Լրագրողների և լրատվամիջոցների նկատմամբ բռնություննրը, ճնշումները և դատական գործերը Հայաստանում 2012 թ.

È­ñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÇ »õ Éñ³ï­í³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ µé­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÁ, ×Ý­ßáõÙ­Ý»­ñÁ »õ ¹³­ï³­Ï³Ý ·áñ­Í»­ñÁ г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ 2012 ­¹»å­ù»ñ »õ í»ñ­Éáõ­Íáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ

Հե­տաքն­նող ­ լրագ­րող­ներ ­ ՀԿ

­

Ե­րե­ւան 2012  ­Գիր­քը հրա­տա­րակ­վել է Եվ­րո­պա­յում Ա­նվ­տան­գու­թյան եւ հա­մա­ գոր­ծակ­ցու­թյան կազ­մա­կեր­պու­թյան (Ե­ԱՀԿ) ե­րե­ւա­նյան գրա­սե­նյա­կի ա­ջակ­ցու­թյամբ: Գր­քում ար­տա­հայտ­ված տե­սա­կետ­նե­րը «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ-ի­նն են եւ կա­րող են չհա­մընկ­նել Ե­ԱՀԿ տե­սա­կետ­նե­րի հետ:

“This publication has been made possible by support from the Organization for Security and Co-operation in Europe, Office in Yerevan. The views expressed herein are those of the Investigative Journalists NGO and do not necessarily reflect the views of the OSCE.”

Լ­րագ­րող­նե­րի եւ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­թյուն­նե­րը, ճն­շում ­ն ե­րը եւ դա­տա­կան գոր­ծե­րը Հա­յաս­տա­նում -2012. դեպ­քեր եւ վեր­լու­ծու­թյուն­ներ.-Եր: «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ, 2012.- 264 էջ: «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ-ի պատ­րաս­տած այս գիրքն ամ­փո­ փում է 2012 թվա­կա­նին Հա­յաս­տա­նում լրագ­րող­նե­րի եւ զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ տե­ղի ու­նե­ցած բռ­նու­թյուն­նե­րի ու ճն­շում ­ն ե­րի դեպ­քե­րը, մաս­նա­վո­րա­պես` նրանց դեմ ներ­կա­յաց­ված հայ­ցե­րը` զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի մե­ղադ­րանք­նե­րով: Գր­քում ներ­կա­յաց­վում են այդ դեպ­քե­րի եւ ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի փաս­տա­կան կող­մը, դա­տաքն­նու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քը եւ կա­յաց­ված ո­րո­շում ­ն ե­րը: Ա­ռան­ձին գլ­խով ներ­կա­յաց­ված են նաեւ տպա­գիր մա­մու­լում, հե­ռար­ ձա­կող եւ ին­տեր­նե­տային ԶԼՄ-նե­րում 2012թ. մայի­սի 6-ի խորհր­դա­րա­ նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի պաշ­տո­նա­կան եւ ոչ պաշ­տո­նա­կան քա­րո­ զար­շա­վի լու­սա­բան­ման դի­տար­կում ­ն ե­րի ար­դյունք­նե­րը:

Նա­խա­տես­ված է լրագ­րող­նե­րի, ի­րա­վա­բան­նե­րի, խոս­քի եւ մա­մու­լի ա­զա­տու­թյան խն­դիր­նե­րով զբաղ­վող փոր­ձա­գետ­նե­րի, ժուռ­նա­լիս­տի­ կայի ֆա­կուլ­տետ­նե­րի ու­սա­նող­նե­րի, ի­նչ­պես նաեւ ըն­թեր­ցող լայն հա­ սա­րա­կայ­նու­թյան հա­մար:

This book, prepared by the Investigative Journalists NGO, summarizes the incidents of violence and intimidation directed against reporters and news outlets in Armenia in 2012, especially the legal suits filed against them on charges of slander and insult. The book presents the evidentiary side of these cases and incidents; the trials and the verdicts handed down by the courts. A separate chapter deals with the exposes that appeared in the print media, TV and internet media outlets regarding the official and non-official electoral campaign surrounding the May 6, 2012 parliamentary elections in Armenia.

ISBN 978-92-9234-158-9 © «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ, 2012 թ. © Ե­ԱՀԿ, 2012 թ. ´à­ì²Ü­¸²­ÎàôÂÚàôÜ

ܲ­ ʲ­ ´²Ü 6

È­ð²î­ì²­ØÆ­æàò­Üº­ðÆ ²­¼²­îàôÂÚàô­ÜÀ ÐÐ-à­ôØ 8

­Ø²ê I È𲶭ðàԭܺ­ðÀ ºì ¼ÈØ-ܺ­ðÀ ¸²­î²­ð²­ÜàôØ 19

­ ա­տա­րան­նե­րը սկ­սել են գոր­ծի դնել ­ Դ հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան նժա­րը 20

Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը ո­րո­շա­կի­ո­րեն ­ սահ­մա­նա­փա­կում է լրագ­րող­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը 27

«Հ­րա­պա­րա­կի» գոր­ծե­լաո­ճում դա­տա­րա­նը ­ դի­տա­վո­րու­թյուն չգ­տավ 32

Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը «­Ժա­մա­նա­կի» գոր­ծով ­ նա­խա­դեպ ստեղ­ծեց 39­

«Գ­լեն­դել Հիլզ»-ն ը­նդ­դեմ «­Ժա­մա­նա­կի». 200,000 դրամ՝ ­ որ­պես զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տուց­ման գու­մար 41

­ այկ Բա­բու­խա­նյա­նը պարտ­վեց հայ­ցային ­ Հ վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լու պատ­ճա­ռով 44

­ եռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պե­տը պարտ­վեց ­ Լ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ 53­

200.000 դրամ՝ մարզ­պե­տի ա­րա­տա­վոր­ված ­ պատ­վի վե­րա­կանգն­ման հա­մար 56­

­Դա­տա­րա­նը վճիռ կա­յաց­րեց հօ­գուտ ոս­տի­կա­նա­պե­տի 60­

3 մլն 264 հա­զար դրա­մի պա­հան­ջը դա­տա­րա­նը ­ նվա­զեց­րեց մին­չեւ 50.000 դրամ 65

«168 ժամ» թեր­թը հեր­քեց հրա­պա­րա­կած ­ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը 68

­ ախ­կին տնօ­րե­նի տղան պարտ­վեց թեր­թի ու ­ Ն լրագ­րո­ղի դեմ դա­տա­կան վե­ճում 69 «­Հետ­քի» լրագ­րո­ղը չի վի­րա­վո­րել և չի զր­պար­տել ­ Լեռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պե­տին 71

«Ա­ռա­վոտն» ու Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան ­ կենտ­րո­նը հաշտ­վել ե­ն 75

­ այ­ցը մերժ­վեց հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ­ Հ ժամ­կե­տի խախտ­ման հիմ­քով 77

­ ա­վիթ Կա­րա­պե­տյա­նը միջ­նոր­դել է, ­ Դ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյանն էլ հրա­ժար­վել է ­ «­Ժո­ղովուր­դի» դեմ հայ­ցից 79

­ ան­րայինը հեր­քել է Ե­հո­վայի վկա­նե­րի ­ Հ մա­սին հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը 82

­ ուր­գեն Ա­ղա­ջա­նյանն ը­նդ­դեմ «­Ժո­ղո­վուրդ» թեր­թի. ­ Գ դա­տա­կան նիս­տերն ա­նընդ­հատ հե­տաձգ­վում են 87

«Հ­րա­պա­րա­կը» Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նից ­ նե­րո­ղամ­տու­թյուն հայ­ցեց 88

­ ա­տա­րա­նը մեր­ժեց «­Կյան­քի խոս­ք»-ի ­ Դ հայցն ը­նդ­դեմ «Ի­րա­վուն­քի» 89

«Հ­րա­պա­րա­կը» հեր­քում չի տպագ­րե­լու. դա­տա­րա­նը ­ մեր­ժեց Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի հայ­ցը 95­ ­ Կ­կա­սեց­վի՞ Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան ­ կենտ­րոն-news.am դա­տա­վա­րու­թյու­նը 98

­ որ պա­հանջ` մե­կա­կան մլն վի­րա­վո­րան­քի և ­ Ն զր­պար­տու­թյան հա­մար 101 ­ Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի ­ նախ­կին աշ­խա­տա­կի­ցը վի­րա­վոր­վել է ­ «­պի­տա­նի չեն» ար­տա­հայ­տու­թյու­նից 103

­ ա­տա­րա­նը մեր­ժեց Փա­րա­վոն Միր­զո­յա­նի հայցն ­ Դ ը­նդ­դեմ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի 105­

Ո՞վ է Հել­սին­կյա­նի «օ­ղե­րով շան ծնուն­դը». ­ Ար­թուր Սա­քունցն ը­նդ­դեմ Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի 109­

­Շամ­շյա­նի դեմ հայ­ցից հրա­ժար­վեց 112 slaq.am-ի ղե­կա­վա­րու­թյունն ըն­դու­նել է սխա­լը և ­ ա­ռա­ջար­կել հաշտ­վել 114

Դեկանը հրաժարվեց «­Հետ­քի» թղ­թա­կ­ցի դեմ ներկայացրած հայցից 115­

«­Հետ­քը» եւ ATV-ն՝ որ­պես երրորդ ան­ձ 116­

Հ1-ը, «­Բա­նաձ­ևը» և Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը ­ պար­տա­վոր են հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ­ Ե­ՊՀ ամ­բի­ո­նի վա­րի­չից 117­

Բ­լո­գեր Փիղն ու «­ՉԻ»-ն դա­տա­րա­նում են. ­ փոխ­հա­տուց­ման պա­հան­ջը 3,5 մլն դրամ է 123

Զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի գոր­ծում 5 լրատ­վա­մի­ջոց ներգ­րավ­ված է որ­պես եր­րորդ ան­ձ 125

«Հ­րա­պա­րա­կային հայ­տա­րա­րու­թյուն» ­ հաս­կա­ցու­թյան գնա­հատ­ման նոր չա­փա­նիշ՝ ­ «­հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին» 128

زê II ´è­ ܺð 131 ÜàôÂÚàôÜ­ ­Խու­լի­գա­նու­թյունն այ­լեւս հան­ցանք չէ՞ 132­

Լ­րագ­րող­նե­րը չեն կա­րող պաշտ­պա­նու­թյուն ա­կն­կա­լել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րից 134

زê III ÊàðÐ𭸲­ð²­Ü²­Î²Ü À­Üî­ðàôÂÚàôܭܺ­ðÆ Èàô­ê²­´²­Üàô­ØÀ ¼ÈØ-ܺ­ðàôØ 142 ­ ին նպա­տակ­ներ` նո­րաց­ված մե­թոդ­նե­րով Հ 143­ ­ Ա­զատ, բայց ոչ ազ­դե­ցիկ վիր­տո­ւ ալ մե­դի­ան 147

­Բազ­մա­զան, բայց ի­նտ­րի­գային ու մա­կե­րե­սային մա­մու­լը 151

­Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ա­նա­չառ «­կողմ­ն ա­կա­լու­թյու­նը» 154

­Մա­մու­լի քա­րո­զար­շա­վը կամ քա­րո­զար­շա­վի մա­մու­լը 158

­Նա­խընտ­րա­կան քա­րոզ­չու­թյան վիր­տո­ւ ալ ե­րե­սը 161  ܲ­Ê²­´²Ü ­ Ըն­թեր­ցո­ղի ու­շադ­րու­թյանն ե­նք ներ­կա­ յաց­նում «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» կազ­մա­կեր­պու­թյան հեր­թա­կան ու­սում­ն ա­սի­րու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նում խոս­քի ա­զա­տու­թյան, մաս­նա­վո­ րա­պես՝ լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ տե­ղի ու­նե­ցած ֆի­զի­կա­կան բռ­նու­ թյուն­նե­րի եւ վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րին դր­սե­ւոր­ված՝ մա­մու­լի վրա ազ­ դե­ցու­թյան նոր մի­ջո­ցի՝ զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի հայ­ցե­րով դա­տա­վա­րու­թյուն­նե­րի մա­սին: Գիրքն ամ­փո­փում է 2012 թվա­կա­նի հուն­վար-հոկ­տեմ­բեր ա­միս­նե­ րին տե­ղի ու­նե­ցած դեպ­քերն ու ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը: Ի­րա­վա­բան­ներ Ա­րա Ղա­զա­րյա­նը եւ Ա­շոտ Վա­րել­ջյա­նը հա­մա­ռոտ ձե­ւով ներ­կա­յաց­րել են լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զա­տու­թյան տար­բեր աս­պեկտ­նե­րը՝ օ­րենսդ­ րա­կան կար­գա­վո­րում, հեռարձակման արտոնագրի մրցույթ, ֆի­զի­ կա­կան բռ­նու­թյուն­ներ, զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի հայ­ցե­րով դա­տա­կան գոր­ծեր: Ի­րենց վեր­լու­ծու­թյան մեջ նրանք մի­այն վեր­ջի­նի վե­րա­բե­րյալ են լա­վա­տե­սա­կան կար­ծիք ար­տա­հայ­տել՝ դա­տա­կան պրակ­տի­կան զար­գա­նում է դրա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյամբ, զգա­լի­ո­րեն նվա­ զել է դա­տա­րան ներ­կա­յաց­վող գոր­ծե­րի թի­վը, ի­սկ փոխ­հա­տուց­ման գու­մար­նե­րի չա­փի զգա­լի կր­ճա­տու­մը կա­յուն դա­տա­կան պրակ­տի­կա է դար­ձել: Փո­խա­րե­նը ի­րա­վի­ճա­կը նույնն է լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­թյուն­նե­րի դեպ­քե­րի բա­ցա­հայտ­ման ա­ռու­մով: Ի­նչ­պես նա­խորդ տա­րի­նե­րին, այն­պես էլ 2012-ին ար­ձա­նագր­ված դեպ­քե­րի քն­նու­թյու­նը ոս­տի­կա­նու­թյան կող­մից կրել է ձե­ւա­կան բնույթ, ե­ղել է ոչ ար­դյու­նա­ վետ: Մաս­նա­գետ­նե­րի գնա­հատ­մամբ՝ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը դր­սե­ւո­րել է կա­տա­րյալ ան­գոր­ծու­թյուն: Գր­քի ա­ռա­ջին բա­ժի­նը, ո­րն ան­վա­նել ե­նք «Լ­րագ­րող­նե­րը եւ ԶԼՄ-նե­րը դա­տա­րա­նում», ը­նդ­գր­կում է հոդ­ված­ներ 2012թ. դա­տա­ վա­րու­թյուն­նե­րի մա­սին, ո­րոն­ցում լրագ­րող­նե­րը հան­դես են ե­կել պա­ տաս­խա­նո­ղի դե­րում կամ ներգ­րավ­ված են ե­ղել որ­պես եր­րորդ ան­ձ: Նրանց նկատ­մամբ հիմ ­ն ա­կան մե­ղադ­րանք­ներն են` զր­պար­տու­թյուն, վի­րա­վո­րանք, պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան եւ գոր­ծա­րար համ­բա­ վի ա­րա­տա­վո­րում: «­Հետ­քի» լրագ­րող­նե­րը դա­տա­վա­րու­թյուն­նե­րի ըն­ թաց­քին հե­տե­ւել են դա­տա­կան բո­լոր ա­տյան­նե­րում եւ լու­սա­բա­նել՝ պատ­րաս­տե­լով ի­նչ­պես տե­ղե­կատ­վա­կան ժան­րի, այն­պես էլ վեր­լու­ ծա­կան հոդ­ված­ներ եւ հար­ցազ­րույց­ներ փոր­ձա­գետ­նե­րի հետ:

6  Գր­քի ե­րկ­րորդ բա­ժինն ամ­փո­փում է նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում լրագ­րող­նե­րի դեմ բռ­նու­թյուն­նե­րի դեպ­քե­րը: 2012-ին բռ­նու­թյան 7 դեպք է ար­ձա­նագր­վել: «­Հետ­քի» լրագ­րող­նե­րի՝ այս բաժ­նում զե­տեղ­ ված վեր­լու­ծա­կան հոդ­ված­նե­րի եզ­րա­հան­գումն այն է, որ Հա­յաս­տա­ նում լրագ­րող­նե­րը չեն կա­րող պաշտ­պա­նու­թյուն ա­կն­կա­լել իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րից:­ Ի տար­բե­րու­թյուն մեր նա­խորդ տա­րի­նե­րի նմա­նա­տիպ հրա­տա­ րա­կու­թյուն­նե­րի՝ այս գիրքն ու­նի մի նոր բա­ժին՝ «­Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի լու­սա­բա­նու­մը ԶԼՄ-նե­րում»: Հետ­քի քա­ղա­քա­կան մեկ­նա­բա­նը հե­տե­ւել է 2012թ. մայի­սի 6-ի պաշ­տո­նա­կան եւ ոչ պաշ­ տո­նա­կան քա­րո­զար­շա­վին ի­նչ­պես տպա­գիր մա­մու­լում, հե­ռար­ձա­կող ԶԼՄ-նե­րում, այն­պես էլ ին­տեր­նե­տային ԶԼՄ-նե­րում, սոցցանցերում եւ հե­տաքր­քիր եզ­րա­հան­գում ­ն եր կա­տա­րել:

7  È­ñ³ï­í³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ ³­½³­ïáõ­ÃÛáõ­ÝÁ ÐÐ-á­õÙ (2012 ÑáõÝ­í³ñ-ÑáÏ­ï»Ù­µ»ñ)

­Ð³­Ù³­éáï 2012 թվա­կա­նի ըն­թաց­քում ի­րա­կա­նաց­վել են մի շարք օ­րենսդ­րա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան հա­սա­րա­կու­թյան, Կենտ­ րո­նա­կան ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի և Կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից, ո­րոնց մի մա­սի ար­դյուն­քում փո­փո­խու­թյան են են­թարկ­վել ԶԼՄ-նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը կար­գա­վո­րող ա­ռան­ձին ի­րա­վա­հա­րա­բե­րու­թյուն­ ներ, ի­սկ մի մասն էլ որ­ևէ հա­ջո­ղու­թյուն չի ու­նե­ցել, և օ­րենսդ­րա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը կամ չի ըն­դուն­վել Ազ­գային ժո­ղո­վի կող­մից կամ էլ դեռ չի ը­նդ­գրկ­վել ԱԺ օ­րա­կար­գում, թեև ներ­կա­յաց­ված է ե­ղել Աժ դեռ այս տար­վա սկզ­բին և ար­դեն տևա­կան ժա­մա­նակ է, ի­նչ գտն­վում է շր­ջա­նա­ռու­թան մեջ: Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի օ­րը գրանց­վել են լրագ­րող­ նե­րի նկատ­մամբ ֆի­զի­կա­կան բռ­նու­թյան մի քա­նի դեպ­քեր ը­նտ­րա­ տա­րածք­նե­րում, ո­րոնց ա­ռն­չու­թյամբ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը ցու­ցա­բե­րել է ան­գոր­ծու­թյուն, քա­նի որ մի մա­սի կապակցությամբ քրե­ա­կան գոր­ծեր չեն հա­րուց­վել, ի­սկ ո­րոնք էլ հա­րուց­վել են, ո­րոշ ժա­մա­նակ ան­ց կարճ­ վել են հան­ցա­դե­պի կամ հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Տե­ղե­կատ­վու­թյան մատ­չե­լի­ու­թյան ի­րա­վուն­քի խախ­տում ­ն եր են գրանց­վել ի­նչ­պես պե­տա­կան մար­մին­նե­րի, այն­պես էլ ա­ռևտ­րային ոչ պե­տա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից: Ե­՛վ վար­չա­կան, և՛ դա­տա­կան վա­րույթ­նե­րի շր­ջա­նակ­նե­րում հան­րային մար­մին­նե­րը և դա­տա­րան­ նե­րը շա­րու­նա­կում են չա­փա­զանց լայ­նո­րեն մեկ­նա­բա­նել ա­ռևտ­րային գաղտ­նիք հաս­կա­ցու­թյու­նը, ո­րի ար­դյուն­քում լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը, ի­նչ­պես նաև լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյամբ զբաղ­վող ի­րա­վա­պաշտ­պան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը զրկ­վում են տե­ ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նից: Մի­ակ ո­լոր­տը, որ­տեղ շա­րու­նակ­վում են կա­յուն դրա­կան զար­ գա­ցում ­ն ե­րը, զր­պար­տու­թյան և վի­րա­վո­րան­քի գոր­ծե­րով դա­տա­կան պրակ­տի­կան է, ո­րի շր­ջա­նակ­նե­րում դա­տա­րան­նե­րը շա­րու­նա­կում են հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն մեր­ժել այն հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րը, որ­տեղ բեր­վում են վնա­սի փոխ­հա­տուց­ման ան­հա­մա­չափ մեծ և չար­դա­րաց­ված պա­ հանջ­ներ, ո­րոնք կա­րող են բա­ցա­սա­բար ան­դրա­դառ­նալ լրատ­վա­մի­ ջոց­նե­րի տե­ղե­կատ­վու­թյուն տա­րա­ծե­լու ի­րա­վուն­քի վրա, ո­րը դա­տա­ րան­նե­րը դի­տարկում են հան­րային շա­հի ներ­քո:

ú­ñ»Ýë¹­ñ³­Ï³Ý ݳ­Ë³­Ó»é­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ »õ ÷á­÷á­Ëáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ 2012 թվա­կա­նի ըն­թաց­քում հան­դես են բեր­վել օ­րենսդ­րա­կան մի շարք նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան հար­ ցե­րով զբաղ­վող կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի, պե­տա­կան մար­մին­նե­րի և Կենտ­րո­նա­կան ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի կող­մից, ո­րոնք ա­ռնչ­վում

8 են լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի և լրագ­րող­նե­րի ա­զա­տու­թյա­նը: Մաս­նա­վո­րա­ պես` հի­շար­ժան է 2012 թ. հուն­վա­րի 31-ին Կենտ­րո­նա­կան ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի ըն­դու­նած ո­րո­շու­մը ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը լու­ սա­բա­նե­լու նպա­տա­կով լրագ­րող­նե­րի հա­վա­տար­մագր­ման կար­գում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լու մա­սին, ը­ստ ո­րի հա­վա­տար­մագ­րեր չէ­ին կա­րող տր­վել այն լրագ­րող­նե­րին, ով­քեր դա­տա­պարտ­վել է­ին դի­տա­վո­րյալ հան­ցա­գոր­ծու­թյուն կա­տա­րե­լու հիմ­քով, և նրանց դատ­ վա­ծու­թյու­նը այդ պա­հի դրու­թյամբ մար­ված կամ հան­ված չէր, ի­նչ­պես նաև նրանք, ով­քեր տա­րա­ծել է­ին ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղով­ն ե­րի կամ պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց գոր­ծու­նե­ու­թյան մա­սին այն­պի­սի տե­ղե­կու­ թյուն­ներ, ո­րոնք չէ­ին հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ո­րը հաս­տատ­վել է դա­տա­րա­նի վճ­ռով: Ա­կն­հայտ էր, որ նշ­ված փո­փո­խու­ թյուն­նե­րը սահ­մա­նում է­ին լրագ­րո­ղա­կան ա­զա­տու­թյուն­նե­րի սահ­մա­ նա­փա­կում ­ն եր, ո­րոնք շո­շա­փում է­ին մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հար­ցեր և, հետ­ ևա­ բար, չէ­ ին կա­ րող սահ­ ման­վել ԿԸՀ-ի կող­ մից, այլ պետք է սահ­ման­վե­ին մի­այն Ազ­գային ժո­ղո­վի կող­մից ըն­դուն­ված օ­րենսդ­րա­ կան ակ­տով: Լրագ­րո­ղա­կան մի շարք կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի և ի­րա­ վա­պաշտ­պան­նե­րի կող­մից բարձ­րաց­ված դժ­գո­հու­թյուն­նե­րից հե­տո ԿԸՀ-ն ստիպ­ված էր մար­տի 15-ին վե­րաց­նել հա­վա­տար­մագր­ման գոր­ ծըն­թա­ցում վե­րը նշ­ված սահ­մա­նա­փա­կում ­ն ե­րը սահ­մա­նող դրույթ­նե­րը: Հի­շար­ժան էր նաև սույն թվի մար­տի 21-ին «Ար­տա­կարգ դրու­թյան ի­րա­վա­կան ռե­ժի­մի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի ըն­դուն­ման փաս­տը Ազ­գային ժո­ղո­վի կող­մից: Նման օ­րեն­քի ըն­դու­նու­մը բխում էր ՀՀ Սահ­մա­նադ­ րու­թյան պա­հանջ­նե­րից, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ար­տա­կարգ դրու­թյան ժա­ մա­նակ ՀՀ-ո­ւ մ մար­դու եւ քա­ղա­քա­ցու հիմ ­ն ա­կան ի­րա­վունք­ներն ու ա­զա­տու­թյուն­նե­րը «օ­րեն­քով» սահ­ման­ված լի­նե­լու պա­հան­ջով: Սույն օ­րեն­քի 7-րդ հոդ­վա­ծը սահ­մա­նում է ա­զա­տու­թյուն­նե­րի սահ­մա­նա­ փա­կում ­ն ե­րի սպա­ռիչ ցանկ, ո­րի 12-րդ կե­տով սահ­ման­վում է «­խոս­ քի ա­զա­տու­թյան սահ­մա­նա­փա­կում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րով ա­ռան­ձին հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի, հա­ղոր­դում­ նե­րի ար­գե­լում»: Այս օ­րեն­քի հետ հա­մա­հունչ լրաց­վեց նաև «­Վար­ չա­կան ի­րա­վա­խախ­տում ­ն ե­րի վե­րա­բե­րյալ» ՀՀ օ­րենսգր­քի 182.2.- րդ հոդ­վա­ծը (Ար­տա­կարգ դրու­թյան ի­րա­վա­կան ռե­ժի­մի կա­նոն­նե­րը խախ­տե­լը), ո­րի 8-րդ կե­տով սահ­ման­վեց նվա­զա­գույն աշ­խա­տա­վար­ ձի հինգ­հա­րյու­րա­պա­տի­կից մին­չեւ ո­ւ թ­հա­րյու­րա­պա­տի­կի չա­փով տու­ գան­քի նշա­նա­կում` ար­տա­կարգ դրու­թյան ժա­մա­նակ զանգ­վա­ծային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րում ար­գել­ված հրա­պա­րա­կում ­ն եր, հա­ղոր­դում ­ն եր թո­ղար­կե­լու դեպ­քում։­ Ա­ռանձ­նա­պես հե­տաքրք­րու­թյուն է ա­ռա­ջաց­րել ե­րեք լրագ­րո­ղա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի՝ Ե­րե­ւա­նի մա­մու­լի ա­կում­բի, «Ին­տեր­նյուս» ՀԿ-ի եւ Խոս­քի ա­զա­տու­թյան պաշտ­պա­նու­թյան կո­մի­տե­ի հա­մա­տեղ մշա­կած «­Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան եւ ռա­դի­ոյի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում փո­ փո­խու­թյուն­ներ եւ լրա­ցում ­ն եր կա­տա­րե­լու վե­րա­բե­րյալ օ­րի­նա­գի­ծը: Մար­տի 19-ին ԱԺ գի­տու­թյան, կր­թու­թյան, մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­ թյան եւ սպոր­տի հար­ցե­րի մշ­տա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վը այդ նա­խա­գի­ծը դրել է շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ: Օ­րեն­քում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լը հիմ ­ն ա­վոր­ված էր ՀՀ-ո­ւ մ ռա­դի­ո­հե­ռուս­տա­հա­ղոր­դում ­ն ե­րի հե­ռար­ձակ­

9  ման թվային հա­մա­կար­գի ներդր­մամբ, ո­րի ըն­թաց­քում ամ­բող­ջա­պես լու­ծում չէ­ին ստա­ցել հե­ռար­ձակ­ման ո­լոր­տի այն հիմ ­ն ա­կան խն­դիր­նե­ րը, ո­րոնք կա­պա­հո­վե­ին թվային հե­ռար­ձակ­ման ներդ­րու­մից ա­կն­կալ­ վող ար­դյունք­նե­րը եւ կբա­վա­րա­րե­ին լրագ­րո­ղա­կան հան­րու­թյան, լայն հա­սա­րա­կայ­նու­թյան, ի­նչ­պես նաեւ մի­ջազ­գային կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րի ու­նե­ցած մտա­հո­գու­թյուն­նե­րը։ Մինչ Ազ­գային ժո­ղո­վի վե­րը նշ­ ված հանձ­նա­ժո­ղո­վին ներ­կա­յաց­նե­լը, օ­րեն­քի նա­խա­գի­ծը քն­նարկ­վել է Ե­ԱՀԿ և ԵԽ փոր­ձա­գետ­նե­րի հետ, այ­նու­հետև ներ­կա­յաց­ված է ե­ղել հան­րային քն­նարկ­ման ՄԻՊ գրա­սե­նյա­կի կազ­մա­կեր­պած «­Մա­մու­լի ա­զա­տու­թյան ֆո­րում»-ի շր­ջա­նակ­նե­րում: Նա­խագ­ծով ա­ռա­ջարկ­վող հիմ ­ն ա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րը նպա­տակ ու­նեն հե­ռար­ձակ­ման թվայ­ նաց­ման պայ­ման­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան օ­րենսդ­րա­կան կար­գա­վո­ րում ­ն եր սահ­մա­նել, ի­նչ­պես նաև մե­ծաց­նել Հան­րային հե­ռուս­տա­ռա­դի­ ոըն­կե­րու­թյան նկատ­մամբ Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան եւ ռա­դի­ոյի ազ­գային հանձ­նա­ժո­ղո­վի (Հ­ՌԱՀ) վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը: Ա­նհ­րա­ժեշտ է նկա­տել, որ ՀՌԱՀ-ի կող­մից ցան­կա­ցած վե­րահս­կո­ղա­կան գոր­ծա­ռույ­թի սահ­ մա­նում Հան­րային հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյան նկատ­մամբ կա­րող է հան­գեց­նել կոնֆ­լիկ­տի եր­կու կար­գա­վո­րող մար­մին­նե­րի` ՀՌԱՀ-ի եւ Հան­րային հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյան խորհր­դի միջև, ո­րոնք կար­ գա­վո­րում են սկզ­բուն­քո­րեն եր­կու ա­ռան­ձին ո­լորտ­ներ: Հայտ­նի չէ, թե նման ի­րա­վա­կար­գա­վո­րու­մը ա­րդյոք ար­դյու­նա­վետ կլի­նի պրակ­տի­ կա­յում: Ներ­կա­յումս նա­խա­գի­ծը դեռ շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ է և չի ը­նդ­ գրկ­վել Ազ­գային ժո­ղո­վի նիս­տե­րի օ­րա­կար­գում: Ազ­գային ժո­ղո­վում դեռևս շր­ջա­նառ­վում է փաս­տա­բան Կա­րեն Մեժ­լու­մյա­նի մշա­կած և Ազ­գային ժո­ղո­վի նախ­կին պատ­գա­մա­վոր Վիկ­տոր Դալ­լա­քյա­նի մի­ջո­ցով շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ դր­ված օ­րեն­քի նա­ խա­գի­ծը Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծում փո­փո­խու­ թյուն­ներ կա­տա­րե­լու մա­սին: Նա­խագ­ծով ա­ռա­ջարկ­վում է հոդ­վա­ծի շր­ջա­նակ­նե­րում ը­նդ­գր­կել նաև ոչ հրա­պա­րա­կային բնույ­թի հայ­տա­րա­ րու­թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաև վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տող բնույ­թի այն­ պի­սի հաս­կա­ցու­թյուն­ներ, ի­նչ­պի­սիք են «ան­պար­կեշտ» և «ակն­հայտ սուտ» հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը: Ա­ռա­ջարկ­վում է նաև նվա­զեց­նել վի­րա­ վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան հա­մար գու­մա­րային փոխ­հա­տու­ցան վե­ րին շե­մը՝ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար փոխ­հա­տու­ցում սահ­մա­նե­լով մին­չեւ 500.000, ի­սկ զր­պար­տու­թյան հա­մար՝ մին­չեւ 800.000 դրա­մի չա­փով: Սույն նա­խագ­ծի ը­նդ­գր­կու­մը օ­րա­կար­գում հե­տաձգ­վել էր 60 օ­րով դեռ 06.02.2012թ. և մինչ այժմ շա­րու­նա­կում է մնալ շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ:

üÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý µé­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ 2012 թվա­կա­նի ըն­թաց­քում լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ ֆի­զի­կա­կան բռ­նու­թյան դեպ­քեր են գրանց­վել հա­մա­պե­տա­կան և տե­ղա­կան ի­նք­ նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում: Որ­պես կա­նոն՝ բռ­նու­թյան փաս­տե­րի վե­րա­բե­րյալ լրագ­րող­նե­րը ներ­կա­յաց­ րել են հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին հա­ղոր­դում ոս­տի­կա­նու­թյան տա­ րած­քային բա­ժան­մունք, ո­րի ա­ռի­թով ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հա­րու­ցել է քրե­ա­կան գործ, սա­կայն մի ո­րոշ ժա­մա­նակ հե­տո կար­ճել է քրե­ա­կան գոր­ծը հան­ցա­դե­պի կամ հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Ներ­

