Συνοπτικός Οδηγός TAP: Ένα πρακτικό εγχειρίδιο για την αναπροσαρμογή προγραμμάτων για την για την καταπολέμηση της μικροβιακής αντοχής (TAP)

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ TAP Ένα πρακτικό εγχειρίδιο για την Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων για την Καταπολέμηση της Μικροβιακής Αντοχής (TAP) Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) είναι μια ειδική υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών που συστάθηκε το 1948 με πρωταρχική αρμοδιότητα τα διεθνή θέματα υγείας και τη δημόσια υγεία. Το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ είναι ένα από τα έξι περιφερειακά γραφεία σε όλο τον κόσμο. Το καθένα έχει το δικό του πρόγραμμα το οποίο είναι κατάλληλο για τις ιδιαίτερες υγειονομικές συνθήκες των χωρών που υπηρετεί. Κράτη-Μέλη Αζερμπαϊτζάν Αλβανία Ανδόρα Αρμενία Αυστρία Βέλγιο Βόρεια Μακεδονία Βοσνία κι Ερζεγοβίνη Βουλγαρία Γαλλία Γερμανία Γεωργία Δανία Δημοκρατία της Μολδαβίας Ελβετία Ελλάδα Εσθονία Ηνωμένο Βασίλειο Ιρλανδία Ισλανδία Ισπανία Ισραήλ Ιταλία Καζακστάν Κιργιστάν Κροατία Κύπρος Λετονία Λευκορωσία Λιθουανία Λουξεμβούργο Μάλτα Μαυροβούνιο Μονακό Νορβηγία Ολλανδία Ουγγαρία Ουζμπεκιστάν Ουκρανία Πολωνία Πορτογαλία Ρουμανία Ρωσική Ομοσπονδία Σαν Μαρίνο Σερβία Σλοβακία Σλοβενία Σουηδία Τατζικιστάν Τουρκία Τουρκμενιστάν Τσεχία Φινλανδία World Health Organization Regional Offi ce for Europe UN City, Marmorvej 51, DK-2100 Copenhagen Ø, Denmark Τel: +45 45 33 70 00 Fax: +45 45 33 70 01 Email: eurocontact@who.int Website: www.euro.who.int Αριθμός εγγράφου: WHO/EURO:2022-5038-44801-64629

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ TAP Ένα πρακτικό εγχειρίδιο για την Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων για την Καταπολέμηση της Μικροβιακής Αντοχής (TAP) Περίληψη Ο παρών Συνοπτικός Οδηγός (TAP) περιλαμβάνει οδηγίες σχετικά με την αναπροσαρμογή προγραμμάτων για την καταπολέμηση της μικροβιακής αντοχής και αναπτύχθηκε ως βοήθημα για τα Κράτη-Μέλη κατά την έναρξη και την υλοποίηση έργων για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της μικροβιακής αντοχής (AMR) στις χώρες τους. Η AMR είναι ένα σύνθετο πρόβλημα, η άνοδος και η εξάπλωση του οποίου επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, γεγονός που δυσχεραίνει την αντιμετώπισή του. Ο Συνοπτικός Οδηγός TAP σχεδιάστηκε ως βοήθημα για ομάδες εργασίας με αντικείμενο τα TAP σε εθνικό επίπεδο, ώστε να χρησιμοποιείται μια προσέγγιση συμπεριφορικών παρατηρήσεων για τον προσδιορισμό κατάλληλων και σκόπιμων παρεμβάσεων προς καταπολέμηση της AMR στο εκάστοτε πλαίσιο. Στο Συνοπτικό Οδηγό παρέχεται μια σύντομη επισκόπηση των διαδικασιών AMR και TAP και καθοδηγούνται οι χρήστες στα εξής πέντε στάδια: αξιολόγηση σκοπιμότητας, αρχική αντίληψη του προβλήματος, προτεραιοποίηση ζητημάτων προς αντιμετώπιση, ανάπτυξη στρατηγικών και υλοποίηση, καθώς και αξιολόγηση παρεμβάσεων. Το περιεχόμενο του Συνοπτικού Οδηγού βασίζεται σε ένα εκτενέστερο Εγχειρίδιο TAP που θα διατεθεί σύντομα. Το Συνοπτικό Οδηγό συνοδεύει μια Εργαλειοθήκη TAP που περιέχει χρήσιμες ασκήσεις και εργαλεία για κάθε στάδιο της ανάπτυξης ενός έργου. © World Health Organization 2022 Με την επιφύλαξη ορισμένων δικαιωμάτων. Το παρόν έργο διατίθεται δυνάμει της άδειας Creative Commons Attribution- NonCommerciaI-ShareAIike 3.0 IGO licence (CC BY-NC-SA 3.0 IGO; https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/igo). Σύμφωνα με τους όρους της εν λόγω άδειας, είναι δυνατή η αναπαραγωγή, αναδιανομή και αναπροσαρμογή του έργου για μη εμπορικούς σκοπούς, εφόσον γίνεται κατάλληλη παραπομπή στο έργο, κατά τα ενδεικνυόμενα κατωτέρω. Σε οποιαδήποτε χρήση του παρόντος έργου, δεν θα πρέπει να υπάρξει οποιαδήποτε υπόνοια ότι ο ΠΟΥ υιοθετεί τις απόψεις οποιουδήποτε συγκεκριμένου οργανισμού, συγκεκριμένα προϊόντα ή υπηρεσίες. Η χρήση του λογότυπου του ΠΟΥ δεν επιτρέπεται. Εάν αναπροσαρμόσετε το έργο, τότε πρέπει να διαθέτετε το έργο σας δυνάμει της ίδιας ή ισοδύναμης άδειας Creative Commons. Εάν δημιουργήσετε μια μετάφραση του παρόντος έργου θα πρέπει να προσθέσετε την εξής ρήτρα αποποίησης ευθύνης μαζί με την προτεινόμενη παραπομπή: «Η παρούσα μετάφραση δεν δημιουργήθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Ο ΠΟΥ δεν ευθύνεται για το περιεχόμενο ή την ακρίβεια της παρούσας μετάφρασης. Η πρωτότυπη έκδοση στην αγγλική γλώσσα θα είναι η δεσμευτική και αυθεντική έκδοση: The TAP quick guide: a practical handbook for implementing Tailoring Antimicrobial Resistance Programmes. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2021». Οποιαδήποτε μεσολάβηση σχετίζεται με διαφορές που προκύπτουν δυνάμει της άδειας θα διεξαχθεί σύμφωνα με τους κανόνες μεσολάβησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. (http://www.wipo.int/amc/en/mediation/rules/). Προτεινόμενη παραπομπή. Συνοπτικός Οδηγός TAP: Ένα πρακτικό εγχειρίδιο για την αναπροσαρμογή προγραμμάτων για την για την καταπολέμηση της μικροβιακής αντοχής (TAP). Κοπεγχάγη: Περιφερειακό Γραφείο του ΠΟΥ για την Ευρώπη, 2022. Άδεια: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. Δεδομένα Καταλογογράφησης (CIP). Δεδομένα CIP διατίθενται στη διεύθυνση http://apps.who.int/iris. Πωλήσεις, δικαιώματα και αδειοδότηση. Για την αγορά δημοσιεύσεων του ΠΟΥ, επισκεφθείτε τη διεύθυνση http://apps.who. int/bookorders. Για την υποβολή αιτημάτων για εμπορική χρήση και ερωτήματα σχετικά με τα δικαιώματα και την αδειοδότηση, επισκεφθείτε τη διεύθυνση http://www.who.int/about/licensing. Υλικά τρίτων. Εάν επιθυμείτε να επαναχρησιμοποιήσετε υλικό από το παρόν έργο, το οποίο αποδίδεται σε κάποιον τρίτο, όπως πίνακες, σχήματα ή εικόνες, είναι ευθύνη σας να προσδιορίσετε κατά πόσο είναι απαραίτητη η λήψη άδειας για την εν λόγω επανάχρηση και να λάβετε την άδεια από τον κάτοχο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Ο κίνδυνος από απαιτήσεις που προκύπτουν λόγω παραβίασης σχετικά με οποιοδήποτε σκέλος του έργου ανήκει σε κάποιον τρίτο βαραίνει αποκλειστικά το χρήστη. Γενικές ρήτρες αποποίησης ευθύνης. Οι χρησιμοποιούμενοι ορισμοί και η παρουσίαση του υλικού στην παρούσα δημοσίευση δεν υπονοούν την έκφραση οποιασδήποτε γνώμης από πλευράς ΠΟΥ αναφορικά με το νομικό καθεστώς οποιασδήποτε χώρας, εδαφικής περιοχής, πόλης ή περιοχής ή των αρχών της ούτε αναφορικά με την οριοθέτηση των συνόρων ή των ορίων της. Οι διάστικτες ή διακεκομμένες γραμμές στους χάρτες αποτυπώνουν κατά προσέγγιση τις συνοριακές γραμμές για τις οποίες ενδέχεται να μην υπάρχει απόλυτη συμφωνία. Η αναφορά σε προϊόντα συγκεκριμένων εταιρειών ή ορισμένων κατασκευαστών δεν υπονοεί ότι ο ΠΟΥ τα υιοθετεί ή τα συνιστά κατά προτίμηση έναντι άλλων ομοειδούς φύσης τα οποία δεν αναφέρονται. Με εξαίρεση σφάλματα και παραλείψεις, οι ονομασίες ιδιοκτησιακών προϊόντων διακρίνονται από τη χρήση αρχικών κεφαλαίων γραμμάτων. Ο ΠΟΥ έχει λάβει κάθε εύλογη προφύλαξη προκειμένου να επαληθεύσει τις πληροφορίες που περιέχονται στην παρούσα δημοσίευση. Ωστόσο, το δημοσιευμένο υλικό διανέμεται χωρίς εγγύηση οποιουδήποτε είδους, είτε ρητή είτε άρρητη. Η ευθύνη για την ερμηνεία και τη χρήση του υλικού εναπόκειται στον αναγνώστη. Σε καμία περίπτωση δεν ευθύνεται ο ΠΟΥ για ζημίες που προκύπτουν από τη χρήση του. Σχεδιασμός και διάταξη: 4PLUS4.dk Απευθύνετε τυχόν αιτήματα για δημοσιεύσεις του Περιφερειακού Γραφείου Ευρώπης του ΠΟΥ στην εξής διεύθυνση: Publications WHO Regional Office for Europe UN City, Marmorvej 51 DK-2100 Copenhagen Ø Denmark Εναλλακτικά, συμπληρώνετε ένα online αίτημα για τεκμηρίωση, πληροφορίες υγείας ή για την άδεια παράθεσης ή μετάφρασης στον ιστότοπο του Περιφερειακού Γραφείου (http://www.euro.who.int/pubrequest). Αριθμός εγγράφου: WHO/EURO:2022-5038-44801-64629 Περιεχόμενα Ευχαριστίες ............................................................................................................................. iv Συντομογραφίες ..................................................................................................................... v Επισκόπηση ............................................................................................................................. vi Η διαδικασία. Ας ξεκινήσουμε! ............................................................................................ xvi Η διαδικασία TAP .................................................................................................................... 1 1. Δέσμευση. Είστε έτοιμοι να ξεκινήσετε; ................................................................... 2 1.A) Σκεφτείτε ποιες είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις ..................................................................... 2 1.B) Ποιους πόρους διαθέτετε; .................................................................................................................... 4 1.Γ) Ξεκινήστε να καταρτίζετε το σχέδιο σας ............................................................................................ 5 2. Ανάλυση. Τι νομίζετε ότι ήδη γνωρίζετε; .................................................................. 8 2.A) Τι ήδη γνωρίζετε; ...................................................................................................................................... 8 3. Προτεραιοποίηση. Προσδιορίστε τις στοχευμένες συμπεριφορές και ομάδες ..................................................................................................................... 12 3.A) Παρουσίαση ευρημάτων και προσδιορισμός στοχευμένων συμπεριφορών/πληθυσμών ........................................................................................................................... 13 3.B) Σχεδιασμός έρευνας για την κατανόηση και την προτεραιοποίηση της στοχευμένης συμπεριφοράς, όπως απαιτείται .................................................................................. 15 3.Γ) Διεξαγωγή πρόσθετης έρευνας και αναφορά ευρημάτων .............................................................. 16 4. Σχεδιασμός της παρέμβασής σας. Πώς μπορείτε να αντιδράσετε; ...................... 18 4.A) Συμφωνία για τον κατάλογο των ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων που θα ληφθούν υπόψη .................................................................................................................................. 19 4.B) Συμφωνία για τις υλοποιούμενες παρεμβάσεις ................................................................................ 20 4.Γ) Εξέταση πιθανών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των παρεμβάσεών σας .................................. 22 4.Δ) Σχεδιασμός παρακολούθησης και αξιολόγησης ............................................................................... 22 4.E) Τεκμηρίωση της διαδικασίας ανάπτυξης παρεμβάσεων ................................................................ 23 5. Υλοποίηση και αξιολόγηση. Ώρα για δουλειά! ........................................................ 24 5.A) Υλοποίηση με συνεχή παρακολούθηση .............................................................................................. 25 5.B) Αξιολόγηση και αναπροσαρμογή .......................................................................................................... 25 5.Γ) Τελική αξιολόγηση και κλιμάκωση ........................................................................................................ 