Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност: Политика насловена

Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality 1

Policy Brief

The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality

This Policy Brief is part of the DCAF, OSCE/ODIHR and UN Women Gender and Security Toolkit, which draws together key lessons of the past decade in promoting gender equality and integrating a gender perspective in security and justice.

This Policy Brief focuses on a global policy initiative relevant across the security and justice sector – the 2030 Agenda for Sustainable Development. Agenda 2030 recognizes that “sustainable development cannot be realized without peace and security; and peace and security will be at risk without sustainable development”.*

This Policy Brief: Ê explains how Agenda 2030 recognizes good governance of the security and justice sector as key to sustainable development Ê explores how Agenda 2030 positions the achievement of gender equality as critical for the attainment of all of the Sustainable Development Goals (SDGs), including SDG 16 on peace, justice and strong institutions Ê illustrates the concrete linkages between working towards SDG 16 and SDG 5 on gender equality, and provides links to detailed information and guidance across the Gender and Security Toolkit Ê highlights how gender-responsive data collection by the security and justice sector can support work on Agenda 2030.

This Policy Brief is aimed at policy-makers, national ministries and security and justice institutions interested in involving the security and justice sector in realizing the goals of Agenda 2030. While this Brief focuses on the normative framework of Agenda 2030, the associated Tools to which it refers give detailed guidance on how to make the changes necessary to achieve the Agenda’s aims.

* UN General Assembly (2015) “Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development”, 21 October, UN Doc. A/RES/70/1, para. 35. 2 Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality

Agenda 2030 and good security sector governance The 2030 Agenda for Sustainable Development is a call for transformative action by all countries to achieve peace and prosperity for all people and protect the planet. Adopted by all UN member states in September 2015, Agenda 2030 identifies 17 interconnected SDGs, to which have been added 169 targets and 232 indicators. The SDGs address global challenges related to poverty, gender inequality, climate, environmental degradation, injustice and violence.

SDG 16 is the centrepiece of the 2030 Agenda’s approach to peace and security: its aim is to “Promote peaceful and inclusive societies for sustainable development, provide access to justice for all and build effective, accountable and inclusive institutions at all levels.” The adoption of SDG 16, formally linking development with peace and security, was hailed as transformative. Previous approaches to “peace” in the UN system had tended to focus on humanitarian operations, ceasefires, peacekeepers and disarmament, in isolation from economic and social forms of development.1

Agenda 2030 sets out a vision of “peaceful, just and inclusive societies that provide equal access to justice and that are based on respect for human rights …, on effective rule of law and good governance at all levels and on transparent, effective and accountable institutions”.* It recognizes inequality and poor governance as giving rise to violence, insecurity and injustice. The targets of SDG 16 (see Box 1) include reducing violence, ending violence against children, equal access to justice for all and effective, accountable and transparent institutions.

The concept of good governance when applied to the security and justice sector implies that accountable security and justice institutions provide security and justice as a public good, via established and transparent policies and practices, and within a normative framework that is compliant with human rights and the rule of law. SDG 16 is an explicit recognition of the importance of good security sector governance in underpinning development and peacebuilding.

Box 1: Targets for SDG 16

Promote peaceful and inclusive societies for sustainable development, provide access to justice for all and build effective, accountable and inclusive institutions at all levels

16.1 Significantly reduce all forms of violence and related death rates everywhere

16.2 End abuse, exploitation, trafficking and all forms of violence against and torture of children

16.3 Promote the rule of law at the national and international levels and ensure equal access to justice for all

16.4 By 2030, significantly reduce illicit financial and arms flows, strengthen the recovery and return of stolen assets and combat all forms of organized crime

16.5 Substantially reduce corruption and bribery in all their forms

16.6 Develop effective, accountable and transparent institutions at all levels

16.7 Ensure responsive, inclusive, participatory and representative decision-making at all levels

16.8 Broaden and strengthen the participation of developing countries in the institutions of global governance

16.9 By 2030, provide legal identity for all, including birth registration

16.10 Ensure public access to information and protect fundamental freedoms, in accordance with national legislation and international agreements

16.a Strengthen relevant national institutions, including through international co-operation, for building capacity at all levels, in particular in developing countries, to prevent violence and combat terrorism and crime

16.b Promote and enforce non-discriminatory laws and policies for sustainable development

* UN General Assembly (2015) “Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development”, 21 October, UN Doc. A/RES/70/1, para. 35.

 For a fuller explanation of the principles of good security sector governance, see DCAF (2015) “Security sector governance: Applying the principles of good governance to the security sector”.  Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality 3

Agenda 2030, gender equality and gender mainstreaming Good governance of the security sector and “leaving no one behind” mean that the security needs of all are taken into account and all must have access to justice. Measures to ensure gender equality are integral to effective rule of law, ensuring access to justice for all and institutions being effective, accountable and inclusive. In all contexts globally, women and girls are affected by insecurity, harmful practices, violence and conflict. Women’s insecurity is often exacerbated by intersecting forms of discrimination based on factors such as their age, race, ethno-religious background, disability, social class, sexual orientation and/or gender identity. For example, poor and rural women often face particular barriers in accessing security and justice services. To be effective, the security and justice sector must provide services to respond to the distinct security and justice needs of women and girls. To be accountable and inclusive, the security and justice sector must recognize the agency of women and girls and ensure their inclusion in security and justice institutions and decision-making. It follows that efforts to promote gender equality, as a constituent part of good security sector governance, and to eradicate gender- based violence (GBV) should be part of all work towards achieving SDG 16.*

A core part of the vision of Agenda 2030 is to “Achieve gender equality and empower all women and girls”, expressed in SDG 5. The targets of SDG 5 (see Box 2) include ending discrimination against women and girls, eliminating all forms of violence against all women and girls, and ensuring women’s full and effective participation and equal opportunities for leadership at all levels of public life. Agenda 2030 recognizes that achieving gender equality and empowering women and girls make a crucial contribution to progress in all the goals and targets: “The achievement of full human potential and of sustainable development is not possible if one half of humanity continues to be denied its full human rights and opportunities.”

Box 2: Targets for SDG 5

Achieve gender equality and empower all women and girls

5.1 End all forms of discrimination against all women and girls everywhere

5.2 Eliminate all forms of violence against all women and girls in the public and private spheres, including trafficking and sexual and other types of exploitation

5.3 Eliminate all harmful practices, such as child, early and forced marriage and female genital mutilation

5.4 Recognize and value unpaid care and domestic work through the provision of public services, infrastructure and social protection policies and the promotion of shared responsibility within the household and the family as nationally appropriate

5.5 Ensure women’s full and effective participation and equal opportunities for leadership at all levels of decision-making in political, economic and public life

5.6 Ensure universal access to sexual and reproductive health and reproductive rights as agreed in accordance with the Programme of Action of the International Conference on Population and Development and the Beijing Platform for Action and the outcome documents of their review conferences

5.a Undertake reforms to give women equal rights to economic resources, as well as access to ownership and control over land and other forms of property, financial services, inheritance and natural resources, in accordance with national laws

5.b Enhance the use of enabling technology, in particular information and communications technology, to promote the empowerment of women

5.c Adopt and strengthen sound policies and enforceable legislation for the promotion of gender equality and the empowerment of all women and girls at all levels

* See Tool 1, “Security Sector Governance, Security Sector Reform and Gender”, for a more detailed discussion of the principles of good security sector governance and how they also require gender equality.

 UN General Assembly (2015) “Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development”, 21 October, UN Doc. A/RES/70/1, para. 35. 4 Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality

Women and girls cannot enjoy full equality unless they enjoy security and justice. Ending discrimination, violence and harmful practices against women and girls, providing equal access, equal participation and opportunities for leadership and enforcing gender equality laws require a security and justice sector that works according to the principles of good governance. An effective security and justice sector operating according to such principles enables women to become more equal partners in decision-making and development. This entails integrating gender equality in the provision, management and oversight of security and justice. As such, achieving SDG 5 requires connected progress on SDG 16.*

Gender-specific targets are mainstreamed across Agenda 2030. Even where gender is not explicitly highlighted in a goal or target, “systematic mainstreaming of a gender perspective” is identified as necessary. This means that in any action to implement the 2030 Agenda, whether legislation, policies or programmes, the implications for women, men, girls and boys should be carefully assessed at each stage and level. Women’s as well as men’s concerns and experiences should be an integral dimension of the design, implementation, monitoring and evaluation of policies and programmes.2

Effective gender mainstreaming within the security and justice sector needs to recognize how sexual and gender-related discrimination interact with other forms of discrimination. This includes addressing the distinct forms of exclusion, discrimination, violence and injustice suffered by people who are lesbian, gay, bisexual, trans and intersex (LGBTI) (see Box 3).

Box 3: Addressing discrimination against LGBTI people through the 2030 Agenda Expectations about sexual behaviour, sexual orientation, gender identity and gender expression are part of how societies construct gender and gender roles. The same patriarchal systems that assert and maintain gender inequality underlie discrimination and violence against individuals who are LGBTI, and others of diverse sexual orientation and gender identity and expression. Discrimination against LGBTI persons contributes to and exacerbates violence to which they are subjected daily, creating an environment where they are excluded from opportunities in all aspects of their lives. While the 2030 Agenda does not explicitly name LGBTI persons, its pledge that no one is left behind must cover people of diverse sexual orientations and gender identities and expressions. The achievement of gender equality (SDG 5) must include the equality of lesbian, bisexual, trans and intersex women and girls. The achievement of access to justice and inclusion (SDG 16) requires these for LGBTI individuals. The UN’s commitment to this pledge is further demonstrated in the various actions and joint UN statements on ending violence and discrimination on the basis of sexual orientation or gender identity.

Sources: UN OHCHR (2018) “Leave no LGBT person behind: Statement by human rights experts on the International Day against Homophobia, Transphobia, and Biphobia”, 17 May; Egale Canada Human Rights Trust (2017) Queering the Sustainable Development Goals in Canada: Not leaving LGBTQI2S communities behind, Toronto, ON: Egale Canada Human Rights Trust, p. 8.

The 2030 Agenda is not the only policy framework linking gender equality to security and justice. SDG 5 targets reflect commitments made in the 1995 Beijing Declaration and the 1979 Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women. The Women, Peace and Security Agenda had already placed the importance of gender equality in conflict, peace processes and post-conflict settings high on the international agenda. With the focus on inclusivity in SDG 16 and on equal participation in SDG 5, the 2030 Agenda affirms Women, Peace and Security norms on the importance of women’s full participation in all stages and spheres of peace processes and conflict resolution.3 SDGs 5 and 16 offer a long(er)-term, development-focused approach to peace, underlining the importance of addressing the root causes and drivers of conflict.4

* See Tool 1, “Security Sector Governance, Security Sector Reform and Gender”, for a fuller discussion of the connections between women’s inclusion, decision- making and effectiveness.

 See the Policy Brief on “A Security Sector Governance Approach to Women, Peace and Security” for a fuller discussion of the Women, Peace and Security Agenda.  Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality 5

How can the security and justice sector contribute to achieving the 2030 Agenda? Achieving the goals of Agenda 2030 demands strong involvement of public sector institutions, including those within the security and justice sector, as well as of their oversight mechanisms, including national human rights institutions (NHRIs). Work towards achieving the SDGs can be an impetus for states to examine the effectiveness and accountability of their security and justice sector institutions measured against each of the SDGs. Meeting the targets of the SDGs will for most states demand a degree of institutional transformation in the oversight, management and services of security and justice sector institutions. Conversely, if the security and justice sector operates in ways that reinforce inequality and exclusion, it will hinder a state’s achievement of the SDGs.

A critical aspect of Agenda 2030 is the domestication (or localization) of the SDGs into national, subnational and local development plans and budget allocations. This provides states with the opportunity to adapt the global targets and indicators to their national conditions. The UN system and other international, regional and national organizations, including national statistical offices, are working together to develop ways to measure and collect the data required to track progress against the indicators identified for each SDG.*

How can the security and justice sector realize the complementarities between SDG 5 and SDG 16? Because of the co-dependencies between good security sector governance and gender equality explained above, there are synergies to be found in SDGs 5 and 16. While SDG 16 does not have any explicit gender-specific targets, it does have gender-specific indicators, as access to justice for all and effective, accountable and inclusive institutions cannot be achieved without gender equality. The setting of national and local targets, indicators and data collection in relation to SDG 16 should both mainstream a gender perspective and be co-ordinated with efforts towards gender equality. Hence Agenda 2030 can act as a framework through which more efficient co-ordination on these issues could be achieved to the mutual benefit of progress on access to justice and inclusion, as well as gender equality.

The following subsections give examples of three areas of action that are at the core of both SDG 16 and SDG 5: discrimination, violence, and participation and decision-making. They explain why the security and justice sector needs to focus on gender equality in working on these issues, and provide links to more detailed guidance on doing so elsewhere in this Gender and Security Toolkit.

Discrimination SDGs 5 and 16 have complementary targets related to discrimination.

Target Indicators

16.b Promote and enforce non-discriminatory laws and policies for 16.b.1 Proportion of population reporting having personally felt sustainable development discriminated against or harassed in the previous 12 months on the basis of a ground of discrimination prohibited under international human rights law

5.1 End all forms of discrimination against all women and girls 5.1.1 Whether or not legal frameworks are in place to promote, everywhere enforce and monitor equality and non-discrimination on the basis of sex

* For the global indicator framework for the SDGs and targets of the 2030 Agenda see https://unstats.un.org/sdgs/indicators/indicators-list.

 SDG 10, “Reduce inequality within and among countries”, also has a goal and target related to discriminatory laws, policies and practices. 6 Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality

Discrimination on the basis of sex, sexual orientation or gender identity or expression is prohibited under international human rights law. Yet many countries maintain discriminatory laws concerning matters such as GBV, domestic violence, land ownership, marriage, child custody, inheritance, employment and sexual orientation. For example, laws concerning GBV commonly exclude certain victims. Same-sex relationships between women are criminalized in 45 countries, and between men in 72 countries.5 In many contexts, even where a law is not overtly discriminatory, apparently “neutral” application of the law has discriminatory effects on women.*

New and better laws have contributed to combating gender-based discrimination and broader inequality worldwide. Legal reforms do not suffice, however. To end discrimination requires building structures, knowledge and skills within the security and justice sector to ensure that the law is implemented in a non-discriminatory manner and access to justice is non-discriminatory. Security and justice institutions and their personnel need to be willing and able to respond effectively to the diverse security and justice needs of men, boys, women and girls, and people of diverse sexual orientation and gender identity and expression. New policies and procedures, gender-focused organizational structures, gender training, public campaigns, measures targeting GBV, internal monitoring mechanisms and engagement with informal security and justice providers all have a role to play.

Ending discrimination against women and LGBTI people who work within the security and justice sector is also necessary. Transformation of institutional cultures is needed, through strong leadership, human resource policies and practices, training and dialogue, supported by robust internal oversight mechanisms.

