RAPORTI MBI MONITORIMIN E PROCESEVE GJYQËSORE NË BALLKANIN PERËNDIMOR
FAKTE
Nga Teoria në Praktikë Vlerësim i Efektivitetit të Reagimit të Gjyqësorit ndaj Krimit të Rëndë të Organizuar dhe Korrupsionit Periudha e shqyrtimit korrik 2021 - mars 2024
KOSOVA Rezultatet e monitorimit të proceseve gjyqësore në rastet e Krimit të Rëndë të Organizuar dhe Korrupsionit (KOK)
SI? FOKUSI
Metodologjia e Projektit, e zhvilluar dhe drejtësia e përshtatur nga Zyra e OSBE ODIHR-it bazuar në Manualin e saj të Monitorimit të Proceseve Gjyqësore efikasiteti dhe duke u mbështetur në përvojën e gjerë të Misioneve të OSBE-së në terren në monitorimin e rasteve të KOK, kapacitetet / performanca përfshin monitorimin e proceseve gjyqësore nga konfirmimi i aktakuzës përdorimi strategjik i mjeteve deri në aktgjykimin përfundimtar dhe juridike detyrues. RASTET NË Gjykata Supreme e Kosovës MONITORIM
krim i organizuar korrupsion 30
25 Gjykata e Apelit e Kosovës 20
numri i rasteve 15
10 Gjykatat Themelore në 5 Prishtinë, Ferizaj, Prizren, Pejë, Gjakovë, Mitrovicë, Gjilan 0 rastet
GJETJET E RAPORTIT Projekti i monitorimit të proceseve gjyqësore ka identifikuar simptoma të sfidave sistemike në nivel institucional, legjislativ dhe të politikave. Megjithatë, tashmë janë duke u zhvilluar nisma që trajtojnë shumë aspekte të çështjeve të identifikuara në këtë raport. Këto përfshijnë strategjitë për sundimin e ligjit dhe veçanërisht reformën në drejtësi, planet e veprimit kundër korrupsionit, udhëzimet për zbatimin e GjEDNj-së dhe ngritjen e kapaciteteve për procedurat penale. Këto janë investime të konsiderueshme të cilat, me përpjekje të vazhdueshme, mund të çojnë në përparim të konsiderueshëm.
Fushat kryesore të identifikuara për përmirësime të mëtejshme lidhen me:
TRANSPARENCË DREJTËSI & BARAZI konsistencë në publikimin e perceptimi i paanshmërisë & seancave gjyqësore dhe akteve prezumimi i pafajësisë juridike konsistencë në zbatimin e ligjit përgjigjje ndaj kërkesave të në harmoni me standardet shoqërisë civile për informacion ndërkombëtare Aktgjykim Lirues Aktgjykim dënues
Aktgjykim Refuzues 50
AKTET JURIDIKE 40
numri i të akuzuarve akuza të paargumentuara 30
detaje mbi fitimin ose dëmin financiar 20
arsyetimi 10
0 Të Akuzuar për Korrupsion Të Akuzuar per Krim të Organizuar
KOHËZGJATJA E PROCEDURËS KOHËZGJATJA E PROCEDURËS NGA AKTAKUZA DERI NË AKTGJYKIMIN PËRFUNDIMTAR, NË MUAJ
përqindja e seancave 1 deri 12 joproduktive dhe rigjykimeve 13 deri 24 25 deri 48 numri i përkthyesve dhe 49 deri 72 pajisjeve të përkthimit
73 deri 108 përdorimi i sistemit të 109 deri 120 menaxhimit të lëndëve 0 1 2 3 4 5 numri i rasteve
HAPAT TUTJE REGJISTRI NDIKIMI FUQIZIMI Krijoni parakushte për Synoni ndryshime që Adresoni rezistencën regjistër efektiv të bëjnë dallim të ndaj ndryshimit, duke përcjelljes së rasteve KOK. menjëhershëm. marrë parasysh praktikat dhe kulturat e punës FORCIMI I TRANSPARENCËS DHE I QASJES NË INFORMACION PËR RASTET E KOK duke siguruar publikim të rregullt të informatave të sakta për rastet, duke përmirësuar komunikimin me shoqërinë civile, duke krijuar mekanizma për publikimin konsistent të aktakuzave, dhe duke monitoruar zbatimin e strategjive të komunikimit.
