝHHG-niň agza döwletleri tarapyndan lige gönükdirilendir. Ol terrorçylykly ykrar edildi hem-de 2012-nji ýylda kabul edilen hüjümleriň öňüni almak, olara gar- Terrorizme garşy göreşmek boýunça ÝHHG-niň şy has gowy taýýarlyk görmek we jemlenen konseptual esasynda Guramany sanyny azaltmak maksady bilen, “halkara ýük gatnawlarynyň we beýleki möhüm infrastruktura obýektleriniň howpsuzylygyny gozgalmaýan möhüm infrastruktu- ýokarlandyrmak” üçin hyzmatdaşlygy berkitmek ra ýerleriniň we desgalarynyň fiziki we mümkinçilikleri ösdürmek ugrundaky işleri howpsuzlygyny ýokarlandyryp biljek dowam etdirmeklige çagyrdylar.1 tejribeleriň, ýörelgeleriň we pikirleriň Şu dowam edýän hem-de özgerýän wehimi strukturlaýyn maslahatyny berýär. çözmek üçin ÝHHG-niň “PROTECT” taslamasy “Möhüm infrastrukturany terrorçylyk hüjümlerinden goramak boýunça fiziki howpsuzlyk meseleleri boýunça tehniki gollanmasyny” işläp taýýarlady. Bu GOLLANMANY NIRDEN Tehniki Gollanma ÝHHG-niň çägindäki we onuň TAPYP BOLÝAR? daşyndaky tejribäniň hem-de bilimleriň jemidir. Gollanmanyň iňlis we rus dille- rindäki görnüşlerini almak üçin www.osce. org/project/PROTECT salgysyna geçiň ýa-da şu QR kody okadyň. Gollanmanyň çap edilen görnüşleri taraplaryň talaby 1 ÝHHG-niň Hemişelik Geňeşiniň No1063 belgili karary “Terrorizme garşy göreşmek boýunça ÝHHG-niň jemlenen boýunça elýeterlidir. çarçuwalaýyn maksatnamasy”. BU GOLLANMA NÄME ÜÇIN GEREK? BU GOLLANMA KIM ÜÇIN Düýpli düzgünleşdirilen möhüm infrastruktura NIÝETLENENDIR? ugurlaryndan başga, ÝHHG-niň agza döwletleriniň Möhüm infrastruktura desgalarynda netijeli fiziki köpüsinde ýerinde fiziki howpsuzlyk çärelerini howpsuzlygy üpjün etmek üçin dürli gyzyklanýan durmuşa geçirmek boýunça jikme-jik görkezme- taraplaryň goldawy we ygrarlylygy zerurdyr: ler ýok. Köplenç bar bolan zatlar – hökümetleriň, Hökümetiň ýokary derejeli syýasat möhüm infrastruktura eýeleriniň/operatorlaryn- düzüjileri we möhüm infrastruktura yň we möhüm infrastruktura desgalarynda desgalarynyň eýeleri/operatorlary: olar howpsuzlyk boýunça jogapkärçilik çekýänleriň fiziki howpsuzlyk çärelerini gös-göni ýerine (hususy howpsuzlyk hyzmatlaryny hem goşmak ýetirýän bolmasalar hem, olar netijeli fiziki bilen) jogapkärçiliginde bolan obýektleriň we howpsuzlygyň esaslanýan hukuk we strategiki desgalaryň fiziki howpsuzlygyny üpjün etmek çarçuwasyny üpjün edýärler. Esasy peýdaly maksady bilen, düýpli barlamaly we seljerilmeli maglumatlar şu bölümlerde berlen: II bap: bolan çylşyrymly tejribeler, ýörelgeler we hök- Möhüm infrastrukturany goramak boýunça many däl gollanmalaryň toplumydyr. strategiki we kanuny ulgamlar, III bap: Adam Fiziki howpsuzlyk üçin diňe bir ýoly görkezmegiň hukuklaryny nazara almak we IV bap: Döwlet- ýerine, bu Gollanma häzirki wagtda bar bolan hususy hyzmatdyşlyklar. dürli çemeleşmeleriň beýany hökmünde elýeterli Fiziki howpsuzlyga jogapkärçilik çekýän tejribeleriň toplumyny hödürleýär. Bu Gollanma- tehniki hünärmenler: Bu Gollanma I-III da getirilen tejribeleriň köpüsi ÝHHG agza döwlet- baplarda fiziki howpsuzlygy üpjün etmek lerinden alnandyr hem-de bu ÝHHG agzalygynyň babatyndaky wezipeler üçin esasy strategiki içinde toplanan baý bilim baýlygyny görkezýändir. ulgamy teklip edýär. V-X baplar dürli möhüm infrastruktura obýektleriniň fiziki howpsuzlyk derejesini ýokarlandyrmaklyga gönükdirilen tejribe ýüzündäki syýasatlaryň, nusgalyk işleriň we tejribelikleriň jikme-jik beýanlaryny berýär.