Several of the Tools in the Gender and Security Toolkit give detailed guidance on how security and justice services can ensure and support non-discrimination.

Parliaments, ombuds institutions, NHRIs and civil society organizations have an important role to play in external oversight of the security and justice sector. They can hold security and justice institutions to account for failure to ensure equality in access to justice and non-discrimination, including towards women, girls and LGBTI individuals.**

Violence SDGs 5 and 16 have complementary targets related to violence.

Target Indicators

16.1 Significantly reduce all forms of violence and related death rates 16.1.1 Number of victims of intentional homicide per 100,000 everywhere population, by sex and age

16.1.2 Conflict-related deaths per 100,000 population, by sex, age and cause

16.1.3 Proportion of population subjected to (a) physical violence, (b) psychological violence and (c) sexual violence in the previous 12 months 16.1.4 Proportion of population that feel safe walking alone around the area they live

16.1.4 Proportion of population that feel safe walking alone around the area they live

* Read section 2 of Tool 4, “Justice and Gender”, for an explanation, with data and examples, of gender-related discrimination in law, policies and practice.

 See Tool 2, “Policing and Gender”, Tool 4, “Justice and Gender”, Tool 5, “Places of Deprivation of Liberty and Gender”, and Tool 6, “Border Management and Gender”.

** Tool 7, “Parliamentary Oversight of the Security Sector and Gender”, explains how to strengthen non-discrimination in relation to external oversight. For detailed guidance and checklists on integrating gender into oversight for police, armed forces, ombuds institutions and national human rights commissions, see DCAF, OSCE and OSCE/ODIHR (2014) Guidance Notes on Integrating Gender into Security Sector Oversight. In relation to civil society oversight, see DCAF, OSCE/ODIHR, UN-INSTRAW (2008) “Civil Society Oversight of the Security Sector and Gender”, Tool 9 in Gender and Security Sector Reform Toolkit.  Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality 7

Target Indicators

16.2 End abuse, exploitation, trafficking and all forms of violence 16.2.1 Proportion of children aged 1–17 years who experienced any against and torture of children physical punishment and/or psychological aggression by caregivers in the past month

16.2.2 Number of victims of human trafficking per 100,000 population, by sex, age and form of exploitation

16.2.3 Proportion of young women and men aged 18–29 years who experienced sexual violence by age 18

5.2 Eliminate all forms of violence against all women and girls in the 5.2.1 Proportion of ever-partnered women and girls aged 15 years public and private spheres, including trafficking and sexual and other and older subjected to physical, sexual or psychological violence by a types of exploitation current or former intimate partner in the previous 12 months, by form of violence and by age

5.2.2 Proportion of women and girls aged 15 years and older subjected to sexual violence by persons other than an intimate partner in the previous 12 months, by age and place of occurrence

5.3 Eliminate all harmful practices, such as child, early and forced 5.3.1 Proportion of women aged 20–24 years who were married or in marriage and female mutilation a union before age 15 and before age 18

5.3.2 Proportion of girls and women aged 15–49 years who have undergone female genital mutilation/cutting, by age

The lives of many women, girls, men and boys are characterized by violence. The World Health Organization estimates that 35 per cent of women worldwide have experienced either non-intimate-partner sexual violence or intimate-partner physical and/or sexual violence.6 Individuals who are LGBTI are often at heightened risk of violence. GBV and crimes against LGBTI people are underreported because of a lack of trust in police and justice services and processes.7

Security and justice providers, such as the police, the courts, places of deprivation of liberty, border services and immigration detention facilities, must improve how they combat all forms of GBV. In many contexts, progress has included measures such as specialized procedures and infrastructure for responding to GBV; victim/survivor protection and services; women’s police stations; Gender Units and Gender Focal Points; training and professional development on GBV; liaison networks for women and LGBTI people; and collaboration with non-state security and justice providers. Security services must have in place measures that recognize and respond to the fact that their own personnel are at times perpetrators of harassment and violence against both members of the public and their colleagues.

Several of the Tools in the Gender and Security Toolkit give detailed guidance on how security and justice services can better respond to violence and contribute to its prevention.*

Ombuds institutions and NHRIs often have a mandate allowing them to investigate allegations of violence within the security sector. They, along with parliaments and civil society, play critical roles in monitoring how security and justice institutions respond to violence, including towards women, girls and LGBTI individuals, and how they work to prevent it.

* See Tool 2, “Policing and Gender”, Tool 4, “Justice and Gender”, Tool 5, “Places of Deprivation of Liberty and Gender”, and Tool 6, “Border Management and Gender”.

 For detailed guidance and checklists on integrating gender into oversight for police, armed forces, ombuds institutions and national human rights commissions, see DCAF, OSCE, OSCE/ODIHR (2014) Guidance Notes on Integrating Gender into Security Sector Oversight. Measures parliaments can take in relation to GBV are set out in Tool 7, “Parliamentary Oversight of the Security Sector and Gender”. 8 Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality

Participation and decision-making Agenda 2030’s targets related to decision-making are further examples of the complementarity between the targets for SDGs 5 and 16.

Target Indicators

16.7 Ensure responsive, inclusive, participatory and representative 16.7.1 Proportions of positions (by sex, age, persons with disabilities decision-making at all levels and population groups) in public institutions (national and local legislatures, public service and judiciary) compared to national distributions

16.7.2 Proportion of population who believe decision-making is inclusive and responsive, by sex, age, disability and population group

5.5 Ensure women’s full and effective participation and equal 5.5.1 Proportion of seats held by women in (a) national parliaments opportunities for leadership at all levels of decision-making in and (b) local governments political, economic and public life 5.5.2 Proportion of women in managerial positions

Women are underrepresented within security and justice institutions. Although global data are scarce, a recent review of women in police forces found their representation to be between 6 per cent and 48 per cent.* Women make up an average of only some 10 per cent of military personnel among NATO member countries and OSCE participating States. A 2016 evaluation of 47 Council of Europe member states found that only 37 per cent of Supreme Courts’ judges were female.8 Lack of representation of women is even more visible at senior decision-making levels, revealing crucial gaps in realizing women’s right to equal participation in employment and public institutions. Moreover, the scarcity of female personnel hinders the ability of the security and justice sector to provide effective services across all parts of communities.

Women are also underrepresented in legislatures in almost every country. As of April 2019, a mere 24.3 per cent of the world’s parliamentarians were women, and only 46 countries had surpassed 30 per cent women’s representation.**

The underrepresentation of women has its roots in institutional gender bias and discrimination. Several of the Tools in the Gender and Security Toolkit outline ways through which security and justice sector institutions and parliaments can become more inclusive of women and other underrepresented groups and ensure equal opportunities. Key approaches include improving recruitment and human resources processes, fostering professional associations and shaping dialogue and change in institutions’ culture.

Achieving inclusion, participation and representation in the security and justice sector is not only about achieving a more equitable balance between male and female personnel; it is also about engaging civil society, especially women’s groups, LGBTI associations and representatives of other marginalized groups, in decision-making processes around security, priorities, provision and oversight. Both formal consultation mechanisms and ongoing practices to ensure good relationships between communities and the security sector are needed. Many of the Tools in the Gender and Security Toolkit outline approaches by which security and justice sector institutions and parliaments can strengthen their community engagement.***

* See data presented in Tool 2, “Policing and Gender”.

 See data presented in Tool 3, “Defence and Gender”.

** Data on women in national parliaments are published by the Inter-Parliamentary Union, https://data.ipu.org.

 Strategies for increasing the participation of women and other underrepresented groups are discussed in Tool 1, “Security Sector Governance, Security Sector Reform and Gender”, Tool 2, “Policing and Gender”, Tool 3, “Defence and Gender”, Tool 4, “Justice and Gender”, Tool 5, “Places of Deprivation of Liberty and Gender”, Tool 6, “Border Management and Gender”, Tool 7, “Parliamentary Oversight of the Security Sector and Gender”, and Tool 14, “Intelligence and Gender”.

*** Strategies for community engagement are discussed in Tool 1, “Security Sector Governance, Security Sector Reform and Gender”, Tool 4, “Justice and Gender”, and Tool 7, “Parliamentary Oversight of the Security Sector and Gender”.  Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality 9

Improving data collection for the SDGs within the security and justice sector Another area in which the security and justice sector can contribute to achieving the SDGs is by improving how it collects data and working collaboratively with other state actors to improve data collection at the national level. Data and evidence have the power to hold governments and institutions accountable on gender equality, to make visible the invisible and to change laws, policies and budget decisions. Collecting data to use as a baseline and to monitor progress in achieving Agenda 2030 remains a challenge in many countries, with gaps particularly persistent with regard to gender equality and sex-disaggregated data.9

The indicator framework for SDGs 5 and 16 should be a starting point for the security and justice sector in collecting data, not a “ceiling” for what is possible. While some indicators require data to be disaggregated by sex, age or disability, not all strictly require disaggregation. Nonetheless, security and justice sector institutions should ensure that they disaggregate all data they collect by age and sex at a minimum, and where possible also by other social factors relevant to their context.*

Creating subtargets and subindicators based on the SDG indicator framework will contribute to national-level efforts in collecting the data required for the main indicators for each target. The security and justice sector can create gender- specific subtargets to contribute to the targets of SDG 16. For example, Target 16.1 concerns significantly reducing all forms of violence and related death rates everywhere. To ensure that concerted efforts are being made for specific groups of the population, a gender-specific subtarget could be to reduce intimate partner violence against women and related deaths, and/ or reduce hate crimes against LGBTI people and related deaths.

In line with the principles of accountability and transparency, security and justice institutions should make the data they collect and analyse available and accessible to the public (taking into account personal data protection and privacy considerations). This allows external oversight actors, such as national parliaments, civil society organizations, academic institutions and the media, to make their own analyses or to collaborate with state institutions in research, which will benefit the sector in the long term.

Conclusions The security and justice sector plays a pivotal role in achieving Agenda 2030 because security and justice are necessary elements for development to take place. This Policy Brief outlines Agenda 2030’s normative framework for peace, justice and strong institutions, showing how gender equality is required to achieve good governance goals and how working towards SDG 5 can complement progress on SDG 16. Agenda 2030’s targets and indicators in relation to discrimination, violence and participation and decision-making, in particular, strongly connect SDGs 5 and 16.

The Gender and Security Toolkit, of which this Policy Brief is a part, offers detailed analysis, data and guidance that can be used by the security and justice sector, and those working with it, to support their contribution to achieving the SDGs.

* Disaggregating data so as to take account of sex and other intersectional factors is addressed in Tool 15, “Integrating Gender in Project Design and Monitoring for the Security and Justice Sector”.

 Integrating gender in monitoring and evaluating projects in the security and justice sector is addressed in Tool 15, “Integrating Gender in Project Design and Monitoring for the Security and Justice Sector”. 10 Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality

Additional resources Global Alliance of NHRIs (GANHRI), resources on NHRIs and SDGs, https://nhri.ohchr.org/EN/Themes/SustDevGoals

Pathfinders for Peaceful, Just and Inclusive Societies, https://www.sdg16.plus

SDGs and the OSCE, https://www.osce.org/sustainable-development-goals

SDG Tracker, Measuring Progress towards the Sustainable Development Goals, https://sdg-tracker.org

UNDP (2018) “Gender equality as an accelerator for achieving the Sustainable Development Goals”, discussion paper, New York: UNDP.

UN Statistics Division, SDG Indicators: Metadata Repository, https://unstats.un.org/sdgs/metadata

UN Sustainable Development Goals Knowledge Platform, https://sustainabledevelopment.un.org

UN Women resources on Agenda 2030, https://www.unwomen.org/en/what-we-do/post-2015  Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality 11

References

1. D. M. Malone (2018) “On SDG 16: Peace, justice and strong institutions”, 6. World Health Organization, London School of Hygiene and Tropical Our World, 14 May, https://ourworld.unu.edu/en/sdg-16-peace-justice- Medicine and South African Medical Research Council (2013) “Global and and-strong-institutions; M. Martínez-Solimán and O. Fernández-Taranco regional estimates of violence against women: Prevalence and health (2017) “Sustainable development and sustaining peace: Two sides of the effects of intimate partner violence and non-partner sexual violence”, same coin”, UNDP, 20 July, https://www.undp.org/content/undp/en/home/ Geneva: WHO. blog/2017/7/20/Sustainable-development-and-sustaining-peace-Two- 7. Organization of American States (2018) “An overview of violence against sides-of-the-same-coin.html. LGBTI persons in the Americas: A registry documenting acts of violence 2. UN Economic and Social Council (1997) “UN Economic and Social Council between January 1, 2013 and March 31, 2014”, OAS, 17 December, http:// Resolution 1997/2: Agreed conclusions”, 18 July, Resolution 1997/2. www.oas.org/en/iachr/media_center/PReleases/2014/153A.asp. 3. International Women’s Development Agency (2016) “The global goals: 8. Council of Europe (2018) “European judicial systems: Efficiency and Women, peace and security”, Melbourne: IWDA, pp. 2–3. quality of justice”, CEPEJ Studies No. 26, Strasbourg: Council of Europe. 4. A. Möller-Loswick and U. Knudsen-Latta (2017) “Making Goal 16 count – 9. Equal Measures 2030 (2018) “Data driving change. Introducing the Ensuring a gender perspective”, London: Saferworld, p. 3. EM2030 SDG Gender Index”, Woking: Equal Measures 2030, p. 7; H. M. 5. UN Women (2018) “Executive director’s blog series: Violence against Nygård (2018) “SDG 16 Data Initiative: 2018 global report”, SDG 16 Data LGBTI persons”, UN Women, 8 December, http://www.unwomen.org/en/ Initiative Global Reports 2, Oslo: SDG 16 Data Initiative. news/stories/2017/12/op-ed-ed-phumzile-16days-day14.

Written by Anna-Lena Schluchter, Lorraine A. Serrano and Megan Bastick.

Acknowledgements DCAF, OSCE/ODIHR and UN Women thank Louise Edwards and Sean Tait (APCOF), Anna Möller-Loswick (FBA) and Ranjani K. Murthy for reviewing drafts of this Policy Brief. The authors moreover thank Graziella Pavone and Jennifer Croft (OSCE/ODIHR) and staff of DCAF and UN Women for their input.

DCAF acknowledges the support of Switzerland, Sweden and UK DfID in the production of this Policy Brief.

ISBN: 92-9222-481-6

© DCAF, OSCE/ODIHR, UN Women, 2019 Use, translation and dissemination of this publication are encouraged. We do, however, ask that you acknowledge and cite materials and do not alter the content.

Cite as: DCAF, OSCE/ODIHR and UN Women (2019) “The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality”, in Gender and Security Toolkit, Geneva: DCAF, OSCE/ODIHR, UN Women.

This Toolkit was published with the support of the OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights (OSCE/ODIHR). Its content does not necessarily reflect the policy and position of OSCE/ODIHR.

Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност 1

Политика насловена

Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност

Оваа политика е дел од Збирката алатки за родот и безбедноста на Центарот за управување со безбедносниот сектор (DCAF), ОБСЕ/ОДИХР и UN Women, којашто ги обединува на едно место главните поуки од изминатата декада од промовирањето на родовата рамноправност и интегрирањето на родовата перспектива во безбедносниот и правосудниот сектор.

Оваа политика се фокусира на една глобална иницијатива за политики релевантна за безбедносниот и правосудниот сектор - Агендата за одржлив развој 2030. Според Агендата 2030 „одржливиот развој не може да се оствари без мир и безбедност; а мирот и безбедноста ќе бидат изложени на ризик без постоење на одржлив развој“.i

Оваа политика: Ê објаснува како Агендата 2030 го препознава доброто управување со безбедносниот и правосудниот сектор како клучно за одржливиот развој Ê истражува како Агендата 2030 го позиционира постигнувањето на родовата рамноправност како клучен чекор за остварување на сите цели за одржлив развој (ЦОР), вклучително и ЦОР16 за мир, правда и силни институции Ê ги илустрира конкретните врски помеѓу активностите за остварување на ЦОР 16 и на ЦОР 5 во однос на родовата рамноправност, како и дава упатувања кон детални информации и насоки во рамки на Збирката алатки за родот и безбедноста Ê истакнува како родово-одговорното собирање податоци од страна на безбедносниот и правосудниот сектор може да помогне во активностите за реализација на Агендата 2030.

Оваа политика е наменета за креаторите на политики, националните министерства и безбедносните и правосудни институции заинтересирани за вклучување на безбедносниот и правосудниот сектор во реализирањето на целите од Агендата 2030. Додека оваа политика се фокусира на нормативната рамка на Агендата 2030, поврзаните алатки на коишто таа упатува даваат детални насоки за тоа како да се извршат промените неопходни за постигнување на целите од Агендата.

i Генерално собрание на ОН (2015) “Трансформирање на нашиот свет: Агенда за одржлив развој 2030”, 21 октомври, Док. на ОН A/RES/70/1, став. 35. 2 Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност 3

Агендата 2030 и доброто управување со безбедносниот сектор Агендата за одржлив развој 2030 претставува повик за трансформативно дејствување од страна на сите земји со Промовирање мирољубиви и инклузивни општества за одржлив развој, обезбедување пристап до правда за сите и градење ефективни, отчетни и инклузивни институции на сите нивоа цел постигнување мир и просперитет за сите луѓе и заштита на планетата. Усвоена од сите земји-членки на ОН во септември 2015 година, Агендата 2030 идентификува 17 меѓусебно поврзани цели за одржлив развој, на коишто 16.10 Да се обезбеди јавен пристап до информации и заштита на основните слободи во согласност со националното законодавство и меѓународните договори беа додадени 169 конкретни цели (таргети) и 232 индикатори. Целите за одржлив развој (ЦОР) се осврнуваат на глобалните предизвици поврзани со сиромаштијата, родовата нерамноправност, климата, деградацијата на животната 16.а Да се зајакнат релевантните национални институции, вклучително преку меѓународна соработка, за градење капацитети на сите нивоа, особено во земјите во развој, за спречување насилство и сузбивање тероризам и криминал средина, неправдата и насилството. 16.б Да се промовираат и спроведуваат недискриминаторски закони и политики за одржлив развој ЦОР 16 е централниот столб во пристапот на Агендата 2030 кон мирот и безбедноста: таа има за цел „Промовирање на мирољубиви и инклузивни општества за одржлив развој, обезбедување пристап до правда за сите и градење ефективни, отчетни и инклузивни институции на сите нивоа“. Усвојувањето на ЦОР 16, каде официјално развојот се поврзува со мирот и безбедноста, беше поздравено како процес на трансформација. Претходните пристапи кон „мирот“ во рамки на системот на ОН најчесто се фокусираа на хуманитарни операции, примирја, мировнички мисии и разоружување, при што не ги земаа предвид економските и социјалните форми на развој.1 Агендата 2030, родовата рамноправност и вклучувањето на родовата перспектива Агендата 2030 има визија за „мирољубиви, правични и инклузивни општества коишто обезбедуваат еднаков пристап Доброто управување со безбедносниот сектор и мотото „никој да не биде запоставен“ подразбира да бидат земени до правда и кои се засновани на почитување на човековите права …, на ефективно владеење на правото и добро предвид безбедносните потреби на сите и да се обезбеди пристап до правда за сите. Мерките за обезбедување управување на сите нивоа и транспарентни, ефективни и отчетни институции“.i Ги препознава нееднаквоста и родова рамноправност се составен дел од ефективното владеење на правото, обезбедувањето пристап до правда лошото управување како причинители на насилство, небезбедност и неправда. Конкретните цели на ЦОР 16 (видете за сите и постоењето на ефективни, отчетни и инклузивни институции. Во сите контексти на глобално ниво, жените во Рамка 1) вклучуваат намалување на насилството, ставање крај на насилството врз децата, еднаков пристап до и девојчињата се засегнати од небезбедност, штетни практики, насилство и конфликт. Небезбедноста на жените правда за сите и ефективни, отчетни и транспарентни институции. е честопати засилена со вкрстени форми на дискриминација засновани на фактори како што се нивната возраст, Концептот на добро управување, кога истиот се применува во рамки на безбедносниот и правосудниот сектор, раса, етничка и религиска припадност, попреченост, општествена класа, сексуална ориентација и/или родов идентитет. подразбира постоење на отчетни безбедносни и правосудни институции кои обезбедуваат безбедност и правда како На пример, сиромашните жени од руралните предели честопати наидуваат на особени бариери во пристапот до јавно добро преку воспоставени и транспарентни политики и практики и во склоп на нормативна рамка усогласена безбедносните и правосудните услуги. За да бидат ефективни, безбедносниот и правосудниот сектор мора да обезбедат со човековите права и владеењето на правото.ii ЦОР 16 претставува експлицитно уважување на важноста на доброто услуги што ќе одговорат на различните безбедносни и правни потреби на жените и девојчињата. За да бидат отчетни управување во безбедносниот сектор во поддршка на развојот и градењето мир. и инклузивни, безбедносниот и правосудниот сектор мора да го уважат застапувањето на жените и девојчињата и да обезбедат нивно вклучување во безбедносните и правосудните институции и во одлучувањето. Оттука може да се каже дека напорите за промовирање на родовата рамноправност, како составен дел од доброто управување со Рамка 1: Конкретни цели за ЦОР 16 безбедносниот сектор, и напорите за искоренување на родово-базирано насилство (РБН) треба да бидат дел од сите активности насочени кон остварување на ЦОР 16.i Промовирање мирољубиви и инклузивни општества за одржлив развој, обезбедување пристап до правда за Суштински дел од визијата на Агендата 2030 е да се „постигне родова рамноправност и да се зајакнат сите жени и сите и градење ефективни, отчетни и инклузивни институции на сите нивоа девојчиња“, како што е наведено и во ЦОР 5. Конкретните цели на ЦОР 5 (видете во Рамка 2) вклучуваат ставање крај 16.1 Значително да се намалат сите форми на насилство и стапките на смртност поврзани со него насекаде на дискриминацијата врз жените и девојчињата, елиминирање на сите форми на насилство врз сите жени и девојчиња и обезбедување целосно и ефективно учество на сите жени и еднакви можности за лидерство на сите нивоа од 16.2 Да се стави крај на злоупотребата, експлоатацијата, трговијата и сите форми на насилство и тортура врз децата јавниот живот. Агендата 2030 препознава дека постигнувањето родова рамноправност и зајакнувањето на жените 16.3 Да се промовира владеењето на правото на национално и на меѓународно ниво и да се обезбеди еднаков пристап до правда за и девојчињата претставува суштински придонес кон напредок во однос на сите цели и таргети (конкретни цели): сите „Постигнувањето целосен човечки потенцијал и одржлив развој не е возможно ако на една половина од човештвото 16.4 До 2030 година, значително да се намалат незаконските финансиски текови и проток на оружје, да се зајакне одземањето и и понатаму им се ускратуваат целосните човекови права и можности.“ii повратот на незаконски стекнат имот и да се сузбијат сите форми на организиран криминал

16.5 Значително да се намалат корупцијата и поткупот во сите нивни форми

16.6 Да се развијат ефективни, отчетни и транспарентни институции на сите нивоа

16.7 Да се обезбеди одговорно, инклузивно, партиципативно и репрезентативно носење одлуки на сите нивоа

16.8 Да се рашири и зајакне учеството на земјите во развој во институциите за глобално владеење

16.9 До 2030 година, да се обезбеди правен идентитет за сите, вклучително евидентирање на раѓањето

i Генерално собрание на ОН (2015) “Трансформирање на нашиот свет: Агенда за одржлив развој 2030”, 21 октомври, Док. на ОН A/RES/70/1, став. 35. i За подетална дискусија за начелата за добро управување со безбедносниот сектор и за тоа како и тие наложуваат родова еднаквост, видете во Алатката

ii За поцелосно објаснување на начелата за добро управување со безбедносниот сектор, видете во DCAF (2015) „Управување со безбедносниот сектор: 1, „Управување со безбедносниот сектор, реформа на безбедносниот сектор и родот“.

Примена на начелата на добро управување во безбедносниот сектор”. ii Генерално собрание на ОН (2015) “Трансформирање на нашиот свет: Агенда за одржлив развој 2030”, 21 октомври, Док. на ОН A/RES/70/1, став. 35. 4 Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност 5

Рамка 2: Конкретни цели за ЦОР 5 Рамка 3: Осврнување на дискриминацијата кон ЛГБТИ лицата преку Агендата 2030 Очекувањата во однос на сексуалното однесување, сексуалната ориентација, родовиот идентитет и родовото Постигнување родова рамноправност и зајакнување на сите жени и девојчиња изразување се дел од начинот на кој општествата ги градат родот и родовите улоги. Истите патријархални системи, коишто ја наметнуваат и одржуваат родовата нерамноправност, се основа за дискриминација и насилство врз 5.1 Да се стави крај на сите форми на дискриминација кон сите жени и девојчиња насекаде лица кои се ЛГБТИ и други лица со различна сексуална ориентација и родов идентитет или родово изразување. Дискриминацијата кон ЛГБТИ лицата придонесува за насилство и го засилува насилството на кое тие се изложени 5.2 Да се елиминираат сите форми на насилство врз сите жени и девојчиња во јавната и приватната сфера, вклучително трговијата и сексуалната и други форми на експлоатација секојдневно, при што се создава средина во која ним им се ускратени можностите во сите аспекти од нивното живеење. 5.3 Да се елиминираат сите штетни практики, како што се детски, рани и принудни бракови и женска генитална мутилација Иако Агендата 2030 експлицитно не ги наведува ЛГБТИ лицата, нејзината заложба никој да не биде запоставен 5.4 Да се признае и вреднува неплатената грижа и домашната работа преку обезбедување јавни услуги, инфраструктура и политики мора да ги опфаќа луѓето со различна сексуална ориентација и различен родов идентитет и родово изразување. за социјална заштита и промовирање споделена одговорност во рамки на домаќинството и семејството онака како што е соодветно Постигнувањето родова рамноправност (ЦОР 5) мора да ја вклучува рамноправноста на лезбејките, бисексуалките, во државата трансродовите и интерсексуалните жени и девојки. Остварувањето пристап до правда и инклузија (ЦОР 16) наложува 5.5 Да се обезбеди целосно и ефективно учество на жените и еднакви можности за лидерство на сите нивоа на одлучување во тие да ги вклучуваат ЛГБТИ лицата. Посветеноста на ОН кон оваа заложба е дополнително покажана низ различните политичкиот, економскиот и јавниот живот активности и заеднички изјави на ОН за ставање крај на насилството и дискриминацијата врз основа на сексуална ориентација или родов идентитет. 5.6 Да се обезбеди универзален пристап до сексуално и репродуктивно здравје и репродуктивни права како што е договорено согласно Програмата за акција на Меѓународната конференција за население и развој и Пекиншката платформа за акција и Извори: Канцеларија на Високиот комесар за човекови права на ОН (UNOHCHR) (2018) “Ниту едно ЛГБТИ лице да не биде запоставено: Изјава на документите произлезени од нивните конференции за евалуација експерти за човекови права по повод Меѓународниот ден против хомофобијата, трансфобијата и бифобијата”, 17 мај; Egale Canada Human Rights Trust (2017) Вклучување на ЛГБТИ перспективата во целите за одржлив развој во Канада: Да не се запостават LGBTQI2S заедниците, Торонто, 5.а Да се преземат реформи за да им се дадат на жените еднакви права на економски ресурси, како и пристап до сопствеништво и Онтарио: Egale Canada Human Rights Trust, стр.8. контрола врз земјиште и други форми на имот, финансиски услуги, наследство и природни ресурси, во согласност со националните закони

5.б Да се унапреди користењето овозможувачки технологии, особено информациски и телекомуникациски технологии, со цел Агендата 2030 не е единствената рамка на политики којашто ја поврзува родовата рамноправност со безбедноста и унапредување на зајакнувањето на жените правдата. Конкретните цели од ЦОР 5 ги одразуваат заложбите дадени во Пекиншката декларација од 1995 година и 5.в Да се усвојат и зајакнат здрави политики и спроведливо законодавство за промовирање родова рамноправност и зајакнување на во Конвенцијата за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените од 1979 година. „Агендата за жени, мир сите жени и девојчиња на сите нивоа и безбедност“ веќе ја постави високо на меѓународната агенда важноста на родовата рамноправност во услови на конфликт, мировни процеси и пост-конфликтни состојби.i Со фокус на инклузивноста во ЦОР 16 и на рамноправното учество во ЦОР 5, Агендата 2030 ги афирмира нормите од „Агендата за жени, мир и безбедност“ во однос на важноста Жените и девојчињата не може да уживаат целосна рамноправност ако не уживаат безбедност и правда. За да се од целосно учество на жените во сите фази и сфери од мировните процеси и решавањето конфликти.3 ЦОР 5 и ЦОР стави крај на дискриминацијата, насилството и штетните практики кон жените и девојчињата, за да се обезбеди 16 нудат (по)долгорочен, развојно-фокусиран пристап кон мирот, притоа истакнувајќи ја важноста да се адресираат рамноправен пристап, рамноправно учество и можности за лидерство и за се спроведуваат закони за родова основните причини и двигатели на конфликт.4 рамноправност, неопходни се безбедносен и правосуден сектор коишто ќе работат согласно начелата за добро управување. Ефективниот безбедносен и правосуден сектор којшто работи согласно такви начела им овозможува на жените да станат порамноправни партнери во одлучувањето и во развојот. Тоа подразбира интегрирање на Како безбедносниот и правосудниот сектор може да придонесат во остварувањето родовата рамноправност во обезбедувањето, управувањето и надзорот над безбедноста и правосудството. Како такво, на Агендата 2030? остварувањето на ЦОР 5 наложува истовремено напредок во однос на ЦОР 16.i Остварувањето на целите од Агендата 2030 наложува силна вклученост на институции од јавниот сектор, вклучително оние во рамки на безбедносниот и правосудниот сектор, како и на нивните надзорни механизми, вклучително Насекаде низ Агендата 2030 се вклучени родово-специфични конкретни цели. Дури и кога родовите прашања не националните институции за човекови права (НИЧП). Активностите за остварување на ЦОР може да бидат поттик за се експлицитно истакнати во целта или во конкретната цел, „систематското вклучување на родовата перспектива“ државите да ја проверат ефективноста и отчетноста на своите институции од безбедносниот и правосудниот сектор е идентификувано како неопходно. Тоа значи дека во која било активност за спроведување на Агендата 2030, без во однос на секоја од ЦОР. Исполнувањето на конкретните цели од ЦОР во повеќето земји ќе наложи одреден степен разлика дали станува збор за законодавство, политики или програми, импликациите за жените, мажите, девојчињата на институционална трансформација на надзорот, управувањето и на услугите на институциите од безбедносниот и момчињата треба внимателно да се проценуваат во секоја фаза и за секое ниво. Загриженостите и искуствата, како и правосудниот сектор. И обратно, ако безбедносниот и правосудниот сектор функционираат на тој начин што ги на жените, така и на мажите, треба да бидат составна димензија при дизајнирањето, спроведувањето, следењето и зајакнуваат нерамноправноста и исклученоста, тоа ќе ја оневозможи државата да ги оствари ЦОР. евалуацијата на политиките и програмите.2