10 կա­յաց­նենք մի քա­նի օ­րի­նակ­ներ: Մայի­սի 5-ին «­ԳԱ­ԼԱ» հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­րա Նալ­բան­դյա­նի նկատ­մամբ տե­ղի է ու­նե­ցել բռ­նու­թյուն Գյում­րու թիվ 33 ը­նտ­րա­տա­րած­քում, ո­րի վե­րա­բե­րյալ վեր­ ջինս հա­ղոր­դում է ներ­կա­յաց­րել ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Շի­րա­կի մար­զի քնն­չա­կան բա­ժին, որ­տեղ փաս­տի ա­ռի­թով նյու­թեր են նա­խա­պատ­ րաստ­վել, սա­կայն մայի­սի 16-ին կա­յաց­ված ո­րոշ­մամբ քրե­ա­կան գոր­ ծի հա­րու­ցու­մը մերժ­վել է` հան­ցա­դե­պի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով1: Ն­մա­նա­տիպ մո­տե­ցում է ցու­ցա­բեր­վել նաև «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի նկատ­մամբ: Վեր­ջինս փոր­ձել է տե­սան­կա­րա­հա­նել ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սը և դրա մոտ հա­վաք­ված մի քա­նի ե­րի­տա­սարդ­նե­րի, սա­կայն նրան­ցից մեկն ա­ռանց զգու­շաց­նե­լու մո­տե­ցել ու եր­կու ան­գամ հար­վա­ծել է լրագ­րո­ղի ձեռ­քին և փոր­ձել խլել տե­սախ­ցի­կը: Լրագ­րո­ղին դժ­վա­րու­թյամբ հա­ջող­վել է չհանձ­նել իր տե­ սա­սար­քը, ո­րից հե­տո նա հե­ռա­ցել է ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից։ Է­լի­նա Չի­ լին­գա­րյա­նը հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին հա­ղոր­դում է ներ­կա­յաց­րել ոս­ տի­կա­նու­թյուն ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 164-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սով։ Թեև հա­ղորդ­ման հիմ­քով ըն­թա­ցել է հե­տաքն­նու­թյուն, և նա­խա­պատ­ րաստ­վել են նյու­թեր, սա­կայն հու­լի­սի 13-ին ոս­տի­կա­նու­թյու­նը կար­ճել է քրե­ա­կան գոր­ծի վա­րույ­թը հետ­ևյալ պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ. «Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը տե­սան­կա­րա­հա­նում ­ն եր կա­տա­րե­լիս չի ներ­կա­յա­ցել որ­պես լրագ­րող, լրագ­րո­ղին հա­տուկ տար­բե­րիչ նշան չի կրել, նրա օգ­ տա­գոր­ծած տե­սախ­ցի­կը նույն­պես տար­բե­րան­շան չի ու­նե­ցել: Նման պայ­ման­նե­րում նա­խաքն­նու­թյամբ ձեռք բեր­ված ա­պա­ցույց­ներն ի­րենց հա­մակ­ցու­թյան մեջ գնա­հա­տե­լով՝ հիմ ­ն ա­վոր­ված պետք է հա­մա­րել, որ Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նը չի գի­տակ­ցել եւ պար­տա­վոր չէր գի­տակ­ցել, որ Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը լրագ­րող է եւ ի­րա­կա­նաց­նում է մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն: Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նի դի­տա­վո­րու­թյունն ո­ւ ղղ­ված չի ե­ղել Չի­լին­գա­րյա­նին ծե­ծե­լուն, մարմ ­ն ա­կան վնաս­վածք կամ ֆի­զի­կա­ կան ցավ պատ­ճա­ռե­լուն: Նկա­րա­հան­վե­լուց խու­սա­փե­լու նպա­տա­կով նա հար­վա­ծել է նկա­րա­հա­նո­ղի ձեռ­քին, ո­րի հե­տե­ւան­քով տե­սախ­ցիկն ըն­կել է գետ­նին: Ե­րկ­րորդ ան­ձի կող­մից ձեռ­քին հար­վա­ծե­լու վե­րա­ բե­րյալ ցուց­մունք է տվել մի­այն Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը: Այդ դր­վա­գով այլ ա­պա­ցույց ձեռք չի բեր­վել, այ­սինքն՝ չի հաս­տատ­վել հան­ցա­գոր­ծու­ թյան դեպ­քը»2: «­Մաք­սին­ֆո» լրատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան լրագ­րող Կա­րեն Ա­լե­քյա­նի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու հիմ­քով մայի­սի 8-ին հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ՝ մի խումբ ան­ձանց կող­մից բռ­նու­թյան զու­գորդ­մամբ լրատ­վու­թյան մի­ջո­ցի ներ­կա­յա­ցուց­ չի լի­ա­զո­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­դո­տե­լը (ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ մա­սի 3-րդ եւ 5-րդ կե­տե­րի հատ­կա­ նիշ­նե­րով), սա­կայն առ այ­սօր որ­ևէ մե­կին մե­ղադ­րանք չի ներ­կա­յաց­վել և ոչ էլ որ­ևէ քնն­չա­կան կամ դա­տա­վա­րա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ են կա­տար­վել հա­րուց­ված քրե­ա­կան գոր­ծի շր­ջա­նակ­նե­րում3: 1. Տե՛ս §Հետաքննող լրագրողներ»-ի դիտարկումները 2012 թ. բռնությունների մասին «Հետք» ինտերնետային կայքի հետևյալ էջում՝ http://hetq.am/arm/articles/17891/ lragroxnery-chen-karox-pashtpanutyun-aknkalel-ishkhanutyunneric.html: 2. Նույն տեղում: 3. Տե՛ս §Հետաքննող լրագրողներ»-ի դիտարկումները 2012 թ. բռնությունների մասին «Հետք» ինտերնետային կայքի հետևյալ էջում՝ http://hetq.am/arm/articles/17891/ lragroxnery-chen-karox-pashtpanutyun-aknkalel-ishkhanutyunneric.html: 11  Վե­րը նկա­րագր­ված ի­րա­վի­ճա­կի կա­պակ­ցու­թյամբ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան կող­մից ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ և Մար­դու ի­րա­ վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այով (այ­սու­հետ՝ Կոն­վեն­ցի­ա) սահ­ ման­ված պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի չկա­տար­ման մա­սին հարց է ա­ռա­ջա­նում: Կոն­վեն­ցի­այի և ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան մի շարք դրույթ­ ներ պե­տու­թյա­նը պար­տա­վո­րեց­նում են ձեռ­նար­կել պո­զի­տիվ քայ­լեր իր ի­րա­վա­սու­թյան ներ­քո գտն­վող ան­ձանց ի­րա­վունք­նե­րը պաշտ­պա­ նե­լու ո­ւ ղ­ղու­թյամբ՝ ան­կախ այն հան­գա­ման­քից, թե ան­ձի ի­րա­վունք­նե­ րի մի­ջամ­տու­թյու­նը կա­տար­վել է սո­վո­րա­կան քա­ղա­քա­ցու՞, թե՞ պաշ­ տո­նա­տար ան­ձի կամ պե­տա­կան մարմ ­ն ի կող­մից: Պե­տու­թյու­նը (այ­ սինքն պե­տու­թյան ա­նու­նից գոր­ծող բո­լոր պաշ­տո­նա­տար ան­ձինք և կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը) պար­տա­վոր է ոչ մի­այն ձեռն­պահ մնալ ո­րո­ շա­կի գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լուց (նե­գա­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն), օ­րի­նակ՝ ան­ձի նկատ­մամբ ար­գել­ված վե­րա­բեր­մունք ցու­ցա­բե­րե­լուց, այլև կրում է պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն, որ­պես­զի նման դեպք տե­ղի ու­նե­նա­լու դեպ­քում նա­խա­ձեռ­նի պաշ­տո­նա­կան քն­նու­թյուն: Ը­նդ ո­րում, քն­նու­թյու­նը չպետք է լի­նի ձևա­կան, այլ պետք է նպաս­տի, որ­պես­զի դրա շր­ջա­նակ­նե­րում հայտ­նա­բեր­վեն ու պատժ­վեն մե­ղա­վոր ան­ձինք և նրանց նկատ­մամբ նշա­նակ­վի հա­մար­ժեք պա­տիժ: Այս­պի­սով, ան­ձի նկատ­մամբ ար­գել­ված վե­րա­բեր­մուն­քի նյու­թա­կան ի­րա­վուն­քի ար­գել­ քը նե­րա­ռում է նաև դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վուն­քի բա­ղադ­րիչ, հա­մա­ ձայն ո­րի պե­տու­թյու­նը պար­տա­վոր է նա­խա­ձեռ­նել և ի­րա­կա­նաց­նել ար­դյու­նա­վետ քն­նու­թյուն բռ­նու­թյան փաս­տի առ­թիվ: Պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյան գա­ղա­փարն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ կար­ ևո­րու­թյուն է ձեռք բե­րում լրագ­րող­նե­րի և լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վուն­քի ա­ռու­մով: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ ար­տա­ հայտ­վե­լու ա­զա­տու­թյու­նը ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ա­մե­նա­կար­ևոր նա­ խա­պայ­ման­նե­րից է, այս ի­րա­վուն­քի ար­դյու­նա­վետ ի­րա­կա­նա­ցու­մը ոչ մի­այն կախ­ված է լրագ­րող­նե­րի և լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զատ ար­ տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վուն­քին չմի­ջամ­տե­լու՝ պե­տա­կան մար­մին­նե­րի կամ պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց նե­գա­տիվ պար­տա­վո­րու­թյու­նից, այլ նաև այս ի­րա­վուն­քի ի­րա­կա­նա­ցումն ա­պա­հո­վե­լու ո­ւ ղ­ղու­թյամբ պե­ տու­թյան կող­մից ձեռ­նարկ­ված պո­զի­տիվ քայ­լե­րից: Այդ­պի­սի պո­զի­ տիվ քայ­լե­րից են, մաս­նա­վո­րա­պես, լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին և նրանց աշ­խա­տա­կազ­մին բռ­նու­թյուն­նե­րից և բռ­նու­թյան սպառ­նա­լիք­նե­րից պաշտ­պա­նե­լու, ան­հրա­ժեշ­տու­թյան դեպ­քում կան­խար­գե­լիչ մի­ջոց­ներ ձեռ­նար­կե­լու և բռ­նու­թյան կամ սպառ­նա­լիք­նե­րի փաս­տե­րի հիմ­քով ար­դյու­նա­վետ հե­տաքն­նու­թյուն նա­խա­ձեռ­նե­լու և կա­տա­րե­լու գոր­ծո­ ղու­թյուն­նե­րը: Այս խնդ­րին ան­դրա­դար­ձել է նաև Եվ­րո­պայի խորհր­դի խորհր­դա­րա­նա­կան վե­հա­ժո­ղո­վը, ո­րն իր թիվ 1535 Բա­նաձ­ևում նշել է, որ պե­տու­թյուն­նե­րը պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն են կրում հե­տաքն­ նելու լրագ­րող­նե­րի դեմ ցան­կա­ցած բռ­նու­թյուն, այդ թվում նաև՝ սպառ­ նա­լիք­նե­րը, և որ այդ պար­տա­վո­րու­թյու­նը բխում է «լ­րագ­րող­նե­րի` որ­ պես ան­հատ­նե­րի՝ Կոն­վեն­ցի­այով սահ­ման­ված ի­րա­վունք­նե­րից, ի­նչ­ պես նաև ցան­կա­ցած ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան հա­մար ա­հա­բե­կում ­ն ե­րից և քա­ղա­քա­կան սպառ­նա­լիք­նե­րից զերծ զանգ­վա­ծային լրատ­վա­կան մի­ջոց­ներ ու­նե­նա­լու ան­հրա­ժեշ­տու­թյու­նից: Այն­տեղ, որ­տեղ հնա­րա­

12 վոր է լրագ­րող­նե­րի դեմ ի­րա­կա­նաց­նել հար­ձա­կում ­ն եր և մնալ ան­պա­ տիժ, ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյու­նը և ի­րա­վուն­քի գե­րա­կա­յու­թյու­նը լր­ջո­րեն տու­ժում են»: Ան­ձի ֆի­զի­կա­կան ան­ձեռնմ ­խ ե­լի­ու­թյու­նը պաշտ­պա­նե­լու ո­ւ ղ­ղու­ թյամբ պե­տու­թյան պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյան առ­կա­յու­թյան հան­ գա­մանքն ըն­դու­նել է նաև ՀՀ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը, ո­րը, հղում կա­ տա­րե­լով Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի հա­մա­պա­ տաս­խան նա­խա­դե­պին, սահ­մա­նել է, որ Կոն­վեն­ցի­այի 8-րդ հոդ­վա­ծի ներ­քո ան­ձնա­կան կյան­քի նկատ­մամբ հար­գան­քի ի­րա­վուն­քը նե­րա­ ռում է նաև «ան­ձի ֆի­զի­կա­կան և հո­գե­բա­նա­կան ան­ձեռնմ ­խ ե­լի­ու­թյու­ նը: 8-րդ հոդ­վա­ծի ներ­քո պե­տու­թյուն­նե­րը կրում են ան­ձի ֆի­զի­կա­կան և հո­գե­կան ան­ձեռնմ ­խ ե­լի­ու­թյունն այլ ան­ձանց ո­տնձ­գու­թյուն­նե­րից պաշտ­պա­նե­լու պար­տա­կա­նու­թյուն: Այդ նպա­տա­կով նրանք պետք է հաս­տա­տեն ու գործ­նա­կա­նում կի­րա­ռեն մաս­նա­վոր ան­ձանց ո­տնձ­ գու­թյուն­նե­րից պաշտ­պա­նու­թյուն տրա­մադ­րող հա­մար­ժեք ի­րա­վա­կան կա­ռու­ցա­կար­գեր»4: Վե­րը շա­րադր­ված ի­րա­վի­ճակ­նե­րում լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ տե­ ղի է ու­նե­ցել բռ­նու­թյուն, ո­րն ա­կն­հայ­տո­րեն կապ­ված էր նրանց մաս­ նա­գի­տա­կան պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի կա­տար­ման, տվյալ դեպ­քում՝ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի լու­սա­բան­ման գոր­ծա­ռույթ­նե­րի հետ: Բռ­նու­թյու­նը կա­տար­վել է ոչ պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց կող­մից: Հետ­ևա­բար, ի­րա­ վուն­քի մի­ջամ­տու­թյան և խախտ­ման հար­ցը գտն­վում է Սահ­մա­նադ­ րու­թյան 23-րդ (ա­նձ­նա­կան կյան­քի նկատ­մամբ հար­գան­քի ի­րա­վունք) և 27-րդ (ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վունք) և Կոն­վեն­ցի­այի հա­մա­ պա­տաս­խա­նա­բար 8-րդ և 10-րդ հոդ­ված­նե­րով սահ­ման­ված պո­զի­ տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի դաշ­տում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ա­րդյո՞ք ՀՀ ի­րա­վա­սու մար­մին­նե­րը կա­տա­րել են ար­դյու­նա­վետ քն­նու­թյուն մե­ղա­ վոր­նե­րին հայտ­նա­բե­րե­լու, պատ­ժե­լու և նրանց նկատ­մամբ հա­մար­ժեք պա­տիժ նշա­նա­կե­լու ո­ւ ղ­ղու­թյամբ: Փաս­տե­րը ցույց են տա­լիս, որ նշ­ ված օ­րի­նակ­նե­րում, ի­նչ­պես նաև վեր­ևում վկա­յա­կոչ­ված ու­սում ­ն ա­սի­ րու­թյան մեջ նե­րառ­ված այլ գոր­ծե­րով ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հան­ցա­գոր­ ծու­թյան մա­սին ներ­կա­յաց­ված հա­ղոր­դում ­ն ե­րի հի­ման վրա կա­տա­րել է հե­տաքն­նու­թյուն, ո­րի շր­ջա­նակ­նե­րում, սա­կայն, հե­տա­գա­յում դրս­ ևոր­վել է կա­տա­րյալ ան­գոր­ծու­թյուն՝ չեն կա­տար­վել քնն­չա­կան կամ դա­տա­վա­րա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ, ի­սկ մի քա­նի ա­միս ան­ց քրե­ա­ կան գոր­ծը կարճ­վել է կամ քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­մը մերժ­վել: Ա­ռա­վել զար­մա­նա­լի է այն հան­գա­ման­քը, որ քրե­ա­կան գոր­ծե­րը կարճ­վել են տու­ժող­նե­րի կող­մից հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին ներ­կա­յաց­ ված հա­ղոր­դում ­ն ե­րի առ­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում («­ԳԱ­ԼԱ» հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­րա Նալ­բան­դյա­նի նկատ­մամբ, «Ա­զա­ տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի նկատ­մամբ և mynews.am կայ­քի թղ­թա­կից Ար­թուր Հա­րու­թյու­նյա­նի նկատ­մամբ), մի հան­գա­մանք, ո­րն ի­նք­նին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից պո­զի­տիվ պար­ տա­վո­րու­թյան ան­տես­ման հարց է ա­ռա­ջադ­րում, քա­նի որ ՀՀ Սահ­ մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը իր թիվ 871 ո­րոշ­ման մեջ սահ­մա­նել է, որ

4. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 26/03/2010թ. թիվ ԵՇԴ/0097/01/09 որոշումը Տիգրան Քամալյանի գործով, §23:

13  հա­կա­սահ­մա­նադ­րա­կան է, ե­րբ քրե­ա­կան գոր­ծը կարճ­վում է հան­ցա­ դե­պի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով այն­պի­սի պայ­ման­նե­րում, ե­րբ առ­կա է հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին հա­ղոր­դում տու­ժո­ղի կող­մից: Վե­րը նշ­վածն ամ­փո­փե­լով՝ համարում ե­նք, որ նշ­ված դեպ­քե­րով իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից խախտ­վել են ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 17-րդ, 23-րդ և 27-րդ հոդ­ված­նե­րով սահ­ման­ված ի­րա­վունք­նե­րը (բռ­նու­թյուն­ նե­րի ար­գե­լում, ան­ձնա­կան կյան­քի նկատ­մամբ հար­գանք և ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վունք), քա­նի որ ի­րա­վա­սու մար­մին­նե­րի կող­մից չեն կա­տար­վել այս ի­րա­վունք­նե­րի դա­տա­վա­րա­կան պա­հանջ­նե­րը՝ քն­նու­թյան նա­խա­ձեռ­նում, մե­ղա­վոր­նե­րի հայտ­նա­բե­րում և հա­մար­ժեք պատ­ժի նշա­նա­կում: Ա­վե­լորդ չենք հա­մա­րում նշել նաև, որ լրագ­րող­ նե­րի նկատ­մամբ կա­տար­ված բռ­նու­թյուն­նե­րի փաս­տով ար­դյու­նա­ վետ քն­նու­թյուն չկա­տա­րե­լու հան­գա­ման­քը հա­մընդ­հա­նուր սա­ռեց­նող ազ­դե­ցու­թյուն (chilling effect) է թող­նում ամ­բողջ լրատ­վա­կան դաշ­տի, լրագ­րո­ղա­կան ա­զա­տու­թյան վրա, ո­րից տու­ժում է տե­ղե­կաց­վե­լու հան­ րային ը­նդ­հա­նուր շա­հը:

­Ð»­éáõë­ï³­ï»­ë³ÛÇÝ Ñ»­é³ñ­Ó³Ï­Ù³Ý ³ñ­ïá­Ý³·­ñÇ Ùñ­óáõÛÃ

2012թ. մար­տի 28-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը մեր­ժել է վա­րույթ ըն­դու­նել «Մել­տեքս» ՍՊԸ ըն­կե­րու­թյան բո­ղո­քը հե­ռուս­տա­տե­սային հե­ռար­ձակ­ ման ար­տո­նագ­րի 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րին ան­ցկաց­ված մր­ցույ­թի հիմ­քե­ րի ա­ռն­չու­թյամբ: Այդ ո­րո­շու­մով ա­վարտ­վեց ըն­կե­րու­թյան կող­մից նա­ խա­ձեռն­ված ներ­պե­տա­կան դա­տա­կան գոր­ծըն­թա­ցը, ո­րով դա­տա­րա­ նից խնդ­րում էր ամ­բող­ջու­թյամբ ան­վա­վեր ճա­նա­չել ՀՌԱՀ-ի 2010թ. դեկ­տեմ­բե­րի 16-ի թիվ 96-Ա ո­րո­շու­մը «Արմ ­ն յուզ» ՓԲԸ-ին հաղ­թող ճա­նա­չե­լու վե­րա­բե­րյալ եւ ճա­նա­չել ՀՌԱՀ-ի կող­մից մր­ցույ­թում մի­ ջամ­տու­թյան ար­դյուն­քում «­Մել­տեքս» ՍՊԸ-ի ար­դար մր­ցակ­ցու­թյան խախտ­ված ի­րա­վուն­քը: Ըն­կե­րու­թյու­նը, այդ­պի­սով, սպա­ռել է ներ­պե­ տա­կան ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նու­թյան բո­լոր մի­ջոց­նե­րը և սույն թվա­ կա­նի սեպ­տեմ­բեր ա­մս­վա դրու­թյամբ ար­դեն նախ­նա­կան նա­մա­կով դի­մել է Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րան՝ վի­ճար­կե­լով մր­ցույ­թի ան­ցկաց­ման ե­ղա­նա­կի հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի չա­փա­նիշ­նե­րին: Եվ­րո­պա­ կան դա­տա­րա­նում կոն­վեն­ցի­այի 10-րդ հոդ­վա­ծի հի­ման վրա ըն­կե­րու­ թյու­նը պն­դում է, որ կար­գա­վո­րող մարմ ­ն ի՝ ՀՌԱՀ-ի ակ­տիվ մի­ջամ­ տու­թյան շնոր­հիվ խախտ­վել են մր­ցույ­թի ան­ցկաց­ման հա­վա­սա­րու­ թյան, թա­փան­ցի­կու­թյան եւ ա­նա­չա­ռու­թյան սկզ­բունք­նե­րը: Բա­ցի այդ, ըն­կե­րու­թյու­նը պն­դում է, որ ՀՌԱՀ-ը ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար բա­րի համ­բա­վը վար­կա­բե­կե­լու մի­տում է դրս­ևո­րել՝ այդ­պի­սով իր նկատ­ մամբ ցու­ցա­բե­րե­լով խտ­րա­կան մո­տե­ցում: Չ­նա­յած ՀՌԱՀ-ի հետ դա­տա­կան գոր­ծըն­թա­ցին, ո­րում որ­պես եր­րորդ կողմ ներգ­րավ­ված է «Արմ ­ն յու­զը», 2012թ. սեպ­տեմ­բե­րի 4-ին «Արմ ­ն յուզ» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Ար­տակ Ա­լեք­ սա­նյա­նը եւ «Ա1+» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան նա­խա­գահ Մես­րոպ Մով­ սե­սյա­նը հան­դես ե­կան հա­մա­տեղ ա­սու­լի­սով՝ հայ­տա­րա­րե­լով ի­րենց

14 հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մա­սին: Սեպ­տեմ­բե­րի 10-ից «Ա1+»-ի «Այբ-Ֆե» 20 րո­պե­ա­նոց տե­ղե­կատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան ծրա­գի­րը թո­ղարկ­վում է «Արմ ­ն յու­զի» փրայմ թայ­մում` ե­րե­կո­յան ժա­մը 21.00-ին, եր­կու­շաբ­թի­ ից ո­ւ ր­բաթ: Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի միջև հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը կնք­վել է մեկ տա­րի ժամ­կե­տով: «­Մել­տեքս» ՍՊԸ ըն­կե­րու­թյան եր­կա­րա­մյա պայ­քա­րը, ո­րի մի դր­ վագն է հան­դի­սա­նում սույն դա­տա­կան գոր­ծըն­թա­ցը, ար­տա­հայ­տում է այն հիմ ­ն ա­կան խն­դի­րը, ո­րն առ­կա է Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­ թյան հե­ռուս­տա­տե­սային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ո­լոր­տում՝ թա­փան­ցիկ ու ար­դար ար­տո­նագ­րային մր­ցույ­թի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը, ո­րի ար­դյուն­քում լրատ­վա­կան դաշ­տը զբա­ղեց­նում են ըն­կե­րու­թյուն­ներ, ո­րոնք չու­նեն բա­վա­րար ան­կա­խու­թյուն գոր­ծա­դիր մարմ ­ն ից և տար­բեր քա­ղա­քա­ կան խմ­բա­վո­րում ­ն ե­րից: Չնա­յած վեր­ջին տա­րի­նե­րին «­Հե­ռուս­տա­տե­ սու­թյան և ռա­դի­ոյի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում կա­տար­վել են բազ­մա­թիվ փո­փո­խու­թյուն­ներ՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով բա­վա­րար ի­նս­տի­տու­ցի­ո­նալ ան­կա­խու­թյուն տալ ՀՌԱՀ-ին գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թյու­նից, ի­նչ­պես նաև ա­պա­հո­վել ար­դար ար­տո­նագ­րային մր­ցու­թային պայ­ման­ներ, և թեև օ­րենսդ­րա­կան այդ բա­րե­փո­խում ­ն ե­րն ըն­դուն­վել են ԵԽ մար­մին­ նե­րի կող­մից, այ­դու­հան­դերձ, պրակ­տի­կա­յում դեռ չեն ա­պա­հով­վում ա­զատ և ար­դար մր­ցակ­ցային պայ­ման­ներ մր­ցույ­թի մաս­նա­կից­նե­րի հա­մար: Այս ա­ռու­մով պետք է նշել, որ և՛ հա­սա­րա­կա­կան, և՛ մի­ջազ­ գային վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը ար­տո­նագ­րային գոր­ծըն­թա­ցի վրա դեռ շատ թույլ է, ո­րի ար­դյուն­քում ՀՌԱՀ-ը ա­վե­լի շատ ժո­ղովր­դա­վա­րա­ կան չա­փա­նիշ­նե­րի ի­մի­տա­ցի­ոն բնույ­թի գոր­ծե­լա­կերպ է որ­դեգ­րել, քան հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան և ռա­դի­ոյի ո­լոր­տի ար­դյու­նա­վետ կար­գա­ վո­րման:

ìÇ­ñ³­íá­ñ³Ý­ùÇ »õ ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý ÑÇÙ­ù»­ñáí ¹³­ï³­Ï³Ý ·áñ­Í»­ñÁ Éñ³ï­í³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ ¹»Ù ­ Ա­պաք­րե­ա­կա­նա­ցու­մից ի վեր, ո­րը կա­տար­վեց 2010 թվա­կա­նի մայի­ սին, դա­տա­րան­նե­րն ըն­դու­նել են մեծ քա­նա­կու­թյամբ քա­ղա­քա­ցի­ա­ կան հայ­ցեր հա­սա­րա­կու­թյան տար­բեր խմ­բե­րի՝ սո­վո­րա­կան քա­ղա­ քա­ցի­նե­րի, քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի, օ­լի­գարխ­նե­րի, հան­րային պաշ­ տո­նյա­նե­րի, շոու բիզ­նե­սի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի, փաս­տա­բան­նե­րի և նույ­նիսկ լրագ­րող­նե­րի և լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի կող­մից: 2012թ. հոկ­տեմ­ բեր ա­մս­վա դրու­թյամբ՝ 2010 թվա­կա­նի հու­նի­սից ի վեր, նոր ի­րա­վա­ կար­գա­վոր­ման շր­ջա­նակ­նե­րում հա­րուց­ված 51 դա­տա­կան գոր­ծե­րից ըն­թաց­քի մեջ է 15-ը, ի­սկ մնա­ցած 36 գոր­ծե­րով դա­տա­կան վա­րույթ­ ներն ա­վարտ­վել ե­ն5: Ըն­թաց­քի մեջ գտն­վող 15 գոր­ծե­րից 7-ով կա­յաց­ վել է ա­ռն­վազն մեկ դա­տա­կան ա­կտ, ի­սկ մնա­ցած 8-ով դա­տա­կան ո­րո­շում դեռ չի կա­յաց­վել, և դա­տաքն­նու­թյու­նը դեռ ըն­թաց­քի մեջ է ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նում: Ա­վարտ­ված 36 գոր­ծե­րից 9-ով դա­ տա­րան­նե­րը հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րը բա­վա­րա­րել են մաս­նա­կի, 10 գոր­ ծով հայ­ցա­պա­հանջ­ներն ամ­բող­ջու­թյամբ մերժ­վել են, 9 գոր­ծով կող­ 5. Այս վիճակագրությունը ներառում է միայն այն դատական գործերը, որոնցում լրատվամիջոցը կամ լրագրողը հանդես է գալիս որպես պատասխանող: 15  մե­րը կն­քել են հաշ­տու­թյուն, 6 գոր­ծով հայց­վոր­նե­րը դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հրա­ժար­վել են հայ­ցա­պա­հան­ջից, և 2-ով հայ­ցե­րը վե­րա­ դարձ­վել են սխալ­ներն ո­ւ ղ­ղե­լու նպա­տա­կով: 2012թ. դա­տա­կան պրակ­տի­կան կտ­րուկ տար­բեր­վում է 2010 և 2011 թվա­կան­նե­րի դա­տա­կան պրակ­տի­կայից: 2012թ. հուն­վա­րից մինչև հոկ­տեմ­բեր ա­մի­սը դա­տա­րան­նե­րը ստա­ցել են ըն­դա­մե­նը ո­ւ թ հայ­ցա­ պա­հանջ, ո­րը ցածր թիվ է, ե­թե հա­մե­մա­տենք 2011թ. տվյալ­նե­րի հետ, ո­րի ըն­թաց­քում ամ­սա­կան մի­ջի­նը 3-ից 6 գործ էր ներ­կա­յաց­վում: 2010 և 2011 թվա­կան­նե­րի դա­տա­կան պրակ­տի­կայի ըն­թաց­քում դա­տա­րան­նե­րը միտ­ված է­ին բա­վա­րա­րել բարձր և եր­բեմն ա­ստ­ղա­ բաշ­խա­կան թվե­րով ներ­կա­յաց­ված փոխ­հա­տուց­ման պա­հանջ­նե­րը վի­րա­վո­րան­քի և/­կամ զր­պար­տու­թյան հա­մար: Այս շր­ջա­նում դա­տա­ րան­նե­րը բա­վա­րա­րել են 3 մլն-ից մինչև 6 մլն դրա­մա­կան փոխ­հա­ տուց­ման պա­հանջ­ներ ոչ բա­րո­յա­կան վնա­սի հա­մար6: 2011թ. նոյեմ­ բե­րի 15-ին Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած թիվ ՍԴՈ-997 ո­րո­շու­մից հե­տո դա­տա­կան պրակ­տի­կան կտ­րուկ փոխ­վեց: Դրան նպաս­տեց նաև քիչ ո­ւ շ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի 27/04/2012թ. կա­յաց­րած ո­րո­շու­մը թիվ Ե­ԿԴ/2293/02/10 քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով7: Սկ­սած 2012 թվա­կա­նի սկզ­բից՝ նոր հա­րուց­ված կամ ըն­թաց­քի մեջ գտն­վող նախ­կին գոր­ծե­րով դա­տա­րան­նե­րը սկ­սել են հետ­ևո­ղա­ կա­նո­րեն նվա­զեց­նել փոխ­հա­տուց­ման չա­փե­րը՝ դա­տա­կան ծախ­սե­ րի և ոչ նյու­թա­կան վնա­սի փոխ­հա­տուց­ման մա­սե­րով: Ա­վե­լին, դա­ տա­րան­նե­րը սկ­սել են փոխ­հա­տուց­ման չա­փը ո­րո­շե­լիս հաշ­վի առ­նել պա­տաս­խա­նող լրատ­վա­մի­ջո­ցի գույ­քային դրու­թյու­նը, վի­ճա­հա­րույց տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­րած­ման ե­ղա­նա­կը, հայց­վո­րի կար­գա­վի­ճա­կը (դա­տա­րան­նե­րը է­ա­կա­նո­րեն նվա­զեց­նում կամ մեր­ժում է­ին այն հայ­ ցա­պա­հանջ­նե­րը, ո­րոնք բեր­վել է­ին քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի, օ­լի­ գարխ­նե­րի կամ հան­րային բարձր պաշ­տո­նյա­նե­րի կող­մից), ի­նչ­պես նաև, թե ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ սահ­ման­ված փոխ­հա­տուց­ման չա­փը ի­նչ բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ցու­թյուն կա­րող է գոր­ծել լրատ­վա­մի­ջո­ցի գոր­ծու­ նե­ու­թյան վրա, ո­րը դիտ­վում էր որ­պես հան­րային շահ: Այ­սինքն՝ քա­ ղա­քա­ցի­աի­րա­վա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում դա­տա­րան­նե­րը սկ­սել է­ին տես­նել նաև հան­րային ի­րա­վա­հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ (լ­րատ­վա­մի­ ջոց­նե­րի ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վուն­քը և քա­ղա­քա­ցի­նե­րի տե­ ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու ի­րա­վուն­քը), ո­րի հետ­ևան­քով դա­տա­րան­ նե­րը սկ­սել են կի­րա­ռել հան­րային և ան­հա­տա­կան բախ­վող շա­հե­րը փոխ­հա­վա­սա­րակշ­ռե­լու սկզ­բուն­քը: Այս նույն սկզ­բուն­քին հետ­ևե­լով՝ դա­տա­րան­նե­րը ո­րոշ գոր­ծե­րով, որ­տեղ լրագ­րո­ղը օգ­տա­գոր­ծել էր չա­ փա­զանց­ված կամ նույ­նիսկ սադ­րող բնույ­թի խոս­քի տե­սակ, ել­նե­լով հան­րային շա­հից՝ նվա­զեց­րել են փոխ­հա­տուց­ման չա­փը կամ նույ­նիսկ մեր­ժել հայ­ցը՝ նշե­լով, որ տա­րած­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նն ա­ռնչ­վում էր

6. Սամվել Ալեքսանյանը, Ռուբեն Հայրապետյանը և Լևոն Սարգսյանը ընդդեմ «Դարեսկիզբ» ՍՊԸ-ի գործով թիվ ԵԿԴ/2347/02/10 քաղաքացիական գործը և Բելա և Սեդրակ Քոչարյաններն ընդդեմ «Սկիզբ Մեդիա Կենտրոն» ՍՊԸ-ի թիվ ԵԿԴ/2479/02/10 քաղաքացիական գործը: Վճիռներին կարելի է ծանոթանալ www.datalex.am էլեկտրոնային էջում: 7. Թաթուլ Մանասերյանն ընդդեմ «Սկիզբ մեդիա կենտրոն» ՍՊԸ-ի գործով:

16 հան­րային հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող նյու­թի8: Այ­սինքն, 2012թ. ըն­թաց­քում բո­լոր դա­տա­կան ակ­տե­րը կա­յաց­վել են Սահ­մա­նադ­ րա­կան դա­տա­րա­նի և Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի սահ­մա­նած ու­ղե­ցույց­ նե­րով, ո­րոն­ցում նե­րառ­ված է­ին Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի նա­խա­դե­պային դրույթ­նե­րը: Դրա հետ­ևանքն են այս տար­վա դա­տա­կան պրակ­տի­կայի տվյալ­նե­րը: 2012թ. ըն­թաց­քում ա­վարտ­վել է ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ 15 դա­տա­կան գոր­ծ, հայցերից ե­րե­քը բա­վա­րար­վել է մաս­նա­կի9, հին­գը մերժ­վել է ամ­ բող­ջու­թյամբ10, եր­կու­սն ա­վարտ­վել է հաշ­տու­թյամբ11 և հինգ դա­տա­կան գործ ա­վարտ­վել է հայց­վո­րի կող­մից հայ­ցա­պա­հան­ջից հրա­ժար­վե­լու հե­տե­ւան­քով12: Ե­րեք մաս­նա­կի բա­վա­րար­ված գոր­ծե­րով վճիռ­նե­րից եր­կու­սում դա­տա­րան­նե­րը պա­հանջ­ված դրա­մա­կան փոխ­հա­տուց­ման չա­փը նվա­զեց­րել են հինգ ան­գամ (մի գոր­ծով բեր­վել էր ան­նշան դրա­ մա­կան փոխ­հա­տուց­ման պա­հանջ): Հա­մե­մա­տու­թյան հա­մար, 2010 և 2011 թթ. ըն­թաց­քում կա­յաց­ված վճիռ­նե­րով դա­տա­րան­նե­րը մաս­նա­կի բա­վա­րար­ված գոր­ծե­րով դրա­մա­կան փոխ­հա­տուց­ման չա­փե­րը նվա­ զեց­րել են 2-ից 18 ան­գամ: Այ­սինքն, ե­թե ի­րա­վի­ճա­կը գնա­հա­տենք դա­ 8. Տե՛ս, օրինակ, ԵԿԴ/0790/02/11 քաղաքացիական գործով Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատարանի վճիռը՝ ըստ հայցի Հայկ Բաբուխանյանի ընդդեմ «Խմբագիր» ՍՊԸ-ի: Թիվ ԵԿԴ/0526/02/11 քաղաքացիական գործով Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատարանի վճիռը՝ ըստ հայցի Տիգրան Արզաքանցյանի ընդդեմ §Իրավունք Մեդիա¦ ՍՊԸ-ի: . 9 «Գլենդել Հիլզ» ՓԲԸ-ն ընդդեմ «Սկիզբ մեդիա կենտրոն» ՍՊԸ-ի, քաղաքացիական գործ թիվ ԵԿԴ/1963/02/10: Թաթուլ Մանասերյանն ընդդեմ «Սկիզբ մեդիա կենտրոն» ՍՊԸ-ի, քաղաքացիական գործ թիվ ԵԿԴ/2293/02/10: Դանիել Իոաննիսյանը, Բայանդուր Պողոսյանը և Հասմիկ Սիմոնյանն ընդդեմ «Մեկ ազգ» կուսակցության, քաղաքացիական գործ թիվ ԵԱԴԴ/0074/02/12: Դատական ակտերը կարելի է կարդալ www.datalex.am էջում:­

10. Հայկ Բաբուխանյանը և «Իրավունք Մեդիա» ՍՊԸ-ն ընդդեմ «Խմբագիր» ՍՊԸ-ի լրագրող (www.report.am կայք) Էդիկ Անդրեասյանի (լրագրող), քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2374/02/10: Հայկ Բաբուխանյանն ընդդեմ «Խմբագիր» ՍՊԸ-ի և Էդիկ Անդրեասյանի (լրագրող-վերլուծաբան) և Աբել Միքայելյանի (լրագրող), քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/0790/02/11: Տիգրան Տերտերյանն ընդդեմ «168 ժամ» ՍՊԸ-ի և լրագրող Մարինե Մարտիրոսյանի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/1485/02/11: Վանո Եղիազարյանն ընդդեմ «Հետք» շաբաթաթերթի լրագրող Ադրինե Թորոսյանի, քաղ. գործ թիվ ԼԴ/0628/02/11: Արթուր Գրիգորյանն ընդդեմ «Հրապարակ» օրաթերթ ՍՊԸ-ի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2491/02/11: Դատական ակտերը կարելի է կարդալ www.datalex.am էջում:­

