Daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatı qaydaları

Rüstmova Natavan Yusifova Lman

Danmaz mlakn dövlt qeydiyyat qaydalar

mlumat kitabças

Bak – 2009  Rüstmova Natvan, Yusifova Lman. Danmaz mlakn dövlt qeydiyyat qaydalar «Aberon Nr» Bak, 2009, 128 sh.

Redaktor: Hacbyli nna

Ryçi: Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin Hüquq öbsinin müdiri Hsnov Oqtay

ISBN 978-9952-8020-7-8

Kitab ATT-in Bak Ofisinin dstyi il çap edilmidir.  Mündricat

Ön söz ........................................................................................................................5

I fsil. Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün saslar....................................................................................7 A. cra hakimiyyti v bldiyy orqanlar aktlarna sasn aparlan qeydiyyat .................................................................................7 B. Notariat sndlri, mnzil sertifikat v baqa sndlr sasnda aparlan qeydiyyat ............................................................12 C. Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyat .........................................20 Ç. Köhn qanunvericilik sasnda danmaz mlaka hüquqlar bard verilmi sndlr sasnda qeydiyyat .............................22 D. Qanunvericilikl nzrd tutulmu baqa sndlr sasnda qeydiyyat ...........................................................................25

II fsil. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn aparlmas qaydas.....................26 A. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün tlb olunan sndlr ........................26 B. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn rsmildirilmsi qaydalar...................30 C. Dövlt reyestrinin aparlmas qaydas............................................................41 Ç. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas, qeydiyyatdan imtina.........................................................................................44 D. Dövlt reyestrind düzlilr aparlmas.......................................................46 E. Danmaz mlaka ünvan verilmsi .................................................................48

III fsil. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn xüsusiyytlri ......................................51 A. Qabaqcadan qeydiyyat .....................................................................................51 B. Mhv olmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi ...................................54 C. Danmaz mlak üzrind icar v istifad hüquqlarnn dövlt qeydiyyat ......................................................................55 Ç. potekann dövlt qeydiyyat ...........................................................................57 D. Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyatn xüsusiyytlri ....................................................................................................62 E. Danmaz mlakla bal etibarl idaretm, qyyumluq v vrslik ...................................................................................63

3 IV fsil. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda qanunvericiliyin pozulmasna gör msuliyyt .......................................65

lav 1 Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat bard qanunvericilik: ..................................................................66 A. Azrbaycan Respublikas Konstitusiyasndan çxar .................................66 B. Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsindn çxar .........................67 C.“Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn Qanunu............................................................82 Ç. Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmti haqqnda sasnam ...........................................................96 D. “poteka haqqnda” Azrbaycan Respublikas Qanunundan çxar ........................................................................................103 E. “nformasiya ld etmk haqqnda” Azrbaycan Respublikas Qanunundan çxar ..........................................106

lav 2 ”Dövlt rüsumu haqqnda” Azrbaycan Respublikas Qanunundan çxar..........................................................................................107

lav 3 Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin razi idarlri trfindn göstriln xidmtlrin tariflri ..........................................................................................111

lav 4 Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin aparat v razi idarlri haqqnda mlumat ...........................115

4  Ön söz

nsan, cmiyyti mülkiyytsiz tsvvür etmk çtindir. Hr ksin az- çox mülkiyyti var v bu mlakn hüquqi qeydiyyat mlak sahiblri üçün vacib msldir. Bütün dövrlrd mülkiyyt hüququnun tnzimlnmsi v rsmildirilmsi msllri dövltin önmli funksiyalarndan biri olub. 1995-ci ild Azrbaycan Respublikasnn Konstitusiyasnda mülkiyyt hüquqlarnn toxunulmazl tsbit edilib v bu hüquqlarn qanunla qorunmasna tminat verilir. Konstitusiyann uyun maddlri hüquqi dövltin qurulmasnda çox önmlidir, çünki mülkiyyt münasibtlrinin inkiaf raitind vtndalarn baqa hüquq v azadlqlar kimi, mülkiyyt hüquqlarnn da etibarl qaydada qorunmas dövltin müyyn etdiyi sas mqsdlrdn biridir. Hüquq v vziflrin hyata keçirilmsi v müdafisi baxmndan da danmaz mlaka mülkiyyt v baqa ya hüquqlarnn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyata alnmas vacibdir. Bu, hmin hüquqlarn etibarl kild qorunmasna, yersiz mübahislrin qarsnn alnmasna imkan verir. Bundan baqa, hr bir ölknin iqtisadi inkiaf üçün mühüm amillrdn saylan danmaz mlakn sivil bazar infrastrukturunun yaradlmas, investisiya mühitinin yaxladrlmas v investisiya fallnn artrlmas mqsdil vtndalarn mülkiyyt hüquqlarnn rsmildirilmsi il bal msllr hll edilmli idi. Sonradan mülkiyyt hüquqlarnn rsmildirilmsi sahsind müyyn qanunvericilik bazas yaradld. Bu srada, ilk növbd, Mülki Mcllni qeyd etmk lazmdr. 2000-ci ild Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsi qbul edilrkn danmaz mlakn dövlt reyestrinin trtib olunmas v aparlmas hmin mcll il müyynldi. Sonradan bu sahni tnzimlyn qanunvericilik daha da inkiaf etdirildi, «Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda» Qanun, baqa aktlar qbul olundu v bu mühüm iin normativ-hüquqi bazas yaradld. Mülki Mcllnin qüvvd olduu ilk dövrlrd danmaz mlaka mülkiyyt v baqa ya hüquqlarnn dövlt qeydiyyat dliyy Nazirliyinin slahiyytin aid edils d, müyyn texniki sbblrdn o zaman bu msl öz hllini tapmad. ndi danmaz mlakn dövlt

5 qeydiyyatn mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmti hyata keçirir. Bu kitabda danmaz mlaka mülkiyyt v baqa ya hüquqlarnn dövlt qeydiyyat il bal qüvvd olan qanunvericiliyin vacib mqamlar ksini tapb. Oxucular burada tkc danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat il bal qanuni saslar, onlarn rhi il deyil, elc d bu saslar yaradan normativ aktlardan çxarlarla da tan ola bilrlr.

6  I FSL Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün saslar A) cra hakimiyyti v bldiyy orqanlar aktlarna sasn aparlan qeydiyyat B) Notariat sndlri, mnzil sertifikat v baqa sndlr sasnda aparlan qeydiyyat C) Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyat Ç) Köhn qanunvericilik sasnda danmaz mlaka hüquqlar bard verilmi sndlr sasnda qeydiyyat D) Qanunvericilikl nzrd tutulmu baqa sndlr sasnda qeydiyyat

Azrbaycan Respublikasnn qanunvericiliyin uyun olaraq danmaz mlaka mülkiyyt v baqa ya hüquqlar danmaz mlakn dövlt reyestrin- d qeydiyyata alnmaldr. Qüvvd olan qanunvericilikl birmnal kild müyynldirilib ki, Azrbaycan Respublikasnn danmaz mlak fondunda qeyd alnmam danmaz mlakn alq-satqs v ya hüquqlarnn ml glmsin sbb olan baqa qdlrin balanmas qadaandr v bu cür mlak barsind balanm müqavillr etibarsz saylr. Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsi, 1 «Danmaz m-lakn dövlt reyestri haqqnda» Azrbaycan Respublikasnn Qanunu 2 v baqa uyun qanunvericilik aktlarnda danmaz mlakn dövlt qeydiyyatnn aparlmas üçün sas ola bilck hallar göstrilib.

A) cra hakimiyyti v bldiyy orqanlar aktlarna sasn aparlan qeydiyyat 3

Dövlt v bldiyy mülkiyytind olan danmaz mlakn hr hans hüquqda fiziki v hüquqi xslr verilmsi müvafiq icra hakimiyyti

1 19 may, 2000-ci il, 1 2 29 iyun 2004-cü il,  713-IIQ. 3 “Dövlt mlaknn özlldirilmsi haqqnda” 16 may 2000,  878-IQ AR Qanunu, “Torpaq icarsi haqqnda” AR Qanunu, 11 dekabr 1998,  587-IQ, “Bldiyy torpaqlar v razilri haqqnda” AR Qanunu, 7 dekabr 1999-cu il,  771-IQ, “Azrbaycan Respublikasnda dövlt mlaknn özlldirilmsinin II Dövlt Proqramnn tsdiqlnmsi bard” AR Prezidentinin Frman, 10 avqust 2000-ci il,  383, “Özlldiriln dövlt mlaknn müssis v obyektlrinin satlmasnn rsmildirilmsi Qaydalar”, AR Prezidentinin Frman, 23 dekabr 2000-ci il,  432 v s.

7 orqannn v ya bldiyynin qrar v trflr arasnda balanm müqavil sasnda hyata keçirilir.

1.1 Dövlt mlaknn özlldirilmsi bard icra hakimiyyti orqannn akt

Dövlt mlaknn özlldirilmsi aadak üsullarla hyata keçiril bilr: 1. Özlldiriln dövlt müssislrinin mlaknn mk kollektivi üzvlrin v onlara brabr tutulan xslr güztli sat; 2. dövlt müssislrinin frdi layihlr üzr özlldirilmsi; 3. dövlt mlaknn ixtisasladrlm çek v pul hrraclarnda sat; 4. dövlt mlaknn hrraclar vasitsil sat; 5. dövlt mlaknn investisiya müsabiqsi vasitsil sat; 6. icary verilmi dövlt mlaknn sat; 7. dövlt müssislrinin müflis elan olunmas yolu il sat.

Dövlt mlaknn özlldirilmsi haqqnda qrar “Azrbaycan Res- publikasnn dövlt mlaknn özlldirilmsinin II Proqram” il müyyn edilmi qaydada Azrbaycan Respublikasnn Prezidenti v Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsi (MDK) qbul edir. Dövlt mlaknn satlmas haqqnda qrar qbul olunduqdan, hrraclarn v ya müsabiqlrin nticlri bard is protokol imzalan- dqdan sonra alc il MDK arasnda Azrbaycan Respublikasnn qanun- vericiliyin uyun olaraq alq-satq müqavilsi balanr. Alq-satq müqavilsind hrracn, müsabiqnin rtlrindn irli gln öhdliklrdn baqa aadaklar da ksini tapr: 1) özlldiriln dövlt mlaknn satcs v alcs bard mlumat; 2) özlldirm obyektinin ad, yerldiyi yer, torpaq sahsi, trkibi v dyri; 3) shmdar cmiyytinin shmlrinin say, onlarn növü v nominal dyri; 4) özlldirm obyektinin dyrinin ödnilmsi formas v onun alcnn mülkiyytin verilmsi qaydalar; 5) trflrin öhdliklri v onlarn icra müddti; 6) trflrin razl il baqa rtlr.

8  Alc ixtisasladrlm çek v pul hrraclarnda ald shmlr mül- kiyyt hüququnu hrraclarn nticlri haqqnda protokol tsdiq olunduu gündn ld edir. 4 cary götürülmü qeyri-yaay sahlrinin özlldirilmsi aa- dak qaydada hyata keçirilir: 5 Özlldiriln dövlt müssislrinin (obyektlrinin) icary götür- düyü v onlarn istehsal, ticart, ictimai ia, mit xidmti v baqa mqsdlr üçün istifad etdiyi qeyri-yaay sahlri qüvvd olan qanunvericiliy uyun qaydada hmin müssislr (obyektlr) il birlikd özlldirilir. Qeyri-dövlt hüquqi xslrin v ya fiziki xslrin icary götürdüyü qeyri-yaay sahlrinin özlldirilmsi üçün is riz MDK-ya tqdim edilir. rizy icar müqavilsinin surti v aadak sndlr lav olunur: a) hüquqi xslr üçün: – hüquqi xsin nizamnamsinin müyyn edilmi qaydada tsdiq olunmu surti; – hüquqi xsin dövlt qeydiyyat haqqnda hadtnamsinin müyyn edilmi qaydada tsdiq olunmu surti; – qeyri-yaay sahsinin texniki pasportu; b) fiziki xslr üçün: – xsiyyti tsdiq edn snd; – qeyri-yaay sahsinin texniki pasportu. MDK daxil olmu müracit sasn qeyri-yaay sahsinin özlldirilmsi haqqnda iki hft rzind qrar qbul edir. Sovxoz v kolxoz torpaqlarnn özlldirilmsi icra hakimiyyti orqanlarnn tsdiq etdiyi sasnamy uyun hyata keçirilir. 6

2. Dövlt v bldiyy torpaqlarnn icar v istifady verilmsi

4 “Dövlt mlaknn özlldirilmsi haqqnda” AR Qanununun icras il bal lav tdbirlr bard AR Prezidentinin Frman, 23 dekabr 2000-ci il,  432. 5 “Yerli icra hakimiyyti orqanlarnn srncamnda olan, habel yaay binalarnda yerlib dövlt vsaiti hesabna ina edilmi qeyri-yaay sahlrinin özlldirilmsi Qaydalar” – AR Prezidentinin Frman, 23 dekabr 2000-ci il,  432. 6 “Torpaq islahat haqqnda” AR Qanunu, 16 iyul 1996-c il,  155-IQ, M.14; AR Prezidentinin 1997-ci il 10 yanvar tarixli 534 nömrli Frman il tsdiq edilmi “Sovxoz, kolxoz v digr knd tsrrüfat müssislrinin özlldirilck torpaqlarnn özll- dirilmsi (xüsusi hallar nzr alnmaqla) haqqnda sasnnam”. 9  2.1 Dövlt torpaqlarnn icary verilmsi

Torpaq icarsi müqavil sasnda vzi ödnilmkl torpaqdan müddtli istifad etmkdir. Dövlt torpaqlarnn bilavasit icary verilmsi bard qrar torpa icary götürmk istynin rizsi sasnda MDK v Dövlt Torpaq v Xritçkm Komitsi (bundan sonra – DTXK) qbul edir v icaryvernl icarçi arasnda torpaq icarsi müqavilsi balanr. cary veriln torpaq sahsi qanuni istifadd olduqda is qrar üçün torpaq istifadçisinin razl da tlb olunur. Xüsusi hrsalma hmiyyti olan dövlt torpaq- lar v yaxud layihlrl birlikd ayrlan torpaqlar yalnz torpaq müsabiq- lri v ya hrraclar vasitsil icary veril bilr. Torpaqlarn torpaq müsabiqlri v ya hrraclar vasitsil icary verilmsini özlldiriln dövlt müssis v obyektlrinin altnda olan torpaqlara münasibtd MDK, qalan torpaqlara münasibtd is rayon (hr) icra hakimiyytlri hyata keçirir. 7 Torpaq sahsi üzrind müddti on bir aydan çox olan icar hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind dövlt qeydiyyatna alnr. 8

3. Bldiyy torpaqlarnn hüquqi v fiziki xslr verilmsi haqqnda qrar

Bldiyy torpaqlar bldiyylrin qrar il bilavasit v ya torpaq hrraclar v müsabiqlri vasitsil hüquqi v fiziki xslr veril bilr. Torpan verilmsi haqqnda bldiyynin qrar sahnin xüsusiyytin v torpan ayrlma mqsdin, mövcud texniki normalara, yerquruluu v hrsalma sndlrin uyun olaraq icra hakimiyyti orqanlarnn ryi alndqdan sonra qbul edilir. Torpaq sahsinin bldiyy mülkiyytind olan müssis, idar v tkilatlarn istifadsin v ya frdi yaay evinin tikintisi üçün bldiyynin razisind daimi yaayan v n az be il müddtind yaay yeri üzr qeydiyyatda olan Azrbaycan Respublikas vtndann mülkiyytin verilmsi bard qrar bldiyy qbul edir. Baqa hallarda bldiyy torpaqlarnn hüquqi v fiziki xslrin

7 “Torpaq icarsi haqqnda” AR Qanununun ttbiq edilmsi bard AR Prezidentinin Frman, 12 mart 1999-cu il,  116. 8 “Torpaq icarsi haqqnda” AR Qanunu, 11 dekabr 1998-ci il,  587-IQ, M.12. 10 mülkiyytin (icarsin) verilmsi hrrac (v ya müsabiq) vasitsil hyata keçirilir. Hr hans hüquqla torpaq sahsi ld etmk istyn hüquqi v ya fiziki xs bldiyyy riz il müracit edir. rizd aadaklar göstril- mlidir:

– torpaq sahsinin hans mqsd üçün ayrlmasn;

– torpaq sahsinin hans hüquqla (xüsusi mülkiyyt v ya icar hüququ il) ayrlmasn;

– vvllr torpaq sahsi alb-almadn;

– ail üzvlrinin adna torpaq sahsinin olub-olmadn;

– ail üzvlrinin sayn v trkibini;

– torpaq sahsinin yerini, yaxud hmin yerin ünvann v ölçüsünü;

– torpaq sahsind tikilmsi, yaxud quradrlmas nzrd tutulan obyektin eskizini;

– daimi yaay yerini (fiziki xslr) v ya hüquqi ünvann (hüquqi xslr).

Hüquqi v fiziki xslrin müracitlrin riznin daxil olduu gün- dn etibarn 5 gün müddtind baxlr. 9 Bldiyy qrar qbul etdiyi andan 15 gündn gec olmayaraq onun surtini bldiyynin faliyytin inzibati nzarti hyata keçirn orqana göndrir. Bldiyy torpaqlarnn özgninkildirilmsi v ya icary verilmsi haqqnda qrar sasnda trflr (bldiyy v hüquqi v ya fiziki xs) arasnda müqavil balanr. Müqavild trflrin hüquqlar v vziflri, torpaq sahsinin hüquqi statusu, öhdliklr, servitutlar v baqa mhdudiy-

9 “Bldiyy torpaqlarnn ayrlmasna dair sndlrin hazrlanmas v razladrlmas qaydalar haqqnda” sasnamnin tsdiq edilmsi bard AR Qanunu, 15 mart 2002-ci il,  274-IIQ. 11 ytlr, müqavily xitam verilmsinin saslar v torpaqlarn istifadsi v mühafizsi üzr baqa rtlr nzrd tutulur. 10 Torpan verilmsi üçün müsabiq v ya hrrac keçirilmsi nzrd tutulursa, müsabiq v ya hrracn qalibin hadtnam verildiyi gündn 20 gün müddtind trflr arasnda müqavil balanr. 11

B) Notariat sndlri, mnzil sertifikat v baqa sndlr sasnda aparlan qeydiyyat

1. Notariat sndlri

Azrbaycan Respublikas Mülki Mcllsinin 144.1 v 394-cü mad- dlrin sasn, danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam verilmsi haqqnda müqavillr notariat qaydasnda tsdiqln- mlidir. Tsdiqlm zaman notarius yaya dair srncam vern trfin srncam hüququnu v müqavilnin qanunauyunluunu yoxlamaldr. Notariuslar tsdiq etdiklri qd layihlrinin mnasn v hmiyytini trflr izah etmli v bu layihlrin mzmununun qanuna v trflrin hqiqi niyytin uyunluunu yoxlamaldrlar. Notarius tsdiqldiyi müqavilnin yanll üçün msuliyyt dayr. Danmaz mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda müqavilni hmin mlakn yerldiyi yerin notariusu tsdiq edir. 12 Msln, Bak hrind qeydiyyatda olan danmaz mlak barsindki müqavil paytaxtda yerln notariat kontorlarndan birind tsdiq edilir. Notarius qeydiyyatdan keçmli olan mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlri tsdiqlyrkn özgninkildiriln v ya girov qoyulan mlaka mülkiyyt hüquqlarnn dövlt qeydiyyat haqqnda reyestrdn çxar tlb edir. Danmaz mlakn özgninkil- dirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr tsdiqlnrkn mlakn

10 “Bldiyy torpaqlarnn idar edilmsi haqqnda” AR Qanunu, 29 iyun 2001-ci il,  160- IIQ, M.6. 11 “Dövlt v bldiyy mülkiyytind olan torpaqlarn mülkiyyt v ya icary verilmsi il bal torpaq müsabiqlrinin v hrraclarnn keçirilmsi Qaydalar”, AR Prezidentinin Frman, 23 oktyabr 2003-cü il,  972. 12 “Notariat hrktlrinin aparlmas qaydalar haqqnda Tlimat”n ttbiq edilmsi bard Qrar, 11 sentyabr 2000-ci il,  167.

12 özgninkildirilmsin qadaa olub-olmamas v ya mlaka hbs qoyulub- qoyulmamas yoxlanr. Bunun üçün notarius özgninkildirilmy qadaa v hbs olmad bard aray tlb edir. Aray “Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtindn (bundan sonra – Reyestr Xidmti) alnmaldr. Nzr almaq lazmdr ki, hmin arayn 20 gün müddti olur, bu müddtd müyyn sbblrdn mliyyat gecikdirilrs, arayn vaxtnn uzadlmas bard Reyestr Xidmtin müracit etmk lazmdr. Aray verilmsi üçün müracit edn xs rüsum ödmlidir. Reyestr Xidmtind baqa ödmlr d tlb olunur. Dövlt rüsumundan baqa digr ödnilr xidmt haqq hesab olunur. Yaay evinin, mnzilin, ban, ba evinin özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr tsdiq edilrkn notarius özgninkil- diriln yaay evind, bada v ba evind kimlrin yaay yeri üzr qeydiyyatda olmas bard aray tlb edir v daimi qeydiyyatda olan yetkinlik yana çatm bütün ail üzvlrinin razln alr. Ümumi mülkiyytd olan mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas bard müqavillr tsdiq edilrkn hr bir mülkiyytçinin razl tlb olunur. mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmasna razlq haqqnda riz yazl olmaldr v bu rizdki imzann hqiqiliyini notarius, notariat kontorlar olmayan yaay mntqlrind icra hakimiyyti orqanlarnn vzifli xslri, hrbi hisslrin v ya czaçkm müssislrinin rhbrlri v ya Azrbaycan Respublikas konsulluqlarnn slahiyytli vzifli xslri tsdiq etmlidir. mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmasna razlq haqqnda rizlri notariusa xsn tqdim ednlrin imzalarnn hqiqi- liyinin tsdiq olunmas tlb olunmur. Bu haqda notarius razlq vermi xslrin xsiyytini müyyn edir v onlarn imzalarnn hqiqiliyini yoxlayr, bu bard rizlrd qeyd edir v onlarn xsiyytini tsdiq edn sndin adn, nömrsini, verildiyi tarixi v sndi vermi idarnin adn göstrir. Ümumi payl mülkiyyt hüququndak pay üçüncü xs satlarkn payl mülkiyytin qalan mülkiyytçilrinin satlan pay, açq hrracdan sat hal istisna olmaqla, satld qiymt v baqa brabr rtlr sasnda almaqda üstünlük hüququ var.

13  Yaay evinin, ban, ba evinin özgninkildirilmsi haqqnda qdlr tsdiq edilrkn yaay evinin, ban, ba evinin yerldiyi torpaq sahsinin xüsusi mülkiyytd olduu müyyn edilrs, Azrbaycan Respublikas Mülki Mcllsinin 245-ci maddsind qeyd olunan hallarda trflrin razlamas il müyynldiriln torpaq sahsin hüquqlarn binan (qurunu) ld edn keçmsi bard müddalar bu qdd ksini tapmaldr. Torpaq xüsusi mülkiyytd deyils, o zaman notarius trflr izah etmlidir ki, torpaqdan yalnz istifad (icar) hüququ qar trf keçir. Eyni zamanda izah edilmlidir ki, qüvvd olan qanunvericiliy uyun olaraq, torpaq yalnz Azrbaycan Respublikasnn fiziki v hüquqi xslrinin xüsusi mülkiyytind ola bilr. Danmaz mlaka dair müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnndn sonra notarius müqavilnin iki nüsxsini müracit etmi xs verir v ya onun istyi il 2 gün müddtind hmin müqavilni müracit etmi xsin rizsi v baqa tlb olunan sndlrl birlikd Reyestr Xidmtin danmaz mlaka hüququn qeydiyyata alnmas üçün göndrir. riznin surti müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmsi bard müracit edn xs verilir. 13 Danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas xrclrini müracit etmi xs çkir.

a) lq-satq müqavilsi

Hüquqi v ya fiziki xslr arasnda balanan danmaz yalarn (torpaq sahsi, ev, bina, quru, mnzil v s.) alq-satq müqavilsi notariat qaydasnda tsdiqlnir. Alq-satq müqavilsi üzr yaranm ya hüquqlar danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr. Alq-satq müqavilsi hrrac (auksion v ya müsabiq) keçirilmsi yolu il d balana bilr. Müqavil hrrac udan xsl balanr. Hrrac udmu xs v hrracn tkilatçs auksionun v ya müsabiqnin keçirildiyi gün hrracn nticlri haqqnda protokol imzalayrlar; bu protokolun müqavil qüvvsi var. Müqavil üzr verilmi hüquqlar danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Tlblrin v baqa hüquqlarn (msln, girov hüququnun satlmas, podrat müqavilsi üzr iin nticsinin qbul edilmsi hüququnun satlmas v s.) alq-satqs zaman müqavilnin predmeti danmaz mlakla v ya

13 Mülki Mcll, madd 146.4. 14 qeyd alnmal yalarla bal olduqda müqavil dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. 14 Yaay evi açq hrracdan da ld edil bilr. Ev hrracdan alma v ya hrracn ba tutmamas nticsind ld edilir. Bu zaman evin alnmasn evin yerldiyi yerin notariusu ld edn hadtnam vermkl rsmildirir.

b) dyidirm müqavilsi

Dyidirm müqavilsin gör, trflrdn hr biri baqa trfin mülkiyytin bir yann müqabilind baqa yan vermyi öhdsin götürür. Dyidirm müqavilsinin predmeti danmaz mlak olduqda müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnmli v mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr.

c) balama müqavilsi v hdiyynin restitusiyas

Balama müqavilsi sa ikn balanan el müqavildir ki, onun sasnda hdiyy vern öz mlaknn bir hisssini balamaqla hdiyy alan znginldirir, hm d bu cür balama hdiyy alan trfindn heç bir cavab xidmti il rtlndirilmir. Balama müqavilsi hdiyy alann hdiyyni qbul etmsi il balanm saylr. Balama müqavilsi danmaz mlak balayan xsin qdi sasnda notariat qaydasnda rsmildirilir. Balanan mlaka mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Hdiyy vern hdiyy alann ondan qabaq ölmsi hal üçün balanm yann restitusiyas hüququnu özünd saxlaya bilr. Torpaq sahlri v ya onlara ya hüquqlar balanarkn bu cür restitusiya hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr.

d) uzufrukt müqavilsi

Uzufrukt yann v ya hüquqlarn el yüklülüyüdür ki, bu zaman xeyrin yüklülük müyynldiriln xsin (uzufruktuarn) onlardan istifad etmk v fayda götürmk hüququ var, lakin mülkiyytçidn frqli

14 Mülki Mcll, madd 651. 15 olaraq, bu yan v hüquqlar girov qoymaq, özgninkildirmk v ya vrslik üzr vermk hüququ yoxdur. Uzufrukt danmaz yalara münasibtd verildikd onlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas zruridir. Danmaz yalara olan uzufruktun bir növü mnzil uzufruktdur. Mnzil uzufrukt binada v ya onun bir hisssind mnzil malik olmaq hüququdur. O, üçüncü xslr veril bilmz v vrslik üzr keçmir. Ona istifad hüququ haqqnda müddalar amil edilir. Mnzil uzufrukt, adtn, uzufruktuarn xsi tlbat il müy- ynldirilir. Lakin o, mülkiyytçi birbaa rt qoymaybsa, ail üzvlrini v ya binada onunla birg yaayanlar mnzilin köçür bilr. nzil hüququ binann bir hisssi il mhdudlabsa, uzufruktuar birg istifad üçün nzrd tutulan predmetlrdn istifad ed bilr. Uzufruktuarn müstsna mnzil hüququ varsa, o, mnzilin adi saxlanmas xrclrini çkir. nun birg istifad hüququ varsa, mnzilin saxlanmas xrclrini mülkiyytçi çkir. Mnzil, torpaq sahlrin v baqa danmaz mlaka uzufrukt hüququ vrslik qaydasnda, o sradan vsiyyt taprndan da yarana bilr.

e) servitut

Servitut danmaz yann baqa danmaz ya mülkiyytçisinin xeyrin el yüklü edilmsidir ki, bu zaman ona (baqa danmaz yann mülkiyytçisin) ayr-ayr hallarda yadan istifady icaz verilir v ya danmaz yann mülkiyytçisin müyyn hrktlri yerin yetirmy v ya mülkiyyt hüququndan irli gln baqa hüquqlar hyata keçirmy icaz verilmir. Servitut torpaq sahsindn piyada v manla keçidin, heyvanlar üçün keçidin, elektrik, rabit xtlrinin, boru kmrlrinin çkiliinin v istismarnn, su tchizatnn v meliorasiyann, danmaz mlak mülkiy-yt- çisinin servitut qoyulmadan tmin edil bilinmyn ehtiyaclarnn tmin edilmsi üçün tyin oluna bilr. 15 Servitut hüququ mülkiyytçi il balanan müqavil v ya mhkm qrarna sasn yarana bilr. Servitut verilmsin dair müqavil notariat

15 Mülki Mcll, madd 255.4. 16 qaydasnda tsdiqlndikd etibarldr. Hmin müqavil servitut veril- msinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün sasdr. Danmaz mlakn dövlt reyestrindki qeydiyyat yazsnda servitutun mzmunu, onun qüvvd olma müddti v rtlri d qeyd edilir. Qeydiyyat yazsnda, hmçinin, servitutla yüklü olan danmaz yann plan servitutun yeri il birlikd göstrilmlidir. Servituta xitam verilmsi d danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd edilmlidir. Qonunun sahsin keçn üst tikiliy hüquq da danmaz mlakn dövlt reyestrind servitut kimi qeyd alna bilr.

f) ipoteka

poteka – öhdliyin icrasnn tmin edilmsi üsulu olaraq danmaz yalarn v rsmi reyestrd üzrind mülkiyyt hüquqlar qeyd alnan danar yalarn girovudur. 16 Danmaz mlakn ipoteka müqavilsi notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir v danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. poteka müqavilsi dövlt qeydiyyatna alnd andan qüvvy minir. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz ya ipoteka qoyularkn, ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd alna bilr. poteka predmeti olan tikintisi baa çatdrlmam danmaz yann tikintisi tam baa çatdqdan sonra hmin ya tikintisi baa çatm ya (yeni yaradlm ya) kimi dövlt reyestrind qeyd alndqda ipoteka qüvvsini saxlayr, bu rtl ki, hmin anda ipotekaya xitam verilmsin. 17 Eyni ya ipoteka il bir neç df yüklü edil, yni bir neç df, hiss-hiss girov qoyula bilr. Hr bir halda ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Yüklü edilmnin növbliyi ipotekann dövlt qeydiyyat an il müyynldirilir. poteka saxlayanlarn tlblrinin ödnilmsi növbliyi qeydiyyat an il müyyn olunur. 18 Renta ödnilmsi üçün, danmaz mlakn özgninkildirilmsini nzrd tutan renta müqavilsin gör, mülkiyyt hüququnun keçmsi d danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr.

16 “poteka haqqnda” AR Qanunu, 15 aprel 2005-ci il,  883-. 17 Bax: III Fsil. 18 Mülki Mcll, madd 309.2, 310, 320 v s. 17  g) vrslik hadtnamsi

Danmaz mlak miras qoyulduqda notarius vrsy vrslik hüququ haqqnda hadtnam verir ki, bu da sonradan hmin mlaka hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sas verir. hadtnamlr vrsliyin növün gör müxtlif olur: qanun üzr vrsli hadtnamsi, vsiyytnam üzr vrsli hadtnamsi, irsi trans- missiya 19 qaydasnda veriln hadtnam v s. Vrslik hüququ haqqnda hadtnam hm bütün miras, hm d onun bir hisssi üçün veril bilr. hadtnam hm bütün vrslr birlikd, hm d ayrlqda hr birin arzularna uyun olaraq verilir. Vrslrdn birin mirasn bir hisssi üçün vrslik hüququ haqqnda hadtnam verilmsi baqa vrslri mirasn qalan hisssi üçün hadtnam almaq hüququndan mhrum etmir. Vrslik hadtnamsi vrslr mirasn açld gündn alt ay keçdikdn sonra istniln vaxt verilir. Qeyd edilmlidir ki, vrsnin vrsliy çarldn bildiyi v ya bilmli olduu gündn üç ay rzind miras qbul etmk hüququ var. Mhkm qaydasnda bu müddt lav olaraq üç aya qdr uzadla bilr. 20 Notariat orqannda hadtnam tlb edn xslrdn savay, baqa vrslrin olmamas bard mlumat varsa, vrslik hadtnamsi alt aydan da tez veril bilr.

h) r-arvadn birg mülkiyyti

Nikaha girndk r-arvaddan hr birin mnsub olmu mlak, onlardan birinin nikah dövründ hdiyy kimi v ya vrslik qaydasnda ald mlak onun xüsusi mülkiyytidir. r-arvadn nikah dövründ qazandqlar mlak is nikah müqavil- sind v ya onlar arasndak razlamada ayr qayda nzrd tutulmaybsa, hans trfin qazand vsaitl ld olunmasndan asl olmayaraq, onlarn ümumi mülkiyyti saylr. Nikah müqavilsind baqa qayda nzrd tutulmaybsa, nikahn qeyd alnmasndan sonra ld ediln v r-arvadn ümumi (birg)

19 rsi transmissiya dedikd, miras açldqdan sonra miras qbul etmy macal tapmadan ölmü vrsnin miras qbul etmk hüququnun onun vrslrin keçmsi baa düülür. 20 Mülki Mcll, madd 1246. 18 mülkiyyti olan mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr o zaman tsdiq oluna bilr ki, mlakn özgninkil- dirilmsin v ya girov qoyulmasna, harada daimi qeydiyyatda olmasndan asl olmayaraq, rin (arvadn) yazl razl olsun. mlak özgninkildirn v ya girov qoyan xs onun rinin (arvadnn) olmamas (subay, dul olmas) haqqnda ariz tqdim edrs, notarius bunu qdin o biri itirakçsnn nzrin çatdrr, o is rizd imza etmkl hmin haln ona mlum olduunu tsdiqlyir. Göstriln rizni mlak özgninkildirn v ya girov qoyan xsin özü, qd nümaynd vasitsil balandqda is nümaynd vermlidir. mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlri tsdiq edrkn notarius bu mlak üzrind mülkiyyt hüququnun n vaxt yarandn yoxlayr. Özgninkildiriln v ya girov qoyulan mlakn mülkiyytçisi bu mlak nikaha daxil olmadan, habel nikah müddtind hdiyy klind v ya vrslik qaydasnda, baqa vzsiz qdlr üzr ld etmis, bu mlakn özgninkildirilmsin v ya girov qoyulmasna rin (arvadn) razl tlb olunmur. r-arvad nikah müddtind ld etdiklri ümumi birg mlaka veriln mülkiyyt hüququnun paylara bölünmsi bard riz il notariusa müracit ed bilr. Notarius ümumi birg mlakdak hr paya mülkiyyt hüququnu paya uyun verilmi hadtnam il rsmildirir. Bu hadt- nam ümumi birg mlakdak paya veriln mülkiyyt hüququnun dan- maz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün sasdr.

i) yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququnun qeyd alnmas

Yaay binasnn trkib hisssinin danmaz mlakn dövlt reyestrin- d rsmildirilmsi üçün sas aadak iki snddn biri ola bilr: – mülkiyytçilrin yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququna paylarnn rsmildirilmsin dair notariat qaydasnda tsdiqlnmi müqavil; – danmaz mlak mülkiyytçisinin v ya müstqil v ya sürkli tikinti hüququ sahibinin bel mülkiyyt paylarnn yaradlmas v onlarn yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququnun rsmildirilmsi bard rizsi.

19  Payl mülkiyytd olan danmaz mlaka hüquqlar, payn bölünmsi v ayrlmas, payn satlmas, balanmas, vsiyyt edilmsi, girov qoyul- mas, satn almaqda üstünlük hüququ sasnda payn ld edilmsi v s. danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Ümumi mülkiyyt hüququndak pay müqavil sasnda baqasna verildikd bu hüquq danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan yaranr. 21 Bu hüquqlar mülkiyytçi il balanan müqavildn v ya mhkm qrarndan yarana bilr.

2. Mnzil sertifikat

Mnzil sertifikat fiziki v hüquqi xslr arasnda yerldiriln sndli – orderli qiymtli kazdr. Mnzil sertifikat sahibinin sertifikatda göstriln rtlr ml etdiyi tqdird emitentdn tikintisi (yenidnqurulmas) bu qiymtli kazlarn yerldirilmsindn alnan vsait hesabna maliyyldiriln binalarn (mnzillrin) v baqa tikinti obyektlrinin (bundan sonra – tikili) onlarn mülkiyytin verilmsi yolu il ödnilmsini tlb etmk hüququ var. Mnzil sertifikat adl v ya adsz qiymtli kazlar ola bilr.22 Azrbaycan Respublikasnn qanunvericiliyin uyun olaraq, ölk razi- sind tikinti aparmaq hüququ olan, mnzil sertifikatlar buraxan v onlarn sahiblri qarsnda öhdliklr dayan hüquqi xslr mnzil sertifikatnn emitenti ola bilrlr. Mnzil sertifikatlarnn dövlt reyestri Azrbaycan Respublikasnn Prezidenti yannda Qiymtli Kazlar üzr Dövlt Komitsind (bundan sonra – QKDK) aparlr. Mnzil sertifikat sertifikatda göstriln danmaz mlaka mülkiyyt hüququnun danmaz mlakn dövlt reyestrind rsmildirilmsi üçün sasdr.

C) Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyat

Danmaz mlakn qeydiyyat haqqnda qanun qüvvy mindiyi gün- dk danmaz mlaka hüquqlarn ayr-ayr qeydiyyat orqanlar trfindn aparlm dövlt qeydiyyat qüvvsini saxlayr.

21 Mülki Mcll, madd 215.6, 218, 219 v s. 22 “Azrbaycan Respublikasnda mnzil sertifikatlarnn buraxl, tdavülü v ödnilmsi haqqnda sasnam”, 11 noyabr 2004-cü il. 20  Danmaz mlaka hüququn mübahislndirilmsi zaman danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün sas mhkmnin uyun il bal çxard qrardr. Danmaz mlak üzr balanan qdin trflrindn biri qddn ml gln hüququn dövlt qeydiyyatna alnmasndan boyun qaçrrsa, onda qeydiyyat qar trfin rizsi il mhkmnin qrar sasnda hyata keçirilir. Bzi hallarda is danmaz mlaka hüququn mübahis predmeti olub- olmamasndan asl olmayaraq, onun dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün mhkmnin qrar vacibdir. Msln, xs dövlt reyestrind qeyd alnmam mlaka faktiki mülkiyytçi hüququ il 30 il rzind fasilsiz olaraq sahiblik etmis v hmin mlakn hüquqi mülkiyytçisi danmaz mlakn dövlt reyestrind blli deyils, yaxud 30 il vvl ölmü v ya xbrsiz itkin dümü elan olunmusa, hmin xs mülkiyytçi kimi qeyd alnmasn yalnz bu bard çxarlm mhkm qrar sasnda tlb ed bilr. O da qeyd edilmlidir ki, qeydiyyat rsmi elan olunmu müddtd etiraz verilmdikdn v ya rdd edilmdikdn sonra aparlr. Tikinti mqsdlri üçün ayrlmayan torpaq sahsind v buna lazm icazlr almadan, yaxud hrsalma v tikinti norma v qaydalarn ciddi surtd pozmaqla tikilmi yaay evi, digr tikili, quru v ya baqa danmaz mlak özbana tikinti saylr. Özbana tikintiy mülkiyyt hüququ mhkm trfindn o xs üçün tanna bilr ki, tikinti aparlm torpaq sahsi onun mülkiyytind olsun. Bu halda tikilinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas mhkm qrarna sasn gerçkldirilir. Tikintinin saxlanmas baqa xslrin hüquqlarn pozursa, yaxud fiziki xslrin hyat v salaml üçün thlük yaradrsa, xsin özbana tikintiy mülkiyyt hüququ tanna bilmz. Danmaz mlaka hüquqlarn lv edilmsi üçün d mhkmnin qrar tlb olunur. Maraql xs mhv olmu danmaz mlakn qeydiy- yatnn lv edilmsi üçün mhkmy iddia rizsi il müracit etmlidir v yalnz bundan sonra mhkm qrar sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrindn qeydiyyat silinir. Mülkiyytd, istifadd v icard olan torpaqlarn mcburi geri alnmas icra hakimiyyti orqannn v ya bldiyynin vsatti sasnda yalnz mhkmnin qtnamsi il hyata keçirilir. 23

23 AR Ali Mhkmsi Plenumunun “Torpaq qanunvericiliyinin mhkmlr trfindn ttbiqinin bzi msllri haqqnda” Qrar,  2, 14 fevral 2003-cü il. 21  Servitut, tikintiy vrslik hüququ (“superfitsi”) sasnda danmaz mlaka hüquqlar müqavil v ya mhkm qrarndan yarana bilr. Bel hallarda da hmin hüquqlar qeyd alnmaldr. Danmaz mlakn öncdn qeydiyyat üçün sas olan hallar üçün III fsl bax.

Ç) Köhn qanunvericilik sasnda danmaz mlaka hüquqlar bard verilmi sndlr sasnda qeydiyyat

1. Mnzil sahsinin orderi sasnda qeydiyyat (mnzilin özlldirilmsi)

Vtnda v ya vtndal olmayan xs dövlt v ya ictimai mnzil fondunda olan icar müqavilsi sasnda yaad mnzili köhn qanunvericiliy uyun olaraq verilmi mnzil orderi sasnda vzsiz özlldir bilr. Yaad mnzili özlldirmk istyn xs Reyestr Xidmtin riz il müracit etmlidir. rizy aadak sndlr lav edilir: ) mnzil sahsinin orderi; b) mnzil (ev) hüququ olan xslr v mnzilin (evin) kommunal- mit vziyyti bard mnzil istismar tkilatnn aray (2 -li forma); ) mnzili özlldirmy razlqlar bard rizçi il birlikd yaayan, hmin mnzil sahsin (ev) hüququ olan 18 ya tamam olmu xslrin, müvqqti olaraq baqa yer getmsi il laqdar mnzil sahsin (ev) hüququ saxlanan xslrin rizsi. 2 -li forma mnzil istismar idarsindn alnr. Aray vtndaa 5 gündn gec olmayaraq verilmlidir. Mnzil sahsinin orderi itdikd, yaxud istifady yararsz hala düdükd is vtndaa müraciti sasnda 10 gündn gec olmayaraq dövlt orqan arxiv aray verir. Kooperativ evlr özlldirilrkn bu evlrin sahiblri Reyestr Xidmtin orderl birg evin pay haqqnn tam ödnildiyini tsdiqlyn maliyy aray da tqdim etmlidirlr. Mnzili özlldirmk üçün müracit etmi vtndadan göstriln sndlrdn lav sndlr tlb oluna bilmz. Reyestr Xidmti riz daxil olduu gündn 20 gün rzind mnzilin vtndan xüsusi mülkiyytin verilmsi üçün dövlt qeydiyyatn hyata keçirir, vtndan mnzil mülkiyyt hüququnun yaranmasn danmaz

22 mlakn dövlt reyestrindn çxarla rsmildirib çxar mnzilin mülkiyytçisin verir. 24

2. Qeydiyyat vsiqsi sasnda qeydiyyat

Köhn qanunvericiliy sasn, xsi v ya xüsusi mülkiyytind danmaz mlak olan xslr mülkiyyt hüququnu tsdiqlyn sndlr müxtlif vaxtlarda müxtlif orqanlardan verilib. 25 Vrslik qaydasnda ld edilmi danmaz mlaka qanunvericilikl müyyn olunmu qaydada ayrlm torpaq sahsind frdi yaay evi tikmi xslr mülkiyyt hüquqlarnn qeydiyyat orqanlarnn verdiyi sndlr – qeydiyyat vsiqlri, notariat sndlri, reyestrdn çxarlar v s. sasnda danmaz mlakn yenidn qeydiyyat aparla bilr. 26 Danmaz mlakn qeydiyyatnn köhn sndlrl bal mübahislr üzr v ya hüquqi faktn müyyn edilmsin dair mhkm qrarlar sasnda da aparlmas mümkündür.

3. Dövlt akt v hadtnam sasnda qeydiyyat

Torpaq Mcllsinin (TM) 48-54-cü maddlrin sasn, torpaq üzrind fiziki v hüquqi xslrin mülkiyyt hüququ, torpaqdan istifad hüququ, o sradan icar hüququ, servitutlar müyyn edil bilr. TM-in 66-c maddsind müyynldirilir ki, torpaq üzrind hüquqlarn dövlt qeydiyyat qanunvericilikd nzrd tutulmu qaydada danmaz mlakn dövlt reyestrind aparlr.

24 “Mnzil fondunun özlldirilmsi haqqnda” AR Qanunu, 26 yanvar 1993-cü il,  463, madd 9, “Danmaz mlakln dövlt reyestri haqqnda” AR Qanununun ttbiqi il laqdar AR qanunvericilik aktlarna dyiikliklr v lavlr edilmsi bard”,  439, 2 avqust 2006- c il. 25 Bak hri dövlt texniki inventarladrma orqan v AR Dövlt Tikinti v Arxitektura Komitsinin dövlt texniki inventarladrma orqanlarnn yerli qurumlar nzrd tutulur. 26 Azrbaycan SSR XKS-in 1921-ci il 9 noyabr v 1922-ci il 21 aprel tarixli dekretlri il Bak hrind v qza mrkzlrind yerln binalar bldiyyldirilirdi. Bldiyyldirilmmi frdi yaay evlrinin mülkiyytçilrin danmaz mlaka sahiblik, ondan istifad v srncam hüquqlar tannrd. Onlarn mülkiyyt hüququnu tsdiq edn snd kimi, msln, Bak hri Planladrma darsi yannda hr uçot müxllfat bürosunun verdiyi “Bak hrind bldiyyldirilmmi tikintilrin Reyestrindn Çxar” tqdim edil bilr . 23  Xalq deputatlar sovetlrinin verdiyi v xüsusi dövlt torpaq orqann- da rsmildirilmi torpaa mülkiyyt, sahiblik v daimi istifad hüququna dair dövlt akt v torpaqdan müvqqti istifad hüququna dair hadt- namlr sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrind torpaa olan hüquq- lar qeydiyyatdan keçirilir. 27

4. Torpaq qeydi v inventar qeydi sasnda aparlan qeydiyyat

Azrbaycan SSR Xalq Komissarlar Sovetinin v Azrbaycan SSR Xalq Torpaq Komissarlnn 31 may 1927-ci il birg Tlimatna sasn, hr tipli yaay mntqlrinin hüdudlar daxilindki torpaqlarn istifadçilrin “Torpaq qeydi” verilirdi. Vtndalara ayrlm hmin torpaq sahlrind olan tikili v quru sahibin is yerli kommunal tsrrüfat trfindn “nventar qeydi” verilirdi. “Torpaq qeydi” v “nventar qeydi” qanun- vericilikl göstriln sndlrl birg tqdim olunduqda danmaz mlakn dövlt reyestrind mülkiyyt hüququnun qeyd alnmas üçün sas ola bilr. “Fhl v qulluqçularn baçlq irktlri haqqnda birtipli Nizam- nam”y 28 sasn, idar, müssis v tkilatlarn nzdind baçlq irkt- lri yaradla bilrdi. irkt üzvlüyün 18 yana çatm fhl v qulluqçular, elc d hmin müssisdn pensiyaya çxm xslr qbul edilirdi. 2007-ci il mayn 22-dk icra hakimiyyti orqanlarnn nzdind olan ba tsrrüfat idarlrinin vtndalara ayrd ba sahlrin dair veriln icar müqavillri, srncamlar v orderlr hmin balarn yerldiyi torpaq sahlrinin, orada tikilmi evlrin v baqa tikililrin danmaz mlakn dövlt reyestrind icarçinin adna rsmildirilmsi üçün sasdr. Torpaq Mcllsin v “Torpaq islahat haqqnda” Qanuna sasn, ba icarçilrinin, ba-tikinti kooperativi üzvlrinin istifadsind (icarsind)

27 “Torpaqdan istifad hüququna dair torpaq istifadçilrin dövlt aktlarnn verilmsi bard” Azrbaycan SSR Nazirlr Sovetinin 1975-ci il 7 aprel tarixli 90 nömrli Qrar; “Torpaa mülkiyyt, sahiblik, daimi istifad hüququna dair dövlt aktnn v torpaqdan müvqqti istifad hüququna dair hadtnamnin verilmsi bard” AR Nazirlr Kabinetinin 1992-ci il 24 yanvar tarixli 38 nömrli Qrarnn 1, 2, 3, 4-cü bndlri. 28 Azrbaycan SSR Nazirlr Sovetinin 1980-ci il 4 iyul tarixli 296 sayl Qrar il tsdiq edilib. 24 olan balar v ba sahlri onlarn arzular il hmin xslrin xüsusi mülkiyytin veril bilrdi. 29 Qüvvd olan qanunvericiliy gör, vtndalarn qanuni mülkiy- ytind olan ba sahlri, “Torpaq islahat haqqnda” Azrbaycan Res- publikas Qanununun 9-cu maddsin uyun olaraq, onlarn mülkiyytin vzsiz qaydada verilir. 30 Bu halda danmaz mlaka hüquqlar danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr. Yuxarda adlar çkiln sndlrdn baqa, MDK, DTXK, Dövlt Tikinti v Arxitektura Komitsi, yerli icra hakimiyyti orqanlar, baqa laqli orqanlarn verdiyi danmaz mlak üzrind, o cümldn torpaq sahlri, binalar v qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay v ba evlri, yer tki sahlri, sututarlar, melr v çoxillik kmlr, mlak kompleksi kimi müssislr üzrind hüquqlar tsdiqlyn baqa sndlr sasnda da danmaz mlakn dövlt reyestrind danmaz mlakn qeydiyyat aparlr.

D) Qanunvericilikd nzrd tutulmu baqa sndlr sasnda qeydiyyat

Yeni tikilmi danmaz mlakn qeydiyyat zaman Reyestr Xid- mtin danmaz mlakn tikildiyi razinin hans saslarla hüquqi v ya fiziki xs mnsub olmasn tsdiq edn snd, tikintiy icaz sndlri (yalnz qanunvericilikl tlb olunduu hallarda), torpan plan v ölçüsü v yeni tikilinin texniki pasportu hmin tikilinin qeydiyyata alnmas üçün sasdr.

29 Bak hr cra Hakimiyyti baçsnn 1996-c il 15 avqust tarixli “Ba icarçilrinin ba- tikinti kooperativi üzvlrinin istifadsindki (icarlrind) balarn, ba sahlrinin xüsusi mülkiyytlrin verilmsi haqqnda” 1124 sayl Srncam. 30 Prezidentinin 2007-ci il 22 may tarixli “Yerli icra hakimiyyti orqanlarnn nzdind olan ba tsrrüfat idarlrinin lv edilmsi bard” Srncam, b.2.2. 25  II FSL Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn aparlmas qaydas

A) Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün tlb olunan sndlr B) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn rsmildirilmsi qaydalar C) Dövlt reyestrinin aparlmas qaydas Ç) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas v qeydiyyat- dan imtina D) Dövlt reyestrind düzlilr aparlmas E) Danmaz mlaka ünvan verilmsi

A) Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün tlb olunan sndlr

Danmaz mlakn qeydiyyat hüquq ld ednin rizsi sasnda aparlr. rizd onu tqdim edn fiziki xsin soyad, ad, atasnn ad, ünvan, xsiyytini tsdiqlyn snd, xahiin mzmunu v lav olunan sndlr göstrilmlidir. Hüquqi xs müracit etdikd is hüquqi xsin tam ad, ünvan, qeydiyyat haqqnda hadtnam rizd göstrilmlidir. Reyestr Xidmtin tqdim olunan rizy aadaklar lav olunur: 1) hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün bu kitabn birinci fslind göstrilmi saslardan biri; 2) torpaq sahsinin plan v ölçüsü; 3) torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v baqa dan- maz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi; 4) dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz. 31 Hüquq ld ednin adndan baqa xs riz verirs, etibarnam notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Hüquqi xsin rizsi v onu tqdim edn nümayndsin verilmi etibarnam hmin hüquqi xsin möhürü il tsdiqlnmlidir. rizni vern xslr xsiyyti tsdiqlyn snd tqdim etmlidirlr. Hüquqlarn mövcudluunu, ld edilmsini, baqasna keçmsini, mhdudladrlmasn (yüklnmsini), onlara xitam verilmsini tsdiqlyn

31 Dövlt rüsumu haqqnda informasiya kitaba lav olunub. 26 sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla müyynldirilmi tlblr uyun olmaldr.

1) Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün birinci fsild göstrilmi saslar Notariat qaydasnda tsdiqlnn qdlr Yaay evinin, mnzilin, ban, ba evinin, qarajn, torpaq sahsinin, baqa danmaz mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr notariat qaydasnda tsdiqlnrkn mlakn özgninkil- dirilmsin qadaann olub-olmamas yoxlanr. Danmaz mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr hmin mlakn olduu yer üzr tsdiqlnir. Notariat qaydasnda tsdiqlnn qdlrin mzmunu ifad olunan sndlr notariusa v ya icra hakimiyyti orqanna 32 az iki nüsxd tqdim olunmal, nüsxlrdn biri notariusun v ya icra hakimiyyti orqannn icraatnda saxlanmaldr. r-arvaddan birinin danmaz mlak üzrind srncam vermk bard notariat qaydasnda tsdiqi v (v ya) qeydiyyata alnmas zruri olan qdlrin balanmas üçün o biri trfin notariat qaydasnda tsdiqlnmi razl lazmdr.

Notariusun verdiyi hadtnamlr

Vrslik qaydasnda ld edilmi danmaz mlaka hadtnamlrin verilmsi qaydalar Mülki Mcllnin 1321-1325-ci maddlri il müyyn olunur. Vrslik hüququ haqqnda hadtnam mülki qanunvericilikl müyynldirilmi qaydada miras qbul etmi vrslrin yazl rizsi il bütün vrslr v ya onlarn arzusundan asl olaraq hr birin ayrlqda verilir. Notarius qanun üzr vrslik hüququ haqqnda hadtnam verrkn sübutlar tlb etmkl miras qoyann ölüm faktn, mirasn açld yeri v vaxt, hadtnam verilmsi bard riz il müracit edn xslrin qanun üzr vrsliy çarlmalar üçün saslarn olmasn, miras mlakn trkibini v olduu yeri yoxlamaldr.

32 Rayon, hr icra hakimiyytlri nzrd tutulur. 27  Notarius vsiyytnam üzr vrslik hüququ haqqnda hadtnam verrkn miras qoyann ölüm faktn, vsiyytnamnin olmasn, mirasn açlma yerini v tarixini, miras mlakn trkibini, mirasda mcburi pay olan xslrin dairsini yoxlamaldr. r-arvadn birg yazl rizsi sasnda onlarn birin v ya hr ikisin birg nikah dövründ ld edilmi ümumi danmaz mlakdak paya gör mülkiyyt hüququ haqqnda hadtnamni yalnz mlakn olduu yerin notariusu verir. hadtnam r-arvadn hr birin hm nikahda olarkn, hm d nikah pozulduqdan sonra veril bilr. Açq hrracdan yaay evlrinin alnmasn evin yerldiyi yerin notariusu ld edn bu bard hadtnam vermkl rsmildirmlidir. Hrrac ba tutmadqda yaay evinin ld edilmsi bard hadtnam tlbkara verilir. hadtnam evin açq hrrac yolu il satlmas v ya hrracn ba tutmamas il laqdar olaraq evin tlbkara verilmsi bard aktn surti sasnda verilir.

MDK-si il balanan müqavillr Danmaz mlak v elc d müssislr, binalar v tikililr (onlarn bir hisssi)özlldirm qaydasnda da ld edil bilr. Dövlt mlakn özlldirm yolu il alan xslrin danmaz mlaka olan hüquqlar MDK-si il balanm alq-satq müqavilsi sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrind rsmildirilir.

Mnzil sertifikat QKDK-nn verdiyi mnzil sertifikat aadak mcburi rekvizitlri özünd ks etdirmlidir: 1) sndin ad olaraq “Mnzil sertifikat” ifadsi; 2) mnzil sertifikatnn nömrsi v seriyas; 3) adl mnzil sertifikatnn ilk sahibinin ad, soyad, atasnn ad; 4) emitentin ad, olduu yer, emitentin rhbri v ba mühasibinin möhürl tsdiqlnmi imzalar; 5) ilk sahibin mnzil sertifikatn ld etdiyi tarix; 6) tikilinin texniki göstricilri; 7) tikilinin istehlak göstricilri; 8) mnzil sertifikatnn nominal dyri;

28  9) mnzil sertifikat üzr emitentin öhdliyi (tikili sahsinin ölçü vahidind kvadratmetrl); 10) mnzil sertifikatnn ödnilm tarixi; 11) dövlt qeydiyyat nömrsi v tarixi.