Ефективното вклучување на родовата перспектива во рамки на безбедносниот и правосудниот сектор треба да препознае како сексуалната и родовата дискриминација се поврзани со другите форми на дискриминација. Тоа вклучува осврнување на различните форми на исклученост, дискриминација, насилство и неправда што ја трпат луѓе кои се дел од заедницата на лезбејки, геј мажи, бисексуалци, трансродови лица и интерсексуалци (ЛГБТИ) (видете во Рамка 3).

i За поцелосна дискусија за поврзаноста помеѓу инклузијата на жените, одлучувањето и ефективноста, погледнете во Алатката 1, „Управување со i За поцелосна дискусија за „Агендата за жени, мир и безбедност“, погледнете ја политиката насловена „Пристапот на управување со безбедносниот сектор безбедносниот сектор, реформа на безбедносниот сектор и родот“. кој ги зема предвид жените, мирот и безбедноста“. 6 Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност 7

Клучен аспект од Агендата 2030 е одомаќинувањето (или локализацијата) на ЦОР во рамки на националните, Новите и подобрени закони придонесоа во справувањето со родово-базираната дискриминација и општата нееднаквост регионалните и локалните развојни планови и буџетски распределби. Тоа им дава можност на државите да ги низ светот. Меѓутоа, законските реформи не се доволни. За да се стави крај на дискриминацијата, неопходно е градење адаптираат глобалните конкретни цели и индикатори на нивните национални услови. Системот на ОН и други на структури, знаења и вештини во рамки на безбедносниот и правосудниот сектор, за да се обезбеди дека законите се меѓународни, регионални и национални организации, вклучително и националните статистички служби, работат спроведуваат на недискриминаторски начин, како и дека пристапот до правда е недискриминаторски. Безбедносните заедно на осмислување на начини на кои да се мерат и прибираат податоците неопходни за следење на напредокот и правосудните институции и нивните вработени треба да бидат подготвени и способни ефективно да одговорат на во однос на индикаторите идентификувани за секоја ЦОР.i различните безбедносни и правни потреби на мажите, момчињата, жените и девојчињата, и на луѓето со различна сексуална ориентација и различен родов идентитет и родово изразување. Новите политики и процедури, родово- фокусираните организациски структури, родовите обуки, јавните кампањи, мерките насочени кон РБН, внатрешните Како безбедносниот и правосудниот сектор може да ги остварат надополнувањата механизми за следење и вклучувањето на неформални даватели на услуги поврзани со безбедноста и правдата, сите помеѓу ЦОР 5 и ЦОР 16? тие имаат своја улога.

Поради меѓусебните зависности помеѓу доброто управување со безбедносниот сектор и родовата рамноправност Исто така, неопходно е да се стави крај на дискриминацијата врз жените и ЛГБТИ лицата кои работат во безбедносниот објаснети претходно, има синергии што треба да се идентификуваат во ЦОР 5 и ЦОР 16. Иако ЦОР 16 нема експлицитни и правосудниот сектор. Потребна е трансформација на институционалната култура преку силно лидерство, кадровски родово-специфични конкретни цели, има родово-специфични индикатори, како што се пристапот до правда за политики и практики, обука и дијалог, поткрепени со цврсти механизми за внатрешна контрола. сите и ефективните, отчетни и инклузивни институции кои не може да се постигнат без родова рамноправност. Неколку од алатките во Збирката алатки за родот и безбедноста даваат детални насоки за тоа како безбедносните и Поставувањето на националните и локалните конкретни цели и индикатори, како и собирањето податоци во врска со правосудните служби може да обезбедат и да помогнат за недискриминација.i ЦОР 16, треба да ја вклучат родовата перспектива, како и да бидат координирани во насока на постигнување родова рамноправност. Оттука, Агендата 2030 може да послужи како рамка преку која може да се постигне поефикасна Парламентите, институциите на народниот правобранител, националните институции за човекови права и граѓанските координација по овие прашања која би вродила со заемна корист, како во однос на напредокот во пристапот до организации имаат важна улога во надворешниот надзор над безбедносниот и правосудниот сектор. Тие може да правда и инклузија, така и во однос на родовата рамноправност. бараат одговорност од безбедносните и правосудните институции во случај на необезбедување рамноправност во пристапот до правда и недискриминација, вклучително кон жени, девојчиња и лица од ЛГБТИ заедницата.ii Следниве потточки даваат пример за три полиња на дејствување кои се во основата на ЦОР 16 и ЦОР 5: дискриминација, насилство и учество и одлучување. Тие појаснуваат зошто безбедносниот и правосудниот сектор треба да се фокусираат на родовата рамноправност при третирањето на овие прашања, и даваат упатувања кон подетални насоки за истото Насилство во други делови од оваа Збирка алатки за родот и безбедноста. ЦОР 5 и ЦОР 16 имаат комплементарни конкретни цели поврзани со насилството.

Дискриминација Конкретна цел Индикатори ЦОР 5 и ЦОР 16 имаат комплементарни конкретни цели поврзани со дискриминацијата.ii 16.1 Значително да се намалат сите форми на насилство и стапките 16.1.1 Број на жртви на намерни убиства на 100.000 жители, Конкретна цел Индикатори на смртност поврзани со него насекаде според пол и возраст

16.1.2 Смртни случаи поврзани со конфликти на 100.000 жители, 16.б Да се промовираат и спроведуваат недискриминаторски 16.б.1 Процент на населението кое пријавило дека лично се според пол, возраст и причина закони и политики за одржлив развој почувствувало дискриминирано или вознемирено во претходните 16.1.3 Процент на население подложено на (а) физичко насилство, 12 месеци според основи на дискриминација забранети со (б) психолошко насилство и (в) сексуално насилство во изминатите меѓународното право за човекови права 12 месеци 5.1 Да се стави крај на сите форми на дискриминација кон сите 5.1.1 Без разлика дали има воспоставени правни рамки за 16.1.4 Процент на население коешто се чувствува безбедно да се жени и девојчиња насекаде промовирање, спроведување и следење на рамноправноста и движи без придружба во местото на живеење недискриминацијата врз основа на пол

Дискриминацијата врз основа на пол, сексуална ориентација или родов идентитет или родово изразување е забранета со меѓународното право за човекови права. И покрај тоа, голем број земји и понатаму имаат дискриминаторски закони во однос на прашања поврзани со родово-базирано насилство, семејно насилство, сопственост на земјиште, брак, старателство, наследство, вработување и сексуална ориентација. На пример, законите што се однесуваат на родово-базирано насилство обично исклучуваат одредени жртви. Истополовите односи помеѓу жени претставуваат кривично дело во 45 земји, а помеѓу мажи во 72 земји.5 Во голем број контексти, дури и кога законот не е отворено дискриминаторски, навидум „неутралната“ примена на законот има дискриминаторски ефекти врз жените.iii i Видете во Алатката 2, „Полициското работење и родот“, Алатката 4, „Правдата и родот“, Алатката 5, „Местата за лишување од слобода и родот“ и во Алатката 6, „Управувањето со границите и родот“.

ii Алатката 7, „Парламентарниот надзор над безбедносниот сектор и родот“, објаснува како да се зајакне недискриминацијата во однос на надворешниот надзор. i За глобалната рамка на индикатори за ЦОР и конкретните цели од Агендата 2030, погледнете во https://unstats.un.org/sdgs/indicators/indicators-list. За детални насоки и контролни листи за интегрирање на родовата перспектива во надзорот врз полицијата, вооружените сили, институциите на народниот ii ЦОР 10, „Намалување на нееднаквоста во рамки на земјите и помеѓу нив“, исто така, има цел и конкретна цел поврзана со дискриминаторски закони, правобранител и националните комисии за човекови права, видете во DCAF, ОБСЕ и ОБСЕ/ОДИХР (2014)Забелешки со насоки за интегрирање на родовата политики и практики. перспектива во надзорот врз безбедносниот сектор. iii Прочитајте го делот 2 од Алатката 4, „Правдата и родот“, за објаснување со податоци и примери за родово-базираната дискриминација во законите, Во врска со надзорот од граѓанското општество, видете во DCAF, ОБСЕ/ОДИХР, UN-INSTRAW (2008) “Надзор од граѓанското општество врз безбедносниот политиките и во практиката. сектор и родот”, Алатка 9 во Збирката алатки за родот и реформата на безбедносниот сектор. 8 Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност 9

Институциите на народниот правобранител и националните институции за човекови права честопати имаат мандат Конкретна цел Индикатори којшто им овозможува да истражуваат наводи за насилство во рамки на безбедносниот сектор. Тие, заедно со 16.2 Да се стави крај на злоупотребата, експлоатацијата, трговијата 16.2.1 Процент на деца на возраст од 1-17 години кои искусиле парламентите и граѓанското општество, играат клучна улога во следење на тоа како безбедносните и правосудните и сите форми на насилство и тортура врз децата какво било физичко казнување и/или психолошка агресија од институции реагираат на насилство, вклучително кон жени, девојчиња и ЛГБТИ лица, и како постапуваат за да го страна на старателите во изминатиот месец превенираат.i 16.2.2 Број на жртви на трговија со луѓе на 100.000 жители, според пол, возраст и форма на експлоатација Учество и одлучување 16.2.3 Процент на млади мажи и жени на возраст помеѓу 18-29 Конкретните цели на Агендата 2030 поврзани со одлучувањето се уште еден пример за комплементарноста помеѓу години кои искусиле сексуално насилство до нивна 18 годишна возраст конкретните цели за ЦОР 5 и ЦОР 16.

5.2 Да се елиминираат сите форми на насилство врз сите жени и 5.2.1 Процент на жени и девојчиња кои некогаш имале партнер, на Конкретна цел Индикатори девојчиња во јавната и приватната сфера, вклучително трговијата и возраст од 15 години па нагоре, изложени на физичко, сексуално сексуалната и други форми на експлоатација или психолошко насилство од сегашниот или од некој поранешен 16.7 Да се обезбеди одговорно, инклузивно, партиципативно и 16.7.1 Процент на позиции (според пол, возраст, лица со интимен партнер во изминатите 12 месеци, според форма на репрезентативно носење одлуки на сите нивоа попреченост и популациски групи) во јавни институции (национални насилство и возраст и локални законодавни институции, јавни служби и правосудство) 5.2.2 Процент на жени и девојчиња на возраст од 15 години па во споредба со националната распределба нагоре, изложени на сексуално насилство од лице кое не е нивниот 16.7.2 Процент на населението кое верува дека одлучувањето интимен партнер во изминатите 12 месеци, според возраст и место е инклузивно и одговорно, според пол, возраст, попреченост и на случување популациски групи

5.3 Да се елиминираат сите штетни практики, како што се детски, 5.3.1 Процент на жени на возраст од 20-24 години кои се омажиле 5.5 Да се обезбеди целосно и ефективно учество на жените и 5.5.1 Процент на пратенички места кои ги држат жени во (а) рани и принудни бракови и женска мутилација или стапиле во заедница пред да наполнат 15 и пред да наполнат еднакви можности за лидерство на сите нивоа на одлучување во националниот парламент и (б) локалните влади 18 години политичкиот, економскиот и јавниот живот 5.5.2 Процент на жени на раководни позиции 5.3.2 Процент на девојчиња и жени на возраст од 15-49 години кои биле подложени на женска генитална мутилација/обрежување, според возраст Жените се недоволно застапени во рамки на безбедносните и правосудните институции. Иако податоците на глобално ниво се оскудни, една неодамнешна анализа за застапеноста на жени во полициските служби утврди дека нивната застапеност се движи помеѓу 6 проценти и 48 проценти.ii Жените сочинуваат во просек околу само 10 проценти од Животите на голем број жени, девојчиња, мажи и момчиња се карактеризирани со насилство. Светската здравствена вкупниот воен персонал на земјите-членки на НАТО и земјите-учеснички на ОБСЕ.iii Една анализа од 2016 година организација проценува дека 35 проценти од жените низ светот искусиле сексуално насилство од лице кое не е што опфати 47 земји-членки на Советот на Европа утврди дека само 37 проценти од судиите во врховните судови нивен интимен партнер или физичко и/или сексуално насилство од интимниот партнер.6Лицата кои се дел од ЛГБТИ се жени.8 Недоволната застапеност на жените е уште повидлива во високите нивоа на одлучување, што укажува заедницата се честопати изложени на зголемен ризик од насилство. Сите случаи на родово-базираното насилство и на суштински пропусти во остварувањето на правото на жените за рамноправно учество во вработувањето и во кривични дела против ЛГБТИ лицата не се пријавуваат поради немање доверба во полициските и правните служби јавните институции. Освен тоа, недостигот на женски кадар ги оневозможува безбедносниот и правосудниот сектор да и процеси.7 обезбедат ефективни услуги во сите делови од заедницата. Службите за безбедност и правда, како што се полицијата, судовите, местата за лишување од слобода, граничните Жените се, исто така, недоволно застапени во законодавните институции во скоро сите земји. Во април 2019 година, служби и центрите за задржување на имигранти, мора да ги подобрат начините на сузбивање на сите форми на само 24,3 проценти од пратениците во светот биле жени, а само во 46 земји застапеноста на жените била над 30 родово-базирано насилство. Во голем број контексти, напредокот вклучуваше мерки, како што се специјализирани проценти.iv процедури и инфраструктура за одговор на родово-базирано насилство; заштита и услуги за жртвите/спасените лица; женски полициски станици; родови единици и родови претставници; обука и професионален развој за родово- базирано насилство; мрежи за врска за жени и ЛГБТИ лица; и соработка со даватели на услуги за безбедност и правда кои не се дел од државниот систем. Безбедносните служби мора да имаат воспоставени мерки со кои препознаваат и реагираат на фактот дека нивниот персонал понекогаш се јавува во улога на сторители на дела на вознемирување и насилство, како кон членови на јавноста, така и кон нивните колеги.