11. Եհովայի վկաների քրիստոնեական կրոնական կազմակերպությունը և Գևորգ Զաքարյանը, Աշխեն Զաքարյանը, Դավիթ Հարթեյանը, Ակսել Ղազարյանը, Շուշանիկ Ղազարյանը, Հայկ Հակոբյանը, Աիդա Հակոբյանը և Արթուր Մարտիրոսյանը ընդդեմ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն ՓԲԸ-ի և Գևորգ Ալթունյանի, Սոնա Թորոսյանի, Նունե Ալեքսանյանի և Էդգար Դավթյանի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2621/02/10: «Առիթմոլոգիական սրտաբանական կենտրոն» ՍՊԸ-ն ընդդեմ «Առավոտ օրաթերթ» ՍՊԸ-ի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2707/02/10: Դատական ակտերը կարելի է կարդալ www. datalex.am էջում:

12. Արամ Չատինյանն ընդդեմ Գագիկ Շամշյանի, քաղ. գործ թիվ ԵԱՔԴ/1751/02/11: Թերեզա Շահվերդյանն ընդդեմ «Հետք» շաբաթաթերթի լրագրող Ադրինե Թորոսյանի, քաղ. գործ թիվ ԼԴ/0656/02/11: Բենիկ Հարությունյանն ընդդեմ «Ժողովուրդ թերթի խմբագրություն» ՍՊԸ-ի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2427/02/11: Ռուզաննա Ազիզյանն ընդդեմ «Յոթ օր» լրատվական գործակալության, քաղ. գործ թիվ ԵՇԴ/0325/02/12: «Սաս Գրուպ»-ն ընդդեմ Արամ Անտինյանի, քաղ. գործ ԵԱՔԴ/0395/02/12: Դատական ակտերին կարելի է ծանոթանալ www.datalex.am էլեկտրոնային էջում: 17  տա­րան ներ­կա­յաց­ված քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծե­րի՝ ԶԼՄ-նե­րի ա­զա­ տու­թյան վրա ու­նե­ցած պո­տեն­ցի­ալ վտան­գի տե­սան­կյու­նից, ա­պա ե­թե նշ­ված 15 գոր­ծե­րով բեր­վել էր ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ 74 մլն 434,050 դրա­մի փոխ­հա­տուց­ման պա­անջ, բա­վա­րար­վել է ըն­դա­մե­նը 1 մլն 20,000 դրա­մի պա­հան­ջը, ո­րը կազ­մում է ներ­կա­յաց­ված հա­մընդ­հա­ նուր դրա­մա­կան պա­հան­ջի 1.4%-ը: Կամ, այլ տե­սան­կյու­նից հաշ­ված. 15 գոր­ծե­րով հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րից ոչ մե­կը չի բա­վա­րար­վել ամ­բող­ ջու­թյամբ (այ­սինքն՝ ոչ մե­կով լրատ­վա­մի­ջո­ցի հա­մար ոչ բա­րեն­պաստ դա­տա­կան ա­կտ չի կա­յաց­վել), 12 գոր­ծով կա­յաց­վել է ամ­բող­ջու­թյամբ բա­րեն­պաստ դա­տա­կան ա­կտ, ի­սկ ե­րե­քով՝ մաս­նա­կի բա­րեն­պաստ դա­տա­կան ա­կտ: Ի­սկ ե­թե գնա­հա­տենք ոչ թե մի­այն 2012 թվա­կա­նի, այլ 2010-2012թթ. դա­տա­կան պրակ­տի­կան, ա­պա պատ­կե­րը հետ­ևյալն է. լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի և լրագ­րող­նե­րի դեմ ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ ներ­կա­ յաց­վել է 51 դա­տա­կան հայց, ո­րի շր­ջա­նակ­նե­րում ար­դեն ա­վարտ­ված 36 գոր­ծե­րով բեր­վել է ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ 130,698,350 դրա­մի պա­ հանջ (նյու­թա­կան և ոչ նյու­թա­կան վնա­սի մա­սով), ո­րից բա­վա­րար­վել է 11,286,000 դրա­մը, այ­սինքն` 8,6%-ը: Ա­կն­հայտ է, որ 2012 թ. ըն­թաց­ քում դա­տա­րան­նե­րն ա­վե­լի մեծ չա­փով են սկ­սել նվա­զեց­նել գույ­քային պա­հանջ­նե­րը: Որ­պես եզ­րա­հան­գում՝ վե­րը նշ­ված դի­տար­կում ­ն ե­րը ցույց են տա­ լիս, որ դա­տա­կան պրակ­տի­կան զար­գա­նում է դրա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյամբ: Զգա­լի­ո­րեն նվա­զել է դա­տա­րան ներ­կա­յաց­վող և ներ­կա­յաց­ված դա­ տա­կան գոր­ծե­րի քա­նա­կը: Կա­յուն դա­տա­կան պրակ­տի­կա է դար­ձել դա­տա­րան­նե­րի կող­մից փոխ­հա­տուց­ման գու­մար­նե­րի չա­փե­րի զգա­լի կր­ճա­տու­մը: Ան­ցյա­լում է մնա­ցել դա­տա­րան­նե­րի կող­մից յո­թա­նիշ դրա­ մա­կան փոխ­հա­տուց­ման չա­փե­րի սահ­մա­նու­մը: Ա­վե­լի հա­ճա­խա­կի են դառ­նում դեպ­քե­րը, ե­րբ հայց­վոր­նե­րը դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում չեն պա­հան­ջում: Ա­ճում է այն դա­տա­կան գոր­ծե­րի քա­նա­կը, ո­րոն­ցում կող­ մե­րը դա­տա­կան վեճն ա­վար­տում են հաշ­տու­թյամբ: Մե­ծա­նում է վե­ճե­ րը ար­տա­դա­տա­կան կար­գա­վոր­ման ե­ղա­նակ­նե­րով լու­ծե­լու ձգ­տու­մը: Ա­վե­լա­նում է այն գոր­ծե­րի թի­վը, ո­րոն­ցում խնդ­րի լու­ծու­մը կող­մե­րը տես­նում են ա­վե­լի շատ լրագ­րո­ղա­կան է­թի­կայի, քան օ­րեն­քի դաշ­ տում: Այս ա­մե­նը նշա­նա­կում է, որ վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան նոր­մե­րի ա­պաք­րե­ա­կա­նա­ցու­մը ծա­ռա­յում է իր բուն նպա­տա­կին:

Ա­շոտ Վա­րել­ջյան­ Ա­րա Ղա­զա­րյան

18  زê I

ȭ𲶭ðàԭܺ­ðÀ ºì ¼ÈØ-ܺ­ðÀ ¸²­î²­ð²­ÜàôØ

­

19  ¸³­ï³­ñ³Ý­Ý»­ñÁ ëÏ­ë»É »Ý ·áñ­ÍÇ ¹Ý»É ѳ­í³­ë³­ñ³Ïß­éáõ­ÃÛ³Ý Ýų­ñÁ 2012 թ. հուն­վար ամ­սից սկ­սած՝ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի եւ լրագ­րող­նե­րի դեմ վի­րա­վո­րան­քի, զր­պար­տու­թյան ու գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­ պա­նու­թյան հիմ­քե­րով ներ­կա­յաց­վող դա­տա­կան հայ­ցե­րի հոս­քը սկ­ սեց նվա­զել: Այս գոր­ծըն­թա­ցի վրա, մեր կար­ծի­քով, է­ա­կա­նո­րեն ազ­ դեց դա­տա­րան­նե­րի մո­տե­ցու­մը՝ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի (ՍԴ) 2011թ. նոյեմ­բե­րի 15-ին կա­յաց­րած ՍԴՈ-997 ո­րո­շու­մից հե­տո դա­տա­ կան ակ­տե­րի բո­վան­դա­կու­թյունն է­ա­պես փոխ­վեց: Դա­տա­րան­նե­րը սկ­սե­ցին հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան նժա­րը գոր­ծի դնել, եւ մի քա­նի հայ­ ցեր, ո­րոն­ցով դի­մող­նե­րը հան­րային ան­ձինք է­ին, սպաս­ված ար­դյուն­ քը չու­նե­ցան՝ նրանց պա­հան­ջած գու­մա­րային մեծ փոխ­հա­տու­ցում ­ն ե­ րը մերժ­վե­ցին: Նա­խորդ տար­վա­նից ըն­թաց­քի մեջ գտն­վող դա­տա­ կան գոր­ծե­րից մի քա­նի­սով ար­դեն վերջ­նա­կան դա­տա­կան ակ­տեր են կա­յաց­վել, եւ դրան­ցում նկա­տե­լի է, որ դա­տա­րան­նե­րը հակ­ված են պրակ­տի­կան զար­գաց­նե­լու եվ­րո­պա­կան նա­խա­դե­պե­րով: Դա­տա­կան ակ­տե­րի վեր­լու­ծու­թյու­նը ցույց է տա­լիս, որ դա­տա­րան­ նե­րը վե­րա­նայել են ի­րենց մո­տե­ցու­մը, եւ ան­ձին վի­րա­վո­րան­քից ու զր­ պար­տու­թյու­նից պաշտ­պա­նե­լու մի­ակ մի­ջո­ցը այ­լեւս գու­մա­րային մեծ փոխ­հա­տու­ցում ­ն եր տրա­մադ­րե­լը չի հա­մար­վում: Վճիռ կա­յաց­նե­լիս կի­րառ­վում են նաեւ ոչ նյու­թա­կան փոխ­հա­տուց­ման ձե­ւե­րը՝ հեր­քում տվյալ լրատ­վա­մի­ջո­ցում, նե­րո­ղու­թյան տեքս­տի հրա­պա­րա­կում: Կար­ ծես հիմ ­ն ա­վոր­վում է այն մո­տե­ցու­մը, որ դա­տա­րան դի­մած ան­ձի խն­ դի­րը ոչ թե գու­մար վաս­տա­կե­լը պետք է լի­նի, այն էլ` օ­րեն­քով նա­խա­ տես­վա­ծի ա­ռա­վե­լա­գույն չա­փով, այլ՝ ան­ձի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ու բա­րի համ­բա­վը ոտ­նա­հա­րու­մից պաշտ­պա­նե­լը: Ա­վե­լին, գու­մա­րային մեծ չա­փե­րով պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը վե­րա­կանգ­նելն ար­ դեն ռիս­կային է դա­ռնում հայց­վոր­նե­րի հա­մար, ի­նչ­պես տե­ղի ու­նե­ցավ փաս­տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյանն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յաց­ված հայ­ցի դեպ­քում: Հի­շեց­նենք, որ փաս­տա­բա­նը յու­րա­քան­չյուր վի­րա­վո­րա­կան մեկ­ նա­բա­նու­թյան հա­մար թեր­թից 3 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ցում էր պա­ հան­ջում, ո­րոնց հան­րա­գու­մա­րը կազ­մել էր 18 մլն դրամ: Սա­կայն նա հաշ­վի չէր ա­ռել, որ պար­տու­թյան դեպ­քում պա­հանջ­ված գու­մա­րի հա­ մա­մաս­նու­թյամբ պե­տա­կան տուրք պետք է վճա­րեր, ո­րը մի­այն ը­նդ­ հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում կազ­մում էր 360 հա­զար դրամ: Փաս­տա­բա­նը վե­րա­դաս դա­տա­կան ա­տյան­նե­րում բո­ղո­քար­կեց դա­ տա­րա­նի այդ մո­տե­ցու­մը՝ ա­սե­լով, որ իր հա­մար ա­նըն­դու­նե­լի է պետ­ տուր­քի պա­հանջ­ված չա­փը եւ հրա­ժար­վում է վճա­րե­լուց, քա­նի որ իր դա­տա­կան գոր­ծը գույ­քային պա­հանջ չէ, ին­քը ի­րա­վուն­քի խն­դիր է վի­ճար­կում, ո­րի հա­մար 4000 դրամ պետ­տուրք պետք է վճա­րի: Վե­ րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց նրան, ի­սկ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը (ՎԴ), բո­ղո­քը վե­րա­դարձ­նե­լով, փաս­տո­րեն հաս­տա­տեց, որ հա­մա­կար­ծիք է վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի տե­սա­կե­տին: Դա­տա­րան­նե­րի այս մո­տե­ցու­մը ող­ջու­նե­ցին ի­րա­վուն­քի տե­սա­բան­նե­րը, ով­քեր հի­շյալ գոր­ծի վե­րա­բե­

20 րյալ կար­ծիք հայտ­նե­ցին, որ հա­կա­ռակ դեպ­քում դա­տա­րա­նը կն­պաս­ տեր լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի սնան­կաց­մա­նը՝ հնա­րա­վո­րու­թյուն տա­լով չն­չին գու­մար վճա­րե­լով գու­մա­րային փոխ­հա­տուց­ման մեծ պա­հանջ­ ներ ներ­կա­յաց­նել: Դա­տա­րան­նե­րի նման մո­տեց­ման դեպ­քում չա­փա­ զանց ռիս­կային է դառ­նում գու­մա­րային պա­հանջ ներ­կա­յաց­նե­լը, եւ այն կհար­կադ­րի յու­րա­քան­չյուր դի­մո­ղի չա­փա­վո­րու­թյուն պահ­պա­նել, քա­նի որ պարտ­վե­լու դեպ­քում ե­՛ւ պա­հանջ­ված գու­մա­րի հա­մա­մաս­ նու­թյամբ պետ­տուրք պետք է վճա­րի, ե­՛ւ պա­տաս­խա­նո­ղի դա­տա­կան ծախ­սե­րը փոխ­հա­տու­ցի: Դա­տա­րա­նի այս մո­տեց­ման ազ­դե­ցու­թյունն ան­մի­ջա­պես նկատ­վեց ըն­թա­ցիկ դա­տա­կան գոր­ծե­րի վրա. o­րի­նակ` Լեռ­նա­պա­տի հա­մայն­ քա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը Վա­նա­ձո­րի դա­տա­րան մի քա­նի հայց էր ներ­կա­յաց­րել վի­րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան հիմ­քե­րով եւ մին­ չեւ ՍԴ-ի հայտ­նի ո­րո­շու­մը լուրջ հա­ջո­ղու­թյուն­ներ էր ու­նե­ցել: Սա­կայն դրան­ցից մե­կով՝ «­Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյանն ը­նդ­դեմ «­Հետք»-ի լրագ­րող Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի»՝ պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջի մա­սին, հայ­ ցի քն­նու­թյունն ա­վարտ­վեց նրա պար­տու­թյամբ: Դա­տաքն­նու­թյան ըն­ թաց­քում, թե­րեւս կան­խազ­գա­լով իր պար­տու­թյու­նը, նա հրա­ժար­վեց հայ­ցա­պա­հան­ջով ներ­կա­յաց­ված 1 մլն դրա­մից եւ այն փո­խա­րի­նեց 1 լու­մայով: Դա­տա­րա­նը մեր­ժեց հայ­ցա­պա­հան­ջը եւ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­ նին պար­տա­վո­րեց­րեց փոխ­հա­տու­ցել լրագ­րող Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի դա­տա­կան ծախ­սե­րը՝ 150 հա­զար դրամ փաս­տա­բա­նի հա­մար: Ակն­հայտ է, որ վեր­ջին ա­միս­նե­րին ներ­կա­յաց­ված հայ­ցե­րով գու­ մա­րային պա­հանջ­նե­րը հիմ ­ն ա­կա­նում նվա­զել են, հայց­վոր­նե­րը ձեռն­ պահ են մնում օ­րեն­քով նա­խա­տես­ված ա­ռա­վե­լա­գույ­նը պա­հան­ջե­լուց, քա­նի որ ե­՛ւ ՍԴ ո­րո­շու­մը, ե­՛ւ ՎԴ-ի նա­խա­դե­պային ո­րո­շու­մը ստո­րա­դաս դա­տա­րան­նե­րին ո­ւ ղ­ղոր­դում են նման դեպ­քե­րում քն­նու­թյան առ­նել լրատ­վա­մի­ջո­ցի ֆի­նան­սա­կան հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը եւ այլն: Վեր­ջին ա­միս­նե­րի զար­գա­ցում ­ն ե­րը ցույց են տա­լիս, որ գու­մա­րային փոխ­հա­ տուց­ման մեծ պա­հանջ­ներ ներ­կա­յաց­րած ան­ձինք հե­տո հրա­ժար­վում են գու­մա­րից կամ այն փո­խա­րի­նում են խորհր­դան­շա­կան թվով:

§Զին­վոր¦ հ/կ-ի խորհր­դի նա­խա­գահ Մար­գա­րի­տա Խա­ չատ­րյանն ը­նդ­դեմ §Հ­րա­պա­րակ¦ թեր­թի ներ­կա­յաց­րած հայ­ցով պա­հան­ջում էր հեր­քել իր մա­սին հրա­պա­րա­կած զր­պար­տող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը եւ փոխ­հա­տու­ցում վճա­ րել 2 մլն դրամ: Սա­կայն հրա­ժար­վեց գու­մա­րային պա­ հան­ջից՝ բա­վա­րար­վե­լով մի­այն զր­պար­տող տե­ղե­կու­ թյուն­նե­րը հեր­քե­լու պա­հան­ջով:­

Ու­րա­խա­լի է նաեւ այն հան­գա­ման­քը, որ դա­տա­րան­ներն ար­դեն հայ­ ցե­րը բա­վա­րա­րե­լիս նվա­զեց­րել են փոխ­հա­տուց­ման մի­լի­ոն­նե­րի շե­մը՝ այն հասց­նե­լով նվա­զա­գույ­նի: Փոխ­հա­տուց­ման են­թա­կա հիմ ­ն ա­կան պա­հան­ջը, ո­րը հայց­վոր­նե­րը պն­դում են, դա­տա­կան ծախ­սե­րի փոխ­ հա­տու­ցումն է: Դա­տա­կան ծախ­սե­րը, ո­րոնք նե­րա­ռում են նաեւ փաս­

21  տա­բա­նի ծա­ռա­յու­թյան վճա­րը, դար­ձյալ հիմ ­ն ա­կա­նում բա­վա­րար­վել են ող­ջամ­տու­թյան սահ­ման­նե­րում: Հի­շեց­նենք, որ նա­խորդ տա­րի­նե­ րին փաս­տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյան վճա­րը նույն­պես հա­տում էր մի­ լի­ո­նի սահ­մա­նա­գի­ծը:­ Ա­ռայժմ բա­վա­րար­ված գու­մա­րային չա­փե­րով գո­հա­ցու­ցիչ չէ «Գ­լեն­ դել Հիլզ»-ն ը­նդ­դեմ «­ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի գոր­ծի ըն­թաց­քը, ո­րով «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ը «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից պա­հան­ջում էր բռ­նա­ գան­ձել 2 մլն դրամ զր­պար­տու­թյան հա­մար, ի­նչ­պես նաև 500 հա­զար դրամ՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար, հեր­քել 2010 թ. օ­գոս­տո­սի 26-ին հրա­պա­րա­կած «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց» հոդ­վա­ծը: Դա­տա­րա­ նի վճ­ռով «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից հօ­գուտ հայց­վո­րի պետք է բռ­նա­ գանձ­վի 200 հա­զար դրամ՝ զր­պար­տու­թյան, 300 հա­զար դրամ՝ փաս­ տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի հա­մար: Թեր­թը նաև պետք է հեր­քի վե­րոն­շյալ հոդ­վա­ծում հայց­վո­րի գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րող (զր­պար­տող) տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: Սա նշա­նա­կում է, որ դա­տա­րան­նե­րը վե­րա­նայել են ի­րենց մո­տե­ ցու­մը հայ­ցե­րի քն­նու­թյան նկատ­մամբ, սա­կայն լի­ո­վին չեն ձեր­բա­զատ­ վել դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցու­մը զր­պար­տու­թյու­նը չե­զո­քաց­նե­լու պայ­ ման դի­տար­կե­լուց: Նաեւ՝ միշտ չէ, որ պատ­ճա­ռա­բա­նում են, թե ին­չու հենց դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցու­մը կա­րող է լի­նել ան­ձին վի­րա­վո­ րան­քից ու զր­պար­տու­թյու­նից պաշտ­պա­նե­լու մի­ջոց: Մինչ­դեռ, Եվ­րո­ պա­կան դա­տա­րա­նի նա­խա­դե­պե­րի եւ դրանց մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի մեջ մշ­տա­պես շեշտ­վում է, որ ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րի (գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի) ար­դյուն­քում պատ­ճառ­ված վնա­սի դի­մաց որ­պես ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն ան­հրա­ժեշտ է կի­րա­ռել ոչ նյու­թա­ կան փոխ­հա­տուց­ման ձևե­րը։ Նյու­թա­կան փոխ­հա­տու­ցու­մը պետք է սահ­մա­նա­փակ­վի զր­պար­տու­թյան են­թարկ­ված ան­ձի պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վին հասց­ված ան­ մի­ջա­կան վնա­սը հա­տու­ցե­լով և նշա­նակ­վի մի­այն այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ոչ նյու­թա­կան հա­տու­ցու­մը բա­վա­րար չէ պատ­ճառ­ված վնա­սը փոխ­հա­տու­ցե­լու հա­մար: ­Դա­տա­կան պրակ­տի­կան այս ըն­թաց­քում ե­ւս մեկ դրա­կան մի­տում է ար­ձա­նագ­րել՝ դա­տա­կան վե­ճե­րից ե­րե­քը հան­գու­ցա­լուծ­վել են կող­ մե­րի մի­ջեւ հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյամբ («Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­ տա­բա­նա­կան կենտ­րոնն ը­նդ­դեմ «Ա­ռա­վո­տի»» եւ ««Ե­հո­վայի վկա­ներ» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյունն ը­նդ­դեմ Հան­րային հե­ուս­տաըն­կե­րու­ թյան» գոր­ծե­րի մա­սին տես՝ է­ջեր 75 եւ 82):

22  BlogNews.am-ի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ա­րամ Ան­տի­նյա­նը հայտ­նում է, որ §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ի և BlogNews.am կայ­ քի միջև տա­րա­ձայ­նու­թյուն­ներն այլևս հարթ­ված են: Հա­ մա­ցան­ցում բլո­գեր­նե­րից մե­կը մի նյութ էր հրա­պա­րա­կել, ո­րում §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ին մե­ղադ­րում էր վա­ճառ­վող ապ­րանք­նե­րի ժամ­կետ­նե­րը կեղ­ծե­լու և փաս­տա­ցի ժամ­ կե­տանց ապ­րանք վա­ճա­ռե­լու մեջ: Բլո­գե­րը նաև պն­դել էր, որ ժամ­կե­տանց ապ­րանք օգ­տա­գոր­ծե­լու հետ­ևան­քով թու­նա­վոր­վել է: BlogNews.am-ը հրա­պա­րա­կել էր վեր­ջի­նիս հոդ­վա­ծը, ո­րի ար­դյուն­քում §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ի ներ­կա­յա­ցու­ցի­ չը կապ­ վել էր BlogNews-ի խմ­ բագ­ րու­ թյան հետ և խնդ­ րել նյու­թը կայ­քից հա­նել: Քա­նի որ բլո­գերն ի հայտ չէր ե­կել, կայ­քի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ա. Ան­տի­նյա­նը նյու­թը հե­ռաց­րել է­ր՝ փոր­ձե­լով կան­խել նրա հե­տա­գա տա­րա­ ծու­մը: Մի շարք է­լեկտ­րո­նային լրատ­վա­մի­ջոց­ներ, հղում ա­նե­լով BlogNews.am կայ­քին, վե­րահ­րա­պա­րա­կում են այն, ին­չի ար­դյուն­քում §Սաս-գ­րուպ¦-ը դի­մում է դա­տա­ րան՝ BlogNews.am-ի գլ­խա­վոր խմ­բագ­րից պա­հան­ջե­լով 2.000.000 դրամ փոխ­հա­տու­ցում: §­Սաս-գ­րուպ¦ ըն­կե­րու­թյու­նը BlogNews.am կայ­քի հետ հաշտ­վե­լու ո­րո­շում է կա­յաց­րել: §­Սաս-գ­րուպ¦ ըն­կե­րու­ թյան և BlogNews-ի շա­հե­րը ներ­կա­յաց­նող §­Defense¦ ի­րա­վա­բա­նա­կան ըն­կե­րու­թյան ձեռք բե­րած պայ­մա­ նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քում, ի­նչ­պես հայտ­նում է BlogNews.am-ը, §­ Սաս-գ­ րուպ¦ ՍՊԸ-ն հետ է վերց­ նում իր հայ­ցա­դի­մու­մը՝ հաս­տա­տե­լով, որ այլևս չու­նի ոչ մի ա­ռար­կու­թյուն BlogNews.am-ի դեմ: Մի­ա­ժա­մա­նակ BlogNews.am-ը հաս­տա­տում է, որ չու­նի ոչ մի պա­հանջ §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ից:

2012թ. ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կը նշա­նա­կա­լից էր նրա­նով, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վեր­ջա­պես վի­րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րից մե­կով ո­րո­շում կա­յաց­րեց՝ քն­նե­լով Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյանն ը­նդ­դեմ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի՝ զր­պար­տու­թյու­նը հեր­քե­լու և փոխ­ հա­տու­ցում վճա­րե­լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին գոր­ծով պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յաց­րած վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը: Մաս­նա­գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ այս ո­րո­ շու­մով, թե­կու­զեւ ու­շա­ցած, բայց ՎԴ-ն կար­գա­վո­րեց մի շարք հար­ցեր, ո­րոնք բաց է­ին մնա­ցել ՍԴ-ի ո­րոշ­ման մեջ: Դրան­ցից մե­կը վե­րա­բե­ րում է այն հար­ցին, թե լրատ­վա­մի­ջո­ցի հա­մար ով կա­րող է լի­նել տե­ղե­ կատ­վու­թյան աղ­բյուր: Ը­ստ Վճ­ռա­բե­կի՝ «­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուրն» այն ի­րա­վա­բա­նա­կան եւ ֆի­զի­կա­կան ան­ձն է, ո­րը ին­ֆոր­մա­ցի­այի փո­խան­ցու­մը կամ տա­րա­ծու­մը կա­տա­րել է կոնկ­րետ մի­ջոց­նե­րով եւ նշում է ա­վա­նում ­ն ե­րը՝ «­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր են հան­դի­սա­նում հե­ղի­նակ­նե­րը և լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րը»։ Նա­խա­դե­պը այս մա­սով գնա­հատ­վեց ո­րո­շա­կի ա­ռու­մով լրագ­րո­ղա­կան գոր­ծու­նե­

23  ու­թյան սահ­մա­նա­փա­կում, քա­նի որ դրա­նով կն­վա­զեց­վի լրագ­րող­նե­րի դե­րա­կա­տա­րու­թյու­նը, կան­տես­վի գե­րա­կա հան­րային շա­հը: Ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում ստա­ցավ նաեւ այն հար­ցը, թե ով է պա­տաս­ խա­նատ­վու­թյուն կրում այն դեպ­քում, ե­րբ լրատ­վա­մի­ջո­ցը հրա­պա­րա­ կում է, օ­րի­նակ, է­լեկտ­րո­նային մի­ջոց­նե­րով քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ի­նչ-որ խմ­բից ստաց­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը: ՎԴ-ն այս դեպ­քի հա­մար ամ­ րագ­րեց հե­տե­ւյա­լը՝ ե­թե նույ­նիսկ տե­ղե­կատ­վու­թյան վե­րար­տադ­րու­ թյու­նը բա­րեխղ­ճո­րեն է կա­տար­վել, դա չի նշա­նա­կում, որ լրատ­վա­մի­ ջո­ցը կա­րող է ի­նք­նըս­տին­քյան ա­զատ­վել պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից: Աղ­բյու­րը, ո­րից օ­գտ­վել է լրատ­վա­մի­ջո­ցը, ը­ստ այս ո­րոշ­ման, պետք է հան­դի­սա­նա հե­ղի­նակ ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­ վա­ծի 6-րդ մա­սի ի­մաս­տով: ՎԴ-ն իր ո­րոշ­ման մեջ ան­դրա­դար­ձավ նաեւ վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­ պար­տու­թյան գոր­ծե­րով հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հար­ցին, ո­րի վե­րա­բե­րյալ դա­տա­րան­նե­րը տար­բեր մո­տե­ցում ու­նե­ին. մե­կը 3 տար­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ էր կի­րա­ռում, մյու­սը՝ 1 ա­մս­վա, մեկ ու­ րի­շը` 6 ա­մս­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ: ՎԴ-ն նշեց, որ հայ­ցային վա­ ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հաշ­վար­կը սկս­վում է այն պա­հից, ե­րբ ան­ձին հայտ­նի է դար­ձել վի­րա­վո­րան­քը կամ զր­պար­տու­թյու­նը։ Հետ­ևա­բար, բո­լոր այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ան­ձը տե­ղե­կա­նում է զր­պար­տու­թյան կամ վի­րա­վո­րան­քի մա­սին վեց ա­մի­սը լրա­նա­լուց հե­տո, բաց է թող­նում հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը։ Սա­կայն, այս ո­րո­շու­մով հար­ցի ի­րա­վա­կար­գա­վո­րու­մը, ը­ստ մաս­նա­գետ­նե­րի, դար­ձյալ ա­նո­րոշ է. Վճ­ ռա­բե­կը լի­ո­վին չի հս­տա­կեց­րել հար­ցը, թե ե­րբ ան­ձը ­դա­տա­րան է դի­ մել մե­կամ­սյա ժամ­կե­տի խախ­տու­մով, բայց ոչ 6-ամ­սյա ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լով, դա­տա­րա­նը պե՞տք է ըն­դու­նի վա­րույթ ու քն­նի գոր­ծը, թե՞ ոչ: Այս բա­ցը թողն­վեց դա­տա­կան պրակ­տի­կայի կար­գա­վոր­մա­ նը, եւ այն շատ չու­շա­ցավ. այդ ժա­մա­նա­կա­մի­ջո­ցում Շի­րա­կի մար­ զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում քնն­վում էր «Ար­ման Ա­վե­տի­սյանն ը­նդ­դեմ Ժուռ­նա­լիստ­նե­րի «Աս­պա­րեզ» ա­կում­բի խորհր­դի նա­խա­գահ Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նի» հայ­ցը, ո­րում նման խն­ դիր կար: Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը դա­տա­րան էր դի­մել հրա­պա­րակ­ ման մա­սին ի­մա­նա­լուց հե­տո դի­մե­լու ­մե­կամ­սյա ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լով: Դա­տա­րանն այս գոր­ծով վճի­ռը կա­յաց­րեց ՎԴ-ի հի­ շյալ նա­խա­դե­պից հե­տո եւ, կի­րա­ռե­լով ՎԴ-ի ո­րոշ­ման մեկ­նա­բա­ նու­թյու­նը, մի­այն հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի խախտ­ման հան­գա­ման­քը նկա­տի ու­նե­նա­լով, հայ­ցը մեր­ժեց ամ­բող­ջու­թյամբ:

24  ­Հատ­ված վճ­ռից. §Օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 13-րդ մա­սի վեր­լու­ծու­թյու­նից հե­տե­ւում է, որ նշ­ված հոդ­վա­ծով սահ­ման­ված կար­գով ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նու­թյան պա­ հան­ջով դա­տա­րան հայց ներ­կա­յաց­նե­լու մե­կամ­սյա ժամ­ կե­տի հաշ­վար­կը սկս­վում է այն պա­հից, ե­րբ ան­ձին հայտ­ նի է դար­ձել վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին, ի­սկ նույն հոդ­վա­ծով սահ­ման­ված վե­ցամ­սյա ժամ­կե­տը այն ա­ռա­վե­լա­գույն ժամ­կետն է, ո­րի դեպ­քում կա­րող է հայց հա­րուց­վել դա­տա­րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­ տու­թյան պա­հից: Այ­սինքն՝ տվ յալ դեպ­քում ան­հրա­ժեշտ է վե­րը նշ­ված եր­կու ժամ­կետ­նե­րի մի­ա­ժա­մա­նա­կյա առ­ կա­յու­թյու­նը՝ վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին հայց­վո­րի ի­մա­նա­լու պա­հից չպետք է ան­ցած լի­նի մեկ ամ­սից ա­վել ժա­մա­նակ, եւ վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­ տու­թյան պա­հից չպետք է ան­ցած լի­նի վեց ամ­սից ա­վել ժա­մա­նակ: Դա­տա­րա­նը գտ­նում է, որ տվ յալ դեպ­քում ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծով նա­ խա­տես­ված հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը լրա­ցել է, քա­նի որ հայ­ցը դա­տա­րան է ներ­կա­յաց­վել վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ի­մա­նա­լու պա­հից մեկ ամ­սից ա­վել ժա­մա­նակ ան­ցնե­լուց հե­տո, ի­սկ վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան պա­հից վեց ա­միս ժամ­կե­տը լրա­ցած չլի­ նե­լու հան­գա­ման­քը չի կա­րող ար­գելք հան­դի­սա­նալ հայ­ ցային վա­ղե­մու­թյուն կի­րա­ռե­լու հա­մար¦:

Այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում Ե­րե­ւա­նի Ա­ջափ­նյակ եւ Դավ­թա­շեն հա­ մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում քնն­վեց ե­ւս մեկ հե­տաքր­քիր գործ՝ Ֆեյս­բուք սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցին ա­ռնչ­վող ա­ռա­ջին գոր­ծը: «Դ. Ի­ոան­նի­սյա­նի, Բ. Պո­ղո­սյա­նի, Հ. Սի­մո­նյա­նի՝ ը­նդ­դեմ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան` ­պա­տաս­խա­նող կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից հայց­վոր­նե­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­ բա­վը ա­րա­տա­վո­րե­լու հա­մար գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման, ի­նչ­պես նաև հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու պա­հան­ջի մա­սին»: Դա­տա­ րա­նը հու­նի­սի 28-ին կա­յաց­րած վճ­ռով կի­րա­ռեց «հ­րա­պա­րա­կային հայ­տա­րա­րու­թյուն» հաս­կա­ցու­թյան գնա­հատ­ման նոր՝ «­հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին» չա­փա­նի­շը, որ մինչ այդ չէր կի­րա­ռել ոչ մի դա­տա­րան, այդ թվում՝ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը իր նա­խա­դե­պային ո­րոշ­ման մեջ: Ը­ստ այդմ, սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում տե­ղադր­ված նյու­թը կամ տա­րած­ված խոս­քը ցան­կա­ցած հան­գա­ման­քում հա­մար­վում է հրա­պա­րա­կային, քա­նի որ հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին: Նման դիր­քո­րո­շու­մը հաս­տա­տում է այն եզ­րա­հան­գու­մը, ը­ստ ո­րի սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րը, մաս­նա­վո­րա­պես՝ Ֆեյս­բու­քը, վա­ղուց դա­դա­րել են լի­նել փակ մի­ջա­վայր, քա­նի որ այդ մի­ջա­վայ­րում տե­ղա­շարժ­վող խոս­քը հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին, հետ­ևա­բար դա հան­րային դաշտ է: Ամ­փո­փե­լով 2012թ. ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կի ըն­թաց­քում լրատ­վա­մի­ ջոց­նե­րի եւ լրագ­րող­նե­րի դեմ վի­րա­վո­րան­քի, զր­պար­տու­թյան ու գոր­

25  ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան դա­տա­կան գոր­ծե­րի քն­նու­թյան ըն­թաց­քը՝ կա­րող ե­նք հաս­տա­տել հե­տե­ւյա­լը.