25 iv Ευχαριστίες Η προσέγγιση TIP (Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων Ανοσοποίησης) αναπτύχθηκε από το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ ώστε να υποστηρίζονται οι χώρες στην επίτευξη υψηλής και ισότιμης εμβολιαστικής κάλυψης, μέσα από την κατανόηση των παραγόντων που δρουν ανασταλτικά στον εμβολιασμό όσον αφορά τις πληθυσμιακές ομάδες με υποβέλτιστη κάλυψη. Η προσέγγιση TIP αποτέλεσε έμπνευση για την ανάπτυξη ενός Εγχειριδίου TAP (Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων για την Καταπολέμηση της Μικροβιακής Αντοχής), το οποίο θα διατεθεί το 2021. Το Εγχειρίδιο TAP με τη σειρά του αποτέλεσε έμπνευση και βάση για τον παρόντα εύχρηστο Συνοπτικό Οδηγό TAP και την Εργαλειοθήκη TAP. Ο παρών οδηγός συντάχθηκε από τους Felicity Pocklington (Common Thread, Λονδίνο, Αγγλία), Michael Coleman (Common Thread, Λονδίνο, Αγγλία) και Sahil Warsi (Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ) υπό την τεχνική καθοδήγηση των Ketevan Kandelaki (Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ), Danilo Lo Fo Wong (Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ), Karen Mah (Κεντρικά γραφεία ΠΟΥ) και Anand Balachandran (Κεντρικά γραφεία ΠΟΥ). Υλικό συνεισέφεραν οι αναθεωρητές Siff Malue Nielsen (Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ), Katrine Bach Habersaat (Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ) και Ponnu Padiyara (Κεντρικά γραφεία ΠΟΥ). Ουσιαστικά συνέβαλαν στην τεχνική σύλληψη οι Marie Louise Wright (Κεντρικά γραφεία Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος), Chantal den Daas (Εθνικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος, Ολλανδία, RIVM) και Anja Schreijer (Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας, Άμστερνταμ, Ολλανδία). Το παρόν έγγραφο δημιουργήθηκε με τη χρηματοοικονομική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις που εκφράζονται στο παρόν δεν είναι δυνατό με κανέναν τρόπο να θεωρηθεί ότι αποτυπώνουν την επίσημη άποψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. vΣυντομογραφίες ABR Αντοχή στα αντιβιοτικά AMR Μικροβιακή αντοχή BCW Τροχός Αλλαγής Συμπεριφοράς COM-B Ικανότητα, Ευκαιρία και Κίνητρο για την Αλλαγή Συμπεριφοράς DALY Σταθμισμένα ως προς την αναπηρία έτη ζωής GAP Παγκόσμιο Σχέδιο Δράσης TAP Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων για την Καταπολέμηση της Μικροβιακής Αντοχής THP Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων Υγείας Π&Α Παρακολούθηση και Αξιολόγηση vi Επισκόπηση Τι είναι ο Συνοπτικός Οδηγός TAP; Ο παρών Συνοπτικός Οδηγός για την αναπροσαρμογή των προγραμμάτων καταπολέμησης της μικροβιακής αντοχής (TAP) ακολουθεί μια σταδιακή, πρακτική προσέγγιση για το σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας στοχευμένης παρέμβασης για την αλλαγή συμπεριφοράς ώστε να αντιμετωπιστούν παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση μικροβιακής αντοχής (AMR) στα πεδία της υγείας του ανθρώπου και των ζώων. Η AMR αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο, ενώ υπάρχουν πολλές συμπεριφορές που επηρεάζουν την AMR και τις οποίες ενδέχεται τα Κράτη-Μέλη να επιλέξουν να αντιμετωπίσουν μέσα από μια παρέμβαση. Αναφέρονται ενδεικτικά οι παρακάτω συμπεριφορές: z πρακτικές συνταγογράφησης (ποιος, τι, πού και γιατί) και υπερβολική συνταγογράφηση αντιβιοτικών και άλλων αντιμικροβιακών φαρμάκων· z απαίτηση γενικού πληθυσμού για τη χορήγηση αντιβιοτικών ή/και ελλιπής συμμόρφωση με τη φαρμακευτική αγωγή μετά τη συνταγογράφηση· και z πρακτική πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων σε μονάδες φροντίδας υγείας και στην κοινότητα Ο παρών Συνοπτικός Οδηγός, σε συνδυασμό με την Εργαλειοθήκη TAP, προσφέρει έμπνευση και καθοδήγηση στους εμπλεκόμενους φορείς που συμμετέχουν στη διαδικασία TAP. Ο οδηγός και η εργαλειοθήκη παρέχουν ένα πλαίσιο και ασκήσεις για την αναγνώριση και την εξέταση συμπεριφορών που σχετίζονται με την ανθρώπινη κατανάλωση και την κατάχρηση αντιμικροβιακών φαρμάκων στα Κράτη- Μέλη. Ενώ ο οδηγός εστιάζει στους ανθρώπινους παράγοντες που ευνοούν την AMR, οι μέθοδοι που περιγράφονται σε αυτόν μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλους τομείς στο πλαίσιο της προσέγγισης «Ενιαία Υγεία» (One Health), όπως στην κτηνιατρική και τη γεωργία. Το πρωταρχικό σημείο εστίασης του Συνοπτικού Οδηγού και της Εργαλειοθήκης που τον συνοδεύει είναι η διαδικασία TAP. Σε αυτόν το Συνοπτικό Οδηγό παρέχεται μια επισκόπηση των αξιών, των αρχών, του θεωρητικού μοντέλου και του πλαισίου της διαδικασίας TAP. Το περιεχόμενο του παρόντος οδηγού και της εργαλειοθήκης προέρχεται από το Εγχειρίδιο TAP του ΠΟΥ, το οποίο πρόκειται να δημοσιευθεί σύντομα και στο οποίο θα παρέχονται διεξοδικότερες πληροφορίες σχετικά με το υλικό που παρουσιάζεται στον παρόντα Συνοπτικό Οδηγό. Μια επισκόπηση των εν λόγω τριών εγγράφων TAP, μαζί με την αφίσα για τη Διαδικασία TAP, παρέχεται στον Πίνακα 1. Λάβετε υπόψη ότι η διαδικασία TAP είναι ένα έργο σε εξέλιξη. Καθώς θα προχωρά η υλοποίησή της σε ολοένα και περισσότερες χώρες και πλαίσια, θα θέλαμε να λαμβάνουμε ανατροφοδότηση από εσάς σχετικά με το πώς μπορεί να γίνει αποτελεσματικότερη, αποδοτικότερη και ευκολότερη η υλοποίηση του παρόντα οδηγού και της διαδικασίας TAP. Πώς να χρησιμοποιήσετε το Συνοπτικό Οδηγό TAP Η διαδικασία TAP συνήθως καθοδηγείται και εφαρμόζεται από εθνικούς ή υποεθνικούς επαγγελματίες δημόσιας υγείας που εργάζονται στην AMR, καθώς και από οποιονδήποτε συμμετέχει στο σχεδιασμό vii και τον προγραμματισμό δραστηριοτήτων για την αλλαγή της συμπεριφοράς, την επικοινωνία ή την προαγωγή της υγείας με στόχο να μετριαστεί η εξάπλωση της AMR. Ενώ η διαδικασία TAP διευθύνεται συνήθως από την ομάδα της χώρας, το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ μπορεί να παρέχει τεχνική υποστήριξη για την έναρξη και την εφαρμογή της διαδικασίας TAP, όπως για τη διεξαγωγή της ανάλυσης της κατάστασης ή των διαδικασιών δέσμευσης των εμπλεκόμενων φορέων ή για την υποστήριξη ερευνητικών μελετών και του σχεδιασμού των παρεμβάσεων. Αυτός ο Συνοπτικός Οδηγός θα πρέπει να χρησιμοποιείται παράλληλα με την Εργαλειοθήκη TAP, η οποία περιλαμβάνει πρακτικά εργαλεία και πρότυπα για κάθε στάδιο της προσέγγισης TAP. Να θυμάστε ότι, ενώ μπορεί να αποφασίσετε να εφαρμόσετε όλες τις φάσεις της διαδικασίας TAP όπως περιγράφεται στο παρόν έγγραφο, η διαδικασία δεν είναι πάντα γραμμική. Για παράδειγμα, μπορεί ήδη να έχετε διεξαγάγει ή να έχετε εντοπίσει κάποια έρευνα που προσδιορίζει τους παράγοντες που δρουν ανασταλτικά στη μείωση της AMR και, επομένως, μπορεί να παραλείψετε τη φάση της έρευνας. Σε άλλες περιπτώσεις, ενδέχεται να προτιμήσετε να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο στην εντατική έρευνα ώστε να αποκτήσετε μια περαιτέρω αντίληψη του πλαισίου ή των παραγόντων που ευνοούν ή αναστέλλουν τις συμπεριφορές που σχετίζονται με την AMR. Πίνακας 1. Επισκόπηση των εργαλείων TAP και του επιθυμητού κοινού Όνομα εργαλείου Επισκόπηση Επιθυμητό κοινό Συνοπτικός Οδηγός TAP Ο Συνοπτικός Οδηγός TAP παρέχει πρακτικές οδηγίες για τη γρήγορη εφαρμογή της προσέγγισης TAP. Θα πρέπει να διαβάζεται και να χρησιμοποιείται παράλληλα με την Εργαλειοθήκη TAP. Επαγγελματίες δημόσιας υγείας που εργάζονται στην AMR, καθώς και οποιοσδήποτε συμμετέχει στο σχεδιασμό και τον προγραμματισμό δραστηριοτήτων για την αλλαγή της συμπεριφοράς, την επικοινωνία ή την προαγωγή της υγείας με στόχο να μετριαστεί η εξάπλωση της AMR. Εργαλειοθήκη TAP Η Εργαλειοθήκη ΤΑΡ περιέχει βασικά εργαλεία και πρότυπα για κάθε στάδιο της προσέγγισης του Συνοπτικού Οδηγού ΤΑΡ. Μπορείτε να τη χρησιμοποιήσετε ως βιβλίο ασκήσεων. Αφίσα TAP Η Αφίσα της Διαδικασίας TAP περιγράφει οπτικά μια βαθμιαία, πρακτική προσέγγιση για το σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας στοχευμένης παρέμβασης για την αλλαγή της συμπεριφοράς ώστε να αντιμετωπιστούν παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση AMR. Πλήρες Εγχειρίδιο TAP του ΠΟΥ Στο Πλήρες Εγχειρίδιο TAP του ΠΟΥ παρέχεται το θεωρητικό πλαίσιο για το Συνοπτικό Οδηγό και την Εργαλειοθήκη TAP. Όταν δημοσιευθεί, μπορείτε να το διαβάζετε συνδυαστικά με τα εν λόγω εργαλεία. AMR, ABR και πώς εμφανίζονται AMR επέρχεται όταν μικροοργανισμοί, όπως βακτήρια και ιοί, μεταβάλλονται μετά από την έκθεση σε αντιμικροβιακά φάρμακα. Μια τέτοια μεταβολή μπορεί να περιλαμβάνει το ότι καθίστανται ανθεκτικοί στα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπισή τους. Υπάρχουν διάφοροι τύποι viii αντιμικροβιακών φαρμάκων που δρουν ενάντια σε διάφορους τύπους μικροοργανισμών, όπως είναι τα αντιβακτηριακά φάρμακα ή τα αντιβιοτικά που δρουν ενάντια στα βακτήρια, τα αντιιικά που δρουν ενάντια στους ιούς και τα αντιμυκητιασικά που δρουν ενάντια στους μύκητες. Η αντοχή στα αντιβιοτικά (ABR) αναφέρεται συγκεκριμένα στην αντοχή των βακτηρίων εξαιτίας της κατάχρησης και της εσφαλμένης χρήσης αντιβιοτικών στον άνθρωπο και τα ζώα, η οποία μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις που είναι δυσκολότερο έως και αδύνατο να αντιμετωπιστούν. Συνεπεία της ABR, εξαντλούνται σε όλο τον κόσμο τα αποτελεσματικά αντιβιοτικά για την αντιμετώπιση λοιμωδών νοσημάτων που προσβάλλουν όλες τις πληθυσμιακές ομάδες. Η AMR και η ABR θέτουν σε κίνδυνο τη δυνατότητά μας να θεραπεύουμε λοιμώδεις νόσους, ενώ υπονομεύουν πολλά επιτεύγματα της ιατρικής.1 Ενώ οι AMR και ABR αποτελούν φυσικά φαινόμενα, η ανάπτυξη και η εξάπλωση των AMR και ABR επιταχύνεται εξαιτίας της συστηματικής εσφαλμένης χρήσης και κατάχρησης των αντιμικροβιακών φαρμάκων στον άνθρωπο, τα ζώα, τη γεωργία και το περιβάλλον.2 Ενδεικτικοί παράγοντες που ευνοούν την αντοχή: z κατάχρηση και εσφαλμένη χρήση αντιμικροβιακών φαρμάκων στην υγεία του ανθρώπου και των ζώων, όπως υπερσυνταγογράφηση για τη συνεχή πρόληψη ή την ενισχυμένη ανάπτυξη στην κτηνοτροφία· z έλλειψη πρόσβασης σε διαγνωστικούς ελέγχους· z χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη ή πρόσβαση σε εμβόλια· z ακατάλληλες πρακτικές πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων· z κακή υγιεινή και ανεπαρκής πρόσβαση σε καθαρό νερό· z χαμηλή ευαισθητοποίηση του γενικού πληθυσμού σε σχέση με την κατάλληλη χρήση αντιβιοτικών· z εξάπλωση ανθεκτικών μικροβίων μέσα από τη διασυνοριακή κυκλοφορία των ανθρώπων ή τη διασυνοριακή ανταλλαγή ζώων ή γεωργικών προϊόντων και z μόλυνση του περιβάλλοντος. 1 United Nations high-level meeting on antimicrobial resistance, New York, USA. Antimicrobial resistance summit to shape the international agenda [website]. In: World Health Organization, Antimicrobial resistance; September 21, 2016 (https://www.who.int/antimicrobial-resistance/events/ UNGA-meeting-amr-sept2016/en/, accessed June 2, 2021). 2 Alison Holmes, Luke Moore, Arnfinn Sundsfjord, Martin Steinbakk, Sadie Regmi, et. al. Understanding the mechanisms and drivers of antimicrobial resistance. The Lancet. 387. Issue 10014; December 2015. DOI: 10.1016/S0140-6736(15)00473-0. ix Η ABR στον άνθρωπο είναι το επακόλουθο της κατάχρησης και της εσφαλμένης χρήσης των αντιβιοτικών σε συνδυασμό με τον ανεπαρκή έλεγχο των λοιμώξεων και τα ανεπαρκή μέτρα υγιεινής. Χωρίς επείγουσες αλλαγές στην ατομική και συλλογική μας συμπεριφορά στους τομείς της υγείας των ανθρώπων και των ζώων, καθώς και της γεωργίας, διατρέχουμε τον κίνδυνο να καταστούν αναποτελεσματικά φάρμακα που σώζουν ζωές. Οι ενέργειές μας για να σταματήσουμε την εξάπλωση των AMR/ABR είναι ζωτικής σημασίας για να σώσουμε ζωές, να διατηρήσουμε την αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών, καθώς και για να είμαστε υπεύθυνοι και αποτελεσματικοί επαγγελματίες υγείας και καταναλωτές. Γιατί είναι απαραίτητο να καταπολεμηθεί η AMR; Η AMR αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες τρέχουσες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Απειλεί την αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση ενός ολοένα και ευρύτερου φάσματος λοιμώξεων που προκαλούνται από βακτήρια, παράσιτα, ιούς και μύκητες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η μη καταπολέμηση της AMR θα οδηγήσει σε 2,4 εκατομμύρια θανάτους στις 33 χώρες του ΟΟΣΑ και 1,3 εκατομμύρια θανάτους στην περιφέρεια της ΕΕ/ΕΟΧ έως το 2050. Κάθε χρόνο, η AMR ευθύνεται για την απώλεια περίπου 1,75 εκατομμυρίων ετών ζωής σταθμισμένων ως προς την αναπηρία (DALY) στις χώρες του μοντέλου και την απώλεια 1 εκατομμυρίου DALY στις χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ.3 Η μελέτη που διεξήχθη από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων δείχνει ότι 33.