Неколку од алатките во Збирката алатки за родот и безбедноста даваат детални насоки за тоа како безбедносните и правосудните служби можат подобро да одговорат на насилството и да придонесат за негова превенција.i

i За детални насоки и контролни листи за интегрирање на родовата перспектива во надзорот врз полицијата, вооружените сили, институциите на народниот правобранител и националните комисии за човекови права, видете во DCAF, ОБСЕ, ОБСЕ/ОДИХР (2014)Забелешки со насоки за интегрирање на родовата перспектива во надзорот врз безбедносниот сектор. Мерките коишто парламентите може да ги преземат во однос на родово-базираното насилство се предвидени во Алатката 7 „Парламентарниот надзор над безбедносниот сектор и родот“.

ii Видете ги податоците претставени во Алатката 2, „Полициското работење и родот”.

i Видете во Алатката 2, „Полициското работење и родот“, Алатката 4, „Правдата и родот“, Алатката 5, „Местата за лишување од слобода и родот“, и Алатката iii Видете ги податоците претставени во Алатката 3, „Одбраната и родот”.

6, „Управувањето со границите и родот“. iv Податоци за застапеност на жените во националните парламенти објавува Интерпарламентарната унија, https://data.ipu.org. 10 Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност 11

Недоволната застапеност на жените се должи на институционални родови предрасуди и дискриминација. Неколку Во согласност со начелата за отчетност и транспарентност, безбедносните и правосудните институции треба да од алатките во Збирката алатки за родот и безбедноста предвидуваат начини на кои институциите од безбедносниот овозможат податоците што тие ги собираат и анализираат да бидат достапни за јавноста (земајќи ги предвид заштитата и правосудниот сектор и парламентите може да станат поинклузивни во однос на жените и другите недоволно на личните податоци и елементите на приватност). Тоа овозможува чинителите кои вршат надворешен надзор, како застапени групи и да обезбедат еднакви можности. Клучните пристапи вклучуваат подобрување на кадровските што се националните парламенти, граѓанските организации, академските институции и медиумите, да прават свои процеси, поттикнување на професионалното здружување и обликување на дијалогот и промените во културата на сопствени анализи или да соработуваат со државните институции во истражувања од кои секторот би имал корист на институциите.i долг рок.i

Постигнувањето инклузија, учество и застапеност во безбедносниот и правосудниот сектор не подразбира само постигнување порамномерен баланс помеѓу машкиот и женскиот персонал, туку подразбира и ангажирање на Заклучоци граѓанското општество, особено на групите на жени, ЛГБТИ здруженијата и претставниците на други маргинализирани групи, во процесите на одлучување во однос на безбедноста, приоритетите, обезбедувањето и надзорот. Потребни се Безбедносниот и правосудниот сектор играат клучна улога во остварувањето на Агендата 2030 затоа што безбедноста истовремено механизми за формална консултација, како и тековни практики за обезбедување добри односи помеѓу и правдата се елементи неопходни за да може да има развој. Оваа политика ја одразува нормативната рамка заедниците и безбедносниот сектор. Голем број од алатките во Збирката алатки за родот и безбедноста предвидуваат на Агендата 2030 за мир, правда и силни институции и покажува како родовата рамноправност е неопходна за пристапи преку кои институциите од безбедносниот и правосудниот сектор и парламентите може да го зајакнат својот остварување на целите за добро управување и како активностите за остварување на ЦОР 5 може да го надополнат ангажман во заедницата.ii напредокот во остварувањето на ЦОР 16. Конкретните цели и индикаторите на Агендата 2030 кои се однесуваат на дискриминација, насилство и учество и одлучување, особено силно ги поврзуваат ЦОР 5 и ЦОР 16.

Збирката алатки за родот и безбедноста, од кои оваа политика е составен дел, нуди детална анализа, податоци и Подобрување на прибирањето податоци за ЦОР во рамки на безбедносниот и насоки кои може да се користат од безбедносниот и правосудниот сектор, како и од оние што работат со овие сектори, правосудниот сектор во поддршка на нивниот придонес кон остварувањето на ЦОР. Друга област во која безбедносниот и правосудниот сектор може да придонесат во остварувањето на ЦОР е преку подобрување на начинот на којшто тие ги собираат податоците и преку соработка со други државни чинители во насока на подобрување на процесот на прибирање податоци на национално ниво. Податоците и доказите се моќно орудие за барање отчетност од владите и институциите во однос на родовата рамноправност, тие можат невидливото да го направат видливо и да ги променат законите, политиките и буџетските решенија. Собирањето податоци што би служеле како референтни вредности и преку кои би се следел напредокот во остварувањето на Агендата 2030 и понатаму претставува предизвик во голем број земји каде што пропусти се постојано присутни во однос на податоците за родова рамноправност и податоците разделени според пол.9

Рамката на показатели за ЦОР 5 и ЦОР 16 треба да биде почетна точка за безбедносниот и правосудниот сектор во собирањето податоци, а не „плафон“ за можностите. Иако некои индикатори наложуваат податоците да бидат разделени според пол, возраст или попреченост, сите не бараат стриктно разделување. Како и да е, институциите на безбедносниот и правосудниот сектор треба да се погрижат сите податоци што тие ги собираат да бидат разделени, и тоа најмалку според возраст и пол, а онаму каде што е можно и според други социјални фактори релевантни за нивниот контекст.iii

Создавањето потцели и подиндикатори врз база на рамката на индикатори на ЦОР ќе придонесе кон напорите на национално ниво за собирање на податоците неопходни за главните индикатори за секоја конкретна цел. Безбедносниот и правосудниот сектор може да креираат родово-специфични потцели за да придонесат кон конкретните цели на ЦОР 16. На пример, конкретната цел 16.1 се однесува на значително намалување на сите форми на насилство насекаде и на стапките на смртност поврзани со него. За да се обезбеди вложување на здружени напори за одредени групи од популацијата, родово-специфична потцел би можело да биде намалувањето на насилството врз жените од интимниот партнер и смртните случаи поврзани со тоа, и/или намалувањето на злосторствата од омраза кон ЛГБТИ лицата и смртните случаи поврзани со тоа.

i Стратегии за зголемување на учеството на жените и другите недоволно застапени групи се разработени во Алатката 1, „Управување со безбедносниот сектор, реформа на безбедносниот сектор и родот“, Алатката 2, „Полициското работење и родот“, Алатката 3, „Одбраната и родот“, Алатката 4, „Правдата и родот“, Алатката 5, „Местата за лишување од слобода и родот“, Алатката 6, „Управувањето со границите и родот“, Алатката 7, „Парламентарниот надзор над безбедносниот сектор и родот“ и Алатката 14, „Разузнавањето и родот“.

ii Стратегии за ангажман во заедницата се разработени во Алатката 1, „Управување со безбедносниот сектор, реформа на безбедносниот сектор и родот“, Алатката 4, „Правдата и родот“, и Алатката 7, „Парламентарниот надзор над безбедносниот сектор и родот”.

iii Разделувањето на податоците со цел да се евидентираат полот и други меѓусебно поврзани фактори е разработено во Алатката 15, „Интегрирање на i Интегрирањето на родот во следењето и евалуацијата на проекти во безбедносниот и правосудниот сектор е разработено во Алатката 15, „Интегрирање родот во дизајнирањето и следењето на проекти за безбедносниот и правосудниот сектор“. на родот во дизајнирањето и следењето на проекти за безбедносниот и правосудниот сектор“. 12 Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност 13

Дополнителни ресурси Референции

Глобална алијанса на национални институции за човекови права (GANHRI), ресурси за националните институции за 1. Д. M. Малон (2018) „За ЦОР 16: Мир, правда и силни институции“, Our 6. Светска здравствена организација, Лондонска школа за хигиена и World, 14 мај, https://ourworld.unu.edu/en/sdg-16-peace-justice-and- тропска медицина и Јужноафрички медицински истражувачки совет човекови права и за ЦОР, https://nhri.ohchr.org/EN/Themes/SustDevGoals strong-institutions; M. Мартинес-Солиман и O. Фернандес-Таранко (2013) „Глобални и регионални процени за насилството врз жените: (2017) „Одржлив развој и одржување мир: Две страни на истата Преваленца и здравствени ефекти на насилството од интимен партнер Патоказ за мирољубиви, правични и инклузивни општества,https://www.sdg16.plus монета“, УНДП, 20 јули, https://www.undp.org/content/undp/en/home/ и сексуалното насилство од лице кое не е интимниот партнер“, Женева: blog/2017/7/20/Sustainable-development-and-sustaining-peace-Two- СЗО. ЦОР и ОБСЕ, https://www.osce.org/sustainable-development-goals sides-of-the-same-coin.html. 7. Организација на Американските држави (2018) „Преглед на SDG Tracker, Мерење на напредокот во остварувањето на Целите за одржлив развој, https://sdg-tracker.org 2. Економски и социјален совет на ОН (1997) “Резолуција на Економскиот насилството врз ЛГБТИ лицата на американските континенти: Регистар и социјален совет на ОН 1997/2: Договорени заклучоци”, 18 јули, за документирање на актите на насилство помеѓу 1 јануари 2013 УНДП (2018) “Родовата рамноправност како акцелератор за остварување на Целите на одржлив развој”, документ за Резолуција 1997/2. година и 31 март 2014 година“, OAS, 17 декември, http://www.oas.org/ 3. Меѓународна агенција за развој на жените (2016) „Глобалните цели: en/iachr/media_center/PReleases/2014/153A.asp. дискусија, Њујорк: УНДП. Жени, мир и безбедност”, Мелбурн: IWDA, стр. 2–3. 8. Совет на Европа (2018) „Европски правосудни системи: Ефикасност и Оддел за статистика на ОН, Индикатори за ЦОР: Архива на метаподатоци, https://unstats.un.org/sdgs/metadata 4. A. Мелер-Лосвик и У. Кнудсен-Лата (2017) „Да извлечеме максимум од квалитет на правдата“, CEPEJ студии бр. 26, Стразбур: Совет на Европа. Целта 16 – Обезбедување родова перспектива“, Лондон: Saferworld, 9. Еднакви мерки 2030 (2018) „Податоци што се двигатели на промени. Платформа на знаење за Целите за одржлив развој на ОН, https://sustainabledevelopment.un.org стр. 3. Претставување на родовиот индекс на EM2030 ЦОР“, Вокинг: Еднакви 5. UN Women (2018) „Серии блогови на извршниот директор: Насилство мерки 2030, стр.7; Х. М. Нигард (2018) „ЦОР 16 Иницијатива за Ресурси на UN Women за Агендата 2030, https://www.unwomen.org/en/what-we-do/post-2015 врз ЛГБТИ лицата“, UN Women, 8 декември, http://www.unwomen.org/ податоци: 2018 глобален извештај”, ЦОР 16 Глобални извештаи за en/news/stories/2017/12/op-ed-ed-phumzile-16days-day14. иницијативата за податоци 2, Осло: ЦОР 16 Иницијатива за податоци. 14 Политика насловена: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност Белешке 15

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . Изработено од Ана-Лена Шлухтер, Лорејн A. Серано и Меган Бастик.

Благодарност до .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . Центарот за управување со безбедносниот сектор (DCAF), ОБСЕ/ОДИХР и UN Women им се заблагодаруваат на Луис Едвардс и на Шон Тејт (APCOF), на Ана Мелер-Лосвик (FBA) и на Ранџани К. Марти за ревидирањето на нацрт- .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . верзиите на оваа политика. Авторите, исто така, им се заблагодаруваат на Грациела Павоне и Џенифер Крофт (ОБСЕ/ОДИХР) и на персоналот на DCAF и на UN Women за нивниот придонес. .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . DCAF се заблагодарува за соработката на Швајцарија, Шведска и на Министерството за меѓународен развој на Обединетото Кралство во .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . изработката на оваа политика.

ISBN: 92-9222-481-6 .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . © DCAF, OSCE/ODIHR, UN Women, 2019

Се охрабрува користењето, преводот и споделувањето на оваа публикација. Меѓутоа, ве замолуваме да ги наведете и да ги цитирате материјалите и да не .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . ја менувате содржината.

Користете го следниов цитат: Центар за управување со безбедносниот сектор .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . (DCAF), ОБСЕ/ОДИХР и UN Women (2019) „Агендата за одржлив развој 2030, безбедносниот сектор и родовата рамноправност“, во Збирката алатки за родот и безбедноста, Женева: DCAF, ОБСЕ/ОДИХР, UN Women. .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . Оваа збирка алатки е објавена со поддршка на Канцеларијата за демократски институции и човекови права на ОБСЕ (ОБСЕ/ОДИХР). Нејзината содржина не значи дека ја одразува политиката и позицијата на ОБСЕ/ОДИХР. .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . Предупредување: Овој документ беше првично објавен од страна на Центарот за управување .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . со безбедносниот сектор (DCAF) од Женева, Канцеларијата за демократски институции и човекови права на ОБСЕ (ODIHR) и UN Women во 2020 година на англиски јазик како „Policy Brief: The 2030 Agenda for Sustainable Development, .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . the Security Sector and Gender Equality“.

Оваа верзија „Политика: Агендата 2030 за одржлив развој, безбедносниот сектор и родовата рамноправност“ е неофицијален превод, обезбеден и .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . објавен од страна на UNDP SEESAC со финансиска поддршка од Министерството за надворешни работи на Кралството Норвешка и Министерството за ЕУ интеграции и надворешни работи на Република Словачка низ проектот .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . „Зајакнување на регионалната соработка во вклучувањето на родовата перспектива во реформата на секторот безбедност во Западниот Балкан“. Неговата содржина не секогаш ги одразува политиката и ставовите на ODIHR. .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . Таму каде постојат разлики во текстот, Ве молиме да ја сметате оригиналната публикација на англиски јазик како дефинитивна и официјална верзија. .................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost 1

Siže politikei

Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost

Ovaj sažetak politike deo je Priručnika Rod i bezbednost koji su izradili DCAF, OEBS/ODIHR i UN Women, a u kojem su sakupljene ključne lekcije iz protekle decenije u promovisanju rodne ravnopravnosti i integrisanju rodne perspektive u oblasti bezbednosti i pravde.