1. Դա­տա­կան հայ­ցեր ներ­կա­յաց­նող­նե­րը, ի տար­բե­րու­թյուն նա­ խորդ տա­րի­նե­րի, ե­րբ հան­րային ան­ձինք է­ին, 2012-ին հիմ ­ն ա­ կա­նում քա­ղա­քա­ցի­ներ են, ո­րոնց հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րով ո­րոշ դեպ­քե­րում լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը դա­տաքն­նու­թյանն ը­նդ­գրկ­վում են իբ­րեւ եր­րորդ ան­ձ: 2. ­Պաշ­տո­նյա­նե­րը ձեռն­պահ են մնում դա­տա­կան հայ­ցեր հա­րու­ցե­ լուց, քա­նի որ դա­տա­րան­նե­րը հայ­ցե­րը մեր­ժե­լիս վճիռ­նե­րում ամ­ րագ­րե­ցին այն հան­գա­ման­քը, որ նրանք հան­րային ան­ձինք են եւ նվազ պաշտ­պա­նու­թյուն պետք է ա­կն­կա­լեն: 3. ­Դա­տա­րան­ներն ար­դեն կա­յուն մո­տե­ցում են ցու­ցա­բե­րում եւ հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն ու զգա­լի չա­փով նվա­զեց­նում են գու­մա­րային պա­հանջ­նե­րը, այդ թվում՝ որ­պես դա­տա­կան ծախ­սեր ներ­կա­յաց­ վող գու­մա­րային պա­հանջ­նե­րը: 4. ­Հայց­վոր­նե­րը չեն խու­սա­փում դա­տա­կան վե­ճը հաշ­տու­թյամբ լու­ ծե­լուց: 5. ­Մի­ա­ժա­մա­նակ, լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի դեմ կա­յաց­ված վճիռ­նե­րում դա­տա­րան­ներն ու մաս­նա­գի­տա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներն ար­ձա­նագ­րում են, որ լրագ­րող­նե­րը միշտ չէ, որ բա­րեխղ­ճո­րեն են ի­րա­կա­նաց­նում ի­րենց մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը:

Սա­ռա Պետ­րո­սյան

26 ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÇ á­ñá­ßáõ­ÙÁ á­ñá­ß³­ÏÇ­á­ñ»Ý ë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³­ÏáõÙ ¿ Éñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÇ ·áñ­Íáõ­Ý»­áõ­ÃÛáõ­ÝÁ ­Վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի 2012 թ. ապ­րի­լի 27-ին կա­յաց­րած ո­րո­շու­մը մեկ­նա­բա­նում է ի­րա­վա­բան Ա­րա Ղա­զա­րյա­նը:

-Վեր­ջա­պես Վճ­ռա­բեկ ­դա­տա­րա­նը հրա­պա­րա­կեց ­վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով ­շատ ս­պաս­ված ո­րո­շու­մը: Ի՞նչ ­հար­ ցեր ­կար­գա­վոր­վե­ցին դրա­նով: -Շատ սպաս­ված, բայց մի փոքր ու­շա­ցած ո­րո­շում. ես դե­ռեւս մեկ տա­րի ա­ռաջ եմ հայտ­նել, որ շատ ան­հրա­ժեշտ է, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­ րա­նը (ՎԴ) վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով ար­տա­հայ­տի իր դիր­քո­րո­շու­մը: Այդ հնա­րա­վորու­թյունն ու­ներ ՎԴ-ն, սա­կայն չօգտ­ վեց դրա­նից, եւ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը (ՍԴ) Մար­դու ի­րա­ վունք­նե­րի պաշտ­պա­նի դի­մու­մի հի­ման վրա կա­յաց­րած ո­րո­շու­մով ար­տա­հայ­տեց մի շարք դիր­քո­րո­շում ­ն եր: Ես ՍԴ-ի ո­րոշ­ման դե­րը չեմ նվա­զեց­նում, այն նշա­նա­կա­լի ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­ցավ վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով հե­տա­գա­յում կա­յաց­ված մի քա­նի դա­ տա­կան ակ­տե­րի վրա, սա­կայն շատ կա­րե­ւոր էր, որ այդ դիր­քո­րո­շում­ ներն ար­տա­հայտ­վե­ին բարձ­րա­գույն դա­տա­կան ա­տյա­նի, այլ ոչ թե ՍԴ-ի կող­մից: Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյանն ը­նդ­դեմ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի` զր­պար­տու­թյու­նը հեր­քե­լու և փոխ­հա­տու­ցում վճա­րե­լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին գոր­ծով պա­տաս­խա­նո­ղի բե­րած վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քի հի­ման վրա ՎԴ-ն կա­յաց­րեց իր ո­րո­շու­մը: Այն մի շարք կե­տե­րով ար­տա­հայ­տում է նույ­նան­ման եզ­րա­հան­գում ­ն եր, ի­նչ ՍԴ-ն, բայց միև­նույն ժա­մա­նակ կար­գա­վո­րել է մի շարք խն­դիր­ներ, ո­րոնց ՍԴ-ն չէր ան­դրա­դար­ձել: Ա­ռա­ջին հեր­թին ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում է ստա­ցել այն հար­ցը, թե ով է կրե­լու պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան բե­ռը այն­պի­սի դեպ­քե­րում, ե­րբ լրատ­ վա­մի­ջո­ցը հրա­պա­րա­կել է, օ­րի­նակ, է­լեկտ­րո­նային մի­ջոց­նե­րով քա­ ղա­քա­ցի­ա­կան ի­նչ-որ խմ­բից ստաց­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը:

27  -Ը­ստ քն­նարկ­վող ո­րոշ­ման՝ ե­թե լ­րատ­վա­մի­ջո­ցը հ­րա­պա­ րա­կում է ի­րա­վա­բա­նա­կան անձ չ­հան­դի­սա­ցող կազ­մա­կեր­պու­ թյան ­հայ­տա­րա­րու­թյու­նը ­կամ ­տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը, ­պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյու­նը կ­րում է լրատ­վա­մի­ջո­ցը, ինչ­պե՞ս կ­մեկ­նա­բա­նեք ­սա: -Լ­րատ­վա­մի­ջո­ցը ստա­ցել է տե­ղե­կատ­վու­թյուն ի­նչ-որ աղ­բյու­րից և ո­րո­շել է հրա­պա­րա­կել այն՝ գրե­թե բա­ռա­ցի­ո­րեն կրկ­նե­լով ստաց­ ված տե­ղե­կատ­վու­թյան բո­վան­դա­կու­թյու­նը, այ­նու­հետև հայտն­վում է ո­մն ան­ձ, ով հայ­ցում է հեր­քում, պա­տաս­խա­նի ի­րա­վունք կամ դրա­ մա­կան փոխ­հա­տու­ցում: Փաս­տա­բա­նը հայ­ցա­դի­մում գրե­լիս բախ­վում է այս կա­րե­ւոր հար­ցադր­մա­նը` ո­՞վ է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրում հրա­պա­րակ­ման հա­մար` լրատ­վա­մի­ջո՞­ցը, ո­րը հրա­պա­րա­կել է տե­ղե­ կատ­վու­թյու­նը, թե՞ տա­րա­ծո­ղը: ՎԴ-ն այս դեպ­քի հա­մար ներ­մու­ծել է մի քա­նի հաս­կա­ցու­թյուն­ներ` ա­սե­լով, որ ե­թե նույ­նիսկ տե­ղե­կատ­վու­ թյան վե­րար­տադ­րու­թյու­նը բա­րե­խիղճ կեր­պով է կա­տար­վել, դա չի նշա­նա­կում, որ լրատ­վա­մի­ջո­ցը կա­րող է ի­նք­նըս­տին­քյան ա­զատ­վել պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից: Աղ­բյու­րը, ո­րից օ­գտ­վել է լրատ­վա­մի­ջո­ ցը, ը­ստ այս ո­րոշ­ման, պետք է հան­դի­սա­նա հե­ղի­նակ` ՀՀ քա­ղա­քա­ ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 6-րդ մա­սի ի­մաս­տով: Ի­՞նչ է սա նշա­նա­կում: Հե­ղի­նակ հաս­կա­ցու­թյան մա­սին ՎԴ-ն իր ո­րոշ­ման 14-րդ է­ջում հե­տե­ւյալ մեկ­նա­բա­նու­թյունն է տա­լիս. «­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­ բյուր» հաս­կա­ցու­թյու­նը, ը­ստ Վճ­ռա­բե­կի, այն ի­րա­վա­բա­նա­կան եւ ֆի­ զի­կա­կան ան­ձն է, ո­րը ին­ֆոր­մա­ցի­այի փո­խան­ցու­մը կամ տա­րա­ծու­մը կա­տա­րել է կոնկ­րետ մի­ջոց­նե­րով եւ տա­լիս է ա­վա­նում ­ն ե­րը՝ «­տե­ղե­ կատ­վու­թյան աղ­բյուր են հան­դի­սա­նում հե­ղի­նակ­նե­րը և լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րը»։ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րանն ը­նդ­գծում է, որ հի­շա­ տակ­ված դրույթ­նե­րում ամ­րագր­ված ան­ձի հ­րա­պա­րա­կային ե­լույթ­նե­ րը, պաշ­տո­նա­կան ­փաս­տաթղ­թե­րը, ­հե­ղի­նա­կային ս­տեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն­նե­րը ­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­նե­րի կող­մից օգ­տա­գործ­վող ­մի­ ջոց­ներ են:­ Այս ո­րո­շու­մով ՎԴ-ն ստի­պում է, որ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը մտ­նեն է­թի­ կայի դաշտ: Ե­թե լրատ­վա­մի­ջոցն ու­նի տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­ներ եւ վս­տա­հում է այդ աղ­բյուր­նե­րին, թող ին­ֆոր­մա­ցի­ան տա­րա­ծի, բայց ե­թե ին­ֆոր­մա­ցի­ան տա­րա­ծում է այն­պի­սի աղ­բյու­րի ա­նու­նից, ո­րը ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չէ, չպի­տի ըն­դու­նի: Այս հար­ցի ի­րա­վա­կար­գա­ վո­րու­մը բաց էր ՍԴ-ի ո­րոշ­ման մեջ, ո­րով­հե­տեւ նրա խն­դիր­ներն այլ է­ին, եւ այդ բա­ցը լրաց­րեց ՎԴ-ն այս ո­րո­շու­մով: Ա­հա նման հան­գա­ մանք­նե­րում ող­ջու­նե­լի է այս ո­րո­շու­մը: -Տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րի ­մա­սին ՎԴ-ի ո­րոշ­ման դա­տո­ղու­ թյուն­նե­րին տար­բեր ­մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ տր­վե­ցին, ո­րոշ կար­ծիք­ նե­րի հա­մա­ձայն՝ աղ­բյուր ­հաս­կա­ցու­թյան Վճ­ռա­բե­կի թվար­կու­մը սահ­մա­նա­փա­կում է լրագ­րող­նե­րի տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու եւ տա­րա­ծե­լու ի­րա­վուն­քը: -Տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր հաս­կա­ցու­թյան վե­րա­բե­րյալ, ո­րը նշ­ վում է 1087.1 հոդ­վա­ծի 9-րդ մա­սում, աս­վում է, որ աղ­բյուր կա­րող են հան­դի­սա­նալ ե­՛ւ ֆի­զի­կա­կան, ե­՛ւ ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձինք: Այս գոր­ ծով վի­ճա­հա­րույց տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թը ստա­ ցել է իր աղ­բյու­րից՝ Ան­տոն Ա­ռա­քե­լո­վից, ո­րը մաս­նա­վոր ան­ձ էր:

28 Վճ­ռա­բե­կը նշում է, որ ըն­կե­րու­թյու­նը Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի ի­մաս­տով չի կա­րող հա­մար­վել տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­ բյուր, քա­նի որ չի հան­դի­սա­նում տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­րած­ման ո­րե­ւէ մի­ջո­ցի հե­ղի­նակ կամ լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող: Սա նշա­նա­կում է, որ ե­թե լրատ­վա­մի­ջոցն օ­գտ­վում է ո­րե­ւէ մաս­նա­վոր ան­ձի տե­ղե­կատ­վու­թյու­նից, շշու­կից, ա­սե­կո­սե­ից, պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյան ռիս­կը վերց­նում է իր վրա: Այ­սինքն՝ լրատ­վա­մի­ջոցն ի­նքն է որ­պես պա­տաս­խա­նող կողմ գնում դա­տա­րան: Վճ­ռա­բե­կը նշում է, որ նման դեպ­քե­րում ռիս­կը լրատ­վա­մի­ջո­ցինն է, ե­թե դու նույ­նիսկ քո լրատ­վու­թյան աղ­բյուր հան­դի­սա­ցող մաս­նա­վոր ան­ձին բա­ցա­հայ­տե­ ցիր դա­տա­րա­նում, մի­եւ­նույն է, պա­տաս­խա­նող կող­մը դու ես լի­նե­լու: Այ­սինքն, ե­թե դու ու­զում ես օ­գտ­վել ոչ ֆիքս­ված աղ­բյուր­նե­րից, հե­տա­ գա­յում դա չի կա­րող պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից ա­զա­տել քեզ: Տե­ղե­ կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը պետք է նշել լրատ­վու­թյու­նը տա­րա­ծե­լիս, ի­սկ ե­թե չի նշ­վում, ու­րեմն լրատ­վա­մի­ջոցն է ստանձ­նում պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյու­նը: Այ­դու­հան­դերձ, թեև վեր­ևում նշ­վեց, որ նման ի­րա­վա­կար­ գա­վո­րու­մը դրա­կան մի­տում ու­նի, բայց մի­ա­ժա­մա­նակ այն վտան­գա­ վոր տարր է պա­րու­նա­կում, ե­թե չա­րա­շա­հու­մով կի­րառ­վի: Այն կա­րող է սա­ռեց­նող ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­նալ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զա­տու­թյան վրա՝ գաղտ­նի աղ­բյուր­նե­րից, շշուկ­նե­րից օ­գտ­վե­լու ա­զա­տու­թյան ի­մաս­տով: Նման դեպ­քե­րում լրագ­րո­ղը պետք է օ­գտ­վի մյուս պաշտ­ պա­նու­թյու­նից` հրա­ժար­վի բա­ցա­հայ­տել աղ­բյու­րը՝ դա հիմ ­ն ա­վո­րե­լով տե­ղե­կատ­վու­թյան հան­րային նշա­նա­կու­թյամբ: -Պրն ­Ղա­զա­րյան, հի­շյալ ո­րո­շու­մով ինչ­պե՞ս են ­կար­գա­վոր­ վում ­վի­րա­վո­րան­քի ­կամ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով ­դա­տա­րան ­դի­ մե­լու ­ժամ­կետ­նե­րը, ո­րը պ­րակ­տի­կա­յում ­տար­բեր ­կերպ է ­մեկ­նա­ բան­վում` 1-6 ա­միս, սա­կայն այն­քան էլ ­պար­զո­րոշ ­չէ, ­թե որ ­պա­ հից է սկս­վում ­հայ­ցային ­վա­ղե­մու­թյան ­կի­րա­ռու­մը։ -Հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հար­ցի վե­րա­բե­րյալ կի­րա­ռա­ կան պրակ­տի­կա­յում տար­բեր մո­տե­ցում ­ներ կան, եւ այս տա­րի մեր ի­րա­կա­նաց­րած մո­նի­տո­րին­գի ար­դյուն­քում պարզ­վեց, որ ու­նենք դա­ տա­կան գոր­ծեր, ո­րի դեպ­քում մի դա­տա­րա­նը կի­րա­ռել է 3 տար­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ, մեկ այլ դա­տա­րան` 1 ա­մս­վա, մեկ ու­րի­շը` 6 ա­մս­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ: Այ­սինքն՝ այս հար­ցում դա­տա­րա­նում ան­հս­տա­կու­թյուն կար: ՎԴ-ն նկա­տում է, որ օ­րեն­քի մի­ա­տե­սակ կի­րա­ ռու­թյան ան­հրա­ժեշ­տու­թյուն կա եւ պետք է դիր­քո­րո­շում ար­տա­հայ­տի այս հար­ցով: Վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծով հայ­ցային վա­ ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 13-րդ կե­տը շատ հս­տակ է կար­գա­վո­րում՝ սահ­մա­նում է մեկ ժամ­կետ եր­կու է­լե­մեն­տով: Մեկ է­լե­մեն­տը ե­թե խախտ­վում է, ե­րկ­րորդն առ ո­չինչ է: ՎԴ-ն իր ո­րոշ­ման մեջ նշել է, որ հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հաշ­վար­կը սկս­վում է այն պա­հից, ե­րբ ան­ձին հայտ­նի է դար­ձել վի­րա­ վո­րան­քը կամ զր­պար­տու­թյու­նը։ Հետ­ևա­բար, բո­լոր այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ան­ձը տե­ղե­կա­նում է զր­պար­տու­թյան կամ վի­րա­վո­րան­քի մա­սին վեց ա­մի­սը լրա­նա­լուց հե­տո, բաց է թող­նում հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը։ Սա­կայն, այս ո­րո­շու­մով հար­ցի ի­րա­վա­կար­գա­վո­րու­մը դար­ ձյալ ա­նո­րոշ է: Վճ­ռա­բեկն իր ո­րո­շու­մով շատ ա­ղոտ է ան­դրա­դար­ձել

29  այս հար­ցին, նա լռում է 1 ա­մս­վա մա­սին, չի ան­դրա­դար­ձել 1087.1 հոդ­ վա­ծի 13-րդ կե­տով նշ­ված ա­ռա­ջին է­լե­մեն­տին՝ ե­թե ան­ձը ­դա­տա­րան է դի­մել մե­կամ­սյա ժամ­կե­տի խախ­տու­մով, բայց ոչ 6-ամ­սյա ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լով` դա­տա­րա­նը պե՞տք է ըն­դու­նի վա­րույթ ու քն­նի, թե՞ ոչ: Ու­նենք վճիռ, որ­տեղ ան­ձը դա­տա­րան է դի­մել ի­մա­նա­լու պա­հից մեկ ա­միս հե­տո, սա­կայն դա­տա­րանն ա­սել է՝ որ­պես­զի ի­րա­վունք­նե­րը լայն մեկ­նա­բա­նեմ, հիմն­վում եմ 6-ամ­սյա ժամ­կե­տի վրա: Մնում է հե­տե­ւել, թե դա­տա­կան պրակ­տի­կան ի­նչ­պես կզար­գա­նա: -Ձեր կար­ծի­քով, այս ո­րո­շու­մով հրա­պա­րա­կային վի­րա­վո­րան­քը լի­ար­ժե՞ք է սահ­ման­ված: Խոսքս վե­րա­բե­րում է եր­րորդ ան­ձի ներ­ կա­յու­թյամբ ար­ված վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րին, ո­րը պրակ­տի­կա­յում չի կար­գա­վոր­վել: -ՎԴ-ն սահ­մա­նեց, որ բա­ցի տպագ­րու­թյան, զանգ­վա­ծային լրատ­ վու­թյան մի­ջոց­նե­րով, հա­մա­ցան­ցի մի­ջո­ցով տա­րած­մամբ, ի­նչ­պես նաև հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­թյան այլ մի­ջոց­նե­րի օգ­տա­գործ­մամբ, հրա­ պա­րա­կային ե­լույթ­նե­րից բա­ցի՝ հրա­պա­րա­կային են նաեւ ա­ռն­վազն եր­րորդ ան­ձի ներ­կա­յու­թյամբ կա­տար­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը: Վեր­ջին­ներս 3-րդ ան­ձի ներ­կա­յու­թյամբ կա­տար­ված են հա­մար­վում նաեւ այն դեպ­քում, ե­րբ 3-րդ ան­ձը ե­ւս կա­տա­րում է ար­տա­հայ­տու­ թյուն­ներ եւ ներ­կա­յաց­նում փաս­տեր, ո­րոնք բո­վան­դա­կային ա­ռու­մով կապ­ված են վի­րա­վո­րո­ղի ա­րած ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի կամ ներ­կա­ յաց­րած փաս­տե­րի հետ: -Վեր­ջերս այս թե­մայով տե­ղի ու­նե­ցած քն­նար­կում ­ն ե­րից ­մե­ կի ­ժա­մա­նակ աս­վեց, որ ­դա­տա­րան­նե­րը կա­յաց­րած ­դա­տա­կան ակ­ տե­րով լ­րատ­վա­մի­ջո­ցին ­պար­տա­վո­րեց­նում են ­կա­տա­րել ­գոր­ծո­ ղու­թյուն­ներ, ո­րի պա­հան­ջը ­կող­մը ­չի ­ներ­կա­յաց­րել: Ձեր ու­սում ­ն ա­ սի­րու­թյուն­նե­րում հան­դի­պե՞լ եք նման ե­րե­ւույ­թի: -Այդ պրակ­տի­կան, ե­րբ դա­տա­րա­նը լրատ­վա­մի­ջո­ցի վրա դրել է օ­րեն­քով չնա­խա­տես­ված պար­տա­վո­րու­թյուն­ներ, ար­դեն վե­րա­ցել է, այդ խն­դի­րը ա­վե­լի վաղ շր­ջա­նի դա­տա­կան գոր­ծե­րում է նկատ­վել, ե­րբ դա­տա­կան պրակ­տի­կան դեռ բա­վա­րար չա­փով չէր ծա­վալ­վել: Օ­րի­ նակ՝ մի գոր­ծով վի­ճա­հա­րույց հրա­պա­րա­կու­մը հրա­պա­րակ­վել է 7-րդ է­ջում, բայց դա­տա­րա­նը պար­տա­վո­րեց­րել էր հերք­ման պա­հան­ջը հրա­պա­րա­կել ա­ռա­ջին է­ջում, այ­նու­հետև պար­տա­վո­րեց­րել է նե­րո­ղու­ թյուն խնդ­րել այն դեպ­քում, ե­րբ նման պա­հանջ հայց­վո­րը չէր ներ­կա­ յաց­րել (Հ­րաչ Քե­շի­շյանն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի): -Տար­բեր ­դա­տա­րան­ներ զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի ­գոր­ ծե­րով ­մի­օ­րի­նակ վ­ճիռ­ներ են ­կա­յաց­նում, ո­րոն­ցում նույն սխա­լը կրկն­վում է, եւ կար­ծիք կա, որ դա­տա­վոր­նե­րը կամ մի աղ­բյու­րից են օ­գտ­վում, կամ ­նույն ­մարդն է գ­րում: Ո­՞րն է այդ ­մի­օ­րի­նա­կու­ թյան ու ն­մա­նու­թյան պատ­ճա­ռը: -Մի շարք վճիռ­նե­րում մեջ­բե­րում ­ն եր է­ին ար­վում Եվ­րո­պա­կան դա­ տա­րա­նից, ո­րը Եվ­րո­պա­կան դա­տա­րանն ի­րա­կա­նում չէր ար­տա­հայ­ տել: Գր­վում է­ր՝ «լ­րատ­վա­մի­ջոց­նե­րը պար­տա­վոր են օ­գտ­վել ­բա­ցա­ ռա­պես ճշգ­րիտ փաս­տե­րից եւ հղում էր ար­վում Պե­դեր­սո­նի գոր­ծին: Սա­կայն այդ գոր­ծում նման բան չկար, ը­նդ­հա­կա­ռա­կը՝ Եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նը թույլ է տա­լիս, որ լրագ­րո­ղը սխալ­վի: Մոտ 4-5 տար­բեր

30 գոր­ծերով տար­բեր դա­տա­րան­նե­րի կա­յաց­րած վճիռ­նե­րում այս սխա­լը կրկն­վում էր, բայց ՎԴ-ի ո­րո­շու­մով այդ հարցն ար­դեն կա­րե­լի է լուծ­ ված հա­մա­րել: -Ներ­կա­յումս վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով դա­ տա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում ի­՞նչ ­զար­գա­ցում ­ն եր կան, վի­ճա­կագ­րու­ թյան եւ ի­րա­վուն­քի զար­գաց­ման ա­ռու­մով ո՞ր ­փու­լում ենք գտն­վում: -2012 թ. հուն­վար ամ­սից սկ­սած՝ նմա­նա­տիպ գոր­ծե­րի հոս­քը դա­ տա­րան­ներ սկ­սեց նվա­զել, եւ մարտ ամ­սին ար­դեն գրե­թե զրո­յա­կան վի­ճակ էր: Կար­ծիք կար, որ այն ժա­մա­նա­կա­վոր դա­դար է­ր՝ պայ­մա­ նա­վոր­ված ը­նտ­րու­թյուն­նե­րով, սա­կայն ը­նտ­րու­թյուն­ներն ա­վարտ­վե­ ցին, ի­սկ դա­տա­րան­նե­րում նոր գոր­ծե­րի հոսք չկա: Այ­սինքն՝ պատ­ճա­ ռը ոչ թե ը­նտ­րու­թյուն­ներն է­ին, այլ այն հան­գա­ման­քը, որ դա­տա­րան դի­մե­լու ռիս­կային գոր­ծոնն է ա­ճել: Պատ­ճառ­նե­րը եր­կուսն են. ա) դա­տա­րան­ներն ար­դեն կա­յուն մո­տե­ցում են ցու­ցա­բե­րում եւ հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն ու նշա­նա­կա­լից չա­փով կր­ճա­տում են գու­մա­րային պա­հան­ջի չա­փե­րը, բ) ե­րբ ան­ձը դի­մում է դա­տա­րան, նրա մա­սին տե­ղե­կատ­վու­թյան հոսքն ա­վե­լի է մե­ծա­նում, և խն­դի­րը հան­րայ­նաց­վում է, ո­րը կա­րող է ստի­պել հայց­վո­րին վե­րա­նայել իր դիր­քո­րո­շու­մը: Եվ հայց­վոր­նե­րը ներ­կա­յումս մինչև դա­տա­րան դի­մե­լը կամ դի­մե­լուց հե­տո փնտ­րում են վե­ճի լուծ­ման այ­լընտ­րան­քային մե­խա­նիզմ ­ն եր: Նկա­տե­լի է, որ վեր­ջին մեկ տա­րում դա­տա­րան­նե­րում ա­վե­լի շատ է­ին հաշ­տու­թյան դեպ­քե­ րը, ա­ռա­վել շատ են դեպ­քե­րը, ե­րբ հայց­վո­րը ներ­կա­յաց­նում է զուտ հերք­ման կամ պա­տաս­խա­նի ի­րա­վուն­քի պա­հանջ՝ ա­ռանց հայ­ցե­լու գու­մա­րային փոխ­հա­տու­ցում: Սա այն ո­ւ ղ­ղու­թյունն է, որ տա­նում է դե­ պի ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան հա­սա­րա­կարգ, դա­տա­րան մտ­նե­լը ծայ­րա­հեղ մի­ջոց պետք է լի­նի, ի­սկ մինչ այդ կող­մեր ­ ը պետք է փնտ­րեն ար­տա­ դա­տա­կան լու­ծում ­ն եր: Ը­նդ ո­րում, դրան պետք է մե­ծա­պես նպաս­տեն փաս­տա­բան­նե­րը: Ը­ստ ի­ս՝ պրո­ֆե­սի­ո­նալ է ոչ թե այն փաս­տա­բա­նը, ով շա­հում է գոր­ծը դա­տա­րա­նում, այլ նա, ով ար­տա­դա­տա­կան լու­ծում­ ներ է գտ­նում: Ե­թե ու­սում ­ն ա­սի­րենք դա­տա­կան պրակ­տի­կան, կ­տես­ նենք, որ այդ­պի­սի փաս­տա­բան­ներ կան:

­Հար­ցազ­րույ­ցը՝ Սա­ռա Պետ­րո­սյա­նի

31  ²ñÃáõñ ¶ñÇ·áñÛ³Ý

§Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏǦ ·áñ­Í»­É³á­×áõÙ ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ ¹Ç­ï³­íá­ñáõ­ÃÛáõÝ ã·­ï³í ²Û­¹áõ­Ñ³Ý­¹»ñÓ, ٻϭݳ­µ³­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÁ ϳۭù»­ñáõÙ å»ïù ¿ í»­ñ³ÑëÏ­í»Ý

2011թ. դեկ­տեմ­բե­րին Հա­յաս­տա­նում նա­խա­դե­պը չու­նե­ցող մի դա­տա­ վա­րու­թյուն սկս­վեց. փաս­տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյան էր կան­չել «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թին՝ ըն­թեր­ցող­նե­րի՝ իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը վի­րա­վո­րող թվով 6 մեկ­նա­բա­նու­ թյուն­նե­րի հա­մար: Ան­նա­խա­դեպ էր նաեւ ա­կն­կալ­վող փոխ­հա­տու­ցու­ մը՝ 18 մլն դրամ (3 մլն դրամ յու­րա­քան­չյուր մեկ­նա­բա­նու­թյան հա­մար): ­Թեր­թի է­լեկտ­րո­նային կայ­քում՝ hraparak.am-ո­ւ մ, 2011թ. օ­գոս­տո­սի 10-ին հրա­պա­րակ­ված «­Քա­ղա­քա­ցի­ներն ան­բա­րե­խիղճ փաս­տա­բան­ նե­րի զո՞հ» հոդ­վա­ծի ներ­քո տե­ղադր­ված մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի մեջ քա­ղա­քա­ցի­նե­րից մե­կը գրել էր, որ Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի պատ­ճա­ռով կորց­րել է բո­ղո­քար­կե­լու ի­րա­վուն­քը՝ զուտ իր բո­ղո­քը ու­շաց­նե­լու պատ­ ճա­ռով: Մեկ այլ քա­ղա­քա­ցի գրել էր, որ փաս­տա­բա­նը 600 հա­զար դրամ է վերց­րել ի­րե­նից և հար­ցը փոր­ձել միջ­նոր­դու­թյուն­նե­րով լու­ծել: Հուն­վա­րի 13-ի նիս­տին հայց­վոր Ա. Գրի­գո­րյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Տիգ­րան Ա­թա­նե­սյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցա­պա­հան­ջը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ վե­րոն­շյալ հոդ­վա­ծի ներ­քո առ­կա մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ նե­րից յու­րա­քան­չյու­րը պա­րու­նա­կում է և՛ զր­պար­տու­թյուն, և՛ վի­րա­վո­ րանք: Հայց­վո­րը յու­րա­քան­չյուր զր­պար­տու­թյան հա­մար պա­հան­ջում է 2 մլն դրամ, յու­րա­քան­չյուր վի­րա­վո­րան­քի հա­մար՝ 1մլն դրամ, և 6 մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի հա­մար ը­նդ­հա­նուր գու­մա­րը կազ­մում է 18 մլն դրամ: ­Մատ­նան­շե­լով Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի 2011թ. նոյեմ­բե­րի 15-ի ո­րո­շու­մը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ հայց­վո­րը գու­մա­րային պա­հանջ ներ­ կա­յաց­նե­լիս պետք է հաշ­վի առ­նի պա­տաս­խա­նո­ղի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը, որ­պես­զի պա­տաս­խա­նո­ղը, տվյալ դեպ­քում՝ «­Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, սնան­կու­թյան եզ­րին չկանգ­նի, հայց­վո­րը դա­տա­րա­նից

32 խնդ­րեց պար­տա­վո­րեց­նել՝ պա­տաս­խա­նո­ղից հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ ձել ամ­սա­կան 250.000 ՀՀ դրամ մինչև 18 մլն դրա­մը լրա­նա­լը: Տ. Ա­թա­նե­սյա­նը հասց­ված վնա­սի ա­պա­ցուց­ման բե­ռը վերց­րեց իր վրա, ի­սկ պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գևորգ Գևոր­գյա­նը ներ­կա­ յաց­րեց իր դիր­քո­րո­շու­մը ա­պա­ցուց­ման բե­ռի կա­պա­կա­ցու­թյամբ, հա­ մա­ձայն ո­րի՝ «­Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը պետք է ա­պա­ցու­ցի հետ­ևյալ փաս­տե­րը. 1. ո­՞վ է պա­տաս­խանա­տու ին­տեր­նե­տային կայ­քում մեկ­նա­բա­նու­թյու­նե­րի տե­ղադր­ման հա­մար, 2. ո­՞վ է պա­տաս­խա­նա­տու կայ­քում մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի տե­ղադ­րու­մը սահ­մա­նա­փա­կե­լու հա­մար, 3. ա­րդյո՞ք ըն­կե­րու­թյու­նը պետք է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրի նշ­ված մեկնա­բա­նու­թյուն­նե­րի հա­մար, 4. ա­րդյո՞ք ըն­կե­րու­թյու­նը վի­րա­վո­րանք հասց­րած և զր­պար­տու­թյուն կա­տա­րողն է:­

Ըստ Գ. Գևոր­գյա­նի՝ պա­տաս­խա­նո­ղը չի կա­րող կրել վի­րա­վո­ րան­քի և զր­պար­տու­թյան ա­պա­ցուց­ման բե­ռը, քա­նի որ ըն­կե­րու­թյու­ նը չի վի­րա­վո­րել և չի զր­պար­տել փաս­տա­բա­նին և ի­րա­վա­սու չէ նման փաս­տե­րը ա­պա­ցու­ցել դա­տա­րա­նում: ­Դա­տա­րա­նը բա­ժա­նեց ա­պա­ցուց­ման բե­ռը կող­մե­րի միջև հետ­ևյալ կերպ. հայց­վո­րը պետք է ա­պա­ցու­ցի ի­րեն պատ­ճառ­ված վնա­սը, ի­նչ­ պես նաև ա­պա­ցու­ցի, որ պա­տաս­խա­նո­ղը պար­տա­վոր էր կամ ի­րա­ վունք ու­ներ թույլ չտա­լու, որ քա­ղա­քա­ցի­նե­րը նման մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ ներ գրե­ին: Ի­սկ պա­տաս­խա­նո­ղը, բա­ցի վե­րը թվար­կած փաս­տե­րի ա­պա­ցուց­ման բե­ռից, նաև պետք է ա­պա­ցու­ցի մեկ­նա­բա­նու­թյու­ննե­րի հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը ի­րա­կա­նու­թյա­նը: ­Հայց­վո­րը հա­վե­լեց, որ վնա­սի ա­պա­ցուց­ման մա­սով դա­տաքն­նու­ թյա­նը կներ­կա­յաց­նի մի շարք հոդ­ված­ներ, ո­րոնք հրա­պա­րակ­վել են թեր­թում իր վս­տա­հոր­դի վե­րա­բե­րյալ այլ ան­ձանց կող­մից: Այս­քա­նով գոր­ծով նախ­նա­կան դա­տա­կան նիստն ա­վարտ­վեց, և դա­տաքն­նու­ թյան օր նշա­նակ­վեց փետր­վա­րի 24-ը:

ö³ë­ï³­µ³­ÝÇ Ï۳ݭùÇ ËÝ­¹Ç±ñÝ ¿ ¹³ñ­Ó»É û­ñ³­Ã»ñ­ÃÁ ÷³­Ï»­ÉÁ ­Փետր­վա­րի 24-ի նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Տիգ­րան Ա­թա­նե­ սյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի 2011թ. օ­գոս­տո­սի 10-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Քա­ղա­քա­ցի­ներն ան­բա­րե­ խիղճ փաս­տա­բան­նե­րի զո՞հ» հոդ­վա­ծը, ո­րը, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, պա­ րու­նա­կում է 6 մեկ­նա­բա­նու­թյուն, ո­րոնք հայց­վո­րի պա­տի­վը և ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ են: Այդ մեկ­ նա­բա­նու­թյուն­ներն են. ­ՍԱ­ՀԱԿ -Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի պատ­ճա­ռով Հյու­սի­սային պո­ղո­տա­ յում կորց­րե­ցինք բո­ղո­քար­կե­լու ի­րա­վունք զուտ ի­րա բո­ղոքն ու­շաց­նե­ լու պատ­ճա­ռով... Հե­տո պարզ­վեց՝ էդ փո­ղի դի­մաց ա ա­րել: Ի­նչ­քան ժա­մա­նակ փնտ­րում է­ի, որ սատ­կաց­նեմ շան պես… Բա­ցի դրա­նից, ի­նչ այ­լան­դակ վար­քա­գիծ ու­նի, էդ ար­դեն Փաս­տա­բան­նե­րի պա­լա­տը թող