Mnzil sertifikat tminatl olduqda onun üzrind tminatç v tminat haqqnda mlumat da göstrilmlidir. Tminatl mnzil sertifikatlar üzr öhdliklr girov (ipoteka; bundan sonra – girov), qarantiya v zmantl tmin edilir. Mnzil sertifikatnn blanklar bütün növ qiymtli kaz blanklarnn hazrlanmas v sat faliyytin xüsusi razlq (lisenziya) alm mtblr- d çap olunur. Mnzil sertifikatnn n az 3 qoruyucu lamti olmaldr. Hr mnzil (tikinti sahsi) üçün bir mnzil sertifikat verilir. Qeyd edilmlidir ki, tqdim olunmu sndlrd mtnlr aydn yazlmal, hüquqi v fiziki xslrin adlar tam kild göstrilmlidir. Pozulmu, sonradan lav edilmi, silinmi sözlr v hqiqiliyi tsdiqln- mmi baqa düzlilr olan, mzmununu birmnal baa dümk imkan vermyn drcd zdlnmi sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmir.

2) Torpaq sahsinin plan v ölçüsü

Torpaq sahsinin plan v ölçüsünü (bundan sonra – plan v ölçü) DTXK v ya Reyestr Xidmti verir. “Torpaq sahsinin plan v ölçüsü” trtib olunur. DTXK-dan veriln plan v ölçü azrbaycan dilind A3 formatl xüsusi kazda trtib edilir. Plan v ölçü ciddi hesabat sndidir v onun seriya nömrsi olur. Plan v ölçü yaay mntqlri hüdudlarnda yerln torpaq sahlri v baqa torpaq sahlri (o cümldn knd tsrrüfat tyinatl torpaqlar) üzr ayrca trtib edilir. Reyestr Xidmti plan v ölçünü azrbaycan dilind A4 formatl xüsusi kazda trtib edir. Plan v ölçü ciddi hesabat sndidir v onun seriya nömrsi olur. Plan v ölçünü Reyestr Xidmtinin razi idarsinin risi v hmin plan v ölçünü trtib etmi icraç imzalayr, snd möhürl tsdiqlnir (Reyestrdn veriln plan v ölçü nümunsi bu kitaba lav olunmudur).

29  3) Torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v baqa danmaz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi

Danmaz mlak obyektinin texniki pasportunu MDK-nn Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin razi idarlri 33 verir.

4) Dövlt rüsumu haqqnda qbz

Dövlt rüsumunun drcsi haqqnda mlumat bu kitaba 2-ci lavd verilib.

B) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn rsmildirilmsi qaydalar

Danmaz mlaka mülkiyyt v baqa ya hüquqlarnn ml glmsi v baqasna keçmsi Reyestr Xidmtindn veriln çxarla rsmildirilir. Dövlt reyestrindn çxar ciddi hesabat sndidir v onun seriya nömrsi olur. Çxarlar Azrbaycan dilind xüsusi kazda çap olunur v 6 növ olur: 1) frdi yaay v ba evi üçün; 2) mnzil üçün; 3) qeyri-yaay binas, qurular, kommunikasiyalar, qeyri-yaay sahlri, mlak kompleksi kimi müssislr v onlarn filiallar üçün; 4) çoxmrtbli yaay binas üçün; 5) torpaq, çoxillik kmlr, me, su obyektlri (sututarlar) v yerin tki üçün; 6) hüquqlarn yüklülüyü bard. Dövlt reyestrindn çxarda danmaz mlakn növündn asl olaraq aadaklar göstrilir: – Azrbaycan Respublikas Dövlt gerbinin tsviri; – Dövlt Reyestri Xidmtinin ad; – Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda çxar blanknn seriyas v nömrsi; – hüquq sahibi(-lri) haqqnda mlumat:

33 AR Prezidentinin 2009-cu il 24 iyun tarixli 116 növrli Frman il tsdiq edilmi “Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsi haqqnda sasnam”. 30  – fiziki xs olduqda – onun soyad, ad, atasnn ad; – hüquqi xs olduqda – onun tam ad (tkilati-hüquqi formas); – danmaz mlakn ad (tsviri), ünvan (olduu yer); – danmaz mlak ümumi payl mülkiyytd olduqda hr bir hüquq sahibin mxsus paylar; – hüququn növü; – danmaz mlakn reyestr nömrsi; – reyestr kitabnn v onun vrqinin nömrsi; – hüququn qeydiyyat nömrsi v tarixi; – dövlt reyestrindn çxar tsdiqlyn vzifli xsin vzifsi, adnn ba hrfi, soyad v imzas; – qeydiyyat icraçsnn adnn ba hrfi, soyad v imzas. Danmaz mlakn dövlt reyestrindn çxar mlak kompleksi kimi müssislr v onlarn filiallarna verildikd, mlakn trkibi çxarn ayrlmaz hisssi olan lavd göstrilir. Danmaz mlakn v ona aid hüquqlarn növündn asl olaraq çxara baqa mlumatlar da daxil edil bilr. Dövlt reyestrindn çxar qeydiyyat orqannn rhbri imzalayr v möhürl tsdiqlyir. Dövlt reyestrindn çxarn mtnind düzlilr, pozulmalara, lav yazlara yol verilmir v bel çxarn hüquqi qüvvsi yoxdur. Dövlt reyestrindn çxar itirildikd, mhv olduqda v ya yararsz hala düdükd, qanunvericilikd müyyn edilmi qaydada dublikat verilir. Bu halda dövlt reyestrindn çxarn yuxar sa trfind iri hrflrl “DUBLKAT” tamp vurulur v dövlt reyestrindn çxar vern qeydiyyat orqan rhbrinin imzas v möhürü il tsdiqlnir. Dövlt reyestrindn çxar itirildikd, dublikatn alnmas il bal rizy mtbuatda çxarn itirilmsi il laqdar onun etibarsz hesab olunmas bard mlumat ks etdirn qzet shifsi, daxili ilr orqanlarnn aray lav edilmlidir.

Dövlt reyestrindn çxar aadak xslr verilir: 1) hüquq sahibin – danmaz mlak obyektin olan mülkiyyt v baqa ya hüquqlar qeydiyyata alndqda; 2) icary götürn – icar qeydiyyata alndqda (icar hüququ rsmildirilrkn dövlt reyestrindn çxarda icarnin predmeti, müddti, icary götürn v icary vern bard mlumat qeyd edilir);

31  3) ipotekasaxlayana – ipoteka qeydiyyata alndqda (ipoteka hüququ rsmildirilrkn dövlt reyestrindn çxarda ipotekann predmeti, ipoteka il tmin edilmi borcun (öhdliyin) icra müddti, ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan, ipoteka kaz rsmildirildiyi halda is eyni zamanda ipoteka kaz bard mlumat qeyd olunur); 4) danmaz mlak ümumi mülkiyytd olduqda dövlt reyestrindn çxarda bütün hüquq sahiblri göstrilir v çxar hr bir mülkiyytçiy verilir.

Reyestr Xidmtindn arayn verilmsi Reyestr Xidmti qeydiyyata alnm danmaz mlaka dair hüquqlar tsdiqlmk üçün hüquq sahiblrinin müracitlri sasnda 5 i günü rzind aray verir. Tikintisi baa çatdrlm tikililr üzr aadak növd aray verilir: – torpaq sahsin veriln aray; – ba evi üçün veriln aray; – frdi yaay evi üçün veriln aray; – mnzil veriln aray; – qeyri-yaay sahsin veriln aray; – qeyri-yaay binasna veriln aray; – çoxmnzilli (çoxmrtbli) yaay binasna veriln aray; – mlak kompleksi kimi müssisy veriln aray; – müssis filial üçün veriln aray.

Arayda aadaklar göstrilir:

– hüquq sahibinin ad: hüquq sahibi fiziki xs olduqda – soyad, ad, atasnn ad; hüquq sahibi hüquqi xs olduqda – hüquqi xsin tam ad v ya tkilati-hüquqi formas; – danmaz mlak obyektinin ünvan (olduu yer); – mülkiyytçilr haqqnda mlumat: mülkiyytçilr (adlar); paylar (mülkiyytçilrin paylar), mülkiyyt hüququnun qeydiyyat haqqnda mlumat (mülkiyytçilrin hüququnun qeydiyyat nömrsi, qeydiyyat tarixi; hüququn qeyd alnd reyestr kitabnn v shifsinin nömrsi); – mhdudladrlma (yüklülük) haqqnda mlumat; – “Aray qeydiyyata alnd andan 20 (iyirmi) gün müddtind etibarldr” yazs;

32  – xüsusi qeydlr.

1. Torpaq sahsin veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); mqsdli istifad növü; normativ qiymti (manatla); – torpaq sahsind mövcud olan sndsiz tikili v qurular haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

2. Ba evi üçün trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – yaay evlri haqqnda mlumat: liter; tikildiyi il; mrtbliyi; yaay otaqlarnn say; yaay sahsi; kömkçi sah (kv.m); ümumi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Ba evi (yarmçq tikili) üçün arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr yaay evlri haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – hytyan tikililr haqqnda mlumat: liter (sra -si); mrtbliyi; tyinat (ad); ümumi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Ba evi (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr hytyan tikililr haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manat); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

3. Frdi yaay evi üçün trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – yaay evlri haqqnda mlumat: liter; tikildiyi il; mrtbliyi; yaay otaqlarnn say; yaay sahsi (kv.m); kömkçi sahsi (kv.m); ümumi sah (kv.m); anma faizi.

33  Qeyd: Frdi yaay evi (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr yaay evlri haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – hytyan tikililr haqqnda mlumat: liter (sra -si); mrtbliyi; tyinat (ad); ümumi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Frdi yaay evi (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr hytyan tikililr haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

4. Mnzil trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – mnzil haqqnda mlumat: mnzilin yerldiyi binann tikildiyi il; mnzilin yerldiyi binann mrtbliyi; mnzilin mrtbsi; mnzilin yaay otaqlarnn say; mnzilin yaay sahsi (kv.m); mnzilin kömkçi sahsi (kv.m); mnzilin ümumi sahsi (kv.m); mnzilin anma faizi. Qeyd: Mnzil (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr mnzil haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

5. Qeyri-yaay sahsin trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – qeyri-yaay sahsinin texniki göstricilri haqqnda mlumat: qeyri-yaay sahsinin yerldiyi binann tikildiyi il; qeyri-yaay sahsinin yerldiyi binann mrtbliyi; qeyri-yaay sahsinin mrtbsi (yerldiyi mrtb); ümumi sah (kv.m); sas sah (kv.m); kömkçi sah (kv.m); anma faizi.

34  Qeyd: Qeyri-yaay sahsi (yarmçq tikili) üçün Aray “Tikintiy icaz sndlri üzr qeyri-yaay sahsi haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

6. Qeyri-yaay binasna trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – qeyri-yaay binasnn texniki göstricilri haqqnda mlumat: binann tikildiyi il; mrtbliyi; ümumi sah (kv.m); sas sah (kv.m); kömkçi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Qeyri-yaay binas (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr qeyri-yaay binas haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manat); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

7. Çoxmnzilli (çoxmrtbli) yaay binasna trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binas haqqnda mlumat: binann tikildiyi il; mrtbliyi; ümumi sahsi (kv.m); yaay sahsi üzr (kv.m) mnzillrin say, ümumi yaay sahsi (kv.m), kömkçi sah (kv.m); qeyri- yaay sahsi üzr – sas sah (kv.m), kömkçi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binas (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binas haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq Tikilm faizi göstrilir;

35  – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs; – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn trkib hisssi olan mnzillrdn (qeyri-yaay sahlrindn), heç olmazsa, birin baqa xsin mülkiyyt hüququ yaranarsa, binaya bütövlükd deyil, ümumi payl mülkiyyt hüququ sasnda reyestrdn aray verilir.

8. mlak kompleksi kimi müssisy trtib ediln araydaklardan lav aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi. – mlak kompleksi kimi müssisnin trkibi haqqnda mlumat: liter; binann tikildiyi il; mrtbliyi; ad; tyinat; ümumi sah (kv.m); tikintialt sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: mlak kompleksi kimi müssis (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr mlak kompleksi kimi müssis haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

9. Müssis filial üçün trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – müssis filialnn trkibi haqqnda mlumat: liter; binann tikildiyi il; mrtbliyi; ad; tyinat; ümumi sah (kv.m); tikintialt sah (kv.m); anma faizi.

36  Qeyd: Müssis filial (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr müssis filial haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir. – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

Torpaq sahsini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin, yaxud bel hüququn mzmununun v ya növbliyinin dyidirilmsin dair tlbi tmin etmk üçün hüquq sahibinin xeyrin tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak v ya onun trkib hisssi üzrind mülkiyyt v baqa ya hüquqlar reyestrd qabaqcadan qeydiyyata alnr v arayla rsmildirilir. Tikintisi baa çatdrlmam aadak tikililr üzr aray verilir: 1) frdi yaay evin; 2) ba evin; 3) mnzil; 4) qeyri-yaay binasna; 5) qeyri-yaay sahsin; 6) mlak kompleksi kimi müssisy; 7) müssis filialna; 8) çoxmnzilli (çoxmrtbli) yaay binasna. “Hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard Aray”da göstriln mlumatlara daxildir: – aray veriln hüquq sahibi; – üzrind hüquq qeydiyyata alnan danmaz mlakn ad; – hüquq obyektinin ünvan (olduu yer); – danmaz mlak üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – üzrind hüquq qeydiyyata alnan danmaz mlaka reyestr nömrsi; – hüquq sahiblri bölmsind: danmaz mlakn hüquq sahiblrinin (payçlarnn) adlar; hr bir hüquq sahibinin pay; hr bir payçnn dan- maz mlak üzrindki hüququnun qeydiyyat nömrsi v tarixi. “Danmaz mlak üzrindki hüquq danmaz mlakn dövlt reyestrind (reyestr kitabnn nömrsi), nömrli reyestr kitabnn (reyestr

37 kitabnn shifsinin nömrsi) nömrli vrqind qabaqcadan qeydiyyata alnmdr” yazs.

10, 11. Frdi yaay v ba evin veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – frdi yaay v ba evinin yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü; – frdi yaay v ba evinin yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Yaay evinin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: liter; literlr üzr yaay evlrindki otaqlarn say, literlr üzr yaay evinin ümumi sahsi (kv.m); literlr üzr yaay evinin yaay sahsi.

12. Mnzil veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: “Tikintiy icaz sndlri üzr mnzilin nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: mnzilin yerldiyi giriin nömrsi; mnzilin yerldiyi mrtb; mnzildki otaqlarn say; mnzilin ümumi sahsi (kv.m), mnzilin yaay sahsi (kv.m).

13. Qeyri-yaay binasna veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – qeyri-yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha); – qeyri-yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Qeyri-yaay binasnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: qeyri-yaay binasnn mrtblrinin say; qeyri-yaay sahsinin ümumi sahsi (kv.m); qeyri-yaay sahsinin sas sahsi (kv.m).

14. Qeyri-yaay sahsin veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: “Qeyri-yaay sahsinin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: qeyri-yaay sahsinin yerldiyi mrtb; qeyri- yaay sahsinin ümumi sahsi (kv.m); qeyri-yaay sahsinin sas sahsi (kv.m).

38  15, 16. mlak kompleksi kimi müssisy veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – mlak kompleksi kimi müssisnin yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha); – mlak kompleksi kimi müssisnin yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “mlak kompleksi kimi müssisnin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: mlak kompleksi kimi müssisnin ümumi sahsi (kv.m); mlak kompleksi kimi müssisnin sas sahsi (kv.m); – hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard danmaz mlakn dövlt reyestrindn Araya lavnin “mlak kompleksi kimi müssisnin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: liter; ad (tyinat) – mlak kompleksi kimi müssisnin trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ad (tyinat); mlak kompleksi kimi müssisnin trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ümumi sahsi (kv.m); mlak kompleksi kimi müssisnin trkibin daxil olan tikili v ya qurunun sas sahsi (kv.m).

17, 18. Müssis filialna veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – müssis filialnn yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha); – müssis filialnn yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Müssis filialnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: müssis filialnn ümumi sahsi (kv.m); müssis filialnn sas sahsi (kv.m); hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard danmaz mlakn dövlt reyestrindn Araya lavnin “Müssis filialnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: liter; ad (tyinat) – müssis filialnn trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ad (tyinat); müssis filialnn trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ümumi sahsi (kv.m); müssis filialnn trkibin daxil olan tikili v ya qurunun sas sahsi (kv.m).

19. Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasna veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha);

39  – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: mrtbliyi; girilrin say; mnzillrin say; ümumi sahsi (kv.m); yaay sahsi (kv.m); qeyri- yaay sahsi (kv.m).

Hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard danmaz mlakn dövlt reyestrindn yüklülük Araynda göstriln mlumatlar: – xeyrin hüquq yüklü ediln xslr – ipoteka saxlayan, icary götürn v s. xslrin adlar; – hüququ yüklü ediln xslr – ipotekaya qoyan, icary vern v s. xslrin adlar; – yüklü ediln mlakn (mlak hisssinin) ad v ünvan – yüklü ediln danmaz mlak obyektinin tsviri; – yüklülüyün növü – ipoteka, icar v s. Borcun (öhdliyin) mahiyyti v icra müddti – sas müqavildn yaranan v icras yüklülükl tam, yaxud qismn tmin ediln borc v baqa öhdliklr v onlarn icra müddti. Hüququn vvlki yüklülüyü – vvlki ipoteka saxlayann, icary götürnin v s. ad, yüklülük müqavilsinin rekvizitlri. poteka kaznn verilmsi haqqnda mlumat – ipoteka hüququnu tsbit edn qiymtli kazn rekvizitlri. “Aray qeydiyyata alnd andan 20 (iyirmi) gün müddtind etibarldr” yazs.

Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn trkib hisssi olan mnzillrdn (qeyri-yaay sahlrindn), heç olmazsa, birin baqa xsin mülkiyyt hüququ yaranarsa, binaya bütövlükd deyil, ümumi payl mülkiyyt hüququ sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrindn aray verilir. Normativ hüquqi aktlarda ba vern dyiikliklrdn asl olaraq arayda nzrd tutulan mlumatlarn strukturuna zruri lavlr edil v dyiikliklr aparla bilr. Danmaz mlakn dövlt reyestrindn aray ld etmk üçün hüquq sahibi Reyestr Xidmtinin uyun razi idarsin riz il müracit etmlidir. Hüquq sahibi fiziki xs olduqda rizy xsiyytini tsdiqlyn sndi,

40 hüquqi xs olduqda is onun dövlt qeydiyyat haqqnda hadtna- msinin surtini v nümayndsinin slahiyytini tsdiq edn sndi lav etmlidir. Bldiyylr bldiyy sdrinin imzalad möhürlnmi rizni v bldiyy nümayndsinin slahiyytini tsdiqlyn etibarnamni tqdim etmlidirlr. Danmaz mlak üzrind hüquq sahibi olmayan xs rizd arayn ld edilmsinin mqsdini göstrmlidir. Danmaz mlakn dövlt reyes- trind üzrind hüquqlar qeydiyyata alnm danmaz mlaklara dair ara- y idarnin rhbri imzalayr v aray möhürl tsdiqlnir. Aray hüquq sahibin v ya onun vkil etdiyi xs icraç tqdim edrkn qeyd alr. Aray almaq hüququ olan xs xsiyytini tsdiqlyn sndi tqdim etmkl jurnalda imza edir, tarix qoyur v bundan sonra ona aray verilir. Arayn etibarl olma müddti 20 gündür. Aray hazrlandqdan sonra (hazrlanmann son icra tarixindn etibarn) 1 (bir) ay müddtind götürülmzs, aray lv edilir v i alnaraq arxiv thvil verilir. rizçi yeni aray almaq üçün yenidn riz il müracit etmlidir. Aray yararsz hala düdükd (bu halda aray onu vern idary qaytarlr) v ya itirildikd hüquq subyektinin müraciti sasnda yeni aray trtib edilir v üzrin “DUBLKAT” tamp vurulur. rizçi arayn müddtini uzatmaq istdiyi halda arayn etibarllq müddti bitdikdn sonra 10 (on) i günü müddtind aray qaytarlr, dövlt reyestrind saxlanan mlumatlarda dyiiklik olma-d halda 3 (üç) i günü müddtind üzrin “Vaxt uzadlmdr” sözlri v yeni qeydiyyat tarixi yazlb möhürl tsdiqlnrk 20 (iyirmi) gün müddtin uzadlr. Arayda göstriln mlumatlarda dyiiklik olarsa, arayda düzlilr edilrk möhürl tsdiqlnir, bu mümkün olmadqda is, yeni aray trtib edilir. Arayn etibarllq müddti bir df uzadla bilr. Hüquq sahibinin sorusuna sasn ona mxsus danmaz mlak haqqnda Reyestr Xidmtinin baqa xslr verdiyi araylar bard mlumat soru verildiyi gün i vaxt rzind hüquq sahibin verilmlidir.

C) Dövlt reyestrinin aparlmas qaydas

1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat

Hüquqlarn dövlt qeydiyyat aadak qaydada aparlr:

41  – qanunvericiliy uyun olaraq hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda riznin v rizy lav olunan sndlrin, o cümldn dövlt rüsumunun ödnilmsi haqqnda qbzin qbul edilmsi; – daxil olmu sndlrd göstriln mlumatn dövlt reyestrind saxlanan mlumata uyunluunun yoxlanmas; – byan olunan hüquqlarla qeydiyyata alnm hüquqlar arasnda ziddiyytlrin, hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas üçün baqa saslarn olub- olmamasnn müyyn edilmsi; – hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya qeydiyyatn dayandrlmas üçün sas olmad halda tsdiqlyici sndlr üzrind qeydlrin yazlmas v dövlt reyestrin uyun mlumatn daxil edilmsi.

Reyestr Xidmti imtina v qeydiyyatn dayandrlmas hallar istisna olmaqla, riznin v ona lav ediln sndlrin tqdim edildiyi gündn 20 gündn gec olmayaraq danmaz mlak üzrind hüquqlar dövlt qeydiy- yatna alr. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat rizlrin qbul edilm ardcll il aparlr. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) dövlt qeydiyyat hmin danmaz mlak üzrind vvl yaranm hüquqlarn dövlt reyestrind qeydiyyata alnd tqdird aparlr.

2. Dövlt reyestrinin aparlmas

Dövlt reyestrinin aparlmas dedikd, danmaz mlaka mülkiyyt hüququ v baqa ya hüquqlar, bu hüquqlarn ml glmsi, mhdudla- drlmas (yüklnmsi) v baqasna keçmsi, onlara xitam verilmsi bard mlumatlarn dövlt reyestrin daxil edilmsi baa düülür. Dövlt reyestrinin strukturu bölmlrdn, bölmlr is fsillrdn ibartdir. Bölm hr bir danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alnarkn trtib olunmaa balanr. Dövlt reyestrind aadak danmaz mlak bard mlumat saxlanan (göstriln) bölmlr var: – torpaq sahlri, torpaqla möhkm bal olan bütün obyektlr, o cümldn su obyektlri (sututarlar), melr, çoxillik kinlr, binalar, qurular, qeyri-yaay sahlri, mnzillr, frdi yaay v ba evlri, mlak kompleksi kimi müssislr, kommunikasiyalar; – yer tki sahlri. 42  Üzrind mülkiyyt hüququ qeydiyyata alnan torpaq sahsi onda yerln danmaz mlakla birg vahid danmaz mlak obyekti kimi qeydiyyata alnr. Dövlt reyestrinin bölmlri el ardcllqla düzülür ki, ilk olaraq torpaq sahlri, sonra is torpaq sahsi il möhkm bal olan bütün obyektlr ks etdirilsin. Ayr-ayr mnzillr, qeyri-yaay sahlrin aid bölmlr hmin mnzillrin v qeyri-yaay sahlrinin daxil olduu binalara v qurulara aid bölmlrdn sonra glir. Danmaz mlak obyektinin bölünmsi, birlmsi v ayrlmas nticsind yaranan yeni obyektlr bard mlumat dövlt reyestrinin yeni bölmlrind yazlr. Bel obyektlr üçün yeni reyestr nömrlri verilir v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr saxlanan yeni qovluq- lar trtib olunur. Dövlt reyestrinin yeni bölmlrind v qovluqlarnda vvllr mövcud olmu danmaz mlaka aid bölmlr v qovluqlara istinad olunmaldr.

Dövlt reyestrinin hr bölmsi aada göstriln üç fsildn ibartdir: 1) obyektin ünvan (olduu yer), ad (növü), sahsi, onun tyinat v baqa zruri mlumatlar; 2) mülkiyyt v baqa ya hüquqlar, hüquq sahibinin ad, fiziki xsin xsiyyt vsiqsindn mlumat v hüquqi xsin rekvizitlri; hüquq sahibinin göstrdiyi ünvan, payn miqdar, hüququ tsdiqlyn sndlrin ad v baqa zruri mlumatlar; 3) mülkiyyt v baqa ya hüquqlarnn mhdudladrlmas (servitut, ipoteka, uzufrukt, etibarl idaretm, icar, istifad, lizinq, danmaz mlak üzrin hbs qoyulmas, danmaz mlaka dair tlblr v s.), mhdudiyytin qüvvd olduu müddt, xeyrin hüquq mhdudladrlm xslr, mhdudiyytin yaranmasna sas olan sndin ad, onun qüvvd olma tarixi, qdlr üzr öhdliklrin icrasnn rtlri v müddti.

Dövlt reyestrinin fsillri ayrca vrqd (vrqlrd) yerldirilir v el ardcllqla düzülür ki, ilk olaraq konkret danmaz mlak obyektinin tsviri bard mlumatlar, onun ardnca bu danmaz mlak obyekti üzr qeydiyyata alnan hüquq, hmin hüquq sahibi v hüquqlarn qeydiyyat üçün sas olan sndlr bard mlumatlar, sonda is bu hüququn mhdudladrlmas bard mlumatlar göstrilir (bundan sonra – uyun olaraq I, II v III fsillr).

43  riz jurnal (rizlrin qeydiyyat kitab) v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar dövlt reyestrinin ayrlmaz trkib hisssidir. riz jurnalnda aadaklar bard mlumat göstrilir:

1) rizçilr, xahiin mzmunu, danmaz mlaka dair sndlr, hüquq sahiblri;

2) hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda verilmi çxarlar;

3) dövlt reyestrindn araylar v onlar alm xslr.

Hüquqa, onun mhdudladrlmasna v danmaz mlak obyekti bard qdlr dair hr bir yazya (qeyd) riz jurnalndak hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmi riznin qeydiyyat nömrsi verilir.

Dövlt reyestri paralel olaraq aadak vasitlr üzrind ks etdirilir: – kompüterdn istifad etmdn istniln yaz üsulu il kaz (yazl sndlr) üzrind; – kompüterdn istifad etmkl elektron dayclar (disk, disket v s.) üzrind.

Dövlt reyestrinin kaz üzrind v elektron daycsndak yazlar bir-birin uyun glmdikd kaz üzrindki mlumata üstünlük verilir. Dövlt reyestrindki yazlarla hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr arasnda uyunsuzluq olanda sndlr üstünlük verilir. Dövlt reyestri, riz jurnal v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlrin daxil edildiyi qovluqlar daimi saxlanlr. Onlarn tam v ya qismn mhv edilmsi, yaxud onlardan hr hans sndlrin çxarlmas yolverilmzdir.

Ç) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas v qeydiyyatdan imtina

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas

Reyestr Xidmtinin sndlrin hqiqiliyin ciddi übhsi varsa, qey- diyyat bir ay müddtin dayandrla bilr. Qeydiyyatn dayandrlmas 44 saslandrlmal v 48 saat rzind rizçiy yazl kild bildirilmlidir. Bu halda vzifli xs übh douran sndlr dair dövlt orqanlarna sorular göndrmli v hmin sorulara cavab 10 gün müddtind verilmlidir. Bu cür sorulara vaxtnda cavab vermyn vzifli xslr inzibati msuliyyt clb edilirlr.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmas hüquq ld ednin, qdin trfinin v ya onlarn vkil etdiklri xsin rizsi sasnda bir aydan artq olmayan müddt dayandrla bilr. rizd hüquqlarn dövlt qeydiy- yatnn dayandrlmasnn sbblri göstrilmlidir. Bel riznin verilmsi hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün nzrd tutulmu müddtin axmn dayandrr.

Qeydiyyata tqdim olunmu sndlrin saxta olmas tsdiqlnrs, Reyestr Xidmti hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan imtina bard rizçiy bildirmli v riz jurnalnda bu bard qeydlr etmlidir.

Bir ay müddtind danmaz mlak üzrin hbs qoyulmas, barsind qdlrin balanmasna qadaa qoyulmas v ya qeydiyyata alnmal olan hüquq barsind mübahis edn baqa maraql xsdn ikayt verilmsi haqqnda mhkmdn mlumat daxil olduqda qeydiyyat mhkmd i hll olunanadk dayandrlr.

riz jurnalnda hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas bard qeydlr edilmlidir.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan aadak hallarda imtina edil bilr:

– dövlt qeydiyyat bard müracit olunan hüquq “Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda” Qanuna sasn dövlt qeydiyyatna alnmal deyils;

– hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün notariat qaydasnda tsdiq- lnmsi tlb olunmayan sndlrin formas v mzmunu qanunvericilikl müyyn edilmi tlblr uyun deyils; 45  – hüquqlarn dövlt qeydiyyat bard rizni vermy ixtiyar olmayan xs müracit etdikd;

– danmaz mlaka hüququn yaranmas bard icra hakimiyyti v ya bldiyy orqannn akt qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada etibarsz hesab olunduqda;

– danmaz mlak barsind tsdiqlyici snd vermi xsin hmin mlak üzrind hüquqa dair srncam vermk slahiyyti olmadqda;

– qanunvericilikd nzrd tutulmu qeydiyyatn dayandrlmasna sbb olan hallar aradan qaldrlmadqda.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan saslandrlm imtina bard rizçiy 5 gün müddtind bildiri göndrilir.

D) Dövlt reyestrind düzlilr aparlmas

Reyestr xidmti hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlri, onlar akarlad v ya bu bard maraql xslrdn riz ald gündn üç gün müddtind aradan qaldrr. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman yaranan münasibtlrin maraql itirakçlarna shvlrin aradan qaldrlmas bard 48 saat müddtind yazl mlumat verilmlidir.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlrin düzlii hüquq sahiblrin v ya üçüncü xslr ziyan vurmayaca v ya onlarn qanuni mnafelrini pozmayacan güman etmy sas olduu halda aparlr. Hüquq sahibi v ya üçüncü xs etiraz edirs, bel düzlilr mhkmnin qrar sasnda aparlr.

Dövlt reyestrinin mzmunu torpaq sahsi üzrind hüquqa v ya hmin hüququn mhdudladrlmasna dair gerçk hüquqi vziyyt uyun glmy bilr. Bu halda aada göstriln xslr dövlt reyestrind qeydd düzli aparlmas üçün bel düzlil hüququna toxunulan xsdn razlq vermsini tlb ed bilr:

– hüququ qeyd alnmayan v ya düzgün qeyd alnmayan xs;

46  – mövcud olmayan yüklnm haqqnda qeydin daxil edilmsi il hüququ pozulmu xs.

Bel halda dövlt reyestrinin mötbrliyin etiraz edil bilr.

Dövlt reyestrin etirazla bal qeydin daxil edilmsi mhkmnin qrar v ya reyestrd düzli aparlmas il hüququna toxunulan xsin razl il hyata keçirilir.

Dövlt reyestrin daxil edilmi mlumatlarda yol veriln cüzi dyiik- liklr, yni, maraql xslrin hüquqlarna v mnafelrin tsir etmyn v mühüm nticlr sbb olmayan dyiikliklr (dövlt reyestrind göstrilmi xsin adnn v ya danmaz mlak obyektinin ünvannn dyimsi, rekonstruksiya ilri nticsind danmaz mlak obyektind ba vern xrda dyiikliklr v s.) v “Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda” Qanunun 16-c maddsind nzrd tutulmu düzlilr uyun fslin ayrca vrqind “Dyiikliklrin (düzlilrin) mzmunu” qrafasna daxil edilir. Uyun fslin “Sndlr – saslar” qrafasnda is bel dyiikliklr v ya düzlilr edilmsi üçün sas olmu sndlrin rekvizitlri göstrilir.

Dyiikliyin v ya düzliin aid olduu mlumatn ks etdirildiyi vrqd “Xüsusi qeydlr” qrafasna dyiiklik v ya düzli edilmsi bard xüsusi tamp vurulur. tampda dyiikliyin v ya düzliin edilm tarixi, qeydiyyat orqannn vzifli xsinin adnn ba hrfi v soyad, vzifsi göstrilir v imzas qoyulur. Bu qayda yeni dyiiklik v ya düzli edilmsi hallarna da amil olunur.

Dövlt reyestrin daxil edilmi mlumatlarda yol veriln cüzi dyiik- liklr v düzlilr olunmu vrqlr bu dyiikliklrin v düzlilrin aid olduu mlumatlarn ks etdirildiyi vrqlrdn sonra glir. Dyiikliklr v düzlilr olunmu vrqlr onlarn aid olduu vrqlrin nömrsi il nömrlnir.

Qanunvericilikd nzrd tutulmu hallarda Reyestr Xidmtin tqdim edilmi vvl yaranm hüquqlar bard mlumatlar bu qaydalarla nzrd tutulmu qaydada dövlt reyestrin daxil edilir.

47  Dövlt reyestrinin mzmununun dqiq olmad sübuta yetirilmyinc hmin mzmunun hqiqiliyi v taml prezumpsiyas qüvvddir. Müqa- vil sasnda özgninkildirnin adna qeydiyyata alnm hr hans hüqu- qu ld edn xsin xeyrin reyestrdki qeyd, bu qeyd dair etirazn reyestr salnd v ya ld edn xsin qeydin dqiq olmadn bildiyi hallar istisna olmaqla, hqiqi hesab edilir.

E) Danmaz mlaka ünvan verilmsi

Ünvan reyestri danmaz mlakn vahid kadastrnn trkib hisssi olmaqla, mkana gör danmaz mlak obyektlrinin xüsusi vasitlrdn istifad edilmdn yerldiyi yerin müyynldirilmsin imkan vern v onlarn frdildirilmsini tmin edn mlumat bazasdr.

Ünvan reyestrinin aparlmas v ünvanlarn verilmsini Reyestr Xid- mti hyata keçirir.

Danmaz mlak obyektin ünvan aadak hallarda verilir:

– qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada torpaq sahsi ayrldqda, torpaq sahsin;

– qanunvericiliy uyun olaraq danmaz mlak obyektinin inas v ya quradrlmas aparldqda v ya obyekt istismara qbul edildikd;

– Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsind nzrd tutulmu hallarda v qaydada 34 danmaz mlak obyekti üzrind mülkiyyt hüququ tanndqda;

– danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alndqda;

– danmaz mlak obyekti ayr-ayr hisslr bölündükd;

34 Mülkiyyt hüququ mhkm qrar, vicdanl sahiblik, ld etm müddti v s. üsullarla ld edil v tanna bilr. 48  – danmaz mlak obyektlrinin birlmsi nticsind yeni danmaz mlak obyekti yarandqda.

Danmaz mlak obyektin ünvan verilmsi üçün onun mülkiyytçisi (sahibi) v ya qanunvericiliy uyun olaraq verilmi etibarnam sasnda onu tmsil edn xs riz il Reyestr Xidmtin müracit edir.

riz daxil olduu gündn 3 i günü müddtind uyun mlumatlar ünvan reyestrin daxil edilmkl danmaz mlak obyektin ünvan verilir v bu bard rizçiy v ya qanunvericiliy uyun olaraq verilmi etibar- nam sasnda onu tmsil edn xs tsdiqedici snd (aray) tqdim edilir.

Ünvan verilmsi il bal riz hüquqlarn Danmaz mlakn Dövlt Reyestrind qeydiyyata alnmas haqqnda riz il birlikd verildikd v ya ünvan olmadan hmin danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlarn qeydiyyat il laqdar riz daxil olduu halda ünvann verilmsi 20 gün rzind hyata keçirilir. Bu halda danmaz mlak obyektinin ünvan üzrind hüquqlarn qeydiyyata alnmasn tsdiqlyn danmaz mlakn dövlt reyestrindn çxarda ks etdirilir v lav aray verilmir. Hüquqlarn qeydiyyatndan imtina edildiyi halda rizçiy yalnz ünvann verilmsi il laqdar snd (aray) verilir.

Ünvan reyestrind saxlanan danmaz mlak obyektinin ünvanna aid razi vahidlrinin, nqliyyat infrastrukturu obyektlrinin indiki v vvlki adlar, onlarn ml glmsi v dyidirilmsi saslar (tarixlri), ünvan verilmi danmaz mlak obyektlrinin növü, danmaz mlak obyektinin nömrsi haqqnda mlumatlar açq hesab edilir v maraql xsin v ya qanunvericiliy uyun qaydada verilmi etibarnam sasnda onu tmsil edn xsin sorusu sasnda 2 i günü rzind aray klind ona verilir.

naat ilri baa çatanadk ina ediln danmaz mlak obyektin v ya inaat dövründ istifad olunan müvqqti tikililr is müvqqti ünvan verilir.

Üzrind tikili v (v ya) quru olmayan torpaq sahsin ünvan onun tyinat v yaxnlndak danmaz mlak obyektlrinin ünvanlandrlmas nzr alnmaqla verilir.

49  Ünvan reyestrind saxlanan v açq hesab ediln mlumatlarn internet saytnda yerldirilmsini Reyestr Xidmti tmin edir.

Dövlt orqanlar v bldiyylr, hüquqi v fiziki xslr rsmi snd- lrd yalnz ünvan reyestrin daxil edilmi ünvanlardan istifad etmlidirlr.

Azrbaycan Respublikasnn razisi üzr nqliyyat infrastrukturu obyektlrinin adlarn v danmaz mlak obyektlrinin nömrlrini ks et- dirn lövhlrin yerldirilmsini Reyestr Xidmti hyata keçirir.

50  III FSL

Danmaz mlak üzrind hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn xüsusiyytlri

A) Qabaqcadan qeydiyyat B) Mhv olmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi C) Danmaz mlak üzrind icar v istifad hüquqlarnn dövlt qeydiyyat Ç) potekann dövlt qeydiyyat D) Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyatn xüsusiyytlri E) Danmaz mlakla bal etibarl idaretm, qyyumluq v vrslik

A) Qabaqcadan qeydiyyat

Mülki dövriyyd el hallar ba verir ki, danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyatn aparlmas zrurti yaranr. Msln, tikintid ilr baa çatdrlmamdr v bunun üçün obyekti tikn xs lav maliyy vsaiti lazmdr. Bu halda onun kredit tkilatlarna müracit etmsi v mlak girov qoymas tlb olunur; demli, tikintisi baa çatdrlmam mlakn qabaqcadan qeydiyyat mslsi ortaya çxr. Mülki qanunvericilik qabaqcadan qeydiyyat nzrd tutur. Tikintisi baa çatdrlmam obyektin qeydiyyata alnmas yeni institutdur v qüvvd olan qanunvericiliyin bu yeniliyi mülki dövriyynin canlanmasnn mühüm rtlrindndir.

Qabaqcadan qeydiyyat torpaq sahsin v ya onun üzrind olan tikiliy hüququn v ya torpaq sahsini v ya üzrindki tikilini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin dair tlbi tmin etmk mqsdil aparlr. Sad dild desk, torpaq sahsin mülkiyyt v ya baqa hüquq- larn, yaxud torpan üstünd olan tikiliy bu cür hüquqlarn v ya bu mlaklar (yni torpa v ya tikilini) yüklü edn hüququn ld edilmsin (v ya lvin) dair tlbi, bir növ, sortalamaq mqsdil qabaqcadan qeydiyyat nzrd tutulub (gtirdiyimiz misalda ipoteka hüququnun tmin olunmas vacib idi, çünki ks halda kredit tkilat sassz risk getmmk üçün vsait ayrmazd). Glck v ya rti tlblrin tmin edilmsi üçün d qabaq- cadan qeydiyyat aparlmasna yol verilir.

51  Danmaz mlak üzrind hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat üçün müracit ednlr aadak sndlri dövlt qeydiyyatn aparan orqana tqdim etmlidir:

– riz (müracit);

– tikintiy icaz sndlri, tikintinin plan-cizgisi, tsdiq edilmi layih, tikinti pasportu;

– hüquq ld edn kredit verilmsi v ya bina sahibinin hesabna kredit köçürülcyi haqqnda müqavil, yaxud mnzilin v ya qeyri-yaay sah- sinin tam dyrinin ödnilmsini tsdiqlyn snd v ya mnzil sertifikat.

Aadak hallarda danmaz mlakn qabaqcadan qeydiyyat aparlr:

1. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak üzrind qabaqcadan qeydiyyat

Frdi xslr mnsub baa çatmam tikiliy mülkiyyt v baqa ya hüquqlarn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd almaq üçün tikintiy icaz sndlri, plan-cizgi sndlri, torpaq sahsinin plan v ölçüsü v torpaq xüsusi mülkiyytd olduqda bunu sübut edn snd Reyestr Xidmtin tqdim olunur. Torpaa xüsusi mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnbsa, mülkiyyt hüququnu tsdiqlyn snd tlb olunmur. Torpaq tikinti aparan xs mülkiyyt deyil, baqa ya hüquqlar sasnda mnsubdursa, bunu tsdiq edn snd Reyestr Xidmtin tqdim olunmaldr.

Sat mqsdil tikilck qeyri-yaay sahsinin v ya binalarn sahibin kredit verilmsi v ya kredit verilmsi haqqnda müqavil qabaq- cadan qeydiyyat üçün saslardan biri ola bilr.

Tikintisi baa çatdrlmam binann trkib hisssi olacaq ayr-ayr mnzillr v ya qeyri-yaay sahlrin mülkiyyt hüququnun qabaqca- dan qeydiyyat tikilmkd olan binann sahibinin frdi xslr verdiyi mnzil sertifikat sasnda hyata keçirilir.

52  Qeyd edilmlidir ki, bel tikililr ipoteka il yüklüdürs, bu hal da danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr. Bunun üçün kredit müqavilsi v dövlt reyestrindn mülkiyyt hüququnun qabaqcadan qey- diyyat bard aray sasnda kredit vern bankn (kredit tkilatnn) xeyrin mnzilin (qeyri-yaay sahsinin) ipotekas haqqnda müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnir v dövlt reyestrind qeydiyyata alnr.

2. Danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sndlr natamam olduqda qabaqcadan qeydiyyat

Danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sndlr natamam olduqda, mülkiyytçinin razl il v ya mhkm qrar sasnda dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat 35 aparla bilr.

3. Tikintiy vrslik hüququnun qabaqcadan qeydiyyat 36 Bu zaman vsiyytnam Reyestr Xidmtin lav olaraq qabaqcadan qeydiyyat üçün tlb ediln sndlrl birg tqdim olunur.

4. Yaay binasnn trkib hisssinin ld edilmsind üstünlük hüqu- qunun qabaqcadan qeydiyyat 37

Yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququ ümumi payl danmaz mülkiyyt olan hüquqdur, yni, binann müyyn hisslrindn müstsna istifad etmk v onlarn içrisind bzk-tamamlama ilri aparmaq üçün mülkiyytçinin xüsusi hüquq ld etmsidir. Buna gör yaay binasnn trkib hisssini ld etmkd hmin binann mülkiyyt- çilrinin üstünlük hüquqlar var, lakin bu hüquqlar mhduddur, ks halda mülkiyytçi öz mülkiyyt hüququnu tam mnada hyata keçir bilmz. Bu o demkdir ki, yaay binasnn trkib hisssinin mülkiyytçisi yaay binasnn trkib hisssinin baqa mülkiyytçisindn onun payn ld ed v ya sonrak razlama yolu il bu cür üstünlük hüququnu baqasna ver

35 Mülki Mcll. M. 146.6. 36 Mülki Mcll. 250-252. 37 Mülki Mcll. M. 232. 53 bilr. Bel olan halda üçüncü xs bu üstünlük hüququnu qabaqcadan danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd aldrsa, baqa mülkiyytçilrin onun barsind ld etmd üstünlük hüququ olmayacaq. Burada qabaq- cadan qeydiyyatn hmiyytli olmas bir daha görünür.

5. Danmaz mlak bard hdiyynin restitusiya hüququnun qabaq- cadan qeydiyyat 38

Hdiyy bard qdd danmaz mlak ld edn xs hdiyy verndn tez ölrs, mülkiyyt hüququnun hdiyy vern qaydaca göstrilir v danmaz mlaka mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnarkn bu bard lav qeyd edilir.

B) Mhv olmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi

Danmaz mlak tam mhv olarsa v bunun nticsind onun qeydiy- yat hüquqi mnasn itirrs, maraql xs mhkm qaydasnda qeydiy- yatn lvini tlb ed bilr. Danmaz mlakn mhv olmasn Reyestr Xidmtinin vzifli xsi yoxlayr v tsdiqlyir.

stniln maraql xs qeydiyyatn lvi bard bundan xbr tutduu vaxtdan 10 i günü rzind mhkmy ikayt ed bilr.

Danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququ servitut, uzufrukt, girov v s. üsulla yüklü deyils v bu cür mlak mülkiyytçinin iradsi il sökülüb tam mhv edilmis, onun rizsi sasnda Reyestr Xidmti mülkiyyt hüququnun qeydiyyatn lv edir.

Yaay binas tam deyil, binann yardan çox hisssi daldqda v mülkiyytçi üçün dözülmz yüklülüklr olmadan binann brpas mümkün olmadqda yaay binasnn trkib hisssinin istniln mülkiyytçisi mülkiyyt hüququna xitam verilmsini tlb ed bilr. Lakin yaay binasnn trkib hisslrinin baqa mülkiyytçilri ümumi mülkiyyt

38 Mülki Mcll. Madd 671. 54 sahibliyi davam etdirmk niyytinddirlrs, qalan mülkiyytçilr peman haqq ödmk yolu il hüquqa xitam verilmsinin qarsn ala bilrlr. 39

C) Danmaz mlak üzrind icar v istifad hüquqlarnn dövlt qeydiyyat 40

car müqavilsi mlak kiraysi müqavilsidir. cary torpaq sahlri, binalar, danar yalar, hüquqlar v müssislr veril bilr. Danmaz mlak üzrind müddti 11 aydan çox olan icar v ya istifad hüququ dövlt qeydiyyatna alnr. car v ya istifad hüququnun dövlt qeydiy- yatna alnmas bard rizni danmaz mlakn icar (istifad) müqavilsi üzr trflrdn biri ver bilr. Danmaz mlakn icarsi (istifadsi) haq- qnda müqavil icary (istifady) vernin hüququnun mhdudladrlmas kimi qeydiyyata alnr.

Bu qeydiyyatn aparlmas üçün qeydiyyat orqanna aadak sndlr tqdim olunmaldr:

– riz (müracit); – danmaz mlakn icar müqavilsi v ya istifady verilmsin dair snd (srncam v ya qrar); – danmaz mlakn texniki pasportu; – danmaz mlak torpaq sahsi olduqda, Reyestr Xidmti trfindn trtib edilmi plan v ölçü; – dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz.

Xüsusi mülkiyytd olan danmaz mlakn icary verilmsi

Xüsusi mülkiyytd olan danmaz mlakn icarsi Mülki Mclly v “car haqqnda” Qanuna uyun olaraq yazl qaydada balanm v notariat qaydasnda tsdiqlnmi müqavil sasnda rsmildirilir. Dan- maz mlaka icar hüququnun dövlt reyestrind qeydiyyata alnmas üçün

39 Mülki Mcll. Madd 234. 40 Dövlt, bldiyy v xüsusi mülkiyytd olan danmaz mlakn icary (istifady) verilmsi Mülki Mcllnn 34-cü fsli, “Danmaz mlakn dövlt qeydiyyat haqqnda” Qanun, Torpaq islahat haqqnda Qanun, Torpaq icarsi haqqnda Qanun, Bldiyy torpaqlarnn idar edilmsi haqqnda Qanun v digr laqli sndlrl tnzimlnir. 55 müraciti müqavilnin trflrindn biri verir. Binann, qurunun, evin, binada v ya evd yerln mnzillrin, otaqlarn icarsi haqqnda müqavil üzr hüquq dövlt qeydiyyatna verildikd, yerlmsi v ölçülri göstril- mkl icary veriln sahlrin plan Reyestr Xidmtin tqdim olunur.

Dövlt v bldiyy torpaqlarnn icary verilmsi

Dövlt mülkiyytind olan torpaqlarn icary verilmsini qanun- vericilikd nzrd tutulmu qaydada müvafiq icra hakimiyyti orqanlar, bldiyy torpaqlarn is bldiyylr hyata keçirir. Torpaqlar mülkiy- ytçilrin v ya onlarn vkil etdiyi orqanlarn qrar (razl) il bilavasit, torpaq müsabiqlri v ya hrraclar vasitsil icary veril bilr. Danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) hüququ, danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) müqavilsi balamaq hüququ olan icra hakimiyyti orqannn müraciti sasnda dövlt reyestrind qeydiyyata alnr.

Dövlt torpaqlarnn icary verilmsi bard qrar torpa icary götürmk istynin rizsi, icary veriln torpaq sahsi qanuni istifadd olduqda is torpaq istifadçisinin razl v DTXK v ya MDK-nn ryi sasnda qbul olunur v icaryvernl icarçi arasnda icar müqavilsi balanr. Xüsusi hrsalma hmiyytli dövlt torpaqlar ayrlqda, yaxud layihlrl birlikd yalnz torpaq müsabiqlri v ya hrraclar vasitsil icary veril bilr. Dövlt torpaqlarnn torpaq müsabiqlri v ya hrrac- lar vasitsil icary verilmsi slahiyytlrini özlldiriln dövlt müs- sis v obyektlrinin altndak torpaqlara münasibtd MDK, qalan torpaqlara münasibtd is rayon (hr) icra hakimiyyti orqanlar (dövlt müssis v obyektlrinin yerldiyi torpaq sahlrinin baqa hüquqi v fiziki xslr icary verilmsin münasibtd MDK-nn razl il) hyata keçirir.

Dövlt mülkiyytind olan danmaz mlakn icary v ya istifady verilmsi haqqnda qrar qbul etmi icra hakimiyyti orqan bu haqda bildirii (icary götürnl balanm müqavil v torpaq sahsinin v yerin tki sahsinin plann) Reyestr Xidmtin göndrir.

Bldiyy torpaqlar üzrind icar hüquqlar yalnz açq torpaq hrraclar v ya müsabiqlri vasitsil ld edil bilr. Hrrac v ya

56 müsabiqni udmu xsl balanm müqavil torpaq sahsinin plan il birlikd Reyestr Xidmtin tqdim olunur.

Ç) potekann dövlt qeydiyyat 41

poteka – öhdliyin icrasnn tmin edilmsi üsulu olaraq danmaz yalarn v rsmi reyestrd üzrind mülkiyyt hüquqlar qeyd alnan danar yalarn (msln, avtomobillrin) girovudur. Mülki Mcllnin dili il desk, “ipoteka danmaz yalara, habel rsmi reyestrd qeyd alnmal olan danar yalara ya hüquqlarnn mhdudladrlmasdr”. Danmaz mlakn ipotekas haqqnda müqavil danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Bellikl, ipoteka hüququ ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyatna alnd andan ml glir. potekann bütün növlrinin (lav v sonrak ipoteka daxil olmaqla) qeydiyyat üçün Reyestr Xidmtin aadak sndlrin tqdim edilmsi tlb olunur: – ipotekasaxlayann 42 rizsi; – ipotekasaxlayann nümayndsinin slahiyytini tsdiqlyn etibarnam v etibarnam il çx edn xsin xsiyytini tsdiq edn snd; – ipoteka müqavilsi; – dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz.

potekann qeydiyyat riznin Reyestr Xidmtin daxil edildiyi gündn 5 i günü müddtind aparlr. poteka müqavilsinin dövlt reyestrind qeydiyyat zaman ipotekann predmeti, sas öhdliyin mahiy- yti, icra müddti v ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan 43 bard mlumat qeyd edilir. Danmaz mlakn dövlt reyestrind kreditorun maraqlarna cavab vern hr bir mlumatn qeydiyyat düzgün saylr. Eyni bir öhdlik

41 Mülki Mcll, 12-ci fsil, “poteka haqqnda” Qanun, “Danmaz mlakn Dövlt Qeydiyyyat haqqnda” Qanun. 42 potekasaxlayan – ipoteka hüququ olan v ipotekaqoyann baqa kreditorlarna nisbtn üstün qaydada ipoteka predmeti hesabna sas öhdliyin icrasn tlb etmk hüququ olan xsdir (msln, kredit tkilat). 43 potekaqoyan – ipoteka (girov) predmeti olan yan (mlak) girov qoyan (ipoteka il yüklyn) xsdir.

57 üzr bir neç ipotekasaxlayan (kreditor) olduqda, onlar ipotekann dövlt qeydiyyat orqannda birg ipotekasaxlayanlar kimi qeyd alnrlar.

poteka predmeti bütövlükd mlak kompleksi kimi müssis olduqda, üzrind ipoteka hüququ qeydiyyata alnan mlakn trkibin hmin müssisnin maddi v qeyri-maddi aktivlri, o cümldn binalar, tikililr, qurular, avadanlq, inventar, xammal, hazr mhsul, tlb hüquqlar, patentlr v baqa müstsna hüquqlar daxil olur.

poteka müqavilsind ipoteka kaznn verilmsi nzrd tutulubsa, ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyat zaman yuxarda göstriln mlumatlarla yana ipoteka kaznn verilmsi bard d mlumat qeyd edilir. Ümumiyytl, ipoteka kaznn hmiyyti böyükdür. poteka kaz onun qanuni sahibinin aadak hüquqlarn tsdiqlyir:

– ipoteka predmeti üzrind ipoteka hüququnu;

– baqa sübutlar tqdim etmdn sas öhdliyin icrasn tlb etmsini;

– qanunvericilikd nzrd tutulmu hallarda ipoteka predmetin tutmann yönldilmsini.

potekasaxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, dövlt qeydiyyat orqanna ipoteka kaz v onun notariat qaydasnda tsdiqlnmi surti tqdim edilir. poteka kaz ipoteka müqavilsinin qüvvd olduu müddtd veril bilr. poteka kaznn dövlt qeydiyyat Qiymtli Kazlar üzr Dövlt Komitsind aparlr. poteka kaznn dövlt qeydiyyatna alnmas üçün QKDK-ya ipotekasaxlayann rizsi aadak sndlrl birg tqdim edilir:

– danmaz mlak bard dövlt reyestrindn çxarn surti;

– trtib edilmi v imzalanm ipoteka kaz (ipoteka kazn trtib edn fiziki xsin imzas notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir);

– notariat qaydasnda tsdiqlnmi v dövlt qeydiyyatna alnm ipoteka müqavilsinin surti;

58  – qeydiyyat üçün dövlt rüsumunun ödnilmsini tsdiqlyn snd.

Tqdim olunmu sndlr 3 (üç) i günü rzind baxlr. poteka kaz bir nüsxd trtib edilir v ipotekasaxlayana verilir. Sndlrd çatmazlq, uyunsuzluq v ya hr hans nöqsan akar edilmdikd ipoteka kaz dövlt qeydiyyatna alnr. Bu bard ipoteka kaznn üz trfind xüsusi ayrlm yerd qeydiyyat orqannn – QKDK-nn ad, qeydiyyat tarixi v nömrsi göstrilir, slahiyytli xs onu imzalayaraq möhürl tsdiqlyir v ipotekasaxlayana qaytarr.

Tikintisi baa çatdrlmam danmaz ya ipoteka qoyularkn ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd alna bilr. poteka predmeti olan tikintisi baa çatdrlmam danmaz yann tikintisi tam baa çatdqdan sonra hmin ya tikintisi baa çatm ya (yeni yaradlm ya) kimi dövlt reyestrind qeyd alndqda ipoteka öz qüvvsini saxlayr, bu rtl ki, hmin anda ipotekaya qanuna uyun olaraq xitam verilmsin.

Torpaq sahlri ipotekasnn xüsusiyytlri

Torpaq qanunvericiliyin uyun olaraq torpaq sahsinin ölçülri v uyun kateqoriyal torpaqlarn tyinat nzr alnmaqla onun müstqil sah kimi istifad edil bilinmyn bir hisssinin ipotekasna yol verilmir. Torpaq sahsinin bir hisssi ipoteka qoyulduqda (ipoteka il yüklndikd), hmin hissnin srhdlri ipoteka qoyulmazdan vvl müyyn edilmlidir.