Ovaj siže politike fokusiran je na Agendu 2030 za održivi razvoj – globalnu političku inicijativu koja je relevantna za ceo sektor bezbednosti i pravde. U Agendi 2030 prepoznato je sledeće: „održivi razvoj ne može se ostvariti bez mira i bezbednosti; a mir i bezbednost biće ugroženi bez održivog razvoja“.ii

U ovom sižeu politike: Ê objašnjen je način na koji je u Agendi 2030 prepoznata ključna uloga koju dobro upravljanje sektorom bezbednosti i pravde ima za održivi razvoj; Ê istražen je način na koji je u Agendi 2030 pozicionirano postizanje rodne ravnopravnosti kao kritično za postizanje svih Ciljeva održivog razvoja (COR), uključujući COR 16 o miru, pravdi i jakim institucijama; Ê ilustrovane su konkretne veze između rada na ostvarivanju COR 16 i COR 5 o rodnoj ravnopravnosti, a date su i informacije o detaljnim smernicama sadržanim u Priručniku Rod i bezbednost; Ê istaknuto je kako se prikupljanjem rodno osetljivih podataka u sektoru bezbednosti i pravde može podržati rad na Agendi 2030.

Ovaj siže politike namenjen je kreatorima politika, nacionalnim ministarstvima i institucijama bezbednosti i pravde koji su zainteresovani za uključivanje tog sektora u realizaciju ciljeva Agende 2030. Ovaj siže fokusiran je na normativni okvir Agende 2030, dok pridruženi instrumenti na koje se odnosi, sadrže detaljna uputstva o sprovođenju promena potrebnih za ostvarivanje ciljeva Agende.

i Svi pojmovi koji su u prevodu ovog dokumenta upotrebljeni u muškom gramatičkom rodu obuhvataju muški i ženski rod lica na koja se odnose.

ii UN General Assembly (2015) “Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development”, 21 October, UN Doc. A/RES/70/1, para. 35. 2 Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost 3

Agenda 2030 i dobro upravljanje sektorom bezbednosti Agenda 2030, rodna ravnopravnost i integrisanje načela rodne ravnopravnosti Agenda 2030 za održivi razvoj predstavlja poziv svim zemljama da preduzmu transformativne mere u cilju postizanja mira (gender mainstreaming) i prosperiteta svih ljudi i zaštite planete. U Agendi 2030, koju su u septembru 2015. godine usvojile sve države članice Dobro upravljanje sektorom bezbednosti i „ne izostavljanje nikoga“ znači da se bezbednosne potrebe svih uzimaju u UN, identifikovano je 17 međusobno povezanih Ciljeva održivog razvoja, kojima je dodato 169 potciljeva i 232 indikatora. obzir i da svi moraju imati pristup pravdi. Mere za osiguravanje rodne ravnopravnosti sastavni su deo efikasne vladavine Ciljevi održivog razvoja odnose se na rešavanje globalnih izazova vezanih za siromaštvo, rodnu neravnopravnost, klimu, prava, njima se osigurava pristup pravdi za sve, kao i delotvorne, odgovorne i inkluzivne institucije. U svim kontekstima, degradaciju životne sredine, nepravdu i nasilje. globalno, nebezbednost, štetne prakse, nasilje i sukob pogađaju žene i devojčice. Nebezbednost žena često je pogoršana Cilj održivog razvoja 16 ima centralno mesto u Agendi 2030 kada je reč o pristupu miru i bezbednosti i glasi: „promovisati višestrukom diskriminacijom zasnovanom na faktorima kao što su starosno doba, rasa, etno-religijsko poreklo, invaliditet, miroljubiva i inkluzivna društva za održivi razvoj, obezbediti pristup pravdi za sve i izgraditi delotvorne, pouzdane i društvena klasa, seksualna orijentacija i/ili rodni identitet. Na primer, siromašne žene i žene sa sela često se suočavaju sa inkluzivne institucije na svim nivoima.“ Usvajanje COR 16, kojim je razvoj formalno povezan s mirom i bezbednošću, posebnim preprekama u pristupu bezbednosti i pravdi. Kako bi bio delotvoran, sektor bezbednosti i pravde mora pružati pozdravljeno je kao transformativno. Prethodni pristupi „miru“ u sistemu UN pretežno su bili fokusirani na humanitarne odgovor na posebne potrebe žena i devojčica u pogledu bezbednosti i pravde. Kako bi bio odgovoran i inkluzivan, sektor operacije, primirje, mirovne snage i razoružanje, izolovani od ekonomskih i socijalnih oblika razvoja.1 bezbednosti i pravde mora prepoznati sposobnost za delovanje žena i devojčica i obezbediti njihovo uključivanje u institucije bezbednosti i pravde, i u proces donošenja odluka. Shodno tome, napori za unapređivanje rodne ravnopravnosti U Agendi 2030 data je vizija „mirnih, pravednih i inkluzivnih društava koja pružaju jednak pristup pravdi i koja se zasnivaju kao sastavnog dela dobrog upravljanja sektorom bezbednosti i iskorenjivanja rodno zasnovanog nasilja treba da budu na poštovanju ljudskih prava…, na efikasnoj vladavini prava i dobrom upravljanju na svim nivoima, te na transparentnim, sastavni deo celokupnog rada na ostvarivanju COR 16.i delotvornim i odgovornim institucijama“.i Neravnopravnost i loše upravljanje su u Agendi 2030 prepoznati kao razlozi za nasilje, nebezbednost i nepravdu. Potciljevima COR 16 (videti boks 1) obuhvaćeno je smanjenje nasilja, okončanje nasilja Suštinski deo vizije Agende 2030 jeste „postizanje rodne ravnopravnosti i osnaživanje svih žena i devojčica“, što je izraženo nad decom, jednak pristup pravdi za sve i delotvorne, odgovorne i transparentne institucije. u COR 5. Potciljevima COR 5 (videti boks 2) obuhvaćeno je okončanje diskriminacije žena i devojčica, eliminisanje svih oblika nasilja nad svim ženama i devojčicama, te obezbeđivanje pune i efektivne participacije žena i jednakih mogućnosti Koncept dobrog upravljanja primenjen na sektor bezbednosti i pravde podrazumeva i to da odgovorne institucije osiguravaju za vodeće uloge na svim nivoima javnog života. U Agendi 2030 prepoznat je presudni doprinos koji postizanje rodne bezbednost i pravdu kao javno dobro, putem uspostavljenih i transparentnih politika i praksi, te unutar normativnog okvira ravnopravnosti i osnaživanje žena i devojčica imaju za napredak u pogledu svih Ciljeva i potciljeva: „Ostvarenje punog koji je u skladu s ljudskim pravima i vladavinom prava.ii U COR 16 izričito je prepoznata važnost dobrog upravljanja ljudskog potencijala i održivog razvoja nije moguće ako se polovini čovečanstva i dalje uskraćuju ljudska prava i sektorom bezbednosti u podupiranju razvoja i izgradnji mira. mogućnosti.“ii

Boks 1: Potciljevi za COR 16 Boks 2: Potciljevi za COR 5

Promovisati miroljubiva i inkluzivna društva za održivi razvoj, obezbediti pristup pravdi za sve i izgraditi delotvorne, pouzdane i inkluzivne institucije na svim nivoima Postići rodnu ravnopravnost i osnažiti sve žene i devojčice

16.1 Svuda značajno smanjiti sve oblike nasilja i s njima povezane stope smrtnih slučajeva. 5.1 Okončati svuda sve oblike diskriminacije žena i devojčica.

16.2 Okončati zloupotrebu i eksploataciju dece, trgovinu decom i sve oblike nasilja i torture nad decom. 5.2 Eliminisati sve oblike nasilja prema ženama i devojčicama u javnoj i privatnoj sferi, uključujući trgovinu ljudima i seksualnu eksploataciju, kao i druge oblike eksploatacije. 16.3 Promovisati vladavinu prava na nacionalnom i međunarodnom nivou i osigurati jednak pristup pravdi za sve. 5.3 Eliminisati sve štetne prakse kao što su dečji, rani i nasilni brakovi i žensko genitalno sakaćenje. 16.4 Do kraja 2030. godine znatno smanjiti nezakonite tokove novca i oružja, poboljšati pronalaženje i vraćanje ukradene imovine i boriti se protiv svih oblika organizovanog kriminala. 5.4 Prepoznati i vrednovati neplaćeno staranje i rad u domaćinstvu kroz obezbeđivanje javnih usluga, infrastrukture i politike socijalne zaštite, te promovisanje zajedničke odgovornosti u domaćinstvu i porodici, na način koji je odgovarajući u datoj državi. 16.5 Znatno smanjiti korupciju i podmićivanje u svim oblicima. 5.5 Osigurati potpunu i delotvornu participaciju, kao i jednake mogućnosti za liderstvo žena na svim nivoima donošenja odluka u 16.6 Razviti delotvorne, odgovorne i transparentne institucije na svim nivoima. političkom, privrednom i javnom životu.

16.7 Osigurati odgovorno, inkluzivno, participativno i reprezentativno donošenje odluka na svim nivoima. 5.6 Osigurati univerzalnu dostupnost polnog i reproduktivnog zdravlja i reproduktivna prava, kao što je dogovoreno u skladu s Programom akcije Međunarodne konferencije o stanovništvu i razvoju i Pekinškom platformom za akciju, kao i dokumentima koji su nastali kao rezultat 16.8 Proširiti i povećati učešće zemalja u razvoju u institucijama globalnog upravljanja. kasnijih analitičkih konferencija.

16.9 Do kraja 2030. godine obezbediti pravni identitet za sve, uključujući registrovanje prilikom rođenja. 5.a Sprovesti reforme kako bi žene dobile jednaka prava na ekonomske resurse, kao i pristup vlasništvu i kontroli nad zemljištem i ostalim oblicima svojine, finansijskim uslugama, nasledstvu i prirodnim resursima, u skladu sa nacionalnim zakonima. 16.10 Osigurati javni pristup informacijama i zaštitu osnovnih sloboda, u skladu s nacionalnim zakonima i međunarodnim sporazumima. 5.b Povećati upotrebu inovativnih tehnologija, posebno informacione i komunikacione tehnologije, radi promovisanja osnaživanja žena. 16.a Osnažiti relevantne nacionalne institucije, između ostalog i preko međunarodne saradnje, za izgradnju kapaciteta na svim nivoima, posebno u zemljama u razvoju, radi sprečavanja nasilja i borbe protiv terorizma i kriminala. 5.c Usvojiti i ojačati dobre politike i primenjive zakone i propise za unapređenje rodne ravnopravnosti i osnaživanje svih žena i devojčica na svim nivoima. 16.b Promovisati i sprovoditi nediskriminatorne zakone i politike za održivi razvoj.

i UN General Assembly (2015) “Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development”, 21 October, UN Doc. A/RES/70/1, para. 35. i Za detaljniju diskusiju o principima dobrog upravljanja sektorom bezbednosti i razlozima zbog kojih i ta oblast zahteva rodnu ravnopravnost, videti

ii Za detaljnije objašnjenje dobrog upravljanja sektorom bezbednosti, videti DCAF (2015) “Security sector governance: Applying the principles of good Instrument 1, „Upravljanje sektorom bezbednosti, reforma sektora bezbednosti i rod“

governance to the security sector”. ii UN General Assembly (2015) “Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development”, 21 October, UN Doc. A/RES/70/1, para. 35. 4 Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost 5

Žene i devojčice ne mogu uživati potpunu ravnopravnost ako ne uživaju bezbednost i pravdu. Za okončanje diskriminacije, Kako sektor bezbednosti i pravde doprinosi ostvarivanju Agende 2030? nasilja i štetnih praksi prema ženama i devojčicama, obezbeđivanje jednakog pristupa, participacije i mogućnosti za Ostvarivanje ciljeva Agende 2030 zahteva odlučno uključivanje institucija javnog sektora, što podrazumeva i institucije liderstvo, kao i za sprovođenje zakona o rodnoj ravnopravnosti neophodno je da postoji sektor bezbednosti i pravde sektora bezbednosti i pravde, kao i njihovih mehanizama nadzora, uključujući nacionalne institucije za ljudska prava. koji funkcioniše u skladu sa principima dobrog upravljanja. Efikasan sektor bezbednosti i pravde koji deluje u skladu s Rad na ostvarivanju Ciljeva održivog razvoja može biti podsticaj za države da ispitaju delotvornost i odgovornost tim principima omogućava ženama da postanu ravnopravnije partnerke u donošenju odluka i razvoju. To podrazumeva institucija sektora bezbednosti i pravde u odnosu na svaki COR. Za većinu država, ostvarivanje potciljeva COR zahtevaće integrisanje rodne ravnopravnosti u osiguravanje, rukovođenje i nadzor bezbednosti i pravde. Za ostvarivanje COR 5 određeni stepen institucionalne transformacije u pogledu nadzora, rukovođenja i usluga institucija sektora bezbednosti neophodno je uspostaviti vezu s napretkom u pogledu COR 16.i i pravde. Nasuprot tome, ukoliko sektor bezbednosti i pravde funkcioniše na način kojim se učvršćuje neravnopravnost i Rodno specifični ciljevi integrisani su u sve delove Agende 2030. Čak i kada rod nije eksplicitno istaknut, „sistematsko isključivanje, ostvarivanje COR od strane države biće onemogućeno. integrisanje rodne perspektive“ identifikovano je kao neophodno. To znači da za svaku meru realizacije Agende 2030, bilo Presudni aspekt Agende 2030 jeste prilagođavanje (ili lokalizacija) Ciljeva održivog razvoja u nacionalnim, regionalnim da je reč o zakonodavstvu, politikama ili programima, treba u svakoj fazi i na svim nivoima pažljivo proceniti implikacije i lokalnim razvojnim planovima i budžetskim alokacijama. Time se državama pruža mogućnost prilagođavanja globalnih koje ta mera ima za žene, muškarce, devojčice i dečake. Problemi i iskustva žena i muškaraca treba da predstavljaju potciljeva i indikatora nacionalnim uslovima. Sistem UN i druge međunarodne, regionalne i nacionalne organizacije, integralnu dimenziju u osmišljavanju, primeni, monitoringu i evaluaciji politika i programa.2 uključujući nacionalne zavode za statistiku, zajedno rade na osmišljavanju načina za merenje i prikupljanje podataka Za efektivno integrisanje načela rodne ravnopravnosti unutar sektora bezbednosti i pravde, potrebno je prepoznati kako potrebnih za praćenje napretka u odnosu na indikatore utvrđene za svaki COR.i polna i rodno zasnovana diskriminacija utiču na druge oblike diskriminacije. To podrazumeva rešavanje različitih oblika isključivanja, diskriminacije, nasilja i nepravde koje trpe lezbejke, gej, biseksualne, transrodne i interseks (LGBTI) osobe (videti boks 3). Kako se u sektoru bezbednosti i pravde mogu primeniti komplementarnosti između COR 5 i COR 16? Boks 3: Rešavanje pitanja diskriminacije LGBTI osoba putem Agende 2030 Zbog prethodno objašnjene međusobne uslovljenosti rodne ravnopravnosti i dobrog upravljanja sektorom bezbednosti, Očekivanja u vezi sa seksualnim ponašanjem, seksualnom orijentacijom, rodnim identitetom i rodnim izražavanjem deo moguće je pronaći sinergiju u Ciljevima 5 i 16. Iako ne sadrži eksplicitne rodno specifične potciljeve, COR 16 ima rodno su načina na koji društva konstruišu rod i rodne uloge. Diskriminacija i nasilje nad LGBTI osobama i osobama različitih specifične indikatore, jer se pristup pravdi za sve i delotvorne, odgovorne i inkluzivne institucije ne mogu postići bez rodne seksualnih opredeljenja, te rodnog identiteta i izražavanja počiva na istim patrijarhalnim sistemima koji utvrđuju i ravnopravnosti. Postavljanje nacionalnih i lokalnih potciljeva, indikatora i prikupljanje podataka u vezi sa COR 16 treba održavaju rodnu neravnopravnost. Diskriminacija LGBTI osoba doprinosi i pogoršava nasilje kojem su svakodnevno da obuhvati integrisanje rodne perspektive i da bude koordinisano s naporima za postizanje rodne ravnopravnosti. Zbog izložene, stvarajući okruženje u kojem su te osobe isključene iz mogućnosti u svim aspektima njihovog života. toga, Agenda 2030 može imati ulogu okvira za postizanje efikasnije koordinacije u vezi s pomenutim pitanjima, i tako Iako se u Agendi 2030 LGBTI osobe ne navode eksplicitno, zalaganje da se niko ne izostavi mora obuhvatiti osobe različitih doprineti zajedničkom napretku kako u pogledu inkluzije i pristupa pravdi, tako i u postizanju rodne ravnopravnosti. seksualnih opredeljenja i rodnih identiteta i izražavanja. Postizanje rodne ravnopravnosti (COR 5) mora obuhvatiti U narednim pododeljcima dati su primeri tri oblasti delovanja koje su bitne kako za COR 16, tako i za COR 5: diskriminacija, ravnopravnost lezbejki, biseksualnih, trans i interseksualnih žena i devojčica. Ostvarivanje inkluzije i pristupa pravdi (COR 16) zahteva ravnopravnost LGBTI osoba. Posvećenost UN tom zalaganju dodatno se ispoljava kroz brojne mere i zajedničke nasilje, participacija i donošenje odluka. U njima se objašnjava zašto je u radu na navedenim pitanjima u sektoru izjave o okončanju nasilja i diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije ili rodnog identiteta. bezbednosti i pravde potrebno staviti fokus na rodnu ravnopravnost, a date su i informacije o detaljnijim smernicama sadržanim u drugim delovima Priručnika Rod i bezbednost. Izvori: UNOHCHR (2018) “Leave no LGBT person behind: Statement by human rights experts on the International Day against Homophobia, Transphobia, and Biphobia”, 17. maj; Egale Canada Human Rights Trust (2017) Queering the Sustainable Development Goals in Canada: Not leaving LGBTQI2S communities Diskriminacija behind, Toronto, ON: Egale Canada Human Rights Trust, str. 8. Ciljevi održivog razvoja 5 i 16 imaju komplementarne potciljeve u vezi s diskriminacijom.ii