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας λοιμώξεων που προκαλούν βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά στις χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ.4 Ο ΠΟΥ και οι εταίροι του υποστηρίζουν τα κράτη-μέλη κατά την εκτίμηση του εθνικού φορτίου εξαιτίας της AMR. Η δέσμευση της παγκόσμιας υγειονομικής κοινότητας να καταπολεμήσει την AMR αναδεικνύεται από τους στόχους που ορίζονται στο Παγκόσμιο Σχέδιο Δράσης (GAP) για την καταπολέμηση της μικροβιακής αντοχής (AMR).5 Η διαδικασία TAP και το έργο που επιτελείτε με την βοήθεια του ανά χείρας οδηγού συντελούν στην επίτευξη των πρωταρχικών στόχων του GAP: αυξημένη ευαισθητοποίηση και κατανόηση, ενισχυμένη γνώση και τεκμηρίωση, συμβάλλοντας άμεσα στη μειωμένη συχνότητα εμφάνισης της AMR και την βελτιστοποιημένη χρήση των φαρμάκων. Γιατί η διαδικασία ΤΑΡ; Το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ, με τη συμβολή των κεντρικών γραφείων του ΠΟΥ, δημιούργησε την προσέγγιση TAP για να βοηθήσει τις χώρες να αναπτύξουν στοχευμένες παρεμβάσεις για τις AMR/ABR. Η διαδικασία TAP χρησιμοποιεί μια προσέγγιση συμπεριφορικών παρατηρήσεων που ονομάζεται Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων Υγείας (THP). Η THP είναι μια τεκμηριωμένη προσέγγιση που βασίζεται στην πεποίθηση ότι οι ανθρώπινες συμπεριφορές υγείας σπάνια είναι στατικές, ενώ είναι επιρρεπείς σε θετικές και αρνητικές μεταβολές. Μέσα από την αποκωδικοποίηση των συμπεριφορών υγείας και την καλύτερη κατανόηση των πολλαπλών παραγόντων που διευκολύνουν ή αποτρέπουν την εμφάνισή τους, η προσέγγιση THP βοηθά τα κράτη-μέλη να σχεδιάσουν παρεμβάσεις με στόχο τη διαρκή αλλαγή. 3 Organisation for Economic Co-operation and Development. Stemming the superbug tide: just a few dollars more. OECD Health Policy Studies. Paris: OECD Publishing; 2018. doi: 10.1787/9789264307599-en. 4 33000 people die every year due to infections with antibiotic-resistant bacteria [web-site]. In: ECDC, News and events (https://www.ecdc.europa. eu/en/news-events/33000-peopledie-every-year-due-infections-antibiotic-resistant-bacteria, accessed 1 June 2021). 5 Global Action Plan on Antimicrobial Resistance. Geneva: World Health Organization; 2015 (https://apps.who.int/iris/bitstream/ hand le/10665/193736/9789241509763_eng.pdf?sequence=1, accessed 19 May 2021). xΟ παρών Συνοπτικός Οδηγός προσφέρει στους εμπλεκόμενους φορείς που δραστηριοποιούνται στα πεδία των AMR και ABR τεκμηριωμένα εργαλεία για τον εντοπισμό και την κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά που σχετίζεται με την AMR και για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων αναπροσαρμοσμένων στο εκάστοτε πλαίσιο (βλ. Εικ. 1). Eικ. 1. Η λογική του Οδηγού TAP Η διαδικασία TAP Η προσέγγιση TAP βασίζεται στην πεποίθηση ότι, σε σύνθετα κοινωνικά και ατομικά πλαίσια, οι άνθρωποι λαμβάνουν αποφάσεις, τόσο μη συνειδητά όσο και συνειδητά. Τα μέτρα που δεν λαμβάνουν υπόψη τις πεποιθήσεις, τις αντιλήψεις και τα ευρύτερα συστήματα που επηρεάζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά θα έχουν περιορισμένο αντίκτυπο στη συμπεριφορά και τη διατήρηση των καλών πρακτικών. Πρόκειται για ένα πρακτικό εργαλείο που βοηθά να ληφθεί υπόψη αυτή η πολυπλοκότητα. Αποτελείται από 5 στάδια που σάς βοηθούν να οργανωθείτε, να κατανοήσετε το πρόβλημα και να σχεδιάσετε μια στρατηγική για την αλλαγή της συμπεριφοράς που υπερβαίνει τους ανασταλτικούς παράγοντες και αξιοποιεί τους ευνοϊκούς παράγοντες χάριν της υιοθέτησης των στοχευμένων συμπεριφορών. Η διαδικασία είναι ευέλικτη και μπορεί να αναπροσαρμόζεται ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες και τους διαθέσιμους πόρους. Βάση της διαδικασίας TAP αποτελεί μια σειρά βασικών αρχών και αξιών στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η προϋπόθεση ότι οι παρεμβάσεις είναι: ανθρωποκεντρικές, συμμετοχικές, εστιασμένες στην ισοτιμία, εναρμονίζονται με τους υγειονομικούς στόχους και είναι τεκμηριωμένες (βλ. Εικ. 2). Αναγνωρίστε μία ή περισσότερες συμπεριφορές που χρειάζεται να αντιμετωπίσετε Προσδιορίστε τους ευνοϊκούς ή/και τους ανασταλτικούς παράγοντες σε σχέση με αυτές τις συμπεριφορές Χρησιμοποιήστε τις γνώσεις που αποκομίσατε ώστε να σχεδιάσετε τεκμηριωμένες παρεμβάσεις για τη μείωση της εξάπλωσης και του ρυθμού της AMR xi Εικ. 2. Αξίες και αρχές της διαδικασίας TAP Εμπεριστατωμένη προσέγγιση: Η διαδικασία TAP προσφέρει μια εμπεριστατωμένη προσέγγιση για την ανάπτυξη έργων, η οποία αρχικά έχει ένα ευρύ πεδίο εφαρμογής, αλλά σε κάθε επόμενο στάδιο της διαδικασίας γίνεται ολοένα και πιο στοχοπροσηλωμένη, ώσπου να καταλήξει σε στοχευμένες παρεμβάσεις. Χρήση κοινωνικών και συμπεριφορικών παρατηρήσεων για την καταπολέμηση της AMR Η προσέγγιση συμπεριφορικών παρατηρήσεων της διαδικασίας TAP θέτει την ανθρώπινη συμπεριφορά στο επίκεντρο της ανάπτυξης μιας παρέμβασης. Μάς επιτρέπει να συνδυάζουμε τις πιο πρόσφατες ιδέες από τους τομείς της ψυχολογίας, της γνωσιακής επιστήμης, της επικοινωνίας και των κοινωνικών επιστημών, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνιολογίας και της ανθρωπολογίας, για να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί και πώς λαμβάνουν οι άνθρωποι αποφάσεις. Έτσι μάς δίνεται η δυνατότητα να κατανοήσουμε συνειδητά και μη συνειδητά κίνητρα, ανασταλτικούς παράγοντες και μεροληψίες, καθώς και κοινωνικούς-πολιτισμικούς και δομικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις μας. Για να μειωθεί ο ρυθμός των AMR και ABR, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε τη βάση των συμπεριφορών που επηρεάζουν την επίπτωση, την εξάπλωση ή τη μείωση των AMR/ABR σε έναν στοχευμένο πληθυσμό. τεκμηρίωση Η προσέγγιση TAP βασίζεται σε δεδομένα της επιστήμης της συμπεριφοράς και της ψυχολογίας και της αντίστοιχης βιβλιογραφίας. Οι εθνικές διαδικασίες βασίζονται σε εθνικά, υποεθνικά και παγκόσμια δεδομένα και στοιχεία, καθώς και σε αποδεδειγμένες ερευνητικές μεθόδους των κοινωνικών επιστημών για την απόκτηση δεδομένων και πληροφοριών σύμφωνα με το εκάστοτε πλαίσιο. εναρμόνιση με υγειονομικούς στόχους Η διαδικασία TAP βοηθά τις αρχές δημόσιας υγείας να δημιουργήσουν τις συνθήκες, να παράσχουν εγγυήσεις και κίνητρα για συνιστώμενες συμπεριφορές υγείας στο πλαίσιο διάφορων ομάδων ώστε να επιτευχθούν οι εθνικοί υγειονομικοί στόχοι. ανθρωποκεντρικότητα Οι ανάγκες και οι απόψεις του τελικού χρήστη είναι πολύτιμες και καθοδηγούν τη δράση. Οι αρχές δημόσιας υγείας πρέπει να είναι σε θέση να εμπλέκουν, να ακούν και να κατανοούν τις κοινότητες και τα άτομα που υπηρετούν. εστίαση στην ισοτιμία Όλοι οι άνθρωποι θα πρέπει να είναι σε θέση να επιτύχουν την βέλτιστη δυνατή κατάσταση υγείας, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση ή άλλες κοινωνικά καθορισμένες συνθήκες. συμμετοχικότητα Η ενεργή συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων ξεκινά από τη στιγμή της σύλληψης του έργου, ενισχύοντας το κοινό αίσθημα συνδημιουργίας και ευθύνης. xii Οι παράγοντες που προάγουν μια συμπεριφορά ονομάζονται «ευνοϊκοί παράγοντες» και οι παράγοντες που αποτρέπουν την εμφάνισή της είναι γνωστοί ως «ανασταλτικοί παράγοντες». Ο προσδιορισμός των πολλαπλών παραγόντων που δρουν ευνοϊκά ή ανασταλτικά ως προς τις συμπεριφορές υγείας που σχετίζονται με την AMR χρησιμεύει στον σχεδιασμό λύσεων και παρεμβάσεων που λαμβάνουν υπόψη τόσο το ατομικό όσο και το κοινωνικό πλαίσιο και δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους και τις κοινότητες να μειώσουν την ανάπτυξη και την εξάπλωση της AMR. Η αναπροσαρμογή των παρεμβάσεων σύμφωνα με τις ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων (π.χ. φαρμακοποιοί, ασθενείς, συνταγογράφοι, κτηνίατροι) και το εκάστοτε πλαίσιο (π.χ. κοινότητες, φαρμακεία, νοσοκομεία) μπορεί να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των παρεμβάσεων AMR και τη συνακόλουθη θετική αλλαγή στη συμπεριφορά των πληθυσμών. Είμαστε σε καλύτερη θέση να γεφυρώνουμε το χάσμα ανάμεσα στις συστάσεις και την πραγματική πρακτική όταν διερευνούμε τους παράγοντες που καθορίζουν την εμφάνιση των συνιστώμενων συμπεριφορών. Τέτοιοι παράγοντες μπορεί να συναντώνται σε ατομικό επίπεδο (π.χ. προσωπικές ανάγκες, αντιλήψεις και κίνητρα), καθώς και σε ευρύτερο κοινωνικό ή δομικό επίπεδο (π.χ. πολιτικές υγείας, πρόσβαση σε εγκαταστάσεις ή άλλοι κοινωνικοί προσδιοριστές της υγείας). Η προσοχή σε αυτά τα ζητήματα κατά την ανάπτυξη μιας παρέμβασης μάς δίνει τη δυνατότητα να υπερβούμε την προσέγγιση «one size fits all». Αντίθετα, μπορούμε να σχεδιάζουμε και να δοκιμάζουμε αναπροσαρμοσμένες και πρόσφορες παρεμβάσεις AMR που αντιμετωπίζουν τους συχνότερους λόγους για την εμφάνιση AMR/ABR σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Προσέγγιση TAP για την αλλαγή της συμπεριφοράς Η διαδικασία TAP παρέχει μια συστηματική προσέγγιση για την κατανόηση και τη διαχείριση των ευνοϊκών και ανασταλτικών παραγόντων ως προς τη συμπεριφορά υγείας που σχετίζεται με την AMR. Βασίζεται εν μέρει στο μοντέλο του Τροχού Αλλαγής Συμπεριφοράς (BCW) για την κατανόηση των συμπεριφορών υγείας. Το μοντέλο BCW σχεδιάστηκε ώστε να βοηθά αρκετούς χρήστες, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματιών υγείας και των ερευνητών, να εφαρμόζουν τη θεωρία της αλλαγής της συμπεριφοράς στο έργο τους. Στον πυρήνα του μοντέλου BCW βρίσκεται το πλαίσιο Ικανότητα, Ευκαιρία και Κίνητρο για την αλλαγή της συμπεριφοράς (COM-B). Το μοντέλο BCW/COM-B επιλέχθηκε για τη διαδικασία TAP, διότι ακολουθεί μια εμπεριστατωμένη προσέγγιση για τον προσδιορισμό και τη διαχείριση μεμονωμένων και συγκυριακών ευνοϊκών και ανασταλτικών παραγόντων ως προς τις συμπεριφορές που σχετίζονται με την AMR. Το COM-B υπογραμμίζει τρεις παράγοντες που επηρεάζουν την αλλαγή της συμπεριφοράς (βλ. Εικ. 3). xiii Εικ. 3. Οι παράγοντες του COM-Β Καθένας από τους τρεις παράγοντες μπορεί να αναλυθεί περαιτέρω σε συγκεκριμένες πτυχές ώστε να διευκολυνθεί η ανάλυση των στόχων και η ανάπτυξη της παρέμβασης. Στην Εικ. 4 παρακάτω παρέχονται μερικά παραδείγματα για κάθε πτυχή. Οι εμπλεκόμενοι φορείς που συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία TAP θα προσδιορίσουν πτυχές που σχετίζονται με τη συμπεριφορά και το πλαίσιο που έχουν επιλέξει. Μεμονωμένοι παράγοντες του COM-B μπορεί να αποτελούν ανασταλτικούς ή ευνοϊκούς παράγοντες μιας συμπεριφοράς. Το μοντέλο BCW συνδέει τους παράγοντες COM-B με τις εννέα συνήθεις λειτουργίες μιας παρέμβασης και επτά κατηγορίες σε επίπεδο πολιτικής προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη μιας παρέμβασης. Επομένως, οι παράγοντες COM-B, ο σχεδιασμός μιας παρέμβασης και οι κατηγορίες σε επίπεδο πολιτικής αλληλοσυνδέονται και θεωρείται ότι αλληλοϋποστηρίζονται και αλληλοεπηρεάζονται. Για να ξεκινήσετε να χρησιμοποιείτε το πλαίσιο COM-B προκειμένου να διερευνήσετε τους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά που σχετίζεται με την AMR και να προσδιορίσετε τις προτεραιότητες και τους στόχους της έρευνας, μεταβείτε στην Ενότητα 4 της Εργαλειοθήκης. Ικανότητα Η ικανότητα ενός ατόμου να επιδεικνύει μια επιθυμητή συμπεριφορά —τόσο σωματική (π.χ. δεξιότητες που απαιτούνται για την εμφάνιση μιας συμπεριφοράς), όσο και ψυχολογική (π.χ. γνώσεις και πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την υιοθέτηση της συμπεριφοράς, καθώς και γνώσεις για τον τρόπο εκδήλωσής της). Ευκαιρία Συγκυριακοί παράγοντες που επηρεάζουν την εκδήλωση μιας επιθυμητής συμπεριφοράς —τόσο φυσικά (π.χ. χρόνος, πόροι, τόποι, νομικά πλαίσια) όσο και κοινωνικά περιβάλλοντα (π.χ. πολιτισμικές νόρμες, κοινωνικά ήθη, γλώσσα). Κίνητρο Παράγοντες που επηρεάζουν την προθυμία των ατόμων να επιδείξουν μια συμπεριφορά —τόσο αναστοχαστικοί (συνειδητές πεποιθήσεις και προθέσεις) όσο και αυτόματοι (συναισθήματα, ανάγκες, επιθυμίες, ενορμήσεις). ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ι Ε Κ Σ xiv Εικ. 4. Το μοντέλο COM-B προσαρμοσμένο στην AMR – παραδείγματα προς εξέταση Γνώσεις: Οι γνώσεις των επαγγελματιών υγείας και των καταναλωτών σχετικά με τις ABR και AMR Αποτελεσματικότητα: Ατομική πεποίθηση του επαγγελματία υγείας ή του καταναλωτή ότι έχει την ικανότητα να επηρεάσει τις AMR και ABR Δεξιότητες: Δεξιότητες των επαγγελματιών υγείας, καθώς και εμπιστοσύνη στις δεξιότητες τους, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η διαπροσωπική επικοινωνία με τον καταναλωτή σχετικά με τις πρακτικές συνταγογράφησης Ανθεκτικότητα: Αντοχή και ισχυρή βούληση του επαγγελματία υγείας να υλοποιήσει τις δεδηλωμένες προθέσεις για την καταπολέμηση της AMR Κατανόηση: Ατομική κατανόηση του τρόπου μείωσης της εξάπλωσης της AMR σε νοσοκομεία, κλινικές ή άλλα πλαίσια ή κατανόηση του ατομικού ρόλου στη μείωση της AMR και των επιπτώσεών της Πεποιθήσεις: Η πίστη του επαγγελματία υγείας στις συνετές πρακτικές συνταγογράφησης· η πίστη των καταναλωτών στις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας σχετικά με την ασφαλή χρήση των αντιβιοτικών Αξίες: Ατομικές αξίες του επαγγελματία υγείας σχετικά με τις συνήθειες συνταγογράφησης· ατομικές αξίες σχετικά με την ασφάλεια των ασθενών και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών Προθέσεις: Το κίνητρο του επαγγελματία υγείας για να βελτιώσει τις πρακτικές συνταγογράφησης και να μάθει περισσότερα για την AMR· η διαπροσωπική επικοινωνία ανάμεσα στον επαγγελματία υγείας και τον καταναλωτή επηρεάζει τον τρόπο πρόσληψης των συστάσεων του επαγγελματία Αναστολές: Παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τον επαγγελματία υγείας κατά τη λήψη αποφάσεων για πρακτικές συνταγογράφησης αντιβιοτικών Πρόσβαση: Πρόσβαση των επαγγελματιών υγείας σε προμήθειες για τον έλεγχο των λοιμώξεων, όπως σαπούνι και αντισηπτική γέλη χεριών· πρόσβαση των καταναλωτών σε πηγές πληροφόρησης, όπως ενημερωτικό υλικό· πρόσβαση των καταναλωτών σε ασφαλή και ποιοτικά φάρμακα και εμβόλια· εύχρηστες πρακτικές κατανάλωσης αντιβιοτικών για τους καταναλωτές Κανονισμοί: Υλοποίηση παρεμβάσεων για τον έλεγχο των λοιμώξεων· εφαρμογή πρακτικών επιμελητείας για την ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών Κουλτούρα: Κουλτούρα διαφάνειας για την αναφορά λοιμώξεων που σχετίζονται με τη φροντίδα υγείας· μια «υγιεινή» κουλτούρα· κοινωνικές πρακτικές σχετικά με τη χρήση των παραδοσιακών έναντι των «δυτικών» φαρμάκων Κοινωνικές νόρμες και αξίες: Πίεση από ομοτίμους προς τους επαγγελματίες υγείας ώστε να επηρεαστούν ή να αναπροσαρμοστούν οι πρακτικές ελέγχου των λοιμώξεων ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ Ι Ε Κ Σ Κίνητρο Ικανότητα Ευκαιρία xv Εικ. 4. Το μοντέλο COM-B προσαρμοσμένο στην AMR – παραδείγματα προς εξέταση Γνώσεις: Οι γνώσεις των επαγγελματιών υγείας και των καταναλωτών σχετικά με τις ABR και AMR Αποτελεσματικότητα: Ατομική πεποίθηση του επαγγελματία υγείας ή του καταναλωτή ότι έχει την ικανότητα να επηρεάσει τις AMR και ABR Δεξιότητες: Δεξιότητες των επαγγελματιών υγείας, καθώς και εμπιστοσύνη στις δεξιότητες τους, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η διαπροσωπική επικοινωνία με τον καταναλωτή σχετικά με τις πρακτικές συνταγογράφησης Ανθεκτικότητα: Αντοχή και ισχυρή βούληση του επαγγελματία υγείας να υλοποιήσει τις δεδηλωμένες προθέσεις για την καταπολέμηση της AMR Κατανόηση: Ατομική κατανόηση του τρόπου μείωσης της εξάπλωσης της AMR σε νοσοκομεία, κλινικές ή άλλα πλαίσια ή κατανόηση του ατομικού ρόλου στη μείωση της AMR και των επιπτώσεών της Πεποιθήσεις: Η πίστη του επαγγελματία υγείας στις συνετές πρακτικές συνταγογράφησης· η πίστη των καταναλωτών στις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας σχετικά με την ασφαλή χρήση των αντιβιοτικών Αξίες: Ατομικές αξίες του επαγγελματία υγείας σχετικά με τις συνήθειες συνταγογράφησης· ατομικές αξίες σχετικά με την ασφάλεια των ασθενών και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών Προθέσεις: Το κίνητρο του επαγγελματία υγείας για να βελτιώσει τις πρακτικές συνταγογράφησης και να μάθει περισσότερα για την AMR· η διαπροσωπική επικοινωνία ανάμεσα στον επαγγελματία υγείας και τον καταναλωτή επηρεάζει τον τρόπο πρόσληψης των συστάσεων του επαγγελματία Αναστολές: Παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τον επαγγελματία υγείας κατά τη λήψη αποφάσεων για πρακτικές συνταγογράφησης αντιβιοτικών Πρόσβαση: Πρόσβαση των επαγγελματιών υγείας σε προμήθειες για τον έλεγχο των λοιμώξεων, όπως σαπούνι και αντισηπτική γέλη χεριών· πρόσβαση των καταναλωτών σε πηγές πληροφόρησης, όπως ενημερωτικό υλικό· πρόσβαση των καταναλωτών σε ασφαλή και ποιοτικά φάρμακα και εμβόλια· εύχρηστες πρακτικές κατανάλωσης αντιβιοτικών για τους καταναλωτές Κανονισμοί: Υλοποίηση παρεμβάσεων για τον έλεγχο των λοιμώξεων· εφαρμογή πρακτικών επιμελητείας για την ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών Κουλτούρα: Κουλτούρα διαφάνειας για την αναφορά λοιμώξεων που σχετίζονται με τη φροντίδα υγείας· μια «υγιεινή» κουλτούρα· κοινωνικές πρακτικές σχετικά με τη χρήση των παραδοσιακών έναντι των «δυτικών» φαρμάκων Κοινωνικές νόρμες και αξίες: Πίεση από ομοτίμους προς τους επαγγελματίες υγείας ώστε να επηρεαστούν ή να αναπροσαρμοστούν οι πρακτικές ελέγχου των λοιμώξεων ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ Ι Ε Κ Σ Κίνητρο Ικανότητα Ευκαιρία xvi Η διαδικασία. Ας ξεκινήσουμε! Οι επόμενες ενότητες του Συνοπτικού Οδηγού σάς καθοδηγούν στα πέντε στάδια της διαδικασίας TAP (βλ. Εικ. 5). Για κάθε στάδιο, προσφέρονται οι στόχοι, καθοδήγηση σχετικά με τις μεθόδους και τη διαδικασία, καθώς και μια σύνοψη των αποτελεσμάτων. Ενώ τα παρακάτω στάδια παρουσιάζονται γραμμικά, συνιστούμε να μεταβαίνετε από το ένα στο άλλο καθώς προχωράτε και μαθαίνετε περισσότερα. Δοκιμάστε και αμφισβητήστε τις παραδοχές και ελέγξτε εάν η αναπτυσσόμενη ή υλοποιούμενη παρέμβαση παραμένει σχετική με τις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Αυτή η διαδικασία δεν χρειάζεται να είναι πολύπλοκη ή χρονοβόρα. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν απλούστερες, ταχύτερες μέθοδοι ανάλογα με το πρόγραμμα και την υπό εξέταση παρέμβαση. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, είναι σημαντικό να αξιοποιηθούν οι εμπειρίες και η τεχνογνωσία όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την επεξεργασία του σχεδίου της παρέμβασης και την ενίσχυση της εφαρμοσιμότητας και της σκοπιμότητάς της. Ποιοι και πώς θα συμμετάσχουν εξαρτάται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Ενδεικτικά: z Συμβουλευτική ομάδα TAP: γνωμοδοτικό όργανο για το συνολικό σχεδιασμό που διασφαλίζει τη γενικότερη εναρμόνιση με τη διαδικασία TAP. z Υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων και διαχειριστές: συμμετέχουν στην υποστήριξη του έργου για την TAP, ώστε να επικαιροποιείται η ανάπτυξη της διαδικασίας TAP και οι πιθανές παρεμβάσεις, καθώς και να συζητείται η βιωσιμότητα και η κλιμάκωση. z Εκπρόσωποι στοχευμένων ομάδων: καλούνται να αναστοχαστούν κριτικά σχετικά με την εφαρμοσιμότητα και τη σκοπιμότητα της προτεινόμενης παρέμβασης. z Βασικά πρόσωπα που συμμετέχουν στην καθημερινή υλοποίηση της παρέμβασης: δραστηριοποιούνται ώστε να γεννηθεί ένα αίσθημα συνδημιουργίας του έργου, να οριστούν προσδοκίες και να διασφαλιστεί η καταλληλότητα της παρέμβασης. Θυμηθείτε: η διαδικασία έχει στόχο την ευελιξία, την προσαρμοστικότητα και τη βιωσιμότητα. xvii Εικ. 5. Η διαδικασία 3 3. Π ρο τε ρα ιο π οί η σ η : Π οι α εί να ι, κ α τά π ρο τε ρα ιό τη τα , η σ υ μ π ερ ιφ ορ ά π ου π ρέ π ει να α ντ ιμ ετ ω π ισ τε ί; Ό τα ν α π οτ υπ ω θο ύν ο ι νέ ες κ α ι οι υφ ισ τά μ εν ες π λη ρο φ ορ ίε ς, π ρο τε ρα ιο π οι ή σ τε μ ια σ υμ π ερ ιφ ορ ά , κα θώ ς κα ι το υς ε υν οϊ κο ύ ς κα ι α να σ τα λτ ικ ού ς π α ρά γο ντ ες σ το υς ο π οί ου ς χρ ει ά ζε τα ι να εσ τι α σ το ύμ ε. 5 5. Κ ά ντ ε το : Υ λο π οί η σ η κ α ι α ξι ολ όγ η σ η . Δο κι μ ά σ τε τ η ν π α ρέ μ β α σ η κ α ι π α ρα κο λο υ θή σ τε τ ον α ντ ίκ τυ π ό τη ς. Εξ ετ ά σ τε τ ο εν δε χό μ εν ο α να π ρο σ α ρμ ογ ή ς, κ α τά π ερ ίπ τω σ η . Εά ν α π οδ ώ σ ει , κ λι μ α κώ σ τε τ η ! 1 2 4 1. Δ έσ μ ευ σ η : Έ το ιμ οι Α υτ ό το σ τά δι ο α φ ορ ά τ ο σ χε δι α σ μ ό. Τι δ υν α τό τη τε ς υπ ά ρχ ου ν γι α τ η δι εξ α γω γή τ η ς δι α δι κα σ ία ς; Δ ια θέ τε τε τ ου ς κα τά λλ η λο υς π όρ ου ς γι α ν α ξ εκ ιν ή σ ετ ε; Σκ εφ τε ίτ ε το υς α νθ ρώ π ιν ου ς π όρ ου ς, τ ον χρ όν ο κα ι τα χ ρή μ α τα π ου ε ίν α ι α π α ρα ίτ η τα κ α ι δι α θέ σ ιμ α , π ρο το ύ α π οφ α σ ίσ ετ ε να π ρο χω ρή σ ετ ε κα ι να σ χε δι ά σ ετ ε τη δ ια δι κα σ ία σ α ς. 2. Α νά λυ σ η : Τ ι ή δη γν ω ρί ζο υ μ ε; Κ α τα νο εί τε τ ο δι κό σ α ς π λα ίσ ιο ; Π οι ο εί να ι το ζ ή τη μ α ή η σ υμ π ερ ιφ ορ ά π ου ε π ιθ υμ εί τε /χ ρε ιά ζε τα ι να α ντ ιμ ετ ω π ίσ ετ ε; Α υτ ή η φ ά σ η τ η ς α νά λυ σ η ς τη ς κα τά σ τα σ η ς θα σ ά ς β οη θή σ ει σ τη ν επ α νε ξέ τα σ η τ ω ν σ χε τι κώ ν δε δο μ έν ω ν κα ι τη ν επ ικ οι νω νί α μ ε το υς ε μ π λε κό μ εν ου ς φ ορ εί ς π ου σ τη σ υν έχ ει α θ α α π οτ υπ ώ σ ετ ε σ ε έν α σ ύν ολ ο ζη τη μ ά τω ν κα ι σ χε τι κώ ν σ υμ π ερ ιφ ορ ώ ν π ου π ρέ π ει ν α α ντ ιμ ετ ω π ισ το ύν . 4. Σ χε δι α σ μ ός : Α να π τύ ξτ ε τη σ τρ ατ η γι κή κα ι τι ς π α ρε μ β ά σ ει ς σ α ς. Π ρο σ δι ορ ίσ τε τ η σ υμ π ερ ιφ ορ ά π ου επ ιθ υμ εί τε ν α α ντ ιμ ετ ω π ίσ ετ ε, τ ου ς σ χε τι κο ύς α να σ τα λτ ικ ού ς κα ι ευ νο ϊκ ού ς π α ρά γο ντ ες , κ α θώ ς κα ι τι ς π ιθ α νέ ς π α ρε μ β ά σ ει ς π ου θ α μ π ορ ού σ α ν να εφ α ρμ οσ το ύν . Σ ε α υτ ό το σ η μ εί ο, τ ο π λα ίσ ιο B C W κ α ι το ε ργ α λε ίο C O M -Β σ ά ς β οη θο ύ ν να κα τα νο ή σ ετ ε τι ς σ υμ π ερ ιφ ορ ές π ου σ χε τί ζο ντ α ι μ ε τη ν A M R κ α ι να εξ ετ ά σ ετ ε τι ς δι α θέ σ ιμ ες εν α λλ α κτ ικ ές γ ια τ η ν α ντ ιμ ετ ώ π ισ ή το υς . Ί σ ω ς επ ιθ υμ εί τε ν α εν τά ξε τε α υτ ό το β ή μ α σ το ερ ευ νη τι κό σ α ς σ χέ δι ο. 1 2 1 2 3 4 5 Η διαδικασία TAP 21. Δέσμευση. Είστε έτοιμοι να ξεκινήσετε; Βήμα: Δέσμευση Αποτέλεσμα: Απόφαση για το κατά πόσο θα προχωρήσει το έργο, σύμφωνα με μια έκθεση αξιολόγησης TAP που περιλαμβάνει τους διαθέσιμους πόρους, το πλαίσιο, τον προϋπολογισμό και τους δείκτες της διαδικασίας Βήμα: Ανάλυση. Επανεξέταση δεδομένων και δέσμευση εμπλεκόμενων φορέων Αποτέλεσμα: Μια διεξοδική ανάλυση της κατάστασης με βάση την επανεξέταση των υφιστάμενων δεδομένων και γνώσεων Βήμα: Προτεραιοποίηση στοχευμένης συμπεριφοράς και πληθυσμιακής ομάδας Αποτέλεσμα: Επικύρωση στοχευμένης συμπεριφοράς, πληθυσμιακής ομάδας και ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων για την επίτευξη του στόχου Βήμα: Σχεδιασμός της παρέμβασής σας Αποτέλεσμα: Συμφωνία, σχεδιασμός και χρηματοδότηση παρέμβασης Βήμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση. Ώρα για δουλειά! Αποτέλεσμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση παρέμβασης Σκεφτείτε εάν είστε έτοιμοι να ξεκινήσετε τη διαδικασία TAP Παρακάτω παρέχονται οδηγίες σχετικά με τις μεθόδους και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθήσετε για τρία ζητήματα όταν εξετάζετε κατά πόσο είστε έτοιμοι να ξεκινήσετε τη διαδικασία TAP: A) Σκεφτείτε ο καθένας μόνος του μία ή περισσότερες μείζονες προκλήσεις στο δικό σας πλαίσιο, σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο· B) Εξετάστε ποιοι ανθρώπινοι και χρηματοοικονομικοί πόροι διατίθενται και Γ) Ξεκινήστε να αναπτύσσετε το σχέδιο ενός έργου TAP. Στόχοι: Στάδιο 1 z Οργανώστε συζητήσεις για το κατά πόσο η διαδικασία TAP είναι η σωστή προσέγγιση για να αντιμετωπιστεί η συμπεριφορά που επιθυμείτε να διερευνήσετε. z Εξασφαλίστε την υποστήριξη των εμπλεκόμενων φορέων, επιβεβαιώνοντας ότι είναι η κατάλληλη στιγμή και ότι διατίθενται οι απαραίτητοι ανθρώπινοι και χρηματοοικονομικοί πόροι για τη συνέχιση του έργου. Σημείωση: Δεν πρόκειται για τη φάση κατά την οποία θα προσδιοριστεί με ακρίβεια το πρόβλημα, η στοχευμένη ομάδα ή οι στοχευμένες παρεμβάσεις, αλλά είναι η στιγμή για να προετοιμάσετε τις δομές του προγράμματος, να συγκροτήσετε την ομάδα και να δημιουργήστε ένα κλίμα ενθουσιασμού για τη συνέχεια. 