Yaay evlrinin v mnzillrin ipotekasnn xüsusiyytlri

Xüsusi mülkiyytd olan frdi v çoxmnzilli yaay evlri, habel mnzillr ipoteka predmeti ola bilr. Dövlt v ya bldiyy mülkiyytind olan yaay evlrinin v mnzillrin ipotekasna yol verilmir. poteka qoyann v baqa xslrin payl mülkiyytind olan çoxmnzilli evdki mnzilin ipotekas zaman mnzill yana ev üzrind ümumi mülkiyyt hüququnda ipotekaqoyann pay da girov qoyulmu saylr.

potekan dövlt qeydiyyatna almaqdan imtina yalnz ipoteka müqa- vilsind göstriln danmaz mlakn ipotekaya qoyulmas qanunvericilikl qadaan edildikd v yaxud qeydiyyat üçün tqdim olunmu sndlr 59 danmaz mlakn qeydiyyat haqqnda qanunvericiliy uyun olmadqda edil bilr.

potekann lav qeydiyyat

potekann lav qeydiyyat danmaz mlakn dövlt reyestrind sndlrin tqdim edildiyi gündn 3 i günü müddtind aadak hallarda aparlr:

– ipoteka müqavilsind sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü v ya icra müddti dyidikd;

– sas öhdlik üzr tlb hüququ baqa xs keçdikd;

– ipoteka predmeti dyidirildikd;

– ipoteka predmeti özgninkildirildikd.

potekann lav qeydiyyat haqqnda rizy ipoteka müqavilsind dyiikliklr edilmsi, tlbin baqa xs keçmsi v ipoteka predmetinin özgninkildirilmsi bard müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmi surti lav edilir. potekann lav qeydiyyat reyestrdn çxarla tsdiqlnir.

potekasaxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü, icra müddti dyidikd, ipoteka predmeti dyidirildikd v ya özgninkildirildikd, uyun olaraq, ipoteka kaznda dyiikliklr aparlr v lav qeydiyyata alnr. poteka kaz il rsmildiriln ipotekann lav qeydiyyat QKDK-da aparlr. poteka kaznn lav qeydiyyatnn aparlmasna dair ipotekasaxlayann rizsin aadak sndlr lav edilir:

– ipoteka kaznn sli;

– lav qeydiyyatn aparlmasna sbb olan qdin notariat qaydasn- da tsdiq edilmi nüsxsi;

60  – lav qeydiyyat üçün dövlt rüsumunun ödnilmsini tsdiqlyn snd.

poteka kaznn lav qeydiyyat 2 (iki) i günü rzind QKDK-da reyestr daxil edilir, ipoteka kaz üzrind uyun qeyd aparlr, slahiyytli xsin imzas v möhürl tsdiqlnir v ipotekasaxlayana qaytarlr.

QKDK ipoteka kaznn qeydiyyat v lav qeydiyyat bard mlumat 1 (bir) i günü rzind Reyestr Xidmtin tqdim edir. Reyestr Xidmtind qeydiyyat hyata keçirmk üçün d el bu mlumat, yni, QKDK-nn müraciti il göndrilmi mlumat tlb olunur.

potekann dövlt qeydiyyatnn lvi

potekann danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat ipotek- asaxlayann rizsi sasnda aadak hallarda lv oluna bilr:

– ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan bu bard razla gldikd;

– sas öhdliy xitam verildikd;

– tutmann yönldilmsi nticsind ipoteka predmeti satldqda.

potekasaxlayan rizsini Reyestr Xidmtin ipotekaya xitam verildiyi gündn 5 (be) tqvim günü müddtind vermlidir.

poteka predmeti mhv olduqda is ipotekann danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat mhkm qrar sasnda lv olunur.

poteka kaz olan ipotekann dövlt qeydiyyat lv edildikd ipoteka kaz aadak qaydada lv edilir:

– QKDK xitam veriln ipoteka kazn alan kimi ipoteka kaznn dövlt reyestrind yazlarnn lv edilmsin dair qeydlri apardqdan sonra ipoteka kazn hmin gün ipotekann dövlt qeydiyyatn aparan orqana göndrir. potekann dövlt qeydiyyatn aparan orqan ipoteka kazn alan kimi drhal onun üz trfin “Xitam verilmidir” tamp

61 vurmaqla lv edir v öz arxivind saxlayr. poteka kazlarnn dövlt qeydiyyatnn lvi üçün Reyestr Xidmtin QKDK-nn müraciti il göndrilmi ipoteka kaznn sli tlb olunur.

D) Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyatn xüsusiyyti

Mhkmnin qrar sasnda danmaz mlaka hüquqlar ümumi saslarla dövlt qe7ydiyyatna alnr. Hüququn yaranmas an mhkm qrar il müyyn edilir. Reyestr Xidmtinin vzifli xsi mhkmnin qanuni qüvvy minmi qrar il müyynldirilmi danmaz mlaka mülkiyyt hüququnu qeyd almaqdan imtina ed bilmz. Mhkmnin hökmünd (qrarnda) mülkiyyt hüququnun qeyd alnmas bard mlumat dqiq göstrilmdikd Reyestr Xidmtinin vzifli xsi v ya baqa slahiyytli xs qrarn icras qaydas bard mhkmy soru göndrir.

Danmaz mlaka dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar bard mhkmd mübahis olduqda, bu bard danmaz mlakn dövlt reyestrind iddia rizsinin mhkm icraatna qbul olunmas haqqnda mhkmnin aray sasnda “Xüsusi qeydlr” qrafasnda uyun qeydlr edilir. Qeyd olunmaldr ki, qanunvericilikd barsind mhkmd müba- his olan, lakin hbs qoyulmas haqqnda qrar olmayan danmaz mlak hüquqlar üzr qdlrin balanmasn qadaan edn müdda yoxdur. Ona gör mhkmy müracit edrkn iddiann tmin olunmas bard lav riz verrk mübahisli mlakn “toxunulmazln” tmin etmk olar. Mhkm Reyestr Xidmtin uyun snd göndrmkl mübahisli mlakn üzrin hbs qoyur. Bel olan halda mübahis mhkmd hll ediln zaman mlak üzrind heç bir mliyyatn aparlmas (yni, onun özgninkildirilmsi v s.) mümkün olmur.

Danmaz mlakla bal qrar ks etdirn möhürlnmi mhkm sndi icraat üçün sasdr. Mhkm icraçs icra sndini ald gündn 3 i günü müddtind icraata balamaq üçün qrar qbul edir. craata balamaq haqqnda qrarn surti onun qbul edildiyi vaxtdan 5 (be) i günü müddtind Reyestr Xidmtin v baqa uyun orqanlara göndrilmlidir. Lakin icra sndi üzr tlbin yönldildiyi mlakn hbsdn azad olunmas

62 bard mhkmy iddia verildikd icra sndi üzr icraat mcburi qaydada dayandrlmaldr. 44

Danmaz mlaka hbs qoyulmas

craata balamaq haqqnda qrar borcluya tqdim olunduu gündn n geci 1 ay müddtind, zruri hallarda is qrarn tqdim olunmas il eyni vaxtda borclunun mlak üzrin hbs qoyulur.

cra sndi icraya yönldiln qdr borclunun mlakna hbs qoyulmad v ya icra sndinin icras zaman tlbin borclunun mlakna yönldilmsi hallarnda mlak üzrin hbs, bir qayda olaraq, mhkm icraçsnn saslandrlm tqdimatna sasn mhkmnin qrardad il qoyulur. Danmaz mlaka hbs qoyulmasnn qeydiyyata alnmas ödnisiz hyata keçirilir. E) Danmaz mlakla bal etibarl idaretm, qyyumluq v vrslik Qyyumluqda v ya himayd olann danmaz mlaknn idarçiliyi qyyumluq v himay orqannn müyynldirdiyi xsl balad mlakn etibarnam il idar edilmsin dair müqavily uyun hyata keçirilir. 45 Ümumiyytl, mlakn etibarnam il idar edilmsin dair müqavil yetkinlik yana çatmayanlar, xbrsiz itkin dümü, faliyyt qabiliyyti olmayan elan edilmi xslrin mlak, mirasn bölüdürülmsi, qiymtli kazlarn idarçiliyi v s. il laqdar balana bilr. Mülkiyyt- çinin d bel müqavil balamaqla danmaz mlaknn idarçiliyini baqa xs taprmaq hüququ var.

Etibarl idaretm v ya qyyumluq sasnda danmaz mlaka srncam verilmsi il bal bütün hüquqlar bu münasibtlri müyyn edn sndlr, o cümldn müqavillr v mhkm qrarlar sasnda dövlt qeydiyyatna alnr.

44 “Mhkm qrarlarnn icras haqqnda” Qanun, madd 17.1.6. 45 Mülki Mcll,madd 37. 63  Müqavil v ya ayr saslara gör danmaz mlak üzrind mülkiyyt v ya baqa ya hüququnu ld etmi xs hmin hüququ tsdiqlyn çxar almadan öldükd onun qanun v ya vsiyyt üzr vrssin hüququn ölmü xs mxsus olmas haqqnda aray Reyestr Xidmti verir. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda çxar hmin aray sasnda verilmi vrslik sndlri tqdim edn vrsnin adna rsmildirilir. Miras mlakn trkibind danmaz mlak olduqda vrs vrslik hadtnamsi aldqdan sonra onun üzrind hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyata aldrmaldr.

64  IV FSL

Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda qanunvericiliyin pozulmasna gör msuliyyt 46

Reyestr Xidmtinin vzifli xslri dövlt reyestrind danmaz m- laka hüquqlarn qeydiyyatnn dqiqliyin v vaxtnda aparlmasna, dövlt reyestrindn veriln mlumatn tam v düzgün olmasna cavabdehdirlr. Bu öhdliklrin pozulmasna gör xbrdarlq v ya rti maliyy vahidinin otuz mislindn lli mislindk miqdarda crim formasnda inzibati msuliyyt ttbiq edilir.

Danmaz mlakn dövlt uçotunu aparan icra hakimiyyti orqan- larnn vzifli xslrinin danmaz mlak bard texniki mlumat dqiq v vaxtnda tqdim etmmsin gör is inzibati qaydada xbrdarlq edilir v ya rti maliyy vahidinin iyirmi be mislindn qrx be mislindk miqdarda crim ttbiq olunur.

Dövlt qeydiyyatna alnm danmaz mlaka hüquqlar v danmaz mlak barsind balanan qdlr haqqnda mlumatn qsdn v ya ehtiyatszlq üzündn thrif edilmsind v itirilmsind tqsirli olan xslr bunun nticsind vurulmu zrr gör qanunvericiliy uyun olaraq msuliyyt dayrlar. Vzifli xslrin qanunsuz hrktlri nticsind dyn maddi ziyan zrrçkmi ödnilir.

Vzifli xslr slahiyytlrindn sui-istifad etdikd v yaxud slahiyytlrini adqda, o cümldn, vziflrinin icras il laqdar rüvt aldqda cinayt msuliyytin clb olunurlar.

46 “Cinayt Mcllsi”, 30 dekabr 1999-cu il tarixli 787-IQ, madd 308, 309, 311, 312, 314 v “nzibati Xtalar Mcllsi”, 2000-ci il,  8, madd 324.

65  LAVLR

lav 1

Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat bard qanunvericilik

Azrbaycan Respublikasnn Konstitusiyasndan çxar

Madd 13. Mülkiyyt

I. Azrbaycan Respublikasnda mülkiyyt toxunulmazdr v dövlt trfindn müdafi olunur.

II. Mülkiyyt dövlt mülkiyyti, xüsusi mülkiyyt v bldiyy mülkiyyti növünd ola bilr.

III. Mülkiyytdn insan v vtnda hüquqlar v azadlqlar, cmiyytin v dövltin mnafelri, xsiyytin lyaqti leyhin istifad edil bilmz.

Madd 29. Mülkiyyt hüququ

I. Hr ksin mülkiyyt hüququ vardr.

II. Mülkiyytin heç bir növün üstünlük verilmir. Mülkiyyt hüququ, o cümldn xüsusi mülkiyyt hüququ qanunla qorunur.

III. Hr ksin mülkiyytind danar v danmaz mlak ola bilr. Mülkiyyt hüququ mülkiyytçinin tkbana v ya baqalar il birlikd mlaka sahib olmaq, mlakdan istifad etmk v onun barsind srncam vermk hüquqlarndan ibartdir.

IV. Heç ks mhkmnin qrar olmadan mülkiyytindn mhrum edil bilmz. mlakn tam müsadirsin yol verilmir. Dövlt ehtiyaclar v ya ictimai ehtiyaclar üçün mülkiyytin özgninkildirilmsin yalnz qabaqcadan onun dyrini daltli ödmk rti il yol veril bilr.

V. Dövlt vrslik hüququna tminat verir.

12 noyabr 1995-ci il 66 Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsindn çxar

Üçüncü bölm. mlak v ya hüququ

5-ci fsil. Ümumi müddalar

§ 1. ya hüququnun sas anlaylar

Madd 135. ya hüququnun obyektlri

135.1. Bu Mclly uyun olaraq yalnz fiziki obyektlr ya saylrlar. Pullar v qiymtli kazlar da yadr.

135.2. mlak istniln yalarn v qeyri-maddi mlak nemtlrinin toplusudur.

135.3. Bitkilr v heyvanlar ya deyildir. Onlarn hüquqi vziyyti xüsusi qanunlarla müyynldirilir. gr qanunvericilikd ayr qayda müyynldirilmyibs, yalarn hüquqi vziyyti bitkilr v heyvanlara da amil edilir.

135.4. yalar danmaz v danar ola bilr. Torpaq sahlri, yer tki sahlri, ayrca su obyektlri, melr, çoxillik kmlr, binalar, qurular v torpaqla möhkm bal olan digr yalar, yni tyinatna tnasübsüz zrr vurulmadan yerinin dyidirilmsi mümkün olmayan obyektlr danmaz yalardr.

135.5. Danmaz yalara aid edil bilmyn bütün yalar danar yalar saylr. Baqa xslr veril biln v ya sahibin maddi fayda v ya baqa xslrdn nyi is tlb etmk hüququ vermk üçün nzrd tutulan tlblr v hüquqlar qeyri-maddi mlak nemtlridir. Qeyri-maddi mlak nemtlri (tlblr v hüquqlar) il bal münasibtlr onlarn hr birin aid olan xüsusi qanunvericiliyin müddalarna müvafiq olaraq tnzimlnir.

135.6. yalar bölünr v bölünmz ola bilr. Tyinat dyidirilmdn bölün bilmyn v ya qanunun göstriin gör bölünmli olmayan yalar bölünmz yalardr.

135.7. Baqa yalardan yalnz özlrin xas lamtlr gör ayrlm frdi— müyyn yalar vzedilmz yalar saylr. Növ lamtlrin gör

67 frqlnn, dövriyyd adtn say, ölçü v ya çki il müyynldiriln danar yalar vzediln yalar saylr.

135.8. Tyinat istehlak olunmaqdan v ya özgninkildirilmkdn ibart olan danar yalar istehlak ediln yalardr.

135.9. gr müxtlif növlü yalar ümumi tyinat üzr istifad edilmsini nzrd tutan vahid tam yaradrlarsa, bir mlak (mürkkb mlak) saylrlar. Mürkkb mlak barsind balanm qdin qüvvsi, gr müqavild ayr qayda nzrd tutulmaybsa, onun bütün trkib hisslrin amil edilir.

135.10. Özbana tikinti il bal hallar istisna olmaqla, adi anlamda yann trkibin daxil olan v dadlmadan, zdlnmdn v ya dyidirilmdn ondan ayrla bilmyn hr ey yann trkib hisssidir. yann mülkiyytçisi onun bütün trkib hisslrinin mülkiyytçisidir.

135.11. Ümumi anlamda v ya sas ya mülkiyytçisinin aydn iradsin sasn tsrrüfatn daimi aparlmas, sas yann istifadsi v ya saxlanmas üçün nzrd tutulan v ona uyunladrlan danar yalar yann lvazimatdr. gr ya lvazimatdrsa, onun bu keyfiyyti sas yadan müvqqti ayrld halda da saxlanlr. gr ayr razlama yoxdursa, yaya sahiblik onun lvazimatna da amil edilir.

135.12. yann verdiyi glir, artm v (v ya) üstünlük yann bhridir. Ayrlanadk bhr yann trkib hisssidir. yann mülkiyytçisi kimdirs, yann tbii bhri d onun mülkiyytinddir.

Madd 138. yalarn v hüquqlarn yüklülüyü

138.1. yann yüklülüyü—qanun v ya qd sasnda yaya mülkiyyt hüququnun hr hans formada mhdudladrlmasdr.

138.2. Hüququn yüklülüyü—qanun v ya qd sasnda mülki hüquqlarn v ya tlblrin hr hans formada mhdudladrlmasdr.

Madd 139. Danar v danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat

139.1. Mülkiyyt hüququ v danmaz mlaka digr hüquqlar, bu hüquqlarn mhdudladrlmas, ml glmsi, baqasna keçmsi v xitam dövlt qeydiyyatna alnmaldr. Mülkiyyt hüququ, istifad hüququ,

68 ipoteka, servitutlar, habel danmaz mlaka digr hüquqlar bu Mclld v qanunvericilikd nzrd tutulan hallarda qeyd alnmaldr.

139.2. Danar mlaka hüquqlar yalnz qanunvericilikd nzrd tutulan hallarda dövlt qeydiyyatna alnmaldr.

139.3. Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat müvafiq icra hakimiyyti orqan trfindn qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada trtib ediln v aparlan danmaz mlakn dövlt reyestrind hyata keçirilir.

Madd 140. Danmaz mlakn dövlt reyestrinin mzmununun hqiqiliyi v tamaml prezumpsiyas

Reyestrin mzmununun qeyri-dqiqliyi sübuta yetirilmyinc, hmin mzmunun hqiqiliyi v tamaml prezumpsiyas qüvvddir. qd sasnda özgninkildirnin adna qeydiyyata alnm hr hans bir hüququ ld edn xsin xeyrin reyestrdki qeyd, bu qeyd dair etirazn reyestr daxil edildiyi v ya ld edn xsin qeydin qeyri-dqiq olmasn bildiyi hallar istisna olmaqla, hqiqi hesab edilir.

Madd 141. Danmaz mlakn dövlt reyestrind düzliin aparlmas

141.1.gr danmaz mlakn dövlt reyestrinin mzmunu torpaq sahsi üzrind hüquqa v ya hmin hüququn mhdudladrlmasna dair hqiqi hüquqi vziyyt uyun deyildirs, hüququ qeyd alnmam v ya hüququ düzgün qeyd alnmam xs, yaxud mövcud olmayan yüklnm haqqnda qeydin daxil edilmsi il hüququ pozulmu xs danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydd düzliin aparlmas üçün bel düzlil hüququna toxunulan xsdn razlq vermsini tlb ed bilr.

141.2. Bu Mcllnin 141.1-ci maddsind nzrd tutulmu hallarda danmaz mlakn dövlt reyestrinin mötbrliyin qar etiraz edil bilr.

141.3. Danmaz mlakn dövlt reyestrin etirazla bal qeydin daxil edilmsi mhkmnin qrar v ya reyestrd düzliin aparlmas il hüququ toxunulan xsin razl il hyata keçirilir.

Madd 144. Danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam verilmsi haqqnda müqavillrin notariat qaydasnda tsdiqlnmsi

144.1. Danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam veril- msi haqqnda müqavillr notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Tsdiql- 69 m zaman notarius yaya dair srncam vern trfin srncam hüqu- qunu v müqavilnin qanunauyunluunu yoxlamaldr. O, tsdiqldiyi müqavilnin yanll üçün msuliyyt dayr.

144.2. Srncam hüququ srncam vern trfin danmaz mlakn dövlt reyestrin sasn bu hüquqa malik olmas v ya ixtiyarl xsin ona hmin slahiyyti vermsi il tsdiqlnir. Bu slahiyyt d notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Müqavilnin qanunauyunluu notariat qaydasnda tsdiqlm il tsbit olunur.

144.3. Notariat qaydasnda tsdiqldikdn sonra notarius müqavilnin iki nüsxsini müracit etmi xs verir v ya onun istyi il bu mcll il müyyn edilmi qaydada danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat barsind hüquq ld ednin notariat qaydasnda tsdiq edilmi rizsini müqavil, hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu digr saslar ks etdirn sndlr, torpaq sahsinin plan v ölçüsü, torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v digr danmaz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan- cizgisi v dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz il birlikd müvafiq icra hakimiyyti orqanna göndrir.

144.4. gr ld edn qanuni qüvvy minmi mhkm qrarna v ya ona brabr olan snd, o cümldn notariat qaydasnda tsdiqlmy istinad edirs, notariat qaydasnda tsdiqlm tlb olunmur.

144.5. gr danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam verilmsi üçün tsdiqlyici sndlr tqdim edilmzs, riz rdd edilmi saylr. gr söhbt yalnz srncam hüququnu tsdiq edn snd lavdn gedirs, onda ilkin qeydiyyat mülkiyytçinin razl il aparlr.

Madd 146. Danmaz mlaka hüququn ml glmsi

146.1. Danmaz mlaka sahiblik v istifad hüququ onun barsind qdin notariat qaydasnda tsdiq edildiyi andan ml glir (mhkm qrar v ya digr qanuni qüvvy malik olan v barsind ikayt veril bilmyn qrar sasnda yaranan hüquq istisna olmaqla).

146.2. Danmaz mlak üzrind srncam vermk hüququ hmin mlakn danmaz mlakn dövlt reyestrind razilr üzr qeydiyyat tarixindn ml glir.

70 146.3. Danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyata alnmam danmaz mlak barsind müqavillrin notariat qaydasnda tsdiqlnmsin yol verilmir v bu cür mlak barsind balanm müqavillr etibarsz saylr.

Mcllnin 146.2-ci maddsi v bu maddnin birinci abzas ipoteka kreditindn istifad etmkl ld olunan yaay sahsinin üzrind alcnn mülkiyyt hüququ, danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyata alnanadk hmin yaay sahsinin alq-satqs v ipotekaya qoyulmasna dair qarq müqavilnin notariat qaydasnda tsdiq edilmsi hallarna amil edilmir.

146.4. Danmaz mlaka dair müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmsindn sonra notarius müqavilnin iki nüsxsini müracit etmi xs verir v ya onun istyi il 2 gün müddtind müvafiq icra hakimiyyti orqanna danmaz mlakn dövlt reyestrind hüququn qeydiyyata alnmas haqqnda müracit etmi xsin notariat qaydasnda tsdiq edilmi rizsini göndrir. rizy müqavilnin bir nüsxsi, hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu digr saslar ks etdirn sndlr, torpaq sahsinin plan v ölçüsü, torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v digr danmaz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi v dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz lav edilir. Hmin riznin surti müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmsi haqqnda müracit edn xs verilir.

146.5. Danmaz mlak v ya ona dair hüquqlar ld edn xs mhkm qrarna v ya digr qanuni qüvvy malik olan v barsind ikayt veril bilmyn qrara istinad edirs, bu halda notarial rizy hmin qrarn notariat qaydasnda tsdiqlnmi surti v danmaz mlakn texniki göstricilrini ks etdirn sndlr qoulur.

146.6. Danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sndlr natamam olduqda, mülkiyytçinin razl il v ya mhkm qrar sasnda dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat aparla bilr.

146.7. Danmaz mlakn dövlt reyestrind danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn qeydiyyat notarial riznin daxil olduu tarix üzr aparlr.

146.8. Danmaz mlaka dair müqavillrin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmasna gör danmaz mlaka dair müqavilni tsdiqlyn notarius v müvafiq icra hakimiyyti orqannn vzifli xsi mhkm msuliyyti dayrlar. Danmaz mlakn dövlt reyestrind danmaz mlaka dair müqavillrin qeydiyyatnn aparlmamas v ya qeydiyyatn düzgün olmamas, qeydiyyatn natamam olmas il bal iddialara gör dövlt reqressant qismind çx edir.

71 Madd 147. Qabaqcadan qeydiyyat

147.1. Torpaq sahsin olan hüququn v ya torpaq sahsini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin, yaxud bel hüququn mzmununun v ya növbliliyinin dyidirilmsin dair tlbi tmin etmk üçün danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat aparla bilr. Glck v ya rti tlblrin tmin edilmsi üçün d qabaqcadan qeydiyyatn aparlmasna yol verilir.

147.2. Qabaqcadan qeydiyyat aparldqdan sonra torpaq sahsin v ya ona olan hüquqa dair veriln srncam, onun göstriln tlbin hyata keçirilmsin tsir etdiyi v ya mane olduu hisssind etibarszdr. Hmin qayda srncamn mcburi icra v ya hbsin qoyulmas qaydasnda verildiyi halda da ttbiq edilir.

147.3. Hüququn ld edilmsin yönldilmi tlbin üstünlüyü qabaqcadan qeydiyyat üçün tlb barsind riznin reyestr tqdim edilmsi vaxt il müyyn edilir.

Madd 148. Danmaz mlakn dövlt reyestrinin açql

148.1. Danmaz mlakn tsviri, dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar v onlarn mhdudladrlmasna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray qanunla müyyn edilmi qaydada hüquq sahibin, onun trfindn vkil edilmi xs, hüquq sahibinin mlakna qanun v ya vsiyyt sasnda vrslik hüququ olan xslr v qanunla nzrd tutulmu slahiyytlrin yerin yetirilmsi il laqdar müvafiq dövlt orqanlarna v bldiyylr verilir.

148.2. Danmaz mlakn dövlt reyestrindki qeyd saslanaraq mülkiyyt hüququ v ya danmaz mlaka baqa hüquqlar ld etmi hr bir xsin bu hüquqlar müdafi edilmlidir.

Madd 149. Danmaz mlaka hüquqlarn sassz qeyd alnmas

149.2. gr danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyat sasszdrsa v ya gr düzgün qeydiyyat sassz çxarlmsa v ya dyidirilmis, bunun nticsind danmaz mlaka olan hüquqlarna toxunulmu istniln xs qeydiyyatn çxarlmas v ya dyidirilmsi haqqnda iddia qaldra bilr. Bunun nticsind vurulmu zrrin vzinin ödnilmsi üçün tlblr irli sürülmsi istisna edilmir. Bu zaman vicdanl üçüncü xslrin qeydiyyatla laqdar ld etdiklri hüquqlar saxlanlr.

72 Madd 150. Mhv olmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi

150.1. gr danmaz mlak tam mhv olarsa v bunun nticsind onun qeydiyyat hr cür hüquqi mnasn itirrs, maraql xs mhkm qaydasnda qeydiyyatn lvini tlb ed bilr. Danmaz mlakn mhv olmas danmaz mlakn dövlt reyestrini trtib edn müvafiq icra hakimiyyti orqannn vzifli xsi trfindn tsdiqlnmlidir.

150.2. stniln maraql xs qeydiyyatn lvi barsind bundan xbr tutduu vaxtdan on gün rzind mhkmy ikayt ed bilr.

6-c fsil. Mülkiyyt hüququnun ümumi müddalar

Madd 152. Mülkiyyt hüququnun anlay v mzmunu

152.1. Mülkiyyt hüququ—subyektin ona mnsub mlaka (yaya) öz istdiyi kimi sahib olmaq, ondan istifad etmk v ona dair srncam vermk üzr dövlt trfindn tannan v qorunan hüququdur.

152.2. Sahiblik hüququ—mlaka (yaya) faktik sahibliyi hyata keçirmyin hüquqi chtdn tmin edilmi imkandr.

152.3. stifad hüququ—mlakdan (yadan) onun faydal tbii xasslrini hasil etmyin, habel ondan fayda götürmyin hüquqi chtdn tmin edilmi imkandr. stifaddn fayda glir, artm, bhr, törm klind v baqa formalarda ola bilr.

152.4. Srncam hüququ—mlakn (yann) hüquqi müqddratn tyin etmyin hüquqi chtdn tmin edilmi imkandr.

152.5. Mülkiyytçi qanunvericilikl v ya baqa kild, o cümldn müqavil mhdudiyytlri il müyynldirilmi hdlrd mlaka (yaya) srbst surtd sahib ola bilr, ondan istifad ed bilr v ona dair srncam ver bilr, hmin mlaka baqa xslrin sahibliyin yol vermy bilr, ona mnsub mlak barsind öz mülahizsi il istniln hrktlri ed bilr, bir rtl ki, hmin hrktlr qonularn v ya üçüncü xslrin hüquqlarn pozmasn, yaxud hüquqdan sui-istifad olmasn.

152.6. Hüquqdan sui-istifad mülkiyytdn baqalarna ziyan vuran kild istifaddir; bu zaman mülkiyytçinin mnafe üstünlüyü dqiq ifad edilmmidir v onun hrktlrinin zruriliyi sasl deyildir. 73 152.7. stifad hüququna xsin öz yasndan istifad etmmsi imkan da daxildir. gr yann ttbiq edilmmsi v ya ona qulluq olunmamas ictimai mnafelr qsd edirs, istifad v ya qulluq v saxlama vzifsi müyynldiril bilr. Bu halda mülkiyytçinin üzrin hmin vziflri özü icra etmk v ya müvafiq muzd müqabilind yan baqa xslrin istifadsin vermk vzifsi qoyula bilr.

152.8. Mülkiyytçi öz mlakn baqa xsin etibarnamli idarçiliyin (etibarnamli idarçi) ver bilr. mlakn etibarnamli idarçiliy verilmsi mülkiyyt hüququnun etibarnamli idarçiy keçmsin sbb olmur; o, mlak mülkiyytçinin v ya mülkiyytçinin göstrdiyi üçüncü xsin mnafeyi namin idar etmlidir.

152.9. yaya mülkiyyt hüququ hmin yann mühüm trkib hisslrin d amil edilir.

152.10. mlakn tsadüfn mhv olmas v ya tsadüfn zdlnmsi riski, gr bu Mclld v ya müqavild ayr qayda nzrd tutulmaybsa, mülkiyytçisinin üzrin düür.

152.11. gr bu Mclld v ya müqavild ayr qayda nzrd tutulmaybsa, mülkiyytçi ona mnsub mlakn saxlanmas yükünü dayr.

Madd 153. Mülkiyyt hüququnun subyektlri

153.1. Bütün növlrdn olan danar v danmaz mlaka mülkiyyt hüququnun subyektlri hüquqi v fiziki xslr, bldiyylr v Azrbaycan Respublikas ola bilr.

153.2. Qanunvericilikl yalnz dövlt mülkiyytind v ya bldiyylrin mülkiyytind ola biln mlak növlri müyynldirilir.

153.3. mlakn fiziki v ya hüquqi xsin mülkiyytind, Azrbaycan Respublikasnn v ya bldiyylrin mülkiyytind olmasndan asl olaraq mlaka mülkiyyt hüququnun, mlaka sahiblik, ondan istifad v ona dair srncam hüququnun ld edilmsi v ona xitam verilmsi xüsusiyytlri yalnz qanunla müyynldiril bilr.

153.4. Bütün mülkiyytçilrin hüquqlar eyni brabrd müdafi edilir.

Madd 154. Fiziki v hüquqi xslrin mülkiyyt hüququ

74 154.1. Qanunvericiliy uyun olaraq fiziki v ya hüquqi xslr mnsub ola bilmyn mlakn ayr-ayr növlri istisna edilmkl, fiziki v hüquqi xslrin mülkiyytind istniln mlak ola bilr.

154.2. Bu Mcllnin 6.3-cü maddsind nzrd tutulan mqsdlr üçün qanunvericilik yolu il mhdudiyytlrin müyynldirildiyi hallar istisna olmaqla, fiziki v hüquqi xslrin mülkiyytind olan mlakn miqdar v dyri mhdudladrlmr.

154.3. Kommersiya v qeyri-kommersiya hüquqi xslri onlarn tsisçilrinin (itirakçlarnn, üzvlrinin) maya v ya haqq kimi onlara verdiklri mlakn, habel hmin hüquqi xslrin baqa saslar üzr ld etdiklri mlakn mülkiyytçilridir.

Madd 155. Dövlt mülkiyyti hüququ

155.1. Azrbaycan Respublikasna mülkiyyt hüququ il mnsub olan mlak dövlt mülkiyytidir.

155.2. Fiziki, hüquqi xslrin v ya bldiyylrin mülkiyytind olmayan torpaq v digr tbii ehtiyatlar dövlt mülkiyytidir.

155.3. Dövlt büdcsinin vsaiti Azrbaycan Respublikasnn mülkiyytidir.

155.4. Dövlt mlaknn özlldirilmsi haqqnda qanunda nzrd tutulmu qaydada dövlt öz mülkiyytind olan mlak fiziki v hüquqi xslrin mülkiyytin ver bilr.

Madd 156. Bldiyylrin mülkiyyt hüququ

156.1. Bldiyylr mülkiyyt hüququ il mnsub olan mlak onlarn mülkiyytidir.

156.2. Yerli büdcnin vsaiti bldiyynin mülkiyytidir.

Madd 157. Mülkiyytin müdafisi

157.1. Mülkiyytçinin mülkiyyt hüququnun tannmasn tlb etmk ixtiyar vardr.

75 157.2. Mülkiyytçi özgsinin qanunsuz sahibliyindn öz mlakn geri tlb ed bilr.

157.4. gr mülkiyyt qsd v ya baqa manelr yan götürmdn v ya ondan mhrum etmdn tördilirs, mülkiyytçi qsd edndn bu hrktlr son qoyma tlb ed bilr. Bu cür hrktlr davam etdirildikd mülkiyytçi hmin hrktlr son qoyulmasn mhkm vasitsi il tlb ed bilr.

157.5. Mülkiyytçi özgsinin qanunsuz sahibliyindn mlakn geri tlb edrkn, bu xsin mlaka sahibliyinin qanunsuz olduunu bildiyi v ya bilmli olduu halda (vicdansz sahib), mlakn onda olduu bütün vaxt rzind onun götürdüyü v ya götürmli olduu bütün glirlrin qaytarlmasn v ya vzinin ödnilmsini d tlb ed bilr; vicdanl sahibdn is onun mlaka sahibliyinin qanunsuz olduunu bildiyi v ya bilmli olduu vaxtdan v ya mlakn qaytarlmasna dair mülkiyytçinin iddias üzr çar vrqsini ald vaxtdan götürdüyü v ya götürmli olduu bütün glirlrin qaytarlmasn v ya vzinin ödnilmsini tlb ed bilr. Bundan baqa, vicdansz sahib mlakn mülkiyytçisin mlakn onda olmas il bal bütün zrrin vzini ödmlidir. Vicdanl sahib is vzi ödnilrkn yoxa çxan v ya zrr çkn mlakn, o cümldn mlakdan glir götürdüyün gör zrrin vzini ödmy borclu deyildir.

157.6. str vicdanl sahib, istrs d vicdansz sahib is öz növbsind mlakdan glirin mülkiyytçiy düdüyü vaxtdan sonra mlaka srf etdiyi zruri msrflrin vzinin ödnilmsini mülkiyytçidn tlb ed bilr.

157.7. Vicdanl sahib mlaka zrr yetirmdn ondan ayrla biln öz yaxladrmalarn özünd saxlaya bilr. Yaxladrmalar bu cür ayrmaq mümkün olmadqda vicdanl sahib mlakn dyrindn artq olmamaq rti il, onu yaxladrmaq üçün çkdiyi msrflrin vzinin ödnilmsini tlb ed bilr.

157.8. Mülkiyytçi hüquqlar mülkiyytçi olmasa da, bu Mclld v ya müqavild nzrd tutulan sasla mlaka sahiblik edn xs d mnsubdur.

157.9. Dövlt ehtiyaclar v ya ictimai ehtiyaclar tlb etdikd dövlt trfindn mülkiyyt yalnz qanunla icaz verilmi hallarda yollarn v digr kommunikasiya xtlrinin çkilmsi, srhd zolann müyyn edilmsi v ya müdafi hmiyytli obyektlrin tikilmsi mqsdil müvafiq dövlt orqan

76 trfindn v yalnz bazar dyri miqdarnda qabaqcadan vzi ödnilmkl özgninkildiril bilr.

Madd 158. Mülkiyytçi olmayan xslrin hüquqlar

158.1. Mülkiyyt hüququ il yana aadaklar da mlak hüquqlar saylr:

158.1.1. girov hüququ;

158.1.2. mlakdan istifad hüququ;

158.1.3. servitutlar.

158.2. mlak hüquqlar hmin mlakn mülkiyytçisi olmayan xslr d mnsub ola bilr.

158.3. mlaka mülkiyyt hüququnun baqa xs keçmsi hmin mlaka olan digr mlak hüquqlarnn xitamna sbb olmur, bu rtl ki, ld edn xs mlakn yüklülüyünün olmasna münasibtd vicdanl olsun..

158.4. Mülkiyytçi olmayan xsin mlak hüquqlar istniln xs, o cümldn mülkiyytçi trfindn pozulmaqdan müdafi edilir.

7-ci fsil. Sahiblik hüququ

Madd 159. yaya sahiblik

Sahiblik yaya faktik sahibliy nail olmaqla ld edilir.

Madd 160. Vasitsiz v vasitli sahiblik

gr sahib yan mhdud ya v ya xsi sahiblik hüququnun hyata keçirilmsi üçün kims vermis, onlarn hr ikisi sahibdirlr. Onlardan birincisi vasitli, ikincisi is vasitsiz sahibdir.

Madd 161. Özg yasnn sahibi v öz yasnn sahibi

yann mülkiyytçisi hüququ il yaya sahib olan öz yasnn sahibidir, yann hr hans baqa sahibi özg yasnn sahibidir.

77 Madd 162. Sahibliyin müvqqti ksilmsi

yaya faktik sahib olmaa mahiyytc müvqqti iqtidarszlq v ya imkanszlq yaya sahibliyi lv etmir.

Madd 163. Sahibliyin verilmsi

163.1. Sahiblik yann özünün verilmsi il verilir. vvlki sahibin iradsi il ld edn yaya faktik sahibliyi hyata keçirmy qadir olduqda verilm ba tutur.

163.2. gr üçüncü xs v ya özgninkildirn özü xüsusi hüquq münasibtlri sasnda yaya sahibliyi davam etdirirs, yaya sahiblik ya verilmdn d ld edil bilr. Sahibliyin bu cür verilmsi üçüncü xs üçün yalnz özgninkildirn ona bu bard bildiri verdikd etibarl olur. Üçüncü xs yan özgninkildirn vermkdn imtina etmk üçün istinad etdiyi saslarla ld edn vermkdn d imtina ed bilr.

163.3. Fraxtvern v ya anbara verilmi mallar üçün onlar tmsil edn order sndi verildikd bu sndin verilmsi maln özünün verilmsi saylr. gr hm order sndini vicdanl ld edn, hm d mal vicdanl ld edn varsa, sonuncuya üstünlük verilir.

Madd 164. Sahibliyin müdafisi

164.1. Sahibin iradsi olmadan sahiblikdn mhrumetm v onu pozma qadaan edilmi özbanalq saylr. Hr bir sahibin qadaan edilmi özbanalqdan müdafi üçün güc iltmk ixtiyar vardr. Bu zaman o, raiti nzr almaqla, sassz güc hrktlrindn çkinmlidir.

164.2. Sahiblikdn mhrum olan onun üçün qanunsuz sahibdn sahibliyin qaytarlmasn tlb ed bilr. Sahiblikdn mhrumetm faktik sahib v ya onun hüquq slfi barsind shv addm olduqda v sahiblik mhrumetmdn vvlki ild ld edildikd iddia istisna edilir.

Madd 165. Sahibliyin pozulmas

165.1. Sahiblik qadaan edilmi özbanalq yolu il pozulduqda sahib pozucudan pozuntulara son qoyma tlb ed bilr. Pozuntularn davam edcyindn ehtiyat olunduqda sahib onlara son qoyulmas üçün iddia ver bilr. Pozucu v ya onun hüquq slfi üçün sahib qanunsuz olduqda v 78 sahiblik mhrumetmdn vvlki ild ld edildikd bu cür iddia istisna edilir.

165.2. Qadaan edilmi özbanalq üzr iddiaya yalnz o halda yol verilir ki, sahib qsdin v tqsirkarn ona mlum olmasndan drhal sonra yann qaytarlmasn v ya pozuntunun aradan qaldrlmasn tlb etsin. ddia müddti, htta qsd v tqsirkar sahib sonralar da mlum olarsa, mhrumetm v ya pozuntu anndan balayaraq bir il tkil edir.

Madd 166. Mülkiyytin sahiblik sasnda ehtimal edilmsi

166.1. Danar yann sahibi haqqnda ehtimal edilir ki, o, yaya mülkiyytçi hüququ il sahiblik edir. Hr hans vvlki sahib haqqnda ehtimal edilir ki, öz sahibliyi zaman o, mülkiyytçi olmudur.

166.2. Danar yann mülkiyytçisi olmaq istmyn sahibi ehtimal ed bilr ki, bu ya kimdn arxayn alnmdrsa, hmin xsin mülkiy- ytinddir. Sahiblik hüququ olmadn biln v ya bilmli olan sahib vicdansz sahibdir. Danar ya üzrind mhdud ya hüququna v ya xsi hüquqa iddia edn danar ya sahibinin bu cür hüququnun olduu ehtimal edilir. Lakin o hmin yan ald xsin bu cür hüququ olduunu ehtimal ed bilmz.

166.3. Yalnz o xsin torpaq sahsin mülkiyyt hüququnun v sahiblik haqqnda iddia hüququnun olduu ehtimal edilir ki, onun sahiblik hüququ torpaq sahsinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmasndan irli glir. Lakin torpaq sahsinin faktik sahibi sahiblikdn özbana mhrumedilm v ya sahibliyin pozulmas bard iddia ver bilr.

§ 1. Danmaz yalara mülkiyyt hüququnun ld edilmsi

Madd 178. Danmaz mlaka mülkiyyt hüququnun ld edilmsi

178.1. Danmaz mlaka mülkiyyt hüququ onun verilmsinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan ld edn keçir. gr qanuna müvafiq olaraq danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququnun dövlt reyestrind qeyd alnmadan baqa xs keçmsi mümkündürs, onda xs bu bard dövlt reyestrin mlumat vermlidir.

79 178.2. Yeni yaranm danmaz mlaka mülkiyyt hüququ onun danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan ml glir.

178.3. gr daqn, torpan splnmsi v ya yerdyimsi, çayn yatann v ya sviyysinin dyimsi nticsind, yaxud baqa kild yeni razi meydana glmis, o, bitiik torpaq sahsind birldirilir.

178.4. Torpan bir torpaq sahsindn digrin yerdyimsi sahlrin hüdudlarnn dyimsin sbb olmur.

178.5. gr danmaz mlakn dövlt reyestrind sassz qeyd alnm mülkiyytçi qeydalmann sassz olduunu bilmyrk, torpaq sahsin 10 il rzind fasilsiz v etirazsz sahiblik etmis, hmin xs bu torpaq sahsinin mülkiyytçisi saylr.

178.6. gr xs danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmam danmaz mlaka faktik mülkiyytçi hüququ il 30 il rzind fasilsiz v etirazsz sahiblik etmis, o, mülkiyytçi kimi qeyd alnmasn tlb ed bilr. Eyni rtlrl bu hüquq hmçinin o danmaz mlakn sahibin mnsubdur ki, onun mülkiyytçisi danmaz mlakn dövlt reyestrindn blli olmasn v ya 30 il vvl ölmü v ya mülkiyytin sahiblik müddtin gör ld edilmsi müddtinin vvlind xbrsiz itkin dümü elan olunsun. Lakin qeydiyyat rsmi elan olunmu müddtd etiraz veril- mdikdn v ya rdd edildikdn sonra yalnz mhkmnin qrar il aparlmaldr.

178.7. Sahibsiz danmaz yalar, habel ictimai sular v becrilmy yararsz torpaqlar, msln, qayalar, yüksk dalar v onlardan çalayan bulaqlar, habel faydal qazntlar dövlt mnsubdur.

178.8. Mnzil, ba, qaraj v ya baqa kooperativin üzvü, pay ymna hüququ olan digr xslr kooperativin verdiyi mnzil, ba, qaraj v ya ayr quru üçün pay haqqn tam verdikd, hmin mlaka mülkiyyt hüququ ld edirlr.

Madd 179. ld etm müddti

179.2. Danmaz mlaka sahiblik müddtin saslanan xs hüquq varisi olduu xsin bu mlaka sahiblik etdiyi bütün müddti öz sahiblik müd- dtin birldir bilr.

80 179.3. mlaka öz mlak kimi sahiblik edn xs ld etm müddti il laqdar danmaz mlaka mülkiyyt hüququnu ld edn qdr öz sahibliyini mlakn mülkiyytçisi olmayan v bu Mclld v ya müqavild nzrd tutulmu digr sasa gör ona sahiblik hüquqlar olmayan üçüncü xslrdn müdafi etmk hüququna malikdir.

179.4. ld etm müddti il laqdar danmaz mlak ld etmi xsin hmin mlaka mülkiyyt hüququ bu hüququn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan ml glir.

Madd 180. Özbana tikinti v onun nticlri

180.1. Tikinti mqsdlri üçün ayrlmayan torpaq sahsind v ya buna lazmi icazlr almadan v ya hrsalma v tikinti normalarn v qaydalarn ciddi surtd pozmaqla tikilmi yaay evi, digr tikili, quru v ya baqa danmaz mlak özbana tikinti saylr.

180.2. Özbana tikinti aparm xs ona mülkiyyt hüququ ld etmir. Onun tikintiy dair srncam vermk, onu satmaq, balamaq, icary vermk, digr qdlr balamaq ixtiyar yoxdur.

180.3. Özbana tikintiy mülkiyyt hüququ mhkm trfindn o xs üçün tanna bilr ki, tikinti aparlm torpaq sahsi onun mülkiyytind olsun. gr tikintinin saxlanmas digr xslrin hüquqlarn v qanunla qorunan mnafelrini pozursa v ya fiziki xslrin hyat v salaml üçün thlük yaradrsa, göstriln xsin özbana tikintiy mülkiyyt hüququ tanna bilmz.

180.4. Tikinti mqsdlri üçün ayrlmayan torpaq sahsind v ya buna lazmi icazlr almadan v ya hrsalma v tikinti normalarn v qaydalarn ciddi surtd pozmaqla tikilmi bina v qurular müvafiq icra hakimiyyti orqanlarnn v ya maraql trfin müraciti üzr qbul edilmi mhkmnin qrar sasnda sökül bilr.

19 may 2000-ci il,  1

81  Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda Azrbaycan Respublikasnn Qanunu

I fsil. Ümumi müddalar

Bu qanun danmaz mlaka mülkiyyt hüququ v digr ya hüquqlarnn, bu hüquqlarn ml glmsi, mhdudladrlmas (yüklnmsi) v baqasna keçmsinin, onlara xitam verilmsinin dövlt qeydiyyat, habel Azrbaycan Respublikas razisi üzr vahid olan danmaz mlakn dövlt reyestrinin aparlmas qaydalarn müyyn edir.

Madd 1. sas anlaylar

1.0. Bu qanunda istifad olunan anlaylar aadak mnalar ifad edir:

1.0.1. Danmaz mlak—üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alnmal olan torpaq sahlri, yer tki sahlri, ayrca su obyektlri (sututarlar) v torpaqla möhkm bal olub tyinatna tnasübsüz (hdsiz) zrr vurulma- dan yerinin dyidirilmsi mümkün olmayan bütün yalar, o cümldn binalar, qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay v ba evlri, melr v çoxillik kmlr, mlak kompleksi kimi müssislrdir;

1.0.2. Danmaz mlakn dövlt reyestr nömrsi (reyestr nömrsi)— Azrbaycan Respublikas qanunvericiliyin uyun olaraq zamanca v Azrbaycan Respublikasnn razisind dyimyn, tkrarolunmaz, dan- maz mlak obyektinin vahid kild olduunu göstrn nömrdir;

1.0.3. Hüququn mhdudladrlmas (mhdudiyyt, yüklnm)—qanunla v qanunda nzrd tutulmu qaydada hüquq sahibinin danmaz mlaka mülkiyyt v ya digr ya hüquqlarnn hyata keçirilmsini mhdudla- dran rtlr v qadaalardr (servitut, uzufrukt, ipoteka, etibarl idaretm, icar, mlakn üzrin hbs qoyulmas v sair);

1.0.4. Qeydiyyat orqan—danmaz mlakn dövlt reyestrini trtib edn v aparan müvafiq icra hakimiyyti orqandr.

Madd 2. Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat

2.1. Danmaz mlaka mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn dövlt qeydiyyat (bundan sonra—hüquqlarn dövlt qeydiyyat) Azrbaycan Res- publikasnn Mülki Mcllsin uyun olaraq danmaz mlaka hüquqlarn 82 ml glmsinin, mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) baqasna keç- msinin v bu hüquqlara xitam verilmsinin dövlt trfindn tannmas v tsdiq edilmsi bard hüquqi aktdr.

2.2. Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsi il v bu qanunla müyyn edilmi qaydada danmaz mlak üzrind hüquqlarn qeydiyyat danmaz mlakn dövlt reyestrind (bundan sonra—dövlt reyestri) aparlr.

2.3. Danmaz mlak üzrind qeydiyyata alnm hüquq mübahislndiril.

2.4. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat il bal mübahislr mhkm qaydasnda hll edilir.

Madd 3. Danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyat haqqnda qanunvericilik

Danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyat haqqnda qanunvericilik Azr- baycan Respublikasnn Konstitusiyasndan, Mülki Mcllsindn, bu qa- nundan v digr normativ-hüquqi aktlardan ibartdir.

Madd 4. vvllr yaranm hüquqlarn tannmas

4.1. Bu qanun qüvvy mindiyi gündk danmaz mlaka hüquqlarn ayr- ayr qeydiyyat orqanlar trfindn aparlm dövlt qeydiyyat öz hüquqi qüvvsini saxlayr.

4.2. Bu qanun qüvvy mindikdn sonra danmaz mlaka hüquqlarn mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) dövlt qeydiyyat üçün hmin danmaz mlak üzrind mövcud olan hüquqlar dövlt reyestrind qeydiyyata alnmaldr.

4.3. Bu qanun qüvvy mindiyi gündk danmaz mlak üzrind hüquqlarn dövlt qeydiyyatn aparm müvafiq icra hakimiyyti orqanlar bu qanuna sasn dövlt reyestrind saxlanlmal olan mlumatlar müvafiq icra hakimiyyti orqannn müyyn etdiyi mrhllr v müddtlr üzr qeydiyyat orqanna vermlidirlr. Göstriln qaydada mlumatlar veriln- dk hmin müvafiq icra hakimiyyti orqanlar bu qanuna uyun olaraq ayr-ayr danmaz mlak üzrind hüquqlarn qeydiyyat üçün zruri olan mlumatlar hüquq sahibinin v ya qeydiyyat orqannn müracit etdiyi gündn 5 i günü müddtind onlara vermlidirlr.

83 Madd 5. Dövlt reyestrinin açql

5.1. Danmaz mlakn tsvirini, dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar v onlarn mhdudladrlmasna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray hüquq sahibin, onun trfindn vkil edilmi xs, hüquq sahibinin mlakna qanun v ya vsiyyt sasnda vrslik hüququ olan xslr v qanunla nzrd tutulmu slahiyytlrin yerin yetirilmsi il laqdar müvafiq dövlt orqanlarna v bldiyylr verilir.

5.2. Dövlt reyestrindn aray ld etmk üçün qeydiyyat orqanna riz il müracit etmi fiziki xs xsiyytini tsdiq edn sndi, hüquqi xs is onun dövlt qeydiyyat haqqnda hadtnamsinin surtini v nümayn- dsinin slahiyytini tsdiq edn etibarnamni tqdim etmlidir. Danmaz mlak üzrind hüquq sahibi olmayan xs rizd arayn ld edilm- sinin mqsdini göstrmlidir.

5.3. Qeydiyyat orqan 5 i günü müddtind müracit etmi xs aray v ya saslandrlm imtina mktubunu vermlidir.

5.4. Hüquq sahibinin sorusuna sasn ona mxsus olan danmaz mlak haqqnda qeydiyyat orqannn digr xslr verdiyi araylar bard mlumat soru verildiyi gün i vaxt rzind qeydiyyat orqan trfindn hüquq sahibin verilmlidir.

5.5. Dövlt reyestrindki mlumatlardan hüquq sahibinin qanuni mnafelrin ziyan vuracaq üsul v formalarda istifad edilmsi Azrbaycan Respublikasnn qanunvericiliyind müyyn edilmi qaydada msuliyyt sbb olur.

Madd 6. Hüquqlarn qeydiyyat v araylarn verilmsi üçün ödmlr

6.1. Hüquqlarn qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu qaydada v miqdarda dövlt rüsumu dövlt büdcsin ödnilir.

6.2. Dövlt reyestrindn araylarn verilmsin gör hüquqlarn qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu dövlt rüsumunun 30 faizi miqdarnda haqq qeydiyyat orqannn xüsusi hesabna ödnilir.

6.3. Bu qanun qüvvy minndk danmaz mlak üzrind hüquqlar tsdiq etmi aktlar, hadtnamlr v qeydiyyat vsiqlri sasnda hmin

84 hüquqlarn dövlt reyestrind qeydiyyata alnmas üçün dövlt rüsumu tutulmur.

Madd 7. Danmaz mlakn texniki göstricilri

Danmaz mlak üzrind mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn qeydiyyat üçün zruri olan mrzçkm v inventarladrma ilrinin aparlmas, habel müvafiq texniki sndlrin trtibi qaydas qanunvericilikl müyyn edilir.

II fsil. Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn aparlmas qaydas

Madd 8. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün saslar

8.0. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn ml glmsinin, baqasna keçmsinin, mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) v xitam verilmsinin dövlt qeydiyyat üçün aadaklar sas hesab olunur:

8.0.1. qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada icra hakimiyyti v bldiyy orqanlar trfindn müvafiq olaraq dövlt v ya bldiyylr mxsus olan danmaz mlakn özgninkildirilmsin, icarsin, istifad- sin, ipoteka qoyulmasna dair qbul olunmu aktlar;

8.0.2. danmaz mlak barsind notariat qaydasnda tsdiq edilmi müqa- villr, vrslik hüququ haqqnda hadtnamlr, mnzil sertifikat v qanunvericilikl müyyn edilmi digr sndlr;

8.0.3. qanuni qüvvy minmi mhkm qrarlar;

8.0.4. bu qanun qüvvy minndk müvafiq icra hakimiyyti orqanlar trfindn verilmi danmaz mlak üzrind, o cümldn torpaq sahlri, binalar v qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay v ba evlri, yer tki sahlri, sututarlar, melr v çoxillik kmlr, mlak kompleksi kimi müssislr üzrind hüquqlar tsdiq edn aktlar, ha- dtnamlr v qeydiyyat vsiqlri.

8.0.5. 2007-ci il mayn 22-dk müvafiq icra hakimiyyti orqanlarnn nzdind olan ba tsrrüfat idarlri trfindn vtndalara ayrlm ba sahlrin dair veri- ln icar müqavillri, srncamlar v orderlr;

8.0.6. qanunvericilikd nzrd tutulan digr saslar. 85 Madd 9. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn aparlmas qaydas

9.1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat aadak qaydada aparlr:

9.1.1. bu qanuna uyun olaraq hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda riznin v rizy lav olunan sndlrin, o cümldn dövlt rüsumunun ödnilmsi haqqnda qbzin qbul edilmsi;

9.1.2. daxil edilmi sndlrd göstriln mlumatn dövlt reyestrind saxlanlan mlumata uyunluunun yoxlanlmas;

9.1.3. byan olunan hüquqlarla qeydiyyata alnm hüquqlar arasnda ziddiyytlrin, habel hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas üçün digr saslarn olub-olmamasnn müyyn edilmsi;

9.1.4. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya qeydiyyatn dayandrlmas üçün sas olmad halda tsdiqlyici sndlr üzrind qeydlrin yazlmas v dövlt reyestrin müvafiq mlumatn daxil edilmsi.

9.2. Qeydiyyat orqan bu qanunun 14.1-ci v 15.1-ci maddlrind nzrd tutulmu hallar istisna olmaqla, riznin v ona lav ediln sndlrin tqdim edildiyi gündn 20 gündn gec olmayaraq, danmaz mlak üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alr.

9.3. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat, rizlrin qbul edilm ardcll il aparlr.

9.4. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün), dövlt qeydiyyat hmin danmaz mlak üzrind vvl yaranm hüquqlarn dövlt reyestrind qeydiyyata alnd tqdird aparlr.

Madd 10. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sndlrin tqdim edilmsi

10.1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat bu qanunla müyyn olunmu qaydada hüquq ld ednin rizsi sasnda aparlr. rizd onu tqdim edn fiziki xsin soyad, ad, atasnn ad, ünvan, xsiyytini tsdiq edn snd, hüquqi xsin is tam ad, ünvan, qeydiyyat haqqnda hadtnam, icra hakimiyyti orqannn tam ad v ünvan, xahiin mzmunu v lav olunan sndlr göstrilmlidir. 86 10.2. Qeydiyyat orqanna veriln rizy aadaklar lav olunur:

10.2.1. hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün bu qanunun 8-ci maddsind nzrd tutulmu saslardan biri;

10.2.2. torpaq sahsinin plan v ölçüsü;

10.2.3. torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v digr danmaz mlaknn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi;

10.2.4. dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz.

10.3. Hüquq ld ednin adndan baqa xs rizni verirs, müvafiq etibarnam notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Hüquqi xsin rizsi v onu tqdim edn nümayndsin verilmi etibarnam hmin hüquqi xsin möhürü il tsdiqlnmlidir. rizni vern xslr öz xsiyytini tsdiq edn snd tqdim etmlidirlr.

Madd 11. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün tqdim ediln sndlr tlblr

11.1. Hüquqlarn mövcudluunu, ld edilmsini, baqasna keçmsini, mhdudladrlmasn (yüklnmsini), onlara xitam verilmsini tsdiq edn sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla müyyn edilmi tlblr uyun olmaldr.