Agenda 2030 nije jedini politički okvir kojim se rodna ravnopravnost povezuje sa bezbednošću i pravdom. Potciljevi Potcilj Indikatori COR 5 odražavaju preuzete obaveze iz Pekinške deklaracije donete 1995. godine i Konvencije o eliminisanju svih oblika 16.b Promovisati i primenjivati nediskriminatorne zakone i politike za 16.b.1 Udeo stanovništva koje je izjavilo da se lično osećalo diskriminacije žena iz 1979. godine. Posredstvom Agende za žene, mir i bezbednost, važnost rodne ravnopravnosti u održivi razvoj diskriminisanim ili zlostavljanjim tokom prethodnih 12 meseci oružanom sukobu, mirovnim procesima i postkonfliktnim okruženjima ima visoko mesto na međunarodnoj listi prioriteta.ii po nekom od osnova diskriminacije koja je zabranjena prema S fokusom na inkluzivnosti u COR 16 i na ravnopravnoj participaciji u COR 5, u Agendi 2030 potvrđene su norme koje se međunarodnom pravu ljudskih prava odnose na žene, mir i bezbednost, kao i važnost punog učešća žena u svim fazama i sferama mirovnih procesa i rešavanja 5.1 Okončati svuda sve oblike diskriminacije žena i devojčica 5.1.1 Postojanje ili nepostojanje pravnih okvira kojima se promoviše, sukoba.3 Ciljevi održivog razvoja 5 i 16 nude dugoročni(ji) pristup miru usmeren na razvoj, uz isticanje važnosti bavljenja sprovodi i prati ravnopravnost i zabrana diskriminacije po osnovu uzrocima i pokretačima sukoba.4 pola

i Za detaljniju diskusiju o vezama između inkluzije žena, donošenja odluka i delotvornosti, videti Instrument 1, „Upravljanje sektorom bezbednosti, reforma sektora bezbednosti i rod“.

ii Za više informacija o Agendi za žene, mir i bezbednost, videti sažetak politike „Pristup upravljanja sektorom bezbednosti pitanjima vezanim za žene, mir i i Za globalni okvir indikatora za COR i potciljeve Agende 2030, videti: https://unstats.un.org/sdgs/indicators/indicators-list.

bezbednost“. ii Cilj održivog razvoja 10, „Smanjiti nejednakost unutar i između država“, takođe ima cilj i potcilj vezan za diskriminatorne zakone, politike i prakse. 6 Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost 7

Diskriminacija na osnovu pola, seksualne orijentacije ili rodnog identiteta ili izražavanja zabranjena je međunarodnim Potcilj Indikatori pravom ljudskih prava. Ipak, mnoge zemlje i dalje imaju diskriminatorne zakone u oblastima kao što su rodno zasnovano nasilje, nasilje u porodici, vlasništvo nad zemljom, brak, starateljstvo nad decom, nasleđivanje, zapošljavanje i seksualna 5.2 Eliminisati sve oblike nasilja prema ženama i devojčicama 5.2.1 Udeo žena i devojčica starosti 15 godina i više koje su ikada bile orijentacija. Na primer, zakoni koji se tiču rodno zasnovanog nasilja uglavnom isključuju određene žrtve. Istopolne veze u javnoj i privatnoj sferi, uključujući trgovinu ljudima, odnosno u partnerskim vezama i izložene fizičkom, seksualnom, ili psihičkom seksualnu i druge oblike eksploatacije. nasilju od strane sadašnjeg ili bivšeg partnera tokom proteklih 12 između žena kriminalizovane su u 45, a između muškaraca u 72 zemlje.5 U mnogim kontekstima, čak i kada zakon nije meseci, prema vrsti nasilja i starosti očigledno diskriminatoran, prividno „neutralna“ primena zakona ima diskriminatoran uticaj na žene.i 5.2.2 Udeo žena i devojčica starosti 15 godina i više koje su bile Novi i bolji zakoni doprineli su suzbijanju rodno zasnovane diskriminacije i rešavanju širih pitanja neravnopravnosti izložene seksualnom nasilju od strane osoba koje nisu njihovi intimni partneri tokom proteklih 12 meseci, prema starosti i mestu događaja širom sveta. Međutim, zakonske reforme nisu dovoljne. Za zaustavljanje diskriminacije neophodno je izgraditi strukture, znanje i veštine u sektoru bezbednosti i pravde kako bi se osigurala nediskriminatorna primena zakona i pristup pravdi. 5.3 Eliminisati sve štetne prakse kao što su dečiji, rani i nasilni 5.3.1 Udeo žena starosti 20–24 godine koje su stupile u brak ili Institucije bezbednosti i pravde i njihovo osoblje moraju biti spremni i sposobni da efikasno odgovore na različite potrebe brakovi i žensko genitalno sakaćenje. vanbračnu zajednicu pre 15. godine i pre 18. godine života

muškaraca, dečaka, žena i devojčica, kao i osoba različitih seksualnih opredeljenja i rodnog identiteta i izražavanja u 5.3.2 Udeo žena i devojčica starosti 15–49 godina koje su bile pogledu bezbednosti i pravde. Ulogu u tome mogu imati nove politike i procedure, rodno fokusirane organizacione izložene genitalnom sakaćenju, prema starosti

strukture, obuke o rodnim pitanjima, javne kampanje, mere usmerene na sprečavanje rodno zasnovanog nasilja, mehanizmi internog monitoringa i kontakti s neformalnim akterima u oblasti bezbednosti i pravde. Živote mnogih žena, devojaka, muškaraca i dečaka karakteriše nasilje. Svetska zdravstvena organizacija procenjuje da je Okončanje diskriminacije žena i LGBTI osoba koje rade unutar sektora bezbednosti i pravde je takođe neophodno. Potrebna 35% žena širom sveta doživelo ili seksualno nasilje koje nije počinio intimni partner ili fizičko i/ili seksualno nasilje od je transformacija institucionalne kulture, uz snažno liderstvo, politike i prakse ljudskih resursa, obuku i dijalog, te uz strane intimnog partnera.6 Povećanom riziku od nasilja često su izložene LGBTI osobe. Rodno zasnovano nasilje i krivična podršku čvrstih mehanizama unutrašnjeg nadzora. dela prema LGBTI osobama nedovoljno se prijavljuju zbog nedostatka poverenja u policiju i pravosuđe.7 U više instrumenata u Priručniku Rod i bezbednost date su detaljne smernice o načinima na koje službe bezbednosti i Akteri u oblasti bezbednosti i pravde, poput policije, sudova, ustanova lišenja slobode, graničnih službi i imigracionih pravde mogu osigurati i podržati nediskriminaciju.ii pritvora moraju poboljšati način borbe protiv svih oblika rodno zasnovanog nasilja. U mnogim kontekstima, napredak Parlamenti, institucije zaštitnika građana, nacionalne institucije za ljudska prava i organizacije civilnog društva imaju je obuhvatao mere poput specijalizovanih procedura i infrastrukture za reagovanje na rodno zasnovano nasilje; zaštitu važnu ulogu u spoljnom nadzoru sektora bezbednosti i pravde. Oni mogu pozvati institucije bezbednosti i pravde na i pomoć žrtvama/preživelima; ženske policijske stanice; rodne jedinice i kontakt osobe za rodnu ravnopravnost; obuku i odgovornost zbog neuspeha u obezbeđivanju ravnopravnosti u pristupu pravdi, što podrazumeva nediskriminaciju žena, profesionalni razvoj u vezi s pitanjima rodno zasnovanog nasilja; umrežavanje žena i umrežavanje LGBTI osoba, i; saradnju devojčica i LGBTI osoba. iii sa nedržavnim akterima u oblasti bezbednosti i pravde. Službe bezbednosti moraju da imaju mere za prepoznavanje i reagovanje na činjenicu da su u nekim slučajevima počinioci uznemiravanja i nasilja nad osobama iz šire javnosti i nad Nasilje kolegama upravo njihovi zaposleni. Ciljevi održivog razvoja 5 i 16 imaju komplementarne potciljeve u vezi s nasiljem. U nekoliko instrumenata u Priručniku Rod i bezbednost date su detaljne smernice o načinima na koje službe bezbednosti i pravde mogu bolje odgovoriti na nasilje i doprineti njegovom sprečavanju.i Potcilj Indikatori Institucije zaštitnika građana i nacionalne institucije za ljudska prava često imaju mandat koji im omogućava da istraže 16.1 Svuda znatno smanjiti sve oblike nasilja i s njima povezane 16.1.1 Broj žrtava umišljajnih ubistava na 100.000 stanovnika, prema navode o nasilju unutar sektora bezbednosti. Oni, zajedno s parlamentima i civilnim društvom, imaju ključnu ulogu u stope smrtnih slučajeva polu i starosti nadgledanju načina na koji institucije bezbednosti i pravde reaguju na nasilje, uključujući nasilje nad ženama, devojčicama 16.1.2 Broj smrtnih slučajeva u vezi s oružanim sukobom na 100.000 i LGBTI osobama i kako rade na njegovom sprečavanju. ii stanovnika, prema polu, starosti i uzroku

16.1.3 Udeo stanovništva koji je tokom prethodnih 12 meseci bio izložen (a) fizičkom, (b) psihičkom ili (c) seksualnom nasilju

16.1.4 Udeo stanovništva koje se oseća bezbedno u kraju u kojem živi

16.2 Okončati zloupotrebu, eksploataciju, trgovinu i sve oblike nasilјa 16.2.1 Udeo dece starosti 1–17 godina koja su tokom proteklog i torture nad decom meseca iskusila bilo kakvo fizičko kažnjavanje i/ili psihičku agresiju od strane onih koji o njima brinu

16.2.2 Broj žrtava trgovine ljudima na 100.000 stanovnika, prema polu, starosti, i obliku eksploatacije

16.2.3 Udeo mladih žena i muškaraca starosti 18–29 godina koji su do uzrasta od 18 godina bili izloženi seksualnom nasilju

i Za objašnjenje rodno zasnovane diskriminacije u zakonima, politikama i praksi, s podacima i primerima, pročitati odeljak 2 Instrumenta 4, „Pravda i rod“.

ii Videti Instrument 2 „Policija i rod“, Instrument 4 „Pravda i rod“, Instrument 5 „Mesta lišenja slobode i rod“ i Instrument 6 „Upravljanje granicama i rod“.

iii U Instrumentu 7, „Parlamentarni nadzor nad sektorom bezbednosti i rod“, objašnjeno je kako ojačati nediskriminaciju u vezi sa spoljnim nadzorom. Za detaljne smernice i kontrolne liste o integrisanju rodne perspektive u nadzor policije, oružanih snaga, institucije zaštitnika građana i nacionalnih komisija za i Videti Instrument 2 „Policija i rod“, Instrument 4 „Pravda i rod“, Instrument 5 „Mesta lišenja slobode i rod“ i Instrument 6 „Upravljanje granicama i rod“.

ljudska prava, videti: DCAF, OSCE and OSCE/ODIHR (2014) Guidance Notes on Integrating Gender into Security Sector Oversight. ii Za detaljne smernice i kontrolne liste o integrisanju rodne perspektive u nadzor policije, oružanih snaga, institucijama zaštitnika građana i nacionalnim U vezi s nadzorom koji vrši civilno društvo, videti: DCAF, OSCE/ODIHR, UN-INSTRAW (2008) “Civil Society Oversight of the Security Sector and Gender”, komisijama za ljudska prava, videti: DCAF, OSCE, OSCE/ODIHR (2014) Guidance Notes on Integrating Gender into Security Sector Oversight. Instrument 9 in Gender and Security Sector Reform Toolkit. Mere koje parlamenti mogu preduzeti u vezi s rodno zasnovanim nasiljem izložene su u Instrumentu 7 „Parlamentarni nadzor sektora bezbednosti i rod“. 8 Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost 9