33  փոր­ձի կար­գա­վո­րել: Նման փաս­տա­բան­նե­րին սենց պաշտ­պա­նե­լով՝ Սա­հա­կյան Ռու­բիկն ի­րան ա ո­րա­կազր­կում եւ ը­նդ­հան­րա­պես փաս­ տա­բան­նե­րի ի­նս­տի­տու­տը: ­ԳԱ­ՐԻԿ – Էս ան­դուր լա­կոտ փաս­տա­բան կո­չե­ցյա­լը ոչ այլ ի­նչ է, ե­թե ոչ ստա­հակ ու ստա­խոս: Մեր գոր­ծով նույն սցե­նա­րով՝ սկզ­բից պայ­մա­նա­գիր կն­քեց 150,000-ի, հե­տո վեր­ջում 600,000-ի հասց­րեց ու ըն­դա­մե­նը փոր­ձեց հար­ցը դա­տա­վո­րի հետ ­միջ­նոր­դու­թյամբ լու­ծել: Այ­սինքն, ա­սեց՝ փող տվեք, դա­տա­վո­րի հետ պայ­մա­նա­վոր­վել եմ: Բա էդ դեպ­քում ին­չո՞ւ է­ինք ի­րան էդ­քան փող տա­լիս, որ մի հատ էլ դա­տա­ վո­րի հետ պայ­մա­նա­վոր­վում է­ր… Հե­տո ա­սում են կո­ռուպ­ցի­ան դա­ տա­րան­նե­րում որ­տե­ղից ա սկս­վում, այ սենց մարդ­կային նկա­րա­գիր չու­նե­ցող վիժ­վածք փաս­տա­բան­նե­րից:­ ԻՍ­ԿՈՒ­ՀԻ – Ես ո­ւղ­ղա­կի զար­մա­նում եմ, թե մար­դիկ ո­նց են վս­ տա­հում նման… նե­րին, մե­նակ իր ար­տա­քին տես­քը բա­վա­կան է, որ դրան գործ չվս­տա­հես: Ա­նգ­լե­րե­նի ի­մա­ցու­թյան կեղծ ի­միջ են ստեղ­ ծում ի­րանց հա­մար ու ժո­ղովր­դին խա­բում: Հա­յաս­տա­նի Ի­ԲՐ հա­ջո­ ղակ փաս­տա­բան­նե­րի 99 տո­կո­սը հա­մա­գոր­ծակ­ցում է ոչ պա­կաս ...... ու կա­շա­ռա­կեր դա­տա­վոր­նե­րի հետ: Ոչ մի վճիռ ա­ռանց կա­շառ­քի չի կա­յաց­վում, ու բո­լո­րը գի­տեն դրա մա­սին՝ եւ ժո­ղո­վուր­դը, եւ իշ­խա­ նու­թյու­նը: Հար­գե­լի փաս­տա­բան­ներն էլ մին­չեւ գոր­ծին ծա­նո­թա­նա­լը պար­զում են, թե այդ գոր­ծի հա­մար մար­դիկ ի­նչ­քան են պատ­րաստ­ վում վճա­րել, հե­տո նոր գնում են դա­տա­վո­րի հետ «­խո­սա­լու»: Ե­թե մե­ կը կա, ո­րի դա­տա­կան հայցն այս տար­բե­րա­կով չի լուծ­վել, թող բարձ­ րա­ձայ­նի, որ գրան­ցենք Կար­միր գր­քում:­ Ա­ՆԱ­ՀԻՏ – Ցավ եմ ապ­րում հենց մե­նակ նրա հա­մար, որ նման… էլ են փաս­տա­բան հա­մար­վում… ի­նքս, լի­նե­լով փաս­տա­բան, պետք է նա­խե­ւա­ռաջ ա­սեմ, որ նա պար­տա­վոր էր տե­ղ յակ պա­հել ի­րեն դի­մած քա­ղա­քա­ցի­նե­րին, որ Եվ­րո­պա­կան դա­տա­րան գոր­ծերն ըն­դուն­վում են հայե­րե­նով, եւ ան­գլե­րե­նի ի­մա­ցու­թյան կա­րիք չկա: Ի­սկ սա, ի­հար­կե, չի ա­սել, բա­ցի այդ՝ նա շատ հան­գիստ կա­րող էր ճշ­տել, թե ի­նչ ըն­ թաց­քում է գոր­ծը, ո­րը, իմ հա­մոզ­մամբ՝ նա ա­րել է, բայց թաքց­րել է իր պաշտ­պա­նյալ­նե­րից… ստո­րա­գույն ա­րարք, ե­թե ի­նքն ա­գահ չլի­ներ, գու­մա­րը պետք է վե­րա­դարձ­ներ, ի­սկ ի­նչ վե­րա­բե­րում է սե­մի­նար պա­ րապ­մունք եւ նման ո­ղոր­մե­լի ստե­րին, ա­վե­լի լավ է նման ցն­դա­բա­նու­ թյուն­նե­րի փո­խա­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րի իր բո­լոր վե­րե­ւում կար­ծիք­ ներ գրած նախ­կին պաշտ­պա­նյալ­նե­րից, գու­մար­նե­րը վե­րա­դարձ­նի ու հրա­պա­րա­կավ ու­տի իր փաս­տա­բա­նա­կան ար­տո­նա­գի­րը:­ ԱՐ­ՏԱԿ – Հե­տաքր­քիր է, որ էս փաս­տա­բա­նիկն ար­դար դա­տաքն­ նու­թյուն է ա­կն­կա­լում իր հա­մար…… հե­տաքր­քիր է՝ վճա­րե՞լ է ար­դեն «ար­դար» դա­տաքն­նու­թյան հա­մար: Ժո­ղո­վուրդ, շատ-շա­տերն են սրա քաշ­վա­ծը, ու մի օր էս ա­մեն ին­չը ջրի ե­րես էր ել­նե­լու… ­ՍԵՐ­ԳԵՅ – Տես­նես ի­րան ա­սե՞լ են, որ ստելն ու դրա­մա­շոր­թու­թյու­նը լավ բան չեն ու փաս­տա­բա­նի հա­մար ան­հա­րիր բա­ներ են: Էս դեպքն իս­կա­կան դրա­մա­շոր­թու­թյուն է… խա­բե­ու­թյամբ գու­մար շոր­թել…. տենց են ա­նում թուղթ ու գիր ա­նող­նե­րը, խա­ղա­քարտ նայող­նե­րը, որ ստի դի­մաց փող են վերց­նում… լրիվ նույն հան­ցա­կազմն է Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի մոտ:

34  ­Հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թում այլ ան­ձանց կող­մից հրա­պա­րակ­ված հոդ­ված­նե­րը, ո­րոնք վի­րա­վո­ րում և զր­պար­տում են հայց­վո­րին և գտն­վում են ՀՀ դա­տա­րան­նե­րում: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նաև դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ փաս­տա­ բան­նե­րը հո­գե­բան չեն և չեն կա­րող ա­մեն օր ժա­մե­րով լսել ի­րենց վս­ տա­հորդ­նե­րի զա­ռան­ցանք­նե­րը, ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ փաս­ տա­բան­նե­րը միշտ չէ, որ գոր­ծե­րը շա­հում են, լի­նում են նաև պար­տու­ թյուն­ներ, և բնա­կան է, որ բո­լոր վս­տա­հորդ­նե­րը չեն կա­րող գոհ մնալ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գևորգ Գևոր­գյա­նը, ի պա­տաս­ խան հայ­ցա­պա­հան­ջի, հայտ­նեց, որ ամ­բող­ջո­վին ա­ռար­կում է հայ­ ցա­դի­մու­մին: Ը­ստ նրա՝ կար­ևոր է ա­ռա­ջին հեր­թին պար­զել, թե ո­ւ մ կող­մից են ար­վել այդ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը, բայց քա­նի որ հայց­վորն իր ե­լույ­թում նշեց, որ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թում ար­վել են մեկ­նա­բա­ նու­թյուն­ներ այլ ան­ձանց կող­մից, ա­պա այս­քա­նով հայց­վո­րը նույն­պես հաս­տա­տում է, որ այլ ան­ձանց կող­մից են ար­վել, այլ ոչ թե օ­րա­թեր­թի: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ facebook.com, odnoklassniki.ru և բլո­գե­րի նման կայ­քե­րում հնա­րա­վոր է մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ թող­նել, ի­նչ­պես նաև ԶԼՄ-նե­րում. ին­տեր­նե­տը մեծ դաշտ է տրա­մադ­րում ըն­թեր­ցո­ղին, որ­պես­զի նա ա­զատ ար­տա­հայ­տի իր կար­ծի­քը: Օ­րա­թեր­թը, լի­նե­լով ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու մի­ջոց, որ­ևէ ի­րա­վունք կամ պար­տա­կա­նու­ թյուն չու­նի` ար­գե­լե­լու ան­ձանց ի­րենց կար­ծի­քը ա­զատ ար­տա­հայ­տե­ լու: Գ. Գևոր­գյա­նը մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ հայտ­նեց, որ ի­րենք պար­զա­պես չեն կա­րող բո­լոր հոդ­ված­նե­րի մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ նե­րը հե­տա­գա­յում ստու­գել, նման պար­տա­վո­րու­թյուն լրատ­վա­մի­ջո­ցը չու­նի, այ­սինքն` ի­րենք դի­տա­վո­րյալ չեն դրանք եր­կար ժա­մա­նակ պա­ հել կայ­քում, դա ե­ղել է ոչ մի­տում ­ն ա­վոր: Ա­նդ­րա­դառ­նա­լով ՍԴ ո­րոշ­ մա­նը, ո­րը դի­տա­վո­րու­թյան առ­կա­յու­թյու­նը պար­տա­դիր է հա­մա­րում՝ Գ. Գևոր­գյա­նը նշեց, որ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը դի­տա­վո­րու­թյամբ չէ, որ եր­կար ժա­մա­նակ հրա­պա­րակ­ված են ե­ղել կայ­քում: Այս դեպ­քում օ­րա­թեր­թը մե­ղա­վոր չէ, ե­թե նույ­նիսկ չի վե­րահս­կել կամ շուտ չի կար­ դա­ցել դրանք, սա որ­պես դի­տա­վո­րու­թյուն չի կա­րող դիտ­վել: Պա­տաս­խա­նող, «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի տնօ­րեն և գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ար­մի­նե Օ­հա­նյանն իր ե­լույ­թում դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ ին­տեր­նե­տը ան­սահ­ման հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ է տա­լիս, և այն վե­ րահս­կել կամ սահ­մա­նա­փա­կել հնա­րա­վոր չէ: Ը­ստ խմ­բագ­րի՝ օ­րա­ թեր­թը հնա­րա­վո­րու­թյուն է տվել իր ըն­թեր­ցո­ղին հայտ­նել իր կար­ծի­քը, ի­նչ­պես ար­վում է այլ կայ­քե­րում: Այս դեպ­քում հայց­վո­րի մա­սին հոդ­ վա­ծի հրա­պա­րա­կու­մից հե­տո ըն­թեր­ցո­ղը կար­դա­ցել է և իր հույ­զերն է ար­տա­հայ­տել:­ Ա. Օ­հա­նյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րից մե­ կում Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի ա­րած այն հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, որ իր կյան­ քի խն­դիրն է դար­ձել օ­րա­թեր­թը փա­կե­լը: ­Հայց­վոր Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի հար­ցին՝ ա­րդյոք կայ­քում մեկ­նա­բա­ նու­թյուն­ներն ան­մի­ջա­պես հաս­տատ­վու՞մ են, թե՞ նա­խօ­րոք ըն­թերց­ վում են, հե­տո նոր հաս­տատ­վում, Ա. Օ­հա­նյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ հենց այս դա­տա­վա­րու­թյու­նը ի­րենց հա­մար դաս ե­ղավ, և ար­դեն

35  2011թ. հոկ­տեմ­բե­րից ի­րենք վե­րահս­կում են մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը, դրանք ան­մի­ջա­պես չեն հաս­տատ­վում, ի­սկ նախ­կի­նում կայ­քի ծրա­ գիրն այն­պես էր մշակ­ված, որ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը մե­խա­նի­կո­րեն հաս­տատ­վում է­ին:­ Ա. Գրի­գո­րյա­նի այն հար­ցին, թե մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը հաս­տա­ տե­լու հետ կապ­ված՝ կայ­քի դի­զայ­նը ա­րդյո՞ք Ա. Օ­հա­նյանն է ո­րո­շել, խմ­բա­գի­րը պա­տաս­խա­նեց` այո: Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի հեր­թա­կան հար­ցին, թե կա­րո՞ղ էր, ա­րդյոք, այն­պես ա­նել, որ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ ներն ան­մի­ջա­պես չհաս­տատ­վե­ին, Ա. Օ­հա­նյա­նը կր­կին դրա­կան պա­ տաս­խա­նեց՝ այո:

¸³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó ÷³ë­ï³­µ³Ý ²ñ­Ãáõñ ¶ñÇ­·á­ñÛ³­ÝÇ Ñ³ÛóÝ Á­Ý¹­¹»Ù §Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏǦ ­Մար­տի 7-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը մեր­ժեց փաս­տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի հայցն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի: Դա­տա­րա­նը հան­գել է այն եզ­րա­կա­ցու­թյան, որ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի գոր­ծո­ ղու­թյուն­նե­րում դի­տա­վո­րու­թյուն չկա, ըն­կե­րու­թյու­նը Ար­թուր Գրի­գո­ րյա­նի պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին վի­ րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան մի­ջո­ցով վնաս չի պատ­ճա­ռել, քա­նի որ «­Քա­ղա­քա­ցի­ներն ան­բա­րե­խիղճ փաս­տա­բան­նե­րի զո՞հ» վեր­տա­ ռու­թյամբ հոդ­վա­ծը վե­րա­բե­րել է հա­սա­րա­կա­կան հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող հար­ցե­րի, ո­րի ներ­քո թվով վեց մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը կա­տա­րել են բո­լո­րո­վին այլ ան­ձինք, ո­րոնք հան­դես են ե­կել ծած­կա­ նուն­նե­րով, և վեր­ջին­նե­րիս ան­ձը հայտ­նի չէ:­ Այ­սինքն՝ օ­րա­թեր­թը հա­վա­սա­րակշռ­ված և բա­րեխղ­ճո­րեն է ներ­ կա­յաց­րել այդ տվյալ­նե­րը: Հե­տա­գա­յում «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, դրս­ևո­րե­լով բա­րի կամք Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի սուբյեկ­տիվ պա­հան­ջի առ­թիվ, վե­ճի ա­ռար­կա մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը հե­ռաց­րել է ին­տեր­նե­ տային կայ­քէ­ջից, այլ կերպ՝ առ­կա չէ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի դի­տա­ վո­րու­թյան կան­խա­վար­կա­ծը: Մինչ­դեռ զր­պար­տու­թյան պա­րա­գա­յում խոս­քը վե­րա­բե­րում է դի­տա­վո­րու­թյամբ կեղծ, ի­րա­կա­նու­թյա­նը չհա­ մա­պա­տաս­խա­նող փաս­տե­րի, փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րի տա­րած­ման մի­ջո­ցով ան­ձի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րե­լուն, նրան հան­ ցան­քի կամ զան­ցան­քի մեջ ի­րա­կա­նու­թյա­նը չհա­մա­պա­տաս­խա­նող փաս­տե­րի հի­ման վրա մե­ղադ­րե­լուն, ի­սկ վի­րա­վո­րան­քը են­թադ­րում է ան­ձի՝ դի­տա­վո­րու­թյամբ, կան­խամ­տած­ված նվաս­տա­ցում, հետ­ևա­բար հայ­ցը են­թա­կա է մերժ­ման՝ ան­հիմն լի­նե­լու հիմ­քով: ­Դա­տա­րա­նը նաև վճ­ռեց Ա. Գրի­գո­րյա­նից հո­գուտ ՀՀ պե­տա­կան բյու­ջե­ի բռ­նա­գան­ձել 360.000 հա­զար ՀՀ դրամ (18 մլնx2% = 360 000)՝ որ­պես գոր­ծով չվ­ճար­ված պե­տա­կան տուր­քի գու­մար: «Այս վճի­ռը ա­նօ­րի­նա­կան ու հի­մար դա­տա­կան ա­կտ է, ո­րը կազմ­վել է ա­նինք­նա­ սեր մարդ­կանց կող­մից: Մենք ան­պայ­ման բո­ղո­քար­կե­լու ե­նք ու մեր պայ­քա­րը շա­րու­նա­կե­լու ե­նք»,- «­Հետ­քի» հետ զրույ­ցում ա­սաց Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի փաս­տա­բան Տիգ­րան Ա­թա­նե­սյա­նը:

36 ì»­ñ³ùÝ­ÝÇã ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ í»­ñ³­¹³ñÓ­ñ»ó ². ¶ñÇ­·á­ñÛ³­ÝÇ µá­Õá­ùÁ. ÷³ë­ï³­µ³­ÝÁ å»ï­ïáõñ­ùÁ Ù³ë­Ý³­ÏÇ ¿ í׳­ñ»É 2012թ. ապ­րի­լի 19-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը, քն­նար­կե­լով փաս­ տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի բո­ղոքն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­ թի, ո­րո­շել է, որ այն են­թա­կա է վե­րա­դարձ­ման հետ­ևյալ պատ­ճա­ռա­ բա­նու­թյամբ. «Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նը չի պահ­պա­նել ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­ կան դա­տա­վա­րու­թյան օ­րենսգր­քի 210-րդ հոդ­վա­ծի պա­հան­ջը, այն է՝ պե­տա­կան տուր­քի վճա­րու­մը կա­տա­րել է մաս­նա­կի` 10.000 ՀՀ դրա­մի չա­փով, մինչ­դեռ «­Պե­տա­կան տուր­քի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 9-րդ հոդ­ վա­ծի հա­մա­ձայն` դա­տա­րա­նի վճիռ­նե­րի դեմ բեր­ված վե­րաքն­նիչ բո­ ղոք­նե­րի հա­մար գույ­քային պա­հան­ջի գոր­ծե­րով գանձ­վում է վե­րաքն­ նիչ բո­ղո­քում նշ­ված վի­ճարկ­վող գու­մա­րի 3 տո­կո­սի չա­փով գու­մար, ի­սկ ե­թե վի­ճարկ­վում են ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նի կող­մից բա­ վա­րար­ված կամ չբա­վա­րար­ված պա­հանջ­ներն ամ­բող­ջու­թյամբ, կամ բա­վա­րար­ված կամ չբա­վա­րար­ված պա­հանջ­նե­րը չեն վի­ճարկ­վում, ա­պա ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րան հա­րուց­ված և բո­ղո­քարկ­վող հայ­ցի հայ­ցագ­նի 3 տո­կո­սի չա­փով գու­մար: Քն­նարկ­վող պա­րա­գա­յում բո­ղոք բե­րո­ղի կող­մից են­թա­կա է վճար­ման վի­ճարկ­վող գու­մա­րի 3%-ը՝ դրա­ նից նվա­զեց­նե­լով ար­դեն ի­սկ վճար­ված 10.000 ՀՀ դրամ գու­մա­րը, այ­սինքն` 530.000 ՀՀ դրամ գու­մար հետ­ևյալ հաշ­վար­կով` վի­ճարկ­վող գու­մար` 18 մլնx3%=540.000-10.000 /­նա­խա­պես վճար­ված/=530.000/: «­Հետ­քի» հար­ցին, թե ին­չու է մաս­նա­կի վ­ճա­րել պե­տա­կան տուր­քը, Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ դա թյու­րի­մա­ցա­բար որ­պես գույ­քային պա­հանջ է ներ­կա­յաց­վում, սա­կայն, ը­ստ Ա. Գրի­գո­րյա­նի, ու­սա­նո­ղին էլ հարց­նեն՝ կա­րող է պա­տաս­խա­նել, որ ան­ձի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը են­թա­կա է ոչ նյու­թա­կան ի­րա­վուն­քի պաշտ­ պա­նու­թյան, այ­սինքն` ն­րա պա­հան­ջը չպետք է դի­տարկ­վեր որ­պես գույ­քային: ­Փաս­տա­բա­նը տե­ղե­կաց­րեց, որ պատ­րաստ­վում է վճ­ռա­բե­կու­թյան կար­գով բո­ղո­քար­կել վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի` բո­ղո­քը վե­րա­դարձ­նե­ լու մա­սին ո­րո­շու­մը, այ­նու­հետև ա­վե­լաց­րեց, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի կող­մից բո­ղո­քի վե­րա­դարձ­ման դեպ­քում դի­մե­լու է Մի­ա­ցյալ ազ­գե­րի մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի կո­մի­տե:

ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³ÝÝ ¿É Ù»ñ­Å»ó ²ñ­Ãáõñ ¶ñÇ­·á­ñÛ³­ÝÇÝ

­Հու­նի­սի 27-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը ո­րո­շեց վե­րա­դարձ­նել Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի բո­ղո­քը, ո­րը ՀՀ վե­րաքն­նիչ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­րա­ նի 16.04.2012 թ. ո­րոշ­ման դեմ էր: Իր վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քում Ա. Գրի­գո­րյա­ նը պատ­ճա­ռա­բա­նել է, որ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը խախ­տել է «­Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի և հիմ ­ն ա­րար ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան մա­ սին» եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի 6-րդ հոդ­վա­ծը, «­Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան և քա­ղա­քա­կան ի­րա­վունք­նե­րի մա­սին» մի­ջազ­գային դաշ­նագ­րի 14-րդ և 17-րդ հոդ­ված­նե­րը, ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1-րդ հոդ­ վա­ծը:

37  ­Բո­ղոք բե­րած ան­ձը պատ­ճա­ռա­բա­նել է, որ վե­րաքն­նիչ դա­տա­ րա­նը, ան­տե­սե­լով այն հան­գա­ման­քը, որ ան­ձի պա­տի­վը և ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը որ­պես քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ի­րա­վուն­քի օբյեկտ­ներ դաս­վում են ան­ձնա­կան ոչ նյու­թա­կան բա­րիք­նե­րի շար­քին, ի­նչն էլ են­թադ­րում է, որ դրանց դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյու­նը չի կա­րող հա­ մար­վել գույ­քային պա­հանջ, պե­տա­կան տուր­քը քիչ վճար­ված լի­նե­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քը վե­րա­դարձ­նե­լով՝ Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նին զր­կել է դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյան ի­րա­վուն­քից: Վե­ րոգ­րյա­լի հի­ման վրա Ա. Գրի­գո­րյա­նը պա­հան­ջել է վե­րաց­նել վե­րաքն­ նիչ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վե­րա­դարձ­րել է վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը՝ պատ­ճա­ ռա­բա­նե­լով, որ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի կող­մից թույլ տր­ված դա­տա­ կան սխա­լի մա­սին բո­ղոք բե­րած ան­ձի հիմ ­ն ա­վո­րու­մը հերք­վում է վե­ րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ նշ­ված պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյուն­նե­րով: ՎԴ-ի ո­րո­շու­մը են­թա­կա չէ բո­ղո­քարկ­ման:

38  ³ÃáõÉ Ø³Ý³ë»ñÛ³Ý

ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ §Ä³­Ù³­Ý³­ÏǦ ·áñ­Íáí ݳ­Ë³­¹»å ëï»Õ­Í»ó ­Վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան մա­սին հոդ­ված­նե­րի ա­պաք­րե­ա­կա­ նա­ցու­մից հե­տո Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը ԶԼՄ-նե­րի վե­րա­բե­րյալ ստաց­ ված բո­ղոք­նե­րը ետ էր վե­րա­դարձ­նում: Ի վեր­ջո, Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­ նը քն­նեց հայ­ցե­րից մե­կը եւ նա­խա­դեպ ստեղ­ծեց:­ Ապ­րի­լի 27-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը քն­նեց վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­ նի ո­րոշ­ման դեմ պա­տաս­խա­նող «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի («Ս­կիզբ Մե­ դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի) ներ­կա­յա­ցուց­չի բե­րած վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը:­ Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­ նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը 20.09. 2011թ. վճ­ռել էր հայ­ցը բա­վա­ րա­րել մաս­նա­կի` պար­տա­վո­րեց­նե­լով «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թին հեր­ քել 29.09.2010թ. «Քր­գործ` ԱԺ նա­խա­գա­հի խորհր­դա­կա­նի դե՞մ» ­հոդ­ վա­ծում տպագր­ված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, նշել, որ չկա քրե­ա­կան գործ Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյա­նի դեմ, և նա չի զբաղ­վում վաշ­խա­ռու­թյամբ: Դա­ տա­րա­նը վճ­ռել էր նաեւ պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին հօ­գուտ հայց­վո­րի վճա­րել 510 հա­զար դրամ, ո­րից 300 հա­զա­րը` զր­պար­տու­ թյան հա­մար, 200 հա­զա­րը` փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­րու­թյան, 10 հա­ զար դրամն էլ` որ­պես նա­խա­պես վճար­ված պե­տա­կան տուրք: ­Վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցուց­չի բե­րած բո­ղո­քը մեր­ժել էր` ու­ժի մեջ թող­նե­լով Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­ չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը: ­Բեր­ված վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քում «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Նի­կո­լայ Բաղ­դա­սա­րյա­նը պն­դել է, որ դա­տա­րա­նում պա­տաս­ խա­նող կող­մը վկա­յա­կո­չել է տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը և միջ­նոր­դել հրա­վի­րել Ան­տոն Ա­ռա­քե­լո­վին` որ­պես վկա հար­ցաքն­նե­լու, սա­կայն դա­տա­րա­նը մեր­ժել է այդ միջ­նոր­դու­թյու­նը: Դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած վճ­ռի բո­վան­դա­կու­թյու­նից հետ­ևում է, որ ե­թե լրագ­րո­ղը հոդ­վա­ծը հրա­ պա­րա­կե­լիս չի վկա­յա­կո­չել ի­րա­զեկ­ման աղ­բյու­րը, ա­պա դա­տա­րա­նում նա զրկ­վում է նման ի­րա­վուն­քից, մինչ­դեռ դա­տա­րա­նի նման դիր­քո­րո­ շու­մը հա­կա­սում է ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 9-րդ և 6-րդ կե­տե­րի պա­հանջ­նե­րին:

39  Վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քի պա­տաս­խան ներ­կա­յաց­րած հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Սար­դա­րյա­նը պն­դել է, որ նշ­ված պա­տաս­խա­նի հա­ մա­ձայն` պա­տաս­խա­նող կող­մը կա­րող էր պա­տաս­խա­նատ­վութ­յունից ա­զատ­վել մի­այն այն դեպ­քում, ե­թե հոդ­վա­ծում հս­տակ հղում կա­տա­ րած լի­ներ տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րին: Ը­նդ ո­րում` այլ ան­ձի հրա­պա­ րա­կային ե­լույ­թին հղում կա­տա­րե­լիս հղու­մը պետք է լի­ներ պատ­շաճ, այ­սինքն` այդ հրա­պա­րա­կու­մը պետք է լի­ներ այլ ան­ձի հրա­պա­րա­ կային ե­լույ­թի բա­ռա­ցի կամ բա­րե­խիղճ վե­րար­տադ­րու­թյու­նը: ­Բո­ղո­քա­բե­րը նշել է, որ դա­տա­րա­նը հաշ­վի չի ա­ռել նաև, որ ան­ մի­ջա­պես հա­ջորդ օ­րը հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կը նույն «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­ թեր­թում տպագ­րել է նոր հոդ­ված, որ­տեղ նշել է, որ «­կա վաշ­խա­ռու­ թյան փաս­տով հա­րուց­ված գործ, ո­րով որ­պես մե­ղադ­րյալ ան­ցնում է այլ ան­ձ…»: Հի­շյալ տեքս­տը կա­րե­լի է հա­մա­րել որ­պես «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի կող­մից տպագր­ված հեր­քում, ո­րը նույ­նա­բո­վան­դակ է դա­ տա­րա­նի «Վճ­ռեց» մա­սում պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից որ­պես հերք­ման տեքստ սահ­ման­ված «­հերք­ման» տեքս­տին: ­Բո­ղո­քի պա­տաս­խա­նում Ա. Սար­դա­րյա­նը նշել է, որ այն փաս­տը, որ պա­տաս­խա­նո­ղի հրա­պա­րա­կած ե­րկ­րորդ հոդ­վա­ծը հան­դի­սա­նում է հեր­քում, ի­նք­նին ա­պա­ցու­ցում է, որ նա ըն­դու­նում է, որ իր կող­մից ա­ռա­ջին հոդ­վա­ծում հրա­պա­րակ­վել են զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­կան հան­գա­մանք­ներ: Բա­ցի այդ, ե­րկ­րորդ հոդ­վա­ծը չի կա­րող դիտ­վել որ­պես հեր­քում, քա­նի որ հենց այդ հոդ­վա­ծում լրագ­րո­ղը նշել է, որ Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյա­նից պա­հան­ջել է հերք­ման տեքստ ու­ղար­կել, այ­սինքն` ի­նչ­պես ար­ձա­նագ­րել է դա­տա­րա­նը` ե­րկ­րորդ հոդ­վա­ծը հրա­ պա­րա­կե­լիս պա­տաս­խա­նող կող­մը հերք­ման որ­ևէ տեքստ չի ու­նե­ցել, և այդ հոդ­վա­ծը որ­պես հեր­քում չի հրա­պա­րակ­վել:­ Այ­նու­հետև Նի­կո­լայ Բաղ­դա­սա­րյա­նը նշել է, որ հայց­վո­րի կող­մից որ­ևէ հերք­ման տեքստ չի ստա­ցել, որ­պես­զի թեր­թը հեր­քում հրա­պա­ րա­կեր եւ պա­հան­ջել է բե­կա­նել 15.12.2011թ. վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը և գործն ու­ղար­կել նոր քն­նու­թյան: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Տ. Պետ­րո­սյա­նի հար­ցին` ո­ւ ղղ­ ված հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա.Սար­դա­րյա­նին, թե ա­րդյոք հայց­վո­րը հերք­ման տեքստ ու­ղար­կե՞լ է պա­տաս­խա­նո­ղին, Ա. Սար­դա­րյա­նը պա­ տաս­խա­նել է, որ դեռ նախ­քան դա­տա­րան դի­մե­լը հայց­վո­րը հերք­ման տեքստ է ու­ղար­կել թեր­թին, որ­տեղ տե­ղե­կաց­րել է, որ հերք­ման տեքս­ տը չհ­րա­պա­րա­կե­լու դեպ­քում վեր­ջինս դի­մե­լու է դա­տա­րան: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը այս­քա­նով գոր­ծը հա­մա­րել է ա­վարտ­ված և նիս­տից քիչ ան­ց հրա­պա­րա­կել դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը՝ մեր­ժե­լով վճ­ռա­ բեկ բո­ղո­քը: Ո­րոշ­ման հա­մա­ձայն` բո­ղո­քա­բեր «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­ րոն» ՍՊԸ-ից կբռ­նա­գանձ­վի 30 հա­զար ՀՀ դրամ՝ որ­պես վճ­ռա­բեկ բո­ղոք բե­րե­լու հա­մար բռ­նա­գանձ­վող պե­տա­կան տուրք: Եվ քա­նի որ վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը մերժ­վեց, «­Ժա­մա­նա­կը» Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյա­նին պետք է վճա­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ սահ­ման­ված 510 հա­զար դրա­մը:

40 ÜÇÏáÉ³Û ´³Õ¹³ë³ñÛ³Ý ²Ý³ÑÇï ê³ñ¹³ñÛ³Ý

§¶­É»Ý­¹»É ÐÇɽ¦-Ý Á­Ý¹­¹»Ù §Ä³­Ù³­Ý³­ÏǦ. 200,000 ¹ñ³Ù` áñ­å»ë ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý Ñ³­Ù³ñ ÷á˭ѳ­ïáõó­Ù³Ý ·áõ­Ù³ñ «Գ­լեն­դել Հիլզ» ըն­կե­րու­թյունն ար­դեն եր­կու տա­րի «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­ թեր­թից պա­հան­ջում է հեր­քել 2010 թ. օ­գոս­տո­սի 26-ին հրա­պա­րա­կած «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց» լու­րը, որ­տեղ օ­րա­թեր­թը, վկա­յա­կո­չե­լով իր լա­վա­տե­ղ յակ աղ­բյուր­նե­րը, պատ­մում է չկա­յա­ցած գոր­ծար­քի մա­սին: ««Գ­լեն­դել Հիլզ» կազ­մա­կեր­պու­թյան Գյում­րի­ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը Գյում­րի­ում ի­րենց կա­ռու­ցած Մուշ-2 թա­ղա­մա­սի շեն­քե­րից մե­կի ի­նք­ նափ­լու­զու­մից հե­տո փոր­ձել են ա­մեն գնով հա­մո­զել բնա­կիչ­նե­րին, որ նրանք կա­տար­վա­ծի մա­սին տե­ղ յակ չպա­հեն լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին: Մեր աղ­բյու­րը, որ չցան­կա­ցավ ներ­կա­յա­նալ, տե­ղե­կաց­րեց, թե բնա­ կիչ­նե­րին «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ն առ­ձեռն ա­ռա­ջար­կել է 1000 դո­լար գու­մար, ի­նչ­պես նաեւ խոս­տա­ցել է ա­րագ վե­րա­նո­րո­գել բնա­կա­րա­նը, մի­այն թե թե­ման չհայտն­վի ԶԼՄ-նե­րում, ի­սկ հա­կա­ռակ դեպ­քում սպառ­նա­ցել, որ չի վե­րա­նո­րո­գի բնա­կա­րա­նը: Տու­ժած բնա­կիչ­նե­րը հրա­ժար­վել են «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ի հետ ստ­վե­րային գոր­ծար­քից»,- գրել է թեր­թը: «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ը պն­դում է, որ թեր­թում տեղ գտած «ինք­նափ­լու­ զում» եզ­րը կար­ծիք է ստեղ­ծում, թե շեն­քը քանդ­վում է, մինչ­դեռ ըն­դա­ մե­նը ծե­փա­նյութն էր թափ­վել: Ըն­կե­րու­թյու­նը նաեւ պա­հան­ջում է հեր­ քել այն տե­ղե­կու­թյու­նը, հա­մա­ձայն ո­րի` թե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին լռե­լու հա­մար ըն­կե­րու­թյու­նը մի ան­ձի 1000 Ա­ՄՆ դո­լար գու­մար է ա­ռա­ջար­ կել:«Գ­լեն­դել Հիլզ» ըն­կե­րու­թյու­նը «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից պա­հան­ ջում է 2 մլն դրամ՝ զր­պար­տու­թյան մի­ջո­ցով ըն­կե­րու­թյան պատ­վին եւ ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը հասց­ված վնա­սի, ի­նչ­պես նաեւ 500 հա­զար դրամ` դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար:

È­ñ³·­ñá­Õ³­Ï³Ý ³ñ­í»±ëï, û± ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛáõÝ... 2010թ. սեպ­տեմ­բե­րին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ա­լեք­ սեյ Սու­քո­յա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ սկս­ված դա­տա­վա­րու­թյու­նը շա­րու­ նակ­վեց 2012-ին:

41  Հուն­վա­րի 16-ին տե­ղի ու­նե­ցած դա­տա­կան նիս­տին հայց­վոր կող­մի փաս­տա­բան Ա­նա­հիտ Սար­դա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց գոր­ ծի փաս­տա­կան հան­գա­մանք­նե­րի վե­րա­բե­րյալ պա­տաս­խա­նող կող­ մի ա­ռար­կու­թյան դեմ հայց­վո­րի դիր­քո­րո­շու­մը, ո­րում աս­վում էր, որ պա­տաս­խա­նո­ղը, ան­դրա­դառ­նա­լով Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի N997 ո­րոշ­մա­նը (հա­մա­ձայն ո­րի՝ պետք է տա­րան­ջա­տում դր­վի փաս­ տա­կան տվյալ­նե­րի և գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րի միջև), նշել է, որ լրագ­րո­ղը «ինք­նափ­լու­զում» բա­ռը որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է ներ­կա­յաց­րել՝ նկա­տի ու­նե­նա­լով, որ ա­ռաս­տա­ղը փլ­ վել է ա­ռանց որ­ևէ մե­կի մի­ջամ­տու­թյան: ­Սա­կայն, ը­ստ հայց­վո­րի, «ինք­նափ­լու­զում» բա­ռը չի կա­րող դիտ­ վել որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն, այն ո­րո­շա­կի փաս­տի ար­ձա­նագ­րում է: Հա­մա­ձայն հայց­վո­րի՝ փաս­տա­կան տվյալ­նե­րի և գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րի միջև տար­բե­րու­թյունն այն է, որ փաս­տե­րի գո­յու­թյու­նը կա­րե­լի է ցույց տալ, ի­սկ գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյու­նը ա­պա­ցուց­ման են­թա­կա չէ: Այ­նու­հետև Ա.Սար­դա­րյա­նը մեջ­բե­րեց ՄԻ­ԵԴ-ի նա­խա­դե­պե­րից (Lingens v Austria), հա­մա­ձայն ո­րի` նույ­նիսկ կար­ծի­քի պա­րա­գա­յում պետք է գո­յու­թյուն ու­նե­նա որ­ևէ հաս­ տատ­ված կամ ըն­դուն­ված փաս­տա­կան հիմք այդ կար­ծիքն ար­տա­ հայ­տե­լու հա­մար, ո­րը պետք է ար­տա­հայտ­ված լի­նի բա­րեխղ­ճո­րեն: Հայց­վորն իր ա­ռար­կու­թյան մեջ նաև ան­դրա­դար­ձավ ա­պա­ցուց­ման են­թա­կա մյուս փաս­տե­րին, այն է՝ պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից հոդ­վա­ծում գու­մա­րի մա­սին նշե­լուն: Պա­տաս­խա­նո­ղը իր վեր­նագ­րում նկա­տի է ու­նե­ցել գու­մա­րի տրա­ մադ­րու­մը, ֆի­նան­սի փոխ­հա­տու­ցումն ու բնա­կա­րա­նի վե­րա­նո­րո­գու­ մը: Սա­կայն հայց­վո­րը կարծում է, որ տվյալ դեպ­քում հոդ­վա­ծը չպետք է վեր­նագր­վեր «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց», ա­պա հոդ­վա­ծում նշ­ վեր, որ «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը բնա­կիչ­նե­րին առ­ձեռն ա­ռա­ջար­կել են 1000 դո­լար, որ­պես­զի նրանք այդ մա­սին տե­ղ յակ չպա­ հեն լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին, հա­կա­ռակ դեպ­քում սպառ­նա­ցել են, որ չեն վե­րա­նո­րո­գի բնա­կա­րա­նը, գու­մար են ա­ռա­ջար­կել լռու­թյան դի­մաց: Ա­ռար­կու­թյան մեջ հայց­վո­րը նշում է նաև, որ լրագ­րո­ղը բա­րեխղ­ճո­ րեն չի գոր­ծել,  ­գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ չի ծա­վա­լել իր հոդ­վա­ծում հրա­պա­ րակ­ված ին­ֆոր­մա­ցի­այի ար­ժա­նա­հա­վա­տու­թյու­նը ստու­գե­լու հա­մար և հոդ­վա­ծը հրա­պա­րա­կե­լիս հե­տապն­դել է ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րե­լու նպա­տակ:­ Օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը իր խոս­քում նշեց, որ, ամ­փո­փե­լով ՀՀ դա­տա­կան պրակ­տի­կան և մի­ջազ­գային փոր­ձը, շատ կար­ևոր է տա­րան­ջա­տել փաս­տա­կան հան­գա­մանք­նե­րը գնա­հա­ տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյու­նից: Փաս­տա­բա­նը օ­րի­նակ բե­րեց հետ­ևյա­լը. ե­րբ ան­ձը հայ­տա­րա­րում է, որ Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը ստա­ցել է 5000 դո­ լար կա­շառք, դա փաստ է ու զր­պար­տու­թյուն, բայց ե­րբ ան­ձը հայ­տա­ րա­րում է, որ նա կա­շա­ռա­կեր է, սա գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է, այս դեպ­քում խոս­քը վի­րա­վո­րան­քի մա­սին է: Գոր­ծով վի­ճարկ­վող նյու­թում աս­վում է, որ Գյում­րի­ում «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ը շենք է կա­ռու­ցել, սա փաստ է, ա­պա հե­տա­գա­յում որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­ թյուն ներ­կա­յաց­նում է, որ այդ շեն­քում ի­նք­նափ­լու­զում է տե­ղի ու­նե­ցել:

42 Այ­սինքն` ա­ռաս­տա­ղի փլ­վե­լը լրագ­րո­ղը ո­րա­կել է որ­պես ի­նք­նափ­լու­ զում: Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը ա­վե­լաց­րեց նաև, որ հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը չի կա­րող որ­պես փաստ դիտ­վել, լրագ­րո­ղը սեղմ է այն ներ­կա­յաց­րել իր վեր­նագ­րում, դա լրագ­րո­ղա­կան ար­վեստ է:­ Ըստ Ա. Սար­դա­րյա­նի՝ մեկ ստո­րա­կե­տով, մեկ բու­թով հնա­րա­վոր է նա­խա­դա­սու­թյան ամ­բողջ ի­մաստն այն­պես փո­խել, որ վնաս­վի ըն­կե­ րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բա­վը կամ ան­ձի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը: Փաս­տա­բանն ա­վե­լաց­րեց, որ ՄԻ­ԵԴ-ը, ի­նչ­պես նաև կոն­ ֆե­րանս­նե­րում մի շարք մի­ջազ­գային մաս­նա­գետ­ներ, բազ­միցս նշել են, որ ու­շադ­րու­թյուն պետք է դարձ­նել հոդ­վա­ծի վեր­նագ­րին, քա­նի որ վեր­նա­գի­րը ո­ղ ջ հոդ­վա­ծը բնո­րո­շում է ա­վե­լի կարճ տես­քով: ­Դա­տա­րա­նում որ­պես գրա­վոր ա­պա­ցույց հե­տա­զոտ­ման էր ներ­ կա­յաց­ված նաև օ­րա­թեր­թի հրա­տա­րա­կիչ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի 2010թ. տա­ րե­ կան շա­ հույ­թը, ո­րը կազ­ մում է 1.895.000 ՀՀ դրամ, ո­րի հետ կապ­ված Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­ յաց­րեց ար­դեն օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտած Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճիռն ը­ստ հայ­ցի՝ Բել­լա և Սեդ­րակ Քո­չա­րյան­ներն ը­նդ­դեմ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի, ո­րի հա­մա­ձայն՝ պա­տաս­խա­նող կող­մը պետք է վճա­րի 3.000.000 դրամ: Սրա­նով Ն.Բաղ­դա­սա­րյա­նը հիմ­նա­վո­րեց, որ պա­տաս­խա­նող կող­մը ներ­կա դրու­թյամբ ա­վե­լի քիչ գու­մար ու­նի, քան պետք է վճա­րի, այ­սինքն` պա­տաս­խա­նող ըն­կե­րու­թյան պար­տա­վո­րու­ թյուն­նե­րը գե­րա­զան­ցում են ըն­կե­րու­թյան ակ­տիվ­նե­րը:

§Ä³­Ù³­Ý³­ÏÁ¦ å»ïù ¿ 550 ѳ­½³ñ ¹ñ³Ù í׳­ñÇ »õ Ñ»ñ­ùáõÙ ïå³·­ñÇ ­Հուն­վա­րի 30-ին դա­տա­վոր Ա­լեք­սեյ Սու­քո­յա­նը հրա­պա­րա­կեց «Գ­լեն­ դել Հիլզ» ըն­կե­րու­թյունն ը­նդ­դեմ «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի գոր­ծով վճի­ ռը: Դա­տա­րա­նը մաս­նա­կի բա­վա­րա­րեց «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ի պա­հան­ջը: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից հօ­գուտ հայց­վո­րի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 200 հա­զար դրամ զր­պար­տու­թյան հա­մար, 300 հա­ զար դրամ՝ փաս­տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի, 10 և 40 հա­զա­րա­ կան դրամ է­լ՝ որ­պես պե­տա­կան տուր­քի վճար: «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­ թը պետք է նաև հեր­քի 2010թ. օ­գոս­տո­սի 26-ին հրա­պա­րա­կած «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց» հոդ­վա­ծը: ­Թեր­թը մայի­սի 2-ին բո­ղո­քար­կեց ընդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­ տա­րա­նի վճի­ռը: Հու­նի­սի 14-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Եր­ևա­նի Կենտ­ րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած վճ­ռի՝ թող­նե­լով այն նույ­նը: «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թը վե­րաքն­նիչ բո­ղոք բե­րե­լու հա­մար պետք է վճա­րի 6 հա­զար դրամ:­ Իսկ սեպ­տեմ­բե­րի 3-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վե­րա­դարձ­րեց «­Ժա­մա­նակի» գոր­ծով վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի դեմ բեր­ված վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը:

43  ¾¹ÇÏ ²Ý¹ñ»³ëÛ³Ý Ð³ÛÏ ´³µáõ˳ÝÛ³Ý

­Ð³ÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÁ å³ñï­í»ó ѳۭó³ÛÇÝ í³­Õ»­Ùáõ­ÃÛ³Ý Å³Ù­Ï»­ïÁ µ³ó ÃáÕ­Ý»­Éáõ å³ï­×³­éáí Զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի հայ­ցով 2011-ին մի ու­շագ­րավ դա­ տա­վա­րու­թյուն սկս­վեց, ո­րը շա­րու­նակ­վեց 2012-ին. լրագ­րո­ղը լրագ­ րո­ղից 7 մլն դրամ էր պա­հան­ջում: «Ի­րա­վունք» թեր­թի խմ­բագ­րա­կան խորհր­դի նա­խա­գահ, ՍԻՄ կու­սակ­ցու­թյան նա­խա­գահ Հայկ Բա­բու­ խա­նյա­նը Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րան եր­կու հայց էր ներ­կա­յաց­րել պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­ թյան մա­սին՝ ը­նդ­դեմ վեր­լու­ծա­բան Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի և report.am կայ­քի խմ­բա­գիր Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նի: Ա­մեն ի­նչ սկս­վել էր 2010թ. սեպ­տեմ­բե­րից` Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի հե­ ղի­նա­կած ««Ի­րա­վուն­քի» ի­րա­վուն­քը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի թրի ծայ­րին է» հոդ­վա­ծով, ո­րը տպագր­վել էր www.report.am կայ­քում: Վեր­լու­ծա­ բանն այս­տեղ ան­դրա­դար­ձել էր ՍԻՄ կու­սակ­ցու­թյան նա­խա­գահ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը, ո­րով պա­տաս­խա­նել էր «Ի­րա­ վունք» թեր­թում հրա­պա­րակ­ված Հ. Օր­դո­ւյա­նի հոդ­վա­ծին` նշե­լով, որ Հ. Օր­դո­ւյա­նը հենց Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի կեղ­ծա­նունն է: ­Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը չէր օ­գտ­վել պա­տաս­խա­նի կամ հեր­քում տպագ­րե­լու ի­րա­վուն­քից եւ մի­ան­գա­մից դի­մել էր դա­տա­րան` պա­հան­ ջե­լով ստի­պել լրատ­վա­մի­ջո­ցին ու հե­ղի­նա­կին հեր­քել իր պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րող տե­ ղե­կու­թյուն­նե­րը, հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից, հրա­ պա­րա­կել դա­տա­րա­նի վճի­ռը նույն լրատ­վա­մի­ջո­ցում, ի­նչ­պես նաեւ վճա­րել դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Չ­նա­յած հայ­ցա­դի­մու­մում չի ներ­կա­յաց­վել, թե կոնկրետ որ ար­տա­ հայ­տու­թյուն­ներն են վի­րա­վո­րանք կամ զր­պար­տու­թյուն պա­րու­նա­կել, այ­դու­հան­դերձ, պա­տաս­խա­նող կող­մի պնդ­մամբ, Հ. Բա­բու­խա­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը դա­տա­կան նիս­տե­րի մեկ­նար­կից հե­տո 10 կետ են ա­ռանձ­նաց­րել: Օ­րի­նակ` Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը վի­րա­վո­րա­կան է հա­ մա­րել իր հաս­ցե­ին հն­չեց­րած այն միտ­քը, թե ««­քա­ջա­րի» զո­րա­վա­րի

44 մոտ լավ են ստաց­վում ներ­կու­սակ­ցա­կան հե­ղաշր­ջում­ներն ու կու­սակ­ ցա­կան կնի­քի հա­մար մղ­վող մե­նա­մար­տե­րը»: «Ի­րա­վունք» թերթն ա­վե­լի ո­ւշ պա­տաս­խա­նել է Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­ նի հոդ­վա­ծին: Գա­յա­նե Զար­գա­րյա­նի` «Ի­րա­վունք» թեր­թի 2011թ. մար­ տի 22-24-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Խոս­քի ա­զա­տու­թյու­նը` ՀՅԴ-ի մամ­լի­չի տակ» հոդ­վա­ծն ան­դրա­դար­ձել է նաեւ վեր­լու­ծա­բա­նին, ո­րին Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը պա­տաս­խա­նել է մար­տի 25-ի «Երբ զո­ռով հու­շում են ան­հու­շե­լին» վեր­լու­ծա­կա­նում, ին­չի հա­մար Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը նրան մեկ ան­գամ էլ է դա­տի տվել: ­Զու­գա­հե­ռա­բար եր­կու գոր­ծով դա­տա­կան նիս­տեր ըն­թա­ցան (ա­ռա­ ջին գոր­ծի քն­նու­թյու­նը սկս­վեց 2011թ. հուն­վա­րի 27-ին, ե­րկ­րոր­դինը` հու­նի­սի 15-ին), ո­րոն­ցից «Երբ զո­ռով հու­շում են ան­հու­շե­լին» գոր­ծի շր­ջա­նակ­նե­րում Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը միջ­նոր­դե­ ցին ար­գե­լել report.am կայ­քում նրա վե­րա­բե­րյալ ո­րե­ւէ նյութ տպագ­ րել, ո­րը կպա­րու­նա­կի հայց­վո­րի պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի վե­րա­բե­րյալ վի­րա­վո­րանք և (կամ) զր­պար­տող ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ: Միջ­նոր­դու­թյու­նը բա­վա­րար­վեց: Ա­ռա­ջին գոր­ ծով հայց­վո­րը 3 մլն դրամ հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կից էր պա­հան­ջել, նույն­ քան էլ` լրատ­վա­մի­ջո­ցից: Ի­սկ ե­րկ­րորդ գոր­ծով Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նն իր պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան եւ գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­ վո­րե­լու հա­մար report.am կայ­քից, վեր­լու­ծա­բան Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նից եւ կայ­քի հրա­տա­րա­կիչ «Խմ­բա­գիր» ՍՊԸ-ից պա­հան­ջել էր 1 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ցում: 2011-ի նոյեմ­բե­րի 9-ին պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը միջ­նոր­դու­թյուն էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րա­նին, որ­պես­զի գոր­ծը կա­սեց­վի, քա­նի որ ՀՀ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նում նոյեմ­ բե­րի 15-ին պետք է քնն­վեր Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­ վա­ծի հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյա­նը: Դա­տա­վո­ րը հե­տաձ­գե­լ էր դա­տա­կան նիս­տը:

­¶áñÍ 1 §§Æ­ñ³­íáõÝ­ùǦ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÁ гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇ ÃñÇ Í³Û­ñÇÝ ¿¦

­Ð³ÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÁ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ¿ гۭÏáõ­ßÇó áõ ëá­Õáõ­ÝÇó

2012թ. փետր­վա­րի 11-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում տե­ղի ու­նե­ցավ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ն ը­նդ­դեմ report. am-ի և Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի հայ­ցով դա­տաքն­նու­թյու­նը: Վի­ճարկ­վում էր Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի հե­ղի­նա­կած ««Ի­րա­վուն­քի» ի­րա­վուն­քը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի թրի ծայ­րին է» հոդ­վա­ծը, ո­րը 31.08.2010թ. տպագր­վել էր www.report.am կայ­քում: ­Հայց­վո­րը պն­դում է, որ պա­տաս­խա­նողն ա­րա­տա­վո­րել է իր պա­ տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը, ին­չի հա­մար էլ պա­հան­ջում է 6 մլն դրա­մի փոխ­հա­տու­ցում:

45  ­Նիս­տին կող­մե­րը ի­րենց վերջ­նա­կան դիր­քո­րո­շում­նե­րը հայտ­նե­ ցին: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Հով­հան­նի­սյա­նը պն­դեց պա­ հանջ­նե­րը՝ հա­վե­լե­լով, որ հայց­վո­րը կար­ծում է, որ հոդ­վածն ամ­բող­ ջո­վին պա­րու­նա­կում է վի­րա­վո­րանք և զր­պար­տու­թյուն իր հաս­ցե­ին, քա­նի որ տպագր­ված հոդ­վա­ծում ստույգ փաս­տեր չեն և չեն հա­մա­պա­ տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը. չկա ոչ մի հիմ­նա­վո­րում, ո­րը հա­մա­պա­ տաս­խա­ներ ի­րա­կա­նու­թյա­նը: Հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հոդ­վա­ծում տեղ գտած այն ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը, ո­րոն­ցից Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը վի­րա­վոր­վել է և հա­մա­րում է զր­պար­տու­թյուն: «Ի՞նչ կա­րող ես ա­նել՝ մարդն ա­ճում է աչ­քի ա­ռաջ՝ իր ո­րակ­նե­րով ա­ռաջ ան­ցնում բո­լո­րից, ո­ւմ հա­ջող­վել է կյան­քում գեթ մեկ ան­գամ կու­սակ­ցու­թյուն քան­դել»: Հայց­վո­րը նշում է, որ սա զր­պար­տու­թյուն է, քա­նի որ կու­սակ­ցու­թյու­նը գո­յու­թյուն ու­նի, քանդ­ված չէ: «­Ժո­ղովր­դա­կան հին խոսք կա՝ ե­թե նայե­լով սո­վո­րե­ին, ա­պա ղա­ սա­բի շու­նը վա­ղու՜ց ղա­սաբ էր դար­ձել: Հայկ Բա­բու­խա­նյանն այդ­պես էլ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ չդար­ձավ»: «Իսկ թե ի­նչ կապ ու­նեն փի­ղը, դրա թրի­քը և ճան­ճը Հայկ Բա­բու­ խա­նյա­նի, նրա ա­ռաջ­նոր­դու­թյամբ գոր­ծող ՍԻՄ-ի, «Ի­րա­վուն­քի» և Հ. Օր­դո­ւյա­նի հետ, կա­րող եք ի­մա­նալ վեր­ջին­նե­րիս ջա­հե­լու­թյան օ­րե­րի մա­մու­լը թեր­թե­լով...»: ­Վե­րը նշ­վա­ծից հայց­վո­րը հետ­ևու­թյուն է ա­նում, որ հրա­պա­րա­կայ­ նո­րեն ա­կն­հայտ կեր­պով ա­րա­տա­վոր­վել է իր պա­տի­վը և ար­ժա­նա­ պատ­վու­թյու­նը: Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը նշում է, որ ցան­կա­ցած լրագ­րող չպետք է ա­ռաջ­նորդ­վի է­մո­ցի­ա­նե­րով, այլ պի­տի լի­նի սուբյեկ­տիվ և պահ­պա­նի զսպ­վա­ծու­թյուն, քա­նի որ խոս­քը քա­ղա­քա­կան և լրատ­վա­ կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող ան­ձանց մա­սին է:­ Այ­նու­հետև հայց­վո­րը ներ­կա­յաց­րեց նաև նույն հոդ­վա­ծի տակ տեղ գտած ան­ստո­րա­գիր մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը, ո­րոնց հա­մար, հայց­վո­ րի կար­ծի­քով, պա­տաս­խա­նո­ղը պետք է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրի: Ը­ստ հայց­վո­րի` այդ ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­թյու­ներն են. «Այդ փա­ռա­մո­լը իր նպա­տա­կին հաս­նե­լու հա­մար ոչ մի բա­նի ա­ռաջ չի կանգ­նի. նա իր շե­ֆին ա­րան­քից հա­նեց, գրա­վեց իր տե­ղը, ը­նդ­ դի­մա­դիր կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը փա­կե­լու կո­չե­րով մտավ Սեր­ժի աչ­քը, հի­մա էլ ու­զում է ցույց տալ, որ Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նից և Սամ­վել Ա­լեք­սա­նյա­նից ո­չն­չով պա­կաս չէ, որ ի­նքն էլ, ի­բր, ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյուն ու­նի, ի­նքն էլ լավ գի­տի իր գի­նը՝ 2 մի­լի­ոն դրամ»…, «­Ծո մի հատ ը­դոր ա­շե, չի էլ ա­մչ­նա սո­ղու­նը»… «­Հայ­կու­շը էս ան­գամ թքեց փայ­տի­ կին»…«Ախր Ա­նդ­րե­ա­սյանն է­լա մա­զա­լու բան ա­րել, ի­ջել այս քա­ղա­ քա­ցու մա­կար­դա­կին և դրա մա­սին նյութ գրել ու հի­մա էլ ստիպ­վա­ծա նույն օ­դը շն­չե­լու, բա ար­ժե՞ր»: «Report.am և Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյան, ձեզ հետ են շա­տե­րը, ով­քեր կարծում են, որ էդ հո­գե­կան հի­վան­դի տե­ղը հո­գե­բու­ժա­րան­նա, այլ ոչ թե քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը»: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը հարց ո­ւղ­ ղեց հայց­վո­րին առ այն, թե ա­րդյոք հայց­վո­րի կող­մից քայ­լեր ար­վե՞լ են այդ ան­ձանց գտ­նե­լու հա­մար, ով­քեր կար­ծիք­ներ են հայտ­նել: Հայց­վո­ րը պա­տաս­խա­նեց՝ ո­չ՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ դա պա­տաս­խա­նո­ղի պար­տա­կա­նու­թյունն է ե­ղել, որ­պես­զի թույլ չտար, որ այդ կար­ծիք­նե­րը հրա­պա­րակ­վե­ին, ի­նչ­պես նաև օ­րեն­քից հղում կա­տա­րեց, որ ե­թե տե­

46 ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը հայտ­նի չէ, ա­պա պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը կրում է պա­տաս­խա­նո­ղը: Լ. Բա­կու­մյա­նի հեր­թա­կան հար­ցին, թե «­Ծո մի հատ ը­դոր ա­շե, չի էլ ա­մչ­նա սո­ղու­նը» ար­տա­հայ­տու­թյան մեջ ի­՞նչն է վի­րա­վո­րա­կան համարում փաս­տա­բա­նը և ին­չի՞ց է են­թադ­րել, որ աս­վա­ծը Հայկ Բա­ բու­խա­նյա­նին է վե­րա­բե­րում, հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նեց, որ դա Հ. Բա­ բու­խա­նյա­նին է վե­րա­բե­րում, քա­նի որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը նրա մա­սին հրա­պա­րակ­ված հոդ­վա­ծի տակ է գր­ված: Լ. Բա­կու­մյա­նի դի­տարկ­մամբ՝ ցան­կա­ցած ան­ձ էլ կա­րող է ըն­ թեր­ցել սույն հոդ­վա­ծը և տար­բեր սո­ղուն­ներ գտ­նել: Փաս­տա­բա­նը հե­տաքրքր­վեց, թե ին­չո՞ւ է հայց­վո­րը դա ի­րեն վե­րագ­րել և խնդ­րեց, որ­պես­զի հայց­վո­րը ա­պա­ցույց ներ­կա­յաց­նի, որ «­սո­ղուն» բա­ռը վե­րա­ բե­րում է հենց Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նին:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ պա­տաս­խա­նո­ղը պար­զա­պես փոր­ձում է լո­ղալ բա­ ռե­րի և մտ­քե­րի մեջ, քա­նի որ ե­թե ու­շա­դիր լի­ներ, ա­պա հս­տակ կհաս­ կա­նար, որ հոդ­վա­ծը տպագր­վել է Հ. Բա­բու­խա­նյա­նի վե­րա­բե­րյալ, ո­րից հե­տո էլ ա­ռա­ջա­ցել են կար­ծիք­նե­րը: ­Հեր­թա­կան հար­ցին, թե ին­չից է են­թադ­րել, որ «­Հայ­կու­շը թքեց փայ­տի­կին» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը նույն­պես Հ. Բա­բու­խա­նյա­նին է վե­ րա­բե­րում, փաս­տա­բան Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պա­տաս­խա­նեց. «­Դուք ծաղ­րում եք դա­տա­վա­րու­թյու­նը»: «­Դուք կար­դա­ցել և ը­մբռ­նել եք, որ «­Հայ­կու­շը», «­սո­ղու­նը» վե­րա­բե­ րում են Հ. Բա­բու­խա­նյա­նի՞ն»,- հարց­րեց Լ. Բա­կու­մյա­նը: ­Պա­տաս­խա­նողն ամ­բող­ջո­վին ա­ռար­կեց հայ­ցա­դի­մու­մին՝ պն­ դե­լով, որ հայ­ցա­պա­հան­ջն ան­հիմն է և են­թա­կա է մերժ­ման: Ը­ստ Լ. Բա­կու­մյա­նի՝ հոդ­վա­ծա­գիրն իր հոդ­վա­ծում ար­տա­հայ­տել է գնա­հա­ տո­ղա­կան կար­ծիք, ո­րը պայ­մա­նա­վոր­ված է ե­ղել տա­րի­նե­րի ըն­թաց­ քում Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի հրա­պա­րա­կային ե­լույթ­նե­րով, ի­նչ­պես նաև գոր­ծո­ղու­թյու­ննե­րով: Այ­նու­հետև պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ օ­րեն­քի հա­մա­ձայն՝ կող­մը կա­րող է դի­մել դա­տա­րան հրա­պա­րակ­ման մա­սին տե­ղե­կա­նա­լուց մեկ ա­միս հե­տո, ի­սկ մե­կամ­սյա ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծը հայց­վո­րի կող­մից չի պահ­պան­վել, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով էլ հայ­ցը են­ թա­կա է մերժ­ման:­ Այս­պի­սով գործն ա­վարտ­վեց, և փետր­վա­րի 27-ին դա­տա­վոր Սամ­ վել Թադ­ևո­սյա­նը հրա­պա­րա­կեց դա­տա­կան ակ­տը: Դա­տա­րա­նը մեր­ ժեց հայց­վոր Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի ա­րա­տա­վոր­ման և պա­տաս­խա­նո­ղից 6 մլն ՀՀ դրա­մի փոխ­հա­տուց­ման պա­հան­ջը: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Հայկ Բա­բու­խա­ նյա­նից որ­պես պե­տա­կան տուր­քի գու­մար պետք է բռ­նա­գան­ձել 236 հա­զար ՀՀ դրամ: ­Դա­տա­րա­նը վճի­ռը հիմ­նա­վո­րել է նրա­նով, որ հայց­վո­րը խախ­տել է Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի հոդ­ված 1087.1-ի 13-րդ կե­տը, հա­մա­ ձայն ո­րի՝ ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նու­թյան հայց կա­րող է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ան­ձին հայտ­նի դառ­նա­լու պա­հից հե­տո մեկ ա­մս­վա ըն­թաց­քում:

47  ì»­ñ³ùÝ­ÝÇãÝ ¿É Ù»ñ­Å»ó гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇÝ ­Մայի­սի 16-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը քն­նեց Հայկ Բա­բու­խա­նյա­ նի և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ի վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Եր­ևա­ նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­ վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճ­ռի: Նախ­քան նիս­տը սկ­սե­լը դա­տա­րա­նը կող­մե­րին ա­ռա­ջար­կեց այս հար­ցը ար­տա­դա­տա­կան կար­գով լու­ծել, սա­կայն Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պն­ դեց, որ իր դիր­քո­րո­շումն ար­դեն հայտ­նել է, ե­թե կող­մը հա­մա­ձայն է դրա հետ, ա­պա պատ­րաստ է հաշ­տու­թյան գալ: Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բա­կու­մյանն իր հեր­թին նշեց, որ ար­դեն բա­վա­կա­նին եր­կար է տևել գոր­ծի քն­նու­թյու­նը, բազ­միցս քն­նարկ­վել է այդ հար­ցը, և ա­ռաջ­նորդ­վե­լով կող­մի վե­րա­բեր­մուն­քով` հայտ­նեց, որ հաշ­տու­թյան գալն ար­դեն ան­հնար է: ­Բո­ղոք բե­րող ան­ձինք վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քում նշել է­ին, որ դա­տա­րա­ նը թույլ է տվել մի շարք նյու­թա­կան և դա­տա­վա­րա­կան նոր­մե­րի խախ­ տում­ներ, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ս­խալ է մեկ­նա­բա­նել Քաղ. օր.-ի 1087.1 և 19 հոդ­ված­նե­րը: Ա­վե­լին, դա­տա­րա­նը հիմն­վել է 1087.1 հոդ­վա­ծի ա­ռա­ ջին մա­սի վրա, ո­րում աս­վում է, որ հայց կա­րող է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­ րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ան­ձին հայտ­նի դառ­ նա­լու պա­հից հե­տո մեկ ա­մս­վա ըն­թաց­քում: Դա­տա­րա­նը դա պատ­ ճա­ռա­բա­նել է նրա­նով, որ հայց­վո­րը հայց է ներ­կա­յաց­րել 11.11.2010թ., մինչ­դեռ «Ի­րա­վուն­քը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի թրի ծայ­րին է» հոդ­վա­ծը www.report.am-ո­ւ մ տպագր­վել է 31.08.2010թ.:­ Ըստ բո­ղո­քա­բեր­նե­րի` դա­տա­րա­նը ոչ մի­այն հաշ­վի չի ա­ռել նույն հոդ­վա­ծի ե­րկ­րորդ մա­սը, ո­րում աս­վում է, որ հայց կա­րող է հա­րուց­ վել ոչ ո­ւշ, քան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան պա­հից վեց ա­մս­ վա ըն­թաց­քում, այլև չի պատ­ճա­ռա­բա­նել և չի հիմ­նա­վո­րել, թե ին­չու չի կի­րա­ռել այդ հոդ­վա­ծի մյուս մա­սը: Բո­ղո­քա­բեր­նե­րը խնդ­րում են բե­կա­նել ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը, բա­վա­րա­րել ներ­կա­յաց­ված պա­հանջ­նե­րը և գործն ու­ղար­կել նոր քն­նու­թյան:­ Ի պա­տաս­խան վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քի` պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը նշել է, որ ե­թե հայ­ցը ներ­կա­յաց­վել է վի­րա­ վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան պա­հից վեց ա­մս­վա ըն­թաց­քում, ա­պա է­ա­կան չէ այն հան­գա­ման­քը, թե ե­րբ է դրա մա­սին վի­րա­վոր­ված կամ զր­պարտ­ված ան­ձին հայտ­նի դար­ձել: Պա­տաս­խա­նում նշ­վել է, որ հայց­վոր­նե­րը, ա­կն­հայ­տո­րեն չու­նե­նա­լով վե­րաքն­նու­թյան հա­մար որ­ևէ ծան­րակ­շիռ և հիմ­նա­վոր փաս­տարկ, օ­րեն­քի կա­մա­յա­կան մեկ­նա­բա­ նու­թյամբ փոր­ձում են հիմ­նա­վո­րել հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի բաց թողն­ված լի­նե­լու փաս­տը: Ը­ստ այդմ՝ պա­տաս­խա­նո­ղը դա­տա­րա­ նին խնդ­րում է մեր­ժել ներ­կա­յաց­ված վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քը: ­Մայի­սի 31-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց Հ. Բա­բու­խա­ նյա­նի և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ի ­վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի և report.am կայ­քի: ­Հա­մա­ձայն ո­րոշ­ման՝ հայց­վոր­ներ Հ. Բա­բու­խա­նյա­նից և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ից հօ­գուտ պե­տա­կան բյու­ջե­ի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 393 հա­զար դրամ՝ որ­պես վե­րաքն­նիչ բո­ղոք բե­րե­լու հա­մար նա­խա­պես չվ­ճար­ված գու­մար:

48 ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ ÝáõÛÝ­å»ë Ù»ñ­Å»ó гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇÝ Չ­բա­վա­րար­վե­լով կա­յաց­ված ո­րոշ­մամբ՝ Հ. Բա­բու­խա­նյա­նը դի­մեց Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րան: 2012թ. օ­գոս­տո­սի 6-ին ՀՀ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­ րա­նը, դա­տա­վոր Ե. Խունդ­կա­րյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ քն­նար­կե­լով Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի եւ «Ի­րա­վունք մե­դի­ա» Ս­ՊԸ-ի` ը­նդ­դեմ «Խմ­բա­ գիր» ՍՊԸ-ի եւ Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի` պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան եւ գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան պա­հան­ջի մա­սին քա­ղա­ քա­ցի­ա­կան գոր­ծով ՀՀ ­վե­րաքն­նիչ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­րա­նի 31.05.2012թ. ո­րոշ­ման դեմ բե­րված վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը, ո­րո­շեց վե­րա­ դարձ­նել այն: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հիմ­նա­վո­րել է, որ վճ­ռա­բեկ բո­ղո­ քը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­վա­րու­թյան օ­րենսգր­քի 234-րդ հոդ­վա­ծի (Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նում գոր­ծի քն­նու­ թյան կար­գը) պա­հանջ­նե­րին:

­¶áñÍ 2. §ºñµ ½á­éáí Ñáõ­ßáõÙ »Ý ³Ý­Ñáõ­ß»­ÉÇݦ ­ ¾­¹ÇÏ ²­Ý¹­ñ»­³­ëÛ³­ÝÁ ѳ­ÏÁݹ­¹»Ù ѳÛó ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ýáõ٠гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇ ¹»Ù 2012թ. հուն­վա­րի 28-ին նշա­նակ­ված դա­տա­կան նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Հով­հան­նի­սյա­նը դա­տա­րա­նին կր­կին ներ­կա­ յաց­րեց իր պաշտ­պա­նյա­լի պա­հան­ջը. Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը պա­հան­ ջում է պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նող­նե­րին նույն լրատ­վու­թյան մի­ ջո­ցով հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից, ամ­բող­ջու­թյամբ հրա­պա­րա­կել դա­տա­րա­նի վճի­ռը հայ­ցի բա­վա­րար­ման կամ մաս­նա­կի բա­վա­րար­ման դեպ­քում, ի­նչ­պես նաև վճա­րել 1 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ ցում հասց­րած վի­րա­վո­րան­քի հա­մար: Հայց­վո­րը նաև հայ­տա­րա­րեց, որ ա­վե­լաց­նում է նաև իր պա­հան­ջի չոր­րորդ կե­տը, այն է՝ Է­դիկ Ա­նդ­ րե­ա­սյա­նը պետք է հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րի Հայկ Բա­ բու­խա­նյա­նից հայ­ցա­դի­մու­մին ներ­կա­յաց­ված պա­տաս­խա­նում առ­կա վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյան հա­մար: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բա­կու­մյա­նը հե­տաքրքր­վեց, թե ի­նչ է կար­ծում հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղի ու­ղար­կած հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան տեքս­տի մա­սին: Սա­կայն Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը տե­ ղե­կաց­րեց կող­մին, որ նա որ­ևի­ցե պա­տաս­խան չի կա­րող տալ, քա­նի որ իր վս­տա­հոր­դը դեռևս իր դիր­քո­րո­շու­մը չի հայտ­նել այդ կա­պակ­ ցու­թյամբ: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կող­մը սա դի­տար­կեց որ­պես հաշ­տու­թյան ա­ռա­ջար­կի մեր­ժում:­ Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը հայ­ցա­պա­հան­ջի չոր­րորդ կե­տի վե­րա­բե­րյալ իր կար­ծի­քը հայտ­նեց՝ նշե­լով, որ իր պա­տաս­խա­նում գր­վա­ծը ոչ հրա­պա­ րա­կային բնույ­թի է, քա­նի որ դրա մա­սին տե­ղ յակ է ին­քը, դա­տա­րա­նը, Հ, Բա­բու­խա­նյա­նը և նրա ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը, ու­րեմն ին­չու՞ է հայց­վո­րը այն հրա­պա­րա­կային դարձ­նում: Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նելն