11.2. Tqdim olunmu sndlrd mtnlr aydn yazlmal, hüquqi v fiziki xslrin adlar tam kild göstrilmlidir. Pozulmu, sonradan lav edilmi, silinmi sözlr v hqiqiliyi tsdiqlnmmi digr düzlilr olan, habel mzmununu birmnal baa dümk imkan vermyn drcd zdlnmi sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmir.

Madd 12. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn rsmildirilmsi

12.1. Danmaz mlaka mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn ml glmsi v baqasna keçmsi müvafiq icra hakimiyyti orqanlar trfindn hazrlanan sndlr sasnda qeydiyyat orqan trfindn veriln dövlt reyestrindn çxarla rsmildirilir. Çxarda danmaz mlakn reyestr nömrsi göstrilmlidir.

87 12.2. Dövlt reyestrindn çxarn formas v trtibi qaydas müvafiq icra hakimiyyti orqan trfindn müyyn edilir.

Madd 13. Dövlt reyestrinin aparlmas

13.1. Dövlt reyestrind danmaz mlak, onlar üzrind hm mövcud olan, hm d xitam verilmi hüquqlar v hüquq sahiblri bard mlumat saxlanlr.

13.2. riz jurnal (rizlrin qeydiyyat kitab) v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar dövlt reyestrinin ayrlmaz trkib hisssidir.

13.3. riz jurnalnda aadaklar bard mlumat göstrilir:

13.3.1. rizçilr, xahiin mzmunu, danmaz mlaka dair sndlr, hüquq sahiblri;

13.3.2. hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda verilmi çxarlar;

13.3.3. dövlt reyestrindn araylar v onlar alm xslr.

13.4. Dövlt reyestri, riz jurnal v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar daimi saxlanlr. Onlarn tam v ya qismn mhv edilmsi, yaxud onlardan hr hans sndlrin çxarlmas yolverilmzdir.

13.5. Dövlt reyestrindki danmaz mlaka hüquqlar, bu hüquqlarn yaranmas, baqasna keçmsi, mhdudladrlmas v onlara xitam verilmsi bard mlumat saxlanlan bölmlr hmin danmaz mlakn reyestr nömrsin uyun olaraq nömrlnir. Sndlr saxlanlan qovluqlara dövlt reyestrindki müvafiq bölmlrin nömrlri verilir.

13.6. Dövlt reyestri hr bir danmaz mlak obyekti bard mlumat saxlanlan bölmlrdn ibartdir. Bölm hr bir danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alnarkn trtib olunmaa balanlr.

13.7. Üzrind mülkiyyt hüququ qeydiyyata alnan torpaq sahsi onda yerln danmaz mlakla birg vahid danmaz mlak obyekti kimi qeydiyyata alnr.

88 13.8. Dövlt reyestrind aadak danmaz mlak bard mlumat saxlanlan (göstriln) bölmlr var:

13.8.1. torpaq sahlri, torpaqla möhkm bal olan bütün obyektlr, o cümldn su obyektlri (sututarlar), melr, çoxillik kmlr, binalar, qurular, qeyri-yaay sahlri, mnzillr, frdi yaay v ba evlri, mlak kompleksi kimi müssislr, kommunikasiyalar;

13.8.2. yer tki sahlri.

13.9. Dövlt reyestrinin hr bölmsi aada göstriln üç fsildn ibartdir:

13.9.1. obyektin ünvan (olduu yer), ad (növü), sahsi, onun tyinat v digr zruri mlumatlar;

13.9.2. mülkiyyt v digr ya hüquqlar, hüquq sahibinin ad, fiziki xsin xsiyyt vsiqsindn mlumat v hüquqi xsin rekvizitlri. Hüquq sahibinin göstrdiyi ünvan, payn miqdar, hüququ tsdiq edn sndlrin ad v digr zruri mlumatlar;

13.9.3. mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn mhdudladrlmas (servitut, ipoteka, uzufrukt, etibarl idaretm, icar, istifad, lizinq, danmaz mlakn üzrind hbs qoyulmas, danmaz mlaka dair tlblr v sair), mhdudiyytin qüvvd olduu müddt, xeyrin hüquq mhdudla- drlm xslr, mhdudiyytin yaranmasna sas olan sndin ad, onun qüvvd olma tarixi, qdlr üzr öhdliklrin icrasnn rtlri v müddti.

13.10. Hüquqa, onun mhdudladrlmasna v danmaz mlak obyekti bard qdlr dair hr bir yazya (qeyd) riz jurnalndak hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmi riznin qeydiyyat nömrsi verilir.

13.11. Dövlt reyestri kaz üzrind v elektron dayclarnda aparlr. Dövlt reyestrinin kaz üzrind v elektron daycsndak yazlar bir- birin uyun glmdikd, kaz üzrindki mlumata üstünlük verilir. Dövlt reyestrindki yazlarla hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr arasnda uyunsuzluq olduqda sndlr üstünlük verilir.

13.12. Danmaz mlak obyektinin bölünmsi, birlmsi v ayrlmas nticsind yaranan yeni obyektlr bard mlumat dövlt reyestrinin yeni bölmlrind yazlr. Bel obyektlr üçün yeni reyestr nömrlri verilir v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr saxlanlan yeni 89 qovluqlar trtib olunur. Dövlt reyestrinin yeni bölmlrind v qovluqlarnda vvllr mövcud olmu danmaz mlaka aid olan bölmlr v qovluqlara istinad olunmaldr.

Madd 14. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas

14.1. Qeydiyyat orqannn sndlrin hqiqiliyin ciddi übhsi varsa, qeydiyyat bir ay müddtin dayandrla bilr.

14.2. Qeydiyyatn dayandrlmas saslandrlmal v 48 saat rzind rizçiy yazl kild bildirilmlidir. Bu halda vzifli xs übh douran sndlr dair müvafiq dövlt orqanlarna sorular göndrmli v hmin sorulara cavab 10 gün müddtind verilmlidir. Bu cür sorulara vaxtnda cavab vermyn vzifli xslr inzibati msuliyyt clb edilirlr.

14.3. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmas hüquq ld ednin, qdin trfinin v ya onlarn vkil etdiklri xsin rizsi sasnda bir aydan artq olmayan müddt dayandrla bilr. rizd hüquqlarn dövlt qeydiy- yatnn dayandrlmasnn sbblri göstrilmlidir. Bel riznin verilmsi hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün nzrd tutulmu müddtin axnn dayandrr.

14.4. Qeydiyyata tqdim olunmu sndlrin saxta olmas tsdiqlnrs, qeydiyyat orqan hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan imtina bard rizçiy bildirmli v riz jurnalnda müvafiq qeydlr etmlidir.

14.5. Bu qanunun 14.3-cü maddsind nzrd tutulmu müddt rzind danmaz mlakn hbs edilmsi, barsind qdlrin balanmasna qadaa qoyulmas v ya qeydiyyata alnmal olan hüquq barsind mübahis edn digr maraql xsdn ikaytin verilmsi haqqnda mhkmdn mlumat daxil olduqda, qeydiyyat mhkmd i hll olunanadk dayandrlr.

14.6. riz jurnalnda hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas bard qeydlr edilmlidir.

Madd 15. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina

15.1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan aadak hallarda imtina edil bilr:

90 15.1.1. dövlt qeydiyyat bard müracit olunan hüquq bu qanuna sasn dövlt qeydiyyatna alnmal deyildirs;

15.1.2. hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün notariat qaydasnda tsdiq- lnmsi tlb olunmayan sndlrin formas v mzmunu qanunvericilikl müyyn edilmi tlblr uyun deyildirs;

15.1.3. hüquqlarn dövlt qeydiyyat bard rizni vermy ixtiyar olmayan xs müracit etdikd;

15.1.4. danmaz mlaka hüququn yaranmas bard icra hakimiyyti v ya bldiyy orqannn akt qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada etibarsz hesab olunduqda;

15.1.5. danmaz mlak barsind tsdiqlyici snd vermi xs hmin mlak üzrind hüquqa dair srncam vermk slahiyytin malik olmadqda;

15.1.6. bu qanunun 14-cü maddsind nzrd tutulmu qeydiyyatn dayandrlmasna sbb olan hallar aradan qaldrlmadqda.

15.2. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan saslandrlm imtina bard rizçiy 5 gün müddtind bildiri göndrilir.

Madd 16. Dövlt reyestrind düzlilr

16.1. Qeydiyyat orqan hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlri, onlar akar etdiyi v ya bu bard maraql xslrdn riz ald gündn üç gün müddtind aradan qaldrr. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman yaranan münasibtlrin maraql itirakçlarna shvlrin aradan qaldrlmas bard 48 saat müddtind yazl mlumat verilmlidir.

16.2. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlrin düzlii hüquq sahiblrin v ya üçüncü xslr ziyan vurmayaca v ya onlarn qanuni mnafelrini pozmayacan güman etmy sas olduu halda aparlr. Hüquq sahibi v ya üçüncü xs etiraz edirs, bel düzlilr mhkmnin qrar sasnda aparlr.

16.3. gr dövlt reyestrinin mzmunu torpaq sahsi üzrind hüquqa v ya hmin hüququn mhdudladrlmasna dair hqiqi hüquqi vziyyt uyun deyildirs, hüququ qeyd alnmam v ya hüququ düzgün qeyd alnmam xs, yaxud 91 mövcud olmayan yüklnm haqqnda qeydin daxil edilmsi il hüququ pozulmu xs dövlt reyestrind qeydd düzliin aparlmas üçün bel düzlil hüququna toxunulan xsdn razlq vermsini tlb ed bilr.

16.4. Bu qanunun 16.3-cü maddsind nzrd tutulmu hallarda dövlt reyestrinin mötbrliyin qar etiraz edil bilr.

16.5. Dövlt reyestrin etirazla bal qeydin daxil edilmsi mhkmnin qrar v ya reyestrd düzliin aparlmas il hüququ toxunulan xsin razl il hyata keçirilir.

16.6. Dövlt reyestrinin mzmununun qeyri-dqiqliyi sübuta yetirilmyinc, hmin mzmunun hqiqiliyi v tamaml prezumpsiyas qüvvddir. Müqavil sasnda özgninkildirnin adna qeydiyyata alnm hr hans bir hüququ ld edn xsin xeyrin reyestrdki qeyd, bu qeyd dair etirazn reyestr daxil edildiyi v ya ld edn xsin qeydin qeyri-dqiq olmasn bildiyi hallar istisna olmaqla, hqiqi hesab edilir.

III fsil. Danmaz mlak üzrindki bzi hüquqlarn dövlt qeydiyyat

Madd 17. Qabaqcadan qeydiyyat

17.1. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak üzrind, hmçinin mülki qanunvericilikd nzrd tutulmu digr hallarda mülkiyyt v digr ya hüquqlar dövlt reyestrind tikintiy icaz sndlri v plan-cizgi sasnda qabaqcadan qeydiyyata alna bilr.

17.2. Tikintisi baa çatdrlmam binann trkib hisssi olacaq ayr-ayr mnzillr v ya qeyri-yaay sahlrin mülkiyyt hüququ v eyni zamanda onun ipoteka il yüklülüyü dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyata alna bilr.

17.3. Mülkiyyt hüququnun qeydiyyat üçün sas hüquq ld edn kreditin verilmsi, habel mnzili v ya qeyri-yaay sahsini tikmk üçün tikilmkd olan bina sahibinin (mnzil v ya qeyri-yaay sahsini tikdirib hüquq ld edn satmaq öhdliyi olan tkilatn) hesabna hmin kreditin köçürülcyi haqqnda müqavil, yaxud hüquq ld edn trfindn mnzilin v ya qeyri-yaay sahsinin tam dyrinin ödnilmsini tsdiq edn snd mnzil sertifikatdr .

92 17.4. Kredit müqavilsi v dövlt reyestrindn mülkiyyt hüququnun qa- baqcadan qeydiyyat bard aray sasnda kredit vern bankn (kredit tkilatnn) xeyrin mnzilin (qeyri-yaay sahsinin) ipotekas haqqnda müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnir v dövlt reyestrind qeydiyyata alnr.

17.5. Bu qanunun 17.2—17.4-cü maddlrind nzrd tutulmu qaydalar tikintisi baa çatdrlm binann da trkib hisslrin amil edilir.

17.6. Torpaq sahsin olan hüququn v ya torpaq sahsini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin, yaxud bel hüququn mzmununun v ya növbliliyinin dyidirilmsin dair tlbi tmin etmk üçün dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat aparla bilr. Glck v ya rti tlblrin tmin edilmsi üçün d qabaqcadan qeydiyyatn aparlmasna yol verilir.

17.7. Qabaqcadan qeydiyyat aparldqdan sonra torpaq sahsin v ya ona olan hüquqa dair veriln srncam, onun göstriln tlbin hyata keçirilmsin tsir etdiyi v ya mane olduu hisssind etibarszdr. Hmin qayda srncamn mcburi icra v ya hbsin qoyulmas qaydasnda verildiyi halda da ttbiq edilir.

17.8. Hüququn ld edilmsin yönldilmi tlbin üstünlüyü qabaqcadan qeydiyyat üçün tlb barsind riznin reyestr tqdim edilmsi vaxt il müyyn edilir.

Madd 18. Mhv olunmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi

18.1. Mhv olunmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi Azrbaycan Respublikas Mülki Mcllsinin 150-ci maddsin uyun olaraq aparlr.

18.2. Danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququ yüklü deyildirs v bu cür mlak mülkiyytçinin iradsi il sökülüb tam mhv edilmidirs, onun rizsi sasnda qeydiyyat orqan mülkiyyt hüququnun qeydiyyatn lv edir.

Madd 19. Danmaz mlak üzrind icar v istifad hüquqlarnn dövlt qeydiyyat

19.1. Danmaz mlak üzrind müddti on bir aydan çox olan icar v ya istifad hüququ dövlt qeydiyyatna alnr. car v ya istifad hüququnun dövlt qeydiyyatna alnmas bard rizni danmaz mlakn icar (istifad) müqavilsi üzr trflrdn biri ver bilr. Danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) hüququ, danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) müqavilsi balamaq hüququ olan müvafiq icra hakimiyyti orqannn müraciti sasnda dövlt reyestrind qeydiyyata alnr. 93 19.2. Torpaq sahsi v ya yerin tki sahsi icary (istifady) verildikd, qeydiyyat üçün tqdim ediln müqavily torpaq sahsinin v yerin tki sahsinin plan lav edilir.

19.3. Binann, qurunun, evin, binada v ya evd yerln mnzillrin, otaqlarn icarsi haqqnda müqavil üzr hüquq dövlt qeydiyyatna verildikd, yerlmsi v ölçülri göstrilmkl icary veriln sahlrin plan tqdim olunur. Danmaz mlakn icarsi (istifadsi) haqqnda müqavil icary (istifady) vernin hüququnun mhdudladrlmas kimi qeydiyyata alnr.

Madd 20. potekann dövlt qeydiyyat

20.1. Danmaz mlakn, o cümldn tikintisi baa çatdrlmam obyektin ipotekas haqqnda müqavilnin dövlt qeydiyyat zaman ipotekann predmeti, ipoteka il tmin edilmi borcun (öhdliyin) icra müddti, ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan bard mlumat qeyd edilir.

20.2. poteka predmeti bütövlükd mlak kompleksi kimi müssis olduqda, üzrind ipoteka hüququ qeydiyyata alnan mlakn trkibin hmin müssisnin maddi v qeyri-maddi aktivlri, o cümldn binalar, tikililr, qurular, avadanlq, inventar, xammal, hazr mhsul, tlb hüquqlar, patentlr v baqa müstsna hüquqlar daxil olur.

20.3. potekann qeydiyyat riznin qeydiyyat orqanna daxil edildiyi gün- dn 5 i günü müddtind aparlr.

20.4. potekann dövlt qeydiyyat ipotekasaxlayann rizsi v ya mh- kmnin qrar sasnda lv olunur.

20.5. potekann dövlt qeydiyyatnn digr xüsusiyytlri, o cümldn lav qeydiyyatn aparlmas qaydas ipoteka haqqnda qanunvericilikl tnzimlnir.

Madd 21. Mhkmnin qrar sasnda danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat

21.1. Mhkmnin qrar sasnda danmaz mlaka hüquqlar ümumi saslarla dövlt qeydiyyatna alnr. Hüququn yaranmas an mhkm qrar il müyyn edilir.

94 21.2. Danmaz mlaka dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar bard mhkmd mübahis olduqda, bu bard dövlt reyestrind iddia rizsinin mhkm icraatna qbul edilmsi haqqnda mhkmnin aray sasnda müvafiq qeydlr edilir.

Madd 22. Danmaz mlakla bal etibarl idaretm, qyyumluq v vrslik

22.1. Etibarl idaretm v ya qyyumluq sasnda danmaz mlaka srncam verilmsi il bal bütün hüquqlar bu münasibtlri müyyn edn sndlr, o cümldn müqavillr v mhkm qrarlar sasnda dövlt qeydiyyatna alnr.

22.2. Müqavil v ya digr saslara gör, danmaz mlak üzrind mülkiyyt v ya digr ya hüququnu ld etmi xs hmin hüququ tsdiq edn çxar almadan öldükd onun qanun v ya vsiyyt üzr vrssin hüququn ölmü xs mxsus olmas haqqnda aray qeydiyyat orqan verir. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda çxar hmin aray sasnda verilmi vrslik sndlri tqdim edn vrsnin adna rsmildirilir.

IV fsil. Msuliyyt

Madd 23. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda qanunvericiliyinin pozulmasna gör msuliyyt

23.1. Qeydiyyat orqannn vzifli xslri bu qanuna uyun olaraq dövlt reyestrind danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyatnn dqiqliyin v vaxtnda aparlmasna, dövlt reyestrindn veriln mlumatn tam v düzgün olmasna cavabdehdirlr.

23.2. Danmaz mlak bard texniki mlumatn dqiqliyin v vaxtnda tqdim edilmsin hmin danmaz mlakn dövlt uçotunu aparan müvafiq icra hakimiyyti orqanlarnn vzifli xslri cavabdehdirlr.

23.3. Dövlt qeydiyyatna alnm danmaz mlaka hüquqlar v danmaz mlak barsind balanan qdlr haqqnda mlumatn qsdn v ya ehtiyatszlq üzündn thrif edilmsind v itirilmsind tqsirli olan xslr bunun nticsind vurulmu zrr gör qanunvericiliy uyun

29 iyun 2004-cü il.  713-IIQ.

95  Azrbaycan Respublikas Prezidentinin 2009-cu il 24 iyun tarixli, 116 nömrli Frman il tsdiq edilmidir

Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmti haqqnda

sasnam

I. Ümumi müddalar

1. Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmti (bundan sonra — Xidmt) danmaz mlakn dövlt reyestrinin (bundan sonra — dövlt reyestri) trtib edilmsini v aparlmasn tmin edn icra hakimiyyti orqandr.

2. Xidmt öz faliyytind Azrbaycan Respublikasnn Konstitusiyasn, Azrbaycan Respublikasnn qanunlarn, Azrbaycan Respublikas Prezi- dentinin frman v srncamlarn, Azrbaycan Respublikas Nazirlr Kabinetinin qrar v srncamlarn, Azrbaycan Respublikasnn trfdar çxd beynlxalq müqavillri, Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin sasnamsini, Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi sdrinin mr v srncamlarn v bu sasnamni rhbr tutur.

3. Xidmt bu sasnamd nzrd tutulan vzif v hüquqlarn Azr- baycan Respublikasnn bütün razisind bilavasit v razi idarlri vasitsil hyata keçirir.

4. Xidmt öz vziflrini yerin yetirrkn v hüquqlarn hyata keçirrkn mrkzi v yerli icra hakimiyyti orqanlar, yerli özünüidaretm orqanlar v qeyri-hökumt tkilatlar il qarlql laqd faliyyt göstrir.

5. Xidmt müstqil balansa, qanunvericiliy uyun srncamnda olan dövlt mlakna, xzin v bank hesablarna, üzrind Azrbaycan Res- publikasnn Dövlt gerbinin tsviri, Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin v öz ad ks olunmu möhür, müvafiq tamplara v blanklara malikdir.

96 6. Xidmtin saxlanma xrclri Azrbaycan Respublikasnn dövlt büdcsi v qanunvericilikl nzrd tutulan digr mnblr, habel tabeliyind olan yerli qurumlarn faliyyt istiqamtlri üzr göstrdiyi xidmtlr gör alnan xidmt haqlarndan daxil olan vsaitlrdn maliyyldirilir.

7. Xidmt Bak hrind yerlir.

II. Xidmtin faliyyt istiqamtlri

8. Xidmtin faliyyt istiqamtlri aadaklardr:

8.1. dövlt reyestrind danmaz mlaka mülkiyyt v digr ya hüquq- larnn dövlt qeydiyyatnn (bundan sonra — hüquqlarn dövlt qeydiyyat) hyata keçirilmsini tmin edir;

8.2. qanunvericilikd müyyn edilmi digr istiqamtlrd faliyyt göstrir.

III. Xidmtin vziflri

9. Bu sasnam il müyyn edilmi faliyyt istiqamtlrin uyun olaraq Xidmt aadak vziflri yerin yetirir:

9.1. paralel olaraq kompüterdn istifad etmdn istniln yaz üsulu il kaz (yazl sndlr) üzrind v kompüterdn istifad etmkl elektron dayclar (disk, disket v s.) üzrind mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.2. hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda rizni v rizy lav olunan sndlri qbul etmk;

9.3. tqdim edilmi sndlrd göstriln mlumatn dövlt reyestrind saxlanlan mlumata uyunluunu yoxlamaq;

9.4. byan olunan hüquqlarla qeydiyyata alnm hüquqlar arasnda ziddiyytlrin, habel hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas üçün digr saslarn olub-olmamasn müyyn etmk;

97 9.5. hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya qeydiyyatnn dayandrlmas üçün sas olmad halda tsdiqlyici sndlr üzrind qeydlr yazmaq v dövlt reyestrin müvafiq mlumatlar daxil etmk;

9.6. qanunla müyyn edilmi müddtd hüquqlar dövlt qeydiyyatna almaq, habel tikintisi baa çatdrlmam binann trkib hisssi olacaq ayr- ayr mnzillr v ya qeyri-yaay sahlrin mülkiyyt hüququnu v eyni zamanda onun ipoteka il yüklülüyünü qabaqcadan qeydiyyata almaq;

9.7. qanunla müyyn edilmi hallarda v qaydada hüquqlarn dövlt qeydiyyatn dayandrmaq v ya dövlt qeydiyyatna alnmasndan imtina etmk;

9.8. dövlt reyestrind hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dqiq v vaxtnda aparlmasn, dövlt reyestrindn veriln mlumatn tam v düzgün olmasn tmin etmk;

9.9. pozulmu, sonradan lav edilmi, silinmi sözlr v hqiqiliyi tsdiqlnmmi digr düzlilr olan, habel mzmununu birmnal baa dümk imkan vermyn drcd zdlnmi sndlri hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul etmmk;

9.10. dövlt reyestrin daxil ediln hr bir danmaz mlak obyektin Azrbaycan Respublikasnn razisind dyimyn, tkrarolunmaz dan- maz mlak obyektinin vahid kild olduunu göstrn danmaz mlakn dövlt reyestr nömrsi vermk;

9.11. hüquqlarn dövlt qeydiyyatn rsmildirmk mqsdil dövlt reyestrindn çxar vermk;

9.12. qanuna uyun olaraq danmaz mlakn tsvirini, dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar v onlarn mhdudladrlmasna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray vermk v ya bel arayn verilmsindn imtina etmk;

9.13. hüquq sahibinin sorusuna sasn ona mxsus olan danmaz mlak haqqnda digr xslr veriln araylar bard qanunla müyyn edilmi müddtd hüquq sahibin mlumat vermk;

9.14. dövlt reyestrini, riz jurnaln v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar daimi saxlamaq; 98 9.15. qanunla müyyn edilmi müddtd hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlri aradan qaldrmaq v hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman yaranan münasibtlrin maraql itirakçlarna shvlrin aradan qaldrlmas bard yazl mlumat vermk;

9.16. qanunla müyyn edilmi hallarda mhv olmu danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququnun qeydiyyatn lv etmk;

9.17. «Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda» Azrbaycan Res- publikasnn Qanunu qüvvy mindiyi gündk danmaz mlak üzrind hüquqlarn qeydiyyatn aparm dövlt orqanlarnn verdiklri bu Qanuna uyun olaraq dövlt reyestrind saxlanlmal olan mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.18. danmaz mlakn ipotekas barsind veriln qiymtli kazlar haqqnda mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.19. qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada yaay fondundan qeyri- yaay fonduna v ya ksin keçirilmi danmaz mlak obyektlri bard mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.20. danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmasn v tsvir edilmsini tmin etmk mqsdil danmaz mlakn vahid kadastrnn v ünvan reyestrinin trtib edilmsind v aparlmasnda itirak etmk;

9.21. ayr-ayr danmaz mlak obyektlri üzr kadastr trtib edn v aparan icra hakimiyyti orqanlarnn qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada tqdim etdiklri mlumatlar danmaz mlakn vahid kadastrna daxil edilmsind itirak etmk;

9.22. danmaz mlakn vahid kadastrnn mlumatlarn soru sasnda dövlt v yerli özünüidaretm orqanlarna, fiziki v hüquqi xslr verilmsind itirak etmk;

9.23. üzrind binalar, qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay, ba evlri v müssislr olan torpaq sahlrinin bir hisssi üzrind hüquqlarn, hmin hüquqlar dövlt reyestrind dövlt qeydiy- yatna alndqdan sonra baqa xs keçmsi v ya mhdudladrlmas (yüklnmsi) hallarnda bu sahnin plannn v ölçüsünün çkilmsini tmin etmk;

99 9.24. tikililrin, o cümldn binalarn, qurularn, yaay v qeyri-yaay sahlrinin, frdi yaay v ba evlrinin, müssislrin inventarla- drlmasn hyata keçirmk;

9.25. inventarladrma ilrinin aparlmas nticsind hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün zruri olan müvafiq texniki sndlrin trtib edilmsind, torpaq sahlrinin plannn v ölçüsünün çkilmsini tmin etmk;

9.26. qanunla müyyn edilmi hallarda v qaydada tikililrin, o cümldn binalarn, qurularn, yaay v qeyri-yaay sahlrinin, frdi yaay v ba evlrinin, müssislrin (dövlt müssis v obyektlri istisna olmaqla) qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada qiymtlndirilmsi il bal tdbirlr görmk;

9.27. dövlt reyestrin daxil edilmi danmaz mlakn inventar v bazar münasibtlrin uyun real dyri üzr mlumat banknn yaradlmasn tmin etmk;

9.28. Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsi trfindn müyyn edilmi qaydada danmaz mlakn inventar v bazar münasibtlrin uyun real dyri haqqnda mlumat soru sasnda dövlt v yerli özünüidaretm orqanlarna, fiziki v hüquqi xslr vermk;

9.29. dövlt rüsumlarnn v faliyyt istiqamtlri üzr tabeliyind olan yerli qurumlarn göstrdiyi xidmtlr gör xidmt haqlarndan daxilolmalarn mühasibat v statistik uçotunu aparmaq, hmin vsaitin vaxtnda v tam hcmd aidiyyti üzr köçürülmsini tmin etmk, göstriln xidmtlr müqabilind alnan xidmt haqlarndan Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsi trfindn müyyn edilmi qaydada istifad etmk;

9.30. öz slahiyytlri daxilind akar olunan qanun pozuntular haqqnda qanunvericiliy uyun tdbirlr görülmsini tmin etmk;

9.31. Xidmtin faliyytinin tkmilldirilmsi il bal Azrbaycan Res- publikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tklif vermk;

9.32. Xidmtin faliyyti il bal daxil olan riz v ikaytlr baxmaq v qanunvericilikl müyyn olunmu qaydada tdbirlr görmk;

100 9.33. qanunvericilikl nzrd tutulmu digr vziflri yerin yetirmk.

IV. Xidmtin hüquqlar

10. Xidmt öz vziflrini yerin yetirmk üçün aadak hüquqlara malikdir:

10.1. öz slahiyytlri daxilind dövlt v yerli özünüidaretm orqanlarna, fiziki v hüquqi xslr zruri mlumatlar (sndlr) bard soru vermk v onlardan bel mlumatlar (sndlri) almaq;

10.2. öz slahiyytlrin aid olan msllr barsind qanunvericilik akt- larnn layihsini hazrlamaq v Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim etmk;

10.3. qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada slahiyytlrin dair msllrin icras il bal tlimatlar, qaydalar v digr normativ aktlarn layihlrini hazrlamaq v tsdiq edilmk üçün Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim etmk;

10.4. faliyyt istiqamtlri üzr göstrdiyi xidmtlr gör xidmt haqlar almaq v bu sahdn daxil olan vsaitlrdn müyyn edilmi qaydada istifad etmk;

10.5. Xidmtin faliyyt istiqamtlrin aid msllr dair metodik materiallarn v tövsiylrin layihlrini hazrlamaq v tsdiq edilmk üçün Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim etmk;

10.6. müstqil ekspertlri v mütxssislri qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada öz faliyytin clb etmk;

10.7. xarici, yerli hüquqi v fiziki xslrdn qrant v yardmlar almaq;

10.8. qanunvericilikl nzrd tutulmu digr hüquqlar hyata keçirmk.

V. Xidmtin faliyytinin tkili

11. Xidmtin trkibin onun aparat v tabeliyind olan yerli qurumlar daxildir.

101 12. Xidmt Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin sdri trfindn vzify tyin ediln v vzifdn azad ediln ris rhbrlik edir.

13. Ris bu sasnam il Xidmt hval edilmi vziflrin yerin yetirilmsin gör xsn msuliyyt dayr.

14. Xidmtin risinin Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin sdri trfindn vzify tyin ediln v vzifdn azad ediln iki müavini vardr.

15. Xidmtin risi:

15.1. Xidmtin faliyytini tkil edir v ona rhbrlik edir;

15.2. müyyn edilmi myin ödnilmsi fondu v içilrin say hddi daxilind Xidmtin aparatnn v tabeliyind olan yerli qurumlarnn strukturunu, tat cdvlini v xrclr smetasn tsdiq edilmk üçün Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim edir;

15.3. Xidmtin ris müavinlri, Xidmtin aparatnn struktur bölmlrinin rhbrlri v Xidmtin tabeliyind olan yerli qurumlarnn rhbrlri v müavinlri istisna olmaqla, Xidmtin digr içilrini vzify tyin v vzifdn azad edir, onlar barsind hvslndirm v intizam tnbeh tdbirlri görür;

15.4. Xidmtin xrclr smetasna uyun olaraq ona ayrlm vsaitin istifadsin srncam verir;

15.5. Xidmtin aparatnn v yerli qurumlarnn içilri trfindn aparlan tdbirlr müvafiq qaydada nzart edir;

15.6. içilrin ixtisasnn artrlmas v onlarn pe hazrlnn tmin edilmsi üçün müvafiq tdbirlr görür;

15.7. tabeliyind olan yerli qurumlara icras mcburi olan mr v göstrilr verir;

15.8. bütün dövlt orqanlar, yerli özünüidaretm orqanlar, hüquqi v fiziki xslrl münasibtlrd Xidmti tmsil edir; 102 15.9. Xidmtin faliyyti bard Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin mütmadi olaraq hesabat verir;

15.10. Azrbaycan Respublikasnn qanunvericiliyin uyun olaraq digr slahiyytlri hyata keçirir.

“poteka haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn Qanunundan çxar

Madd 11. potekann dövlt qeydiyyat

11.1. Danmaz yann ipotekas haqqnda müqavil danmaz mlakn dövlt reyestrind, danar yann ipotekas haqqnda müqavil is danar mlakn rsmi reyestrind qeyd alnmaldr.

11.2. poteka hüququ ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyatna alnd andan ml glir. poteka müqavilsi bu qanunun 11.3-cü v müvafiq hallarda 11.4-cü maddlrind nzrd tutulmu mlumatlarn müvafiq reyestr daxil edildiyi andan dövlt qeydiyyatna alnm hesab olunur.

11.3. poteka müqavilsinin dövlt qeydiyyat zaman ipotekann predmeti, sas öhdliyin mahiyyti, icra müddti v ipoteka saxlayan bard mlumat qeyd edilir.

11.4. poteka müqavilsind ipoteka kaznn verilmsi nzrd tutulubsa, ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyat zaman yuxarda göstriln mlumatlarla yana ipoteka kaznn verilmsi bard d mlumat qeyd edilir.

11.5. Eyni bir öhdlik üzr bir neç ipoteka saxlayan (kreditor) olduqda, onlar ipotekann dövlt qeydiyyat orqannda birg ipoteka saxlayanlar kimi qeyd alnrlar.

11.6. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz ya ipoteka qoyularkn, ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd alna bilr.

103 11.7. poteka predmeti olan tikintisi baa çatdrlmam danmaz yann tikintisi tam baa çatdqdan sonra hmin ya tikintisi baa çatm ya (yeni yaradlm ya) kimi dövlt reyestrind qeyd alndqda ipoteka öz qüvvsini saxlayr, bu rtl ki, hmin anda ipotekaya bu Qanuna müvafiq olaraq xitam verilmmi olsun.

Madd 12. potekann dövlt qeydiyyat qaydalar

12.1. Danmaz yann ipotekasnn dövlt qeydiyyat «Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda» Azrbaycan Respublikasnn Qanununa uyun olaraq hyata keçirilir.

12.4. poteka saxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, dövlt qeydiyyat orqanna ipoteka kaz v onun notariat qaydasnda tsdiq edilmi surti tqdim edilir.

12.5. Danar yann rsmi reyestrini aparan orqan n geci 5 i günü müddtind danar yann ipotekasnn dövlt qeydiyyatn aparr v reyestrdn çxar ipoteka saxlayana tqdim edir. Dövlt qeydiyyat üçün tqdim olunmu sndlr dövlt qeydiyyat orqannda saxlanlr.

12.6. Çxarda ipotekann dövlt qeydiyyatn aparan orqann ad, qeydiyyatn yeri, an (tarixi v saat), qeydiyyat nömrsi, ipoteka saxlayan v ipoteka qoyan tantdran digr mlumatlar v ipoteka predmetinin tsviri göstrilir.

12.7. poteka saxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, ipoteka kaznda dövlt qeydiyyatn aparan orqann ad, qeydiyyat an (tarixi v saat) v nömrsi göstrilmkl, qeydiyyat orqannn slahiyytli xsinin imzas v xüsusi möhürü il tsdiq edilir v ipoteka saxlayana qaytarlr.

12.8. Qeydiyyat orqan ipoteka haqqnda mlumat bazasn yaradaraq, mlumatn saxlanlmasn tmin etmlidir. Qeydiyyata alnm ipoteka müqavilsinin surti, ipoteka kaz verildikd is ipoteka kaznn surti dövlt qeydiyyat orqannn arxivind saxlanlr.

12.11. Qeydiyyat orqan, onun vzifli xslri v mkdalar qeydiyyat qaydalarnn pozulmas nticsind maraql xs vurduqlar zrr gör qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada msuliyyt dayrlar.

104 Madd 14. potekann lav qeydiyyat

14.1. potekann lav qeydiyyat müvafiq olaraq danmaz mlakn dövlt reyestrind v danar mlakn rsmi reyestrind sndlrin tqdim edildiyi gündn 3 i günü müddtind aadak hallarda aparlr:

14.1.1. ipoteka müqavilsind sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü v ya icra müddti dyidikd;

14.1.2. sas öhdlik üzr tlb hüququ baqa xs keçdikd;

14.1.3. ipoteka predmeti dyidirildikd;

14.1.4. ipoteka predmeti özgninkildirildikd.

14.2. potekann lav qeydiyyat haqqnda rizy ipoteka müqavilsind dyiikliklrin edilmsi, tlbin baqa xs keçmsi v ipoteka predmetinin özgninkildirilmsi bard müqavilnin notariat qaydasnda tsdiq edilmi surti lav edilir.

14.3. poteka saxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü, icra müddti dyidikd, ipoteka predmeti dyidirildikd v ya özgninkildirildikd müvafiq olaraq ipoteka kaznda dyiikliklr aparlr v lav qeydiyyata alnr.

14.4. poteka kaz il rsmildiriln ipotekann lav qeydiyyat ipoteka kaznn qeyd alnd müvafiq reyestrd aparlr.

14.5. potekann lav qeydiyyat müvafiq olaraq danmaz mlakn dövlt reyestrindn v danar mlakn rsmi reyestrindn çxarla, ipoteka kaz üzrind is müvafiq qeydin edilmsi il tsdiq edilir.

Madd 15. potekann dövlt qeydiyyatnn lvi

15.1. potekann dövlt qeydiyyat ipoteka saxlayann rizsi v ya mhkmnin qrar sasnda qeydiyyat orqan trfindn lv edilir.

15.2. potekann dövlt qeydiyyat lv edildikd, ipoteka kaz bu Qanunla müyyn edilmi qaydada lv edilir.

15 aprel 2005-ci il.  883-IIQ. 105 “nformasiya ld etmk haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn qanunundan çxar

Madd 2. nformasiya ld etmk azadl

2.1. Azrbaycan Respublikasnda informasiyann ld olunmas azaddr.

2.2. Hr ks özü birbaa v ya nümayndsi vasitsil informasiya sahibin müracit etmk, informasiyann növünü v ld etm formasn seçmk hüququna malikdir.

2.3. nformasiya sahibin müracit edn hr ks:

2.3.1. soru ediln informasiyann informasiya sahibind olub-olmadn öyrnmk, bu informasiya olmadqda onu ld etmk üçün yardmç mlumatlar almaq;

2.3.2. informasiya sahibi soru ediln informasiyaya malik olduqda onu srbst, manesiz v ham üçün brabr rtlrl ld etmk hüququna malikdir.

2.4. Fiziki xslrin özlri barsindki sndldirilmi informasiya il manesiz tan olmaq, onu ld etmk, bu informasiyada dqiqldirmlr aparlmasn tlb etmk, informasiyadan kimlrin v hans mqsdl istifad etdiyini öyrnmk hüququ vardr.

2.5. nformasiya sahiblrindn bu Qanunun tlblrin uyun olaraq ld edilmi sndldirilmi informasiyadan, digr mqsdlr, o cümldn kommersiya mqsdlri üçün törm informasiya mhsulunun yaradl- masna bu rtl icaz verilir ki, törm informasiya yaradlarkn ilkin mnby istinad edilsin.

30 sentyabr 2005-ci il,  1024-IIQ

106  lav 2

“Dövlt rüsumu haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn Qanunundan çxar 47

Dövlt rüsumu tutulmal olan hrktlr Dövlt rüsumunun mbli 26.1. Danmaz mlak üzrind mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn dövlt qeydiyyat il bal hrktlr: 26.1.1. danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüquqlarnn dövlt 30 manat qeydiyyatna alnmas bard çxarn verilmsi; 26.1.2. danmaz mlaka dair texniki sndlrin (pasport v plan 50 manat ölçü) verilmsi 26.2. Vrslik nticsind ld edilmi hüquqlarn, bölünm 20 manat nticsind vvlki hüquq sahibind qalan hiss üzrindki hüquqlarn, yüklülüyün (girov, ipoteka, icar, istifad, lizinq, servitut v s.), icar v istifad hüquqlarnn yüklülüyünün v özgninkildirilmsinin dövlt qeydiyyatnn aparlmas 26.3. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak üzrind 20 manat hüquqlarn qabaqcadan dövlt qeydiyyat, mhv olmu danmaz mlakn v onun üzrindki hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn lvi v dövlt reyestrindn mlumatn verilmsi 26.4. potekann tkrar v lav qeydiyyat, girovun lav qeydiy- 10 manat yata alnmas, ipoteka predmetin tutmann yönldilmsi bard bildiriin dövlt qeydiyyatna alnmas, danmaz mlakn yüklülükdn (ipoteka, icar, istifad, lizinq, servitut v s.) azad edilmsi, danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüquqlarnn dövlt qeydiyyatna alnmas bard çxarn dublikatnn verilmsi, danmaz mlaka dair texniki sndlrin (pasport v plan ölçü) dublikatnn verilmsi

47 Dövlt rüsumu haqqnda AR Qanunu, 28 dekabr 2001-ci il,  297, Madd 26.

107 26.5. Torpaq sahlri üzrind mülkiyyt v digr ya hüquq- 20 manat larnn qeydiyyat üçün mrzçkm ilri il bal pilonun vurulmasna gör — hr döng nöqtsi üçün 26.6. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrlmasna 10 manat (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn arayn verilmsin gör

“Dövlt rüsumu haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn Qanunundan çxar 48

Dövlt rüsumu tutulmal olan hrktlr Dövlt rüsumunun mbli 10.1. Danmaz mlakn (mnzillrin, ba evlrinin, qurularn, tikililrin, torpaqlarn v baqa danmaz mlakn) özgninkil- dirilmsi, mnzil sahlrinin v ba evlrinin müvqqti istifady verilmsi bard müqavillrin tsdiqi üçün: 10.1.1. müqavil üzr mlak r (arvada), uaqlara, valideynlr, 7 manat babaya, nny, nvy, qardaa, bacya keçirs; 10.1.2. müqavil üzr mlak baqa xslr keçirs: Bak hrind; 110 manat digr hr v rayonlarda; 44 manat 10.1.4. mnzil sahlrinin v ba evlrinin müvqqti istifady 7 manat verilmsi üçün. 10.2. Nqliyyat vasitlrinin özgninkildirilmsi müqavillrinin tsdiqi üçün: 10.2.1. müqavil üzr mlak rin (arvadn), uaqlarn, valideyn- 25 manat lrin, babann, nnnin, qardan, bacnn mülkiyytin keçirs; 10.2.2. müqavil üzr mlak digr xsin mülkiyytin keçirs; 50 manat 10.3. Yaay evlrinin tikinti ii üçün torpaq sahlrinin müddtsiz

48 “Dövlt rüsumu haqqnda” AR Qanunu, 28 dekabr 2001-ci il,  297, Madd 10.

108 istifady verilmsi haqqnda müqavillrin tsdiqi üçün: 10.3.1. müqavil üzr istifad hüququ r (arvada), uaqlara, 3 manat babaya, nny, nvy, valideynlr, qardaa, bacya keçirs; 10.3.2. müqavil üzr istifad hüququ digr fiziki v ya hüquqi 5 manat xs keçirs. 10.4. Kredit müqavillrinin tminat kimi balanlan girov (ipoteka) müqavillri üzr: 10.4.1. dyri 2200 manatadk; 5 manat 10.4.2. dyri 2200 manatdan 5500 manatadk; 17 manat 10.4.3. dyri 5500 manatdan çox olduqda. 28 manat 10.4-1. poteka krediti hesabna alnan yaay sahsin dair qarq müqavil formasnda balanan alq-satq v ipoteka müqavilsinin tsdiqi üçün: 10.4-1.1. Bak hrind 110 manat 10.4-1.2. digr hr v rayonlarda 44 manat 10.4-2. Qanunvericilikl nzrd tutulmu güztli ipoteka krediti hesabna alnan yaay sahsin dair qarq müqavil formasnda balanan alq-satq v ipoteka müqavilsinin tsdiqi üçün: 10.4-2.1. Bak hrind 55 manat 10.4-2.2. digr hr v rayonlarda 22 manat 10.5. Qiymtlndiriln baqa müqavillrin tsdiqi üçün: 10.5.1. trflr r (arvad), uaqlar, valideynlr, baba, nn, nv, 3 manat qarda, bacdan ibartdirs; 10.5.2. trflrdn biri knd tsrrüfat mhsullarnn istehsal il 5 manat mul olan fiziki v ya hüquqi xsdirs; 10.5.3. trflr digr fiziki v hüquqi xsdirs. 61 manat 10.6. mlak bölgüsü, zaminlik, tsis v baqa qiymtlndirilmyn müqavillrin, vvllr balanm müqavillrin lvi bard saziin tsdiqi üçün: 10.6.1. trflr r (arvad), uaqlar, valideynlr, baba, nn, nv, 3 manat qarda, bacdan ibartdirs; 10.6.2. trflr digr fiziki v ya hüquqi xslrdn ibartdirs. 5 manat 10.7. Vrslik hüququ haqqnda hadtnamlrin verilmsi üçün: 10.7.1. qanunla müyyn ediln bütün növbli vrslr (hadt- 3 manat namnin qanun üzr v ya vsiyytnam üzr verilmsindn asl

109 olmayaraq); 10.7.2. vrs digr fiziki v ya hüquqi xsdirs. 11 manat 10.8. r-arvadn birg nikah müddtind ld etdiklri ümumi 3 manat birg mlakndak paya mülkiyyt hüququ haqqnda hadtnamlrin verilmsi üçün. 10.9. Nqliyyat vasitlrinin özgninkildirilmsi v ona srncam verilmsi il bal veriln etibarnamlrin tsdiqi üçün: 10.9.1. etibarnam r (arvada), uaqlara, valideynlr, babaya, 5 manat nny, nvy, qardaa, bacya verilrs; 10.9.2. etibarnam digr vtndalara v ya hüquqi xslr 10 manat verilrs. 10.11. Nqliyyat vasitlrindn istifad edilmsi v baqa etibarnamlrin tsdiqi üçün: 10.11.1. etibarnam r (arvada), uaqlara, valideynlr, babaya, 3 manat nny, nvy, qardaa, bacya verilirs; 10.11.2. etibarnam digr fiziki v ya hüquqi xslr verilirs. 5 manat 10.12. Vrslik mlaknn mühafizsi bard tdbir görülmsi 5 manat üçün: 10.13. Dniz protestlrinin trtibi üçün. 10 manat 10.14. Vsiyytnamlrin tsdiqi üçün: 3 manat 10.15. Notariat qaydasnda tsdiq edilmi sndlrin tkrarn 2 manat verilmsi (dublikat) üçün. 10.16. Sndlrin bir dildn baqa dil trcümsinin düzgün- 0,25 manat lüyünün tsdiqi (hr shify gör), sndlrdn surt v çxar- larn düzgünlüyünün tsdiqi, sndlrdki imzann hqiqiliyinin, hmçinin trcümçinin imzasnn hqiqiliyinin (hr imza üçün) v vtndala fotokildki xsin eyniliyinin tsdiqi üçün. 10.17. cra qeydlrinin aparlmas üçün. 5 manat 10.18. Vtndalarn, dövlt idar, müssis v tkilatlarnn, 3 manat kooperativ v digr ictimai tkilatlarn rizlrinin baqa vtn- dalara, dövlt idar müssis v tkilatlarna, kooperativ v baqa ictimai tkilatlara verilmsi v 10.1- 10.17-ci maddlrd göstriln hrktlrdn baqa notariat hrktlri üçün. 10.19. Mütrinin verdiyi bildiri üzr vvlcdn razladrlm 3 manat vaxtda qbulu üçün. 10.20. Bu qanunla müyyn edilmi hallarda mütrinin qabaqca- 3 manat

110 dan verdiyi bildiri üzr i yerindn knarda notariat hrkt- lrinin aparlmasna gör getmk üçün. 10.21. Notariusun i yerindn knarda notariat hrktlrinin 3 manat aparlmasna gör olduu vaxtn hr bir saat üçün. 10.24. Ödni qiymtli kazlarna dair tsdiq qeydi v imtina 2 manat (protest) aktlarnn rsmildirilmsi üçün. 10.25. Digr notariat hrktlrin gör. 6 manat

lav 3

Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin razi idarlri trfindn göstriln xidmtlrin tariflri 49

Tariflr Sra Xidmtlrin ad (DV-il, -si manatla ) I. Danmaz mlakn texniki inventarladrlmasnn aparlmas I-1. Bina, tikili v qurularn texniki inventarladrlmas Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binalar — ümumi 1. 0,40 sahsinin hr 1 m2-i üçün Qeyri-yaay binalar (sahlri), mlak kompleksi 2. kimi müssislr v müssis filiallar 2.1 ümumi sahsi 50 m2- qdr olduqda 50,0 ümumi sahsi 50 m2-dn 100 m2- qdr olduqda 50 2.2 1,40 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 100 m2-dn 200 m2- qdr olduqda 100 2.3 1,0 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 200 m2-dn 300 m2- qdr olduqda 200 2.4 0,95 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav

49 Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin razi idarlri trfindn göstriln xidmtlrin tariflrinin tnzimlnmsi bard Qrar  4, 31 iyul 2009-cu il. 111  ümumi sahsi 300 m2-dn 400 m2- qdr olduqda 300 2.5 0,90 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 400 m2-dn 500 m2- qdr olduqda 400 2.6 0,85 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 500 m2-dn 600 m2- qdr olduqda 500 2.7 0,80 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 600 m2-dn 700 m2- qdr olduqda 600 2.8 0,75 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 700 m2-dn 800 m2- qdr olduqda 700 2.9 0,70 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 800 m2-dn 900 m2- qdr olduqda 800 2.10 0,65 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 900 m2-dn 1000 m2- qdr olduqda 2.11 0,60 900 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 1000 m2-dn çox olduqda artq olan hr 2.12 0,30 1 m2 sah üçün lav 3. Qurular 3.1 yerldiyi torpaq sahsi 100 m2- qdr olduqda 30,0 yerldiyi torpaq sahsi 100 m2-dn çox olduqda artq 3.2 0,20 hr 1 m2 sah üçün lav 4. Mnzillr 4.1 ümumi sahsi 50 m2- qdr olduqda 12,0 ümumi sahsi 50 m2-dn çox olduqda artq hr 1 m2 4.2 0,20 sah üçün lav 5. Frdi yaay v ba evlri 5.1 ümumi sahsi 100 m2- qdr olduqda 22,0 ümumi sahsi 100 m2-dn çox olduqda artq hr 1 m2 5.2 0,20 sah üçün lav 6. Kommunikasiyalar: 6.1 yerüstü kommunikasiyalarn hr 1 km-i üçün 50,0 yeralt kommunikasiyalar yerüstünün hr 1 km-n 6.2 20,0 lav olaraq I-2. Torpaq sahlrinin inventarladrlmas 1. Knd tsrrüfat tyinatl torpaq sahlri 1.1 1 ha-ya qdr olduqda 18,0

112 1.2 1 ha-dan çox olduqda artq hr 1 ha sah üçün lav 12,0 2. Hytyan v ba sahsi torpaqlar 2.1 0,12 ha-ya qdr olduqda 12,0 0,12 ha-dan çox olduqda artq hr 0,01 ha sah üçün 2.2 1,0 lav 3. Digr tyinatl torpaq sahlri 3.1 sahsi 0,01 ha-ya qdr olduqda 60,0 sahsi 0,01 ha-dan 0,10 ha-ya qdr olduqda 0,01 ha- 3.2 7,0 dan çox olan hr 0,01 ha üçün lav sahsi 0,10 ha-dan 0,50 ha-ya qdr olduqda 0,10 ha- 3.3 5,0 dan çox olan hr 0,01 ha üçün lav sahsi 0,50 ha-dan 1 ha-ya qdr olduqda 0,50 ha-dan 3.4 3,0 çox olan hr 0,01 ha üçün lav sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq hr 0,01 ha üçün 3.5 2,0 lav 4. Su obyektlri (su tutarlar) 4.1 yerldiyi torpaq sahsi 1 ha-ya qdr olduqda 60,0 yerldiyi torpaq sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq 4.2 1,0 hr 0,1 ha sah üçün lav 5. Melr 5.1 sahsi 1 ha-ya qdr olduqda 60,0 sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq hr 0,1 ha sah üçün 5.2 4,0 lav 6. Çoxillik kmlr 6.1 1 ha-ya qdr olduqda 30,0 sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq hr 1 ha sah üçün 6.2 15,0 lav Yer tki sahlri yerldiyi torpan hr 0,1 ha sahsi 7. 50,0 üçün Danmaz mlakn dövlt reyestrind mlumatlarn II. yoxlanlmas, müqayis edilmsi v mlak bard 20,0 mlumatlarn reyestr daxil edilmsi Danmaz mlak obyekti bard danmaz mlakn III. dövlt reyestrindn mlumatlarn verilmsi (dan- 10,0 maz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrl-

113  masna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray- larn verilmsi istisna olmaqla) Hüquq sahibinin müraciti sasnda danmaz IV. 20,0 mlakn sxematik bölgüsünün aparlmas V. Danmaz mlak obyektinin ünvannn tyin edilmsi 20,0 Danmaz mlak obyektinin ünvan bard VI. 10,0 mlumatlarn verilmsi Danmaz mlak obyektinin, o cümldn tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlakn müayin edilmsi (obyekt yerind bax keçirilmsi) (bu bölmnin VII. xidmt haqq I bölmy müvafiq hesablanm tariflr layih-smeta sndlrind nzrd tutulmu tikinti (quru) ilrinin faktiki yerin yetirilm faizin uyun msal ttbiq edilmkl hesablanr). Danmaz mlakn inventar dyrinin hesablanmas (bu bölmnin xidmt haqlarnn tariflri I bölmnin VIII. müvafiq bndlrinin tariflrin 0,2 msal ttbiq etmkl hesablanr). Danmaz mlakn tkrar texniki inventarladrlmas (bu bölmnin xidmt haqq I bölmnin müvafiq tariflrin 0,2 msal ttbiq edilmkl, lakin minimum IX. mbl 14,0 manatdan az olmamaqla hesablanr) (ba vermi dyiikliklr 30 %-dn çox olduu hal istisna olmaqla). Danmaz mlakn bazar qiymtlrinin hesablanmas X. v araylarn verilmsi (bu bölmnin xidmt haqq müqavil qiymti il müyyn edilir).

Qeyd 1. Göstriln xidmtlr sifariçinin müraciti sasnda qanunla müyyn edilmi icra müddtinin 2/3-i qdr müddtd yerin yetirilrs (daxil olmu vvlki sifarilrin qanunla müyyn edilmi müddtd icrasn lngitmmk v ya mhdudladrmamaq rti il), müvafiq xidmtlrin tariflrin Bak, Gnc, Sumqayt hrlrind v Aberon rayonunda 1,5, digr hr v rayonlarda 1,3, 1/3-i qdr müddtd yerin yetirilrs, müvafiq xidmtlrin tariflrin Bak, Gnc, Sumqayt hrlrind v Aberon rayonunda 2,0, digr hr v rayonlarda 1,5 msal ttbiq edilir.