Participacija i donošenje odluka Unapređivanje prikupljanja podataka za COR unutar sektora bezbednosti i pravde Potciljevi u Agendi 2030 koji se odnose na donošenje odluka predstavljaju dodatne primere komplementarnosti između Druga oblast u kojoj sektor bezbednosti i pravde može doprineti ostvarivanju Ciljeva održivog razvoja jeste unapređenje potciljeva za COR 5 i 16. načina prikupljanja podataka i saradnja s drugim državnim akterima na poboljšanju prikupljanja podataka na nacionalnom nivou. Uz pomoć podataka i dokaza, vlade i institucije mogu se pozvati na odgovornost po pitanju rodne ravnopravnosti, Potcilj Indikatori nevidljivo se može učiniti vidljivim, a zakoni, politike i odluke u vezi s budžetom mogu se menjati. Prikupljanje podataka 16.7 Osigurati responzivno, inkluzivno, participativno i reprezentativno 16.7.1 Udeo različitih pozicija (prema polu, starosti, invaliditetu, i koji će se koristiti kao polazna osnova za praćenje napretka u ostvarivanju Agende 2030 i dalje predstavlja izazov u​​ donošenje odluka na svim nivoima. populacionim grupama) u javnim institucijama (zakonodavstvo, javne mnogim zemljama, a trajni nedostaci prisutni su posebno u pogledu rodne ravnopravnosti i razvrstavanja podataka prema usluge i pravosuđe na nacionalnom i lokalnom nivou) u odnosu na nacionalnu distribuciju polu.9

16.7.2 Udeo stanovništva koje smatra da je proces donošenja odluka Okvir indikatora za COR 5 i 16 treba da predstavlja početnu tačku za prikupljanje podataka u okviru sektora bezbednosti inkluzivan i da odgovara na potrebe, prema polu, starosti, invaliditetu i i pravde, a ne „gornju granicu“ onoga što je moguće. Iako je za pojedine indikatore potrebno razvrstavanje podataka populacionoj grupi prema polu, starosti ili invaliditetu, to nije striktno slučaj sa svima. Ipak, institucije sektora bezbednosti i pravde treba 5.5 Obezbediti da žene u potpunosti i efektivno učestvuju i imaju 5.5.1 Udeo mesta koje zauzimaju žene u (a) nacionalnim parlamentima da osiguraju razvrstavanje svih podataka koje prikupljaju prema starosti i polu, a tamo gde je to moguće, i prema drugim jednake mogućnosti za rukovođenje na svim nivoima donošenja i (b) lokalnim upravama odluka u političkom, privrednom i javnom životu. društvenim faktorima relevantnim za njihov kontekst.i 5.5.2 Udeo žena na rukovodećim položajima Kreiranje potciljnih skupova i podindikatora zasnovanih na okviru indikatora Ciljeva održivog razvoja doprineće naporima na nacionalnom nivou za prikupljanje podataka potrebnih za glavne indikatore svakog potcilja. Sektor bezbednosti i Žene su nedovoljno zastupljene u institucijama bezbednosti i pravde. Iako su podaci na globalnom nivou oskudni, pravde može kreirati rodno specifične potciljne skupove kako bi doprineo potciljevima COR 16. Na primer, potcilj 16.1 nedavnim pregledom podataka o ženama u policiji ustanovljeno je da je njihova zastupljenost između 6% i 48%.i Žene odnosi se na znatno smanjenje svih oblika nasilja i s njima povezanih stopa smrtnosti svuda. Kako bi se osiguralo usaglašeno u proseku čine samo oko 10% vojnog osoblja u državama članicama NATO i u zemljama učesnicama OEBS.ii Procenom ulaganje napora za određene grupe stanovništva, rodno specifični potciljni skup mogao bi biti smanjenje nasilja nad koja je sprovedena u 47 zemalja članica Saveta Evrope u 2016. godini utvrđeno je da su žene činile samo 37 % sudija ženama od strane intimnog partnera i povezanih smrtnih ishoda, i/ili smanjenje zločina iz mržnje prema LGBTI osobama i vrhovnog suda.8 Podzastupljenost žena još je vidljivija na višim nivoima donošenja odluka, što otkriva ključne nedostatke povezanih smrtnih ishoda. u ostvarivanju prava žena na ravnopravno učešće u zapošljavanju i javnim institucijama. Štaviše, nedovoljan broj ženskog U skladu s principima odgovornosti i transparentnosti, institucije bezbednosti i pravde treba da učine dostupnim javnosti osoblja narušava sposobnost sektora bezbednosti i pravde da delotvorno radi u svim delovima zajednice. podatke koje prikupljaju i analiziraju (uzimajući u obzir zaštitu ličnih podataka i pitanja privatnosti). Time se akterima Pored toga, žene su u skoro svim zemljama nedovoljno zastupljene u zakonodavnim organima. U aprilu 2019. godine, spoljnog nadzora, poput nacionalnih parlamenata, organizacija civilnog društva, akademskih institucija i medija, omogućava svega 24,3% članova parlamenata u svetu činile su žene, a samo 46 zemalja premašilo je zastupljenost žena od 30%.iii da izrađuju sopstvene analize ili da u istraživanjima sarađuju s državnim institucijama, što će za sektor dugoročno biti od koristi.ii Koreni podzastupljenosti žena leže u rodnoj pristrasnosti i diskriminaciji unutar institucija. U nekoliko instrumenata Priručnika Rod i bezbednost prikazani su načini na koje institucije sektora bezbednosti i parlamenti mogu u većoj meri uključiti žene i druge nedovoljno zastupljene grupe, i osigurati jednake mogućnosti. Ključni pristupi podrazumevaju Zaključci unapređenje procesa zapošljavanja i ljudskih resursa, negovanje profesionalnih udruženja i oblikovanje dijaloga i promena u kulturi institucija.iv Sektor bezbednosti i pravde ima ključnu ulogu u ostvarivanju Agende 2030 zato što bezbednost i pravda predstavljaju neophodne preduslove za razvoj. U ovom sažetku politike ukratko je izložen normativni okvir Agende 2030 za mir, pravdu Za postizanje inkluzije, participacije i zastupljenosti u sektoru bezbednosti i pravde, ostvarivanje pravične ravnoteže između i jake institucije, pokazano je zašto je rodna ravnopravnost potrebna za postizanje ciljeva dobrog upravljanja, i kako rad muškog i ženskog osoblja nije jedini važan element; reč je i o uključivanju civilnog društva, posebno ženskih grupa, LGBTI na COR 5 može upotpuniti napredak vezan za COR 16. Ciljevi i indikatori Agende 2030 vezani za diskriminaciju, nasilje, i udruženja i predstavnika drugih marginalizovanih grupa, u procese donošenja odluka vezanih za bezbednost, prioritete, posebno participaciju i odlučivanje, snažno povezuju COR 5 i 16. pružanje usluga i nadzor. Za osiguravanje dobrih odnosa između zajednice i sektora bezbednosti potrebni su kako formalni mehanizmi konsultacija, tako i kontinuirana praksa. Pristupi pomoću kojih parlamenti i institucije sektora bezbednosti i U Priručniku Rod i bezbednost, čiji je ovaj siže politike sastavni deo, data je detaljna analiza, te podaci i smernice koje mogu pravde mogu ojačati svoj angažman u zajednici prikazani su u više instrumenata u Priručniku Rod i bezbednost.v koristiti kako sektor bezbednosti i pravde, tako i oni koji sarađuju s tim sektorom, s ciljem pružanja podrške njihovom doprinosu za ostvarivanje Ciljeva održivog razvoja.

i Videti podatke predstavljene u Instrumentu 2 „Policija i rod“.

ii Videti podatke predstavljene u Instrumentu 3 „Odbrana i rod“.

iii Podatke o ženama u nacionalnim parlamentima objavljuje Interparlamentarna unija: https://data.ipu.org

iv Strategije za povećanje participacije žena i drugih nedovoljno zastupljenih grupa razmotrene su u Instrumentu 1 „Upravljanje sektorom bezbednosti, reforma sektora bezbednosti i rod“, Instrumentu 2 „Policija i rod“, Instrumentu 3 „Odbrana i rod“, Instrumentu 4 „Pravda i rod“, Instrumentu 5 „Mesta lišenja slobode i rod“, Instrumentu 6 „Upravljanje granicama i rod“, Instrumentu 7 „Parlamentarni nadzor sektora bezbednosti i rod“ i Instrumentu 14 „Obaveštajne i Razvrstavanje podataka uzimajući u obzir pol i druge intersekcijske faktore, obrađeno je u Instrumentu 15 „Integrisanje rodne perspektive u razvoj i službe i rod“. monitoring projekata za sektor bezbednosti i pravde“.

v Strategije za uključivanje zajednice razmotrene su u Instrumentu 1 „Upravljanje sektorom bezbednosti, reforma sektora bezbednosti i rod“, Instrumenta 4 ii Integrisanje rodne dimenzije u monitoring i evaluaciju projekata u sektoru bezbednosti i pravde tema je Instrumenta 15 „Integrisanje rodne perspektive u „Pravda i rod“ i Instrumentu 7 „Parlamentarni nadzor sektora bezbednosti i rod“. razvoj i monitoring projekata za sektor bezbednosti i pravde“. 10 Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost Siže politike: Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost 11

Dodatni resursi Reference

Global Alliance of NHRIs (GANHRI), resources on NHRIs and SDGs, https://nhri.ohchr.org/EN/Themes/SustDevGoals 1. D. M. Malone (2018) “On SDG 16: Peace, justice and strong institutions”, 6. World Health Organization, London School of Hygiene and Tropical Our World, 14 May, https://ourworld.unu.edu/en/sdg-16-peace-justice- Medicine and South African Medical Research Council (2013) “Global and Pathfinders for Peaceful, Just and Inclusive Societies, https://www.sdg16.plus and-strong-institutions; M. Martínez-Solimán and O. Fernández-Taranco regional estimates of violence against women: Prevalence and health (2017) “Sustainable development and sustaining peace: Two sides of the effects of intimate partner violence and non-partner sexual violence”, SDGs and the OSCE, https://www.osce.org/sustainable-development-goals same coin”, UNDP, 20 July, https://www.undp.org/content/undp/en/home/ Geneva: WHO. blog/2017/7/20/Sustainable-development-and-sustaining-peace-Two- 7. Organization of American States (2018) “An overview of violence against SDG Tracker, Measuring Progress towards the Sustainable Development Goals, https://sdg-tracker.org sides-of-the-same-coin.html. LGBTI persons in the Americas: A registry documenting acts of violence 2. UN Economic and Social Council (1997) “UN Economic and Social Council between January 1, 2013 and March 31, 2014”, OAS, 17 December, http:// UNDP (2018) “Gender equality as an accelerator for achieving the Sustainable Development Goals”, discussion paper, New Resolution 1997/2: Agreed conclusions”, 18 July, Resolution 1997/2. www.oas.org/en/iachr/media_center/PReleases/2014/153A.asp. York: UNDP. 3. International Women’s Development Agency (2016) “The global goals: 8. Council of Europe (2018) “European judicial systems: Efficiency and Women, peace and security”, Melbourne: IWDA, str. 2–3. quality of justice”, CEPEJ Studies No. 26, Strasbourg: Council of Europe. UN Statistics Division, SDG Indicators: Metadata Repository, https://unstats.un.org/sdgs/metadata 4. A. Möller-Loswick and U. Knudsen-Latta (2017) “Making Goal 16 count – 9. Equal Measures 2030 (2018) “Data driving change. Introducing the Ensuring a gender perspective”, London: Saferworld, str. 3. EM2030 SDG Gender Index”, Woking: Equal Measures 2030, str. 7; H. M. UN Sustainable Development Goals Knowledge Platform, https://sustainabledevelopment.un.org Nygård (2018) “SDG 16 Data Initiative: 2018 global report”, SDG 16 Data 5. UN Women (2018) “Executive director’s blog series: Violence against LGBTI persons”, UN Women, 8 December, http://www.unwomen.org/en/ Initiative Global Reports 2, Oslo: SDG 16 Data Initiative. UN Women resources on Agenda 2030, https://www.unwomen.org/en/what-we-do/post-2015 news/stories/2017/12/op-ed-ed-phumzile-16days-day14.

Napisale: Anna-Lena Schluchter, Lorraine A. Serrano and Megan Bastick.

Izrazi zahvalnosti DCAF, OSCE/ODIHR i UN Women zahvaljuju se sledećim osobama za pregledanje nacrta ovog sižea politike: Louise Edwards i Sean Tait (APCOF), Anna Möller- Loswick (FBA) i Ranjani K. Murthy. Autorke se, pored toga, zahvaljuju za doprinos sledećim osobama: Graziella Pavone i Jennifer Croft (OSCE/ODIHR) kao i osoblju koje radi u organizacijama DCAF i UN Women.

DCAF se zahvaljuje za podršku Švajcarske, Švedske i UK DfID pri izradi ovog sižea politike.

ISBN: 92-9222-481-6

© DCAF, OSCE/ODIHR, UN Women, 2019

Ohrabruje se korišćenje, prevođenje i diseminacija ove publikacije. Molimo da se navede izvor i da se materijali citiraju, kao i da se sadržaj ne menja.

Uputstvo za citiranje: DCAF, OEBS/ODIHR i UN Women (2019) „Agenda za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost“, u: Priručnik za pitanja roda i bezbednosti, Ženeva: DCAF, OEBS/ODIHR, UN Women.

Ovaj priručnik je objavljen uz podršku Kancelarije za demokratske institucije i ljudska prava OEBS-a (OEBS/ODIHR). Sadržaj Priručnika ne odražava nužno politiku i stavove OEBS/ODIHR-a.

Ovaj dokument prvobitno su 2020. godine objavili Ženevski centar za demokratsku kontrolu oružanih snaga (DCAF), Kancelarija OEBS za demokratske institucije i ljudska prava (ODIHR) i UN Women, na engleskom jeziku kao Gender and Security Toolkit – Policy Brief The 2030 Agenda for Sustainable Development, the Security Sector and Gender Equality (Priručnik Rod i bezbednost – Siže politike Agenda 2030 za održivi razvoj, sektor bezbednosti i rodna ravnopravnost).

Ova BCMS verzija je nezvanični prevod, koji je pripremio i objavio UNDP SEESAC uz finansijsku podrškuMinistarstva spoljnih poslova Kraljevine Norveške i Ministarstva za EU integracije i spoljne poslove Republike Slovačke kroz projekat „Jačanje regionalne saradnje u uključivanju rodne perspektive u reformu sektora bezbednosti na Zapadnom Balkanu“. Sadržaj publikacije ne odražava nužno politiku i stavove ODIHR. Tamo gde postoje razlike u tekstu, molimo pogledati originalnu publikaciju na engleskom jeziku kao konačnu i zvaničnu verziju.