RRITJA E KAPACITETIT TË GJYKATAVE PËR TË FUNKSIONUAR NË MËNYRË EFEKTIVE NË TË DY GJUHËT ZYRTARE duke vlerësuar nevojat për përkthyes/interpretë, duke shqyrtuar kriteret e kualifikimit, duke ofruar trajnime adekuate dhe duke siguruar kushte të përshtatshme të punës për të lehtësuar rekrutimin dhe mbajtjen e përkthyesve/interpretëve.
PËRMIRËSIMI I STANDARDIT TË AKTAKUZAVE DHE AKTGJYKIMEVE duke fuqizuar mekanizmat e brendshëm të shqyrtimit, duke zhvilluar një proces të rishikimit të rasteve me aktgjykimeve liruese/aktakuza të hedhura poshtë, dhe duke siguruar trajnime të posaçme për prokurorë dhe gjyqtarë.
ZBATIM I HETIMEVE FINANCIARE DHE KONFISKIM I ASETEVE duke nxitur përdorim efektiv të mjeteve hetimore, duke zbatuar udhëzimet e fundit për sekuestrim/konfiskim, duke u siguruar që vlerësimet e performancës pasqyrojnë përpjekjet e nevojshme dhe duke ofruar ngritje të mjaftueshme të kapaciteteve.
MENAXHIM EFEKTIV I RASTEVE duke hartuar udhëzime për menaxhim efektiv të gjykimeve, duke nxitur caktim të seancave dëgjimore për menaxhimin e lëndëve, duke i dhënë përparësi ftesave elektronike dhe njoftimeve online, dhe duke siguruar zbatim të dispozitave të Kodit të ri të Procedurës Penale që kanë për qëllim reduktimin e vonesave.
Ky publikim është mbështettur financiarisht nga Bashkimi Evropian. Për më shumë informata rreth Projektit Rajonal për Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e OSBE-së dhe jo Monitorimin e Proceseve Gjyqësore: domosdoshmërisht paraqet qëndrimet e BE-së. www.osce.org/WesternBalkansTrialMonitoring ose ndiq hashtagun #RegTrialMonitoring
THE WESTERN BALKANS TRIAL MONITORING REPORT FACTSHEET
From Paper to Practice Evaluating the Effectiveness of Judicial Responses to Serious Organised Crime and Corruption Review Period July 2021 - March 2024
KOSOVO Trial monitoring results on serious organised crime and corruption (OCC) cases
HOW FOCUS The Project's Methodology, fairness developed and adapted by the OSCE ODIHR based on its Trial Monitoring Manual & drawing on the extensive efficiency experience of OSCE field operations in monitoring OCC cases, encompasses trial monitoring from capacities/performance the confirmation of indictment to the final and binding verdict. strategic use of judicial tools CASES UNDER Kosovo Supreme Court MONITORING
organised crime corruption 30
25 Kosovo Court of Appeals
number of cases 20
15
10 Basic Courts in Prishtinë/Priština, Ferizaj/Uroševac, 5 Prizren, Pejë/Peć, Gjakovë/Đakovica, Mitrovicë/Mitrovica, Gjilan/Gnjilane 0 cases
REPORT FINDINGS The Project’s trial monitoring identified symptoms of systemic challenges at the institutional, legislative and policy level. However, initiatives are already underway to address many aspects of the issues identified in this Report. These include strategies on the rule of law and specifically judicial reform, anti- corruption action plans, guidelines on the application of ECtHR, and capacity building on criminal procedures. These are substantial investments that, with sustained efforts, can lead to substantial progress.