Qeyd 2. Danmaz mlak obyektinin texniki inventarlamas halnda VII bölm üzr müyyn edilmi tariflr ttbiq edilmir. 114  lav 4

Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin aparat v razi idarlri haqqnda MLUMAT

Xidmtin Aparat amax razi darsi Xidmt risi : Barov Damt Abbas hat etdiyi razi: amax, Qobustan v olu Asu rayonlar Ünvan: Baki hri , Hüseyn Cavid pr. razi idarsinin risi : Aayev 31, 541-542-c mhll Hüseynaa Aahmid olu Telefon : ( 012 ) 510 84 30 Ünvan: Az 5600, amax hri , H. dax: 70 07 liyev küç, 27 Telefon : ( 0176 ) 5 01 06 / 07/ 08 Bak hr razi darsi Xaçmaz razi darsi hat etdiyi razi: Bak hri hat etdiyi razi: Xaçmaz, Dvçi, razi idarsinin risi : Mirzyev Quba v Qusar rayonlar Frahim Azad olu razi idarsinin risi : Aayev Vaqif Ünvan: Az 1154 , Bak hri, Zeynal Sabir olu Xlil küç. 11a Ünvan: Az 2700, Xaçmaz hri, Telefon : (012) 498 99 57 N.Nrimanov küç. 50 dax: 73 01 Telefon : ( 0172 ) 5 00 77 ( 0176 ) 5 11 91 Sumqayt razi darsi Qbl razi darsi hat etdiyi razi: Sumqayt hri hat etdiyi razi: Qbl, Quz v razi darsinin risi : hmdov smayll rayonlar Rövn Hüseyn olu razi darsinin risi : Mehdiyev Ünvan: Az 5000 , Sumqayt hri , 5- Tbriz Musa olu ci mhll, 19 b. Ünvan: Az 3600 , Qbl hri,  Telefon : ( 012) 418 91 98 .Qutqanl küç.50 ( 018 64 ) 5 27 22 Telefon : ( 0160 ) 5 28 88 5 31 42 5 02 31

115 Aberon razi darsi Gnc razi darsi hat etdiyi razi: Aberon , Xz v hat etdiyi razi : Gnc hri, Siyzn rayonlar Samux , Xanlar v Daksn rayonlar razi idarsinin risi : manov razi idarsinin risi: Smdov Mhmmd Möhübbt olu Ehtiram Sabir olu Ünvan : Xrdalan h ., H. Tayev küç., Ünvan : Az 4700, Gnc hri, 31 –ci mhll Veteranlar küç. 2 Telefon : ( 012) 34936 97 Telefon : ( 022 ) 52 30 30 6 37 22 Beylqan razi darsi mkir razi darsi hat etdiyi razi: Beylqan, Fizuli v hat etdiyi razi: mkir v Gdby Acabdi rayonlar rayonlar razi idarsinin risi : manov Zaman razi idarsinin risi : ahvldov Möhübt olu msi sqndr olu Ünvan : Az 1200, Beylqan hri , Ünvan : Az 5700 , mkir hri, general M.sdov küç . S.Vurun küç.162 Telefon : (0152) 2 16 33 Telefon : ( 0241 ) 2 35 30 53 3 67 241 00 60 Clilabad razi darsi Tovuz razi darsi hat etdiyi razi: Clilabad, Masall hat etdiyi razi: Tovuz, Astafa v v Yardml rayonlar Qazax rayonlar razi idarsinin risi :Xudaverdiyev razi idarsinin risi : hmdov Elxan Qalib Firudin olu Mmmd olu Ünvan : Az 1500,Clilabad hri, Ünvan : Az 6000, Tovuz rayonu, Düz H.liyev pr.151 Crdaxan kndi Telefon : ( 0114 ) 5 10 80 Telefon : ( 0231) 5 34 47 5 30 69 5 30 83 irvan razi darsi ki razi darsi hat etdiyi razi: irvan hri v hat etdiyi razi: ki hri, Qax Hacqabul rayonu rayonu razi idarsinin risi : Zeynalov Namiq razi idarsinin risi : hmdli Rsul olu ahmrdan hmd olu Ünvan : Az 1800 , irvan hri, Ünvan : Az 5500, ki hri, H.liyev pr. 44 M.F.Axundov pr. 102a Telefon : ( 0197) 5 77 66 Telefon : ( 0177) 4 21 30

116 Lnkran razi darsi Zaqatala razi darsi hat etdiyi razi: Lnkran hri v hat etdiyi razi: Zaqatala v Balakn Astara Lerik rayonlar rayonlar razi idarsinin risi : Mmmdov razi idarsinin risi : Krimov Nazim Sultan olu Mövsüm nvr olu Ünvan : Az 4200, Lnkran hri, Ünvan : Az 6200, Zaqatala hri, 28 T.smaylov küç.103 may küç.77 Telefon : ( 0171 ) 5 22 16/18 Telefon : ( 0174 ) 5 62 39 5 26 61 Salyan razi darsi Brd razi darsi hat etdiyi razi: Salyan, Bilsuvar v hat etdiyi razi: Brd, Adam, Neftçala rayonlar Trtr, Goranboy rayonlar v Naftalan razi idarsinin risi : Hbiyev Adil hri gid olu razi idarsinin risi :liyev Ramil Ünvan : Az 5200 Salyan hri , Firddin olu H.liyev pr. 107A Ünvan : Az 0900, Brd hri, Telefon : ( 163 ) 5 50 98 .Qaybov küç. 2 5 19 89 Telefon : ( 0110 ) 5 03 03

Sabirabad razi darsi Yevlax razi darsi hat etdiyi razi: Sabirabad, Saatl v hat etdiyi razi: Yevlax, Ada mili rayonlar rayonlar v Mingçevir hri razi darsinin risi : Rzayev Rövn razi darsinin risi : hmdov Abseyin olu Samit Fxrddin olu Ünvan : Az 5400, Sabirabad hri , Ünvan : Az 6600, Yevlax hri, H.liyev pr.31 H.liyev pr. 51 Telefon : ( 0143) 5 90 91 Telefon : ( 0166 ) 6 30 26 5 62 47 Ucar razi darsi hat etdiyi razi: Ucar, Kürdmir, Zrdab v Göyçay rayonlar razi idarsinin risi : Abdullayev Vaqif Abdul olu Ünvan : Az 6100 , Ucar hri, N.Nrimov küç.13 Telefon : ( 0170) 5 02 75

117  Ölçüsü: 70x100 1/16 Tiraj: 500 nüsx

«ABERON NR» Ünvan: Bak hri N.ahbazov küç. 36 Tel.: 449 50 88 449 49 85

118  Alc ixtisasladrlm çek v pul hrraclarnda ald shmlr mül- kiyyt hüququnu hrraclarn nticlri haqqnda protokol tsdiq olunduu gündn ld edir. 4 cary götürülmü qeyri-yaay sahlrinin özlldirilmsi aa- dak qaydada hyata keçirilir: 5 Özlldiriln dövlt müssislrinin (obyektlrinin) icary götür- düyü v onlarn istehsal, ticart, ictimai ia, mit xidmti v baqa mqsdlr üçün istifad etdiyi qeyri-yaay sahlri qüvvd olan qanunvericiliy uyun qaydada hmin müssislr (obyektlr) il birlikd özlldirilir. Qeyri-dövlt hüquqi xslrin v ya fiziki xslrin icary götürdüyü qeyri-yaay sahlrinin özlldirilmsi üçün is riz MDK-ya tqdim edilir. rizy icar müqavilsinin surti v aadak sndlr lav olunur: a) hüquqi xslr üçün: – hüquqi xsin nizamnamsinin müyyn edilmi qaydada tsdiq olunmu surti; – hüquqi xsin dövlt qeydiyyat haqqnda hadtnamsinin müyyn edilmi qaydada tsdiq olunmu surti; – qeyri-yaay sahsinin texniki pasportu; b) fiziki xslr üçün: – xsiyyti tsdiq edn snd; – qeyri-yaay sahsinin texniki pasportu. MDK daxil olmu müracit sasn qeyri-yaay sahsinin özlldirilmsi haqqnda iki hft rzind qrar qbul edir. Sovxoz v kolxoz torpaqlarnn özlldirilmsi icra hakimiyyti orqanlarnn tsdiq etdiyi sasnamy uyun hyata keçirilir. 6

2. Dövlt v bldiyy torpaqlarnn icar v istifady verilmsi

4 “Dövlt mlaknn özlldirilmsi haqqnda” AR Qanununun icras il bal lav tdbirlr bard AR Prezidentinin Frman, 23 dekabr 2000-ci il,  432. 5 “Yerli icra hakimiyyti orqanlarnn srncamnda olan, habel yaay binalarnda yerlib dövlt vsaiti hesabna ina edilmi qeyri-yaay sahlrinin özlldirilmsi Qaydalar” – AR Prezidentinin Frman, 23 dekabr 2000-ci il,  432. 6 “Torpaq islahat haqqnda” AR Qanunu, 16 iyul 1996-c il,  155-IQ, M.14; AR Prezidentinin 1997-ci il 10 yanvar tarixli 534 nömrli Frman il tsdiq edilmi “Sovxoz, kolxoz v digr knd tsrrüfat müssislrinin özlldirilck torpaqlarnn özll- dirilmsi (xüsusi hallar nzr alnmaqla) haqqnda sasnnam”. 9  2.1 Dövlt torpaqlarnn icary verilmsi

Torpaq icarsi müqavil sasnda vzi ödnilmkl torpaqdan müddtli istifad etmkdir. Dövlt torpaqlarnn bilavasit icary verilmsi bard qrar torpa icary götürmk istynin rizsi sasnda MDK v Dövlt Torpaq v Xritçkm Komitsi (bundan sonra – DTXK) qbul edir v icaryvernl icarçi arasnda torpaq icarsi müqavilsi balanr. cary veriln torpaq sahsi qanuni istifadd olduqda is qrar üçün torpaq istifadçisinin razl da tlb olunur. Xüsusi hrsalma hmiyyti olan dövlt torpaq- lar v yaxud layihlrl birlikd ayrlan torpaqlar yalnz torpaq müsabiq- lri v ya hrraclar vasitsil icary veril bilr. Torpaqlarn torpaq müsabiqlri v ya hrraclar vasitsil icary verilmsini özlldiriln dövlt müssis v obyektlrinin altnda olan torpaqlara münasibtd MDK, qalan torpaqlara münasibtd is rayon (hr) icra hakimiyytlri hyata keçirir. 7 Torpaq sahsi üzrind müddti on bir aydan çox olan icar hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind dövlt qeydiyyatna alnr. 8

3. Bldiyy torpaqlarnn hüquqi v fiziki xslr verilmsi haqqnda qrar

Bldiyy torpaqlar bldiyylrin qrar il bilavasit v ya torpaq hrraclar v müsabiqlri vasitsil hüquqi v fiziki xslr veril bilr. Torpan verilmsi haqqnda bldiyynin qrar sahnin xüsusiyytin v torpan ayrlma mqsdin, mövcud texniki normalara, yerquruluu v hrsalma sndlrin uyun olaraq icra hakimiyyti orqanlarnn ryi alndqdan sonra qbul edilir. Torpaq sahsinin bldiyy mülkiyytind olan müssis, idar v tkilatlarn istifadsin v ya frdi yaay evinin tikintisi üçün bldiyynin razisind daimi yaayan v n az be il müddtind yaay yeri üzr qeydiyyatda olan Azrbaycan Respublikas vtndann mülkiyytin verilmsi bard qrar bldiyy qbul edir. Baqa hallarda bldiyy torpaqlarnn hüquqi v fiziki xslrin

7 “Torpaq icarsi haqqnda” AR Qanununun ttbiq edilmsi bard AR Prezidentinin Frman, 12 mart 1999-cu il,  116. 8 “Torpaq icarsi haqqnda” AR Qanunu, 11 dekabr 1998-ci il,  587-IQ, M.12. 10 mülkiyytin (icarsin) verilmsi hrrac (v ya müsabiq) vasitsil hyata keçirilir. Hr hans hüquqla torpaq sahsi ld etmk istyn hüquqi v ya fiziki xs bldiyyy riz il müracit edir. rizd aadaklar göstril- mlidir:

– torpaq sahsinin hans mqsd üçün ayrlmasn;

– torpaq sahsinin hans hüquqla (xüsusi mülkiyyt v ya icar hüququ il) ayrlmasn;

– vvllr torpaq sahsi alb-almadn;

– ail üzvlrinin adna torpaq sahsinin olub-olmadn;

– ail üzvlrinin sayn v trkibini;

– torpaq sahsinin yerini, yaxud hmin yerin ünvann v ölçüsünü;

– torpaq sahsind tikilmsi, yaxud quradrlmas nzrd tutulan obyektin eskizini;

– daimi yaay yerini (fiziki xslr) v ya hüquqi ünvann (hüquqi xslr).

Hüquqi v fiziki xslrin müracitlrin riznin daxil olduu gün- dn etibarn 5 gün müddtind baxlr. 9 Bldiyy qrar qbul etdiyi andan 15 gündn gec olmayaraq onun surtini bldiyynin faliyytin inzibati nzarti hyata keçirn orqana göndrir. Bldiyy torpaqlarnn özgninkildirilmsi v ya icary verilmsi haqqnda qrar sasnda trflr (bldiyy v hüquqi v ya fiziki xs) arasnda müqavil balanr. Müqavild trflrin hüquqlar v vziflri, torpaq sahsinin hüquqi statusu, öhdliklr, servitutlar v baqa mhdudiy-

9 “Bldiyy torpaqlarnn ayrlmasna dair sndlrin hazrlanmas v razladrlmas qaydalar haqqnda” sasnamnin tsdiq edilmsi bard AR Qanunu, 15 mart 2002-ci il,  274-IIQ. 11 ytlr, müqavily xitam verilmsinin saslar v torpaqlarn istifadsi v mühafizsi üzr baqa rtlr nzrd tutulur. 10 Torpan verilmsi üçün müsabiq v ya hrrac keçirilmsi nzrd tutulursa, müsabiq v ya hrracn qalibin hadtnam verildiyi gündn 20 gün müddtind trflr arasnda müqavil balanr. 11

B) Notariat sndlri, mnzil sertifikat v baqa sndlr sasnda aparlan qeydiyyat

1. Notariat sndlri

Azrbaycan Respublikas Mülki Mcllsinin 144.1 v 394-cü mad- dlrin sasn, danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam verilmsi haqqnda müqavillr notariat qaydasnda tsdiqln- mlidir. Tsdiqlm zaman notarius yaya dair srncam vern trfin srncam hüququnu v müqavilnin qanunauyunluunu yoxlamaldr. Notariuslar tsdiq etdiklri qd layihlrinin mnasn v hmiyytini trflr izah etmli v bu layihlrin mzmununun qanuna v trflrin hqiqi niyytin uyunluunu yoxlamaldrlar. Notarius tsdiqldiyi müqavilnin yanll üçün msuliyyt dayr. Danmaz mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda müqavilni hmin mlakn yerldiyi yerin notariusu tsdiq edir. 12 Msln, Bak hrind qeydiyyatda olan danmaz mlak barsindki müqavil paytaxtda yerln notariat kontorlarndan birind tsdiq edilir. Notarius qeydiyyatdan keçmli olan mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlri tsdiqlyrkn özgninkildiriln v ya girov qoyulan mlaka mülkiyyt hüquqlarnn dövlt qeydiyyat haqqnda reyestrdn çxar tlb edir. Danmaz mlakn özgninkil- dirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr tsdiqlnrkn mlakn

10 “Bldiyy torpaqlarnn idar edilmsi haqqnda” AR Qanunu, 29 iyun 2001-ci il,  160- IIQ, M.6. 11 “Dövlt v bldiyy mülkiyytind olan torpaqlarn mülkiyyt v ya icary verilmsi il bal torpaq müsabiqlrinin v hrraclarnn keçirilmsi Qaydalar”, AR Prezidentinin Frman, 23 oktyabr 2003-cü il,  972. 12 “Notariat hrktlrinin aparlmas qaydalar haqqnda Tlimat”n ttbiq edilmsi bard Qrar, 11 sentyabr 2000-ci il,  167.

12 özgninkildirilmsin qadaa olub-olmamas v ya mlaka hbs qoyulub- qoyulmamas yoxlanr. Bunun üçün notarius özgninkildirilmy qadaa v hbs olmad bard aray tlb edir. Aray “Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtindn (bundan sonra – Reyestr Xidmti) alnmaldr. Nzr almaq lazmdr ki, hmin arayn 20 gün müddti olur, bu müddtd müyyn sbblrdn mliyyat gecikdirilrs, arayn vaxtnn uzadlmas bard Reyestr Xidmtin müracit etmk lazmdr. Aray verilmsi üçün müracit edn xs rüsum ödmlidir. Reyestr Xidmtind baqa ödmlr d tlb olunur. Dövlt rüsumundan baqa digr ödnilr xidmt haqq hesab olunur. Yaay evinin, mnzilin, ban, ba evinin özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr tsdiq edilrkn notarius özgninkil- diriln yaay evind, bada v ba evind kimlrin yaay yeri üzr qeydiyyatda olmas bard aray tlb edir v daimi qeydiyyatda olan yetkinlik yana çatm bütün ail üzvlrinin razln alr. Ümumi mülkiyytd olan mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas bard müqavillr tsdiq edilrkn hr bir mülkiyytçinin razl tlb olunur. mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmasna razlq haqqnda riz yazl olmaldr v bu rizdki imzann hqiqiliyini notarius, notariat kontorlar olmayan yaay mntqlrind icra hakimiyyti orqanlarnn vzifli xslri, hrbi hisslrin v ya czaçkm müssislrinin rhbrlri v ya Azrbaycan Respublikas konsulluqlarnn slahiyytli vzifli xslri tsdiq etmlidir. mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmasna razlq haqqnda rizlri notariusa xsn tqdim ednlrin imzalarnn hqiqi- liyinin tsdiq olunmas tlb olunmur. Bu haqda notarius razlq vermi xslrin xsiyytini müyyn edir v onlarn imzalarnn hqiqiliyini yoxlayr, bu bard rizlrd qeyd edir v onlarn xsiyytini tsdiq edn sndin adn, nömrsini, verildiyi tarixi v sndi vermi idarnin adn göstrir. Ümumi payl mülkiyyt hüququndak pay üçüncü xs satlarkn payl mülkiyytin qalan mülkiyytçilrinin satlan pay, açq hrracdan sat hal istisna olmaqla, satld qiymt v baqa brabr rtlr sasnda almaqda üstünlük hüququ var.

13  Yaay evinin, ban, ba evinin özgninkildirilmsi haqqnda qdlr tsdiq edilrkn yaay evinin, ban, ba evinin yerldiyi torpaq sahsinin xüsusi mülkiyytd olduu müyyn edilrs, Azrbaycan Respublikas Mülki Mcllsinin 245-ci maddsind qeyd olunan hallarda trflrin razlamas il müyynldiriln torpaq sahsin hüquqlarn binan (qurunu) ld edn keçmsi bard müddalar bu qdd ksini tapmaldr. Torpaq xüsusi mülkiyytd deyils, o zaman notarius trflr izah etmlidir ki, torpaqdan yalnz istifad (icar) hüququ qar trf keçir. Eyni zamanda izah edilmlidir ki, qüvvd olan qanunvericiliy uyun olaraq, torpaq yalnz Azrbaycan Respublikasnn fiziki v hüquqi xslrinin xüsusi mülkiyytind ola bilr. Danmaz mlaka dair müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnndn sonra notarius müqavilnin iki nüsxsini müracit etmi xs verir v ya onun istyi il 2 gün müddtind hmin müqavilni müracit etmi xsin rizsi v baqa tlb olunan sndlrl birlikd Reyestr Xidmtin danmaz mlaka hüququn qeydiyyata alnmas üçün göndrir. riznin surti müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmsi bard müracit edn xs verilir. 13 Danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas xrclrini müracit etmi xs çkir.

a) lq-satq müqavilsi

Hüquqi v ya fiziki xslr arasnda balanan danmaz yalarn (torpaq sahsi, ev, bina, quru, mnzil v s.) alq-satq müqavilsi notariat qaydasnda tsdiqlnir. Alq-satq müqavilsi üzr yaranm ya hüquqlar danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr. Alq-satq müqavilsi hrrac (auksion v ya müsabiq) keçirilmsi yolu il d balana bilr. Müqavil hrrac udan xsl balanr. Hrrac udmu xs v hrracn tkilatçs auksionun v ya müsabiqnin keçirildiyi gün hrracn nticlri haqqnda protokol imzalayrlar; bu protokolun müqavil qüvvsi var. Müqavil üzr verilmi hüquqlar danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Tlblrin v baqa hüquqlarn (msln, girov hüququnun satlmas, podrat müqavilsi üzr iin nticsinin qbul edilmsi hüququnun satlmas v s.) alq-satqs zaman müqavilnin predmeti danmaz mlakla v ya

13 Mülki Mcll, madd 146.4. 14 qeyd alnmal yalarla bal olduqda müqavil dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. 14 Yaay evi açq hrracdan da ld edil bilr. Ev hrracdan alma v ya hrracn ba tutmamas nticsind ld edilir. Bu zaman evin alnmasn evin yerldiyi yerin notariusu ld edn hadtnam vermkl rsmildirir.

b) dyidirm müqavilsi

Dyidirm müqavilsin gör, trflrdn hr biri baqa trfin mülkiyytin bir yann müqabilind baqa yan vermyi öhdsin götürür. Dyidirm müqavilsinin predmeti danmaz mlak olduqda müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnmli v mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr.

c) balama müqavilsi v hdiyynin restitusiyas

Balama müqavilsi sa ikn balanan el müqavildir ki, onun sasnda hdiyy vern öz mlaknn bir hisssini balamaqla hdiyy alan znginldirir, hm d bu cür balama hdiyy alan trfindn heç bir cavab xidmti il rtlndirilmir. Balama müqavilsi hdiyy alann hdiyyni qbul etmsi il balanm saylr. Balama müqavilsi danmaz mlak balayan xsin qdi sasnda notariat qaydasnda rsmildirilir. Balanan mlaka mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Hdiyy vern hdiyy alann ondan qabaq ölmsi hal üçün balanm yann restitusiyas hüququnu özünd saxlaya bilr. Torpaq sahlri v ya onlara ya hüquqlar balanarkn bu cür restitusiya hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr.

d) uzufrukt müqavilsi

Uzufrukt yann v ya hüquqlarn el yüklülüyüdür ki, bu zaman xeyrin yüklülük müyynldiriln xsin (uzufruktuarn) onlardan istifad etmk v fayda götürmk hüququ var, lakin mülkiyytçidn frqli

14 Mülki Mcll, madd 651. 15 olaraq, bu yan v hüquqlar girov qoymaq, özgninkildirmk v ya vrslik üzr vermk hüququ yoxdur. Uzufrukt danmaz yalara münasibtd verildikd onlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas zruridir. Danmaz yalara olan uzufruktun bir növü mnzil uzufruktdur. Mnzil uzufrukt binada v ya onun bir hisssind mnzil malik olmaq hüququdur. O, üçüncü xslr veril bilmz v vrslik üzr keçmir. Ona istifad hüququ haqqnda müddalar amil edilir. Mnzil uzufrukt, adtn, uzufruktuarn xsi tlbat il müy- ynldirilir. Lakin o, mülkiyytçi birbaa rt qoymaybsa, ail üzvlrini v ya binada onunla birg yaayanlar mnzilin köçür bilr. nzil hüququ binann bir hisssi il mhdudlabsa, uzufruktuar birg istifad üçün nzrd tutulan predmetlrdn istifad ed bilr. Uzufruktuarn müstsna mnzil hüququ varsa, o, mnzilin adi saxlanmas xrclrini çkir. nun birg istifad hüququ varsa, mnzilin saxlanmas xrclrini mülkiyytçi çkir. Mnzil, torpaq sahlrin v baqa danmaz mlaka uzufrukt hüququ vrslik qaydasnda, o sradan vsiyyt taprndan da yarana bilr.

e) servitut

Servitut danmaz yann baqa danmaz ya mülkiyytçisinin xeyrin el yüklü edilmsidir ki, bu zaman ona (baqa danmaz yann mülkiyytçisin) ayr-ayr hallarda yadan istifady icaz verilir v ya danmaz yann mülkiyytçisin müyyn hrktlri yerin yetirmy v ya mülkiyyt hüququndan irli gln baqa hüquqlar hyata keçirmy icaz verilmir. Servitut torpaq sahsindn piyada v manla keçidin, heyvanlar üçün keçidin, elektrik, rabit xtlrinin, boru kmrlrinin çkiliinin v istismarnn, su tchizatnn v meliorasiyann, danmaz mlak mülkiy-yt- çisinin servitut qoyulmadan tmin edil bilinmyn ehtiyaclarnn tmin edilmsi üçün tyin oluna bilr. 15 Servitut hüququ mülkiyytçi il balanan müqavil v ya mhkm qrarna sasn yarana bilr. Servitut verilmsin dair müqavil notariat

15 Mülki Mcll, madd 255.4. 16 qaydasnda tsdiqlndikd etibarldr. Hmin müqavil servitut veril- msinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün sasdr. Danmaz mlakn dövlt reyestrindki qeydiyyat yazsnda servitutun mzmunu, onun qüvvd olma müddti v rtlri d qeyd edilir. Qeydiyyat yazsnda, hmçinin, servitutla yüklü olan danmaz yann plan servitutun yeri il birlikd göstrilmlidir. Servituta xitam verilmsi d danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd edilmlidir. Qonunun sahsin keçn üst tikiliy hüquq da danmaz mlakn dövlt reyestrind servitut kimi qeyd alna bilr.

f) ipoteka

poteka – öhdliyin icrasnn tmin edilmsi üsulu olaraq danmaz yalarn v rsmi reyestrd üzrind mülkiyyt hüquqlar qeyd alnan danar yalarn girovudur. 16 Danmaz mlakn ipoteka müqavilsi notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir v danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. poteka müqavilsi dövlt qeydiyyatna alnd andan qüvvy minir. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz ya ipoteka qoyularkn, ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd alna bilr. poteka predmeti olan tikintisi baa çatdrlmam danmaz yann tikintisi tam baa çatdqdan sonra hmin ya tikintisi baa çatm ya (yeni yaradlm ya) kimi dövlt reyestrind qeyd alndqda ipoteka qüvvsini saxlayr, bu rtl ki, hmin anda ipotekaya xitam verilmsin. 17 Eyni ya ipoteka il bir neç df yüklü edil, yni bir neç df, hiss-hiss girov qoyula bilr. Hr bir halda ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Yüklü edilmnin növbliyi ipotekann dövlt qeydiyyat an il müyynldirilir. poteka saxlayanlarn tlblrinin ödnilmsi növbliyi qeydiyyat an il müyyn olunur. 18 Renta ödnilmsi üçün, danmaz mlakn özgninkildirilmsini nzrd tutan renta müqavilsin gör, mülkiyyt hüququnun keçmsi d danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr.

16 “poteka haqqnda” AR Qanunu, 15 aprel 2005-ci il,  883-. 17 Bax: III Fsil. 18 Mülki Mcll, madd 309.2, 310, 320 v s. 17  g) vrslik hadtnamsi

Danmaz mlak miras qoyulduqda notarius vrsy vrslik hüququ haqqnda hadtnam verir ki, bu da sonradan hmin mlaka hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sas verir. hadtnamlr vrsliyin növün gör müxtlif olur: qanun üzr vrsli hadtnamsi, vsiyytnam üzr vrsli hadtnamsi, irsi trans- missiya 19 qaydasnda veriln hadtnam v s. Vrslik hüququ haqqnda hadtnam hm bütün miras, hm d onun bir hisssi üçün veril bilr. hadtnam hm bütün vrslr birlikd, hm d ayrlqda hr birin arzularna uyun olaraq verilir. Vrslrdn birin mirasn bir hisssi üçün vrslik hüququ haqqnda hadtnam verilmsi baqa vrslri mirasn qalan hisssi üçün hadtnam almaq hüququndan mhrum etmir. Vrslik hadtnamsi vrslr mirasn açld gündn alt ay keçdikdn sonra istniln vaxt verilir. Qeyd edilmlidir ki, vrsnin vrsliy çarldn bildiyi v ya bilmli olduu gündn üç ay rzind miras qbul etmk hüququ var. Mhkm qaydasnda bu müddt lav olaraq üç aya qdr uzadla bilr. 20 Notariat orqannda hadtnam tlb edn xslrdn savay, baqa vrslrin olmamas bard mlumat varsa, vrslik hadtnamsi alt aydan da tez veril bilr.

h) r-arvadn birg mülkiyyti

Nikaha girndk r-arvaddan hr birin mnsub olmu mlak, onlardan birinin nikah dövründ hdiyy kimi v ya vrslik qaydasnda ald mlak onun xüsusi mülkiyytidir. r-arvadn nikah dövründ qazandqlar mlak is nikah müqavil- sind v ya onlar arasndak razlamada ayr qayda nzrd tutulmaybsa, hans trfin qazand vsaitl ld olunmasndan asl olmayaraq, onlarn ümumi mülkiyyti saylr. Nikah müqavilsind baqa qayda nzrd tutulmaybsa, nikahn qeyd alnmasndan sonra ld ediln v r-arvadn ümumi (birg)

19 rsi transmissiya dedikd, miras açldqdan sonra miras qbul etmy macal tapmadan ölmü vrsnin miras qbul etmk hüququnun onun vrslrin keçmsi baa düülür. 20 Mülki Mcll, madd 1246. 18 mülkiyyti olan mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr o zaman tsdiq oluna bilr ki, mlakn özgninkil- dirilmsin v ya girov qoyulmasna, harada daimi qeydiyyatda olmasndan asl olmayaraq, rin (arvadn) yazl razl olsun. mlak özgninkildirn v ya girov qoyan xs onun rinin (arvadnn) olmamas (subay, dul olmas) haqqnda ariz tqdim edrs, notarius bunu qdin o biri itirakçsnn nzrin çatdrr, o is rizd imza etmkl hmin haln ona mlum olduunu tsdiqlyir. Göstriln rizni mlak özgninkildirn v ya girov qoyan xsin özü, qd nümaynd vasitsil balandqda is nümaynd vermlidir. mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlri tsdiq edrkn notarius bu mlak üzrind mülkiyyt hüququnun n vaxt yarandn yoxlayr. Özgninkildiriln v ya girov qoyulan mlakn mülkiyytçisi bu mlak nikaha daxil olmadan, habel nikah müddtind hdiyy klind v ya vrslik qaydasnda, baqa vzsiz qdlr üzr ld etmis, bu mlakn özgninkildirilmsin v ya girov qoyulmasna rin (arvadn) razl tlb olunmur. r-arvad nikah müddtind ld etdiklri ümumi birg mlaka veriln mülkiyyt hüququnun paylara bölünmsi bard riz il notariusa müracit ed bilr. Notarius ümumi birg mlakdak hr paya mülkiyyt hüququnu paya uyun verilmi hadtnam il rsmildirir. Bu hadt- nam ümumi birg mlakdak paya veriln mülkiyyt hüququnun dan- maz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün sasdr.

i) yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququnun qeyd alnmas

Yaay binasnn trkib hisssinin danmaz mlakn dövlt reyestrin- d rsmildirilmsi üçün sas aadak iki snddn biri ola bilr: – mülkiyytçilrin yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququna paylarnn rsmildirilmsin dair notariat qaydasnda tsdiqlnmi müqavil; – danmaz mlak mülkiyytçisinin v ya müstqil v ya sürkli tikinti hüququ sahibinin bel mülkiyyt paylarnn yaradlmas v onlarn yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququnun rsmildirilmsi bard rizsi.

19  Payl mülkiyytd olan danmaz mlaka hüquqlar, payn bölünmsi v ayrlmas, payn satlmas, balanmas, vsiyyt edilmsi, girov qoyul- mas, satn almaqda üstünlük hüququ sasnda payn ld edilmsi v s. danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Ümumi mülkiyyt hüququndak pay müqavil sasnda baqasna verildikd bu hüquq danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan yaranr. 21 Bu hüquqlar mülkiyytçi il balanan müqavildn v ya mhkm qrarndan yarana bilr.

2. Mnzil sertifikat

Mnzil sertifikat fiziki v hüquqi xslr arasnda yerldiriln sndli – orderli qiymtli kazdr. Mnzil sertifikat sahibinin sertifikatda göstriln rtlr ml etdiyi tqdird emitentdn tikintisi (yenidnqurulmas) bu qiymtli kazlarn yerldirilmsindn alnan vsait hesabna maliyyldiriln binalarn (mnzillrin) v baqa tikinti obyektlrinin (bundan sonra – tikili) onlarn mülkiyytin verilmsi yolu il ödnilmsini tlb etmk hüququ var. Mnzil sertifikat adl v ya adsz qiymtli kazlar ola bilr.22 Azrbaycan Respublikasnn qanunvericiliyin uyun olaraq, ölk razi- sind tikinti aparmaq hüququ olan, mnzil sertifikatlar buraxan v onlarn sahiblri qarsnda öhdliklr dayan hüquqi xslr mnzil sertifikatnn emitenti ola bilrlr. Mnzil sertifikatlarnn dövlt reyestri Azrbaycan Respublikasnn Prezidenti yannda Qiymtli Kazlar üzr Dövlt Komitsind (bundan sonra – QKDK) aparlr. Mnzil sertifikat sertifikatda göstriln danmaz mlaka mülkiyyt hüququnun danmaz mlakn dövlt reyestrind rsmildirilmsi üçün sasdr.

C) Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyat

Danmaz mlakn qeydiyyat haqqnda qanun qüvvy mindiyi gün- dk danmaz mlaka hüquqlarn ayr-ayr qeydiyyat orqanlar trfindn aparlm dövlt qeydiyyat qüvvsini saxlayr.

21 Mülki Mcll, madd 215.6, 218, 219 v s. 22 “Azrbaycan Respublikasnda mnzil sertifikatlarnn buraxl, tdavülü v ödnilmsi haqqnda sasnam”, 11 noyabr 2004-cü il. 20  Danmaz mlaka hüququn mübahislndirilmsi zaman danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün sas mhkmnin uyun il bal çxard qrardr. Danmaz mlak üzr balanan qdin trflrindn biri qddn ml gln hüququn dövlt qeydiyyatna alnmasndan boyun qaçrrsa, onda qeydiyyat qar trfin rizsi il mhkmnin qrar sasnda hyata keçirilir. Bzi hallarda is danmaz mlaka hüququn mübahis predmeti olub- olmamasndan asl olmayaraq, onun dövlt reyestrind qeyd alnmas üçün mhkmnin qrar vacibdir. Msln, xs dövlt reyestrind qeyd alnmam mlaka faktiki mülkiyytçi hüququ il 30 il rzind fasilsiz olaraq sahiblik etmis v hmin mlakn hüquqi mülkiyytçisi danmaz mlakn dövlt reyestrind blli deyils, yaxud 30 il vvl ölmü v ya xbrsiz itkin dümü elan olunmusa, hmin xs mülkiyytçi kimi qeyd alnmasn yalnz bu bard çxarlm mhkm qrar sasnda tlb ed bilr. O da qeyd edilmlidir ki, qeydiyyat rsmi elan olunmu müddtd etiraz verilmdikdn v ya rdd edilmdikdn sonra aparlr. Tikinti mqsdlri üçün ayrlmayan torpaq sahsind v buna lazm icazlr almadan, yaxud hrsalma v tikinti norma v qaydalarn ciddi surtd pozmaqla tikilmi yaay evi, digr tikili, quru v ya baqa danmaz mlak özbana tikinti saylr. Özbana tikintiy mülkiyyt hüququ mhkm trfindn o xs üçün tanna bilr ki, tikinti aparlm torpaq sahsi onun mülkiyytind olsun. Bu halda tikilinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmas mhkm qrarna sasn gerçkldirilir. Tikintinin saxlanmas baqa xslrin hüquqlarn pozursa, yaxud fiziki xslrin hyat v salaml üçün thlük yaradrsa, xsin özbana tikintiy mülkiyyt hüququ tanna bilmz. Danmaz mlaka hüquqlarn lv edilmsi üçün d mhkmnin qrar tlb olunur. Maraql xs mhv olmu danmaz mlakn qeydiy- yatnn lv edilmsi üçün mhkmy iddia rizsi il müracit etmlidir v yalnz bundan sonra mhkm qrar sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrindn qeydiyyat silinir. Mülkiyytd, istifadd v icard olan torpaqlarn mcburi geri alnmas icra hakimiyyti orqannn v ya bldiyynin vsatti sasnda yalnz mhkmnin qtnamsi il hyata keçirilir. 23

23 AR Ali Mhkmsi Plenumunun “Torpaq qanunvericiliyinin mhkmlr trfindn ttbiqinin bzi msllri haqqnda” Qrar,  2, 14 fevral 2003-cü il. 21  Servitut, tikintiy vrslik hüququ (“superfitsi”) sasnda danmaz mlaka hüquqlar müqavil v ya mhkm qrarndan yarana bilr. Bel hallarda da hmin hüquqlar qeyd alnmaldr. Danmaz mlakn öncdn qeydiyyat üçün sas olan hallar üçün III fsl bax.

Ç) Köhn qanunvericilik sasnda danmaz mlaka hüquqlar bard verilmi sndlr sasnda qeydiyyat

1. Mnzil sahsinin orderi sasnda qeydiyyat (mnzilin özlldirilmsi)

Vtnda v ya vtndal olmayan xs dövlt v ya ictimai mnzil fondunda olan icar müqavilsi sasnda yaad mnzili köhn qanunvericiliy uyun olaraq verilmi mnzil orderi sasnda vzsiz özlldir bilr. Yaad mnzili özlldirmk istyn xs Reyestr Xidmtin riz il müracit etmlidir. rizy aadak sndlr lav edilir: ) mnzil sahsinin orderi; b) mnzil (ev) hüququ olan xslr v mnzilin (evin) kommunal- mit vziyyti bard mnzil istismar tkilatnn aray (2 -li forma); ) mnzili özlldirmy razlqlar bard rizçi il birlikd yaayan, hmin mnzil sahsin (ev) hüququ olan 18 ya tamam olmu xslrin, müvqqti olaraq baqa yer getmsi il laqdar mnzil sahsin (ev) hüququ saxlanan xslrin rizsi. 2 -li forma mnzil istismar idarsindn alnr. Aray vtndaa 5 gündn gec olmayaraq verilmlidir. Mnzil sahsinin orderi itdikd, yaxud istifady yararsz hala düdükd is vtndaa müraciti sasnda 10 gündn gec olmayaraq dövlt orqan arxiv aray verir. Kooperativ evlr özlldirilrkn bu evlrin sahiblri Reyestr Xidmtin orderl birg evin pay haqqnn tam ödnildiyini tsdiqlyn maliyy aray da tqdim etmlidirlr. Mnzili özlldirmk üçün müracit etmi vtndadan göstriln sndlrdn lav sndlr tlb oluna bilmz. Reyestr Xidmti riz daxil olduu gündn 20 gün rzind mnzilin vtndan xüsusi mülkiyytin verilmsi üçün dövlt qeydiyyatn hyata keçirir, vtndan mnzil mülkiyyt hüququnun yaranmasn danmaz

22 mlakn dövlt reyestrindn çxarla rsmildirib çxar mnzilin mülkiyytçisin verir. 24

2. Qeydiyyat vsiqsi sasnda qeydiyyat

Köhn qanunvericiliy sasn, xsi v ya xüsusi mülkiyytind danmaz mlak olan xslr mülkiyyt hüququnu tsdiqlyn sndlr müxtlif vaxtlarda müxtlif orqanlardan verilib. 25 Vrslik qaydasnda ld edilmi danmaz mlaka qanunvericilikl müyyn olunmu qaydada ayrlm torpaq sahsind frdi yaay evi tikmi xslr mülkiyyt hüquqlarnn qeydiyyat orqanlarnn verdiyi sndlr – qeydiyyat vsiqlri, notariat sndlri, reyestrdn çxarlar v s. sasnda danmaz mlakn yenidn qeydiyyat aparla bilr. 26 Danmaz mlakn qeydiyyatnn köhn sndlrl bal mübahislr üzr v ya hüquqi faktn müyyn edilmsin dair mhkm qrarlar sasnda da aparlmas mümkündür.

3. Dövlt akt v hadtnam sasnda qeydiyyat

Torpaq Mcllsinin (TM) 48-54-cü maddlrin sasn, torpaq üzrind fiziki v hüquqi xslrin mülkiyyt hüququ, torpaqdan istifad hüququ, o sradan icar hüququ, servitutlar müyyn edil bilr. TM-in 66-c maddsind müyynldirilir ki, torpaq üzrind hüquqlarn dövlt qeydiyyat qanunvericilikd nzrd tutulmu qaydada danmaz mlakn dövlt reyestrind aparlr.

24 “Mnzil fondunun özlldirilmsi haqqnda” AR Qanunu, 26 yanvar 1993-cü il,  463, madd 9, “Danmaz mlakln dövlt reyestri haqqnda” AR Qanununun ttbiqi il laqdar AR qanunvericilik aktlarna dyiikliklr v lavlr edilmsi bard”,  439, 2 avqust 2006- c il. 25 Bak hri dövlt texniki inventarladrma orqan v AR Dövlt Tikinti v Arxitektura Komitsinin dövlt texniki inventarladrma orqanlarnn yerli qurumlar nzrd tutulur. 26 Azrbaycan SSR XKS-in 1921-ci il 9 noyabr v 1922-ci il 21 aprel tarixli dekretlri il Bak hrind v qza mrkzlrind yerln binalar bldiyyldirilirdi. Bldiyyldirilmmi frdi yaay evlrinin mülkiyytçilrin danmaz mlaka sahiblik, ondan istifad v srncam hüquqlar tannrd. Onlarn mülkiyyt hüququnu tsdiq edn snd kimi, msln, Bak hri Planladrma darsi yannda hr uçot müxllfat bürosunun verdiyi “Bak hrind bldiyyldirilmmi tikintilrin Reyestrindn Çxar” tqdim edil bilr . 23  Xalq deputatlar sovetlrinin verdiyi v xüsusi dövlt torpaq orqann- da rsmildirilmi torpaa mülkiyyt, sahiblik v daimi istifad hüququna dair dövlt akt v torpaqdan müvqqti istifad hüququna dair hadt- namlr sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrind torpaa olan hüquq- lar qeydiyyatdan keçirilir. 27

4. Torpaq qeydi v inventar qeydi sasnda aparlan qeydiyyat

Azrbaycan SSR Xalq Komissarlar Sovetinin v Azrbaycan SSR Xalq Torpaq Komissarlnn 31 may 1927-ci il birg Tlimatna sasn, hr tipli yaay mntqlrinin hüdudlar daxilindki torpaqlarn istifadçilrin “Torpaq qeydi” verilirdi. Vtndalara ayrlm hmin torpaq sahlrind olan tikili v quru sahibin is yerli kommunal tsrrüfat trfindn “nventar qeydi” verilirdi. “Torpaq qeydi” v “nventar qeydi” qanun- vericilikl göstriln sndlrl birg tqdim olunduqda danmaz mlakn dövlt reyestrind mülkiyyt hüququnun qeyd alnmas üçün sas ola bilr. “Fhl v qulluqçularn baçlq irktlri haqqnda birtipli Nizam- nam”y 28 sasn, idar, müssis v tkilatlarn nzdind baçlq irkt- lri yaradla bilrdi. irkt üzvlüyün 18 yana çatm fhl v qulluqçular, elc d hmin müssisdn pensiyaya çxm xslr qbul edilirdi. 2007-ci il mayn 22-dk icra hakimiyyti orqanlarnn nzdind olan ba tsrrüfat idarlrinin vtndalara ayrd ba sahlrin dair veriln icar müqavillri, srncamlar v orderlr hmin balarn yerldiyi torpaq sahlrinin, orada tikilmi evlrin v baqa tikililrin danmaz mlakn dövlt reyestrind icarçinin adna rsmildirilmsi üçün sasdr. Torpaq Mcllsin v “Torpaq islahat haqqnda” Qanuna sasn, ba icarçilrinin, ba-tikinti kooperativi üzvlrinin istifadsind (icarsind)

27 “Torpaqdan istifad hüququna dair torpaq istifadçilrin dövlt aktlarnn verilmsi bard” Azrbaycan SSR Nazirlr Sovetinin 1975-ci il 7 aprel tarixli 90 nömrli Qrar; “Torpaa mülkiyyt, sahiblik, daimi istifad hüququna dair dövlt aktnn v torpaqdan müvqqti istifad hüququna dair hadtnamnin verilmsi bard” AR Nazirlr Kabinetinin 1992-ci il 24 yanvar tarixli 38 nömrli Qrarnn 1, 2, 3, 4-cü bndlri. 28 Azrbaycan SSR Nazirlr Sovetinin 1980-ci il 4 iyul tarixli 296 sayl Qrar il tsdiq edilib. 24 olan balar v ba sahlri onlarn arzular il hmin xslrin xüsusi mülkiyytin veril bilrdi. 29 Qüvvd olan qanunvericiliy gör, vtndalarn qanuni mülkiy- ytind olan ba sahlri, “Torpaq islahat haqqnda” Azrbaycan Res- publikas Qanununun 9-cu maddsin uyun olaraq, onlarn mülkiyytin vzsiz qaydada verilir. 30 Bu halda danmaz mlaka hüquqlar danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr. Yuxarda adlar çkiln sndlrdn baqa, MDK, DTXK, Dövlt Tikinti v Arxitektura Komitsi, yerli icra hakimiyyti orqanlar, baqa laqli orqanlarn verdiyi danmaz mlak üzrind, o cümldn torpaq sahlri, binalar v qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay v ba evlri, yer tki sahlri, sututarlar, melr v çoxillik kmlr, mlak kompleksi kimi müssislr üzrind hüquqlar tsdiqlyn baqa sndlr sasnda da danmaz mlakn dövlt reyestrind danmaz mlakn qeydiyyat aparlr.

D) Qanunvericilikd nzrd tutulmu baqa sndlr sasnda qeydiyyat

Yeni tikilmi danmaz mlakn qeydiyyat zaman Reyestr Xid- mtin danmaz mlakn tikildiyi razinin hans saslarla hüquqi v ya fiziki xs mnsub olmasn tsdiq edn snd, tikintiy icaz sndlri (yalnz qanunvericilikl tlb olunduu hallarda), torpan plan v ölçüsü v yeni tikilinin texniki pasportu hmin tikilinin qeydiyyata alnmas üçün sasdr.

29 Bak hr cra Hakimiyyti baçsnn 1996-c il 15 avqust tarixli “Ba icarçilrinin ba- tikinti kooperativi üzvlrinin istifadsindki (icarlrind) balarn, ba sahlrinin xüsusi mülkiyytlrin verilmsi haqqnda” 1124 sayl Srncam. 30 Prezidentinin 2007-ci il 22 may tarixli “Yerli icra hakimiyyti orqanlarnn nzdind olan ba tsrrüfat idarlrinin lv edilmsi bard” Srncam, b.2.2. 25  II FSL Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn aparlmas qaydas

A) Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün tlb olunan sndlr B) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn rsmildirilmsi qaydalar C) Dövlt reyestrinin aparlmas qaydas Ç) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas v qeydiyyat- dan imtina D) Dövlt reyestrind düzlilr aparlmas E) Danmaz mlaka ünvan verilmsi

A) Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün tlb olunan sndlr

Danmaz mlakn qeydiyyat hüquq ld ednin rizsi sasnda aparlr. rizd onu tqdim edn fiziki xsin soyad, ad, atasnn ad, ünvan, xsiyytini tsdiqlyn snd, xahiin mzmunu v lav olunan sndlr göstrilmlidir. Hüquqi xs müracit etdikd is hüquqi xsin tam ad, ünvan, qeydiyyat haqqnda hadtnam rizd göstrilmlidir. Reyestr Xidmtin tqdim olunan rizy aadaklar lav olunur: 1) hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün bu kitabn birinci fslind göstrilmi saslardan biri; 2) torpaq sahsinin plan v ölçüsü; 3) torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v baqa dan- maz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi; 4) dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz. 31 Hüquq ld ednin adndan baqa xs riz verirs, etibarnam notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Hüquqi xsin rizsi v onu tqdim edn nümayndsin verilmi etibarnam hmin hüquqi xsin möhürü il tsdiqlnmlidir. rizni vern xslr xsiyyti tsdiqlyn snd tqdim etmlidirlr. Hüquqlarn mövcudluunu, ld edilmsini, baqasna keçmsini, mhdudladrlmasn (yüklnmsini), onlara xitam verilmsini tsdiqlyn

31 Dövlt rüsumu haqqnda informasiya kitaba lav olunub. 26 sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla müyynldirilmi tlblr uyun olmaldr.

1) Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün birinci fsild göstrilmi saslar Notariat qaydasnda tsdiqlnn qdlr Yaay evinin, mnzilin, ban, ba evinin, qarajn, torpaq sahsinin, baqa danmaz mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr notariat qaydasnda tsdiqlnrkn mlakn özgninkil- dirilmsin qadaann olub-olmamas yoxlanr. Danmaz mlakn özgninkildirilmsi v ya girov qoyulmas haqqnda qdlr hmin mlakn olduu yer üzr tsdiqlnir. Notariat qaydasnda tsdiqlnn qdlrin mzmunu ifad olunan sndlr notariusa v ya icra hakimiyyti orqanna 32 az iki nüsxd tqdim olunmal, nüsxlrdn biri notariusun v ya icra hakimiyyti orqannn icraatnda saxlanmaldr. r-arvaddan birinin danmaz mlak üzrind srncam vermk bard notariat qaydasnda tsdiqi v (v ya) qeydiyyata alnmas zruri olan qdlrin balanmas üçün o biri trfin notariat qaydasnda tsdiqlnmi razl lazmdr.

Notariusun verdiyi hadtnamlr

Vrslik qaydasnda ld edilmi danmaz mlaka hadtnamlrin verilmsi qaydalar Mülki Mcllnin 1321-1325-ci maddlri il müyyn olunur. Vrslik hüququ haqqnda hadtnam mülki qanunvericilikl müyynldirilmi qaydada miras qbul etmi vrslrin yazl rizsi il bütün vrslr v ya onlarn arzusundan asl olaraq hr birin ayrlqda verilir. Notarius qanun üzr vrslik hüququ haqqnda hadtnam verrkn sübutlar tlb etmkl miras qoyann ölüm faktn, mirasn açld yeri v vaxt, hadtnam verilmsi bard riz il müracit edn xslrin qanun üzr vrsliy çarlmalar üçün saslarn olmasn, miras mlakn trkibini v olduu yeri yoxlamaldr.

32 Rayon, hr icra hakimiyytlri nzrd tutulur. 27  Notarius vsiyytnam üzr vrslik hüququ haqqnda hadtnam verrkn miras qoyann ölüm faktn, vsiyytnamnin olmasn, mirasn açlma yerini v tarixini, miras mlakn trkibini, mirasda mcburi pay olan xslrin dairsini yoxlamaldr. r-arvadn birg yazl rizsi sasnda onlarn birin v ya hr ikisin birg nikah dövründ ld edilmi ümumi danmaz mlakdak paya gör mülkiyyt hüququ haqqnda hadtnamni yalnz mlakn olduu yerin notariusu verir. hadtnam r-arvadn hr birin hm nikahda olarkn, hm d nikah pozulduqdan sonra veril bilr. Açq hrracdan yaay evlrinin alnmasn evin yerldiyi yerin notariusu ld edn bu bard hadtnam vermkl rsmildirmlidir. Hrrac ba tutmadqda yaay evinin ld edilmsi bard hadtnam tlbkara verilir. hadtnam evin açq hrrac yolu il satlmas v ya hrracn ba tutmamas il laqdar olaraq evin tlbkara verilmsi bard aktn surti sasnda verilir.

MDK-si il balanan müqavillr Danmaz mlak v elc d müssislr, binalar v tikililr (onlarn bir hisssi)özlldirm qaydasnda da ld edil bilr. Dövlt mlakn özlldirm yolu il alan xslrin danmaz mlaka olan hüquqlar MDK-si il balanm alq-satq müqavilsi sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrind rsmildirilir.

Mnzil sertifikat QKDK-nn verdiyi mnzil sertifikat aadak mcburi rekvizitlri özünd ks etdirmlidir: 1) sndin ad olaraq “Mnzil sertifikat” ifadsi; 2) mnzil sertifikatnn nömrsi v seriyas; 3) adl mnzil sertifikatnn ilk sahibinin ad, soyad, atasnn ad; 4) emitentin ad, olduu yer, emitentin rhbri v ba mühasibinin möhürl tsdiqlnmi imzalar; 5) ilk sahibin mnzil sertifikatn ld etdiyi tarix; 6) tikilinin texniki göstricilri; 7) tikilinin istehlak göstricilri; 8) mnzil sertifikatnn nominal dyri;

28  9) mnzil sertifikat üzr emitentin öhdliyi (tikili sahsinin ölçü vahidind kvadratmetrl); 10) mnzil sertifikatnn ödnilm tarixi; 11) dövlt qeydiyyat nömrsi v tarixi.

Mnzil sertifikat tminatl olduqda onun üzrind tminatç v tminat haqqnda mlumat da göstrilmlidir. Tminatl mnzil sertifikatlar üzr öhdliklr girov (ipoteka; bundan sonra – girov), qarantiya v zmantl tmin edilir. Mnzil sertifikatnn blanklar bütün növ qiymtli kaz blanklarnn hazrlanmas v sat faliyytin xüsusi razlq (lisenziya) alm mtblr- d çap olunur. Mnzil sertifikatnn n az 3 qoruyucu lamti olmaldr. Hr mnzil (tikinti sahsi) üçün bir mnzil sertifikat verilir. Qeyd edilmlidir ki, tqdim olunmu sndlrd mtnlr aydn yazlmal, hüquqi v fiziki xslrin adlar tam kild göstrilmlidir. Pozulmu, sonradan lav edilmi, silinmi sözlr v hqiqiliyi tsdiqln- mmi baqa düzlilr olan, mzmununu birmnal baa dümk imkan vermyn drcd zdlnmi sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmir.

2) Torpaq sahsinin plan v ölçüsü

Torpaq sahsinin plan v ölçüsünü (bundan sonra – plan v ölçü) DTXK v ya Reyestr Xidmti verir. “Torpaq sahsinin plan v ölçüsü” trtib olunur. DTXK-dan veriln plan v ölçü azrbaycan dilind A3 formatl xüsusi kazda trtib edilir. Plan v ölçü ciddi hesabat sndidir v onun seriya nömrsi olur. Plan v ölçü yaay mntqlri hüdudlarnda yerln torpaq sahlri v baqa torpaq sahlri (o cümldn knd tsrrüfat tyinatl torpaqlar) üzr ayrca trtib edilir. Reyestr Xidmti plan v ölçünü azrbaycan dilind A4 formatl xüsusi kazda trtib edir. Plan v ölçü ciddi hesabat sndidir v onun seriya nömrsi olur. Plan v ölçünü Reyestr Xidmtinin razi idarsinin risi v hmin plan v ölçünü trtib etmi icraç imzalayr, snd möhürl tsdiqlnir (Reyestrdn veriln plan v ölçü nümunsi bu kitaba lav olunmudur).

29  3) Torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v baqa danmaz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi

Danmaz mlak obyektinin texniki pasportunu MDK-nn Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin razi idarlri 33 verir.

4) Dövlt rüsumu haqqnda qbz

Dövlt rüsumunun drcsi haqqnda mlumat bu kitaba 2-ci lavd verilib.

B) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn rsmildirilmsi qaydalar

Danmaz mlaka mülkiyyt v baqa ya hüquqlarnn ml glmsi v baqasna keçmsi Reyestr Xidmtindn veriln çxarla rsmildirilir. Dövlt reyestrindn çxar ciddi hesabat sndidir v onun seriya nömrsi olur. Çxarlar Azrbaycan dilind xüsusi kazda çap olunur v 6 növ olur: 1) frdi yaay v ba evi üçün; 2) mnzil üçün; 3) qeyri-yaay binas, qurular, kommunikasiyalar, qeyri-yaay sahlri, mlak kompleksi kimi müssislr v onlarn filiallar üçün; 4) çoxmrtbli yaay binas üçün; 5) torpaq, çoxillik kmlr, me, su obyektlri (sututarlar) v yerin tki üçün; 6) hüquqlarn yüklülüyü bard. Dövlt reyestrindn çxarda danmaz mlakn növündn asl olaraq aadaklar göstrilir: – Azrbaycan Respublikas Dövlt gerbinin tsviri; – Dövlt Reyestri Xidmtinin ad; – Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda çxar blanknn seriyas v nömrsi; – hüquq sahibi(-lri) haqqnda mlumat:

33 AR Prezidentinin 2009-cu il 24 iyun tarixli 116 növrli Frman il tsdiq edilmi “Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsi haqqnda sasnam”. 30  – fiziki xs olduqda – onun soyad, ad, atasnn ad; – hüquqi xs olduqda – onun tam ad (tkilati-hüquqi formas); – danmaz mlakn ad (tsviri), ünvan (olduu yer); – danmaz mlak ümumi payl mülkiyytd olduqda hr bir hüquq sahibin mxsus paylar; – hüququn növü; – danmaz mlakn reyestr nömrsi; – reyestr kitabnn v onun vrqinin nömrsi; – hüququn qeydiyyat nömrsi v tarixi; – dövlt reyestrindn çxar tsdiqlyn vzifli xsin vzifsi, adnn ba hrfi, soyad v imzas; – qeydiyyat icraçsnn adnn ba hrfi, soyad v imzas. Danmaz mlakn dövlt reyestrindn çxar mlak kompleksi kimi müssislr v onlarn filiallarna verildikd, mlakn trkibi çxarn ayrlmaz hisssi olan lavd göstrilir. Danmaz mlakn v ona aid hüquqlarn növündn asl olaraq çxara baqa mlumatlar da daxil edil bilr. Dövlt reyestrindn çxar qeydiyyat orqannn rhbri imzalayr v möhürl tsdiqlyir. Dövlt reyestrindn çxarn mtnind düzlilr, pozulmalara, lav yazlara yol verilmir v bel çxarn hüquqi qüvvsi yoxdur. Dövlt reyestrindn çxar itirildikd, mhv olduqda v ya yararsz hala düdükd, qanunvericilikd müyyn edilmi qaydada dublikat verilir. Bu halda dövlt reyestrindn çxarn yuxar sa trfind iri hrflrl “DUBLKAT” tamp vurulur v dövlt reyestrindn çxar vern qeydiyyat orqan rhbrinin imzas v möhürü il tsdiqlnir. Dövlt reyestrindn çxar itirildikd, dublikatn alnmas il bal rizy mtbuatda çxarn itirilmsi il laqdar onun etibarsz hesab olunmas bard mlumat ks etdirn qzet shifsi, daxili ilr orqanlarnn aray lav edilmlidir.

Dövlt reyestrindn çxar aadak xslr verilir: 1) hüquq sahibin – danmaz mlak obyektin olan mülkiyyt v baqa ya hüquqlar qeydiyyata alndqda; 2) icary götürn – icar qeydiyyata alndqda (icar hüququ rsmildirilrkn dövlt reyestrindn çxarda icarnin predmeti, müddti, icary götürn v icary vern bard mlumat qeyd edilir);

31  3) ipotekasaxlayana – ipoteka qeydiyyata alndqda (ipoteka hüququ rsmildirilrkn dövlt reyestrindn çxarda ipotekann predmeti, ipoteka il tmin edilmi borcun (öhdliyin) icra müddti, ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan, ipoteka kaz rsmildirildiyi halda is eyni zamanda ipoteka kaz bard mlumat qeyd olunur); 4) danmaz mlak ümumi mülkiyytd olduqda dövlt reyestrindn çxarda bütün hüquq sahiblri göstrilir v çxar hr bir mülkiyytçiy verilir.

Reyestr Xidmtindn arayn verilmsi Reyestr Xidmti qeydiyyata alnm danmaz mlaka dair hüquqlar tsdiqlmk üçün hüquq sahiblrinin müracitlri sasnda 5 i günü rzind aray verir. Tikintisi baa çatdrlm tikililr üzr aadak növd aray verilir: – torpaq sahsin veriln aray; – ba evi üçün veriln aray; – frdi yaay evi üçün veriln aray; – mnzil veriln aray; – qeyri-yaay sahsin veriln aray; – qeyri-yaay binasna veriln aray; – çoxmnzilli (çoxmrtbli) yaay binasna veriln aray; – mlak kompleksi kimi müssisy veriln aray; – müssis filial üçün veriln aray.