GOLLANMANYŇ MAZMUNY
1 Giriş 6 Fiziki howpsuzlyk çäreleri Bap
Möhüm infrastrukturany Howpsuzlygy meýilleşdirmek TECHNICAL GUIDE 2 7 goramak boýunça strategiki we goralýan obýekti we kanuny ulgamlar pugtalandyrmak 3 Adam hukuklaryny 8 Içerki howplary dolandyrmak nazara almak 9 Türgenleşik we bilim 4 Döwlet-hususy hyzmatdyşlyklar 10 Howplaryň düýpli PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS 5 Terrorizm wehimlerine we eskalasiýasynyň görnüşleri töwekgelçiliklere baha bermek
GOŞMAÇA MAGLUMAT MALİÝELEŞDİRİŞ Bu Tehniki Gollanma ýa-da “PROTECT” tasla- “PROTECT” taslamasy Amerikanyň Birleşen masy barada has giňişleýin maglumat almak Ştatlarynyň Terrorçylyga garşy göreşmek üçin ÝHHG-niň Sekretariatynyň Transmilli býurosy we Germaniýa Federatiw Respubli- howplar boýunça müdirliginiň Terrorçylyga kasy tarapyndan maliýeleşdirilýär. garşy göreşmek bölümine atu@osce.org elektron poçtasy arkaly ýüz tutuň.
Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti
TERRORCHILIK HUJUMLARIDAN MUHIM INFRATUZILMANI HIMOYA QILISH UCHUN JISMONIY XAVFSIZLIK MASALALARI BO‘YICHA TEXNIK QO‘LLANMA
2025-yil nashri
Muhim infratuzilma butun Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti (YXHT) doirasida kundalik Mazkur Texnik qo‘llanma YXHT ishti- hayot uchun zarur bo‘lgan eng muhim xizmatlarni rokchi davlatlari hamda muhim inf- ta’minlaydi: ichimlik suvi, energiya va elektr ta’mino- ti, transport va bank xizmatlarigacha bo‘lgan soha- ratuzilma obyektlarining egalariga/ larni o‘z ichiga oladi. Ularning jamiyatdagi markaziy operatorlariga o‘zgarib borayotgan rolini inobatga olgan holda, muhim infratuzilma terrorchilik tahdidiga qarshi kurashish obyektlari tarixan zo‘ravon ekstremistik va terroris- va muhim infratuzilma obyektlari- tik tashkilotlar tomonidan hujumga uchragan va ning jismoniy xavfsizligini oshirishda hanuzgacha tahdid ostida qolmoqda. Buni YXHT ishtirokchi davlatlari ham tan olgan bo‘lib, ular ko‘maklashish maqsadida ishlab chiqil- 2012 yilda qabul qilingan YXHTning terrorizmga gan. Qo‘llanma terrorchilik hujumla- qarshi kurash bo‘yicha Konsolidatsiyalashgan rining oldini olish, ularga tayyorgarlik konseptual asosida Tashkilotni “xalqaro tashish darajasini oshirish va ularning salbiy va boshqa muhim infratuzilma obyektlarining oqibatlarini kamaytirish uchun muhim xavfsizligini oshirish” maqsadida hamkorlikni infratuzilma obyektlarining jismoniy mustahkamlash va salohiyatni oshirish faoliyatini davom ettirishga chaqirganlar.1 xavfsizligini mustahkamlashga xizmat qiladigan amaliyotlar, tamoyillar va Aynan ushbu doimiy, biroq o‘zgaruvchan tahdidga javoban, terrorchilik hujumlaridan zaif obyektlarni omillar bo‘yicha tizimli tavsiyalarni o‘z himoya qilish bo‘yicha YXHTning PROTECT loyihasi ichiga oladi. doirasida, muhim infratuzilmani terrorchilik hujumlari- dan himoya qilish uchun jismoniy xavfsizlik masalalariga oid Texnik qo‘llanma ishlab chiqildi. Mazkur qo‘llanma YXHT mintaqasi va undan tashqaridagi tajriba hamda bilimlarni umumlashtirgan holda tayyorlangan. QO‘LLANMANI QAYERDAN TOPISH MUMKIN? Qo‘llanmaning ingliz va rus tilidagi variantlariga quyidagi havola orqali kirish mumkin: www.osce.org/project/PROTECT yoki quyidagi QR-kodni skanerlash orqali. Qo‘llanmaning bosma nusxalari manfaatdor 1 YXHT Doimiy Kengashi, 1063-sonli Qaror, YXHTning terrorizmga