The main identified areas for further improvement relate to:
TRANSPARENCY FAIRNESS & EQUALITY
consistency in publication perception of impartiality & of hearings & judicial acts presumption of innocence responses to civil society consistency in application of the information requests law in line with international standards Acquittal Conviction Rejection 50
JUDICIAL ACTS 40
charges substantiation
number of defendants 30 details on financial gain or damage 20 reasoning
10
0 Defendants Corruption Defendants Org.Crime
LENGTH OF PROCEEDINGS LENGTH OF PROCEEDINGS FROM INDICTMENT TO FINAL JUDGEMENT, IN MONTHS percentage of unproductive 1 to 12 hearings and retrials 13 to 24 number of interpreters & interpretation equipment 25 to 48 use of case management system 49 to 72
73 to 108
109 to 120
0 1 2 3 4 5 number of cases
WAY FORWARD TRACK RECORD IMPACT BUY-IN Create preconditions for Aim for changes that Address resistance to an effective track record make an immediate change, accounting for in combatting OCC. difference. operational practices and working cultures. STRENGTHEN TRANSPARENCY AND ACCESS TO INFORMATION IN OCC CASES by ensuring regular publication of accurate case information, improving communication with civil society, establishing mechanisms for consistent publication of indictments, and monitoring implementation of communication strategies.
INCREASE THE CAPACITY OF COURTS TO FUNCTION EFFECTIVELY IN BOTH OFFICIAL LANGUAGES by assessing interpreter/translator needs, reviewing qualification requirements, providing adequate training, and ensuring proper employment conditions to facilitate recruitment and retention.
IMPROVE THE STANDARD OF INDICTMENTS AND JUDGEMENTS by enhancing internal review mechanisms, developing a process to review cases with acquittals/dismissed indictments, and providing targeted training to prosecutors and judges.
ENSURE THAT FINANCIAL INVESTIGATIONS AND ASSET CONFISCATION ARE IMPLEMENTED in OCC cases by promoting effective investigative tools, applying recently published guidelines on seizure/confiscation, ensuring performance evaluations reflect the effort required, and providing sufficient capacity building.
ENSURE EFFECTIVE CASE MANAGEMENT in OCC cases by developing guidelines on trial management, encouraging use of case management hearings, promoting e-summons and online notifications, and ensuring implementation of new Criminal Procedure Code provisions aimed at reducing delays.
This publication was produced with the financial support of the For more on the Regional Trial Monitoring project go to European Union. Its contents are the sole responsibility of the www.osce.org/WesternBalkansTrialMonitoring or OSCE and do not necessarily reflect the views of the European follow us in SoMe #RegTrialMonitoring Union.
Izveštaj o praćenju sudskih postupaka na Zapadnom Balkanu Informativna brošura
Sa teorije na praksu Ocena efikasnosti odgovora pravosuđa na teška dela organizovanog kriminala i korupcije Period pregleda jul 2021 - mart 2024.
KOSOVO Nalazi praćenja suđenja u predmetima teškog organizovanog kriminala i korupcije (OKK)
KAKO FOKUS Metodologija Projekta, koja je pravičnost razvijena i prilagođena od strane OEBS-ove KLJPD zasnovana je na njihovom Priručniku o praćenju efikasnost sudskih postupaka & oslanja se na opsežno iskustvo OEBS-ovih terenskih misija u praćenju OKK kapacitet / učinak predmeta, obuhvata praćenje suđenja od potvrđivanja optužnice strateška upotreba sudskih do konačne i obavezujuće presude. alata PREDMETI KOJI Vrhovni sud Kosova SE PRATE
organizovani krimina korupcija 30
25 Apelacioni sud Kosova 20
broj predmeta 15
10 Osnovni sudovi Priština, Uroševac, Prizren, Peć, 5 Đakovica, Mitrovica, Gnjilane 0 predmeti
NALAZI IZVEŠTAJA Praćenje suđenja u okviru Projekta identifikovalo je simptome sistemskih izazova na institucionalnom, zakonodavnom i nivou politika. Međutim, u toku su inicijative koje se bave mnogim aspektima identifikovanih pitanja u ovom Izveštaju, što uključuje strategije o vladavini prava i posebno reformu pravosuđa, akcione planove protiv korupcije, smernice za primenu sudske prakse ESLJP i izgradnju kapaciteta u vezi krivičnih postupaka. Ovo su značajna ulaganja koja će uz kontinuirane napore dovesti do značajnog napretka.