Arayda aadaklar göstrilir:

– hüquq sahibinin ad: hüquq sahibi fiziki xs olduqda – soyad, ad, atasnn ad; hüquq sahibi hüquqi xs olduqda – hüquqi xsin tam ad v ya tkilati-hüquqi formas; – danmaz mlak obyektinin ünvan (olduu yer); – mülkiyytçilr haqqnda mlumat: mülkiyytçilr (adlar); paylar (mülkiyytçilrin paylar), mülkiyyt hüququnun qeydiyyat haqqnda mlumat (mülkiyytçilrin hüququnun qeydiyyat nömrsi, qeydiyyat tarixi; hüququn qeyd alnd reyestr kitabnn v shifsinin nömrsi); – mhdudladrlma (yüklülük) haqqnda mlumat; – “Aray qeydiyyata alnd andan 20 (iyirmi) gün müddtind etibarldr” yazs;

32  – xüsusi qeydlr.

1. Torpaq sahsin veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); mqsdli istifad növü; normativ qiymti (manatla); – torpaq sahsind mövcud olan sndsiz tikili v qurular haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

2. Ba evi üçün trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – yaay evlri haqqnda mlumat: liter; tikildiyi il; mrtbliyi; yaay otaqlarnn say; yaay sahsi; kömkçi sah (kv.m); ümumi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Ba evi (yarmçq tikili) üçün arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr yaay evlri haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – hytyan tikililr haqqnda mlumat: liter (sra -si); mrtbliyi; tyinat (ad); ümumi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Ba evi (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr hytyan tikililr haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manat); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

3. Frdi yaay evi üçün trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – yaay evlri haqqnda mlumat: liter; tikildiyi il; mrtbliyi; yaay otaqlarnn say; yaay sahsi (kv.m); kömkçi sahsi (kv.m); ümumi sah (kv.m); anma faizi.

33  Qeyd: Frdi yaay evi (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr yaay evlri haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – hytyan tikililr haqqnda mlumat: liter (sra -si); mrtbliyi; tyinat (ad); ümumi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Frdi yaay evi (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr hytyan tikililr haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

4. Mnzil trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – mnzil haqqnda mlumat: mnzilin yerldiyi binann tikildiyi il; mnzilin yerldiyi binann mrtbliyi; mnzilin mrtbsi; mnzilin yaay otaqlarnn say; mnzilin yaay sahsi (kv.m); mnzilin kömkçi sahsi (kv.m); mnzilin ümumi sahsi (kv.m); mnzilin anma faizi. Qeyd: Mnzil (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr mnzil haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

5. Qeyri-yaay sahsin trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – qeyri-yaay sahsinin texniki göstricilri haqqnda mlumat: qeyri-yaay sahsinin yerldiyi binann tikildiyi il; qeyri-yaay sahsinin yerldiyi binann mrtbliyi; qeyri-yaay sahsinin mrtbsi (yerldiyi mrtb); ümumi sah (kv.m); sas sah (kv.m); kömkçi sah (kv.m); anma faizi.

34  Qeyd: Qeyri-yaay sahsi (yarmçq tikili) üçün Aray “Tikintiy icaz sndlri üzr qeyri-yaay sahsi haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

6. Qeyri-yaay binasna trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – qeyri-yaay binasnn texniki göstricilri haqqnda mlumat: binann tikildiyi il; mrtbliyi; ümumi sah (kv.m); sas sah (kv.m); kömkçi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Qeyri-yaay binas (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr qeyri-yaay binas haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manat); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

7. Çoxmnzilli (çoxmrtbli) yaay binasna trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binas haqqnda mlumat: binann tikildiyi il; mrtbliyi; ümumi sahsi (kv.m); yaay sahsi üzr (kv.m) mnzillrin say, ümumi yaay sahsi (kv.m), kömkçi sah (kv.m); qeyri- yaay sahsi üzr – sas sah (kv.m), kömkçi sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binas (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binas haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq Tikilm faizi göstrilir;

35  – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs; – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn trkib hisssi olan mnzillrdn (qeyri-yaay sahlrindn), heç olmazsa, birin baqa xsin mülkiyyt hüququ yaranarsa, binaya bütövlükd deyil, ümumi payl mülkiyyt hüququ sasnda reyestrdn aray verilir.

8. mlak kompleksi kimi müssisy trtib ediln araydaklardan lav aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi. – mlak kompleksi kimi müssisnin trkibi haqqnda mlumat: liter; binann tikildiyi il; mrtbliyi; ad; tyinat; ümumi sah (kv.m); tikintialt sah (kv.m); anma faizi. Qeyd: mlak kompleksi kimi müssis (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr mlak kompleksi kimi müssis haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir; – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

9. Müssis filial üçün trtib ediln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – hüquqmüyynedici snd haqqnda mlumat: sndin ad; sndi vern tkilat; sndin nömrsi; sndin tarixi; – müssis filialnn trkibi haqqnda mlumat: liter; binann tikildiyi il; mrtbliyi; ad; tyinat; ümumi sah (kv.m); tikintialt sah (kv.m); anma faizi.

36  Qeyd: Müssis filial (yarmçq tikili) üçün Arayn “Tikintiy icaz sndlri üzr müssis filial haqqnda mlumat” bölmsind lav olaraq tikilm faizi göstrilir. – torpaq sahsi haqqnda mlumat: hüquqmüyynedici snd üzr torpaq sahsi (ha); faktiki torpaq sahsi (ha); tikintialt torpaq sahsi (ha); qanunsuz istifad olunan torpaq sahsi (ha); normativ qiymti (manatla); – icaz sndlri olmadan ina edilmi tikililr haqqnda mlumat; – “Aray dövlt notariat kontoruna özgninkildirm (v ya ipoteka) müqavilsinin rsmildirilmsi üçün verilmidir” yazs.

Torpaq sahsini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin, yaxud bel hüququn mzmununun v ya növbliyinin dyidirilmsin dair tlbi tmin etmk üçün hüquq sahibinin xeyrin tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak v ya onun trkib hisssi üzrind mülkiyyt v baqa ya hüquqlar reyestrd qabaqcadan qeydiyyata alnr v arayla rsmildirilir. Tikintisi baa çatdrlmam aadak tikililr üzr aray verilir: 1) frdi yaay evin; 2) ba evin; 3) mnzil; 4) qeyri-yaay binasna; 5) qeyri-yaay sahsin; 6) mlak kompleksi kimi müssisy; 7) müssis filialna; 8) çoxmnzilli (çoxmrtbli) yaay binasna. “Hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard Aray”da göstriln mlumatlara daxildir: – aray veriln hüquq sahibi; – üzrind hüquq qeydiyyata alnan danmaz mlakn ad; – hüquq obyektinin ünvan (olduu yer); – danmaz mlak üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – üzrind hüquq qeydiyyata alnan danmaz mlaka reyestr nömrsi; – hüquq sahiblri bölmsind: danmaz mlakn hüquq sahiblrinin (payçlarnn) adlar; hr bir hüquq sahibinin pay; hr bir payçnn dan- maz mlak üzrindki hüququnun qeydiyyat nömrsi v tarixi. “Danmaz mlak üzrindki hüquq danmaz mlakn dövlt reyestrind (reyestr kitabnn nömrsi), nömrli reyestr kitabnn (reyestr

37 kitabnn shifsinin nömrsi) nömrli vrqind qabaqcadan qeydiyyata alnmdr” yazs.

10, 11. Frdi yaay v ba evin veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – frdi yaay v ba evinin yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü; – frdi yaay v ba evinin yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Yaay evinin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: liter; literlr üzr yaay evlrindki otaqlarn say, literlr üzr yaay evinin ümumi sahsi (kv.m); literlr üzr yaay evinin yaay sahsi.

12. Mnzil veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: “Tikintiy icaz sndlri üzr mnzilin nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: mnzilin yerldiyi giriin nömrsi; mnzilin yerldiyi mrtb; mnzildki otaqlarn say; mnzilin ümumi sahsi (kv.m), mnzilin yaay sahsi (kv.m).

13. Qeyri-yaay binasna veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – qeyri-yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha); – qeyri-yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Qeyri-yaay binasnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: qeyri-yaay binasnn mrtblrinin say; qeyri-yaay sahsinin ümumi sahsi (kv.m); qeyri-yaay sahsinin sas sahsi (kv.m).

14. Qeyri-yaay sahsin veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: “Qeyri-yaay sahsinin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: qeyri-yaay sahsinin yerldiyi mrtb; qeyri- yaay sahsinin ümumi sahsi (kv.m); qeyri-yaay sahsinin sas sahsi (kv.m).

38  15, 16. mlak kompleksi kimi müssisy veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – mlak kompleksi kimi müssisnin yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha); – mlak kompleksi kimi müssisnin yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “mlak kompleksi kimi müssisnin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: mlak kompleksi kimi müssisnin ümumi sahsi (kv.m); mlak kompleksi kimi müssisnin sas sahsi (kv.m); – hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard danmaz mlakn dövlt reyestrindn Araya lavnin “mlak kompleksi kimi müssisnin tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: liter; ad (tyinat) – mlak kompleksi kimi müssisnin trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ad (tyinat); mlak kompleksi kimi müssisnin trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ümumi sahsi (kv.m); mlak kompleksi kimi müssisnin trkibin daxil olan tikili v ya qurunun sas sahsi (kv.m).

17, 18. Müssis filialna veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – müssis filialnn yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha); – müssis filialnn yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Müssis filialnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: müssis filialnn ümumi sahsi (kv.m); müssis filialnn sas sahsi (kv.m); hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard danmaz mlakn dövlt reyestrindn Araya lavnin “Müssis filialnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: liter; ad (tyinat) – müssis filialnn trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ad (tyinat); müssis filialnn trkibin daxil olan tikili v ya qurunun ümumi sahsi (kv.m); müssis filialnn trkibin daxil olan tikili v ya qurunun sas sahsi (kv.m).

19. Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasna veriln arayda lav olaraq aadak mlumatlar göstrilir: – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsinin ölçüsü (ha);

39  – çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn yerldiyi torpaq sahsi üzrind qeydiyyata alnan hüququn növü; – “Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn tikintiy icaz sndlri üzr nzrd tutulan göstricilri” bölmsi: mrtbliyi; girilrin say; mnzillrin say; ümumi sahsi (kv.m); yaay sahsi (kv.m); qeyri- yaay sahsi (kv.m).

Hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat bard danmaz mlakn dövlt reyestrindn yüklülük Araynda göstriln mlumatlar: – xeyrin hüquq yüklü ediln xslr – ipoteka saxlayan, icary götürn v s. xslrin adlar; – hüququ yüklü ediln xslr – ipotekaya qoyan, icary vern v s. xslrin adlar; – yüklü ediln mlakn (mlak hisssinin) ad v ünvan – yüklü ediln danmaz mlak obyektinin tsviri; – yüklülüyün növü – ipoteka, icar v s. Borcun (öhdliyin) mahiyyti v icra müddti – sas müqavildn yaranan v icras yüklülükl tam, yaxud qismn tmin ediln borc v baqa öhdliklr v onlarn icra müddti. Hüququn vvlki yüklülüyü – vvlki ipoteka saxlayann, icary götürnin v s. ad, yüklülük müqavilsinin rekvizitlri. poteka kaznn verilmsi haqqnda mlumat – ipoteka hüququnu tsbit edn qiymtli kazn rekvizitlri. “Aray qeydiyyata alnd andan 20 (iyirmi) gün müddtind etibarldr” yazs.

Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binasnn trkib hisssi olan mnzillrdn (qeyri-yaay sahlrindn), heç olmazsa, birin baqa xsin mülkiyyt hüququ yaranarsa, binaya bütövlükd deyil, ümumi payl mülkiyyt hüququ sasnda danmaz mlakn dövlt reyestrindn aray verilir. Normativ hüquqi aktlarda ba vern dyiikliklrdn asl olaraq arayda nzrd tutulan mlumatlarn strukturuna zruri lavlr edil v dyiikliklr aparla bilr. Danmaz mlakn dövlt reyestrindn aray ld etmk üçün hüquq sahibi Reyestr Xidmtinin uyun razi idarsin riz il müracit etmlidir. Hüquq sahibi fiziki xs olduqda rizy xsiyytini tsdiqlyn sndi,

40 hüquqi xs olduqda is onun dövlt qeydiyyat haqqnda hadtna- msinin surtini v nümayndsinin slahiyytini tsdiq edn sndi lav etmlidir. Bldiyylr bldiyy sdrinin imzalad möhürlnmi rizni v bldiyy nümayndsinin slahiyytini tsdiqlyn etibarnamni tqdim etmlidirlr. Danmaz mlak üzrind hüquq sahibi olmayan xs rizd arayn ld edilmsinin mqsdini göstrmlidir. Danmaz mlakn dövlt reyes- trind üzrind hüquqlar qeydiyyata alnm danmaz mlaklara dair ara- y idarnin rhbri imzalayr v aray möhürl tsdiqlnir. Aray hüquq sahibin v ya onun vkil etdiyi xs icraç tqdim edrkn qeyd alr. Aray almaq hüququ olan xs xsiyytini tsdiqlyn sndi tqdim etmkl jurnalda imza edir, tarix qoyur v bundan sonra ona aray verilir. Arayn etibarl olma müddti 20 gündür. Aray hazrlandqdan sonra (hazrlanmann son icra tarixindn etibarn) 1 (bir) ay müddtind götürülmzs, aray lv edilir v i alnaraq arxiv thvil verilir. rizçi yeni aray almaq üçün yenidn riz il müracit etmlidir. Aray yararsz hala düdükd (bu halda aray onu vern idary qaytarlr) v ya itirildikd hüquq subyektinin müraciti sasnda yeni aray trtib edilir v üzrin “DUBLKAT” tamp vurulur. rizçi arayn müddtini uzatmaq istdiyi halda arayn etibarllq müddti bitdikdn sonra 10 (on) i günü müddtind aray qaytarlr, dövlt reyestrind saxlanan mlumatlarda dyiiklik olma-d halda 3 (üç) i günü müddtind üzrin “Vaxt uzadlmdr” sözlri v yeni qeydiyyat tarixi yazlb möhürl tsdiqlnrk 20 (iyirmi) gün müddtin uzadlr. Arayda göstriln mlumatlarda dyiiklik olarsa, arayda düzlilr edilrk möhürl tsdiqlnir, bu mümkün olmadqda is, yeni aray trtib edilir. Arayn etibarllq müddti bir df uzadla bilr. Hüquq sahibinin sorusuna sasn ona mxsus danmaz mlak haqqnda Reyestr Xidmtinin baqa xslr verdiyi araylar bard mlumat soru verildiyi gün i vaxt rzind hüquq sahibin verilmlidir.

C) Dövlt reyestrinin aparlmas qaydas

1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat

Hüquqlarn dövlt qeydiyyat aadak qaydada aparlr:

41  – qanunvericiliy uyun olaraq hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda riznin v rizy lav olunan sndlrin, o cümldn dövlt rüsumunun ödnilmsi haqqnda qbzin qbul edilmsi; – daxil olmu sndlrd göstriln mlumatn dövlt reyestrind saxlanan mlumata uyunluunun yoxlanmas; – byan olunan hüquqlarla qeydiyyata alnm hüquqlar arasnda ziddiyytlrin, hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas üçün baqa saslarn olub- olmamasnn müyyn edilmsi; – hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya qeydiyyatn dayandrlmas üçün sas olmad halda tsdiqlyici sndlr üzrind qeydlrin yazlmas v dövlt reyestrin uyun mlumatn daxil edilmsi.

Reyestr Xidmti imtina v qeydiyyatn dayandrlmas hallar istisna olmaqla, riznin v ona lav ediln sndlrin tqdim edildiyi gündn 20 gündn gec olmayaraq danmaz mlak üzrind hüquqlar dövlt qeydiy- yatna alr. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat rizlrin qbul edilm ardcll il aparlr. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) dövlt qeydiyyat hmin danmaz mlak üzrind vvl yaranm hüquqlarn dövlt reyestrind qeydiyyata alnd tqdird aparlr.

2. Dövlt reyestrinin aparlmas

Dövlt reyestrinin aparlmas dedikd, danmaz mlaka mülkiyyt hüququ v baqa ya hüquqlar, bu hüquqlarn ml glmsi, mhdudla- drlmas (yüklnmsi) v baqasna keçmsi, onlara xitam verilmsi bard mlumatlarn dövlt reyestrin daxil edilmsi baa düülür. Dövlt reyestrinin strukturu bölmlrdn, bölmlr is fsillrdn ibartdir. Bölm hr bir danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alnarkn trtib olunmaa balanr. Dövlt reyestrind aadak danmaz mlak bard mlumat saxlanan (göstriln) bölmlr var: – torpaq sahlri, torpaqla möhkm bal olan bütün obyektlr, o cümldn su obyektlri (sututarlar), melr, çoxillik kinlr, binalar, qurular, qeyri-yaay sahlri, mnzillr, frdi yaay v ba evlri, mlak kompleksi kimi müssislr, kommunikasiyalar; – yer tki sahlri. 42  Üzrind mülkiyyt hüququ qeydiyyata alnan torpaq sahsi onda yerln danmaz mlakla birg vahid danmaz mlak obyekti kimi qeydiyyata alnr. Dövlt reyestrinin bölmlri el ardcllqla düzülür ki, ilk olaraq torpaq sahlri, sonra is torpaq sahsi il möhkm bal olan bütün obyektlr ks etdirilsin. Ayr-ayr mnzillr, qeyri-yaay sahlrin aid bölmlr hmin mnzillrin v qeyri-yaay sahlrinin daxil olduu binalara v qurulara aid bölmlrdn sonra glir. Danmaz mlak obyektinin bölünmsi, birlmsi v ayrlmas nticsind yaranan yeni obyektlr bard mlumat dövlt reyestrinin yeni bölmlrind yazlr. Bel obyektlr üçün yeni reyestr nömrlri verilir v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr saxlanan yeni qovluq- lar trtib olunur. Dövlt reyestrinin yeni bölmlrind v qovluqlarnda vvllr mövcud olmu danmaz mlaka aid bölmlr v qovluqlara istinad olunmaldr.

Dövlt reyestrinin hr bölmsi aada göstriln üç fsildn ibartdir: 1) obyektin ünvan (olduu yer), ad (növü), sahsi, onun tyinat v baqa zruri mlumatlar; 2) mülkiyyt v baqa ya hüquqlar, hüquq sahibinin ad, fiziki xsin xsiyyt vsiqsindn mlumat v hüquqi xsin rekvizitlri; hüquq sahibinin göstrdiyi ünvan, payn miqdar, hüququ tsdiqlyn sndlrin ad v baqa zruri mlumatlar; 3) mülkiyyt v baqa ya hüquqlarnn mhdudladrlmas (servitut, ipoteka, uzufrukt, etibarl idaretm, icar, istifad, lizinq, danmaz mlak üzrin hbs qoyulmas, danmaz mlaka dair tlblr v s.), mhdudiyytin qüvvd olduu müddt, xeyrin hüquq mhdudladrlm xslr, mhdudiyytin yaranmasna sas olan sndin ad, onun qüvvd olma tarixi, qdlr üzr öhdliklrin icrasnn rtlri v müddti.

Dövlt reyestrinin fsillri ayrca vrqd (vrqlrd) yerldirilir v el ardcllqla düzülür ki, ilk olaraq konkret danmaz mlak obyektinin tsviri bard mlumatlar, onun ardnca bu danmaz mlak obyekti üzr qeydiyyata alnan hüquq, hmin hüquq sahibi v hüquqlarn qeydiyyat üçün sas olan sndlr bard mlumatlar, sonda is bu hüququn mhdudladrlmas bard mlumatlar göstrilir (bundan sonra – uyun olaraq I, II v III fsillr).

43  riz jurnal (rizlrin qeydiyyat kitab) v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar dövlt reyestrinin ayrlmaz trkib hisssidir. riz jurnalnda aadaklar bard mlumat göstrilir:

1) rizçilr, xahiin mzmunu, danmaz mlaka dair sndlr, hüquq sahiblri;

2) hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda verilmi çxarlar;

3) dövlt reyestrindn araylar v onlar alm xslr.

Hüquqa, onun mhdudladrlmasna v danmaz mlak obyekti bard qdlr dair hr bir yazya (qeyd) riz jurnalndak hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmi riznin qeydiyyat nömrsi verilir.

Dövlt reyestri paralel olaraq aadak vasitlr üzrind ks etdirilir: – kompüterdn istifad etmdn istniln yaz üsulu il kaz (yazl sndlr) üzrind; – kompüterdn istifad etmkl elektron dayclar (disk, disket v s.) üzrind.

Dövlt reyestrinin kaz üzrind v elektron daycsndak yazlar bir-birin uyun glmdikd kaz üzrindki mlumata üstünlük verilir. Dövlt reyestrindki yazlarla hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr arasnda uyunsuzluq olanda sndlr üstünlük verilir. Dövlt reyestri, riz jurnal v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlrin daxil edildiyi qovluqlar daimi saxlanlr. Onlarn tam v ya qismn mhv edilmsi, yaxud onlardan hr hans sndlrin çxarlmas yolverilmzdir.

Ç) Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas v qeydiyyatdan imtina

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas

Reyestr Xidmtinin sndlrin hqiqiliyin ciddi übhsi varsa, qey- diyyat bir ay müddtin dayandrla bilr. Qeydiyyatn dayandrlmas 44 saslandrlmal v 48 saat rzind rizçiy yazl kild bildirilmlidir. Bu halda vzifli xs übh douran sndlr dair dövlt orqanlarna sorular göndrmli v hmin sorulara cavab 10 gün müddtind verilmlidir. Bu cür sorulara vaxtnda cavab vermyn vzifli xslr inzibati msuliyyt clb edilirlr.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmas hüquq ld ednin, qdin trfinin v ya onlarn vkil etdiklri xsin rizsi sasnda bir aydan artq olmayan müddt dayandrla bilr. rizd hüquqlarn dövlt qeydiy- yatnn dayandrlmasnn sbblri göstrilmlidir. Bel riznin verilmsi hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün nzrd tutulmu müddtin axmn dayandrr.

Qeydiyyata tqdim olunmu sndlrin saxta olmas tsdiqlnrs, Reyestr Xidmti hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan imtina bard rizçiy bildirmli v riz jurnalnda bu bard qeydlr etmlidir.

Bir ay müddtind danmaz mlak üzrin hbs qoyulmas, barsind qdlrin balanmasna qadaa qoyulmas v ya qeydiyyata alnmal olan hüquq barsind mübahis edn baqa maraql xsdn ikayt verilmsi haqqnda mhkmdn mlumat daxil olduqda qeydiyyat mhkmd i hll olunanadk dayandrlr.

riz jurnalnda hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas bard qeydlr edilmlidir.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan aadak hallarda imtina edil bilr:

– dövlt qeydiyyat bard müracit olunan hüquq “Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda” Qanuna sasn dövlt qeydiyyatna alnmal deyils;

– hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün notariat qaydasnda tsdiq- lnmsi tlb olunmayan sndlrin formas v mzmunu qanunvericilikl müyyn edilmi tlblr uyun deyils; 45  – hüquqlarn dövlt qeydiyyat bard rizni vermy ixtiyar olmayan xs müracit etdikd;

– danmaz mlaka hüququn yaranmas bard icra hakimiyyti v ya bldiyy orqannn akt qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada etibarsz hesab olunduqda;

– danmaz mlak barsind tsdiqlyici snd vermi xsin hmin mlak üzrind hüquqa dair srncam vermk slahiyyti olmadqda;

– qanunvericilikd nzrd tutulmu qeydiyyatn dayandrlmasna sbb olan hallar aradan qaldrlmadqda.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan saslandrlm imtina bard rizçiy 5 gün müddtind bildiri göndrilir.

D) Dövlt reyestrind düzlilr aparlmas

Reyestr xidmti hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlri, onlar akarlad v ya bu bard maraql xslrdn riz ald gündn üç gün müddtind aradan qaldrr. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman yaranan münasibtlrin maraql itirakçlarna shvlrin aradan qaldrlmas bard 48 saat müddtind yazl mlumat verilmlidir.

Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlrin düzlii hüquq sahiblrin v ya üçüncü xslr ziyan vurmayaca v ya onlarn qanuni mnafelrini pozmayacan güman etmy sas olduu halda aparlr. Hüquq sahibi v ya üçüncü xs etiraz edirs, bel düzlilr mhkmnin qrar sasnda aparlr.

Dövlt reyestrinin mzmunu torpaq sahsi üzrind hüquqa v ya hmin hüququn mhdudladrlmasna dair gerçk hüquqi vziyyt uyun glmy bilr. Bu halda aada göstriln xslr dövlt reyestrind qeydd düzli aparlmas üçün bel düzlil hüququna toxunulan xsdn razlq vermsini tlb ed bilr:

– hüququ qeyd alnmayan v ya düzgün qeyd alnmayan xs;

46  – mövcud olmayan yüklnm haqqnda qeydin daxil edilmsi il hüququ pozulmu xs.

Bel halda dövlt reyestrinin mötbrliyin etiraz edil bilr.

Dövlt reyestrin etirazla bal qeydin daxil edilmsi mhkmnin qrar v ya reyestrd düzli aparlmas il hüququna toxunulan xsin razl il hyata keçirilir.

Dövlt reyestrin daxil edilmi mlumatlarda yol veriln cüzi dyiik- liklr, yni, maraql xslrin hüquqlarna v mnafelrin tsir etmyn v mühüm nticlr sbb olmayan dyiikliklr (dövlt reyestrind göstrilmi xsin adnn v ya danmaz mlak obyektinin ünvannn dyimsi, rekonstruksiya ilri nticsind danmaz mlak obyektind ba vern xrda dyiikliklr v s.) v “Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda” Qanunun 16-c maddsind nzrd tutulmu düzlilr uyun fslin ayrca vrqind “Dyiikliklrin (düzlilrin) mzmunu” qrafasna daxil edilir. Uyun fslin “Sndlr – saslar” qrafasnda is bel dyiikliklr v ya düzlilr edilmsi üçün sas olmu sndlrin rekvizitlri göstrilir.

Dyiikliyin v ya düzliin aid olduu mlumatn ks etdirildiyi vrqd “Xüsusi qeydlr” qrafasna dyiiklik v ya düzli edilmsi bard xüsusi tamp vurulur. tampda dyiikliyin v ya düzliin edilm tarixi, qeydiyyat orqannn vzifli xsinin adnn ba hrfi v soyad, vzifsi göstrilir v imzas qoyulur. Bu qayda yeni dyiiklik v ya düzli edilmsi hallarna da amil olunur.

Dövlt reyestrin daxil edilmi mlumatlarda yol veriln cüzi dyiik- liklr v düzlilr olunmu vrqlr bu dyiikliklrin v düzlilrin aid olduu mlumatlarn ks etdirildiyi vrqlrdn sonra glir. Dyiikliklr v düzlilr olunmu vrqlr onlarn aid olduu vrqlrin nömrsi il nömrlnir.

Qanunvericilikd nzrd tutulmu hallarda Reyestr Xidmtin tqdim edilmi vvl yaranm hüquqlar bard mlumatlar bu qaydalarla nzrd tutulmu qaydada dövlt reyestrin daxil edilir.

47  Dövlt reyestrinin mzmununun dqiq olmad sübuta yetirilmyinc hmin mzmunun hqiqiliyi v taml prezumpsiyas qüvvddir. Müqa- vil sasnda özgninkildirnin adna qeydiyyata alnm hr hans hüqu- qu ld edn xsin xeyrin reyestrdki qeyd, bu qeyd dair etirazn reyestr salnd v ya ld edn xsin qeydin dqiq olmadn bildiyi hallar istisna olmaqla, hqiqi hesab edilir.

E) Danmaz mlaka ünvan verilmsi

Ünvan reyestri danmaz mlakn vahid kadastrnn trkib hisssi olmaqla, mkana gör danmaz mlak obyektlrinin xüsusi vasitlrdn istifad edilmdn yerldiyi yerin müyynldirilmsin imkan vern v onlarn frdildirilmsini tmin edn mlumat bazasdr.

Ünvan reyestrinin aparlmas v ünvanlarn verilmsini Reyestr Xid- mti hyata keçirir.

Danmaz mlak obyektin ünvan aadak hallarda verilir:

– qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada torpaq sahsi ayrldqda, torpaq sahsin;

– qanunvericiliy uyun olaraq danmaz mlak obyektinin inas v ya quradrlmas aparldqda v ya obyekt istismara qbul edildikd;

– Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsind nzrd tutulmu hallarda v qaydada 34 danmaz mlak obyekti üzrind mülkiyyt hüququ tanndqda;

– danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alndqda;

– danmaz mlak obyekti ayr-ayr hisslr bölündükd;

34 Mülkiyyt hüququ mhkm qrar, vicdanl sahiblik, ld etm müddti v s. üsullarla ld edil v tanna bilr. 48  – danmaz mlak obyektlrinin birlmsi nticsind yeni danmaz mlak obyekti yarandqda.

Danmaz mlak obyektin ünvan verilmsi üçün onun mülkiyytçisi (sahibi) v ya qanunvericiliy uyun olaraq verilmi etibarnam sasnda onu tmsil edn xs riz il Reyestr Xidmtin müracit edir.

riz daxil olduu gündn 3 i günü müddtind uyun mlumatlar ünvan reyestrin daxil edilmkl danmaz mlak obyektin ünvan verilir v bu bard rizçiy v ya qanunvericiliy uyun olaraq verilmi etibar- nam sasnda onu tmsil edn xs tsdiqedici snd (aray) tqdim edilir.

Ünvan verilmsi il bal riz hüquqlarn Danmaz mlakn Dövlt Reyestrind qeydiyyata alnmas haqqnda riz il birlikd verildikd v ya ünvan olmadan hmin danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlarn qeydiyyat il laqdar riz daxil olduu halda ünvann verilmsi 20 gün rzind hyata keçirilir. Bu halda danmaz mlak obyektinin ünvan üzrind hüquqlarn qeydiyyata alnmasn tsdiqlyn danmaz mlakn dövlt reyestrindn çxarda ks etdirilir v lav aray verilmir. Hüquqlarn qeydiyyatndan imtina edildiyi halda rizçiy yalnz ünvann verilmsi il laqdar snd (aray) verilir.

Ünvan reyestrind saxlanan danmaz mlak obyektinin ünvanna aid razi vahidlrinin, nqliyyat infrastrukturu obyektlrinin indiki v vvlki adlar, onlarn ml glmsi v dyidirilmsi saslar (tarixlri), ünvan verilmi danmaz mlak obyektlrinin növü, danmaz mlak obyektinin nömrsi haqqnda mlumatlar açq hesab edilir v maraql xsin v ya qanunvericiliy uyun qaydada verilmi etibarnam sasnda onu tmsil edn xsin sorusu sasnda 2 i günü rzind aray klind ona verilir.

naat ilri baa çatanadk ina ediln danmaz mlak obyektin v ya inaat dövründ istifad olunan müvqqti tikililr is müvqqti ünvan verilir.

Üzrind tikili v (v ya) quru olmayan torpaq sahsin ünvan onun tyinat v yaxnlndak danmaz mlak obyektlrinin ünvanlandrlmas nzr alnmaqla verilir.

49  Ünvan reyestrind saxlanan v açq hesab ediln mlumatlarn internet saytnda yerldirilmsini Reyestr Xidmti tmin edir.

Dövlt orqanlar v bldiyylr, hüquqi v fiziki xslr rsmi snd- lrd yalnz ünvan reyestrin daxil edilmi ünvanlardan istifad etmlidirlr.

Azrbaycan Respublikasnn razisi üzr nqliyyat infrastrukturu obyektlrinin adlarn v danmaz mlak obyektlrinin nömrlrini ks et- dirn lövhlrin yerldirilmsini Reyestr Xidmti hyata keçirir.

50  III FSL

Danmaz mlak üzrind hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn xüsusiyytlri

A) Qabaqcadan qeydiyyat B) Mhv olmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi C) Danmaz mlak üzrind icar v istifad hüquqlarnn dövlt qeydiyyat Ç) potekann dövlt qeydiyyat D) Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyatn xüsusiyytlri E) Danmaz mlakla bal etibarl idaretm, qyyumluq v vrslik

A) Qabaqcadan qeydiyyat

Mülki dövriyyd el hallar ba verir ki, danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyatn aparlmas zrurti yaranr. Msln, tikintid ilr baa çatdrlmamdr v bunun üçün obyekti tikn xs lav maliyy vsaiti lazmdr. Bu halda onun kredit tkilatlarna müracit etmsi v mlak girov qoymas tlb olunur; demli, tikintisi baa çatdrlmam mlakn qabaqcadan qeydiyyat mslsi ortaya çxr. Mülki qanunvericilik qabaqcadan qeydiyyat nzrd tutur. Tikintisi baa çatdrlmam obyektin qeydiyyata alnmas yeni institutdur v qüvvd olan qanunvericiliyin bu yeniliyi mülki dövriyynin canlanmasnn mühüm rtlrindndir.

Qabaqcadan qeydiyyat torpaq sahsin v ya onun üzrind olan tikiliy hüququn v ya torpaq sahsini v ya üzrindki tikilini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin dair tlbi tmin etmk mqsdil aparlr. Sad dild desk, torpaq sahsin mülkiyyt v ya baqa hüquq- larn, yaxud torpan üstünd olan tikiliy bu cür hüquqlarn v ya bu mlaklar (yni torpa v ya tikilini) yüklü edn hüququn ld edilmsin (v ya lvin) dair tlbi, bir növ, sortalamaq mqsdil qabaqcadan qeydiyyat nzrd tutulub (gtirdiyimiz misalda ipoteka hüququnun tmin olunmas vacib idi, çünki ks halda kredit tkilat sassz risk getmmk üçün vsait ayrmazd). Glck v ya rti tlblrin tmin edilmsi üçün d qabaq- cadan qeydiyyat aparlmasna yol verilir.

51  Danmaz mlak üzrind hüquqlarn qabaqcadan qeydiyyat üçün müracit ednlr aadak sndlri dövlt qeydiyyatn aparan orqana tqdim etmlidir:

– riz (müracit);

– tikintiy icaz sndlri, tikintinin plan-cizgisi, tsdiq edilmi layih, tikinti pasportu;

– hüquq ld edn kredit verilmsi v ya bina sahibinin hesabna kredit köçürülcyi haqqnda müqavil, yaxud mnzilin v ya qeyri-yaay sah- sinin tam dyrinin ödnilmsini tsdiqlyn snd v ya mnzil sertifikat.

Aadak hallarda danmaz mlakn qabaqcadan qeydiyyat aparlr:

1. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak üzrind qabaqcadan qeydiyyat

Frdi xslr mnsub baa çatmam tikiliy mülkiyyt v baqa ya hüquqlarn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd almaq üçün tikintiy icaz sndlri, plan-cizgi sndlri, torpaq sahsinin plan v ölçüsü v torpaq xüsusi mülkiyytd olduqda bunu sübut edn snd Reyestr Xidmtin tqdim olunur. Torpaa xüsusi mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnbsa, mülkiyyt hüququnu tsdiqlyn snd tlb olunmur. Torpaq tikinti aparan xs mülkiyyt deyil, baqa ya hüquqlar sasnda mnsubdursa, bunu tsdiq edn snd Reyestr Xidmtin tqdim olunmaldr.

Sat mqsdil tikilck qeyri-yaay sahsinin v ya binalarn sahibin kredit verilmsi v ya kredit verilmsi haqqnda müqavil qabaq- cadan qeydiyyat üçün saslardan biri ola bilr.

Tikintisi baa çatdrlmam binann trkib hisssi olacaq ayr-ayr mnzillr v ya qeyri-yaay sahlrin mülkiyyt hüququnun qabaqca- dan qeydiyyat tikilmkd olan binann sahibinin frdi xslr verdiyi mnzil sertifikat sasnda hyata keçirilir.

52  Qeyd edilmlidir ki, bel tikililr ipoteka il yüklüdürs, bu hal da danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnr. Bunun üçün kredit müqavilsi v dövlt reyestrindn mülkiyyt hüququnun qabaqcadan qey- diyyat bard aray sasnda kredit vern bankn (kredit tkilatnn) xeyrin mnzilin (qeyri-yaay sahsinin) ipotekas haqqnda müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnir v dövlt reyestrind qeydiyyata alnr.

2. Danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sndlr natamam olduqda qabaqcadan qeydiyyat

Danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sndlr natamam olduqda, mülkiyytçinin razl il v ya mhkm qrar sasnda dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat 35 aparla bilr.

3. Tikintiy vrslik hüququnun qabaqcadan qeydiyyat 36 Bu zaman vsiyytnam Reyestr Xidmtin lav olaraq qabaqcadan qeydiyyat üçün tlb ediln sndlrl birg tqdim olunur.

4. Yaay binasnn trkib hisssinin ld edilmsind üstünlük hüqu- qunun qabaqcadan qeydiyyat 37

Yaay binasnn trkib hisssin mülkiyyt hüququ ümumi payl danmaz mülkiyyt olan hüquqdur, yni, binann müyyn hisslrindn müstsna istifad etmk v onlarn içrisind bzk-tamamlama ilri aparmaq üçün mülkiyytçinin xüsusi hüquq ld etmsidir. Buna gör yaay binasnn trkib hisssini ld etmkd hmin binann mülkiyyt- çilrinin üstünlük hüquqlar var, lakin bu hüquqlar mhduddur, ks halda mülkiyytçi öz mülkiyyt hüququnu tam mnada hyata keçir bilmz. Bu o demkdir ki, yaay binasnn trkib hisssinin mülkiyytçisi yaay binasnn trkib hisssinin baqa mülkiyytçisindn onun payn ld ed v ya sonrak razlama yolu il bu cür üstünlük hüququnu baqasna ver

35 Mülki Mcll. M. 146.6. 36 Mülki Mcll. 250-252. 37 Mülki Mcll. M. 232. 53 bilr. Bel olan halda üçüncü xs bu üstünlük hüququnu qabaqcadan danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd aldrsa, baqa mülkiyytçilrin onun barsind ld etmd üstünlük hüququ olmayacaq. Burada qabaq- cadan qeydiyyatn hmiyytli olmas bir daha görünür.

5. Danmaz mlak bard hdiyynin restitusiya hüququnun qabaq- cadan qeydiyyat 38

Hdiyy bard qdd danmaz mlak ld edn xs hdiyy verndn tez ölrs, mülkiyyt hüququnun hdiyy vern qaydaca göstrilir v danmaz mlaka mülkiyyt hüququ danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnarkn bu bard lav qeyd edilir.

B) Mhv olmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi

Danmaz mlak tam mhv olarsa v bunun nticsind onun qeydiy- yat hüquqi mnasn itirrs, maraql xs mhkm qaydasnda qeydiy- yatn lvini tlb ed bilr. Danmaz mlakn mhv olmasn Reyestr Xidmtinin vzifli xsi yoxlayr v tsdiqlyir.

stniln maraql xs qeydiyyatn lvi bard bundan xbr tutduu vaxtdan 10 i günü rzind mhkmy ikayt ed bilr.

Danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququ servitut, uzufrukt, girov v s. üsulla yüklü deyils v bu cür mlak mülkiyytçinin iradsi il sökülüb tam mhv edilmis, onun rizsi sasnda Reyestr Xidmti mülkiyyt hüququnun qeydiyyatn lv edir.

Yaay binas tam deyil, binann yardan çox hisssi daldqda v mülkiyytçi üçün dözülmz yüklülüklr olmadan binann brpas mümkün olmadqda yaay binasnn trkib hisssinin istniln mülkiyytçisi mülkiyyt hüququna xitam verilmsini tlb ed bilr. Lakin yaay binasnn trkib hisslrinin baqa mülkiyytçilri ümumi mülkiyyt

38 Mülki Mcll. Madd 671. 54 sahibliyi davam etdirmk niyytinddirlrs, qalan mülkiyytçilr peman haqq ödmk yolu il hüquqa xitam verilmsinin qarsn ala bilrlr. 39

C) Danmaz mlak üzrind icar v istifad hüquqlarnn dövlt qeydiyyat 40

car müqavilsi mlak kiraysi müqavilsidir. cary torpaq sahlri, binalar, danar yalar, hüquqlar v müssislr veril bilr. Danmaz mlak üzrind müddti 11 aydan çox olan icar v ya istifad hüququ dövlt qeydiyyatna alnr. car v ya istifad hüququnun dövlt qeydiy- yatna alnmas bard rizni danmaz mlakn icar (istifad) müqavilsi üzr trflrdn biri ver bilr. Danmaz mlakn icarsi (istifadsi) haq- qnda müqavil icary (istifady) vernin hüququnun mhdudladrlmas kimi qeydiyyata alnr.

Bu qeydiyyatn aparlmas üçün qeydiyyat orqanna aadak sndlr tqdim olunmaldr:

– riz (müracit); – danmaz mlakn icar müqavilsi v ya istifady verilmsin dair snd (srncam v ya qrar); – danmaz mlakn texniki pasportu; – danmaz mlak torpaq sahsi olduqda, Reyestr Xidmti trfindn trtib edilmi plan v ölçü; – dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz.

Xüsusi mülkiyytd olan danmaz mlakn icary verilmsi

Xüsusi mülkiyytd olan danmaz mlakn icarsi Mülki Mclly v “car haqqnda” Qanuna uyun olaraq yazl qaydada balanm v notariat qaydasnda tsdiqlnmi müqavil sasnda rsmildirilir. Dan- maz mlaka icar hüququnun dövlt reyestrind qeydiyyata alnmas üçün

39 Mülki Mcll. Madd 234. 40 Dövlt, bldiyy v xüsusi mülkiyytd olan danmaz mlakn icary (istifady) verilmsi Mülki Mcllnn 34-cü fsli, “Danmaz mlakn dövlt qeydiyyat haqqnda” Qanun, Torpaq islahat haqqnda Qanun, Torpaq icarsi haqqnda Qanun, Bldiyy torpaqlarnn idar edilmsi haqqnda Qanun v digr laqli sndlrl tnzimlnir. 55 müraciti müqavilnin trflrindn biri verir. Binann, qurunun, evin, binada v ya evd yerln mnzillrin, otaqlarn icarsi haqqnda müqavil üzr hüquq dövlt qeydiyyatna verildikd, yerlmsi v ölçülri göstril- mkl icary veriln sahlrin plan Reyestr Xidmtin tqdim olunur.

Dövlt v bldiyy torpaqlarnn icary verilmsi

Dövlt mülkiyytind olan torpaqlarn icary verilmsini qanun- vericilikd nzrd tutulmu qaydada müvafiq icra hakimiyyti orqanlar, bldiyy torpaqlarn is bldiyylr hyata keçirir. Torpaqlar mülkiy- ytçilrin v ya onlarn vkil etdiyi orqanlarn qrar (razl) il bilavasit, torpaq müsabiqlri v ya hrraclar vasitsil icary veril bilr. Danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) hüququ, danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) müqavilsi balamaq hüququ olan icra hakimiyyti orqannn müraciti sasnda dövlt reyestrind qeydiyyata alnr.

Dövlt torpaqlarnn icary verilmsi bard qrar torpa icary götürmk istynin rizsi, icary veriln torpaq sahsi qanuni istifadd olduqda is torpaq istifadçisinin razl v DTXK v ya MDK-nn ryi sasnda qbul olunur v icaryvernl icarçi arasnda icar müqavilsi balanr. Xüsusi hrsalma hmiyytli dövlt torpaqlar ayrlqda, yaxud layihlrl birlikd yalnz torpaq müsabiqlri v ya hrraclar vasitsil icary veril bilr. Dövlt torpaqlarnn torpaq müsabiqlri v ya hrrac- lar vasitsil icary verilmsi slahiyytlrini özlldiriln dövlt müs- sis v obyektlrinin altndak torpaqlara münasibtd MDK, qalan torpaqlara münasibtd is rayon (hr) icra hakimiyyti orqanlar (dövlt müssis v obyektlrinin yerldiyi torpaq sahlrinin baqa hüquqi v fiziki xslr icary verilmsin münasibtd MDK-nn razl il) hyata keçirir.

Dövlt mülkiyytind olan danmaz mlakn icary v ya istifady verilmsi haqqnda qrar qbul etmi icra hakimiyyti orqan bu haqda bildirii (icary götürnl balanm müqavil v torpaq sahsinin v yerin tki sahsinin plann) Reyestr Xidmtin göndrir.

Bldiyy torpaqlar üzrind icar hüquqlar yalnz açq torpaq hrraclar v ya müsabiqlri vasitsil ld edil bilr. Hrrac v ya

56 müsabiqni udmu xsl balanm müqavil torpaq sahsinin plan il birlikd Reyestr Xidmtin tqdim olunur.

Ç) potekann dövlt qeydiyyat 41

poteka – öhdliyin icrasnn tmin edilmsi üsulu olaraq danmaz yalarn v rsmi reyestrd üzrind mülkiyyt hüquqlar qeyd alnan danar yalarn (msln, avtomobillrin) girovudur. Mülki Mcllnin dili il desk, “ipoteka danmaz yalara, habel rsmi reyestrd qeyd alnmal olan danar yalara ya hüquqlarnn mhdudladrlmasdr”. Danmaz mlakn ipotekas haqqnda müqavil danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmaldr. Bellikl, ipoteka hüququ ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyatna alnd andan ml glir. potekann bütün növlrinin (lav v sonrak ipoteka daxil olmaqla) qeydiyyat üçün Reyestr Xidmtin aadak sndlrin tqdim edilmsi tlb olunur: – ipotekasaxlayann 42 rizsi; – ipotekasaxlayann nümayndsinin slahiyytini tsdiqlyn etibarnam v etibarnam il çx edn xsin xsiyytini tsdiq edn snd; – ipoteka müqavilsi; – dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz.

potekann qeydiyyat riznin Reyestr Xidmtin daxil edildiyi gündn 5 i günü müddtind aparlr. poteka müqavilsinin dövlt reyestrind qeydiyyat zaman ipotekann predmeti, sas öhdliyin mahiy- yti, icra müddti v ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan 43 bard mlumat qeyd edilir. Danmaz mlakn dövlt reyestrind kreditorun maraqlarna cavab vern hr bir mlumatn qeydiyyat düzgün saylr. Eyni bir öhdlik

41 Mülki Mcll, 12-ci fsil, “poteka haqqnda” Qanun, “Danmaz mlakn Dövlt Qeydiyyyat haqqnda” Qanun. 42 potekasaxlayan – ipoteka hüququ olan v ipotekaqoyann baqa kreditorlarna nisbtn üstün qaydada ipoteka predmeti hesabna sas öhdliyin icrasn tlb etmk hüququ olan xsdir (msln, kredit tkilat). 43 potekaqoyan – ipoteka (girov) predmeti olan yan (mlak) girov qoyan (ipoteka il yüklyn) xsdir.

57 üzr bir neç ipotekasaxlayan (kreditor) olduqda, onlar ipotekann dövlt qeydiyyat orqannda birg ipotekasaxlayanlar kimi qeyd alnrlar.

poteka predmeti bütövlükd mlak kompleksi kimi müssis olduqda, üzrind ipoteka hüququ qeydiyyata alnan mlakn trkibin hmin müssisnin maddi v qeyri-maddi aktivlri, o cümldn binalar, tikililr, qurular, avadanlq, inventar, xammal, hazr mhsul, tlb hüquqlar, patentlr v baqa müstsna hüquqlar daxil olur.

poteka müqavilsind ipoteka kaznn verilmsi nzrd tutulubsa, ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyat zaman yuxarda göstriln mlumatlarla yana ipoteka kaznn verilmsi bard d mlumat qeyd edilir. Ümumiyytl, ipoteka kaznn hmiyyti böyükdür. poteka kaz onun qanuni sahibinin aadak hüquqlarn tsdiqlyir:

– ipoteka predmeti üzrind ipoteka hüququnu;

– baqa sübutlar tqdim etmdn sas öhdliyin icrasn tlb etmsini;

– qanunvericilikd nzrd tutulmu hallarda ipoteka predmetin tutmann yönldilmsini.

potekasaxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, dövlt qeydiyyat orqanna ipoteka kaz v onun notariat qaydasnda tsdiqlnmi surti tqdim edilir. poteka kaz ipoteka müqavilsinin qüvvd olduu müddtd veril bilr. poteka kaznn dövlt qeydiyyat Qiymtli Kazlar üzr Dövlt Komitsind aparlr. poteka kaznn dövlt qeydiyyatna alnmas üçün QKDK-ya ipotekasaxlayann rizsi aadak sndlrl birg tqdim edilir:

– danmaz mlak bard dövlt reyestrindn çxarn surti;

– trtib edilmi v imzalanm ipoteka kaz (ipoteka kazn trtib edn fiziki xsin imzas notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir);

– notariat qaydasnda tsdiqlnmi v dövlt qeydiyyatna alnm ipoteka müqavilsinin surti;

58  – qeydiyyat üçün dövlt rüsumunun ödnilmsini tsdiqlyn snd.

Tqdim olunmu sndlr 3 (üç) i günü rzind baxlr. poteka kaz bir nüsxd trtib edilir v ipotekasaxlayana verilir. Sndlrd çatmazlq, uyunsuzluq v ya hr hans nöqsan akar edilmdikd ipoteka kaz dövlt qeydiyyatna alnr. Bu bard ipoteka kaznn üz trfind xüsusi ayrlm yerd qeydiyyat orqannn – QKDK-nn ad, qeydiyyat tarixi v nömrsi göstrilir, slahiyytli xs onu imzalayaraq möhürl tsdiqlyir v ipotekasaxlayana qaytarr.

Tikintisi baa çatdrlmam danmaz ya ipoteka qoyularkn ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd alna bilr. poteka predmeti olan tikintisi baa çatdrlmam danmaz yann tikintisi tam baa çatdqdan sonra hmin ya tikintisi baa çatm ya (yeni yaradlm ya) kimi dövlt reyestrind qeyd alndqda ipoteka öz qüvvsini saxlayr, bu rtl ki, hmin anda ipotekaya qanuna uyun olaraq xitam verilmsin.

Torpaq sahlri ipotekasnn xüsusiyytlri

Torpaq qanunvericiliyin uyun olaraq torpaq sahsinin ölçülri v uyun kateqoriyal torpaqlarn tyinat nzr alnmaqla onun müstqil sah kimi istifad edil bilinmyn bir hisssinin ipotekasna yol verilmir. Torpaq sahsinin bir hisssi ipoteka qoyulduqda (ipoteka il yüklndikd), hmin hissnin srhdlri ipoteka qoyulmazdan vvl müyyn edilmlidir.

Yaay evlrinin v mnzillrin ipotekasnn xüsusiyytlri

Xüsusi mülkiyytd olan frdi v çoxmnzilli yaay evlri, habel mnzillr ipoteka predmeti ola bilr. Dövlt v ya bldiyy mülkiyytind olan yaay evlrinin v mnzillrin ipotekasna yol verilmir. poteka qoyann v baqa xslrin payl mülkiyytind olan çoxmnzilli evdki mnzilin ipotekas zaman mnzill yana ev üzrind ümumi mülkiyyt hüququnda ipotekaqoyann pay da girov qoyulmu saylr.

potekan dövlt qeydiyyatna almaqdan imtina yalnz ipoteka müqa- vilsind göstriln danmaz mlakn ipotekaya qoyulmas qanunvericilikl qadaan edildikd v yaxud qeydiyyat üçün tqdim olunmu sndlr 59 danmaz mlakn qeydiyyat haqqnda qanunvericiliy uyun olmadqda edil bilr.

potekann lav qeydiyyat

potekann lav qeydiyyat danmaz mlakn dövlt reyestrind sndlrin tqdim edildiyi gündn 3 i günü müddtind aadak hallarda aparlr:

– ipoteka müqavilsind sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü v ya icra müddti dyidikd;

– sas öhdlik üzr tlb hüququ baqa xs keçdikd;

– ipoteka predmeti dyidirildikd;

– ipoteka predmeti özgninkildirildikd.

potekann lav qeydiyyat haqqnda rizy ipoteka müqavilsind dyiikliklr edilmsi, tlbin baqa xs keçmsi v ipoteka predmetinin özgninkildirilmsi bard müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmi surti lav edilir. potekann lav qeydiyyat reyestrdn çxarla tsdiqlnir.

potekasaxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü, icra müddti dyidikd, ipoteka predmeti dyidirildikd v ya özgninkildirildikd, uyun olaraq, ipoteka kaznda dyiikliklr aparlr v lav qeydiyyata alnr. poteka kaz il rsmildiriln ipotekann lav qeydiyyat QKDK-da aparlr. poteka kaznn lav qeydiyyatnn aparlmasna dair ipotekasaxlayann rizsin aadak sndlr lav edilir:

– ipoteka kaznn sli;

– lav qeydiyyatn aparlmasna sbb olan qdin notariat qaydasn- da tsdiq edilmi nüsxsi;

60  – lav qeydiyyat üçün dövlt rüsumunun ödnilmsini tsdiqlyn snd.

poteka kaznn lav qeydiyyat 2 (iki) i günü rzind QKDK-da reyestr daxil edilir, ipoteka kaz üzrind uyun qeyd aparlr, slahiyytli xsin imzas v möhürl tsdiqlnir v ipotekasaxlayana qaytarlr.

QKDK ipoteka kaznn qeydiyyat v lav qeydiyyat bard mlumat 1 (bir) i günü rzind Reyestr Xidmtin tqdim edir. Reyestr Xidmtind qeydiyyat hyata keçirmk üçün d el bu mlumat, yni, QKDK-nn müraciti il göndrilmi mlumat tlb olunur.

potekann dövlt qeydiyyatnn lvi

potekann danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat ipotek- asaxlayann rizsi sasnda aadak hallarda lv oluna bilr:

– ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan bu bard razla gldikd;

– sas öhdliy xitam verildikd;

– tutmann yönldilmsi nticsind ipoteka predmeti satldqda.

potekasaxlayan rizsini Reyestr Xidmtin ipotekaya xitam verildiyi gündn 5 (be) tqvim günü müddtind vermlidir.

poteka predmeti mhv olduqda is ipotekann danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat mhkm qrar sasnda lv olunur.

poteka kaz olan ipotekann dövlt qeydiyyat lv edildikd ipoteka kaz aadak qaydada lv edilir:

– QKDK xitam veriln ipoteka kazn alan kimi ipoteka kaznn dövlt reyestrind yazlarnn lv edilmsin dair qeydlri apardqdan sonra ipoteka kazn hmin gün ipotekann dövlt qeydiyyatn aparan orqana göndrir. potekann dövlt qeydiyyatn aparan orqan ipoteka kazn alan kimi drhal onun üz trfin “Xitam verilmidir” tamp

61 vurmaqla lv edir v öz arxivind saxlayr. poteka kazlarnn dövlt qeydiyyatnn lvi üçün Reyestr Xidmtin QKDK-nn müraciti il göndrilmi ipoteka kaznn sli tlb olunur.

D) Mhkm qrarlarna sasn aparlan qeydiyyatn xüsusiyyti

Mhkmnin qrar sasnda danmaz mlaka hüquqlar ümumi saslarla dövlt qe7ydiyyatna alnr. Hüququn yaranmas an mhkm qrar il müyyn edilir. Reyestr Xidmtinin vzifli xsi mhkmnin qanuni qüvvy minmi qrar il müyynldirilmi danmaz mlaka mülkiyyt hüququnu qeyd almaqdan imtina ed bilmz. Mhkmnin hökmünd (qrarnda) mülkiyyt hüququnun qeyd alnmas bard mlumat dqiq göstrilmdikd Reyestr Xidmtinin vzifli xsi v ya baqa slahiyytli xs qrarn icras qaydas bard mhkmy soru göndrir.

Danmaz mlaka dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar bard mhkmd mübahis olduqda, bu bard danmaz mlakn dövlt reyestrind iddia rizsinin mhkm icraatna qbul olunmas haqqnda mhkmnin aray sasnda “Xüsusi qeydlr” qrafasnda uyun qeydlr edilir. Qeyd olunmaldr ki, qanunvericilikd barsind mhkmd müba- his olan, lakin hbs qoyulmas haqqnda qrar olmayan danmaz mlak hüquqlar üzr qdlrin balanmasn qadaan edn müdda yoxdur. Ona gör mhkmy müracit edrkn iddiann tmin olunmas bard lav riz verrk mübahisli mlakn “toxunulmazln” tmin etmk olar. Mhkm Reyestr Xidmtin uyun snd göndrmkl mübahisli mlakn üzrin hbs qoyur. Bel olan halda mübahis mhkmd hll ediln zaman mlak üzrind heç bir mliyyatn aparlmas (yni, onun özgninkildirilmsi v s.) mümkün olmur.