1.A) Σκεφτείτε ποιες είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις Μπορεί να έχετε ήδη μια ιδέα για τις λεπτομερείς συμπεριφορικές προκλήσεις που επιθυμείτε να αντιμετωπίσετε ή μπορεί να μην ξέρετε από πού να ξεκινήσετε. Σε κάθε περίπτωση, η διεξοδική επανεξέταση της τρέχουσας κατάστασης AMR θα σάς βοηθήσει να προλειάνετε το έδαφος για ολόκληρη τη διαδικασία TAP. Ανάλογα με τις ανάγκες σας ως Κράτος-Μέλος, αυτή η επανεξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί: 3 z σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο, προκειμένου να αποκτηθεί μια γενικότερη κατανόηση των τάσεων στην AMR ή z σε μια συγκεκριμένη περιοχή της χώρας ή έναν υποπληθυσμό υψηλού κινδύνου ή υψηλής προτεραιότητας ως προς την εμφάνιση AMR, ώστε να εξεταστούν ζητήματα που αφορούν τον εν λόγω πληθυσμό. Με βάση αυτή την επανεξέταση, μπορείτε να: z Πραγματοποιήστε μια προκαταρκτική ανάλυση με βάση τις αναγνωρισμένες προκλήσεις σχετικά με την AMR· z Εξετάσετε τα δυνατά και τα αδύναμα σημεία, τις ευκαιρίες και τις απειλές στις τρέχουσες πρακτικές που σχετίζονται με την καταπολέμηση της AMR σε εθνικό ή υποεθνικό επίπεδο· z Προσδιορίσετε σημαντικούς εμπλεκόμενους φορείς και πιθανές παρεμβάσεις· z Προσδιορίσετε τις βασικές προκλήσεις ως προς τη μείωση της εξάπλωσης και του ρυθμού της AMR και τη μετατροπή αυτών των προκλήσεων σε στρατηγικές προτεραιότητες και z Αναγνωρίσετε πού εντοπίζονται τα ελλείμματα ενημέρωσης σχετικά με το πρόβλημα ή το ζήτημα και να σχεδιάσετε μια πρόσθετη έρευνα που μπορεί να εφαρμοστεί στην παρέμβαση. Μέθοδοι Διαβάστε την παρακάτω ενότητα με τίτλο «διαδικασία» και απαντήστε στις ερωτήσεις· χρησιμοποιήστε τα Εργαλεία 1.1 και 1.2 της Άσκησης Σκεφτείτε ποιες είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις στην Εργαλειοθήκη TAP. Αυτό θα σάς βοηθήσει να προτεραιοποιήσετε τα σημαντικότερα προβλήματα που σχετίζονται με την AMR και τα οποία καλείστε να επιλύσετε στο πλαίσιο του δικού σας έργου TAP. Διαδικασία Για να εξετάσετε τις σημαντικές προκλήσεις στο δικό σας πλαίσιο, θέστε στον εαυτό σας τις παρακάτω ερωτήσεις. z Ποιες είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις σε σχέση με την καταπολέμηση της AMR σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο; Κατά πόσο είναι αυτά τα θέματα επίκαιρα ή επείγοντα; Γιατί; z Υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα, πληθυσμοί ή συμπεριφορές που είναι κρίσιμα για το έργο σας για την καταπολέμηση της AMR; Πού συναντώνται; Από πού προέρχονται; Και ποιες είναι οι σχετικές συμπεριφορές που θα θέλατε να διερευνήσετε περαιτέρω; Κάνετε κάποια υπόθεση ή έχετε στοιχεία για να εξηγήσετε την κατάσταση; z Τι προσδοκάτε να επιτύχετε μέσα από τη διαδικασία TAP; Είναι η διαδικασία TAP η σωστή διαδικασία; z Τι γνωρίζετε ήδη για το θέμα, τον πληθυσμό ή τη στοχευμένη συμπεριφορά; Υποστηρίζεται η γνώση σας από δεδομένα ή πρόκειται για δική σας υπόθεση; z Ποιοι είναι οι βασικοί εμπλεκόμενοι φορείς (εμπειρογνώμονες, συμβουλευτική ομάδα, ομάδα εργασίας); Έχετε την υποστήριξή τους για τη διεξαγωγή έρευνας; Υπάρχει ευρύτερη πολιτική δυναμική και υποστήριξη για ένα έργο TAP; 4Αποτέλεσμα Απαντώντας στις παραπάνω ερωτήσεις και χρησιμοποιώντας τα Εργαλεία 1.1 και 1.2 της Εργαλειοθήκης, θα πρέπει να έχετε έναν κατάλογο με προτεραιοποιημένα ζητήματα που σχετίζονται με την AMR στο δικό σας πλαίσιο και τα οποία θα θέλατε να αντιμετωπίσετε, καθώς και λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το ποιον να εμπλέξετε. 1.B) Ποιους πόρους διαθέτετε; Η διαδικασία TAP προϋποθέτει την επένδυση χρόνου, ανθρώπινων και χρηματοοικονομικών πόρων. Για να αξιολογήσετε κατά πόσο είναι σκόπιμη η διαδικασία TAP στο δικό σας πλαίσιο, καταγράψτε τους διαθέσιμους πόρους. Αντισταθείτε στον πειρασμό να κάνετε πάρα πολλά σε πολύ λίγο χρόνο. Ξεκινήστε από μικρότερους στόχους, ενσωματώστε τα διδάγματα που έχετε αποκομίσει και, στη συνέχεια, κλιμακώστε. Παρακάτω παρατίθεται ένα σύνολο ερωτήσεων που πρέπει να κάνετε στον εαυτό σας προτού ξεκινήσετε μια διαδικασία TAP σε πλήρη κλίμακα. Μέθοδοι Για να αποκτήσετε μια ιδέα για τους διαθέσιμους πόρους, πραγματοποιήστε συναντήσεις και εσωτερικές συζητήσεις ανάμεσα στους βασικούς εμπλεκόμενους φορείς. Σε αυτούς ενδεχομένως περιλαμβάνονται: το Υπουργείο Υγείας, το Γραφείο Χώρας του ΠΟΥ, οι συμβουλευτικές ομάδες AMR ή λοιποί εταίροι για την παροχή των υπηρεσιών που σχετίζονται με την AMR. Χρησιμοποιήστε τα εργαλεία στις Ασκήσεις Προτεινόμενα προφίλ εμπλεκόμενων φορέων με τους οποίους θα διαβουλευθείτε και οι οποίοι θα συμμετέχουν ενεργά στην ομάδα εργασίας TAP και Θέματα προϋπολογισμού για τη διαδικασία TAP στην Εργαλειοθήκη TAP. Διαδικασία Χρησιμοποιήστε τις παρακάτω ερωτήσεις και τα εργαλεία της Εργαλειοθήκης TAP για να προσδιορίσετε τους διαθέσιμους πόρους. z Άνθρωποι: (ανθρώπινοι πόροι). Τι χρειάζεστε; Σκεφτείτε, για παράδειγμα, την καθημερινή εργασία ή τυχόν ειδικούς ή συμβούλους που μπορεί να χρειαστείτε. » Βλ. τα Εργαλεία 1.3–1.5 στην Άσκηση Προτεινόμενα προφίλ εμπλεκόμενων φορέων με τους οποίους θα διαβουλευθείτε και οι οποίοι θα συμμετέχουν ενεργά στην ομάδα εργασίας TAP στην Εργαλειοθήκη TAP, τα οποία προσφέρουν μερικές ιδέες σχετικά με τους εμπλεκόμενους φορείς με τους οποίους θα διαβουλευθείτε. z Χρήματα: (χρηματοοικονομικοί πόροι). Πόσο πιστεύετε ότι θα κοστίσει; Υπάρχει χρηματοδότηση; Θα χρειαστείτε περισσότερα; » Βλ. Εργαλείο 1.6 στην Άσκηση Θέματα προϋπολογισμού για τη διαδικασία TAP στην Εργαλειοθήκη TAP σχετικά με τα θέματα προϋπολογισμού για τη διαδικασία TAP. z Χρόνος: Πόσο χρόνο θα χρειαστείτε; Θυμηθείτε ότι ο χρόνος που μπορεί να χρειαστεί για το σχεδιασμό και την εφαρμογή μιας διαδικασίας TAP ποικίλλει ανάλογα με το προς αντιμετώπιση ζήτημα, το πλαίσιο και την ποσότητα των διαθέσιμων πόρων (συμπεριλαμβανομένης της διαθεσιμότητας ειδικευμένων ανθρώπινων πόρων). Ορισμένες χώρες ενδέχεται να έχουν ήδη διεξαγάγει κάποια έρευνα και μπορεί να επιθυμούν να προχωρήσουν απευθείας στον σχεδιασμό της παρέμβασης, ενώ άλλες χώρες μπορεί να επιθυμούν να επικεντρωθούν περισσότερο σε πιο πρώιμα στάδια της ανάπτυξης ικανοτήτων, την ενεργή συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων και την περαιτέρω έρευνα. Αποτέλεσμα Χρησιμοποιώντας τα παραπάνω εργαλεία και ασκήσεις, όταν ολοκληρώσετε αυτό το στάδιο, θα έχετε κατανοήσει τους πόρους που απαιτούνται και είναι διαθέσιμοι για την πραγματοποίηση ενός έργου TAP. 5 1.Γ) Ξεκινήστε να καταρτίζετε το σχέδιο σας Σε αυτό το σημείο της διαδικασίας TAP, διαθέτετε πλέον αρκετές πληροφορίες για να ξεκινήσετε την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου έργου TAP για το δικό σας πλαίσιο. Αρχικά, θα χρειαστεί να καταρτίσετε το σχέδιο ενός έργου TAP (σχέδιο TAP), με αφετηρία τη σύνταξη μιας Έκθεσης Αξιολόγησης TAP. Η Έκθεση Αξιολόγησης TAP πρέπει να περιλαμβάνει το έργο, το χρονοδιάγραμμα, τον προϋπολογισμό, τις δυνατότητες χρηματοδότησης, καθώς και τους βασικούς ρόλους και τις βασικές αρμοδιότητες. Οι παρακάτω επικεφαλίδες περιγράφουν συνοπτικά τη διάρθρωση ενός σχεδίου TAP. Μέθοδοι Η ομάδα εργασίας TAP θα καταρτίσει το σχέδιο TAP μέσα από συναντήσεις και εσωτερικές συζητήσεις. Στο πλαίσιο της διαδικασίας σχεδιασμού, μπορεί να αποφασίσετε να προσεγγίσετε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, συμβούλους, εταίρους ή λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς, κατά περίπτωση. Διαδικασία Ακολουθούν τα βήματα για την ανάπτυξη του σχεδίου TAP: 1. Σκεφτείτε τους βασικούς εμπλεκόμενους φορείς και συγκροτήστε την ομάδα εργασίας TAP. Το ποιοι είναι οι σχετικοί εμπλεκόμενοι φορείς, καθώς και το πώς θα τους κάνετε να εμπλακούν περισσότερο, εξαρτάται από το πλαίσιο. Κάποιοι θα συμμετέχουν ενεργά στην ομάδα εργασίας TAP, ενώ με άλλους θα υπάρξει διαβούλευση μόνο κατά τη διάρκεια εργαστηρίων ή συνεντεύξεων. Σκεφτείτε τα παρακάτω: z Ποιους χρειάζεται να συμπεριλάβετε στην ομάδα; » Προσδιορίστε τις δεξιότητες και την ειδίκευση που απαιτούνται. » Καθορίστε ποιος θα ηγηθεί και προσδιορίστε τους ρόλους των υπόλοιπων μελών. » Σκεφτείτε ποιους επιπλέον εμπλεκόμενους φορείς, συμβούλους ή εμπειρογνώμονες μπορεί να συμπεριλάβετε (π.χ. εμπειρογνώμονες, ερευνητές, διαμορφωτές κοινής γνώμης, εργαζομένους στον τομέα της υγείας, οργανώσεις τοπικής κοινότητας, ιδρύματα). » Βλ. τα Εργαλεία 1.3–1.5 στην Άσκηση Προτεινόμενα προφίλ εμπλεκόμενων φορέων με τους οποίους θα διαβουλευθείτε και οι οποίοι θα συμμετέχουν ενεργά στην ομάδα εργασίας TAP στην Εργαλειοθήκη TAP, τα οποία προσφέρουν μερικές ιδέες σχετικά με τους εμπλεκόμενους φορείς με τους οποίους θα διαβουλευθείτε. z Συμφωνήστε πώς θα συντονίζονται οι δραστηριότητες της ομάδας. z Σκεφθείτε κατά πόσο η ομάδα εργασίας TAP θεωρείται αντιπροσωπευτική της κοινότητας που επιδεικνύει τη συμπεριφορά που επιθυμείτε να αλλάξετε. z Αποσαφηνίστε τις προσδοκίες και αναπτύξτε τους όρους της εντολής για μία ή περισσότερες ομάδες. » Βλ. Εργαλείο 1.8 στην Εργαλειοθήκη TAP για ένα πρότυπο με τους όρους της εντολής για την εθνική ομάδα εργασίας TAP. Στο Εργαλείο 1.4 στην Εργαλειοθήκη παρατίθεται μια προτεινόμενη δομή διακυβέρνησης που ίσως είναι χρήσιμο να ληφθεί υπόψη. Ανάλογα με την επιλεγμένη συμπεριφορά, τους διαθέσιμους πόρους και το πλαίσιο, ενδέχεται να μη χρειαστείτε όλες τις ομάδες που αναφέρονται στο εργαλείο. 6Η πραγματική αλλαγή της συμπεριφοράς μπορεί να χρειαστεί χρόνια, γι’ αυτό να έχετε το νου σας για τυχόν ευκαιρίες που μπορεί να προκύψουν και να ωθήσουν τους ανθρώπους προς την επιθυμητή συμπεριφορά, ενώ συνεχίζετε να εργάζεστε για μια πιο θεμελιώδη αλλαγή. 2. Χρονοδιάγραμμα: Αυτό θα πρέπει να αναπροσαρμοστεί σύμφωνα με τις ανάγκες σας. Ο χρόνος που θα χρειαστεί για το σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός έργου TAP ποικίλλει ανάλογα με το ζήτημα, το πλαίσιο, τους διαθέσιμους πόρους και τα διαθέσιμα στοιχεία. Ενώ ο σχεδιασμός και η πραγματοποίηση των αρχικών φάσεων μπορεί να ολοκληρωθούν αρκετά γρήγορα, για την αρχική φάση του σχεδιασμού και της υλοποίησης μπορεί να απαιτηθεί περισσότερος χρόνος εάν απαιτείται έρευνα. Ωστόσο, η διαδικασία TAP είναι μια ευέλικτη διαδικασία. Επομένως, ίσως είναι εύλογο να εξετάσετε το ενδεχόμενο να ξεκινήσετε με ένα βραχύτερο, μικρότερο, στοχευμένο έργο που θα μπορούσε έπειτα να κλιμακωθεί. Όταν διατίθενται ειδικευμένο προσωπικό, δεδομένα και χρηματοδότηση, ο σχεδιασμός ενός εντατικού έργου TAP μπορεί να είναι ζήτημα μόλις μερικών εβδομάδων. Στον Πίνακα 2 παρατίθενται ορισμένες εκτιμήσεις σχετικά με το χρόνο που ενδεχομένως χρειάζεται για το σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός έργου TAP. Πίνακας 2. Εκτιμώμενοι χρόνοι για τις φάσεις της διαδικασίας TAP Στάδιο Εκτιμώμενος χρόνος (μήνες) Δέσμευση – Έτοιμοι; 2–6 Ανάλυση: – Τι ήδη γνωρίζετε; 3–12 Προτεραιοποίηση – Ποιοι είναι, κατά προτεραιότητα, η συμπεριφορά, καθώς και οι ευνοϊκοί και ανασταλτικοί παράγοντες που πρέπει να αντιμετωπίσουμε; 3–12 Σχεδιασμός – Αναπτύξτε τη στρατηγική και τις παρεμβάσεις σας 1–6 Πραγματοποίηση – Υλοποίηση και αξιολόγηση 6–18 7Πολλές αποφάσεις θα πρέπει να ληφθούν γρήγορα και με βάση περιορισμένες πληροφορίες και δεδομένα. Τα εργαλεία που παρουσιάζονται στον οδηγό μπορεί να χρησιμεύουν ως και στις περιπτώσεις που δεν έχουν ακόμη καλυφθεί τα ελλείμματα στην ενημέρωση ή την έρευνα. Όταν επεξεργάζεστε ένα χρονοδιάγραμμα, είναι σημαντικό να σκέφτεστε ποιες επιπλέον πληροφορίες είναι απαραίτητες για τη λήψη αποφάσεων ή για να διασφαλίζεται η εποικοδομητική συζήτηση σχετικά με τις εναλλακτικές επιλογές. 3. Προϋπολογισμός: Το κόστος εξαρτάται από το πλαίσιο και το υπό διερεύνηση ζήτημα. Κατά την αξιολόγηση της διαθεσιμότητας των απαραίτητων χρηματοοικονομικών πόρων, η ομάδα εργασίας TAP πρέπει να λάβει υπόψη: α) Αυτή καθαυτή τη διαδικασία TAP β) Το μέλλον και τη συνεχή υλοποίηση μιας παρέμβασης. Βλ. Εργαλείο 1.6 στην Εργαλειοθήκη TAP για πιθανά στοιχεία κόστους που σχετίζονται με μια διαδικασία TAP. 4. Ορόσημα: Προσδιορίστε τους δείκτες της διαδικασίας οι οποίοι συμβάλλουν στην επίτευξη των επιθυμητών εκβάσεων. Η χρήση δεικτών της διαδικασίας σάς επιτρέπει να παρακολουθείτε την πρόοδο σε σχέση με τις επιθυμητές εκβάσεις. Βλ. Εργαλείο 1.7 στην Εργαλειοθήκη TAP για ένα πρότυπο πλαίσιο παρακολούθησης της διαδικασίας. Αποτέλεσμα: Έκθεση αξιολόγησης TAP με συστάσεις για κάθε ενότητα ως προς το εάν θα υπάρξει συνέχεια. Η σύνταξη της Έκθεσης Αξιολόγησης TAP μπορεί να ολοκληρωθεί από έναν σύμβουλο του ΠΟΥ ή κάποιο μέλος της ομάδας εργασίας TAP. Η έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνει μια σύνοψη για κάθε θέμα προς εξέταση (πλαίσιο, διαθέσιμοι πόροι, ορόσημα, ανθρώπινοι πόροι, προϋπολογισμός και δείκτες διαδικασίας), καθώς και σαφείς συστάσεις για το κατά πόσο πρέπει να ξεκινήσει κάποιο έργο TAP. Προσέξτε ότι ενδέχεται να χρειαστεί να επανεξετάσετε την εν λόγω Έκθεση Αξιολόγησης TAP αφού συγκεντρώσετε τα δεδομένα για να ορίσετε καλύτερα τη στοχευμένη συμπεριφορά, τη στοχευμένη ομάδα ή άλλους παράγοντες που σχετίζονται με τη διαδικασία TAP. Στο επόμενο στάδιο, «Ανάλυση», ενδέχεται να αποκαλυφθούν ελλείμματα γνώσεων που δεν καθιστούν δυνατή την επαρκή πλαισίωση του σκοπού και των στόχων της έρευνας. Μην ανησυχείτε. Η ύπαρξη ή έλλειψη γνώσεων μπορεί να συντελέσει στην πλαισίωση της ανάλυσης και τον ακριβέστερο προσδιορισμό του προβλήματος σε μεταγενέστερες φάσεις. 