Najvažnije oblasti identifikovane kao one kojima je potrebno dalje unapređenje:
TRANSPARENTNOST PRAVIČNOST & JEDNAKOST doslednost objavljivanja percepcija nepristrasnosti & ročišta & sudskih akata pretpostavka nevinosti odgovori civilnom društvu na zahteve za informacije doslednost u primeni prava u skladu sa međunarodnim standardima Oslobađajuća Osuđujuća Odbijajuća 50
SUDSKI AKTI 40
broj okrivljenih potkrepljenost optužbi 30
detalji finansijskog dobitka ili 20 štete
obrazloženje 10
0 Okr. u predmetima korupcije Okr. u predmetima org. kriminala
DUŽINA POSTUPKA DUŽINA POSTUPAKA OD OPTUŽNICE DO KONAČNE PRESUDE, U MESECIMA
1 do 12 procenat neproduktivnih ročišta i 13 do 24 ponovljenih suđenja 25 do 48 broj prevodilaca & oprema za 49 do 72 prevođenje 73 do 108 upotreba sistema za upravljanje 109 do 120 predmetima 0 1 2 3 4 5 broj predmeta
PRAVAC DELOVANJA EVIDENCIJA UTICAJ SPORAZUM Stvoriti preduslove za Stremiti promenama Rešavati otpor prema efikasno evidentiranje koje čine promenama, borbe protiv OKK-a. momentalnu razliku. oslanjanje na funkcionalnu praksu i radnu kulturu. JAČANJE TRANSPARENTNOSTI I PRISTUPA INFORMACIJAMA U PREDMETIMA OKK obezbeđivanjem redovnog objavljivanja tačnih informacija o predmetima, unapređenjem komunikacije sa civilnim društvom, uspostavljanjem mehanizama za dosledno objavljivanje optužnica i praćenjem sprovođenja komunikacionih strategija.
POVEĆANJE KAPACITETA SUDOVA DA EFIKASNO FUNKCIONIŠU NA OBA SLUŽBENA JEZIKA procenom potreba tumača/prevodioca, pregledom zahteva za kvalifikacijom, obezbeđivanjem adekvatne obuke i obezbeđivanjem odgovarajućih uslova za rad kako bi se olakšalo zapošljavanje i zadržavanje.
UNAPREDITI STANDARDE OPTUŽNICA I PRESUDA unapređenjem mehanizama interne revizije, razvojem procesa za preispitivanje slučajeva sa oslobađajućim presudama/odbačenim optužnicama i pružanjem ciljane obuke za tužioce i sudije.
OSIGURATI SPROVOĐENJE FINANSIJSKIH ISTRAGA I ODUZIMANJA IMOVINE promovisanjem efikasnih istražnih alata u predmetima OKK-a, primenom nedavno objavljenih smernica o zapleni/konfiskaciji, obezbeđivanjem da ocene učinka odražavaju potreban napor i obezbeđivanjem dovoljne izgradnje kapaciteta.
OSIGURATI EFIKASNO UPRAVLJANJE PREDMETIMA razvijanjem smernica o upravljanju suđenjima u predmetima OKK, podsticanjem korišćenja ročišta za planiranje toka predmeta, promovisanjem e-poziva i onlajn obaveštenja i obezbeđivanjem primene novih odredaba Zakonika o krivičnom postupku koje imaju za cilj smanjenje odlaganja.
Ova publikacija nastala je uz finansijsku podršku Evropske unije. Njen Više o Regionalnom Projektu za praćenje suđenja na sadržaj je isključiva odgovornost osoblja OEBS-a i ne odražava nužno www.osce.org/WesternBalkansTrialMonitoring or stavove Evropske unije. zapratite nas na SoMe #RegTrialMonitoring