Danmaz mlakla bal qrar ks etdirn möhürlnmi mhkm sndi icraat üçün sasdr. Mhkm icraçs icra sndini ald gündn 3 i günü müddtind icraata balamaq üçün qrar qbul edir. craata balamaq haqqnda qrarn surti onun qbul edildiyi vaxtdan 5 (be) i günü müddtind Reyestr Xidmtin v baqa uyun orqanlara göndrilmlidir. Lakin icra sndi üzr tlbin yönldildiyi mlakn hbsdn azad olunmas

62 bard mhkmy iddia verildikd icra sndi üzr icraat mcburi qaydada dayandrlmaldr. 44

Danmaz mlaka hbs qoyulmas

craata balamaq haqqnda qrar borcluya tqdim olunduu gündn n geci 1 ay müddtind, zruri hallarda is qrarn tqdim olunmas il eyni vaxtda borclunun mlak üzrin hbs qoyulur.

cra sndi icraya yönldiln qdr borclunun mlakna hbs qoyulmad v ya icra sndinin icras zaman tlbin borclunun mlakna yönldilmsi hallarnda mlak üzrin hbs, bir qayda olaraq, mhkm icraçsnn saslandrlm tqdimatna sasn mhkmnin qrardad il qoyulur. Danmaz mlaka hbs qoyulmasnn qeydiyyata alnmas ödnisiz hyata keçirilir. E) Danmaz mlakla bal etibarl idaretm, qyyumluq v vrslik Qyyumluqda v ya himayd olann danmaz mlaknn idarçiliyi qyyumluq v himay orqannn müyynldirdiyi xsl balad mlakn etibarnam il idar edilmsin dair müqavily uyun hyata keçirilir. 45 Ümumiyytl, mlakn etibarnam il idar edilmsin dair müqavil yetkinlik yana çatmayanlar, xbrsiz itkin dümü, faliyyt qabiliyyti olmayan elan edilmi xslrin mlak, mirasn bölüdürülmsi, qiymtli kazlarn idarçiliyi v s. il laqdar balana bilr. Mülkiyyt- çinin d bel müqavil balamaqla danmaz mlaknn idarçiliyini baqa xs taprmaq hüququ var.

Etibarl idaretm v ya qyyumluq sasnda danmaz mlaka srncam verilmsi il bal bütün hüquqlar bu münasibtlri müyyn edn sndlr, o cümldn müqavillr v mhkm qrarlar sasnda dövlt qeydiyyatna alnr.

44 “Mhkm qrarlarnn icras haqqnda” Qanun, madd 17.1.6. 45 Mülki Mcll,madd 37. 63  Müqavil v ya ayr saslara gör danmaz mlak üzrind mülkiyyt v ya baqa ya hüququnu ld etmi xs hmin hüququ tsdiqlyn çxar almadan öldükd onun qanun v ya vsiyyt üzr vrssin hüququn ölmü xs mxsus olmas haqqnda aray Reyestr Xidmti verir. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda çxar hmin aray sasnda verilmi vrslik sndlri tqdim edn vrsnin adna rsmildirilir. Miras mlakn trkibind danmaz mlak olduqda vrs vrslik hadtnamsi aldqdan sonra onun üzrind hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyata aldrmaldr.

64  IV FSL

Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda qanunvericiliyin pozulmasna gör msuliyyt 46

Reyestr Xidmtinin vzifli xslri dövlt reyestrind danmaz m- laka hüquqlarn qeydiyyatnn dqiqliyin v vaxtnda aparlmasna, dövlt reyestrindn veriln mlumatn tam v düzgün olmasna cavabdehdirlr. Bu öhdliklrin pozulmasna gör xbrdarlq v ya rti maliyy vahidinin otuz mislindn lli mislindk miqdarda crim formasnda inzibati msuliyyt ttbiq edilir.

Danmaz mlakn dövlt uçotunu aparan icra hakimiyyti orqan- larnn vzifli xslrinin danmaz mlak bard texniki mlumat dqiq v vaxtnda tqdim etmmsin gör is inzibati qaydada xbrdarlq edilir v ya rti maliyy vahidinin iyirmi be mislindn qrx be mislindk miqdarda crim ttbiq olunur.

Dövlt qeydiyyatna alnm danmaz mlaka hüquqlar v danmaz mlak barsind balanan qdlr haqqnda mlumatn qsdn v ya ehtiyatszlq üzündn thrif edilmsind v itirilmsind tqsirli olan xslr bunun nticsind vurulmu zrr gör qanunvericiliy uyun olaraq msuliyyt dayrlar. Vzifli xslrin qanunsuz hrktlri nticsind dyn maddi ziyan zrrçkmi ödnilir.

Vzifli xslr slahiyytlrindn sui-istifad etdikd v yaxud slahiyytlrini adqda, o cümldn, vziflrinin icras il laqdar rüvt aldqda cinayt msuliyytin clb olunurlar.

46 “Cinayt Mcllsi”, 30 dekabr 1999-cu il tarixli 787-IQ, madd 308, 309, 311, 312, 314 v “nzibati Xtalar Mcllsi”, 2000-ci il,  8, madd 324.

65  LAVLR

lav 1

Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat bard qanunvericilik

Azrbaycan Respublikasnn Konstitusiyasndan çxar

Madd 13. Mülkiyyt

I. Azrbaycan Respublikasnda mülkiyyt toxunulmazdr v dövlt trfindn müdafi olunur.

II. Mülkiyyt dövlt mülkiyyti, xüsusi mülkiyyt v bldiyy mülkiyyti növünd ola bilr.

III. Mülkiyytdn insan v vtnda hüquqlar v azadlqlar, cmiyytin v dövltin mnafelri, xsiyytin lyaqti leyhin istifad edil bilmz.

Madd 29. Mülkiyyt hüququ

I. Hr ksin mülkiyyt hüququ vardr.

II. Mülkiyytin heç bir növün üstünlük verilmir. Mülkiyyt hüququ, o cümldn xüsusi mülkiyyt hüququ qanunla qorunur.

III. Hr ksin mülkiyytind danar v danmaz mlak ola bilr. Mülkiyyt hüququ mülkiyytçinin tkbana v ya baqalar il birlikd mlaka sahib olmaq, mlakdan istifad etmk v onun barsind srncam vermk hüquqlarndan ibartdir.

IV. Heç ks mhkmnin qrar olmadan mülkiyytindn mhrum edil bilmz. mlakn tam müsadirsin yol verilmir. Dövlt ehtiyaclar v ya ictimai ehtiyaclar üçün mülkiyytin özgninkildirilmsin yalnz qabaqcadan onun dyrini daltli ödmk rti il yol veril bilr.

V. Dövlt vrslik hüququna tminat verir.

12 noyabr 1995-ci il 66 Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsindn çxar

Üçüncü bölm. mlak v ya hüququ

5-ci fsil. Ümumi müddalar

§ 1. ya hüququnun sas anlaylar

Madd 135. ya hüququnun obyektlri

135.1. Bu Mclly uyun olaraq yalnz fiziki obyektlr ya saylrlar. Pullar v qiymtli kazlar da yadr.

135.2. mlak istniln yalarn v qeyri-maddi mlak nemtlrinin toplusudur.

135.3. Bitkilr v heyvanlar ya deyildir. Onlarn hüquqi vziyyti xüsusi qanunlarla müyynldirilir. gr qanunvericilikd ayr qayda müyynldirilmyibs, yalarn hüquqi vziyyti bitkilr v heyvanlara da amil edilir.

135.4. yalar danmaz v danar ola bilr. Torpaq sahlri, yer tki sahlri, ayrca su obyektlri, melr, çoxillik kmlr, binalar, qurular v torpaqla möhkm bal olan digr yalar, yni tyinatna tnasübsüz zrr vurulmadan yerinin dyidirilmsi mümkün olmayan obyektlr danmaz yalardr.

135.5. Danmaz yalara aid edil bilmyn bütün yalar danar yalar saylr. Baqa xslr veril biln v ya sahibin maddi fayda v ya baqa xslrdn nyi is tlb etmk hüququ vermk üçün nzrd tutulan tlblr v hüquqlar qeyri-maddi mlak nemtlridir. Qeyri-maddi mlak nemtlri (tlblr v hüquqlar) il bal münasibtlr onlarn hr birin aid olan xüsusi qanunvericiliyin müddalarna müvafiq olaraq tnzimlnir.

135.6. yalar bölünr v bölünmz ola bilr. Tyinat dyidirilmdn bölün bilmyn v ya qanunun göstriin gör bölünmli olmayan yalar bölünmz yalardr.

135.7. Baqa yalardan yalnz özlrin xas lamtlr gör ayrlm frdi— müyyn yalar vzedilmz yalar saylr. Növ lamtlrin gör

67 frqlnn, dövriyyd adtn say, ölçü v ya çki il müyynldiriln danar yalar vzediln yalar saylr.

135.8. Tyinat istehlak olunmaqdan v ya özgninkildirilmkdn ibart olan danar yalar istehlak ediln yalardr.

135.9. gr müxtlif növlü yalar ümumi tyinat üzr istifad edilmsini nzrd tutan vahid tam yaradrlarsa, bir mlak (mürkkb mlak) saylrlar. Mürkkb mlak barsind balanm qdin qüvvsi, gr müqavild ayr qayda nzrd tutulmaybsa, onun bütün trkib hisslrin amil edilir.

135.10. Özbana tikinti il bal hallar istisna olmaqla, adi anlamda yann trkibin daxil olan v dadlmadan, zdlnmdn v ya dyidirilmdn ondan ayrla bilmyn hr ey yann trkib hisssidir. yann mülkiyytçisi onun bütün trkib hisslrinin mülkiyytçisidir.

135.11. Ümumi anlamda v ya sas ya mülkiyytçisinin aydn iradsin sasn tsrrüfatn daimi aparlmas, sas yann istifadsi v ya saxlanmas üçün nzrd tutulan v ona uyunladrlan danar yalar yann lvazimatdr. gr ya lvazimatdrsa, onun bu keyfiyyti sas yadan müvqqti ayrld halda da saxlanlr. gr ayr razlama yoxdursa, yaya sahiblik onun lvazimatna da amil edilir.

135.12. yann verdiyi glir, artm v (v ya) üstünlük yann bhridir. Ayrlanadk bhr yann trkib hisssidir. yann mülkiyytçisi kimdirs, yann tbii bhri d onun mülkiyytinddir.

Madd 138. yalarn v hüquqlarn yüklülüyü

138.1. yann yüklülüyü—qanun v ya qd sasnda yaya mülkiyyt hüququnun hr hans formada mhdudladrlmasdr.

138.2. Hüququn yüklülüyü—qanun v ya qd sasnda mülki hüquqlarn v ya tlblrin hr hans formada mhdudladrlmasdr.

Madd 139. Danar v danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat

139.1. Mülkiyyt hüququ v danmaz mlaka digr hüquqlar, bu hüquqlarn mhdudladrlmas, ml glmsi, baqasna keçmsi v xitam dövlt qeydiyyatna alnmaldr. Mülkiyyt hüququ, istifad hüququ,

68 ipoteka, servitutlar, habel danmaz mlaka digr hüquqlar bu Mclld v qanunvericilikd nzrd tutulan hallarda qeyd alnmaldr.

139.2. Danar mlaka hüquqlar yalnz qanunvericilikd nzrd tutulan hallarda dövlt qeydiyyatna alnmaldr.

139.3. Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat müvafiq icra hakimiyyti orqan trfindn qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada trtib ediln v aparlan danmaz mlakn dövlt reyestrind hyata keçirilir.

Madd 140. Danmaz mlakn dövlt reyestrinin mzmununun hqiqiliyi v tamaml prezumpsiyas

Reyestrin mzmununun qeyri-dqiqliyi sübuta yetirilmyinc, hmin mzmunun hqiqiliyi v tamaml prezumpsiyas qüvvddir. qd sasnda özgninkildirnin adna qeydiyyata alnm hr hans bir hüququ ld edn xsin xeyrin reyestrdki qeyd, bu qeyd dair etirazn reyestr daxil edildiyi v ya ld edn xsin qeydin qeyri-dqiq olmasn bildiyi hallar istisna olmaqla, hqiqi hesab edilir.

Madd 141. Danmaz mlakn dövlt reyestrind düzliin aparlmas

141.1.gr danmaz mlakn dövlt reyestrinin mzmunu torpaq sahsi üzrind hüquqa v ya hmin hüququn mhdudladrlmasna dair hqiqi hüquqi vziyyt uyun deyildirs, hüququ qeyd alnmam v ya hüququ düzgün qeyd alnmam xs, yaxud mövcud olmayan yüklnm haqqnda qeydin daxil edilmsi il hüququ pozulmu xs danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydd düzliin aparlmas üçün bel düzlil hüququna toxunulan xsdn razlq vermsini tlb ed bilr.

141.2. Bu Mcllnin 141.1-ci maddsind nzrd tutulmu hallarda danmaz mlakn dövlt reyestrinin mötbrliyin qar etiraz edil bilr.

141.3. Danmaz mlakn dövlt reyestrin etirazla bal qeydin daxil edilmsi mhkmnin qrar v ya reyestrd düzliin aparlmas il hüququ toxunulan xsin razl il hyata keçirilir.

Madd 144. Danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam verilmsi haqqnda müqavillrin notariat qaydasnda tsdiqlnmsi

144.1. Danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam veril- msi haqqnda müqavillr notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Tsdiql- 69 m zaman notarius yaya dair srncam vern trfin srncam hüqu- qunu v müqavilnin qanunauyunluunu yoxlamaldr. O, tsdiqldiyi müqavilnin yanll üçün msuliyyt dayr.

144.2. Srncam hüququ srncam vern trfin danmaz mlakn dövlt reyestrin sasn bu hüquqa malik olmas v ya ixtiyarl xsin ona hmin slahiyyti vermsi il tsdiqlnir. Bu slahiyyt d notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Müqavilnin qanunauyunluu notariat qaydasnda tsdiqlm il tsbit olunur.

144.3. Notariat qaydasnda tsdiqldikdn sonra notarius müqavilnin iki nüsxsini müracit etmi xs verir v ya onun istyi il bu mcll il müyyn edilmi qaydada danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat barsind hüquq ld ednin notariat qaydasnda tsdiq edilmi rizsini müqavil, hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu digr saslar ks etdirn sndlr, torpaq sahsinin plan v ölçüsü, torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v digr danmaz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan- cizgisi v dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz il birlikd müvafiq icra hakimiyyti orqanna göndrir.

144.4. gr ld edn qanuni qüvvy minmi mhkm qrarna v ya ona brabr olan snd, o cümldn notariat qaydasnda tsdiqlmy istinad edirs, notariat qaydasnda tsdiqlm tlb olunmur.

144.5. gr danmaz mlakn dövlt reyestri obyektlrin dair srncam verilmsi üçün tsdiqlyici sndlr tqdim edilmzs, riz rdd edilmi saylr. gr söhbt yalnz srncam hüququnu tsdiq edn snd lavdn gedirs, onda ilkin qeydiyyat mülkiyytçinin razl il aparlr.

Madd 146. Danmaz mlaka hüququn ml glmsi

146.1. Danmaz mlaka sahiblik v istifad hüququ onun barsind qdin notariat qaydasnda tsdiq edildiyi andan ml glir (mhkm qrar v ya digr qanuni qüvvy malik olan v barsind ikayt veril bilmyn qrar sasnda yaranan hüquq istisna olmaqla).

146.2. Danmaz mlak üzrind srncam vermk hüququ hmin mlakn danmaz mlakn dövlt reyestrind razilr üzr qeydiyyat tarixindn ml glir.

70 146.3. Danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyata alnmam danmaz mlak barsind müqavillrin notariat qaydasnda tsdiqlnmsin yol verilmir v bu cür mlak barsind balanm müqavillr etibarsz saylr.

Mcllnin 146.2-ci maddsi v bu maddnin birinci abzas ipoteka kreditindn istifad etmkl ld olunan yaay sahsinin üzrind alcnn mülkiyyt hüququ, danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyata alnanadk hmin yaay sahsinin alq-satqs v ipotekaya qoyulmasna dair qarq müqavilnin notariat qaydasnda tsdiq edilmsi hallarna amil edilmir.

146.4. Danmaz mlaka dair müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmsindn sonra notarius müqavilnin iki nüsxsini müracit etmi xs verir v ya onun istyi il 2 gün müddtind müvafiq icra hakimiyyti orqanna danmaz mlakn dövlt reyestrind hüququn qeydiyyata alnmas haqqnda müracit etmi xsin notariat qaydasnda tsdiq edilmi rizsini göndrir. rizy müqavilnin bir nüsxsi, hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu digr saslar ks etdirn sndlr, torpaq sahsinin plan v ölçüsü, torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v digr danmaz mlakn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi v dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz lav edilir. Hmin riznin surti müqavilnin notariat qaydasnda tsdiqlnmsi haqqnda müracit edn xs verilir.

146.5. Danmaz mlak v ya ona dair hüquqlar ld edn xs mhkm qrarna v ya digr qanuni qüvvy malik olan v barsind ikayt veril bilmyn qrara istinad edirs, bu halda notarial rizy hmin qrarn notariat qaydasnda tsdiqlnmi surti v danmaz mlakn texniki göstricilrini ks etdirn sndlr qoulur.

146.6. Danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeydiyyat üçün sndlr natamam olduqda, mülkiyytçinin razl il v ya mhkm qrar sasnda dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat aparla bilr.

146.7. Danmaz mlakn dövlt reyestrind danmaz mlakn v ya ona dair hüquqlarn qeydiyyat notarial riznin daxil olduu tarix üzr aparlr.

146.8. Danmaz mlaka dair müqavillrin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmasna gör danmaz mlaka dair müqavilni tsdiqlyn notarius v müvafiq icra hakimiyyti orqannn vzifli xsi mhkm msuliyyti dayrlar. Danmaz mlakn dövlt reyestrind danmaz mlaka dair müqavillrin qeydiyyatnn aparlmamas v ya qeydiyyatn düzgün olmamas, qeydiyyatn natamam olmas il bal iddialara gör dövlt reqressant qismind çx edir.

71 Madd 147. Qabaqcadan qeydiyyat

147.1. Torpaq sahsin olan hüququn v ya torpaq sahsini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin, yaxud bel hüququn mzmununun v ya növbliliyinin dyidirilmsin dair tlbi tmin etmk üçün danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat aparla bilr. Glck v ya rti tlblrin tmin edilmsi üçün d qabaqcadan qeydiyyatn aparlmasna yol verilir.

147.2. Qabaqcadan qeydiyyat aparldqdan sonra torpaq sahsin v ya ona olan hüquqa dair veriln srncam, onun göstriln tlbin hyata keçirilmsin tsir etdiyi v ya mane olduu hisssind etibarszdr. Hmin qayda srncamn mcburi icra v ya hbsin qoyulmas qaydasnda verildiyi halda da ttbiq edilir.

147.3. Hüququn ld edilmsin yönldilmi tlbin üstünlüyü qabaqcadan qeydiyyat üçün tlb barsind riznin reyestr tqdim edilmsi vaxt il müyyn edilir.

Madd 148. Danmaz mlakn dövlt reyestrinin açql

148.1. Danmaz mlakn tsviri, dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar v onlarn mhdudladrlmasna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray qanunla müyyn edilmi qaydada hüquq sahibin, onun trfindn vkil edilmi xs, hüquq sahibinin mlakna qanun v ya vsiyyt sasnda vrslik hüququ olan xslr v qanunla nzrd tutulmu slahiyytlrin yerin yetirilmsi il laqdar müvafiq dövlt orqanlarna v bldiyylr verilir.

148.2. Danmaz mlakn dövlt reyestrindki qeyd saslanaraq mülkiyyt hüququ v ya danmaz mlaka baqa hüquqlar ld etmi hr bir xsin bu hüquqlar müdafi edilmlidir.

Madd 149. Danmaz mlaka hüquqlarn sassz qeyd alnmas

149.2. gr danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyat sasszdrsa v ya gr düzgün qeydiyyat sassz çxarlmsa v ya dyidirilmis, bunun nticsind danmaz mlaka olan hüquqlarna toxunulmu istniln xs qeydiyyatn çxarlmas v ya dyidirilmsi haqqnda iddia qaldra bilr. Bunun nticsind vurulmu zrrin vzinin ödnilmsi üçün tlblr irli sürülmsi istisna edilmir. Bu zaman vicdanl üçüncü xslrin qeydiyyatla laqdar ld etdiklri hüquqlar saxlanlr.

72 Madd 150. Mhv olmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi

150.1. gr danmaz mlak tam mhv olarsa v bunun nticsind onun qeydiyyat hr cür hüquqi mnasn itirrs, maraql xs mhkm qaydasnda qeydiyyatn lvini tlb ed bilr. Danmaz mlakn mhv olmas danmaz mlakn dövlt reyestrini trtib edn müvafiq icra hakimiyyti orqannn vzifli xsi trfindn tsdiqlnmlidir.

150.2. stniln maraql xs qeydiyyatn lvi barsind bundan xbr tutduu vaxtdan on gün rzind mhkmy ikayt ed bilr.

6-c fsil. Mülkiyyt hüququnun ümumi müddalar

Madd 152. Mülkiyyt hüququnun anlay v mzmunu

152.1. Mülkiyyt hüququ—subyektin ona mnsub mlaka (yaya) öz istdiyi kimi sahib olmaq, ondan istifad etmk v ona dair srncam vermk üzr dövlt trfindn tannan v qorunan hüququdur.

152.2. Sahiblik hüququ—mlaka (yaya) faktik sahibliyi hyata keçirmyin hüquqi chtdn tmin edilmi imkandr.

152.3. stifad hüququ—mlakdan (yadan) onun faydal tbii xasslrini hasil etmyin, habel ondan fayda götürmyin hüquqi chtdn tmin edilmi imkandr. stifaddn fayda glir, artm, bhr, törm klind v baqa formalarda ola bilr.

152.4. Srncam hüququ—mlakn (yann) hüquqi müqddratn tyin etmyin hüquqi chtdn tmin edilmi imkandr.

152.5. Mülkiyytçi qanunvericilikl v ya baqa kild, o cümldn müqavil mhdudiyytlri il müyynldirilmi hdlrd mlaka (yaya) srbst surtd sahib ola bilr, ondan istifad ed bilr v ona dair srncam ver bilr, hmin mlaka baqa xslrin sahibliyin yol vermy bilr, ona mnsub mlak barsind öz mülahizsi il istniln hrktlri ed bilr, bir rtl ki, hmin hrktlr qonularn v ya üçüncü xslrin hüquqlarn pozmasn, yaxud hüquqdan sui-istifad olmasn.

152.6. Hüquqdan sui-istifad mülkiyytdn baqalarna ziyan vuran kild istifaddir; bu zaman mülkiyytçinin mnafe üstünlüyü dqiq ifad edilmmidir v onun hrktlrinin zruriliyi sasl deyildir. 73 152.7. stifad hüququna xsin öz yasndan istifad etmmsi imkan da daxildir. gr yann ttbiq edilmmsi v ya ona qulluq olunmamas ictimai mnafelr qsd edirs, istifad v ya qulluq v saxlama vzifsi müyynldiril bilr. Bu halda mülkiyytçinin üzrin hmin vziflri özü icra etmk v ya müvafiq muzd müqabilind yan baqa xslrin istifadsin vermk vzifsi qoyula bilr.

152.8. Mülkiyytçi öz mlakn baqa xsin etibarnamli idarçiliyin (etibarnamli idarçi) ver bilr. mlakn etibarnamli idarçiliy verilmsi mülkiyyt hüququnun etibarnamli idarçiy keçmsin sbb olmur; o, mlak mülkiyytçinin v ya mülkiyytçinin göstrdiyi üçüncü xsin mnafeyi namin idar etmlidir.

152.9. yaya mülkiyyt hüququ hmin yann mühüm trkib hisslrin d amil edilir.

152.10. mlakn tsadüfn mhv olmas v ya tsadüfn zdlnmsi riski, gr bu Mclld v ya müqavild ayr qayda nzrd tutulmaybsa, mülkiyytçisinin üzrin düür.

152.11. gr bu Mclld v ya müqavild ayr qayda nzrd tutulmaybsa, mülkiyytçi ona mnsub mlakn saxlanmas yükünü dayr.

Madd 153. Mülkiyyt hüququnun subyektlri

153.1. Bütün növlrdn olan danar v danmaz mlaka mülkiyyt hüququnun subyektlri hüquqi v fiziki xslr, bldiyylr v Azrbaycan Respublikas ola bilr.

153.2. Qanunvericilikl yalnz dövlt mülkiyytind v ya bldiyylrin mülkiyytind ola biln mlak növlri müyynldirilir.

153.3. mlakn fiziki v ya hüquqi xsin mülkiyytind, Azrbaycan Respublikasnn v ya bldiyylrin mülkiyytind olmasndan asl olaraq mlaka mülkiyyt hüququnun, mlaka sahiblik, ondan istifad v ona dair srncam hüququnun ld edilmsi v ona xitam verilmsi xüsusiyytlri yalnz qanunla müyynldiril bilr.

153.4. Bütün mülkiyytçilrin hüquqlar eyni brabrd müdafi edilir.

Madd 154. Fiziki v hüquqi xslrin mülkiyyt hüququ

74 154.1. Qanunvericiliy uyun olaraq fiziki v ya hüquqi xslr mnsub ola bilmyn mlakn ayr-ayr növlri istisna edilmkl, fiziki v hüquqi xslrin mülkiyytind istniln mlak ola bilr.

154.2. Bu Mcllnin 6.3-cü maddsind nzrd tutulan mqsdlr üçün qanunvericilik yolu il mhdudiyytlrin müyynldirildiyi hallar istisna olmaqla, fiziki v hüquqi xslrin mülkiyytind olan mlakn miqdar v dyri mhdudladrlmr.

154.3. Kommersiya v qeyri-kommersiya hüquqi xslri onlarn tsisçilrinin (itirakçlarnn, üzvlrinin) maya v ya haqq kimi onlara verdiklri mlakn, habel hmin hüquqi xslrin baqa saslar üzr ld etdiklri mlakn mülkiyytçilridir.

Madd 155. Dövlt mülkiyyti hüququ

155.1. Azrbaycan Respublikasna mülkiyyt hüququ il mnsub olan mlak dövlt mülkiyytidir.

155.2. Fiziki, hüquqi xslrin v ya bldiyylrin mülkiyytind olmayan torpaq v digr tbii ehtiyatlar dövlt mülkiyytidir.

155.3. Dövlt büdcsinin vsaiti Azrbaycan Respublikasnn mülkiyytidir.

155.4. Dövlt mlaknn özlldirilmsi haqqnda qanunda nzrd tutulmu qaydada dövlt öz mülkiyytind olan mlak fiziki v hüquqi xslrin mülkiyytin ver bilr.

Madd 156. Bldiyylrin mülkiyyt hüququ

156.1. Bldiyylr mülkiyyt hüququ il mnsub olan mlak onlarn mülkiyytidir.

156.2. Yerli büdcnin vsaiti bldiyynin mülkiyytidir.

Madd 157. Mülkiyytin müdafisi

157.1. Mülkiyytçinin mülkiyyt hüququnun tannmasn tlb etmk ixtiyar vardr.

75 157.2. Mülkiyytçi özgsinin qanunsuz sahibliyindn öz mlakn geri tlb ed bilr.

157.4. gr mülkiyyt qsd v ya baqa manelr yan götürmdn v ya ondan mhrum etmdn tördilirs, mülkiyytçi qsd edndn bu hrktlr son qoyma tlb ed bilr. Bu cür hrktlr davam etdirildikd mülkiyytçi hmin hrktlr son qoyulmasn mhkm vasitsi il tlb ed bilr.

157.5. Mülkiyytçi özgsinin qanunsuz sahibliyindn mlakn geri tlb edrkn, bu xsin mlaka sahibliyinin qanunsuz olduunu bildiyi v ya bilmli olduu halda (vicdansz sahib), mlakn onda olduu bütün vaxt rzind onun götürdüyü v ya götürmli olduu bütün glirlrin qaytarlmasn v ya vzinin ödnilmsini d tlb ed bilr; vicdanl sahibdn is onun mlaka sahibliyinin qanunsuz olduunu bildiyi v ya bilmli olduu vaxtdan v ya mlakn qaytarlmasna dair mülkiyytçinin iddias üzr çar vrqsini ald vaxtdan götürdüyü v ya götürmli olduu bütün glirlrin qaytarlmasn v ya vzinin ödnilmsini tlb ed bilr. Bundan baqa, vicdansz sahib mlakn mülkiyytçisin mlakn onda olmas il bal bütün zrrin vzini ödmlidir. Vicdanl sahib is vzi ödnilrkn yoxa çxan v ya zrr çkn mlakn, o cümldn mlakdan glir götürdüyün gör zrrin vzini ödmy borclu deyildir.

157.6. str vicdanl sahib, istrs d vicdansz sahib is öz növbsind mlakdan glirin mülkiyytçiy düdüyü vaxtdan sonra mlaka srf etdiyi zruri msrflrin vzinin ödnilmsini mülkiyytçidn tlb ed bilr.

157.7. Vicdanl sahib mlaka zrr yetirmdn ondan ayrla biln öz yaxladrmalarn özünd saxlaya bilr. Yaxladrmalar bu cür ayrmaq mümkün olmadqda vicdanl sahib mlakn dyrindn artq olmamaq rti il, onu yaxladrmaq üçün çkdiyi msrflrin vzinin ödnilmsini tlb ed bilr.

157.8. Mülkiyytçi hüquqlar mülkiyytçi olmasa da, bu Mclld v ya müqavild nzrd tutulan sasla mlaka sahiblik edn xs d mnsubdur.

157.9. Dövlt ehtiyaclar v ya ictimai ehtiyaclar tlb etdikd dövlt trfindn mülkiyyt yalnz qanunla icaz verilmi hallarda yollarn v digr kommunikasiya xtlrinin çkilmsi, srhd zolann müyyn edilmsi v ya müdafi hmiyytli obyektlrin tikilmsi mqsdil müvafiq dövlt orqan

76 trfindn v yalnz bazar dyri miqdarnda qabaqcadan vzi ödnilmkl özgninkildiril bilr.

Madd 158. Mülkiyytçi olmayan xslrin hüquqlar

158.1. Mülkiyyt hüququ il yana aadaklar da mlak hüquqlar saylr:

158.1.1. girov hüququ;

158.1.2. mlakdan istifad hüququ;

158.1.3. servitutlar.

158.2. mlak hüquqlar hmin mlakn mülkiyytçisi olmayan xslr d mnsub ola bilr.

158.3. mlaka mülkiyyt hüququnun baqa xs keçmsi hmin mlaka olan digr mlak hüquqlarnn xitamna sbb olmur, bu rtl ki, ld edn xs mlakn yüklülüyünün olmasna münasibtd vicdanl olsun..

158.4. Mülkiyytçi olmayan xsin mlak hüquqlar istniln xs, o cümldn mülkiyytçi trfindn pozulmaqdan müdafi edilir.

7-ci fsil. Sahiblik hüququ

Madd 159. yaya sahiblik

Sahiblik yaya faktik sahibliy nail olmaqla ld edilir.

Madd 160. Vasitsiz v vasitli sahiblik

gr sahib yan mhdud ya v ya xsi sahiblik hüququnun hyata keçirilmsi üçün kims vermis, onlarn hr ikisi sahibdirlr. Onlardan birincisi vasitli, ikincisi is vasitsiz sahibdir.

Madd 161. Özg yasnn sahibi v öz yasnn sahibi

yann mülkiyytçisi hüququ il yaya sahib olan öz yasnn sahibidir, yann hr hans baqa sahibi özg yasnn sahibidir.

77 Madd 162. Sahibliyin müvqqti ksilmsi

yaya faktik sahib olmaa mahiyytc müvqqti iqtidarszlq v ya imkanszlq yaya sahibliyi lv etmir.

Madd 163. Sahibliyin verilmsi

163.1. Sahiblik yann özünün verilmsi il verilir. vvlki sahibin iradsi il ld edn yaya faktik sahibliyi hyata keçirmy qadir olduqda verilm ba tutur.

163.2. gr üçüncü xs v ya özgninkildirn özü xüsusi hüquq münasibtlri sasnda yaya sahibliyi davam etdirirs, yaya sahiblik ya verilmdn d ld edil bilr. Sahibliyin bu cür verilmsi üçüncü xs üçün yalnz özgninkildirn ona bu bard bildiri verdikd etibarl olur. Üçüncü xs yan özgninkildirn vermkdn imtina etmk üçün istinad etdiyi saslarla ld edn vermkdn d imtina ed bilr.

163.3. Fraxtvern v ya anbara verilmi mallar üçün onlar tmsil edn order sndi verildikd bu sndin verilmsi maln özünün verilmsi saylr. gr hm order sndini vicdanl ld edn, hm d mal vicdanl ld edn varsa, sonuncuya üstünlük verilir.

Madd 164. Sahibliyin müdafisi

164.1. Sahibin iradsi olmadan sahiblikdn mhrumetm v onu pozma qadaan edilmi özbanalq saylr. Hr bir sahibin qadaan edilmi özbanalqdan müdafi üçün güc iltmk ixtiyar vardr. Bu zaman o, raiti nzr almaqla, sassz güc hrktlrindn çkinmlidir.

164.2. Sahiblikdn mhrum olan onun üçün qanunsuz sahibdn sahibliyin qaytarlmasn tlb ed bilr. Sahiblikdn mhrumetm faktik sahib v ya onun hüquq slfi barsind shv addm olduqda v sahiblik mhrumetmdn vvlki ild ld edildikd iddia istisna edilir.

Madd 165. Sahibliyin pozulmas

165.1. Sahiblik qadaan edilmi özbanalq yolu il pozulduqda sahib pozucudan pozuntulara son qoyma tlb ed bilr. Pozuntularn davam edcyindn ehtiyat olunduqda sahib onlara son qoyulmas üçün iddia ver bilr. Pozucu v ya onun hüquq slfi üçün sahib qanunsuz olduqda v 78 sahiblik mhrumetmdn vvlki ild ld edildikd bu cür iddia istisna edilir.

165.2. Qadaan edilmi özbanalq üzr iddiaya yalnz o halda yol verilir ki, sahib qsdin v tqsirkarn ona mlum olmasndan drhal sonra yann qaytarlmasn v ya pozuntunun aradan qaldrlmasn tlb etsin. ddia müddti, htta qsd v tqsirkar sahib sonralar da mlum olarsa, mhrumetm v ya pozuntu anndan balayaraq bir il tkil edir.

Madd 166. Mülkiyytin sahiblik sasnda ehtimal edilmsi

166.1. Danar yann sahibi haqqnda ehtimal edilir ki, o, yaya mülkiyytçi hüququ il sahiblik edir. Hr hans vvlki sahib haqqnda ehtimal edilir ki, öz sahibliyi zaman o, mülkiyytçi olmudur.

166.2. Danar yann mülkiyytçisi olmaq istmyn sahibi ehtimal ed bilr ki, bu ya kimdn arxayn alnmdrsa, hmin xsin mülkiy- ytinddir. Sahiblik hüququ olmadn biln v ya bilmli olan sahib vicdansz sahibdir. Danar ya üzrind mhdud ya hüququna v ya xsi hüquqa iddia edn danar ya sahibinin bu cür hüququnun olduu ehtimal edilir. Lakin o hmin yan ald xsin bu cür hüququ olduunu ehtimal ed bilmz.

166.3. Yalnz o xsin torpaq sahsin mülkiyyt hüququnun v sahiblik haqqnda iddia hüququnun olduu ehtimal edilir ki, onun sahiblik hüququ torpaq sahsinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmasndan irli glir. Lakin torpaq sahsinin faktik sahibi sahiblikdn özbana mhrumedilm v ya sahibliyin pozulmas bard iddia ver bilr.

§ 1. Danmaz yalara mülkiyyt hüququnun ld edilmsi

Madd 178. Danmaz mlaka mülkiyyt hüququnun ld edilmsi

178.1. Danmaz mlaka mülkiyyt hüququ onun verilmsinin danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan ld edn keçir. gr qanuna müvafiq olaraq danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququnun dövlt reyestrind qeyd alnmadan baqa xs keçmsi mümkündürs, onda xs bu bard dövlt reyestrin mlumat vermlidir.

79 178.2. Yeni yaranm danmaz mlaka mülkiyyt hüququ onun danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan ml glir.

178.3. gr daqn, torpan splnmsi v ya yerdyimsi, çayn yatann v ya sviyysinin dyimsi nticsind, yaxud baqa kild yeni razi meydana glmis, o, bitiik torpaq sahsind birldirilir.

178.4. Torpan bir torpaq sahsindn digrin yerdyimsi sahlrin hüdudlarnn dyimsin sbb olmur.

178.5. gr danmaz mlakn dövlt reyestrind sassz qeyd alnm mülkiyytçi qeydalmann sassz olduunu bilmyrk, torpaq sahsin 10 il rzind fasilsiz v etirazsz sahiblik etmis, hmin xs bu torpaq sahsinin mülkiyytçisi saylr.

178.6. gr xs danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmam danmaz mlaka faktik mülkiyytçi hüququ il 30 il rzind fasilsiz v etirazsz sahiblik etmis, o, mülkiyytçi kimi qeyd alnmasn tlb ed bilr. Eyni rtlrl bu hüquq hmçinin o danmaz mlakn sahibin mnsubdur ki, onun mülkiyytçisi danmaz mlakn dövlt reyestrindn blli olmasn v ya 30 il vvl ölmü v ya mülkiyytin sahiblik müddtin gör ld edilmsi müddtinin vvlind xbrsiz itkin dümü elan olunsun. Lakin qeydiyyat rsmi elan olunmu müddtd etiraz veril- mdikdn v ya rdd edildikdn sonra yalnz mhkmnin qrar il aparlmaldr.

178.7. Sahibsiz danmaz yalar, habel ictimai sular v becrilmy yararsz torpaqlar, msln, qayalar, yüksk dalar v onlardan çalayan bulaqlar, habel faydal qazntlar dövlt mnsubdur.

178.8. Mnzil, ba, qaraj v ya baqa kooperativin üzvü, pay ymna hüququ olan digr xslr kooperativin verdiyi mnzil, ba, qaraj v ya ayr quru üçün pay haqqn tam verdikd, hmin mlaka mülkiyyt hüququ ld edirlr.

Madd 179. ld etm müddti

179.2. Danmaz mlaka sahiblik müddtin saslanan xs hüquq varisi olduu xsin bu mlaka sahiblik etdiyi bütün müddti öz sahiblik müd- dtin birldir bilr.

80 179.3. mlaka öz mlak kimi sahiblik edn xs ld etm müddti il laqdar danmaz mlaka mülkiyyt hüququnu ld edn qdr öz sahibliyini mlakn mülkiyytçisi olmayan v bu Mclld v ya müqavild nzrd tutulmu digr sasa gör ona sahiblik hüquqlar olmayan üçüncü xslrdn müdafi etmk hüququna malikdir.

179.4. ld etm müddti il laqdar danmaz mlak ld etmi xsin hmin mlaka mülkiyyt hüququ bu hüququn danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnd andan ml glir.

Madd 180. Özbana tikinti v onun nticlri

180.1. Tikinti mqsdlri üçün ayrlmayan torpaq sahsind v ya buna lazmi icazlr almadan v ya hrsalma v tikinti normalarn v qaydalarn ciddi surtd pozmaqla tikilmi yaay evi, digr tikili, quru v ya baqa danmaz mlak özbana tikinti saylr.

180.2. Özbana tikinti aparm xs ona mülkiyyt hüququ ld etmir. Onun tikintiy dair srncam vermk, onu satmaq, balamaq, icary vermk, digr qdlr balamaq ixtiyar yoxdur.

180.3. Özbana tikintiy mülkiyyt hüququ mhkm trfindn o xs üçün tanna bilr ki, tikinti aparlm torpaq sahsi onun mülkiyytind olsun. gr tikintinin saxlanmas digr xslrin hüquqlarn v qanunla qorunan mnafelrini pozursa v ya fiziki xslrin hyat v salaml üçün thlük yaradrsa, göstriln xsin özbana tikintiy mülkiyyt hüququ tanna bilmz.

180.4. Tikinti mqsdlri üçün ayrlmayan torpaq sahsind v ya buna lazmi icazlr almadan v ya hrsalma v tikinti normalarn v qaydalarn ciddi surtd pozmaqla tikilmi bina v qurular müvafiq icra hakimiyyti orqanlarnn v ya maraql trfin müraciti üzr qbul edilmi mhkmnin qrar sasnda sökül bilr.

19 may 2000-ci il,  1

81  Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda Azrbaycan Respublikasnn Qanunu

I fsil. Ümumi müddalar

Bu qanun danmaz mlaka mülkiyyt hüququ v digr ya hüquqlarnn, bu hüquqlarn ml glmsi, mhdudladrlmas (yüklnmsi) v baqasna keçmsinin, onlara xitam verilmsinin dövlt qeydiyyat, habel Azrbaycan Respublikas razisi üzr vahid olan danmaz mlakn dövlt reyestrinin aparlmas qaydalarn müyyn edir.

Madd 1. sas anlaylar

1.0. Bu qanunda istifad olunan anlaylar aadak mnalar ifad edir:

1.0.1. Danmaz mlak—üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alnmal olan torpaq sahlri, yer tki sahlri, ayrca su obyektlri (sututarlar) v torpaqla möhkm bal olub tyinatna tnasübsüz (hdsiz) zrr vurulma- dan yerinin dyidirilmsi mümkün olmayan bütün yalar, o cümldn binalar, qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay v ba evlri, melr v çoxillik kmlr, mlak kompleksi kimi müssislrdir;

1.0.2. Danmaz mlakn dövlt reyestr nömrsi (reyestr nömrsi)— Azrbaycan Respublikas qanunvericiliyin uyun olaraq zamanca v Azrbaycan Respublikasnn razisind dyimyn, tkrarolunmaz, dan- maz mlak obyektinin vahid kild olduunu göstrn nömrdir;

1.0.3. Hüququn mhdudladrlmas (mhdudiyyt, yüklnm)—qanunla v qanunda nzrd tutulmu qaydada hüquq sahibinin danmaz mlaka mülkiyyt v ya digr ya hüquqlarnn hyata keçirilmsini mhdudla- dran rtlr v qadaalardr (servitut, uzufrukt, ipoteka, etibarl idaretm, icar, mlakn üzrin hbs qoyulmas v sair);

1.0.4. Qeydiyyat orqan—danmaz mlakn dövlt reyestrini trtib edn v aparan müvafiq icra hakimiyyti orqandr.

Madd 2. Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat

2.1. Danmaz mlaka mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn dövlt qeydiyyat (bundan sonra—hüquqlarn dövlt qeydiyyat) Azrbaycan Res- publikasnn Mülki Mcllsin uyun olaraq danmaz mlaka hüquqlarn 82 ml glmsinin, mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) baqasna keç- msinin v bu hüquqlara xitam verilmsinin dövlt trfindn tannmas v tsdiq edilmsi bard hüquqi aktdr.

2.2. Azrbaycan Respublikasnn Mülki Mcllsi il v bu qanunla müyyn edilmi qaydada danmaz mlak üzrind hüquqlarn qeydiyyat danmaz mlakn dövlt reyestrind (bundan sonra—dövlt reyestri) aparlr.

2.3. Danmaz mlak üzrind qeydiyyata alnm hüquq mübahislndiril.

2.4. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat il bal mübahislr mhkm qaydasnda hll edilir.

Madd 3. Danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyat haqqnda qanunvericilik

Danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyat haqqnda qanunvericilik Azr- baycan Respublikasnn Konstitusiyasndan, Mülki Mcllsindn, bu qa- nundan v digr normativ-hüquqi aktlardan ibartdir.

Madd 4. vvllr yaranm hüquqlarn tannmas

4.1. Bu qanun qüvvy mindiyi gündk danmaz mlaka hüquqlarn ayr- ayr qeydiyyat orqanlar trfindn aparlm dövlt qeydiyyat öz hüquqi qüvvsini saxlayr.

4.2. Bu qanun qüvvy mindikdn sonra danmaz mlaka hüquqlarn mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) dövlt qeydiyyat üçün hmin danmaz mlak üzrind mövcud olan hüquqlar dövlt reyestrind qeydiyyata alnmaldr.

4.3. Bu qanun qüvvy mindiyi gündk danmaz mlak üzrind hüquqlarn dövlt qeydiyyatn aparm müvafiq icra hakimiyyti orqanlar bu qanuna sasn dövlt reyestrind saxlanlmal olan mlumatlar müvafiq icra hakimiyyti orqannn müyyn etdiyi mrhllr v müddtlr üzr qeydiyyat orqanna vermlidirlr. Göstriln qaydada mlumatlar veriln- dk hmin müvafiq icra hakimiyyti orqanlar bu qanuna uyun olaraq ayr-ayr danmaz mlak üzrind hüquqlarn qeydiyyat üçün zruri olan mlumatlar hüquq sahibinin v ya qeydiyyat orqannn müracit etdiyi gündn 5 i günü müddtind onlara vermlidirlr.

83 Madd 5. Dövlt reyestrinin açql

5.1. Danmaz mlakn tsvirini, dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar v onlarn mhdudladrlmasna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray hüquq sahibin, onun trfindn vkil edilmi xs, hüquq sahibinin mlakna qanun v ya vsiyyt sasnda vrslik hüququ olan xslr v qanunla nzrd tutulmu slahiyytlrin yerin yetirilmsi il laqdar müvafiq dövlt orqanlarna v bldiyylr verilir.

5.2. Dövlt reyestrindn aray ld etmk üçün qeydiyyat orqanna riz il müracit etmi fiziki xs xsiyytini tsdiq edn sndi, hüquqi xs is onun dövlt qeydiyyat haqqnda hadtnamsinin surtini v nümayn- dsinin slahiyytini tsdiq edn etibarnamni tqdim etmlidir. Danmaz mlak üzrind hüquq sahibi olmayan xs rizd arayn ld edilm- sinin mqsdini göstrmlidir.

5.3. Qeydiyyat orqan 5 i günü müddtind müracit etmi xs aray v ya saslandrlm imtina mktubunu vermlidir.

5.4. Hüquq sahibinin sorusuna sasn ona mxsus olan danmaz mlak haqqnda qeydiyyat orqannn digr xslr verdiyi araylar bard mlumat soru verildiyi gün i vaxt rzind qeydiyyat orqan trfindn hüquq sahibin verilmlidir.

5.5. Dövlt reyestrindki mlumatlardan hüquq sahibinin qanuni mnafelrin ziyan vuracaq üsul v formalarda istifad edilmsi Azrbaycan Respublikasnn qanunvericiliyind müyyn edilmi qaydada msuliyyt sbb olur.

Madd 6. Hüquqlarn qeydiyyat v araylarn verilmsi üçün ödmlr

6.1. Hüquqlarn qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu qaydada v miqdarda dövlt rüsumu dövlt büdcsin ödnilir.

6.2. Dövlt reyestrindn araylarn verilmsin gör hüquqlarn qeydiyyat üçün qanunla nzrd tutulmu dövlt rüsumunun 30 faizi miqdarnda haqq qeydiyyat orqannn xüsusi hesabna ödnilir.

6.3. Bu qanun qüvvy minndk danmaz mlak üzrind hüquqlar tsdiq etmi aktlar, hadtnamlr v qeydiyyat vsiqlri sasnda hmin

84 hüquqlarn dövlt reyestrind qeydiyyata alnmas üçün dövlt rüsumu tutulmur.

Madd 7. Danmaz mlakn texniki göstricilri

Danmaz mlak üzrind mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn qeydiyyat üçün zruri olan mrzçkm v inventarladrma ilrinin aparlmas, habel müvafiq texniki sndlrin trtibi qaydas qanunvericilikl müyyn edilir.

II fsil. Danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn aparlmas qaydas

Madd 8. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün saslar

8.0. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn ml glmsinin, baqasna keçmsinin, mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün) v xitam verilmsinin dövlt qeydiyyat üçün aadaklar sas hesab olunur:

8.0.1. qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada icra hakimiyyti v bldiyy orqanlar trfindn müvafiq olaraq dövlt v ya bldiyylr mxsus olan danmaz mlakn özgninkildirilmsin, icarsin, istifad- sin, ipoteka qoyulmasna dair qbul olunmu aktlar;

8.0.2. danmaz mlak barsind notariat qaydasnda tsdiq edilmi müqa- villr, vrslik hüququ haqqnda hadtnamlr, mnzil sertifikat v qanunvericilikl müyyn edilmi digr sndlr;

8.0.3. qanuni qüvvy minmi mhkm qrarlar;

8.0.4. bu qanun qüvvy minndk müvafiq icra hakimiyyti orqanlar trfindn verilmi danmaz mlak üzrind, o cümldn torpaq sahlri, binalar v qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay v ba evlri, yer tki sahlri, sututarlar, melr v çoxillik kmlr, mlak kompleksi kimi müssislr üzrind hüquqlar tsdiq edn aktlar, ha- dtnamlr v qeydiyyat vsiqlri.

8.0.5. 2007-ci il mayn 22-dk müvafiq icra hakimiyyti orqanlarnn nzdind olan ba tsrrüfat idarlri trfindn vtndalara ayrlm ba sahlrin dair veri- ln icar müqavillri, srncamlar v orderlr;

8.0.6. qanunvericilikd nzrd tutulan digr saslar. 85 Madd 9. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn aparlmas qaydas

9.1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat aadak qaydada aparlr:

9.1.1. bu qanuna uyun olaraq hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda riznin v rizy lav olunan sndlrin, o cümldn dövlt rüsumunun ödnilmsi haqqnda qbzin qbul edilmsi;

9.1.2. daxil edilmi sndlrd göstriln mlumatn dövlt reyestrind saxlanlan mlumata uyunluunun yoxlanlmas;

9.1.3. byan olunan hüquqlarla qeydiyyata alnm hüquqlar arasnda ziddiyytlrin, habel hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas üçün digr saslarn olub-olmamasnn müyyn edilmsi;

9.1.4. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya qeydiyyatn dayandrlmas üçün sas olmad halda tsdiqlyici sndlr üzrind qeydlrin yazlmas v dövlt reyestrin müvafiq mlumatn daxil edilmsi.

9.2. Qeydiyyat orqan bu qanunun 14.1-ci v 15.1-ci maddlrind nzrd tutulmu hallar istisna olmaqla, riznin v ona lav ediln sndlrin tqdim edildiyi gündn 20 gündn gec olmayaraq, danmaz mlak üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alr.

9.3. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat, rizlrin qbul edilm ardcll il aparlr.

9.4. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrlmasnn (yüklülüyünün), dövlt qeydiyyat hmin danmaz mlak üzrind vvl yaranm hüquqlarn dövlt reyestrind qeydiyyata alnd tqdird aparlr.

Madd 10. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sndlrin tqdim edilmsi

10.1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat bu qanunla müyyn olunmu qaydada hüquq ld ednin rizsi sasnda aparlr. rizd onu tqdim edn fiziki xsin soyad, ad, atasnn ad, ünvan, xsiyytini tsdiq edn snd, hüquqi xsin is tam ad, ünvan, qeydiyyat haqqnda hadtnam, icra hakimiyyti orqannn tam ad v ünvan, xahiin mzmunu v lav olunan sndlr göstrilmlidir. 86 10.2. Qeydiyyat orqanna veriln rizy aadaklar lav olunur:

10.2.1. hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün bu qanunun 8-ci maddsind nzrd tutulmu saslardan biri;

10.2.2. torpaq sahsinin plan v ölçüsü;

10.2.3. torpaq sahsind yerln bina, quru, tikililrin v digr danmaz mlaknn (onlarn trkib hisslrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi;

10.2.4. dövlt rüsumunun ödnilmsi bard qbz.

10.3. Hüquq ld ednin adndan baqa xs rizni verirs, müvafiq etibarnam notariat qaydasnda tsdiqlnmlidir. Hüquqi xsin rizsi v onu tqdim edn nümayndsin verilmi etibarnam hmin hüquqi xsin möhürü il tsdiqlnmlidir. rizni vern xslr öz xsiyytini tsdiq edn snd tqdim etmlidirlr.

Madd 11. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün tqdim ediln sndlr tlblr

11.1. Hüquqlarn mövcudluunu, ld edilmsini, baqasna keçmsini, mhdudladrlmasn (yüklnmsini), onlara xitam verilmsini tsdiq edn sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qanunla müyyn edilmi tlblr uyun olmaldr.

11.2. Tqdim olunmu sndlrd mtnlr aydn yazlmal, hüquqi v fiziki xslrin adlar tam kild göstrilmlidir. Pozulmu, sonradan lav edilmi, silinmi sözlr v hqiqiliyi tsdiqlnmmi digr düzlilr olan, habel mzmununu birmnal baa dümk imkan vermyn drcd zdlnmi sndlr hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmir.

Madd 12. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn rsmildirilmsi

12.1. Danmaz mlaka mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn ml glmsi v baqasna keçmsi müvafiq icra hakimiyyti orqanlar trfindn hazrlanan sndlr sasnda qeydiyyat orqan trfindn veriln dövlt reyestrindn çxarla rsmildirilir. Çxarda danmaz mlakn reyestr nömrsi göstrilmlidir.

87 12.2. Dövlt reyestrindn çxarn formas v trtibi qaydas müvafiq icra hakimiyyti orqan trfindn müyyn edilir.

Madd 13. Dövlt reyestrinin aparlmas

13.1. Dövlt reyestrind danmaz mlak, onlar üzrind hm mövcud olan, hm d xitam verilmi hüquqlar v hüquq sahiblri bard mlumat saxlanlr.

13.2. riz jurnal (rizlrin qeydiyyat kitab) v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar dövlt reyestrinin ayrlmaz trkib hisssidir.

13.3. riz jurnalnda aadaklar bard mlumat göstrilir:

13.3.1. rizçilr, xahiin mzmunu, danmaz mlaka dair sndlr, hüquq sahiblri;

13.3.2. hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda verilmi çxarlar;

13.3.3. dövlt reyestrindn araylar v onlar alm xslr.

13.4. Dövlt reyestri, riz jurnal v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar daimi saxlanlr. Onlarn tam v ya qismn mhv edilmsi, yaxud onlardan hr hans sndlrin çxarlmas yolverilmzdir.

13.5. Dövlt reyestrindki danmaz mlaka hüquqlar, bu hüquqlarn yaranmas, baqasna keçmsi, mhdudladrlmas v onlara xitam verilmsi bard mlumat saxlanlan bölmlr hmin danmaz mlakn reyestr nömrsin uyun olaraq nömrlnir. Sndlr saxlanlan qovluqlara dövlt reyestrindki müvafiq bölmlrin nömrlri verilir.

13.6. Dövlt reyestri hr bir danmaz mlak obyekti bard mlumat saxlanlan bölmlrdn ibartdir. Bölm hr bir danmaz mlak obyekti üzrind hüquqlar dövlt qeydiyyatna alnarkn trtib olunmaa balanlr.

13.7. Üzrind mülkiyyt hüququ qeydiyyata alnan torpaq sahsi onda yerln danmaz mlakla birg vahid danmaz mlak obyekti kimi qeydiyyata alnr.

88 13.8. Dövlt reyestrind aadak danmaz mlak bard mlumat saxlanlan (göstriln) bölmlr var:

13.8.1. torpaq sahlri, torpaqla möhkm bal olan bütün obyektlr, o cümldn su obyektlri (sututarlar), melr, çoxillik kmlr, binalar, qurular, qeyri-yaay sahlri, mnzillr, frdi yaay v ba evlri, mlak kompleksi kimi müssislr, kommunikasiyalar;

13.8.2. yer tki sahlri.

13.9. Dövlt reyestrinin hr bölmsi aada göstriln üç fsildn ibartdir:

13.9.1. obyektin ünvan (olduu yer), ad (növü), sahsi, onun tyinat v digr zruri mlumatlar;

13.9.2. mülkiyyt v digr ya hüquqlar, hüquq sahibinin ad, fiziki xsin xsiyyt vsiqsindn mlumat v hüquqi xsin rekvizitlri. Hüquq sahibinin göstrdiyi ünvan, payn miqdar, hüququ tsdiq edn sndlrin ad v digr zruri mlumatlar;

13.9.3. mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn mhdudladrlmas (servitut, ipoteka, uzufrukt, etibarl idaretm, icar, istifad, lizinq, danmaz mlakn üzrind hbs qoyulmas, danmaz mlaka dair tlblr v sair), mhdudiyytin qüvvd olduu müddt, xeyrin hüquq mhdudla- drlm xslr, mhdudiyytin yaranmasna sas olan sndin ad, onun qüvvd olma tarixi, qdlr üzr öhdliklrin icrasnn rtlri v müddti.

13.10. Hüquqa, onun mhdudladrlmasna v danmaz mlak obyekti bard qdlr dair hr bir yazya (qeyd) riz jurnalndak hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul edilmi riznin qeydiyyat nömrsi verilir.

13.11. Dövlt reyestri kaz üzrind v elektron dayclarnda aparlr. Dövlt reyestrinin kaz üzrind v elektron daycsndak yazlar bir- birin uyun glmdikd, kaz üzrindki mlumata üstünlük verilir. Dövlt reyestrindki yazlarla hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr arasnda uyunsuzluq olduqda sndlr üstünlük verilir.

13.12. Danmaz mlak obyektinin bölünmsi, birlmsi v ayrlmas nticsind yaranan yeni obyektlr bard mlumat dövlt reyestrinin yeni bölmlrind yazlr. Bel obyektlr üçün yeni reyestr nömrlri verilir v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr saxlanlan yeni 89 qovluqlar trtib olunur. Dövlt reyestrinin yeni bölmlrind v qovluqlarnda vvllr mövcud olmu danmaz mlaka aid olan bölmlr v qovluqlara istinad olunmaldr.