82. Ανάλυση. Τι νομίζετε ότι ήδη γνωρίζετε; Βήμα: Δέσμευση Αποτέλεσμα: Απόφαση για το κατά πόσο θα προχωρήσει το έργο, σύμφωνα με μια έκθεση αξιολόγησης TAP που περιλαμβάνει τους διαθέσιμους πόρους, το πλαίσιο, τον προϋπολογισμό και τους δείκτες της διαδικασίας Βήμα: Ανάλυση. Επανεξέταση δεδομένων και δέσμευση εμπλεκόμενων φορέων Αποτέλεσμα: Μια διεξοδική ανάλυση της κατάστασης με βάση την επανεξέταση των υφιστάμενων δεδομένων και γνώσεων Βήμα: Προτεραιοποίηση στοχευμένης συμπεριφοράς και πληθυσμιακής ομάδας Αποτέλεσμα: Επικύρωση στοχευμένης συμπεριφοράς, πληθυσμιακής ομάδας και ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων για την επίτευξη του στόχου Βήμα: Σχεδιασμός της παρέμβασής σας Αποτέλεσμα: Συμφωνία, σχεδιασμός και χρηματοδότηση παρέμβασης Βήμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση. Ώρα για δουλειά! Αποτέλεσμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση παρέμβασης Στηριχτείτε σε όσα ήδη γνωρίζετε σχετικά με την πρόκληση z Κατόπιν της εργασίας στο Στάδιο 1, επανεξετάστε τα υφιστάμενα δεδομένα και στοιχεία ώστε να αποκτήσετε μια βασική αντίληψη της κατάστασης εφαρμόζοντας τις παρακάτω μεθόδους. Στόχοι: Στάδιο 2 z Αποκτήστε μία σε βάθος κατανόηση του προβλήματος που επιχειρείτε να αντιμετωπίσετε αξιοποιώντας: » την επισκόπηση των υφιστάμενων δεδομένων γι την AMR στη χώρα και σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες και » τη συνεισφορά και την υποστήριξη των εμπλεκόμενων φορέων για τη διεξαγωγή της ανάλυσης της κατάστασης και για να ενισχυθεί η ανάληψη της ευθύνης από εκείνους, καθώς και η υποστήριξή τους προς τη διαδικασία TAP. 2.A) Τι ήδη γνωρίζετε; Μέθοδοι Τα παρακάτω αντιπροσωπεύουν ορισμένες πιθανές μεθόδους: z ενδελεχής έλεγχος και βιβλιογραφική αναζήτηση υφιστάμενων δεδομένων, κατευθυντήριων οδηγιών και μελετών z συναντήσεις Ομάδας Εργασίας TAP z εργαστήριο(α), συζητήσεις ή συνεντεύξεις με εμπλεκόμενους φορείς z τεκμηρίωση της διαδικασίας μέσω από τη σύνταξη μιας έκθεσης για την ανάλυση της κατάστασης. 9Για τον ενδελεχή έλεγχο και την βιβλιογραφική αναζήτηση υφιστάμενων δεδομένων, κατευθυντήριων οδηγιών και μελετών, στις πηγές δεδομένων θα μπορούσαν να συμπεριλαμβάνονται εθνικά, υποεθνικά ή περιφερειακά δεδομένα για την AMR. Αυτά μπορεί να συμπεριλαμβάνουν: δεδομένα επιτήρησης νόσων· δεδομένα για τη συνταγογράφηση αντιβιοτικών· έλεγχοι χορήγησης και ευαισθησίας· έρευνες σχετικά με την ευαισθητοποίηση και τις απόψεις του πληθυσμού· εθνικές, υποεθνικές ή περιφερειακές κατευθυντήριες οδηγίες και στρατηγικές· κάλυψη σε παραδοσιακά μέσα και μέσα κοινωνικής δικτύωσης και άρθρα αξιολογούμενα από ομοτίμους. Ένας διεξοδικότερος κατάλογος πηγών δεδομένων και πληροφόρησης διατίθεται στο Εργαλείο 2.1 στην Εργαλειοθήκη TAP. Διαδικασία Επανεξετάστε τα υφιστάμενα δεδομένα και στοιχεία ώστε να αποκτήσετε μια αρχική αντίληψη της κατάστασης. Τα παρακάτω αποτελούν πιθανά κατευθυντήρια ερωτήματα. z Ποιο είναι το μέγεθος του προβλήματος AMR (π.χ. επιπολασμός AMR στη χώρα); Ποια είναι τα μοντέλα κατανάλωσης αντιμικροβιακών φαρμάκων στη χώρα; Πώς αποκτά κανείς πρόσβαση στα αντιμικροβιακά φάρμακα σήμερα; z Ποιες είναι οι υφιστάμενες κατευθυντήριες οδηγίες και κανονισμοί και κατά πόσο τηρούνται; Ποιο είναι το πολιτικό κλίμα όσον αφορά την καταπολέμηση της AMR; z Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι εμπλεκόμενοι φορείς που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις συμπεριφορές σε σχέση με την AMR; Ποιους θα μπορούσατε να εμπλέξετε; Ποιος είναι ο ρόλος τους; z Σε αυτά τα ερωτήματα σάς βοηθά να απαντήσετε το Εργαλείο 2.3 για τη Χαρτογράφηση των Εμπλεκόμενων Φορέων στην Εργαλειοθήκη TAP. z Ποιοι είναι οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί ευνοϊκοί παράγοντες, ποιες είναι οι πληθυσμιακές μεταβολές και οι παράγοντες του τρόπου ζωής που επηρεάζουν αυτά τα ζητήματα; Πώς γίνεται η επικοινωνία σχετικά με τα ζητήματα της AMR; Τι γνωρίζουν διάφορες πληθυσμιακές ομάδες για την AMR; » Προσέξτε ιδιαίτερα τους κοινωνικούς προσδιοριστές και τυχόν διαφορές στις συμπεριφορικές πρακτικές ανάλογα με το εισόδημα, το φύλο, την εθνοτική και γεωγραφική ομάδα. » Στην ολοκλήρωση αυτού του βήματος σάς βοηθά το Εργαλείο 2.2 στην Εργαλειοθήκη TAP, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται ερωτήσεις που καθοδηγούν την επανεξέταση των δεδομένων. Όταν επανεξετάσετε τα υφιστάμενα δεδομένα, πραγματοποιήστε ένα ή περισσότερα εργαστήρια, συζητήσεις ή/και συνεντεύξεις με τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να επαληθεύσετε τα στοιχεία και να διασταυρώσετε τα ευρήματα από την ανάλυση των δεδομένων. z Βλ. Εργαλείο 2.4 στην Εργαλειοθήκη TAP για μεθόδους που σάς χρησιμεύουν στη διεξαγωγή ενός εργαστηρίου με τους βασικούς εμπλεκόμενους φορείς. 10 Αποτέλεσμα: Έκθεση ανάλυσης της κατάστασης Με βάση τις συζητήσεις, τις ασκήσεις και τη συλλογή στοιχείων, παρουσιάστε με συνέπεια τα βασικά ευρήματα. Η μορφή ενδέχεται να ποικίλλει, αλλά σε αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται τα παρακάτω στοιχεία. z Εισαγωγή στο πεδίο εστίασης. Ενδεικτικά παραδείγματα: » δεδομένα και δραστηριότητες επιτήρησης AMR σε εθνικό, υποεθνικό ή τοπικό νοσοκομειακό επίπεδο » πρόληψη και έλεγχος λοιμώξεων » συνταγογράφηση αντιβιοτικών σε επίπεδο πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας ή τριτοβάθμιας φροντίδας » πρακτικές χορήγησης αντιβιοτικών (μέσω φαρμακείου ή online πώλησης) » πρακτικές κατανάλωσης αντιβιοτικών σε ομάδες υψηλού κινδύνου » έλεγχος ευαισθησίας στα αντιβιοτικά » ευαισθητοποίηση και απόψεις πληθυσμού σχετικά με την AMR. z Η πραγματικότητα στη χώρα z Σύνοψη βασικών ευρημάτων από την επανεξέταση z Χαρτογράφηση εμπλεκόμενων φορέων z Συστάσεις σχετικά με την κάλυψη των κενών. Όταν αποκτήσετε μια καλύτερη αντίληψη του προβλήματος που επιχειρείτε να αντιμετωπίσετε μέσα από αυτή την ανάλυση, ίσως είναι σημαντικό να επανεξετάσετε την Αξιολόγηση Δυνατοτήτων από το Στάδιο 1, ώστε να αξιολογήσετε κατά πόσο εξακολουθούν να είναι σκόπιμες οι επενδύσεις για τη διαδικασία TAP (χρόνος, ανθρώπινοι πόροι και κονδύλια). 11 12 3. Προτεραιοποίηση. Προσδιορίστε τις στοχευμένες συμπεριφορές και ομάδες Ορισμός και προτεραιοποίηση του προβλήματος για το σχεδιασμό της παρέμβασης: Στο τρίτο στάδιο, θα ξεκινήσετε να ορίζετε τις παραμέτρους του έργου TAP. Θα: A) Παρουσιάσετε τα ευρήματα, θα προσδιορίσετε μία η περισσότερες προτεραιοποιημένες συμπεριφορές και έναν ή περισσότερους στοχευμένους πληθυσμούς και θα εξετάσετε την τυχόν ύπαρξη περαιτέρω ερευνητικών αναγκών. B) Σχεδιάσετε την έρευνα για την κατανόηση και την προτεραιοποίηση μίας ή περισσότερων στοχευμένων συμπεριφορών. Γ) Πραγματοποιήσετε έρευνα και θα συνοψίσετε τα ευρήματα. Στόχοι: Στάδιο 3 z Ενοποιήστε και αξιοποιήστε τις πληροφορίες από την ανάλυση της κατάστασης και τις διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς ώστε: » να ορίσετε το πρόβλημα, μία ή περισσότερες στοχευμένες συμπεριφορές και πληθυσμιακές ομάδες που θα εξεταστούν στο πλαίσιο του έργου TAP και » να αναγνωρίσετε εάν απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την καλύτερη κατανόηση του προβλήματος. z Πραγματοποιήστε περαιτέρω έρευνα (εάν απαιτείται) για να ορίσετε με περισσότερη σαφήνεια το πρόβλημα. Σε αυτό το στάδιο, προκειμένου να μπορέσετε να αναγνωρίσετε τις συμπεριφορές και τους τρόπους επιρροής τους, εφαρμόστε το BCW και το μοντέλο COM-Β. Η Εργαλειοθήκη περιέχει εργαλεία που θα σάς χρησιμεύσουν. Βήμα: Δέσμευση Αποτέλεσμα: Απόφαση για το κατά πόσο θα προχωρήσει το έργο, σύμφωνα με μια έκθεση αξιολόγησης TAP που περιλαμβάνει τους διαθέσιμους πόρους, το πλαίσιο, τον προϋπολογισμό και τους δείκτες της διαδικασίας Βήμα: Ανάλυση. Επανεξέταση δεδομένων και δέσμευση εμπλεκόμενων φορέων Αποτέλεσμα: Μια διεξοδική ανάλυση της κατάστασης με βάση την επανεξέταση των υφιστάμενων δεδομένων και γνώσεων Βήμα: Προτεραιοποίηση στοχευμένης συμπεριφοράς και πληθυσμιακής ομάδας Αποτέλεσμα: Επικύρωση στοχευμένης συμπεριφοράς, πληθυσμιακής ομάδας και ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων για την επίτευξη του στόχου Βήμα: Σχεδιασμός της παρέμβασής σας Αποτέλεσμα: Συμφωνία, σχεδιασμός και χρηματοδότηση παρέμβασης Βήμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση. Ώρα για δουλειά! Αποτέλεσμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση παρέμβασης 13 3.A) Παρουσίαση ευρημάτων και προσδιορισμός στοχευμένων συμπεριφορών/πληθυσμών Μέθοδοι z Εμπλέξτε την ομάδα εργασίας TAP και διαβουλευθείτε με αυτή. z Οργανώστε ένα μονοήμερο ή διήμερο εργαστήριο συμπεριλαμβάνοντας επιπρόσθετους εμπλεκόμενους φορείς, οι οποίοι ενδεχομένως δεν αποτελούν μέρος της ομάδας εργασίας. Διαδικασία Πρώτα θα παρουσιάσετε στην ομάδα εργασίας TAP τα ευρήματά σας από την ανάλυση της κατάστασης, στα οποία θα συμπεριλαμβάνεται μια σύνοψη των δεδομένων και τυχόν προκαταρκτικών συμπερασμάτων σχετικά με τις στοχευμένες συμπεριφορές, τα ελλείμματα γνώσεων ή τις ερευνητικές προτεραιότητες. Έπειτα, και με βάση τις υφιστάμενες γνώσεις και τα δεδομένα, θα συνεργαστείτε με την ομάδα εργασίας TAP ώστε να ορίσετε το πρόβλημα που πρόκειται να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του έργου TAP. Προς τούτο, αξιοποιήστε τις ερωτήσεις που περιλαμβάνονται στον Πίνακα 3 και χρησιμοποιήστε τα εργαλεία των ασκήσεων: Ορισμός προβλήματος με όρους συμπεριφοράς, Χαρτογράφηση συμπεριφορών και Προτεραιοποίηση στοχευμένων συμπεριφορών και αναγνώριση στοχευμένων ομάδων στην Εργαλειοθήκη TAP. Πίνακας 3. Χρήσιμες ερωτήσεις και ενέργειες για τον ορισμό του προβλήματος Ενέργεια Υποερωτήματα/υποενέργειες Συνοψίστε τα διδάγματα από την ανάλυση της κατάστασης z Ποια είναι τα ελλείμματα γνώσεων ή οι συμπεριφορές που πρέπει να αντιμετωπιστούν; z Συμφωνεί η ομάδα σε 1-2 σαφή ελλείμματα ή συμπεριφορές που πρέπει να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του έργου TAP; Ορίστε τη στοχευμένη συμπεριφορά και τη στοχευμένη ομάδα z Επιβεβαιώστε ότι υπάρχει μια σαφής συμπεριφορά προς αντιμετώπιση μέσα από τη διαδικασία TAP. z Επιβεβαιώστε ότι υπάρχει μια σαφής στοχευμένη πληθυσμιακή ομάδα. Εξετάστε το σενάριο αλλαγής συμπεριφοράς z Πραγματοποιούνται αυτή τη στιγμή τυχόν παρεμβάσεις για την αλλαγή συμπεριφοράς; z Είναι απαραίτητη η αναπροσαρμογή μιας παρέμβασης που ήδη χρησιμοποιείται; 14 Ενέργεια Υποερωτήματα/υποενέργειες Ορίστε το πρόβλημα με όρους συμπεριφοράς και επιλέξτε μία ή περισσότερες συμπεριφορές και στοχευμένες ομάδες στις οποίες θα εστιάσετε z Ποια(ες) είναι οι συμπεριφορά(ες); » Να θυμάστε: Παρά το ότι μπορεί να επιλέξετε μόνο μία συμπεριφορά που σχετίζεται με την AMR, ενδεχομένως υπάρχουν διάφορες στοχευμένες ομάδες που επιδεικνύουν αυτή τη συμπεριφορά ή σχετικές συμπεριφορές. Ίσως χρειαστεί να εξετάσετε κάθε συμπεριφορά ξεχωριστά. z Ποιος επιδεικνύει τη(τις) συμπεριφορά(ες); z Πού συναντάται/συναντώνται αυτού του είδους η(οι) συμπεριφορά(ες); z Καταρτίστε έναν εννοιολογικό χάρτη μίας ή περισσότερων συμπεριφορών ώστε να συμβάλλετε στη συστηματοποίηση των πληροφοριών και την ενημέρωση του σχεδιασμού τυχόν περαιτέρω ανάλυσης (βλ. Εργαλείο 3.2 στην Εργαλειοθήκη). Αμφισβητήστε τυχόν παραδοχές και διερωτηθείτε τι θα μπορούσε να στέκεται εμπόδιο στην αλλαγή της συμπεριφοράς. z Εξετάστε κάθε συμπεριφορά και αξιολογήστε τα παρακάτω κριτήρια ανάλυσης (βλ. Εργαλείο 3.3 στην Εργαλειοθήκη): » Αντίκτυπος – ποιος είναι ο δυνητικός αντίκτυπος από την αντιμε- τώπιση της συμπεριφοράς; Πόσος χρόνος θα χρειαζόταν; » Δυνατότητα αλλαγής– Πόσο πιθανό είναι να μπορεί να αλλάξει η συμπεριφορά;Σκεφτείτε ποια ενδέχεται να είναι η βελτιωμένη έκβα- ση. » Διάχυση – Πόσο πιθανό είναι αυτή η συμπεριφορά να επηρεάσει θετικά ή αρνητικά άλλες σχετικές συμπεριφορές; » Μέτρηση – Πόσο εύκολο είναι να μετρηθεί η συμπεριφορά; z Χρησιμοποιήστε το πλαίσιο COM-B για να διερευνήσετε ευνοϊκούς και ανασταλτικούς παράγοντες για την εμφάνιση μίας ή περισσότερων επιλεγμένων συμπεριφορών που επιδεικνύει(ουν) η(οι) στοχευμένη(ες) ομάδα(ες) (βλ. Άσκηση Επιλογή ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων που θα αποτελέσουν σημείο εστίασης της παρέμβασης για την αλλαγή συμπεριφοράς, Εργαλεία 4.1–4.2 στην Εργαλειοθήκη). z Αξιοποιήστε τις πληροφορίες που αποκομίσατε προηγουμένως ώστε να προσδιορίσετε τυχόν άλλους ερευνητικούς στόχους ή ανάγκες ενημέρωσης. Αποτέλεσμα Συντάξτε μια έκθεση με βάση τα ευρήματα του(των) εργαστηρίου(ων) και/ή τις συναντήσεις της ομάδας εργασίας. Σε αυτή την έκθεση θα πρέπει να: z Παρέχεται μια σύνοψη των ευρημάτων από το Στάδιο 2 (έκθεση