qarshi kurash bo‘yicha konsolidatsiyalashgan tomonlarning so‘rovi asosida taqdim etiladi. konseptual asoslari. NEGA USHBU QO‘LLANMA ZARUR? MAZKUR QO‘LLANMA KIMLAR UCHUN Qattiq tartibga solinadigan muhim infratuzilma MO‘LJALLANGAN? tarmoqlaridan tashqari, YXHTga a’zo davlatlarning Muhim infratuzilma ob’ektlarida samarali jismoniy aksariyatida obyektlar darajasida amalga oshirilishi xavfsizlik keng doiradagi manfaatdor tomonlardan lozim bo‘lgan jismoniy xavfsizlik choralariga oid yordam va majburiyatlarni talab qiladi: batafsil ko‘rsatmalar mavjud emas. Ko‘pincha huku- Davlat boshqaruv organlari rahbarlari va matlar, muhim infratuzilma obyektlarining egalari/ muhim infratuzilma obyektlarining egalari/ operatorlari hamda ularning xavfsizligiga mas’ul operatorlari: ular muhim infratuzilma obyektlari shaxslar (shu jumladan xususiy xavfsizlik kompaniya- darajasida jismoniy xavfsizlik choralarini bevosita lari) murakkab amaliyotlar, tamoyillar va majburiy amalga oshiruvchi bo‘lmasalar-da, samarali jismo- bo‘lmagan hujjatlar to‘plamini sinchiklab o‘rganib niy xavfsizlikni ta’minlaydigan huquqiy va strategik chiqishlari va tahlil qilishlari zarur bo‘ladi. Bu esa asosni yaratadilar. Ayniqsa, 2-bob — “Muhim ularning mas’uliyati ostidagi obyekt va inshootlar- infratuzilma obyektlarini himoya qilishning strate- ning jismoniy xavfsizligini samarali ta’minlash gik va huquqiy asoslari”, 3-bob — “Inson huquqlari uchun zarurdir. sohasidagi mulohazalar” va 4-bob — “Davlat-xusu- Jismoniy xavfsizlik bo‘yicha yagona yondashuvni siy sheriklik” da muhim g‘oyalar keltirilgan. belgilab berish o‘rniga, mazkur Qo‘llanma mavjud Jismoniy xavfsizlik uchun texnik mutaxassislar yondashuvlarning xilma-xilligini aks ettiruvchi ochiq mas’ul: Qo‘llanmaning 1–3-boblarida jismoniy foydalanish uchun mo‘ljallangan bir qator amaliyot- xavfsizlikni ta’minlash vazifalari uchun zarur larni taqdim etadi. Ushbu Qo‘llanmada keltirilgan bo‘lgan asosiy strategik yondashuv taqdim etiladi. amaliyotlarning aksariyati YXHTga a’zo davlatlardan 5–10-boblarda esa turli muhim infratuzilma olingan bo‘lib, bu esa ularning keng qamrovli tajriba- obyektlarida jismoniy xavfsizlik darajasini oshirish- sidan dalolat beradi. ga qaratilgan amaliy strategiyalar, misollar va amaliyotlar batafsil bayon etilgan.
MAZKUR QO‘LLANMADA NİMA BAYON ETİLGAN?
1 Kirish 6 Jismoniy xavfsizlik choralari Bob
2 Muhim infratuzilma obyektlarini TECHNICAL GUIDE 7 Xavfsizlikni rejalashtirish va himoya qilishning strategik va obyektni mustahkamlash huquqiy asoslari 8 Ichki tahdidlarni boshqarish 3 Inson huquqlari sohasidagi mulohazalar 9 O‘quv mashg‘ulotlari va amaliy mashqlar 4 Davlat-xususiy sheriklik 10 Tahdidlar darajasini keskin 5 Terrorizm tahdidi va oshirish imkoniyatlari xavf-xatarni baholash PHYSICAL SECURITY CONSIDERATIONS FOR PROTECTING CRITICAL INFRASTRUCTURE FROM TERRORIST ATTACKS
QO‘SHIMCHA MA’LUMOT MOLIYALASHTIRISH Agar siz Texnik qo‘llanma yoki PROTECT loyihasi PROTECT loyihasi Amerika Qo‘shma Shtatlari haqida batafsil ma’lumot olishni istasangiz, Davlat departamentining Terrorizmga qarshi YXHT Kotibiyatining Transmilliy tahdidlar bo‘yicha kurash byurosi va Germaniya Federativ departamentidagi Terrorizmga qarshi kurash Respublikasi tomonidan moliyalashtirilgan. bo‘limiga quyidagi manzil orqali murojaat qilishingiz mumkin: atu@osce.org