Madd 14. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas

14.1. Qeydiyyat orqannn sndlrin hqiqiliyin ciddi übhsi varsa, qeydiyyat bir ay müddtin dayandrla bilr.

14.2. Qeydiyyatn dayandrlmas saslandrlmal v 48 saat rzind rizçiy yazl kild bildirilmlidir. Bu halda vzifli xs übh douran sndlr dair müvafiq dövlt orqanlarna sorular göndrmli v hmin sorulara cavab 10 gün müddtind verilmlidir. Bu cür sorulara vaxtnda cavab vermyn vzifli xslr inzibati msuliyyt clb edilirlr.

14.3. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmas hüquq ld ednin, qdin trfinin v ya onlarn vkil etdiklri xsin rizsi sasnda bir aydan artq olmayan müddt dayandrla bilr. rizd hüquqlarn dövlt qeydiy- yatnn dayandrlmasnn sbblri göstrilmlidir. Bel riznin verilmsi hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün nzrd tutulmu müddtin axnn dayandrr.

14.4. Qeydiyyata tqdim olunmu sndlrin saxta olmas tsdiqlnrs, qeydiyyat orqan hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan imtina bard rizçiy bildirmli v riz jurnalnda müvafiq qeydlr etmlidir.

14.5. Bu qanunun 14.3-cü maddsind nzrd tutulmu müddt rzind danmaz mlakn hbs edilmsi, barsind qdlrin balanmasna qadaa qoyulmas v ya qeydiyyata alnmal olan hüquq barsind mübahis edn digr maraql xsdn ikaytin verilmsi haqqnda mhkmdn mlumat daxil olduqda, qeydiyyat mhkmd i hll olunanadk dayandrlr.

14.6. riz jurnalnda hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas bard qeydlr edilmlidir.

Madd 15. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina

15.1. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatna alnmasndan aadak hallarda imtina edil bilr:

90 15.1.1. dövlt qeydiyyat bard müracit olunan hüquq bu qanuna sasn dövlt qeydiyyatna alnmal deyildirs;

15.1.2. hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün notariat qaydasnda tsdiq- lnmsi tlb olunmayan sndlrin formas v mzmunu qanunvericilikl müyyn edilmi tlblr uyun deyildirs;

15.1.3. hüquqlarn dövlt qeydiyyat bard rizni vermy ixtiyar olmayan xs müracit etdikd;

15.1.4. danmaz mlaka hüququn yaranmas bard icra hakimiyyti v ya bldiyy orqannn akt qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada etibarsz hesab olunduqda;

15.1.5. danmaz mlak barsind tsdiqlyici snd vermi xs hmin mlak üzrind hüquqa dair srncam vermk slahiyytin malik olmadqda;

15.1.6. bu qanunun 14-cü maddsind nzrd tutulmu qeydiyyatn dayandrlmasna sbb olan hallar aradan qaldrlmadqda.

15.2. Hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan saslandrlm imtina bard rizçiy 5 gün müddtind bildiri göndrilir.

Madd 16. Dövlt reyestrind düzlilr

16.1. Qeydiyyat orqan hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlri, onlar akar etdiyi v ya bu bard maraql xslrdn riz ald gündn üç gün müddtind aradan qaldrr. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman yaranan münasibtlrin maraql itirakçlarna shvlrin aradan qaldrlmas bard 48 saat müddtind yazl mlumat verilmlidir.

16.2. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlrin düzlii hüquq sahiblrin v ya üçüncü xslr ziyan vurmayaca v ya onlarn qanuni mnafelrini pozmayacan güman etmy sas olduu halda aparlr. Hüquq sahibi v ya üçüncü xs etiraz edirs, bel düzlilr mhkmnin qrar sasnda aparlr.

16.3. gr dövlt reyestrinin mzmunu torpaq sahsi üzrind hüquqa v ya hmin hüququn mhdudladrlmasna dair hqiqi hüquqi vziyyt uyun deyildirs, hüququ qeyd alnmam v ya hüququ düzgün qeyd alnmam xs, yaxud 91 mövcud olmayan yüklnm haqqnda qeydin daxil edilmsi il hüququ pozulmu xs dövlt reyestrind qeydd düzliin aparlmas üçün bel düzlil hüququna toxunulan xsdn razlq vermsini tlb ed bilr.

16.4. Bu qanunun 16.3-cü maddsind nzrd tutulmu hallarda dövlt reyestrinin mötbrliyin qar etiraz edil bilr.

16.5. Dövlt reyestrin etirazla bal qeydin daxil edilmsi mhkmnin qrar v ya reyestrd düzliin aparlmas il hüququ toxunulan xsin razl il hyata keçirilir.

16.6. Dövlt reyestrinin mzmununun qeyri-dqiqliyi sübuta yetirilmyinc, hmin mzmunun hqiqiliyi v tamaml prezumpsiyas qüvvddir. Müqavil sasnda özgninkildirnin adna qeydiyyata alnm hr hans bir hüququ ld edn xsin xeyrin reyestrdki qeyd, bu qeyd dair etirazn reyestr daxil edildiyi v ya ld edn xsin qeydin qeyri-dqiq olmasn bildiyi hallar istisna olmaqla, hqiqi hesab edilir.

III fsil. Danmaz mlak üzrindki bzi hüquqlarn dövlt qeydiyyat

Madd 17. Qabaqcadan qeydiyyat

17.1. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak üzrind, hmçinin mülki qanunvericilikd nzrd tutulmu digr hallarda mülkiyyt v digr ya hüquqlar dövlt reyestrind tikintiy icaz sndlri v plan-cizgi sasnda qabaqcadan qeydiyyata alna bilr.

17.2. Tikintisi baa çatdrlmam binann trkib hisssi olacaq ayr-ayr mnzillr v ya qeyri-yaay sahlrin mülkiyyt hüququ v eyni zamanda onun ipoteka il yüklülüyü dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyata alna bilr.

17.3. Mülkiyyt hüququnun qeydiyyat üçün sas hüquq ld edn kreditin verilmsi, habel mnzili v ya qeyri-yaay sahsini tikmk üçün tikilmkd olan bina sahibinin (mnzil v ya qeyri-yaay sahsini tikdirib hüquq ld edn satmaq öhdliyi olan tkilatn) hesabna hmin kreditin köçürülcyi haqqnda müqavil, yaxud hüquq ld edn trfindn mnzilin v ya qeyri-yaay sahsinin tam dyrinin ödnilmsini tsdiq edn snd mnzil sertifikatdr .

92 17.4. Kredit müqavilsi v dövlt reyestrindn mülkiyyt hüququnun qa- baqcadan qeydiyyat bard aray sasnda kredit vern bankn (kredit tkilatnn) xeyrin mnzilin (qeyri-yaay sahsinin) ipotekas haqqnda müqavil notariat qaydasnda tsdiqlnir v dövlt reyestrind qeydiyyata alnr.

17.5. Bu qanunun 17.2—17.4-cü maddlrind nzrd tutulmu qaydalar tikintisi baa çatdrlm binann da trkib hisslrin amil edilir.

17.6. Torpaq sahsin olan hüququn v ya torpaq sahsini yüklü edn hüququn ld edilmsin v ya lvin, yaxud bel hüququn mzmununun v ya növbliliyinin dyidirilmsin dair tlbi tmin etmk üçün dövlt reyestrind qabaqcadan qeydiyyat aparla bilr. Glck v ya rti tlblrin tmin edilmsi üçün d qabaqcadan qeydiyyatn aparlmasna yol verilir.

17.7. Qabaqcadan qeydiyyat aparldqdan sonra torpaq sahsin v ya ona olan hüquqa dair veriln srncam, onun göstriln tlbin hyata keçirilmsin tsir etdiyi v ya mane olduu hisssind etibarszdr. Hmin qayda srncamn mcburi icra v ya hbsin qoyulmas qaydasnda verildiyi halda da ttbiq edilir.

17.8. Hüququn ld edilmsin yönldilmi tlbin üstünlüyü qabaqcadan qeydiyyat üçün tlb barsind riznin reyestr tqdim edilmsi vaxt il müyyn edilir.

Madd 18. Mhv olunmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi

18.1. Mhv olunmu danmaz mlakn qeydiyyatnn lvi Azrbaycan Respublikas Mülki Mcllsinin 150-ci maddsin uyun olaraq aparlr.

18.2. Danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququ yüklü deyildirs v bu cür mlak mülkiyytçinin iradsi il sökülüb tam mhv edilmidirs, onun rizsi sasnda qeydiyyat orqan mülkiyyt hüququnun qeydiyyatn lv edir.

Madd 19. Danmaz mlak üzrind icar v istifad hüquqlarnn dövlt qeydiyyat

19.1. Danmaz mlak üzrind müddti on bir aydan çox olan icar v ya istifad hüququ dövlt qeydiyyatna alnr. car v ya istifad hüququnun dövlt qeydiyyatna alnmas bard rizni danmaz mlakn icar (istifad) müqavilsi üzr trflrdn biri ver bilr. Danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) hüququ, danmaz dövlt mlak üzrind icar (istifad) müqavilsi balamaq hüququ olan müvafiq icra hakimiyyti orqannn müraciti sasnda dövlt reyestrind qeydiyyata alnr. 93 19.2. Torpaq sahsi v ya yerin tki sahsi icary (istifady) verildikd, qeydiyyat üçün tqdim ediln müqavily torpaq sahsinin v yerin tki sahsinin plan lav edilir.

19.3. Binann, qurunun, evin, binada v ya evd yerln mnzillrin, otaqlarn icarsi haqqnda müqavil üzr hüquq dövlt qeydiyyatna verildikd, yerlmsi v ölçülri göstrilmkl icary veriln sahlrin plan tqdim olunur. Danmaz mlakn icarsi (istifadsi) haqqnda müqavil icary (istifady) vernin hüququnun mhdudladrlmas kimi qeydiyyata alnr.

Madd 20. potekann dövlt qeydiyyat

20.1. Danmaz mlakn, o cümldn tikintisi baa çatdrlmam obyektin ipotekas haqqnda müqavilnin dövlt qeydiyyat zaman ipotekann predmeti, ipoteka il tmin edilmi borcun (öhdliyin) icra müddti, ipotekasaxlayan v ipotekaqoyan bard mlumat qeyd edilir.

20.2. poteka predmeti bütövlükd mlak kompleksi kimi müssis olduqda, üzrind ipoteka hüququ qeydiyyata alnan mlakn trkibin hmin müssisnin maddi v qeyri-maddi aktivlri, o cümldn binalar, tikililr, qurular, avadanlq, inventar, xammal, hazr mhsul, tlb hüquqlar, patentlr v baqa müstsna hüquqlar daxil olur.

20.3. potekann qeydiyyat riznin qeydiyyat orqanna daxil edildiyi gün- dn 5 i günü müddtind aparlr.

20.4. potekann dövlt qeydiyyat ipotekasaxlayann rizsi v ya mh- kmnin qrar sasnda lv olunur.

20.5. potekann dövlt qeydiyyatnn digr xüsusiyytlri, o cümldn lav qeydiyyatn aparlmas qaydas ipoteka haqqnda qanunvericilikl tnzimlnir.

Madd 21. Mhkmnin qrar sasnda danmaz mlaka hüquqlarn dövlt qeydiyyat

21.1. Mhkmnin qrar sasnda danmaz mlaka hüquqlar ümumi saslarla dövlt qeydiyyatna alnr. Hüququn yaranmas an mhkm qrar il müyyn edilir.

94 21.2. Danmaz mlaka dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar bard mhkmd mübahis olduqda, bu bard dövlt reyestrind iddia rizsinin mhkm icraatna qbul edilmsi haqqnda mhkmnin aray sasnda müvafiq qeydlr edilir.

Madd 22. Danmaz mlakla bal etibarl idaretm, qyyumluq v vrslik

22.1. Etibarl idaretm v ya qyyumluq sasnda danmaz mlaka srncam verilmsi il bal bütün hüquqlar bu münasibtlri müyyn edn sndlr, o cümldn müqavillr v mhkm qrarlar sasnda dövlt qeydiyyatna alnr.

22.2. Müqavil v ya digr saslara gör, danmaz mlak üzrind mülkiyyt v ya digr ya hüququnu ld etmi xs hmin hüququ tsdiq edn çxar almadan öldükd onun qanun v ya vsiyyt üzr vrssin hüququn ölmü xs mxsus olmas haqqnda aray qeydiyyat orqan verir. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda çxar hmin aray sasnda verilmi vrslik sndlri tqdim edn vrsnin adna rsmildirilir.

IV fsil. Msuliyyt

Madd 23. Hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda qanunvericiliyinin pozulmasna gör msuliyyt

23.1. Qeydiyyat orqannn vzifli xslri bu qanuna uyun olaraq dövlt reyestrind danmaz mlaka hüquqlarn qeydiyyatnn dqiqliyin v vaxtnda aparlmasna, dövlt reyestrindn veriln mlumatn tam v düzgün olmasna cavabdehdirlr.

23.2. Danmaz mlak bard texniki mlumatn dqiqliyin v vaxtnda tqdim edilmsin hmin danmaz mlakn dövlt uçotunu aparan müvafiq icra hakimiyyti orqanlarnn vzifli xslri cavabdehdirlr.

23.3. Dövlt qeydiyyatna alnm danmaz mlaka hüquqlar v danmaz mlak barsind balanan qdlr haqqnda mlumatn qsdn v ya ehtiyatszlq üzündn thrif edilmsind v itirilmsind tqsirli olan xslr bunun nticsind vurulmu zrr gör qanunvericiliy uyun

29 iyun 2004-cü il.  713-IIQ.

95  Azrbaycan Respublikas Prezidentinin 2009-cu il 24 iyun tarixli, 116 nömrli Frman il tsdiq edilmidir

Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmti haqqnda

sasnam

I. Ümumi müddalar

1. Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmti (bundan sonra — Xidmt) danmaz mlakn dövlt reyestrinin (bundan sonra — dövlt reyestri) trtib edilmsini v aparlmasn tmin edn icra hakimiyyti orqandr.

2. Xidmt öz faliyytind Azrbaycan Respublikasnn Konstitusiyasn, Azrbaycan Respublikasnn qanunlarn, Azrbaycan Respublikas Prezi- dentinin frman v srncamlarn, Azrbaycan Respublikas Nazirlr Kabinetinin qrar v srncamlarn, Azrbaycan Respublikasnn trfdar çxd beynlxalq müqavillri, Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin sasnamsini, Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi sdrinin mr v srncamlarn v bu sasnamni rhbr tutur.

3. Xidmt bu sasnamd nzrd tutulan vzif v hüquqlarn Azr- baycan Respublikasnn bütün razisind bilavasit v razi idarlri vasitsil hyata keçirir.

4. Xidmt öz vziflrini yerin yetirrkn v hüquqlarn hyata keçirrkn mrkzi v yerli icra hakimiyyti orqanlar, yerli özünüidaretm orqanlar v qeyri-hökumt tkilatlar il qarlql laqd faliyyt göstrir.

5. Xidmt müstqil balansa, qanunvericiliy uyun srncamnda olan dövlt mlakna, xzin v bank hesablarna, üzrind Azrbaycan Res- publikasnn Dövlt gerbinin tsviri, Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin v öz ad ks olunmu möhür, müvafiq tamplara v blanklara malikdir.

96 6. Xidmtin saxlanma xrclri Azrbaycan Respublikasnn dövlt büdcsi v qanunvericilikl nzrd tutulan digr mnblr, habel tabeliyind olan yerli qurumlarn faliyyt istiqamtlri üzr göstrdiyi xidmtlr gör alnan xidmt haqlarndan daxil olan vsaitlrdn maliyyldirilir.

7. Xidmt Bak hrind yerlir.

II. Xidmtin faliyyt istiqamtlri

8. Xidmtin faliyyt istiqamtlri aadaklardr:

8.1. dövlt reyestrind danmaz mlaka mülkiyyt v digr ya hüquq- larnn dövlt qeydiyyatnn (bundan sonra — hüquqlarn dövlt qeydiyyat) hyata keçirilmsini tmin edir;

8.2. qanunvericilikd müyyn edilmi digr istiqamtlrd faliyyt göstrir.

III. Xidmtin vziflri

9. Bu sasnam il müyyn edilmi faliyyt istiqamtlrin uyun olaraq Xidmt aadak vziflri yerin yetirir:

9.1. paralel olaraq kompüterdn istifad etmdn istniln yaz üsulu il kaz (yazl sndlr) üzrind v kompüterdn istifad etmkl elektron dayclar (disk, disket v s.) üzrind mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.2. hüquqlarn dövlt qeydiyyat haqqnda rizni v rizy lav olunan sndlri qbul etmk;

9.3. tqdim edilmi sndlrd göstriln mlumatn dövlt reyestrind saxlanlan mlumata uyunluunu yoxlamaq;

9.4. byan olunan hüquqlarla qeydiyyata alnm hüquqlar arasnda ziddiyytlrin, habel hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dayandrlmas üçün digr saslarn olub-olmamasn müyyn etmk;

97 9.5. hüquqlarn dövlt qeydiyyatndan imtina edilmsi v ya qeydiyyatnn dayandrlmas üçün sas olmad halda tsdiqlyici sndlr üzrind qeydlr yazmaq v dövlt reyestrin müvafiq mlumatlar daxil etmk;

9.6. qanunla müyyn edilmi müddtd hüquqlar dövlt qeydiyyatna almaq, habel tikintisi baa çatdrlmam binann trkib hisssi olacaq ayr- ayr mnzillr v ya qeyri-yaay sahlrin mülkiyyt hüququnu v eyni zamanda onun ipoteka il yüklülüyünü qabaqcadan qeydiyyata almaq;

9.7. qanunla müyyn edilmi hallarda v qaydada hüquqlarn dövlt qeydiyyatn dayandrmaq v ya dövlt qeydiyyatna alnmasndan imtina etmk;

9.8. dövlt reyestrind hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn dqiq v vaxtnda aparlmasn, dövlt reyestrindn veriln mlumatn tam v düzgün olmasn tmin etmk;

9.9. pozulmu, sonradan lav edilmi, silinmi sözlr v hqiqiliyi tsdiqlnmmi digr düzlilr olan, habel mzmununu birmnal baa dümk imkan vermyn drcd zdlnmi sndlri hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün qbul etmmk;

9.10. dövlt reyestrin daxil ediln hr bir danmaz mlak obyektin Azrbaycan Respublikasnn razisind dyimyn, tkrarolunmaz dan- maz mlak obyektinin vahid kild olduunu göstrn danmaz mlakn dövlt reyestr nömrsi vermk;

9.11. hüquqlarn dövlt qeydiyyatn rsmildirmk mqsdil dövlt reyestrindn çxar vermk;

9.12. qanuna uyun olaraq danmaz mlakn tsvirini, dövlt qeydiyyatna alnm hüquqlar v onlarn mhdudladrlmasna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray vermk v ya bel arayn verilmsindn imtina etmk;

9.13. hüquq sahibinin sorusuna sasn ona mxsus olan danmaz mlak haqqnda digr xslr veriln araylar bard qanunla müyyn edilmi müddtd hüquq sahibin mlumat vermk;

9.14. dövlt reyestrini, riz jurnaln v hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün sas olan sndlr daxil ediln qovluqlar daimi saxlamaq; 98 9.15. qanunla müyyn edilmi müddtd hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman buraxlan texniki shvlri aradan qaldrmaq v hüquqlarn dövlt qeydiyyat zaman yaranan münasibtlrin maraql itirakçlarna shvlrin aradan qaldrlmas bard yazl mlumat vermk;

9.16. qanunla müyyn edilmi hallarda mhv olmu danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüququnun qeydiyyatn lv etmk;

9.17. «Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda» Azrbaycan Res- publikasnn Qanunu qüvvy mindiyi gündk danmaz mlak üzrind hüquqlarn qeydiyyatn aparm dövlt orqanlarnn verdiklri bu Qanuna uyun olaraq dövlt reyestrind saxlanlmal olan mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.18. danmaz mlakn ipotekas barsind veriln qiymtli kazlar haqqnda mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.19. qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada yaay fondundan qeyri- yaay fonduna v ya ksin keçirilmi danmaz mlak obyektlri bard mlumatlar dövlt reyestrin daxil etmk;

9.20. danmaz mlakn dövlt reyestrind qeyd alnmasn v tsvir edilmsini tmin etmk mqsdil danmaz mlakn vahid kadastrnn v ünvan reyestrinin trtib edilmsind v aparlmasnda itirak etmk;

9.21. ayr-ayr danmaz mlak obyektlri üzr kadastr trtib edn v aparan icra hakimiyyti orqanlarnn qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada tqdim etdiklri mlumatlar danmaz mlakn vahid kadastrna daxil edilmsind itirak etmk;

9.22. danmaz mlakn vahid kadastrnn mlumatlarn soru sasnda dövlt v yerli özünüidaretm orqanlarna, fiziki v hüquqi xslr verilmsind itirak etmk;

9.23. üzrind binalar, qurular, yaay v qeyri-yaay sahlri, frdi yaay, ba evlri v müssislr olan torpaq sahlrinin bir hisssi üzrind hüquqlarn, hmin hüquqlar dövlt reyestrind dövlt qeydiy- yatna alndqdan sonra baqa xs keçmsi v ya mhdudladrlmas (yüklnmsi) hallarnda bu sahnin plannn v ölçüsünün çkilmsini tmin etmk;

99 9.24. tikililrin, o cümldn binalarn, qurularn, yaay v qeyri-yaay sahlrinin, frdi yaay v ba evlrinin, müssislrin inventarla- drlmasn hyata keçirmk;

9.25. inventarladrma ilrinin aparlmas nticsind hüquqlarn dövlt qeydiyyat üçün zruri olan müvafiq texniki sndlrin trtib edilmsind, torpaq sahlrinin plannn v ölçüsünün çkilmsini tmin etmk;

9.26. qanunla müyyn edilmi hallarda v qaydada tikililrin, o cümldn binalarn, qurularn, yaay v qeyri-yaay sahlrinin, frdi yaay v ba evlrinin, müssislrin (dövlt müssis v obyektlri istisna olmaqla) qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada qiymtlndirilmsi il bal tdbirlr görmk;

9.27. dövlt reyestrin daxil edilmi danmaz mlakn inventar v bazar münasibtlrin uyun real dyri üzr mlumat banknn yaradlmasn tmin etmk;

9.28. Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsi trfindn müyyn edilmi qaydada danmaz mlakn inventar v bazar münasibtlrin uyun real dyri haqqnda mlumat soru sasnda dövlt v yerli özünüidaretm orqanlarna, fiziki v hüquqi xslr vermk;

9.29. dövlt rüsumlarnn v faliyyt istiqamtlri üzr tabeliyind olan yerli qurumlarn göstrdiyi xidmtlr gör xidmt haqlarndan daxilolmalarn mühasibat v statistik uçotunu aparmaq, hmin vsaitin vaxtnda v tam hcmd aidiyyti üzr köçürülmsini tmin etmk, göstriln xidmtlr müqabilind alnan xidmt haqlarndan Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsi trfindn müyyn edilmi qaydada istifad etmk;

9.30. öz slahiyytlri daxilind akar olunan qanun pozuntular haqqnda qanunvericiliy uyun tdbirlr görülmsini tmin etmk;

9.31. Xidmtin faliyytinin tkmilldirilmsi il bal Azrbaycan Res- publikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tklif vermk;

9.32. Xidmtin faliyyti il bal daxil olan riz v ikaytlr baxmaq v qanunvericilikl müyyn olunmu qaydada tdbirlr görmk;

100 9.33. qanunvericilikl nzrd tutulmu digr vziflri yerin yetirmk.

IV. Xidmtin hüquqlar

10. Xidmt öz vziflrini yerin yetirmk üçün aadak hüquqlara malikdir:

10.1. öz slahiyytlri daxilind dövlt v yerli özünüidaretm orqanlarna, fiziki v hüquqi xslr zruri mlumatlar (sndlr) bard soru vermk v onlardan bel mlumatlar (sndlri) almaq;

10.2. öz slahiyytlrin aid olan msllr barsind qanunvericilik akt- larnn layihsini hazrlamaq v Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim etmk;

10.3. qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada slahiyytlrin dair msllrin icras il bal tlimatlar, qaydalar v digr normativ aktlarn layihlrini hazrlamaq v tsdiq edilmk üçün Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim etmk;

10.4. faliyyt istiqamtlri üzr göstrdiyi xidmtlr gör xidmt haqlar almaq v bu sahdn daxil olan vsaitlrdn müyyn edilmi qaydada istifad etmk;

10.5. Xidmtin faliyyt istiqamtlrin aid msllr dair metodik materiallarn v tövsiylrin layihlrini hazrlamaq v tsdiq edilmk üçün Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim etmk;

10.6. müstqil ekspertlri v mütxssislri qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada öz faliyytin clb etmk;

10.7. xarici, yerli hüquqi v fiziki xslrdn qrant v yardmlar almaq;

10.8. qanunvericilikl nzrd tutulmu digr hüquqlar hyata keçirmk.

V. Xidmtin faliyytinin tkili

11. Xidmtin trkibin onun aparat v tabeliyind olan yerli qurumlar daxildir.

101 12. Xidmt Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin sdri trfindn vzify tyin ediln v vzifdn azad ediln ris rhbrlik edir.

13. Ris bu sasnam il Xidmt hval edilmi vziflrin yerin yetirilmsin gör xsn msuliyyt dayr.

14. Xidmtin risinin Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsinin sdri trfindn vzify tyin ediln v vzifdn azad ediln iki müavini vardr.

15. Xidmtin risi:

15.1. Xidmtin faliyytini tkil edir v ona rhbrlik edir;

15.2. müyyn edilmi myin ödnilmsi fondu v içilrin say hddi daxilind Xidmtin aparatnn v tabeliyind olan yerli qurumlarnn strukturunu, tat cdvlini v xrclr smetasn tsdiq edilmk üçün Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin tqdim edir;

15.3. Xidmtin ris müavinlri, Xidmtin aparatnn struktur bölmlrinin rhbrlri v Xidmtin tabeliyind olan yerli qurumlarnn rhbrlri v müavinlri istisna olmaqla, Xidmtin digr içilrini vzify tyin v vzifdn azad edir, onlar barsind hvslndirm v intizam tnbeh tdbirlri görür;

15.4. Xidmtin xrclr smetasna uyun olaraq ona ayrlm vsaitin istifadsin srncam verir;

15.5. Xidmtin aparatnn v yerli qurumlarnn içilri trfindn aparlan tdbirlr müvafiq qaydada nzart edir;

15.6. içilrin ixtisasnn artrlmas v onlarn pe hazrlnn tmin edilmsi üçün müvafiq tdbirlr görür;

15.7. tabeliyind olan yerli qurumlara icras mcburi olan mr v göstrilr verir;

15.8. bütün dövlt orqanlar, yerli özünüidaretm orqanlar, hüquqi v fiziki xslrl münasibtlrd Xidmti tmsil edir; 102 15.9. Xidmtin faliyyti bard Azrbaycan Respublikasnn mlak Msllri Dövlt Komitsin mütmadi olaraq hesabat verir;

15.10. Azrbaycan Respublikasnn qanunvericiliyin uyun olaraq digr slahiyytlri hyata keçirir.

“poteka haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn Qanunundan çxar

Madd 11. potekann dövlt qeydiyyat

11.1. Danmaz yann ipotekas haqqnda müqavil danmaz mlakn dövlt reyestrind, danar yann ipotekas haqqnda müqavil is danar mlakn rsmi reyestrind qeyd alnmaldr.

11.2. poteka hüququ ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyatna alnd andan ml glir. poteka müqavilsi bu qanunun 11.3-cü v müvafiq hallarda 11.4-cü maddlrind nzrd tutulmu mlumatlarn müvafiq reyestr daxil edildiyi andan dövlt qeydiyyatna alnm hesab olunur.

11.3. poteka müqavilsinin dövlt qeydiyyat zaman ipotekann predmeti, sas öhdliyin mahiyyti, icra müddti v ipoteka saxlayan bard mlumat qeyd edilir.

11.4. poteka müqavilsind ipoteka kaznn verilmsi nzrd tutulubsa, ipoteka müqavilsinin dövlt qeydiyyat zaman yuxarda göstriln mlumatlarla yana ipoteka kaznn verilmsi bard d mlumat qeyd edilir.

11.5. Eyni bir öhdlik üzr bir neç ipoteka saxlayan (kreditor) olduqda, onlar ipotekann dövlt qeydiyyat orqannda birg ipoteka saxlayanlar kimi qeyd alnrlar.

11.6. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz ya ipoteka qoyularkn, ipoteka danmaz mlakn dövlt reyestrind qabaqcadan qeyd alna bilr.

103 11.7. poteka predmeti olan tikintisi baa çatdrlmam danmaz yann tikintisi tam baa çatdqdan sonra hmin ya tikintisi baa çatm ya (yeni yaradlm ya) kimi dövlt reyestrind qeyd alndqda ipoteka öz qüvvsini saxlayr, bu rtl ki, hmin anda ipotekaya bu Qanuna müvafiq olaraq xitam verilmmi olsun.

Madd 12. potekann dövlt qeydiyyat qaydalar

12.1. Danmaz yann ipotekasnn dövlt qeydiyyat «Danmaz mlakn dövlt reyestri haqqnda» Azrbaycan Respublikasnn Qanununa uyun olaraq hyata keçirilir.

12.4. poteka saxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, dövlt qeydiyyat orqanna ipoteka kaz v onun notariat qaydasnda tsdiq edilmi surti tqdim edilir.

12.5. Danar yann rsmi reyestrini aparan orqan n geci 5 i günü müddtind danar yann ipotekasnn dövlt qeydiyyatn aparr v reyestrdn çxar ipoteka saxlayana tqdim edir. Dövlt qeydiyyat üçün tqdim olunmu sndlr dövlt qeydiyyat orqannda saxlanlr.

12.6. Çxarda ipotekann dövlt qeydiyyatn aparan orqann ad, qeydiyyatn yeri, an (tarixi v saat), qeydiyyat nömrsi, ipoteka saxlayan v ipoteka qoyan tantdran digr mlumatlar v ipoteka predmetinin tsviri göstrilir.

12.7. poteka saxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, ipoteka kaznda dövlt qeydiyyatn aparan orqann ad, qeydiyyat an (tarixi v saat) v nömrsi göstrilmkl, qeydiyyat orqannn slahiyytli xsinin imzas v xüsusi möhürü il tsdiq edilir v ipoteka saxlayana qaytarlr.

12.8. Qeydiyyat orqan ipoteka haqqnda mlumat bazasn yaradaraq, mlumatn saxlanlmasn tmin etmlidir. Qeydiyyata alnm ipoteka müqavilsinin surti, ipoteka kaz verildikd is ipoteka kaznn surti dövlt qeydiyyat orqannn arxivind saxlanlr.

12.11. Qeydiyyat orqan, onun vzifli xslri v mkdalar qeydiyyat qaydalarnn pozulmas nticsind maraql xs vurduqlar zrr gör qanunvericilikl müyyn edilmi qaydada msuliyyt dayrlar.

104 Madd 14. potekann lav qeydiyyat

14.1. potekann lav qeydiyyat müvafiq olaraq danmaz mlakn dövlt reyestrind v danar mlakn rsmi reyestrind sndlrin tqdim edildiyi gündn 3 i günü müddtind aadak hallarda aparlr:

14.1.1. ipoteka müqavilsind sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü v ya icra müddti dyidikd;

14.1.2. sas öhdlik üzr tlb hüququ baqa xs keçdikd;

14.1.3. ipoteka predmeti dyidirildikd;

14.1.4. ipoteka predmeti özgninkildirildikd.

14.2. potekann lav qeydiyyat haqqnda rizy ipoteka müqavilsind dyiikliklrin edilmsi, tlbin baqa xs keçmsi v ipoteka predmetinin özgninkildirilmsi bard müqavilnin notariat qaydasnda tsdiq edilmi surti lav edilir.

14.3. poteka saxlayann hüquqlar ipoteka kaz il tsdiq edildikd, sas öhdliyin mahiyyti, ölçüsü, icra müddti dyidikd, ipoteka predmeti dyidirildikd v ya özgninkildirildikd müvafiq olaraq ipoteka kaznda dyiikliklr aparlr v lav qeydiyyata alnr.

14.4. poteka kaz il rsmildiriln ipotekann lav qeydiyyat ipoteka kaznn qeyd alnd müvafiq reyestrd aparlr.

14.5. potekann lav qeydiyyat müvafiq olaraq danmaz mlakn dövlt reyestrindn v danar mlakn rsmi reyestrindn çxarla, ipoteka kaz üzrind is müvafiq qeydin edilmsi il tsdiq edilir.

Madd 15. potekann dövlt qeydiyyatnn lvi

15.1. potekann dövlt qeydiyyat ipoteka saxlayann rizsi v ya mhkmnin qrar sasnda qeydiyyat orqan trfindn lv edilir.

15.2. potekann dövlt qeydiyyat lv edildikd, ipoteka kaz bu Qanunla müyyn edilmi qaydada lv edilir.

15 aprel 2005-ci il.  883-IIQ. 105 “nformasiya ld etmk haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn qanunundan çxar

Madd 2. nformasiya ld etmk azadl

2.1. Azrbaycan Respublikasnda informasiyann ld olunmas azaddr.

2.2. Hr ks özü birbaa v ya nümayndsi vasitsil informasiya sahibin müracit etmk, informasiyann növünü v ld etm formasn seçmk hüququna malikdir.

2.3. nformasiya sahibin müracit edn hr ks:

2.3.1. soru ediln informasiyann informasiya sahibind olub-olmadn öyrnmk, bu informasiya olmadqda onu ld etmk üçün yardmç mlumatlar almaq;

2.3.2. informasiya sahibi soru ediln informasiyaya malik olduqda onu srbst, manesiz v ham üçün brabr rtlrl ld etmk hüququna malikdir.

2.4. Fiziki xslrin özlri barsindki sndldirilmi informasiya il manesiz tan olmaq, onu ld etmk, bu informasiyada dqiqldirmlr aparlmasn tlb etmk, informasiyadan kimlrin v hans mqsdl istifad etdiyini öyrnmk hüququ vardr.

2.5. nformasiya sahiblrindn bu Qanunun tlblrin uyun olaraq ld edilmi sndldirilmi informasiyadan, digr mqsdlr, o cümldn kommersiya mqsdlri üçün törm informasiya mhsulunun yaradl- masna bu rtl icaz verilir ki, törm informasiya yaradlarkn ilkin mnby istinad edilsin.

30 sentyabr 2005-ci il,  1024-IIQ

106  lav 2

“Dövlt rüsumu haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn Qanunundan çxar 47

Dövlt rüsumu tutulmal olan hrktlr Dövlt rüsumunun mbli 26.1. Danmaz mlak üzrind mülkiyyt v digr ya hüquqlarnn dövlt qeydiyyat il bal hrktlr: 26.1.1. danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüquqlarnn dövlt 30 manat qeydiyyatna alnmas bard çxarn verilmsi; 26.1.2. danmaz mlaka dair texniki sndlrin (pasport v plan 50 manat ölçü) verilmsi 26.2. Vrslik nticsind ld edilmi hüquqlarn, bölünm 20 manat nticsind vvlki hüquq sahibind qalan hiss üzrindki hüquqlarn, yüklülüyün (girov, ipoteka, icar, istifad, lizinq, servitut v s.), icar v istifad hüquqlarnn yüklülüyünün v özgninkildirilmsinin dövlt qeydiyyatnn aparlmas 26.3. Tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlak üzrind 20 manat hüquqlarn qabaqcadan dövlt qeydiyyat, mhv olmu danmaz mlakn v onun üzrindki hüquqlarn dövlt qeydiyyatnn lvi v dövlt reyestrindn mlumatn verilmsi 26.4. potekann tkrar v lav qeydiyyat, girovun lav qeydiy- 10 manat yata alnmas, ipoteka predmetin tutmann yönldilmsi bard bildiriin dövlt qeydiyyatna alnmas, danmaz mlakn yüklülükdn (ipoteka, icar, istifad, lizinq, servitut v s.) azad edilmsi, danmaz mlak üzrind mülkiyyt hüquqlarnn dövlt qeydiyyatna alnmas bard çxarn dublikatnn verilmsi, danmaz mlaka dair texniki sndlrin (pasport v plan ölçü) dublikatnn verilmsi

47 Dövlt rüsumu haqqnda AR Qanunu, 28 dekabr 2001-ci il,  297, Madd 26.

107 26.5. Torpaq sahlri üzrind mülkiyyt v digr ya hüquq- 20 manat larnn qeydiyyat üçün mrzçkm ilri il bal pilonun vurulmasna gör — hr döng nöqtsi üçün 26.6. Danmaz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrlmasna 10 manat (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn arayn verilmsin gör

“Dövlt rüsumu haqqnda” Azrbaycan Respublikasnn Qanunundan çxar 48

Dövlt rüsumu tutulmal olan hrktlr Dövlt rüsumunun mbli 10.1. Danmaz mlakn (mnzillrin, ba evlrinin, qurularn, tikililrin, torpaqlarn v baqa danmaz mlakn) özgninkil- dirilmsi, mnzil sahlrinin v ba evlrinin müvqqti istifady verilmsi bard müqavillrin tsdiqi üçün: 10.1.1. müqavil üzr mlak r (arvada), uaqlara, valideynlr, 7 manat babaya, nny, nvy, qardaa, bacya keçirs; 10.1.2. müqavil üzr mlak baqa xslr keçirs: Bak hrind; 110 manat digr hr v rayonlarda; 44 manat 10.1.4. mnzil sahlrinin v ba evlrinin müvqqti istifady 7 manat verilmsi üçün. 10.2. Nqliyyat vasitlrinin özgninkildirilmsi müqavillrinin tsdiqi üçün: 10.2.1. müqavil üzr mlak rin (arvadn), uaqlarn, valideyn- 25 manat lrin, babann, nnnin, qardan, bacnn mülkiyytin keçirs; 10.2.2. müqavil üzr mlak digr xsin mülkiyytin keçirs; 50 manat 10.3. Yaay evlrinin tikinti ii üçün torpaq sahlrinin müddtsiz

48 “Dövlt rüsumu haqqnda” AR Qanunu, 28 dekabr 2001-ci il,  297, Madd 10.

108 istifady verilmsi haqqnda müqavillrin tsdiqi üçün: 10.3.1. müqavil üzr istifad hüququ r (arvada), uaqlara, 3 manat babaya, nny, nvy, valideynlr, qardaa, bacya keçirs; 10.3.2. müqavil üzr istifad hüququ digr fiziki v ya hüquqi 5 manat xs keçirs. 10.4. Kredit müqavillrinin tminat kimi balanlan girov (ipoteka) müqavillri üzr: 10.4.1. dyri 2200 manatadk; 5 manat 10.4.2. dyri 2200 manatdan 5500 manatadk; 17 manat 10.4.3. dyri 5500 manatdan çox olduqda. 28 manat 10.4-1. poteka krediti hesabna alnan yaay sahsin dair qarq müqavil formasnda balanan alq-satq v ipoteka müqavilsinin tsdiqi üçün: 10.4-1.1. Bak hrind 110 manat 10.4-1.2. digr hr v rayonlarda 44 manat 10.4-2. Qanunvericilikl nzrd tutulmu güztli ipoteka krediti hesabna alnan yaay sahsin dair qarq müqavil formasnda balanan alq-satq v ipoteka müqavilsinin tsdiqi üçün: 10.4-2.1. Bak hrind 55 manat 10.4-2.2. digr hr v rayonlarda 22 manat 10.5. Qiymtlndiriln baqa müqavillrin tsdiqi üçün: 10.5.1. trflr r (arvad), uaqlar, valideynlr, baba, nn, nv, 3 manat qarda, bacdan ibartdirs; 10.5.2. trflrdn biri knd tsrrüfat mhsullarnn istehsal il 5 manat mul olan fiziki v ya hüquqi xsdirs; 10.5.3. trflr digr fiziki v hüquqi xsdirs. 61 manat 10.6. mlak bölgüsü, zaminlik, tsis v baqa qiymtlndirilmyn müqavillrin, vvllr balanm müqavillrin lvi bard saziin tsdiqi üçün: 10.6.1. trflr r (arvad), uaqlar, valideynlr, baba, nn, nv, 3 manat qarda, bacdan ibartdirs; 10.6.2. trflr digr fiziki v ya hüquqi xslrdn ibartdirs. 5 manat 10.7. Vrslik hüququ haqqnda hadtnamlrin verilmsi üçün: 10.7.1. qanunla müyyn ediln bütün növbli vrslr (hadt- 3 manat namnin qanun üzr v ya vsiyytnam üzr verilmsindn asl

109 olmayaraq); 10.7.2. vrs digr fiziki v ya hüquqi xsdirs. 11 manat 10.8. r-arvadn birg nikah müddtind ld etdiklri ümumi 3 manat birg mlakndak paya mülkiyyt hüququ haqqnda hadtnamlrin verilmsi üçün. 10.9. Nqliyyat vasitlrinin özgninkildirilmsi v ona srncam verilmsi il bal veriln etibarnamlrin tsdiqi üçün: 10.9.1. etibarnam r (arvada), uaqlara, valideynlr, babaya, 5 manat nny, nvy, qardaa, bacya verilrs; 10.9.2. etibarnam digr vtndalara v ya hüquqi xslr 10 manat verilrs. 10.11. Nqliyyat vasitlrindn istifad edilmsi v baqa etibarnamlrin tsdiqi üçün: 10.11.1. etibarnam r (arvada), uaqlara, valideynlr, babaya, 3 manat nny, nvy, qardaa, bacya verilirs; 10.11.2. etibarnam digr fiziki v ya hüquqi xslr verilirs. 5 manat 10.12. Vrslik mlaknn mühafizsi bard tdbir görülmsi 5 manat üçün: 10.13. Dniz protestlrinin trtibi üçün. 10 manat 10.14. Vsiyytnamlrin tsdiqi üçün: 3 manat 10.15. Notariat qaydasnda tsdiq edilmi sndlrin tkrarn 2 manat verilmsi (dublikat) üçün. 10.16. Sndlrin bir dildn baqa dil trcümsinin düzgün- 0,25 manat lüyünün tsdiqi (hr shify gör), sndlrdn surt v çxar- larn düzgünlüyünün tsdiqi, sndlrdki imzann hqiqiliyinin, hmçinin trcümçinin imzasnn hqiqiliyinin (hr imza üçün) v vtndala fotokildki xsin eyniliyinin tsdiqi üçün. 10.17. cra qeydlrinin aparlmas üçün. 5 manat 10.18. Vtndalarn, dövlt idar, müssis v tkilatlarnn, 3 manat kooperativ v digr ictimai tkilatlarn rizlrinin baqa vtn- dalara, dövlt idar müssis v tkilatlarna, kooperativ v baqa ictimai tkilatlara verilmsi v 10.1- 10.17-ci maddlrd göstriln hrktlrdn baqa notariat hrktlri üçün. 10.19. Mütrinin verdiyi bildiri üzr vvlcdn razladrlm 3 manat vaxtda qbulu üçün. 10.20. Bu qanunla müyyn edilmi hallarda mütrinin qabaqca- 3 manat

110 dan verdiyi bildiri üzr i yerindn knarda notariat hrkt- lrinin aparlmasna gör getmk üçün. 10.21. Notariusun i yerindn knarda notariat hrktlrinin 3 manat aparlmasna gör olduu vaxtn hr bir saat üçün. 10.24. Ödni qiymtli kazlarna dair tsdiq qeydi v imtina 2 manat (protest) aktlarnn rsmildirilmsi üçün. 10.25. Digr notariat hrktlrin gör. 6 manat

lav 3

Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin razi idarlri trfindn göstriln xidmtlrin tariflri 49

Tariflr Sra Xidmtlrin ad (DV-il, -si manatla ) I. Danmaz mlakn texniki inventarladrlmasnn aparlmas I-1. Bina, tikili v qurularn texniki inventarladrlmas Çoxmrtbli (çoxmnzilli) yaay binalar — ümumi 1. 0,40 sahsinin hr 1 m2-i üçün Qeyri-yaay binalar (sahlri), mlak kompleksi 2. kimi müssislr v müssis filiallar 2.1 ümumi sahsi 50 m2- qdr olduqda 50,0 ümumi sahsi 50 m2-dn 100 m2- qdr olduqda 50 2.2 1,40 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 100 m2-dn 200 m2- qdr olduqda 100 2.3 1,0 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 200 m2-dn 300 m2- qdr olduqda 200 2.4 0,95 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav

49 Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin razi idarlri trfindn göstriln xidmtlrin tariflrinin tnzimlnmsi bard Qrar  4, 31 iyul 2009-cu il. 111  ümumi sahsi 300 m2-dn 400 m2- qdr olduqda 300 2.5 0,90 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 400 m2-dn 500 m2- qdr olduqda 400 2.6 0,85 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 500 m2-dn 600 m2- qdr olduqda 500 2.7 0,80 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 600 m2-dn 700 m2- qdr olduqda 600 2.8 0,75 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 700 m2-dn 800 m2- qdr olduqda 700 2.9 0,70 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 800 m2-dn 900 m2- qdr olduqda 800 2.10 0,65 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 900 m2-dn 1000 m2- qdr olduqda 2.11 0,60 900 m2-dn çox olan hr 1 m2 sah üçün lav ümumi sahsi 1000 m2-dn çox olduqda artq olan hr 2.12 0,30 1 m2 sah üçün lav 3. Qurular 3.1 yerldiyi torpaq sahsi 100 m2- qdr olduqda 30,0 yerldiyi torpaq sahsi 100 m2-dn çox olduqda artq 3.2 0,20 hr 1 m2 sah üçün lav 4. Mnzillr 4.1 ümumi sahsi 50 m2- qdr olduqda 12,0 ümumi sahsi 50 m2-dn çox olduqda artq hr 1 m2 4.2 0,20 sah üçün lav 5. Frdi yaay v ba evlri 5.1 ümumi sahsi 100 m2- qdr olduqda 22,0 ümumi sahsi 100 m2-dn çox olduqda artq hr 1 m2 5.2 0,20 sah üçün lav 6. Kommunikasiyalar: 6.1 yerüstü kommunikasiyalarn hr 1 km-i üçün 50,0 yeralt kommunikasiyalar yerüstünün hr 1 km-n 6.2 20,0 lav olaraq I-2. Torpaq sahlrinin inventarladrlmas 1. Knd tsrrüfat tyinatl torpaq sahlri 1.1 1 ha-ya qdr olduqda 18,0

112 1.2 1 ha-dan çox olduqda artq hr 1 ha sah üçün lav 12,0 2. Hytyan v ba sahsi torpaqlar 2.1 0,12 ha-ya qdr olduqda 12,0 0,12 ha-dan çox olduqda artq hr 0,01 ha sah üçün 2.2 1,0 lav 3. Digr tyinatl torpaq sahlri 3.1 sahsi 0,01 ha-ya qdr olduqda 60,0 sahsi 0,01 ha-dan 0,10 ha-ya qdr olduqda 0,01 ha- 3.2 7,0 dan çox olan hr 0,01 ha üçün lav sahsi 0,10 ha-dan 0,50 ha-ya qdr olduqda 0,10 ha- 3.3 5,0 dan çox olan hr 0,01 ha üçün lav sahsi 0,50 ha-dan 1 ha-ya qdr olduqda 0,50 ha-dan 3.4 3,0 çox olan hr 0,01 ha üçün lav sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq hr 0,01 ha üçün 3.5 2,0 lav 4. Su obyektlri (su tutarlar) 4.1 yerldiyi torpaq sahsi 1 ha-ya qdr olduqda 60,0 yerldiyi torpaq sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq 4.2 1,0 hr 0,1 ha sah üçün lav 5. Melr 5.1 sahsi 1 ha-ya qdr olduqda 60,0 sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq hr 0,1 ha sah üçün 5.2 4,0 lav 6. Çoxillik kmlr 6.1 1 ha-ya qdr olduqda 30,0 sahsi 1 ha-dan çox olduqda artq hr 1 ha sah üçün 6.2 15,0 lav Yer tki sahlri yerldiyi torpan hr 0,1 ha sahsi 7. 50,0 üçün Danmaz mlakn dövlt reyestrind mlumatlarn II. yoxlanlmas, müqayis edilmsi v mlak bard 20,0 mlumatlarn reyestr daxil edilmsi Danmaz mlak obyekti bard danmaz mlakn III. dövlt reyestrindn mlumatlarn verilmsi (dan- 10,0 maz mlak üzrind hüquqlarn mhdudladrl-

113  masna (yüklülüyün) dair dövlt reyestrindn aray- larn verilmsi istisna olmaqla) Hüquq sahibinin müraciti sasnda danmaz IV. 20,0 mlakn sxematik bölgüsünün aparlmas V. Danmaz mlak obyektinin ünvannn tyin edilmsi 20,0 Danmaz mlak obyektinin ünvan bard VI. 10,0 mlumatlarn verilmsi Danmaz mlak obyektinin, o cümldn tikintisi baa çatdrlmam danmaz mlakn müayin edilmsi (obyekt yerind bax keçirilmsi) (bu bölmnin VII. xidmt haqq I bölmy müvafiq hesablanm tariflr layih-smeta sndlrind nzrd tutulmu tikinti (quru) ilrinin faktiki yerin yetirilm faizin uyun msal ttbiq edilmkl hesablanr). Danmaz mlakn inventar dyrinin hesablanmas (bu bölmnin xidmt haqlarnn tariflri I bölmnin VIII. müvafiq bndlrinin tariflrin 0,2 msal ttbiq etmkl hesablanr). Danmaz mlakn tkrar texniki inventarladrlmas (bu bölmnin xidmt haqq I bölmnin müvafiq tariflrin 0,2 msal ttbiq edilmkl, lakin minimum IX. mbl 14,0 manatdan az olmamaqla hesablanr) (ba vermi dyiikliklr 30 %-dn çox olduu hal istisna olmaqla). Danmaz mlakn bazar qiymtlrinin hesablanmas X. v araylarn verilmsi (bu bölmnin xidmt haqq müqavil qiymti il müyyn edilir).

Qeyd 1. Göstriln xidmtlr sifariçinin müraciti sasnda qanunla müyyn edilmi icra müddtinin 2/3-i qdr müddtd yerin yetirilrs (daxil olmu vvlki sifarilrin qanunla müyyn edilmi müddtd icrasn lngitmmk v ya mhdudladrmamaq rti il), müvafiq xidmtlrin tariflrin Bak, Gnc, Sumqayt hrlrind v Aberon rayonunda 1,5, digr hr v rayonlarda 1,3, 1/3-i qdr müddtd yerin yetirilrs, müvafiq xidmtlrin tariflrin Bak, Gnc, Sumqayt hrlrind v Aberon rayonunda 2,0, digr hr v rayonlarda 1,5 msal ttbiq edilir.

Qeyd 2. Danmaz mlak obyektinin texniki inventarlamas halnda VII bölm üzr müyyn edilmi tariflr ttbiq edilmir. 114  lav 4

Azrbaycan Respublikas mlak Msllri Dövlt Komitsi yannda Danmaz mlakn Dövlt Reyestri Xidmtinin aparat v razi idarlri haqqnda MLUMAT

Xidmtin Aparat amax razi darsi Xidmt risi : Barov Damt Abbas hat etdiyi razi: amax, Qobustan v olu Asu rayonlar Ünvan: Baki hri , Hüseyn Cavid pr. razi idarsinin risi : Aayev 31, 541-542-c mhll Hüseynaa Aahmid olu Telefon : ( 012 ) 510 84 30 Ünvan: Az 5600, amax hri , H. dax: 70 07 liyev küç, 27 Telefon : ( 0176 ) 5 01 06 / 07/ 08 Bak hr razi darsi Xaçmaz razi darsi hat etdiyi razi: Bak hri hat etdiyi razi: Xaçmaz, Dvçi, razi idarsinin risi : Mirzyev Quba v Qusar rayonlar Frahim Azad olu razi idarsinin risi : Aayev Vaqif Ünvan: Az 1154 , Bak hri, Zeynal Sabir olu Xlil küç. 11a Ünvan: Az 2700, Xaçmaz hri, Telefon : (012) 498 99 57 N.Nrimanov küç. 50 dax: 73 01 Telefon : ( 0172 ) 5 00 77 ( 0176 ) 5 11 91 Sumqayt razi darsi Qbl razi darsi hat etdiyi razi: Sumqayt hri hat etdiyi razi: Qbl, Quz v razi darsinin risi : hmdov smayll rayonlar Rövn Hüseyn olu razi darsinin risi : Mehdiyev Ünvan: Az 5000 , Sumqayt hri , 5- Tbriz Musa olu ci mhll, 19 b. Ünvan: Az 3600 , Qbl hri,  Telefon : ( 012) 418 91 98 .Qutqanl küç.50 ( 018 64 ) 5 27 22 Telefon : ( 0160 ) 5 28 88 5 31 42 5 02 31

115 Aberon razi darsi Gnc razi darsi hat etdiyi razi: Aberon , Xz v hat etdiyi razi : Gnc hri, Siyzn rayonlar Samux , Xanlar v Daksn rayonlar razi idarsinin risi : manov razi idarsinin risi: Smdov Mhmmd Möhübbt olu Ehtiram Sabir olu Ünvan : Xrdalan h ., H. Tayev küç., Ünvan : Az 4700, Gnc hri, 31 –ci mhll Veteranlar küç. 2 Telefon : ( 012) 34936 97 Telefon : ( 022 ) 52 30 30 6 37 22 Beylqan razi darsi mkir razi darsi hat etdiyi razi: Beylqan, Fizuli v hat etdiyi razi: mkir v Gdby Acabdi rayonlar rayonlar razi idarsinin risi : manov Zaman razi idarsinin risi : ahvldov Möhübt olu msi sqndr olu Ünvan : Az 1200, Beylqan hri , Ünvan : Az 5700 , mkir hri, general M.sdov küç . S.Vurun küç.162 Telefon : (0152) 2 16 33 Telefon : ( 0241 ) 2 35 30 53 3 67 241 00 60 Clilabad razi darsi Tovuz razi darsi hat etdiyi razi: Clilabad, Masall hat etdiyi razi: Tovuz, Astafa v v Yardml rayonlar Qazax rayonlar razi idarsinin risi :Xudaverdiyev razi idarsinin risi : hmdov Elxan Qalib Firudin olu Mmmd olu Ünvan : Az 1500,Clilabad hri, Ünvan : Az 6000, Tovuz rayonu, Düz H.liyev pr.151 Crdaxan kndi Telefon : ( 0114 ) 5 10 80 Telefon : ( 0231) 5 34 47 5 30 69 5 30 83 irvan razi darsi ki razi darsi hat etdiyi razi: irvan hri v hat etdiyi razi: ki hri, Qax Hacqabul rayonu rayonu razi idarsinin risi : Zeynalov Namiq razi idarsinin risi : hmdli Rsul olu ahmrdan hmd olu Ünvan : Az 1800 , irvan hri, Ünvan : Az 5500, ki hri, H.liyev pr. 44 M.F.Axundov pr. 102a Telefon : ( 0197) 5 77 66 Telefon : ( 0177) 4 21 30

116 Lnkran razi darsi Zaqatala razi darsi hat etdiyi razi: Lnkran hri v hat etdiyi razi: Zaqatala v Balakn Astara Lerik rayonlar rayonlar razi idarsinin risi : Mmmdov razi idarsinin risi : Krimov Nazim Sultan olu Mövsüm nvr olu Ünvan : Az 4200, Lnkran hri, Ünvan : Az 6200, Zaqatala hri, 28 T.smaylov küç.103 may küç.77 Telefon : ( 0171 ) 5 22 16/18 Telefon : ( 0174 ) 5 62 39 5 26 61 Salyan razi darsi Brd razi darsi hat etdiyi razi: Salyan, Bilsuvar v hat etdiyi razi: Brd, Adam, Neftçala rayonlar Trtr, Goranboy rayonlar v Naftalan razi idarsinin risi : Hbiyev Adil hri gid olu razi idarsinin risi :liyev Ramil Ünvan : Az 5200 Salyan hri , Firddin olu H.liyev pr. 107A Ünvan : Az 0900, Brd hri, Telefon : ( 163 ) 5 50 98 .Qaybov küç. 2 5 19 89 Telefon : ( 0110 ) 5 03 03

Sabirabad razi darsi Yevlax razi darsi hat etdiyi razi: Sabirabad, Saatl v hat etdiyi razi: Yevlax, Ada mili rayonlar rayonlar v Mingçevir hri razi darsinin risi : Rzayev Rövn razi darsinin risi : hmdov Abseyin olu Samit Fxrddin olu Ünvan : Az 5400, Sabirabad hri , Ünvan : Az 6600, Yevlax hri, H.liyev pr.31 H.liyev pr. 51 Telefon : ( 0143) 5 90 91 Telefon : ( 0166 ) 6 30 26 5 62 47 Ucar razi darsi hat etdiyi razi: Ucar, Kürdmir, Zrdab v Göyçay rayonlar razi idarsinin risi : Abdullayev Vaqif Abdul olu Ünvan : Az 6100 , Ucar hri, N.Nrimov küç.13 Telefon : ( 0170) 5 02 75

117  Ölçüsü: 70x100 1/16 Tiraj: 500 nüsx

«ABERON NR» Ünvan: Bak hri N.ahbazov küç. 36 Tel.: 449 50 88 449 49 85

118