ανάλυσης της κατάστασης) z Ορίζεται/ορίζονται η(οι) στοχευμένη(ες) συμπεριφορά(ες) και ομάδα(ες), καθώς και οι ευνοϊκοί/ ανασταλτικοί παράγοντες που σχετίζονται με το COM-Β. z Περιγράφονται τυχόν ελλείμματα γνώσεων που χρειάζεται να καλυφθούν μέσα από περαιτέρω έρευνα. Πίνακας 3 (σνχ.) 15 3.B) Σχεδιασμός έρευνας για την κατανόηση και την προτεραιοποίηση της στοχευμένης συμπεριφοράς, όπως απαιτείται Μέθοδοι z Συγκαλέστε συναντήσεις της ομάδας εργασίας TAP ώστε να καταρτιστεί ένα ερευνητικό σχέδιο. Διαδικασία Όταν ολοκληρωθούν τα βήματα που περιγράφονται στην ενότητα 3Α παραπάνω, ενδέχεται να χρειαστεί να διεξαγάγετε περαιτέρω πρωτογενή έρευνα ώστε να γίνει/γίνουν καλύτερα κατανοητή(ες) η(οι) στοχευμένη(ες) συμπεριφορά(ες) ή η(οι) πληθυσμιακή(ες) ομάδα(ες) για την(τις) οποία(ες) θα σχεδιάσετε την παρέμβαση. Στην περίπτωση που η ομάδα εργασίας TAP αποφασίσει ότι απαιτείται περαιτέρω διεξοδική έρευνα, το πρώτο βήμα θα είναι η κατάρτιση ενός ερευνητικού σχεδίου για τη σύνταξη ενός ερευνητικού πρωτοκόλλου, η λήψη έγκρισης από την αρμόδια εθνική επιτροπή δεοντολογίας για την έρευνα και η έναρξη της έρευνας όταν χορηγηθεί η έγκριση. Οι παρακάτω ασκήσεις και τα εργαλεία στην Εργαλειοθήκη TAP μπορούν να φανούν χρήσιμα στην κατάρτιση του ερευνητικού σχεδίου: z Η Άσκηση Χρήση του πλαισίου COM-B για την κατανόηση των ευνοϊκών και των ανασταλτικών παραγόντων σε σχέση με μια συμπεριφορά και τον ορισμό των ερευνητικών στόχων παρέχει οδηγίες για το μετασχη- ματισμό των αποτελεσμάτων από την ενότητα 3Α σε ερευνητικούς στόχους. z Η Άσκηση Επεξεργασία ερευνητικού σχεδίου παρέχει μια επισκόπηση των βημάτων που γίνονται κατά την επεξεργασία ενός ερευνητικού σχεδίου, συμπεριλαμβανομένης της επισκόπησης μεθοδολογιών ποιοτικής και ποσοτικής έρευνας, καθώς και μεικτών ερευνητικών μεθόδων. z Στο Εργαλείο 3.4 παρέχονται οδηγίες σχετικά με το περιεχόμενο ενός ερευνητικού πρωτοκόλλου. z Περαιτέρω οδηγίες σχετικά με τη λήψη έγκρισης από τις αρχές δεοντολογίας διατίθενται στο Εργα- λείο 3.5. z Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των ποιοτικών και ποσοτικών ερευνητικών μεθόδων παρα- τίθενται στο Εργαλείο 3.6, ενώ πρακτικές συμβουλές για την ανάλυση των δεδομένων διατίθενται στο Εργαλείο 3.7. Ανάπτυξη ενός ερευνητικού πρωτοκόλλου Στις κατευθυντήριες ερωτήσεις για την ανάπτυξη του ερευνητικού πρωτοκόλλου περιλαμβάνονται οι εξής: z Ποια είναι τα γενικότερα ερωτήματα στα οποία πρέπει να δοθούν απαντήσεις; Αυτά πρέπει να καλύπτουν την ικανότητα, την κοινωνική ευκαιρία, την υλική ευκαιρία και το κίνητρο. z Τι είδους ποσοτικός, ερευνητικός ή μεικτός σχεδιασμός μελέτης χρειάζεται για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα; z Ποια μέλη της(των) στοχευμένης(ων) ομάδας(ων) θα μάς απασχολήσουν; Πόσα, πού και πώς θα ενταχθούν στην έρευνα; z Ποιος θα πραγματοποιήσει την έρευνα και ποιοι θα είναι οι ρόλοι και οι αρμοδιότητές του; z Ποιος θα αναπτύξει τα εργαλεία συλλογής δεδομένων, όπως τα ερωτηματολόγια; z Πώς θα αναλυθούν τα δεδομένα; z Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα; z Ποιος είναι ο προϋπολογισμός; z Πού θα απευθυνθούμε για τη λήψη έγκρισης από τις αρμόδιες αρχές δεοντολογίας; 16 Αποτελέσματα z Ερευνητικό(α) πρωτόκολλο(α), περιλαμβανομένου του χρονοδιαγράμματος και του προϋπολογισμού. z Έγκριση από τις αρμόδιες αρχές δεοντολογίας z Εναλλακτικές εκβάσεις: απόφαση για την αναθεώρηση της ανάλυσης της κατάστασης ή απευθείας μετάβαση στην Ενότητα 4 ενόψει της επάρκειας γνώσεων και στοιχείων. 3.Γ) Διεξαγωγή πρόσθετης έρευνας και αναφορά ευρημάτων Οι στόχοι αυτού του βήματος είναι (1) να αποκτηθούν περαιτέρω πληροφορίες για τους ευνοϊκούς και τους ανασταλτικούς παράγοντες σε σχέση με συμπεριφορές που σχετίζονται με την AMR σε επιλεγμένες στοχευμένες ομάδες που προσδιορίστηκαν στο βήμα 3Α και (2) να συνοψιστούν τα ερευνητικά πορίσματα, προτεραιοποιώντας μία η περισσότερες συγκεκριμένες συμπεριφορές και ομάδες. Μέθοδοι Οι συγκεκριμένες μέθοδοι για τη διεξαγωγή της έρευνας θα εξαρτηθούν από τις ανάγκες που αναγνωρίστηκαν στο βήμα 3.Β. Προκειμένου να απαντηθούν τα ερευνητικά ερωτήματα, ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν ποιοτικές, ποσοτικές ή μεικτές ερευνητικές μέθοδοι ή να πραγματοποιηθούν μελέτες ερευνών δράσης. Αποτελέσματα Τα ευρήματα περαιτέρω ερευνών θα πρέπει να συγκεντρωθούν σε μια έκθεση στην οποία θα περιγράφονται: z Τα ζητήματα για τα οποία απαιτήθηκε περαιτέρω έρευνα και ο τρόπος διεξαγωγής της έρευνας z Η περιγραφή των ευρημάτων σχετικά με τη(τις) στοχευμένη(ες) συμπεριφορά(ες) ή τη(τις) στοχευμένη(ες) ομάδα(ες) z Ο προσδιορισμός των ανασταλτικών και των ευνοϊκών παραγόντων σε σχέση με τη μία ή περισσότερες στοχευμένες συμπεριφορές για κάθε στοχευμένη ομάδα χρησιμοποιώντας το πλαίσιο COM-Β z Σαφή συμπεράσματα με βάση τα ερευνητικά ευρήματα, καθώς και το πώς θα συνεχιστεί η διαδικασία TAP. 17 18 4. Σχεδιασμός της παρέμβασής σας. Πώς μπορείτε να αντιδράσετε; Βήμα: Δέσμευση Αποτέλεσμα: Απόφαση για το κατά πόσο θα προχωρήσει το έργο, σύμφωνα με μια έκθεση αξιολόγησης TAP που περιλαμβάνει τους διαθέσιμους πόρους, το πλαίσιο, τον προϋπολογισμό και τους δείκτες της διαδικασίας Βήμα: Ανάλυση. Επανεξέταση δεδομένων και δέσμευση εμπλεκόμενων φορέων Αποτέλεσμα: Μια διεξοδική ανάλυση της κατάστασης με βάση την επανεξέταση των υφιστάμενων δεδομένων και γνώσεων Βήμα: Προτεραιοποίηση στοχευμένης συμπεριφοράς και πληθυσμι κής ομάδας Αποτέλεσμα: Επικύρωση στοχευμένης συμπεριφοράς, πληθυσμιακής ομάδας και ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόν ων για την επίτευξη του στόχου Βήμα: Σχεδιασμός της παρέμβασής σας Αποτέλεσμα: Συμφωνία, σχεδιασμός και χρηματοδότηση παρέμβασης Βήμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση. Ώρα για δουλειά! Αποτέλεσμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση παρέμβασης Σχεδιασμός της παρέμβασής σας Τα εργαλεία και οι ασκήσεις στο Στάδιο 4 σάς καθοδηγούν ώστε να αναπτύξετε δημιουργικά πιθανές λύσεις κ ι π ρεμβάσεις, αξιοποιώντας τις πληροφορίες που αποκτήθηκαν στα προηγούμενα στάδια. Έως τώρα έχετε αναγνωρίσει τη στοχευμένη συμπεριφορά και ομάδα. Επίσης, έχετε κατανοήσει τους ευνοϊκούς και τους ανασταλτικούς παράγοντες σε σχέση με την επιλεγμένη συμπεριφορά που σχετίζεται με την AMR. Εφόσον τώρα κατανοείτε τη στοχευμένη ομάδα και τη συμπεριφορά της, μπορείτε να σκεφτείτε πώς θα την επηρεάσετε ώστε αυτή να επιδεικνύει πλέον τη συμπεριφορά που απαιτείται για τη μείωση της AMR. Σε αυτό το στάδιο, θα αξιοποιήσετε τα παρεχόμενα εργαλεία για να εξετάσετε πιθανές παρεμβάσεις. Στο Στάδιο 4: A) Συμφωνία για τον κατάλογο των ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων που θα ληφθούν υπόψη B) Συμφωνία για τις υλοποιούμενες παρεμβάσεις Γ) Εξέταση και προτεραιοποίηση των πιθανών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο παρεμβάσεων, καθώς και της απαραίτητης στήριξης σε επίπεδο πολιτικής Δ) Σχεδιασμός παρακολούθησης και αξιολόγησης (Π&Α) E) Τεκμηρίωση της διαδικασίας ανάπτυξης παρεμβάσεων. Στόχοι: Στάδιο 4 z Επεξεργασία και σχεδιασμός παρεμβάσεων για τη βέλτιστη αντιμετώπιση των αναγνωρισμένων ανασταλτικών παραγόντων και τη βέλτιστη διαχείριση των αναγνωρισμένων ευνοϊκών παραγόντων z Ανάπτυξη πλαισίου Π&Α z Διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς ώστε να καταστεί δυνατή η συνεισφορά και η υποστήριξή τους, κατά περίπτωση 19 Μέθοδοι για το 4.Α-Ε Τα βήματα του Σταδίου 4 μπορούν να περιλαμβάνουν την ομαδική εργασία, επανεξετάσεις στοιχείων, καθώς και την πιθανή περαιτέρω συλλογή δεδομένων υιοθετώντας μια ελάχιστα παρεμβατική προσέγγιση [light-touch]. Διαδικασία 4.A) Συμφωνία για τον κατάλογο των ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων που θα ληφθούν υπόψη Ορίστε με σαφήνεια τη στοχευμένη συμπεριφορά και τη στοχευμένη ομάδα στην οποία θα εστιάσει το έργο TAP, σύμφωνα με τη διερεύνηση που προηγήθηκε στα Στάδια 2 και 3. Χρησιμοποιήστε το πλαίσιο COM-Β για να διερευνήσετε το σύνολο των ευνοϊκών και των ανασταλτικών παραγόντων σε σχέση με την επιλεγμένη συμπεριφορά. Εξετάστε κάθε ευνοϊκό και κάθε ανασταλτικό παράγοντα εφαρμόζοντας τα εξής κριτήρια: z Αναγκαιότητα/επείγων χαρακτήρας– πόσο σημαντικό είναι να αναληφθεί δράση σε σχέση με τον ανασταλτικό ή τον ευνοϊκό παράγοντα; z Σκοπιμότητα – είναι ρεαλιστική, πρακτική ή εφικτή η ανάληψη δράσης σε σχέση με τον ανασταλτικό ή τον ευνοϊκό παράγοντα; z Τεκμηρίωση – γνωρίζετε αρκετά σχετικά με τον ανασταλτικό ή τον ευνοϊκό παράγοντα ώστε να αναπτύξετε παρεμβάσεις (π.χ. μέσα από διαμορφωτική έρευνα, την ανάλυση της κατάστασης ή άλλες αναλυτικές διαδικασίες); Σε αυτό το βήμα, ενδέχεται να αποφασίσετε ότι χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες. Μπορείτε να εξετάσετε το ενδεχόμενο να απευθυνθείτε σε βασικούς εμπλεκόμενους φορείς σχετικά με το κατά πόσο είναι σκόπιμο να συλλεχθούν περισσότερες πληροφορίες ή να διεξαχθεί κάποια έρευνα ή να αναγνωριστούν ελάχιστα παρεμβατικές μέθοδοι (light-touch) (π.χ. ενδελεχής έλεγχος, τηλεφωνική έρευνα, ερμηνεία δεδομένων κτλ.) προκειμένου να καλυφθεί το έλλειμμα γνώσεων. Αξιοποιώντας αυτές τις πληροφορίες, επιλέξτε ένα τελικό σύνολο ανασταλτικών/ευνοϊκών παραγόντων που πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο εστίασης. Η Άσκηση 4.2 Επιλογή ανασταλτικών/ευνοϊκών παραγόντων που θα αποτελέσουν σημείο εστίασης της παρέμβασης για την αλλαγή συμπεριφοράς στην Εργαλειοθήκη TAP παρέχει ένα χρήσιμο πρότυπο για τη διευκόλυνση αυτής της διαδικασίας. 20 4.B) Συμφωνία για τις υλοποιούμενες παρεμβάσεις Το μοντέλο BCW (βλ. σελίδα xiii) περιγράφει τις επτά λειτουργίες μιας παρέμβασης, οι οποίες χρησιμεύουν ως μπούσουλας κατά την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων. Οι λειτουργίες της παρέμβασης μαζί με παραδείγματα δραστηριοτήτων περιγράφονται στον Πίνακα 4. Η Άσκηση Προσδιορισμός των λειτουργιών μιας παρέμβασης για επιλεγμένους ανασταλτικούς ή ευνοϊκούς παράγοντες στην Εργαλειοθήκη TAP θα σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε πιθανές παρεμβάσεις για κάθε επιλεγμένο ανασταλτικό ή ευνοϊκό παράγοντα. Οι δραστηριότητες μπορεί να είναι μικρότερης ή μεγαλύτερης κλίμακας. Πίνακας 4. Λειτουργίες παρέμβασης με ορισμούς και παραδείγματα Λειτουργία παρέμβασης Ορισμός Παραδείγματα δραστηριοτήτων Ενημέρωση/ Εκπαίδευση Αύξηση της γνώσης ή της κατανόησης z Εκστρατεία με αφίσες για τους κινδύνους των λοιμώξεων που σχετίζονται με τη φροντίδα υγείας z Πραγματικά στοιχεία σχετικά με την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της υγιεινής των χεριών, τα οποία θα αναγράφονται στο αντίγραφο μισθοδοσίας των υπαλλήλων z Ενημερωτικά φυλλάδια για τα μέτρα ελέγχου των λοιμώξεων [δηλ. το φυλλάδιο Catch it, Kill it, Bin it του Βρετανικού NHS) Πειθώ Επικοινωνία με στόχο την πρόκληση θετικών ή αρνητικών συναισθημάτων ή τη δραστηριοποίηση z Ανάδειξη ιστοριών γιατρών που εργάζονται για την καταπολέμηση της αντοχής στα φάρμακα ή ιστοριών ασθενών που ζουν αγωνιζόμενοι ενάντια στις επιπτώσεις της αντοχής στα φάρμακα. Στόχος η επιρροή των συναισθημάτων που οδηγούν στη δραστηριοποίηση    Κινητροδότηση Δημιουργία προσδοκίας για ανταμοιβή z Τα κίνητρα μπορεί να είναι χαμηλής χρηματικής αξίας, π.χ. δωρεάν εισιτήρια για τον κινηματογράφο ή κουπόνια για φαγητό z Επιπλέον ετήσια άδεια ή μικρή μισθολογική αύξηση (ανάλογα με το ύψος της, θα μπορούσε να θεωρηθεί εξαναγκασμός) Εξαναγκασμός Δημιουργία προσδοκίας για τιμωρία ή υλική ζημία z Αυστηροί κανονισμοί για την κατανάλωση αντιβιοτικών σε επίπεδο πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας φροντίδας, καθώς και επιβολή τους 21 Λειτουργία παρέμβασης Ορισμός Παραδείγματα δραστηριοτήτων Εκπαίδευση Μεταλαμπάδευση δεξιοτήτων z Εκπαίδευση κλινικών ιατρών σχετικά με το πότε να παραγγέλλεται ο μικροβιολογικός έλεγχος των ασθενών, π.χ. καλλιέργεια αίματος κλπ. ώστε να καθορίζονται οι θεραπευτικές επιλογές. z Εκπαίδευση μικροβιολόγων στην πραγματοποίηση ελέγχων ευαισθησίας στα αντιβιοτικά z Εκπαίδευση νοσηλευτών στην ορθή δειγματοληψία αίματος για καλλιέργεια χάριν αξιόπιστων αποτελεσμάτων Περιορισμός Εφαρμογή κανόνων για (i) να μειωθούν οι ευκαιρίες εκδήλωσης της στοχευμένης συμπεριφοράς ή (ii) να αυξηθούν οι ευκαιρίες εκδήλωσης μιας συμπεριφοράς μειώνοντας τις ευκαιρίες εκδήλωσης ανταγωνιστικών συμπεριφορών z Δεν θα επιτρέπεται η είσοδος στους θαλάμους στο υγειονομικό προσωπικό που δεν συμμορφώνεται με τις κατευθυντήριες οδηγίες για την υγιεινή των χεριών Αναπλαισίωση Αλλαγή του υλικού ή κοινωνικού πλαισίου z Διάθεση αντισηπτικής γέλης χεριών σε συνήθη σημεία επαφής ή σημεία υψηλής διέλευσης στα περιβάλλοντα της φροντίδας. z Τοποθέτηση σε περίοπτη θέση προτρεπτικών μηνυμάτων και ενημερωτικών αφισών που υποδεικνύουν τα σημεία διάθεσης σαπουνιού και αντισηπτικής γέλης χεριών Παροχή προτύπων Ύπαρξη θετικού προτύπου προς μίμηση z Αναγνώριση βασικών επιδραστικών προσώπων και ανάδειξη της συμπεριφοράς τους ώστε να παροτρύνεται η αλλαγή της συμπεριφοράς των άλλων Πίνακας 4 (σνχ.) 22 4.Γ) Εξέταση πιθανών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των παρεμβάσεών σας Στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας TAP, επιδοθείτε σε καταιγισμό ιδεών (brainstorming) σχετικά με πιθανές παρεμβάσεις και δραστηριότητες που εστιάζουν σε κάθε ανασταλτικό ή ευνοϊκό παράγοντα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ως μπούσουλα την Άσκηση Εξέταση πιθανών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των παρεμβάσεών σας στην Εργαλειοθήκη TAP. Σκεφτείτε τα παρακάτω ερωτήματα: z Ποια είναι η δραστηριότητα; z Πότε θα προσφερθεί η δραστηριότητα; z Πού θα προσφερθεί η δραστηριότητα; z Ποιος θα προσφέρει τη δραστηριότητα; Όταν αναπτύξετε το σύνολο των δραστηριοτήτων σας, προτεραιοποιήστε και επιλέξτε τις δραστηριότητες αξιολογώντας κάθε δραστηριότητα σύμφωνα με τα εξής κριτήρια: z Κατά πόσο είναι οικονομικά προσιτή η δραστηριότητα; – Μπορεί να προσφερθεί στη στοχευμένη ομάδα στο πλαίσιο του προϋπολογισμού; z Κατά πόσο είναι επιτεύξιμη η δραστηριότητα; – Πόσο εύκολα μπορεί να προσφερθεί στη στοχευμένη ομάδα; z Κατά πόσο είναι αποτελεσματική η δραστηριότητα; – Κατά πόσο αποδίδει σε πραγματικές συνθήκες; z Κατά πόσο είναι οικονομική η δραστηριότητα; – Πόσο θα κοστίσει η πραγματοποίηση της δραστηριότητας και πώς συγκρίνεται το κόστος με τον πιθανό αντίκτυπο; z Κατά πόσο είναι αποδεκτή η δραστηριότητα; – Πόσο κατάλληλη είναι για την επιλεγμένη στοχευμένη ομάδα και τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς; Επαναλάβετε αυτή την άσκηση για κάθε στοχευμένη ομάδα. Η Άσκηση Προτεραιοποίηση και επιλογή δραστηριοτήτων στην Εργαλειοθήκη TAP μπορεί να σάς βοηθήσει σε αυτή τη διαδικασία. Τέλος, σκεφτείτε πώς θα μπορούσε να στηρίξει τις δραστηριότητες η πολιτική. Σε αυτό περιλαμβάνεται η αναθεώρηση πιθανών δράσεων σε επίπεδο πολιτικής με γνώμονα το BCW. Η Άσκηση Επανεξέταση θεμάτων σχετικά με το πώς μπορεί να υποστηρίξει παρεμβάσεις η πολιτική στην Εργαλειοθήκη TAP μπορεί να χρησιμεύσει σε αυτό το βήμα. 4.Δ) Σχεδιασμός παρακολούθησης και αξιολόγησης Ένα σημαντικό κομμάτι του σχεδιασμού παρεμβάσεων είναι η ανάπτυξη ενός πλαισίου Π&Α, το οποίο σας επιτρέπει να κατανοήσετε την υλοποίηση και τον αντίκτυπο της παρέμβασής σας. Στο σχέδιο για το πλαίσιο Π&Α θα αναφέρεται τι είδους πληροφορίες χρειάζεται να συλλεχθούν, από ποιον, πότε και πώς, ώστε να μπορείτε να παρακολουθείτε την πρόοδο της παρέμβασής σας και την ενδεχόμενη επίδρασή της. Το Πλαίσιο Π&Α σάς επιτρέπει να: z Παρακολουθείτε και να τεκμηριώνετε τα διδάγματα που αποκομίζετε 23 z Εκλεπτύνετε και να βελτιώνετε συνεχώς την παρέμβαση z Αξιολογήσετε κατά πόσο ήταν επιτυχημένη η παρέμβαση z Διερευνάτε τα αίτια των εκβάσεων μιας παρέμβασης z Εντοπίζετε ευκαιρίες για αναπροσαρμογή, βελτίωση και κλιμάκωση z Συνηγορείτε υπέρ της διαρκούς επένδυσης. Η άσκηση Εξέταση των στόχων/δεικτών της διαδικασίας και του αντικτύπου στην Εργαλειοθήκη TAP χρησιμεύει ως μπούσουλας για τον προσδιορισμό και την καταγραφή δεικτών δηλ. τύπων δεδομένων ή πληροφοριών που χρησιμοποιούνται για την αποτίμηση της αλλαγής σε σχέση με τη διαδικασία και τον αντίκτυπο της παρέμβασής σας. 4.E) Τεκμηρίωση της διαδικασίας ανάπτυξης παρεμβάσεων Όταν ολοκληρώσετε τα βήματα 4.Α-Γ, θα πρέπει να προχωρήσετε στη γραπτή επισκόπηση των αποφάσεων που ελήφθησαν. Αυτό θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για εσάς και θα σάς χρησιμεύσει στη σύνταξη εκθέσεων και την πραγματοποίηση αναλύσεων. Η επισκόπηση των επιλεγμένων ανασταλτικών/ ευνοϊκών παραγόντων, των σχετικών παραγόντων COM-Β, των σχετικών λειτουργιών των παρεμβάσεων και των συναφών δραστηριοτήτων ή δράσεων σε επίπεδο πολιτικής αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ερευνητικού σχεδίου. Η Άσκηση Τεκμηρίωση της διαδικασίας ανάπτυξης παρεμβάσεων στην Εργαλειοθήκη TAP σάς προσφέρει ένα πρότυπο για την τεκμηρίωση αυτών των πληροφοριών. Αποτελέσματα Με βάση τα βήματα 4.Α-Ε θα είστε σε θέση να καταρτίσετε ένα εμπεριστατωμένο σχέδιο παρεμβάσεων. Ασφαλώς, το περιεχόμενο αυτού του σχεδίου, το οποίο θα καταρτίσει η ομάδα εργασίας, θα εξαρτάται από το πλαίσιο και τα ερωτήματα που τέθηκαν. Το σχέδιο μιας παρέμβασης συνήθως περιλαμβάνει: z Πληροφορίες για το υπόβαθρο της παρέμβασης (αξιοποιώντας πληροφορίες από τα Στάδια 1-3) z Συνολική παρουσίαση της παρέμβασης για την αλλαγή της συμπεριφοράς: λειτουργίες και δραστηριότητες παρέμβασης και δράσεις σε επίπεδο πολιτικής z Σαφώς προσδιορισμένοι στόχοι της παρέμβασης z Διεξοδική περιγραφή κάθε δραστηριότητας: πεδίο εφαρμογής, σκοπός, χρονισμός, τόπος, ρόλοι, αρμοδιότητες σε κάθε επίπεδο z Διεξοδική περιγραφή κάθε δραστηριότητας σε επίπεδο πολιτικής: πεδίο εφαρμογής, σκοπός, χρονισμός, τόπος, ρόλοι, αρμοδιότητες σε κάθε επίπεδο z Πλαίσιο Π&Α z Προϋπολογισμός: αναλυτικά ανά δραστηριότητα z Χρονοδιάγραμμα με ορόσημα. 24 5. Υλοποίηση και αξιολόγηση. Ώρα για δουλειά! Βήμα: Δέσμευση Αποτέλεσμα: Απόφαση για το κατά πόσο θα προχωρήσει το έργο, σύμφωνα με μια έκθεση αξιολόγησης TAP που περιλαμβάνει τους διαθέσιμους πόρους, το πλαίσιο, τον προϋπολογισμό και τους δείκτες της διαδικασίας Βήμα: Ανάλυση. Επανεξέταση δεδομένων και δέσμευση εμπλεκόμενων φορέων Αποτέλεσμα: Μια διεξοδική ανάλυση της κατάστασης με βάση την επανεξέταση των υφιστάμενων δεδομένων και γνώσεων Βήμα: Προτεραιοποίηση στοχευμένης συμπεριφοράς και πληθυσμιακής ομάδας Αποτέλεσμα: Επικύρωση στοχευμένης συμπεριφοράς, πληθυσμιακής ομάδας και ευνοϊκών/ανασταλτικών παραγόντων για την επίτευξη του στόχου Βήμα: Σχεδιασμός της παρέμβασής σας Αποτέλεσμα: Συμφωνία, σχεδιασμός και χρηματοδότηση παρέμβασης Βήμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση. Ώρα για δουλειά! Αποτέλεσμα: Υλοποίηση και αξιολόγηση παρέμβασης Πραγματοποίηση της παρέμβασης Τώρα που σχεδιάσατε την παρέμβαση, ήρθε η ώρα για την υλοποίησή της. Το πώς θα γίνει αυτό και πόσο θα διαρκέσει εξαρτάται από το σχέδιο του έργου και δεν μπορεί να περιγραφεί διεξοδικά παρακάτω. Η πραγματικότητα στην εκάστοτε χώρα διαφέρει. Βεβαιωθείτε ότι παρακολουθείτε την πρόοδο χρησιμοποιώντας το σχέδιο Π&Α κατά τη διάρκεια της υλοποίησης, συμπεριλαμβάνοντας την αξιολόγηση στη διαδικασία και επιτρέποντας την πραγματοποίηση καλά τεκμηριωμένων αναπροσαρμογών σε πραγματικό χρόνο. Στο Στάδιο 5, θα: A) Υλοποιείτε την παρέμβαση με συνεχή παρακολούθηση B) Αξιολογείτε και θα αναπροσαρμόζετε την παρέμβαση Γ) Αναλύετε και θα κλιμακώνετε την παρέμβαση. Στόχοι: Στάδιο 5 z Υλοποίηση, παρακολούθηση και αξιολόγηση, καθώς και εκλέπτυνση της παρέμβασης ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη z Εξέταση των αποτελεσμάτων της παρέμβασης και προσδιορισμός της δυνατότητας κλιμάκωσης αυτής. 25 Μέθοδοι z Υλοποίηση σύμφωνα με το σχέδιο της παρέμβασης z Π&Α με γνώμονα το πλαίσιο Π&Α z Συνεχής και τεκμηριωμένη εκλέπτυνση και αναπροσαρμογή της παρέμβασης z Κλιμάκωση του έργου Διαδικασία 5.A) Υλοποίηση με συνεχή παρακολούθηση Η υλοποίηση γίνεται σύμφωνα με το σχέδιο της παρέμβασης του έργου. Η Άσκηση Εξέταση των στόχων/ δεικτών της διαδικασίας και του αντικτύπου στην Εργαλειοθήκη TAP, η οποία χρησίμευσε στην ανάπτυξη του σχεδίου Π&Α, παρέχει πρότυπα για την καταγραφή των δεδομένων Π&Α. Αυτές οι πληροφορίες θα σας χρησιμεύσουν στην ανάλυση της διαδικασίας και του αντικτύπου κατά την υλοποίηση της παρέμ- βασης. Η παρακολούθηση θα λαμβάνει χώρα σε διάφορα σημεία κατά την υλοποίηση για διάφορους λόγους (π.χ. ορισμός σημείου αναφοράς για τη σύγκριση δεδομένων, ενδιάμεση ή τελική αξιολόγηση). Ενδέ- χεται να συλλέγετε διαφορετικές πληροφορίες, ανάλογα με το κατά πόσο μετράτε βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους ή μακροπρόθεσμους δείκτες. Μην φοβάστε να επαναπροσδιορίσετε τη συλλογή των δεδομένων εάν αντιμετωπίσετε προβλήματα και να τεκμηριώσετε το σκεπτικό και τις λύσεις. 5.B) Αξιολόγηση και αναπροσαρμογή Χρησιμοποιώντας το πλαίσιο Π&Α, παρακολουθείτε συνεχώς την παρέμβαση ώστε να κατανοείτε πώς υλοποιούνται οι δραστηριότητες, την ποιότητά τους και κατά πόσο εξελίσσονται σύμφωνα με το χρονο- διάγραμμα, τον προϋπολογισμό και τις προσδοκίες. Εάν διαπιστώσετε ότι οι δραστηριότητες δεν πλη- ρούν αυτές τις προσδοκίες θα πρέπει να προσπαθήσετε να κατανοήσετε γιατί συμβαίνει αυτό και να αναπροσαρμόσετε την παρέμβαση, κατά περίπτωση. Εάν συμβεί αυτό, μην ανησυχήσετε. Μπορείτε να εξετάσετε το ενδεχόμενο να επαναλάβετε τις δραστηριότητες των Σταδίων 1-4, εάν είναι απαραίτητο. Ό,τι και εάν κάνετε, βεβαιωθείτε να τεκμηριώνετε τη διαδικασία. 5.Γ) Τελική αξιολόγηση και κλιμάκωση Στο τέλος της παρέμβασης, θα πρέπει να αναπτύξετε μια τελική έκθεση με βάση την ανάλυση των δεδομένων που συλλέχθηκαν κατά την περίοδο της υλοποίησης. Σε αυτή την έκθεση μπορεί, για παράδειγμα, να διερευνηθούν οι αλλαγές στους προσδιορισμένους ευνοϊκούς/ανασταλτικούς παράγοντες σύμφωνα με το COM-Β, η πρόοδος σε σχέση με το στόχο της παρέμβασης, καθώς και τα μέτρα για τη διασφάλιση της ισοτιμίας. Οι λεπτομέρειες της έκθεσης θα αφορούν συγκεκριμένα το έργο σας. Με βάση την ανάλυση των δεδομένων, θα μπορείτε να εξετάσετε τις εκβάσεις της παρέμβασης και το κατά πόσο θα πρέπει να αναπροσαρμοστεί και να κλιμακωθεί, κατά πόσο απαιτείται περαιτέρω έρευνα ή κατά πόσο θα πρέπει να δοθεί προσοχή σε κάποιο άλλο ζήτημα ή συμπεριφορά. Η απόφασή σας θα πρέπει και πάλι να βασίζεται στα αποτελέσματα της παρέμβασης. 26 Οι αποφάσεις για την κλιμάκωση και την αναπροσαρμογή θα πρέπει να λαμβάνονται από την ομάδα εργασίας TAP μετά από συζήτηση για την αξιολόγηση και τα ευρήματα της Π&Α. Είναι απαραίτητο να εξετάζεται προσεκτικά το ενδεχόμενο κλιμάκωσης με δεδομένο ότι οι παρεμβάσεις σχεδιάστηκαν χρησιμοποιώντας μια συγκεκριμένη προσέγγιση συμπεριφορικών παρατηρήσεων αναφορικά με την ομάδα που αποτελεί αντικείμενο εστίασης σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Αποτελέσματα Κατά την ολοκλήρωση του έργου, θα είστε σε θέση να δημιουργήσετε μια σειρά εκθέσεων ή μία τελική έκθεση στην(ις) οποία(ες) θα περιγράφονται τα εξής: z Αποτελέσματα της διαδικασίας Π&Α z Ανάλυση των αποτελεσμάτων και των εκβάσεων της παρέμβασης z Συστάσεις για τη μετέπειτα πορεία, είτε την κλιμάκωση είτε την αναπροσαρμογή, ή την πραγματοποίηση άλλων δραστηριοτήτων ή τη λήψη άλλων αποφάσεων. 27

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ TAP Ένα πρακτικό εγχειρίδιο για την Αναπροσαρμογή Προγραμμάτων για την Καταπολέμηση της Μικροβιακής Αντοχής (TAP) Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) είναι μια ειδική υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών που συστάθηκε το 1948 με πρωταρχική αρμοδιότητα τα διεθνή θέματα υγείας και τη δημόσια υγεία. Το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του ΠΟΥ είναι ένα από τα έξι περιφερειακά γραφεία σε όλο τον κόσμο. Το καθένα έχει το δικό του πρόγραμμα το οποίο είναι κατάλληλο για τις ιδιαίτερες υγειονομικές συνθήκες των χωρών που υπηρετεί. Κράτη-Μέλη Αζερμπαϊτζάν Αλβανία Ανδόρα Αρμενία Αυστρία Βέλγιο Βόρεια Μακεδονία Βοσνία κι Ερζεγοβίνη Βουλγαρία Γαλλία Γερμανία Γεωργία Δανία Δημοκρατία της Μολδαβίας Ελβετία Ελλάδα Εσθονία Ηνωμένο Βασίλειο Ιρλανδία Ισλανδία Ισπανία Ισραήλ Ιταλία Καζακστάν Κιργιστάν Κροατία Κύπρος Λετονία Λευκορωσία Λιθουανία Λουξεμβούργο Μάλτα Μαυροβούνιο Μονακό Νορβηγία Ολλανδία Ουγγαρία Ουζμπεκιστάν Ουκρανία Πολωνία Πορτογαλία Ρουμανία Ρωσική Ομοσπονδία Σαν Μαρίνο Σερβία Σλοβακία Σλοβενία Σουηδία Τατζικιστάν Τουρκία Τουρκμενιστάν Τσεχία Φινλανδία World Health Organization Regional Offi ce for Europe UN City, Marmorvej 51, DK-2100 Copenhagen Ø, Denmark Τel: +45 45 33 70 00 Fax: +45 45 33 70 01 Email: eurocontact@who.int Website: www.euro.who.int Αριθμός εγγράφου: WHO/EURO:2022-5038-44801-64629