49  ար­դեն ի­սկ հրա­պա­րա­կում է, ե­թե մեկ ան­ձ մյու­սին ա­սեր, ա­պա դա ու­րիշ է, ի­սկ սա ար­դեն հրա­պա­րա­կային ար­ված հայ­տա­րա­րու­թյուն է: Լ. Բա­կու­մյա­նի այն հար­ցին, թե ա­րդյոք հայց­վո­րը չի՞ կար­ծում, որ այն հայ­ցա­դի­մու­մը, ո­րը նա ներ­կա­յաց­րել է դա­տա­րան՝ փա­կագ­ծե­րում նշե­լով, որ պա­տաս­խա­նող­նե­րի հայ­րա­նուն­նե­րը հայտ­նի չեն, նույն­պես վի­րա­վո­րա­կան է: Ը­ստ Վ. Հով­հան­նի­սյա­նի՝ վի­րա­վո­րա­կան չէ: Լ. Բա­կու­մյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցա­դի­մու­ մի պա­տաս­խա­նը, ո­րում աս­վում էր, որ պա­տաս­խա­նո­ղը հեր­ քում է հայ­ցա­դի­մու­մի պա­հանջ­նե­րը, քա­նի որ պա­տաս­խա­նո­ ղը կար­ծում է, որ չի վի­րա­վո­րել հայց­վո­րին: Ը­ստ պա­տաս­խա­ նո­ղի՝ հրա­պա­րակ­վել է բա­ցա­սա­կան կար­ծիք, բայց դա չի նշա­ նա­կում, որ բա­ցա­սա­կան կար­ծի­քը պետք է լի­նի վի­րա­վո­րա­կան: ­Հայց­վո­րի այն հար­ցին, որ ե­թե մի ան­ձ մեկ այլ ան­ձի ա­սում է շուն, ու­ րեմն դա վի­րա­վո­րանք չէ՞, Լ. Բա­կու­մյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ե­թե դա ա­սե­լու հա­մար նա հիմ­քեր է ու­նե­ցել, ու­րեմն վի­րա­վո­րա­կան չէ: Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ի­նքն ա­սել է՝ «շ­նե­րը քեզ ըն­կեր», այլ ոչ թե շուն: ­Հի­շեց­նենք, որ տվյալ ար­տա­հայ­տու­թյունն ար­վել էր հետ­ևյալ նա­ խա­դա­սու­թյան մեջ. «...Գա­յա­նե Զար­գա­րյա­նը, հա­վա­նա­բար նկա­տի ու­նե­նա­լով մեր կայ­քէ­ջի հիմ­նա­դիր և «Խմ­բա­գիր» հա­ղոր­դա­շա­րի ղե­ կա­վար Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նին, գրում է «ըն­կեր Ա­բել»: Այս­տեղ ևս ա­կն­ հայտ սխալ կա. Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նը Դաշ­նակ­ցու­թյան ան­դամ չէ, հետ­ ևա­բար ճիշտ չէ նրան «ըն­կեր»-ով դի­մե­լը, ի­սկ այ­լա­պես նա խնդ­րեց այս հետգ­րու­թյան մեջ ա­վե­լաց­նել ժո­ղովր­դա­կան հայտ­նի խոս­քը՝ «շ­նե­ րը քեզ ըն­կեր», բայց ո­ւղղ­ված, ան­շուշտ, ոչ կնո­ջը, այլ նրա պատ­վի­ րա­տո­ւին»:­ Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը նշեց, որ ի­րենք դա վի­րա­վո­րանք չեն համարում, այլ ըն­կա­լում են որ­պես հայ­րա­կան պա­տաս­խան:­ Այ­նու­հետև հայց­վո­րը մեջ­բե­րեց ՀՀ քաղ. օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ ծը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ ե­թե վի­րա­վո­րե­լիս կամ զր­պար­տե­լիս հղում չի կա­ տար­վել տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րին (հե­ղի­նա­կին), կամ տե­ղե­կատ­վու­ թյան աղ­բյու­րը (հե­ղի­նա­կը) հայտ­նի չէ, կամ լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­ թյուն ի­րա­կա­նաց­նո­ղը, օ­գտ­վե­լով տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը չբա­ցա­ հայ­տե­լու իր ի­րա­վուն­քից, չի հայտ­նում հե­ղի­նա­կի ա­նու­նը, ա­պա փոխ­ հա­տուց­ման պար­տա­վո­րու­թյու­նը կրում է վի­րա­վո­րան­քը կամ զր­պար­ տու­թյու­նը հրա­պա­րա­կային ներ­կա­յաց­նո­ղը, ի­սկ ե­թե այն ներ­կա­յաց­վել է լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նո­ղի տա­րա­ծած տե­ղե­կատ­ վու­թյան մեջ, ա­պա` լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նո­ղը:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ այս դեպ­քում report.am կայ­քում հրա­պա­րակ­վել են հայց­վո­րին վի­րա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ, ո­րոնց հա­մար էլ պա­տաս­ խա­նատ­վու­թյու­նը պետք է կրի պա­տաս­խա­նո­ղը: Սա­կայն պա­տաս­խա­ նողն ա­ռար­կեց՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ ին­տեր­նե­տային կայ­քով ար­ տա­հայտ­ված կար­ծիք­նե­րի, մտ­քե­րի հա­մար ԶԼՄ-ն պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյուն չի կրում, քա­նի որ վեր­ջինս չի կա­րող սահ­մա­նա­փա­կել այլ ան­ ձանց կող­մից հրա­պա­րա­կային կար­ծիք ար­տա­հայ­տե­լու ի­րա­վուն­քը: ­Հայց­վո­րի այն պնդ­մա­նը, որ դրանք հրա­պա­րակ­վել են report.am-ի կայ­քում, պա­տաս­խա­նո­ղն ասաց, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը հրա­

50 պա­րակ­վել են ար­ձա­գանք­նե­րի բաժ­նում: Ը­ստ Ա.Մի­քայե­լ յա­նի՝ կայ­քը հրա­պա­րա­կել է ու­րի­շի հայտ­նած կար­ծի­քը, այլ ոչ թե կայ­քի կար­ծի­քը, ո­րոնք այս պա­հին ջնջ­ված են: Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պն­դեց իր դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ միև­նույն է՝ կայ­քը հրա­պա­րա­կել է այդ կար­ծի­քը, ի­սկ ջն­ջե­լու հետ կապ­ված ա­վե­ լաց­րեց, որ դեռ շուտ, ան­մի­ջա­պես պետք է ջն­ջե­ին: ­Պա­տաս­խա­նող­նե­ րը մնա­ցին այն դիր­քո­րոշ­մա­նը, որ ի­րենք հայց­վո­րին չեն վի­րա­վորել: ­Մեկ րո­պե ը­նդ­մի­ջում խնդ­րե­լուց հե­տո պա­տաս­խա­նող Է. Ա­նդ­րե­ա­ սյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ ցան­կա­նում է միջ­նոր­դու­թյուն ա­նել, այն է՝ սույն գոր­ծով հա­կընդ­դեմ հայց հա­րու­ցել հայց­վո­րի դեմ, քա­նի որ կար­ծում է, որ ի­րեն վի­րա­վո­րել են: Խոսքն այն մա­սին է, որ նշ­ված գոր­ծով դա­տա­րան ներ­կա­յաց­ված հայ­ցա­դի­մու­մում Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նին և Ա­. Մի­քայե­լ յա­նին ներգ­րա­վե­լով որ­պես պա­տաս­խա­նող­ներ` Հ. Բա­ բու­խա­նյա­նը նրանց ան­վան և ազ­գան­վան տակ փա­կագ­ծե­րի մեջ նշել է՝ «­հայ­րա­նու­նը հայտ­նի չէ»:­ Ա. Մի­քայե­լ յա­նը հայտ­նեց, որ չի ցան­կա­նում հա­կընդ­դեմ հայց ներ­ կա­յաց­նել ոչ թե նրա հա­մար, որ չի վի­րա­վոր­վել հայց­վո­րից, այլ նրա հա­մար, որ կար­ծում է, որ լրագ­րող­նե­րի միջև ծա­գած վե­ճե­րը չպետք է հաս­նեն դա­տա­րան: Չ­նա­յած հայց­վո­րի ա­ռար­կու­թյա­նը՝ դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյա­նը բա­ վա­րա­րեց միջ­նոր­դու­թյու­նը և կող­մին մեկ շա­բաթ ժա­մա­նակ տրա­մադ­ րեց հայց ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար՝ հեր­թա­կան նիս­տի օր նշա­նա­կե­լով փետր­վա­րի 3-ը:

§Ð³Û­ñ³­Ýáõ­ÝÁ ѳÛï­ÝÇ ã¿¦. ¾­¹ÇÏ ²­Ý¹­ñ»­³­ëÛ³­ÝÁ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ¿ гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇó ­ ետր­վա­րի 3-ին Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­ Փ րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց իր հա­կընդ­դեմ հայ­ցը: ­Հա­կընդ­դեմ հայ­ցում Է. Ա­նդ­րե­ա­սյանն ա­սում է, որ վե­րը նշ­ված մա­ կագ­րու­թյու­նից ստաց­վում է, որ հայց­վո­րի կող­մից հայ­րան­վան փո­խա­ րեն ներ­կա­յաց­վել է հայ­րա­նու­նը հայտ­նի չլի­նե­լու և, հետ­ևա­բար, հոր` որ­պես ծնո­ղի ան­հայտ լի­նե­լու փաս­տա­կան տվյա­լը, ի­նչն էլ իր հեր­թին, չհա­մա­պա­տաս­խա­նե­լով ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ա­կն­հայ­տո­րեն իր մեջ պա­ րու­նա­կում է իր հաս­ցե­ին ո­ւղղ­ված վի­րա­վո­րանք և ա­րա­տա­վո­րում իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը: ­Հայց­վո­րի այն պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյա­նը, թե նման գրա­ռումն ար­վել է այն պատ­ճա­ռով, որ հայց­վո­րին հայտ­նի չեն ե­ղել պա­տաս­խա­նող­նե­ րի հայ­րա­նուն­նե­րը, ի­նչն ա­մեն­ևին չի նշա­նա­կել, որ նրանց հայ­րե­րը ան­հայտ են, այլ նման գրա­ռու­մը բխել է ՀՀ քաղ. դա­տա­վա­րու­թյան օր.-ի պա­հանջ­նե­րից, Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ե­թե հայց­ վո­րի նպա­տա­կը լի­ներ օ­րեն­քի պա­հան­ջի կա­տա­րու­մը և ոչ թե վի­րա­վո­ րանք հասց­նե­լը, ա­պա պա­տաս­խա­նո­ղի ան­հայտ հայ­րա­նու­նը հայտ­նի դարձ­նե­լու հա­մար նա կա­րող էր ըն­դա­մե­նը չզ­լա­նալ և պաշ­տո­նա­կան հար­ցում կա­տա­րել հա­մա­պա­տաս­խան մար­մին­նե­րին:­

51  Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը նաև ա­վե­լաց­րեց, որ կող­մե­րի միջև նույն դա­տա­ րա­նի վա­րույ­թում առ­կա մեկ այլ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով, մինչև սույն գոր­ծով հայց ներ­կա­յաց­նելն ար­դեն ի­սկ մի քա­նի նախ­նա­կան նիս­տե­ րում նրա հայ­րա­նու­նը հայ­տա­րար­վել է, ո­րից էլ ա­կն­հայտ է դառ­նում, որ հայց­վո­րի կող­մից հենց վի­րա­վո­րանք հասց­նե­լու դի­տա­վո­րու­թյամբ էլ կա­տար­վել է նման գրա­ռու­մը:­ Այս­քա­նով Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը դա­տա­րա­նից խնդ­րեց հա­կընդ­դեմ հայ­ցով պա­տաս­խա­նող Հայկ Բո­րի­սի Բա­բու­խա­նյա­նին պար­տա­վո­ րեց­նել հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Է­դիկ Գա­րու­շի Ա­նդ­րե­ա­ սյա­նից՝ գոր­ծով ներ­կա­յաց­ված հայ­ցա­դի­մու­մում կա­տար­ված «­հայ­րա­ նու­նը հայտ­նի չէ» գրառ­ման հա­մար: ­Դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյա­նը հայտ­նեց, որ օ­րեն­քով սահ­ման­ված ե­ռօ­ րյա ժամ­կե­տում կող­մե­րին կհայտ­նի հա­կընդ­դեմ հայ­ցի վե­րա­բե­րյալ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը՝ հեր­թա­կան նիս­տի օր նշա­նա­կե­լով փետր­վա­րի 27-ը: Նշա­նակ­ված օ­րը դա­տա­վոր Մել­քու­մյա­նը մեր­ժեց Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­ նի՝ սույն գոր­ծով հայց­վո­րի դեմ հա­կընդ­դեմ հայց հա­րու­ցե­լու միջ­նոր­ դու­թյու­նը՝ հիմ­նա­վո­րե­լով, որ հա­կընդ­դեմ և սկզբ­նա­կան հայ­ցե­րի միջև առ­կա չէ փո­խա­դարձ կապ, ու դրանց հա­մա­տեղ քն­նու­թյու­նը չի կա­րող ա­պա­հո­վել վե­ճի ա­ռա­վել ա­րագ և ճիշտ լու­ծում: ­Քա­նի որ կող­մե­րը պն­դե­ցին ի­րենց դիր­քո­րո­շում­նե­րը և այդ­պես էլ հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան չե­կան, դա­տա­րա­նը ո­րո­շեց ա­վար­տել դա­տաքն­նու­թյու­նը: Մար­տի 12-ին Ա. Մել­քու­մյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ դա­տա­րա­նը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան հայցն ը­նդ­դեմ վեր­լու­ծա­բան Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի և report.am կայ­քի խմ­բա­գիր Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նի մեր­ժեց՝ ան­հիմն լի­նե­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: ­Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նից հո­գուտ ՀՀ պե­տա­կան բյու­ջե­ի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 20 հա­զար ՀՀ դրամ՝ որ­պես պե­տա­կան տուր­քի գու­մար:

52 È»é­Ý³­å³­ïÇ ·Ûáõ­Õ³­å»­ïÁ å³ñï­í»ó ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÇ á­ñá߭ٳٵ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հօ­գուտ ­Լեռ­նա­պա­տի բնա­կիչ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­ նի է լու­ծել զր­պար­տու­թյան մե­ղադ­րան­քով հա­րուց­ված հայ­ցը: Աշ­րաֆ­ յա­նը գյու­ղի 10 բնա­կիչ­նե­րից մեկն է, ո­րոնց դեմ գյու­ղա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը հայ­ցեր էր ներ­կա­յաց­րել ­Լո­ռու մար­զի ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րան զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի մե­ղադ­րան­քով` որ­պես եր­րորդ ան­ձ ներգ­րա­վե­լով նաեւ տար­բեր լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի (Աշ­րա­ ֆյա­նի գոր­ծով ներգ­րավ­ված էր «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թը): Լո­ռու մար­զի դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Վար­դու­հի Հով­նա­նյա­նը, ո­րի վա­րույ­թում են գտն­վել և գտն­վում գյու­ղա­պե­տի հայ­ցե­րով հա­րուց­ված 10 գոր­ծե­րը, ի թիվս մյուս գոր­ծե­րի, վճի­ռը կա­յաց­րել էր հօ­գուտ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի: Նշ­ված գոր­ծով դա­տա­վոր Հով­նա­նյա­նը վճ­ռել էր պար­տա­վո­րեց­ նել Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նին վի­րա­վո­րանք հասց­նե­լու հա­մար նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել գյու­ղա­պե­տից, հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող տե­ղե­կու­ թյուն­նե­րը և նրա­նից հօ­գուտ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի բռ­նա­գան­ձել 300 հա­զար դրամ (100 հա­զար` վի­րա­վո­րան­քի, 200 հա­զար` զր­պար­տու­ թյան հա­մար), ի­նչ­պես նաև 14 հա­զար դրամ` որ­պես հայց­վո­րի կող­ մից նա­խա­պես վճար­ված պե­տա­կան տուր­քի գու­մար (հայց­վոր Վա­նո Ե­ղիա­զա­րյա­նը պա­հան­ջում էր հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն, հեր­ քում, 3 մլն դրամ` 1 մլն վի­րա­վո­րան­քի, 2 մլն՝ զր­պար­տու­թյան հա­մար, ի­նչ­պես նաև դա­տա­կան ծախ­սե­րի փոխ­հա­տու­ցում): ­Դա­տա­վոր Հով­նա­նյա­նի վճի­ռը Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը բո­ղո­քար­կել էր վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան: Բո­ղո­քը մերժ­վել էր, և ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­ տա­րա­նի վճի­ռը թողն­վել էր օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ: Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը վճ­ռա­բեկ բո­ղոք էր ներ­կա­յաց­րել:­ Ի տար­բե­րու­թյուն ստո­րա­դաս ա­տյան­նե­րի՝ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վե­ճը լու­ծել է հօ­գուտ բնակ­չի: Գյու­ղա­պետն իր հայ­ցա­դի­մու­մի հա­մար հիմք էր ըն­դու­նել «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թում տպագր­ված «Էս թուր­քին մեր մի­ջից հա­նեք» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը, որ­տեղ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը մաս­նա­վո­րա­պես նշել է. «­Գա­զի գոր­ծով մար­դիկ կային, որ ա­սեն, թե տու­նը հե­ռու ա, մի եր­կու ստոլ­բա ա տն­գել, ի­րա հա­մար գազ ա քա­շել: Ես էլ որ­պես վար­չա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­ պու­թյան նա­խա­գահ, դե էդ ժա­մա­նակ­վա, թե ա­րի` տու­գա­նում ե­նք. բա ի­՞նչ ա ե­ղել: Հե­տո ա­սեց` թե ա­պօ­րի­նի գազ ա քա­շել: Ա­րա, ու­րախ չե՞ս, ա­պօ­րի­նին ո­՞րն ա…2 ստոլ­բա ա տն­գել մար­դը, պի­տի ու­րախ լի­նես, որ ծախս չես ա­նում, էն մար­դը գազ ա տա­րել… Ու հե­տո, որ էս ցու­ցա­կը բաց­վեց օգ­նու­թյան, ես մնա­ցել է­ի ապ­շած… Ա­սեց` բա դու էլ գրե­իր, քեզ էլ կտայի: Ա­սի` ա­մոթ քեզ, էս գյու­ղում էլ սո­ված մարդ չկա՞ր, բա­ցի հո­րիցդ, մո­րիցդ, փե­սե­նոն­ցիցդ… Հո­ռոմ­սի­մյան Նո­րի­կը ե­րեկ ան­ցնում էր, ա­սում ա` ախ­պորս ա­նու­նից 100.000 գրել են` մե­ռած մարդ ա, բայց ի­րա ստո­րագ­րու­թյու­նը չի: Սա գայ­թակղ­վեց… Հի­մա սա տե­սախ­ցիկ ու բա­նա դրել, թեր­թում գրել է­ին, թե ին­չի՞ ես տե­սախ­ցիկ դրել, ա­սել էր, թե` գյու­ղում ա­նաս­նա­գո­ղու­թյու­նը տա­րած­ված ա, դրա հա­մար տե­ սախ­ցիկ եմ դրել: Խի գյու­ղա­պե­տա­րա­նի մո­տից ա­նա­սուն են գո­ղա­

53  նու՞մ… Սա խայ­տա­ռա­կու­թյուն է: Ափ­սոս էդ տղեն, բայց գայ­թակղ­վեց»:­ Ա­ռա­ջին ա­տյա­նի և վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան­նե­րը նշ­ված տեքս­տի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը զր­պար­տու­թյուն են համարել. «­Հո­ ռոմ­սի­մյան Նո­րի­կը ե­րեկ ան­ցնում էր, ա­սում ա`ախ­պորս ա­նու­նից 100.000 գրել են` մե­ռած մարդ ա, բայց ի­րա ստո­րագ­րու­թյու­նը չի», «Ա­ սի` ա­մոթ քեզ, էս գյու­ղում էլ սո­ված մարդ չկար բա­ցի հո­րիցդ, մո­րիցդ, փե­սե­նոն­ցիցդ…»: «Ա­րա» և «­սա» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը համարել են վի­րա­վո­րանք: ­Մինչ­դեռ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը, վի­ճարկ­վող տեքս­տը գնա­հա­տե­ լով ար­տա­հայտ­ված մտ­քե­րի ամ­բող­ջու­թյան մեջ, ե­կել է եզ­րա­հանգ­ ման, որ վկա­յա­կոչ­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը չեն կա­րող հա­մար­վել զր­պար­տու­թյուն և վի­րա­վո­րանք: Մեջ­բե­րե­լով ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի հա­մա­պա­տաս­խան դրույ­թը զր­պար­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ` Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը նշել է, որ զր­պար­տու­թյու­նը ան­ձի վե­րա­բե­րյալ այն­պի­սի փաս­տա­ցի տվյալ­ներ հրա­պա­րա­կային ներ­կա­յաց­նելն է, ո­րոնք չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ա­րա­տա­վո­րում են նրա պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վը: Մինչ­դեռ վի­ճարկ­վող տեքս­տում զր­պար­տու­թյուն ո­րակ­ված ար­տա­հայ­ տու­թյուն­նե­րը չու­նեն թվարկ­ված հատ­կա­նիշ­նե­րից ա­ռն­վազն եր­կու­սը: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րանն ը­նդ­գծել է, որ օ­րեն­քը վե­րա­բե­րում է փաս­ տին, ո­րո­շա­կի կոնկ­րետ տվյալ­նե­րին, ո­րոնք չեն կա­րող լի­նել վե­րա­ցա­ կան, են­թադ­րա­կան, այլ պետք է ու­նե­նան կոնկ­րետ ա­ռար­կա­յա­կան դրս­ևո­րում: Ի­սկ վի­ճարկ­վող տեքս­տում փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րի մա­սին խոսք լի­նել չի կա­րող, քա­նի որ դրանք վե­րա­ցա­կան ու են­թադ­րա­կան են: Նաև` դրան­ցով որ­ևէ կերպ չի ա­րա­տա­վոր­վում ան­ձի պա­տի­վը, ար­ ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վը: Դա­տա­րանն ար­ձա­նագ­րել է նաև, որ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նի օգ­տա­ գոր­ ծած` «Ա­սի` ա­մոթ քեզ, էս գյու­ղում էլ սո­ ված մարդ չկար, բա­ ցի հո­րիցդ, մո­րիցդ, փե­սե­նոն­ցիցդ» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը գնա­հա­տո­ղա­ կան դա­տո­ղու­թյուն է, պա­տաս­խա­նո­ղի սուբյեկ­տիվ գնա­հա­տա­կա­նը` ո­ւ ղղ­ված հա­մայն­քի ղե­կա­վա­րի գոր­ծու­նե­ու­թյան բա­րո­յա­կան կող­մին, ո­ւ ս­տի նման պայ­ման­նե­րում այդ ար­տա­հայ­տու­թյան հա­վաս­տի­ու­թյան ա­պա­ցու­ցումն ա­կն­հայ­տո­րեն ան­հնա­րին է:­ Անդ­րա­դառ­նա­լով վի­րա­վո­րանք ո­րակ­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րին և դրանք դար­ձյալ դի­տար­կե­լով ամ­բող­ջա­կան մտ­քի հա­մա­տեքս­ տում` Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հան­գել է հետ­ևու­թյան, որ Բո­րիս Աշ­րա­ ֆյա­նը չի կա­տա­րել վի­րա­վո­րա­կան, կտ­րուկ կամ ան­զուսպ ար­տա­հայ­ տու­թյուն­ներ, չի գե­րա­զան­ցել քն­նա­դա­տու­թյան ըն­դու­նե­լի սահ­մա­նը: Ը­նդ ո­րում՝ դա­տա­րանն ամ­րագ­րել է, որ քն­նա­դա­տու­թյան այդ շր­ջա­ նակն ա­վե­լի լայն է պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց հա­մար` ի տար­բե­րու­թյուն ֆի­զի­կա­կան ան­ձանց:­ Ըստ վճ­ռա­բեկ ո­րոշ­ման` գյու­ղա­պե­տի գոր­ծու­նե­ու­թյան քն­նա­դա­ տու­թյան հա­մա­տեքս­տում «ա­րա» և «­սա» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը չեն կա­րող հա­մար­վել վի­րա­վո­րանք, քա­նի որ ո­ւ ղղ­ված չեն ան­ձի պա­տի­ վը կամ ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րե­լուն: «Ա­րա» բառն ու­նի օ­ժան­դակ բնույթ և ար­տա­հայ­տու­թյան մեջ չու­նի է­ա­կան դե­րա­կա­տա­ րում, «­սա»-ն իր լեզ­վա­բա­նա­կան ի­մաս­տով ցույց է տա­լիս խո­սո­ղին 54 մոտ կանգ­նած կամ խոս­քի մեջ նոր նշ­ված ա­ռար­կա, ան­ձ, եր­ևույթ և կա­րող է վե­րա­բե­րել նաև ան­ձի: Ո­ւս­տի, Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վերջ­ նա­կան ո­րո­շում է կա­յաց­րել բա­վա­րա­րել Բ. Աշ­րա­ֆյա­նի վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը: Մի­ա­ժա­մա­նակ, ե­թե գյու­ղա­պե­տի հայ­ցա­պա­հան­ջով և ստո­ րա­դաս դա­տա­րան­նե­րի ո­րոշ­մամբ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը պետք է փոխ­ հա­տու­ցեր գյու­ղա­պե­տին ի­բր թե նրան վի­րա­վո­րե­լու և զր­պար­տե­լու հա­մար, ի­նչ­պես նաև նրա դա­տա­կան ծախ­սե­րը, ա­պա Վճ­ռա­բեկ դա­ տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ` այժմ գյու­ղա­պե­տը պետք է իր բնակ­չին փոխ­հա­ տու­ցի նրա կա­տա­րած 39 հա­զար դրամ դա­տա­կան ծախ­սը (19 հա­զար դրամ որ­պես վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քի և 20 հա­զար դրամ որ­պես վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քի հա­մար վճա­րած պե­տա­կան տուր­քի գու­մար):

55  Üí»ñ äáÕáëÛ³Ý

200.000 ¹ñ³Ù` Ù³ñ½­å»­ïÇ ³­ñ³­ï³­íáñ­í³Í å³ï­íÇ í»­ñ³­Ï³Ý·Ý­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ Գե­ղար­քու­նի­քի ար­դեն նախ­կին մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյանն իր ան­ ձի հան­դեպ «­տա­րա­ծած զր­պար­տան­քի հա­մար» դա­տի էր տվել «­Ժո­ ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թին: Հայ­ցի հա­մար ա­ռիթ էր հան­դի­սա­ցել թեր­թի 2011թ. հոկ­տեմ­բե­րի 7-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Մարզ­պե­տը կա­շառք է վերց­րել» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը: Պո­ղո­սյա­նը «­Ժո­ղո­վուրդ»-ից պա­ հան­ջում էր 2,5 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ցում ի­րեն զր­պար­տե­լու եւ վի­րա­ վո­րե­լու հա­մար: ­Թեր­թը գրել էր, որ Գե­ղար­քու­նի­քի մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյանն իր վա­րոր­դի մի­ջո­ցով 3000 Ա­ՄՆ դո­լար գու­մար է վերց­րել մար­զի Թթու­ ջուր գյու­ղի դպ­րո­ցի պատ­մու­թյան ու­սուց­չին մր­ցույ­թում «­հաղ­թա­նակ» պար­գե­ւե­լու հա­մար: Այդ մա­սին թեր­թին ա­սել էր մր­ցույ­թի մյուս մաս­ նա­կից Ան­նա Թո­րո­սյա­նը: «Թ­թու­ջուր գյու­ղի միջ­նա­կարգ դպ­րո­ցի պատ­մու­թյան ու­սուց­չի թա­ փուր տե­ղի հա­մար մր­ցույթ հայ­տա­րա­րե­լու մա­սին մարզ­պե­տա­րա­նը ո­րե­ւէ տե­ղե­կու­թյուն չու­նի, բա­ցա­ռու­թյամբ այն փաս­տի, որ տնօ­րե­նի 22.08.2011թ. N220 գրու­թյամբ Գե­ղար­քու­նի­քի մարզ­պե­տին տե­ղե­ կաց­վել է, որ «Թ­թուջ­րի միջ­նա­կարգ դպ­րոց» ՊՈԱԿ-ո­ւ մ ա­ռա­ջա­ցել է պատ­մու­թյան ու­սուց­չի թա­փուր տեղ՝ 10 դա­սա­ժա­մով: Դրա­նից հե­տո դպ­րո­ցի տնօ­րե­նը ո­րե­ւէ տե­ղե­կատ­վու­թյուն չի ներ­կա­յաց­րել մարզ­պե­ տին»,- տե­ղե­կաց­րել է­ին մարզ­պե­տա­րա­նից: «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թերթն իր հեր­թին հայ­տա­րա­րել է, թե տա­րօ­րի­ նակ է, որ Նվեր Պո­ղո­սյա­նը ո­րե­ւէ կերպ չի հեր­քում կա­շառ­քի փաս­տը: «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի է­լեկտ­րո­նային փոս­տին ու­ղարկ­վել է հա­ղոր­ դագ­րու­թյուն Գե­ղար­քու­նի­քի մարզ­պե­տա­րա­նի աշ­խա­տա­կազ­մի տե­ ղե­կատ­վու­թյան եւ հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի բաժ­նի կող­մից, ո­րով հայ­տա­րար­վում է, թե «ԲՀԿ-ա­կան մարզ­պե­տը 3000 դո­լար կա­ շառք է վերց­րել» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը բա­ցա­ռա­պես զր­պար­տանք է եւ չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը:

56  «­Նախ տե­ղե­կաց­նենք, որ «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թում հրա­պա­րակ­ ված հոդ­վա­ծը չու­նի այն վեր­նա­գի­րը, ո­րը նշ­ված է հա­ղոր­դագ­րու­թյու­ նում: Ու ան­հաս­կա­նա­լի է, թե ին­չու է մարզ­պե­տը նույ­նիսկ այդ­տեղ ը­նդ­գծել «­Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյանն իր ան­դա­մակ­ցու­ թյու­նը: Նվեր Պո­ղո­սյա­նը 3000 դո­լար կա­շառք վերց­նե­լու պնդ­մանն ի պա­տաս­խան` «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող Սո­նա Գրի­գո­րյա­նի հետ հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցում ա­սել է, որ դա հե­րյու­րանք է եւ ան­ջա­տել է հե­ռա­խո­սը: Այդ դեպ­քում ան­հաս­կա­նա­լի է, թե մարզ­պետն ի­նչն է հա­ մա­րում «ան­ձի հան­դեպ տա­րա­ծած զր­պար­տանք», ե­թե կոնկ­րետ կա­ շառ­քի փաս­տը չի հեր­քում իր պաշ­տո­նա­կան գրու­թյան մեջ:­ Այս­պի­սով, «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թը տե­ղե­կաց­նում է, որ «­Մարզ­ պե­տը կա­շառք է վերց­րել» խնդ­րո ա­ռար­կա նյու­թում հրա­պա­րա­կել է եր­կու կող­մե­րի կար­ծի­քը` մարզ­պե­տի եւ կա­շառ­քի փաս­տը պն­դող Ան­ նա Թո­րո­սյա­նի, ո­րը հաս­տա­տող ձայ­նագ­րու­թյու­նը խմ­բագ­րու­թյու­նում է: Կար­ծում ե­նք` հաս­կա­նա­լի է, թե ի­նչ հե­տաքր­քիր դա­տա­վա­րու­թյուն է սպաս­վում «ան­ձի զր­պար­տու­թյուն» ապ­րած մարզ­պե­տի գոր­ծով»,- գրել է թեր­թը:

§Äá­Õá­íáõñ­¹Ç¦ ï»­Õ»­Ï³ï­íáõ­ÃÛ³Ý ³Õ­µÛáõ­ñÁ Ëáõ­ë³­÷áõÙ ¿ ѳë­ï³­ï»É ϳ­ß³é­ùÇ Ù³­ëÇÝ Çñ Ç­ëÏ Ëáë­ù»­ñÁ

2011թ. նոյեմ­բե­րի 18-ին Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րա­նում (նա­խա­գա­հող` Ար­թուր Թամ­րա­զ յան) սկս­վել էր Նվեր Պո­ղո­սյա­նի ներ­կա­յաց­րած հայ­ցի քն­նու­թյունն ը­նդ­դեմ «­Ժո­ղո­ վուրդ» օ­րա­թեր­թի: ­Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում մարզ­պետ Ն. Պո­ղո­սյա­նի փաս­տա­ բան­նե­րը նշել են, որ «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թերթն ի­րա­վունք չու­ներ մարզ­ պե­տի` կա­շառք վերց­նե­լու մա­սին նյութ հրա­պա­րա­կել, քա­նի որ նա հան­րային ան­ձ է: Ա­վե­լին, ը­ստ նրանց` թեր­թը պար­տա­վոր էր պար­ զել կա­շառ­քի մա­սը, նոր տպագ­րել: Ի­սկ «­Ժո­ղո­վուր­դի» ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ Հա­կոբ Ճա­րո­յանն ա­սել էր, որ թեր­թը պար­տա­վոր չէր քն­նու­թյուն վա­րել եւ պար­զել` որ­տեղ եւ ի­նչ հան­գա­մանք­նե­րում, ո­ւ մ մի­ջո­ցով է մարզ­պե­տը կա­շառք վերց­րել: Թեր­թը հան­դես է ե­կել ամ­բի­ո­նի դե­րում` հրա­պա­րա­կել է Թթու­ջուր գյու­ղի դպ­րո­ցի քն­նու­թյան մաս­նա­կից Ան­նա Թո­րո­սյա­նի խոս­քե­րը, ո­րն ա­սել էր, թե մարզ­պե­տին իր մր­ցա­կի­ցը գու­ մար է տվել վա­րոր­դի մի­ջո­ցով: Դա­տա­վոր Ա. Թամ­րա­զ յա­նը ե­ւս հայց­վո­րին հարց էր տվել. «­Չե՞ք կար­ծում, որ թեր­թը մեջ­բե­րում է կա­տա­րել»: «Ոչ» պա­տաս­խա­նել է­ին մարզ­պե­տի փաս­տա­բան­նե­րը: ­Դա­տա­վա­րու­թյա­նը ներ­կա Ա. Թո­րո­սյա­նը, ով թեր­թին հայտ­նել էր կա­շառ­քի մա­սին, հաս­տա­տել էր իր ա­սած բո­լոր խոս­քե­րը, բայց ե­րբ հա­սել էր մարզ­պե­տի` վա­րոր­դի մի­ջո­ցով վերց­րած 3000 Ա­ՄՆ դո­լար կա­շառ­քի դր­վա­գին, սկ­սել էր չհի­շել: Նա վախ­վո­րած հա­յաց­քով նայել էր այս ու այն կողմ` հայ­տա­րա­րե­լով, որ մարզ­պե­տի կա­շառք վերց­նե­լու մա­սին ին­քը ո­չինչ չգի­տի, ըն­դա­մե­նը լսել է գյու­ղի «ա­սե­կո­սե­նե­րից»:­

57  Այդ ժա­մա­նակ «­Ժո­ղո­վուր­դը» միջ­նոր­դել էր դա­տա­րա­նին` լսել Ան­ նայի ձայ­նագ­րու­թյու­նը: Դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րել էր միջ­նոր­դու­թյու­նը: Ձայ­նագ­րու­թյան մեջ Ան­նան ա­սում էր, որ իր ա­մուս­նու հետ գնա­ցել է մարզ­պե­տի վա­րոր­դի մոտ, ո­րը Վա­հան գյու­ղից է, ով ա­սել է, որ այդ գործն ար­դեն չի լի­նի, քա­նի որ մյուս մաս­նակ­ցից վերց­րել է 3000 Ա­ՄՆ դո­լար ու տվել մարզ­պե­տին: «Որ ի­մա­նայի դուք է­իք, չէ­ի ա­նի այդ գոր­ ծը»,- ը­ստ Ան­նայի՝ ա­սել էր մարզ­պե­տի վա­րոր­դը:

§Äá­Õá­íáõñ­¹Á¦ Ññ³­Å³ñ­í»ó 100 ѳ­½³ñ ¹ñ³Ù í׳­ñ»É ¶»­Õ³ñ­ùáõ­ÝÇ­ùÇ Ù³ñ½­å»­ïÇÝ

­Դա­տա­վա­րու­թյու­նը շա­րու­նակ­վեց 2012թ.: Հուն­վա­րի 17-ին կա­յա­ ցած դա­տա­կան նիս­տի ըն­թաց­քում «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Հա­կոբ Ճա­րո­յա­նը միջ­նոր­դեց, որ դա­տա­վո­րը նախ­նա­կան դա­ տա­կան նիստ ան­ցկաց­նի, քա­նի որ ներ­կա­յաց­վել է հա­կընդ­դեմ հայց, եւ ա­պա­ցուց­ման խն­դիր­ներ կան: Սա­կայն մարզ­պե­տի ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ­ներն ա­ռար­կե­ցին: Ի­սկ գոր­ծում որ­պես եր­րորդ ան­ձ ներգ­րավ­ված Ան­նա Թո­րո­սյա­նը հա­մա­ձայ­նեց «­Ժո­ղո­վուրդ»-ի ներ­կա­յա­ցուց­չի հետ: Դա­տա­վո­րը մեր­ժեց օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ցուց­չի միջ­նոր­դու­թյու­նը: Հա­կընդ­դեմ հայ­ցով «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թը մարզ­պե­տից հրա­ պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն էր պա­հան­ջում եւ խորհր­դան­շա­կան մեկ լու­ մայի փոխ­հա­տու­ցում, «­քա­նի որ Պո­ղո­սյանն իր ան­պա­տաս­խա­նա­տու հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րով ա­րա­տա­վո­րել է «­Ժո­ղո­վուր­դի» պա­տի­վը»: ­Մար­տի 19-ին Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ար­թուր Թամ­րա­զ յա­նը վճ­ռեց հօ­գուտ Գե­ ղար­քու­նի­քի մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյա­նի «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թից բռ­նա­գան­ձել 200 հա­զար դրամ, ո­րից 100 հա­զար դրա­մը՝ որ­պես փոխ­հա­տուց­ման, 100 հա­զար դրա­մը՝ որ­պես փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­ րու­թյան գու­մար, և պար­տադ­րել հեր­քում: Ի­սկ «­Ժո­ղո­վուրդի» ներ­կա­ յաց­րած հա­կընդ­դեմ հայ­ցը դա­տա­վո­րը ա­ռանց որ­ևէ մեկ­նա­բա­նու­թյան մեր­ժեց: ­«­Փո­խա­նակ մարզ­պետն Ան­նային մե­ղադ­րեր ի­րեն ծանր հան­ցա­ գոր­ծու­թյան մեջ մե­ղադ­րե­լու հա­մար, «­Ժո­ղո­վուր­դից» է ցան­կա­նում 100 հա­զար դրա­մով գնել իր պա­տի­վը: Եվ լավ է, որ դա­տա­վո­րը պաշ­տո­ նա­պես ար­ձա­նագ­րեց՝ մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյա­նի ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյու­նը ոչ թե 2.5 մլն ար­ժե, այլ ըն­դա­մեն­ ը 100 հա­զար ՀՀ դրամ»,- ար­ ձա­նագ­րեց օ­րա­թեր­թը: «­Ժո­ղո­վուր­դը» հրա­ժար­վեց վճա­րել այդ գու­մա­րը մարզ­պե­տին՝ թեր­թի դեմ վճի­ռը հա­մա­րե­լով ա­նար­դար: Թեր­թի խմ­բագ­րու­թյու­նը հղում է ա­նում «­Զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 9-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ կե­տին, ո­րի հա­մա­ձայն՝ լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նողն ա­զատ­վում է տվյալ տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­րած­ման հա­մար պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից, ե­թե դա հրա­պա­րա­կային ե­լույ­թի ... բո­վան­դա­կած տե­ղե­կատ­վու­թյան բա­ռա­ցի կամ բա­րե­խիղճ վե­րար­ տադ­րու­թյունն է, և դա տա­րա­ծե­լիս ին­քը կա­տա­րել է հղում այդ աղ­ բյու­րին:

58  «­Հա­մա­ձայն ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 27 հոդ­վա­ծի՝ յու­րա­քան­չյուր ոք ու­նի իր կար­ծիքն ա­զատ ար­տա­հայ­տե­լու ի­րա­վունք... Յու­րա­քան­չյուր ոք ու­նի խոս­քի ա­զա­տու­թյան ի­րա­վունք, նե­րա­ռյալ տե­ղե­կու­թյուն­ներ և գա­ղա­փար­ներ փնտ­րե­լու, ստա­նա­լու, տա­րա­ծե­լու ա­զա­տու­թյու­նը տե­ ղե­կատ­վու­թյան ցան­կա­ցած մի­ջո­ցով՝ ան­կախ պե­տա­կան սահ­ման­նե­ րից:­ Այս­պի­սով, «­Ժո­ղո­վուր­դը» պահ­պա­նել է օ­րենք­նե­րի, է­թի­կայի ու բա­ րեխղ­ճու­թյան բո­լոր նոր­մե­րը: «­Զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 4-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին կե­տի և 9-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ կե­տի պա­ հանջ­նե­րով ի­րա­կա­նաց­րել է մաս­նա­գի­տա­կան օ­րի­նա­կան գոր­ծու­նե­ ու­թյուն և վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծում բա­ռա­ցի վե­րար­տադ­րել է ի­նչ­պես մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյա­նին կա­շառք վերց­նե­լու մեջ մե­ղադ­րող Ան­նա Թո­րո­սյա­նի, այն­պես էլ մարզ­պե­տի խոս­քե­րը»,- տա­րա­ծած հա­ղոր­ դագ­րու­թյան մեջ գրել էր «­Ժո­ղո­վուր­դը»: ­Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը թեր­թը բո­ղո­քար­կեց ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան, ո­րն այն քն­նեց մայի­սի 31-ին: Դա­տա­րա­նի այն հար­ցին, թե ա­րդյոք կող­մե­րը չե՞ն ցան­կա­նում այս գոր­ծով հաշ­տու­թյան գալ, կող­մե­րը որ­ևէ ա­ռար­կու­թյուն չհայտ­նե­ցին դա­տա­րա­նի ա­ռա­ջար­կին: Այդ պատ­ճա­ռով նիս­տը հե­տաձգ­վեց մինչև հու­նի­սի 14-ը՝ այն սպա­սու­մով, որ կող­մե­րը հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­ թյուն կն­քած կներ­կա­յա­նան նիս­տին: Սա­կայն հու­նի­սի 14-ի նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը դա­տա­րա­նին տե­ղե­կաց­րին, որ կող­մի հետ հաշ­տու­թյան եզ­րեր այդ­պես էլ չեն գտել: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 6-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց «­Ժո­ղո­ վուրդ» օ­րա­թեր­թի բե­րած վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի 2012թ. մար­տի 19-ի վճ­ռի:

59  ìɳ¹ÇÙÇñ ¶³ëå³ñÛ³Ý ²ñÃáõñ ê³ùáõÝó

­¸³­ï³­ñ³­ÝÁ í×Çé ϳ­Û³ó­ñ»ó Ñû­·áõï áë­ïǭϳ­Ý³­å»­ïÇ 2012թ. փետր­վա­րի 20-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­ կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ա­լեք­սեյ Սու­քո­յա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ տե­ղի ու­նե­ցավ «­Հել­սին­կյան քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ա­սամբ­լե­այի Վա­նա­ձո­րի գրա­սե­նյակ» ՀԿ-ն (Հ­ՔԱՎ) ը­նդ­դեմ ոս­տի­կա­նա­պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի՝ պատ­վին, ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­ տուց­ման պա­հան­ջի վե­րա­բե­րյալ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տը: ­Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Գրի­գո­րյանն ա­սաց, որ ի­րենք հայ­ցա­պա­հան­ջին լրա­ցում են կա­տա­րել և ցան­կա­նում են այն գրա­վոր ներ­կա­յաց­նել դա­տա­րա­նին: Պա­տաս­խա­նող կող­մի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա Զոհ­րա­բյանն ար­դեն հասց­րել էր ծա­նո­թա­նալ հայ­ցա­պա­հան­ջի լրաց­մա­նը և նշեց, որ դա ոչ թե հայ­ցի պա­հանջ­նե­րի լրա­ցում է, այլ ո­րո­շա­կի պա­հանջ­նե­րից հրա­ժար­վե­լու դիր­քո­րո­շում, ո­րում առ­կա են ի­րա­վա­կան փաս­տարկ­ներ՝ կապ­ված ի­րենց պա­տաս­խա­նում նշ­ված փաս­տարկ­նե­րի հետ: Փաս­տա­բանն ա­վե­լաց­րեց, որ Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­վա­րու­թյան օ­րենսգր­քով սահ­ման­ված ե­րկ­շա­բա­թյա ժա­մա­նակ չեն պա­հան­ջում, որ­պես­զի ներ­կա­յաց­նեն ի­րենց դիր­քո­րո­շու­մը բեր­ված հայ­ցա­պա­հան­ջի լրաց­մա­նը, քա­նի որ կար­ծում են, որ այդ­պի­սի ան­ հրա­ժեշ­տու­թյուն չկա: Վ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցի ա­ռար­կան, ո­րում աս­վում է, որ հայց­վո­րի կող­մից հայ­ցա­դի­մում ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար հիմք են հան­դի­սա­ցել 2011թ. հոկ­տեմ­բե­րի 17-ին hraparak.am է­լեկտ­րո­նային է­ջում «Ով ա­րյուն կլա­փի, թող գա իր ե­րե­խու դեմ» հոդ­ վա­ծում և 2011թ. հոկ­տեմ­բե­րի 15-ին «­Զի­նուժ» ծրագ­րում ոս­տի­կա­նա­ պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի տված հար­ցազ­րույց­նե­րը: Ը­ստ հայց­ վո­րի՝ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ները պարունակում են վի­րա­վո­րանք և զր­պար­տու­թյուն, ո­րոնք վնաս են հասց­նում կազ­մա­կեր­պու­թյան գոր­ ծա­րար համ­բա­վին: ­Հայց­վո­րը դա­տա­րա­նից խնդ­րեց ներ­կա­յաց­ված հայ­ցա­դի­մու­մը բա­ վա­րա­րել և պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն

60 հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող տվյալ­նե­րը և նրա­նից բռ­նա­գան­ձել 10 (տա­սը) ՀՀ դրամ՝ որ­պես պատ­ճառ­ված վնա­սի փոխ­հա­տու­ցում: ­Գաս­պա­րյա­նի շա­հե­րի պաշտ­պան Ա. Զոհ­րա­բյա­նի այն հար­ցին, թե ա­րդյոք հայ­ցի հիմ­քում դր­ված «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի և «­Զի­նուժ» ծրագ­րի հրա­պար­ակում ­ն ե­րի փաս­տա­կան հան­գա­մանք­նե­րից բա­ցի այլ փաս­տա­կան հան­գա­մանք հայ­ցա­դի­մու­մի հիմ­քում դր­վա՞ծ է, Վ. Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ բա­ցի այդ եր­կու հրա­պա­րա­կում ­ն ե­ րից` նաև դի­տարկ­ված է news.am-ի հար­ցազ­րույ­ցը, ո­րում պա­տաս­խա­ նո­ղը հս­տա­կեց­րել է, որ իր նա­խորդ հար­ցազ­րույց­նե­րում նա նկա­տի է ու­նե­ցել հայց­վո­րին՝ Ա. Սա­քուն­ցին: Հայց­վո­րը նշեց, որ այն ներ­կա­ յաց­վում է որ­պես հեր­քում պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից նշ­ված այն փաս­ տար­կի, թե պա­տաս­խա­նո­ղը հայց­վո­րին նկա­տի չի ու­նե­ցել իր վի­րա­վո­ րա­կան բնույ­թի ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րում: Հայց­վոր Ար­թուր Սա­քուն­ցը ներ­կա­յաց­րեց news.am-ո­ւ մ հրա­պա­րակ­ված այդ հոդ­վա­ծը՝ «Վ­լա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նը նե­րել է ի­րեն դա­տի տված Ար­թուր Սա­քուն­ցին»:

­­¸³­ï³­íáñ. §åá­ãÇÏ­Ý»­ñáí ɳ­Ïáï­Ý»ñ¦ ³­ë»­Éáí` áë­ïǭϳ­Ý³­å»ïÝ Ç­±Ýã ¿ Ýϳ­ïÇ áõ­Ý»­ó»É ­Հու­նի­սի 27-ի դա­տա­կան նիս­տին Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ Ա­րա Զոհ­րա­բյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց պա­տաս­խա­ նո­ղի դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ ամ­բող­ջու­թյամբ հեր­քում է հայց­վո­րի պա­հան­ջը: Ա. Զոհ­րա­բյանն անդրա­դար­ձավ այն հան­գա­ման­քին, որ ոչ ա­ռևտ­րային-հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն հան­դի­սա­ցող հայց­ վո­րը չու­նի և չի կա­րող ու­նե­նալ գոր­ծա­րար համ­բավ: Ը­ստ պա­տաս­խա­ նո­ղի՝ հայց­վո­րը կա­րող է ու­նե­նալ բա­րի համ­բավ: ­Հայ­ցա­դի­մու­մում Վ.Գ­րի­գո­րյա­նը խնդ­րել է դա­տա­րա­նին հայ­ցա­դի­ մու­մը հա­մա­րել ներ­կա­յաց­ված հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի սահ­ ման­նե­րում, քա­նի որ ա­ռա­ջին ան­գամ հայց­վո­րը հայ­ցա­դի­մում է ներ­ կա­յաց­րել Եր­ևա­նի Ա­րաբ­կիր և Քա­նա­քեռ-Զեյ­թու­նի դա­տա­րան 2011թ. նոյեմ­բե­րի 17-ի­ն՝ նշե­լով պա­տաս­խա­նո­ղի՝ ի­րեն հայտ­նի բնա­կու­թյան վայ­րի հաս­ցեն: Սա­կայն սույն գոր­ծը վե­րա­դարձ­վել է: Պատ­կան մար­ մին­նե­րի կող­մից պա­տաս­խա­նո­ղի հաս­ցեն հայտ­նե­լու գոր­ծում հա­մա­ գոր­ծակ­ցու­թյան լի­ա­կա­տար բա­ցա­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում հայց­վո­ րը 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րի 12-ին հայ­ցա­դի­մում է ներ­կա­յաց­րել պա­տաս­ խա­նո­ղի աշ­խա­տա­վայ­րի հաս­ցե­ով:­ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը նշում է, որ Ա­րաբ­կի­րի դա­տա­րա­նը հայ­ցա­դի­մու­մը վե­րա­դարձ­րել է, եւ հա­մա­պա­տաս­խան ո­րո­շու­մից հետ­ևում է, որ հայց­ վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղի բնա­կու­թյան հաս­ցեն նշել է Դավ­թա­շե­նի տա­ րած­քում, սա­կայն դի­մել է ոչ այդ տա­րած­քը սպա­սար­կող դա­տա­րա­նին: Ը­ստ պա­տաս­խա­նո­ղի՝ հայց­վորն այդ ո­րո­շու­մը ստա­նա­լուց հե­տո ե­ռօ­ րյա ժամ­կե­տում չի դի­մել հա­մա­պա­տաս­խան դա­տա­րան և խախ­տել է Քաղ. օր.-ի 1087.1 հոդ­վա­ծով նա­խա­տես­վող զր­պար­տու­թյան մա­սին հայտ­նի դառ­նա­լու պա­հից դա­տա­րան դի­մե­լու մեկ ա­մս­վա ժամ­կե­տը: Վ. Գրի­գո­րյա­նը իր հայ­ցա­դի­մու­մում խնդ­րել է դա­տա­րա­նին պար­ տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը, ո­րոնք են.

61  «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­նե­րին, որ բե­րել են Հել­սին­կյան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, ու էդ լա­կոտ­նե­րի բե­րան­նե­րի ար­տա­հայ­տու­ թյուն­ներն ան­ձնա­կան վի­րա­վո­րանք են հասց­նում: Ե­րբ փսլն­քոտ լա­ կո­տը եր­կիր պա­հած, ե­րկ­րի հա­մար տու­ժած մար­դուն վի­րա­վո­րում է լկ­տի բա­ցա­կան­չու­թյուն­նե­րով, ես դա չեմ հան­դուր­ժե­լու… Նրանք ան­ պատ­վում են պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րին` ա­սե­լով՝ էդ մի­ո­տա­նին: Ես ա­սում ե­մ՝ էդ չոր­սո­տա­նի­նե­րիցդ շատ գործ է ա­նում մեր մի­ո­տա­նին, չէ՞ որ էդ մարդն ի­նչ որ ա­րել է, ես չեմ պաշտ­պա­նում, ա­րել է էս ե­րկ­րի հա­մար, որ էդ ոտ­քը կորց­րել է»: «Ո՞նց կա­րող է մար­դու սիրտ ցա­վա, ե­րբ նա մտա­ծում է՝ ի­նչ­քան ա­ղմ­կա­հա­րույց, ի­նչ­քան վատ դեպք պա­տա­հի, էն­քան լավ է, ո­րով­ հետև դրա վրա ա­վե­լի շատ փող կա­րող է աշ­խա­տի»:­ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը, հղում կա­տա­րե­լով Քաղ. օր.-ի 1087.1 հոդ­վա­ծին, առ այն, որ զր­պար­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ գոր­ծե­րով ան­հրա­ժեշտ փաս­ տա­կան հան­գա­մանք­նե­րի ա­պա­ցուց­ման պար­տա­կա­նու­թյու­նը կրում է հայց­վո­րը, նշեց, որ հայց­վո­րի կող­մից ներ­կա­յաց­ված 2011թ. նոյեմ­բե­րի 22-ի՝ news.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված «Վ­լա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նը նե­ րել է ի­րեն դա­տի տված Ար­թուր Սա­քուն­ցին» ­վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ ծը չի կա­րող այդ­պի­սի ա­պա­ցույց հան­դի­սա­նալ: Ը­ստ փաս­տա­բա­նի՝ հոդ­վա­ծում խոս­քը Վ. Գաս­պա­րյա­նի դեմ հայց ներ­կա­յաց­րած Ար­թուր Սա­քուն­ցին նե­րել կամ չնե­րե­լու մա­սին է, քա­նի որ հայց­վոր կազ­մա­կեր­ պու­թյան ղե­կա­վա­րը հենց Սա­քունցն է, հետ­ևա­բար Վ. Գաս­պա­րյա­նը պետք է նե­րե­լու մա­սին խո­սեր Ա. Սա­քուն­ցի վե­րա­բե­րյալ:­ Ըստ Ա. Զոհ­րա­բյա­նի՝ Վ. Գաս­պա­րյա­նը «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­ներ», ի­նչ­պես նաև «­չոր­սո­տա­նի­ներ» ա­սել է ՀՀ պաշտ­պա­նու­ թյան նա­խա­րա­րին վի­րա­վո­րանք հասց­րած ան­ձանց և ոչ թե հայց­վո­ րին կամ Հել­սին­կյան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րին կամ ակ­ցի­այի մաս­նա­ կից­նե­րին կամ զոհ­ված զին­վոր­նե­րի ծնող­նե­րին:­ Անդ­րա­դառ­նա­լով «Ո՞նց կա­րող է մար­դու սիրտ ցա­վա, ե­րբ նա մտա­ծում է՝ ի­նչ­քան ա­ղմ­կա­հա­րույց, ի­նչ­քան վատ դեպք պա­տա­հի, էն­ քան լավ է, ո­րով­հետև դրա վրա ա­վե­լի շատ փող կա­րող է աշ­խա­տի» ար­տա­հայ­տու­թյա­նը՝ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը նշեց, որ Վ. Գաս­պա­րյա­նը քն­նա­ դա­տել է բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րը և ոչ թե կոնկ­րետ ան­ձանց: Վ. Գրի­գո­րյա­նի այն հար­ցին, թե Վ. Գաս­պա­րյանն իր ար­տա­հայ­ տու­թյուն­նե­րում ա­րդյոք նկա­տի՞ է ու­նե­ցել հայց­վո­րին, Ա. Զոհ­րա­բյա­նի կող­մից չհն­չեց հս­տակ «այո» կամ «ոչ», այլ այն, որ Վ. Գաս­պա­րյա­նը նկա­տի է ու­նե­ցել ՀՀ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րին վի­րա­վո­րանք հասց­րած ան­ձանց: Ա. Զոհ­րա­բյա­նը նշեց նաեւ, որ հայց­վո­րը պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը հայց­վո­րին են ո­ւ ղղ­ված ե­ղել, այլ ոչ թե պա­տաս­խա­նո­ղը: ­Դա­տա­վոր Ա. Սու­քո­յա­նը ցան­կա­ցավ իր հեր­թին ճշ­տել, թե «­պո­ չիկ­նե­րով լա­կոտ­ներ» ար­տա­հայ­տու­թյունն ա­նե­լով, «­պո­չիկ­նե­րով» ա­սե­լով՝ Վ. Գաս­պա­րյա­նը ի՞նչ է նկա­տի ու­նե­ցել, սա­կայն պա­տաս­խան չս­տա­ցավ: Այ­նու­հետև Վ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նի հա­մար հս­տա­կեց­րեց հայց­վո­րի պա­հանջն առ այն, որ հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­ րում ոչ թե այն, որ «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­ներ» է բե­րել

62 հայց­վո­րը, այլ այն հան­գա­ման­քը, որ հայց­վո­րի կող­մից բեր­ված վե­րոն­ շյալ ան­ձինք, ը­ստ Վ. Գաս­պա­րյա­նի, ՀՀ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­ րին վի­րա­վո­րանք են հասց­րել:­ Այս­քա­նով գոր­ծի քն­նու­թյունն ա­վարտ­վեց, և դա­տա­կան ակ­տի հրա­պա­րակ­ման օր նշա­նակ­վեց հու­լի­սի 11-ը: Սա­կայն հայ­տա­րար­ված օ­րը վճ­ռի հրա­պա­րա­կու­մը հե­տաձգ­վեց, քա­նի որ դա­տա­վո­րը հայ­տա­ րա­րեց, որ լրա­ցու­ցիչ հե­տա­զո­տու­թյուն պետք է ի­րա­կա­նաց­վի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյան հա­մար. «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­նե­րին, որ բե­րել են Հել­սին­կյան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, ու էդ լա­կոտ­նե­րի բե­ րան­նե­րի ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն ան­ձնա­կան վի­րա­վո­րանք են հասց­ նում: Ե­րբ փսլն­քոտ լա­կո­տը եր­կիր պա­հած, ե­րկ­րի հա­մար տու­ժած մար­դուն վի­րա­վո­րում է լկ­տի բա­ցա­կան­չու­թյուն­նե­րով, ես դա չեմ հան­ դուր­ժե­լու… Նրանք ան­պատ­վում են պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րին` ա­սե­լով՝ էդ մի­ո­տա­նին: Ես ա­սում ե­մ՝ էդ չոր­սո­տա­նի­նե­րիցդ շատ գործ է ա­նում մեր մի­ո­տա­նին, չէ՞ որ էդ մարդն ի­նչ որ ա­րել է, ես չեմ պաշտ­ պա­նում, ա­րել է էս ե­րկ­րի հա­մար, որ էդ ոտ­քը կորց­րել է»: ­Հու­լի­սի 20-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ա­լեք­սեյ Սու­քո­յա­նը մեր­ժեց «­Հել­սին­կյան քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ա­սամբ­լե­այի Վա­ նա­ձո­րի գրա­սե­նյակ» ՀԿ-ի հայցն ը­նդ­դեմ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի:

­ì»­ñ³ùÝ­ÝÇã ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»É ¿ Ðø²ì µá­ÕáùÝ Á­Ý¹­¹»Ù áë­ïǭϳ­Ý³­å»­ïÇ û·­ïÇÝ Ï³­Û³ó­í³Í í×­éÇ ­Հոկ­տեմ­բե­րի 17-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժել է «­Հել­սին­կյան քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ա­սամբ­լե­այի Վա­նա­ձո­րի գրա­սե­նյակ» ՀԿ-ի վե­րաքն­ նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի` հօ­գուտ ոս­տի­կա­նու­թյան պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի կա­յաց­րած վճ­ռի: ­Վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քում հայց­վո­րը նշել է, որ դա­տա­րա­նը որ­ևէ գնա­ հա­տա­կա­նի չի ար­ժա­նաց­րել այն հան­գա­ման­քը, որ դա­տա­վա­րու­թյան ամ­բողջ ըն­թաց­քում պա­տաս­խա­նողն այդ­պես էլ չէր հեր­քել հայց­վո­րին նկա­տի ու­նե­նա­լու հան­գա­ման­քը։ Բո­ղո­քա­բե­րը նշել էր, որ պա­տաս­ խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը դա­տա­վա­րա­կան բարձ­րա­կարգ հմ­տու­թյուն­ նե­րի և բա­վա­կա­նին հե­տաքր­քիր պաշտ­պա­նու­թյան ձևի կի­րառ­մամբ, այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, իր կամ­քից դուրս հան­գա­մանք­նե­րի բե­րու­մով, ի վի­ ճա­կի չէր ա­պա­հո­վել հետ­ևյալ հար­ցի հս­տակ պա­տաս­խա­նը. «Արդյո՞ք պա­տաս­խա­նո­ղը նկա­տի էր ու­նե­ցել հայց­վո­րին»։ ­Բո­ղո­քա­բե­րը նշել է, որ դա­տա­րա­նի կող­մից սխալ են կի­րառ­վել ՀՀ քաղ.օր.-ի 19-րդ և 1087.1-րդ հոդ­ված­նե­րը, ին­չի հետ­ևան­քով հայց­վո­ րը զրկ­վել է նշ­ված հոդ­ված­նե­րով նա­խա­տես­ված իր ի­րա­վունք­նե­րից և խնդ­րել է վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նին` հայ­ցը մեր­ժե­լու մա­սով բե­կա­նել դա­տա­րա­նի վճի­ռը և գործն այդ մա­սով ու­ղար­կել նոր քն­նու­թյան: ­Վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քի պա­տաս­խա­նում Վ. Գաս­պա­րյա­նի շա­հե­րը դա­ տա­րա­նում ներ­կա­յաց­նող փաս­տա­բան Ա­րա Զոհ­րա­բյա­նը հայտ­նել է, որ վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քում հայց­վո­րը միջ­նոր­դել է հար­գե­լի հա­մա­րել բո­ ղո­քը բե­րե­լու հա­մար բաց թողն­ված մե­կօ­րյա ժամ­կե­տը` որ­պես հար­ գե­լի պատ­ճառ նշե­լով դա­տա­րա­նի կող­մից 21.07.2012 թ. վճի­ռը հայց­

63  վո­րին ու­ղար­կե­լու հան­գա­ման­քը, սա­կայն պա­տաս­խա­նո­ղը նշել է, որ բո­ղո­քը պետք է վե­րա­դարձ­վի, քա­նի որ, ՀՀ քաղ. դատ. օր.-ի հա­մա­ ձայն՝ դա­տա­րա­նը վճ­ռի օ­րի­նա­կը մինչև հրա­պա­րակ­ման հա­ջորդ օ­րը ու­ղար­կել է հայց­վո­րին։ ­Վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը նշել է, որ պա­տաս­խա­նող կող­մը ըն­դա­ մե­նը քն­նա­դա­տել է հա­սա­րա­կու­թյան մեջ տեղ գտած բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րը և ոչ թե կոնկ­րետ ան­ձանց, այդ թվում նաև` հայց­վո­րին՝ նկա­տի ու­նե­նա­լով նաև այն փաս­տը, որ հայց­վո­րը, հան­դի­սա­նա­լով հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն, նպա­տակ է հե­տապն­դում ա­ջակ­ ցե­լու ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան հա­մա­կար­գի ամ­րապնդ­մա­նը և քա­ղա­քա­ ցի­ա­կան հա­սա­րա­կու­թյան զար­գաց­մա­նը, այ­սինքն` ը­ստ է­ու­թյան կողմ է հա­սա­րա­կու­թյան մեջ տեղ գտած բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րի բա­ցա­ հայտ­ման և քն­նա­դատ­ման գոր­ծըն­թա­ցին։­ Այս­պի­սով, վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը, հիմ ­ն ա­վոր չհա­մա­րե­լով վե­ րաքն­նիչ բո­ղո­քի հիմ­քե­րը, գտել է, որ ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը, կա­տա­րե­լով սույն գոր­ծում առ­կա բո­լոր ա­պա­ցույց­նե­րի բազ­մա­կող­մա­նի, լրիվ և օբյեկ­տիվ քն­նու­թյուն, կա­յաց­րել է վեճն ըստ է­ու­թյան ճիշտ լու­ծող դա­տա­կան ա­կտ, ո­ւ ս­տի այն բե­կա­նե­լու հիմ­քեր առ­կա չեն, հետ­ևա­բար բո­ղո­քը մեր­ժել է՝ օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ թող­նե­լով ստո­րա­դաս ա­տյա­նի վճի­ռը:

64 3 ÙÉÝ 264 ѳ­½³ñ ¹ñ³­ÙÇ å³­Ñ³Ý­çÁ ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ Ýí³­½»ó­ñ»ó ÙÇÝ­ã»õ 50.000 ¹ñ³Ù «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ն 2011թ. Տա­վու­շի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րան հայց է ներ­կա­յաց­րել «Ի­ջե­ւան ստու­դի­ա» ՍՊԸ ըն­կե­ րու­թյան եւ «Ի­ջե­ւան ստու­դի­ա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­ րա Խա­չի­կյա­նի դեմ: Ըն­կե­րու­թյու­նը պա­հան­ջում էր պար­տա­վո­րեց­նել Նաի­րա Խա­չի­կյա­նին եւ «Ի­ջե­ւան ստու­դի­ա» ըն­կե­րու­թյա­նը` հրա­պա­ րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել եւ «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲ ըն­կե­րու­թյան օգ­տին նրան­ցից հա­մա­պար­տու­թյամբ բռ­նա­գան­ձել 3 մլն դրամ` որ­պես փոխ­հա­տու­ցում, ե­ւս 264 հա­զար դրամ՝ որ­պես դա­տա­կան ծախս, ո­րից 200 հա­զար դրա­մը` փաս­տա­բա­նին վճա­րած վար­ձատ­րու­թյան գու­մար եւ 64 հա­զա­րը` որ­պես վճար­ված պե­տա­կան տուր­քի գու­մար: «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ի հայ­ցա­դի­մու­մի մեջ նշ­ված է, որ 2011թ. հու­ նի­սի 21-ին հայ­կա­կան ե­րկ­րորդ հե­ռուս­տաա­լի­քի «Լ­րա­բեր» լրատ­վա­ կան ծրագ­րով, ի­նչ­պես նաեւ «Եր­կիր Մե­դի­ա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյամբ մի քա­նի ան­գամ հե­ռար­ձակ­վել են տե­սա­նյու­թեր, ո­րոնց մեջ տեղ են գտել ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­ թյուն­ներ: Դրանք են` «­գոր­ծա­րար դի­մա­կի տակ իս­կա­կան ա­վե­րող­ներ են թաքն­ված, մի պարզ ան­վամբ` Ի­ջե­ւա­նի ճան­շին ձեռ­նար­կու­թյուն», «­մաս­նա­գի­տա­կան ո­րա­կի եւ ա­նա­չա­ռու­թյան պա­կասն է, որ ծնել է նման հե­տե­ւանք­ներ», «­քան­դել եւ սա­լա­հա­տա­կը ծա­ծուկ վա­ճա­ռել է», «Ի­ջե­ւա­նի ճան­շի­նի թե­թեւ ձեռ­քով վա­ճառ­վել են», «­Մե­տա­ղա­գործ­նե­րի փո­ղո­ցի 36 մլն դրա­մի ծախս­ման ու մսխ­ման աշ­խա­տանք­նե­րի մա­սին են բարձ­րա­ձայ­նում բնա­կիչ­նե­րը հոր­դա­ռատ ան­ձրև­նե­րից հե­տո»: «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ի հայ­ցով դա­տա­վա­րու­թյու­նը Տա­վու­շի մար­ զի ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նի Դի­լի­ջա­նի նս­տա­վայ­րում սկս­վել է 2011-ի օ­գոս­տո­սի 18-ին: Դա­տա­րա­նում ցու­ցադր­վել են խնդ­րա­հա­րույց տե­սա­նյու­թե­րը, կող­մե­րը ներ­կա­յաց­րել են ի­րենց նկա­տա­ռում ­ն ե­րը: ­Դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հայց­վոր ըն­կե­րու­թյու­նը պն­դել է, որ վե­րը նշ­ված վի­րա­վո­րա­կան ու զր­պար­տող ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րը վնա­սել են այլ սուբյեկտ­նե­րի հետ ի­րենց գոր­ծա­րար հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րին: Պար­զա­բա­նե­լով իր հայ­ցա­պա­հան­ջը՝ հայց­վո­րը հայտ­նել է, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից ա­ռա­ջին եր­կու­սը՝ վի­րա­վո­րա­կան, ի­սկ մնա­ցած ե­րե­քը զր­պար­տող բնույթ ու­նեն: Պա­տաս­խա­նող կողմն էլ պն­դել է, որ լրատ­վու­թյան մի­ջո­ցով բարձ­րա­ձայն­վել են հան­րային հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող խն­դիր­ներ հան­րային վայ­րի վե­րա­ նո­րոգ­ման աշ­խա­տանք­նե­րի թե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին: Պա­տաս­խա­նող­ նե­րը նշել են նաև, որ 27.06.2011թ. հա­ղորդ­ման ժա­մա­նակ հայց­վոր ըն­կե­րու­թյան տնօ­րե­նը և այլ աշ­խա­տա­կից­ներ հնա­րա­վո­րու­թյուն են ստա­ցել ե­լույթ ու­նե­նալ և ներ­կա­յաց­նել ի­րենց պար­զա­բա­նում ­ն երն ու տե­սա­կետ­նե­րը, ո­րից հետ­ևում է, որ հայց­վոր ըն­կե­րու­թյու­նը ստա­ցել է հերք­ման և պա­տաս­խա­նի հնա­րա­վո­րու­թյուն և, հետ­ևա­բար, չի կա­րող հայ­ցել ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նու­թյան այլ մի­ջոց­ներ, տվյալ դեպ­քում` գու­մա­րային փոխ­հա­տու­ցում Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 10-րդ մա­սի հա­մա­ձայն:

65  2012թ. ապ­րի­լի 27-ին հրա­պա­րա­կե­լով վճի­ռը՝ Տա­վու­շի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը եզ­րա­հան­գել է, որ ա­ռա­ջին եր­կու ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը՝ «­գոր­ծա­րար դի­մա­կի տակ իս­կա­կան ա­վե­րող­ներ են թաքն­ված մի պարզ ան­վամբ` Իջ­ևա­նի ճան­շին ձեռ­նար­ կու­թյուն» և «­մաս­նա­գի­տա­կան ո­րակ­նե­րի ու ա­նա­չա­ռու­թյան պա­կասն է, որ ծնել է նման հետ­ևանք­ներ», ի­րենց բնույ­թով գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­ներ են, ո­րոնք վի­րա­վո­րա­կան չեն կա­րող հա­մար­վել: Թեև լրագ­րո­ղը ը­նտ­րել է չա­փա­զան­ցու­թյուն­ներ, սա­կայն այդ­պի­սի ո­ճով ար­տա­հայ­տել է կար­ծիք, ո­րն ի­նք­նին ա­րա­տա­վո­րող բնույ­թի չէ: Մնա­ցած ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը գնա­հա­տե­լով որ­պես փաս­տի մա­սին հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ՝ դա­տա­րա­նը եզ­րա­հան­գել է, որ «­սա­լա­հա­տա­ կը քան­դել և ծա­ծուկ վա­ճա­ռել են», «Իջ­ևա­նի ճան­շի­նի թեթև ձեռ­քով վա­ճառ­վել են» և «36 մլն դրա­մի ծախս­ման ու մսխ­ման» ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րը որ­պես փաս­տա­կան տվյալ­ներ չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ա­րա­տա­վո­րում են կազ­մա­կեր­պու­թյան գոր­ծա­րար համ­բա­վը: Այդ հիմ­քով դա­տա­րա­նը սահ­մա­նել է, որ հե­ռուս­տաըն­կե­ րու­թյու­նը վնաս է հասց­րել հայց­վոր ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բա­ վին՝ հե­ռար­ձա­կե­լով զր­պար­տող բնույ­թի տե­ղե­կատ­վու­թյուն: Հայց­վոր ըն­կե­րու­թյան կրած վնա­սը փոխ­հա­տու­ցե­լու նպա­տա­կով դա­տա­րա­նը ո­րո­շել է հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նից եւ լրագ­րող Ն. Խա­ չի­կյա­նից բռ­նա­գան­ձել ըն­դա­մե­նը 50.000 դրամ: Փոխ­հա­տուց­ման նման ցածր գու­մա­րը դա­տա­րա­նը հիմ ­ն ա­վո­րել է այն հան­գա­ման­քով, որ 27.06.2011թ. Իջ­ևա­նի հե­ռուս­տա­տե­սու­թյամբ հե­ռար­ձակ­ված «­Սա­ լիկ­նե­րը` ա­պա­հով հանգր­վա­նում» հա­ղորդ­մամբ մաս­նա­կի­ո­րեն վե­րա­ կանգն­վել է ըն­կե­րու­թյան ա­րա­տա­վոր­ված պա­տի­վը, քա­նի որ վեր­ջինս հնա­րա­վո­րու­թյուն է ստա­ցել իր տե­սա­կետ­նե­րը ներ­կա­յաց­նել: ­ ì»­ñ³ùÝ­ÝÇã ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ ·áñ­ÍÁ µ»­Ï³­Ý»É ¿ ­ Ընդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ն բո­ղո­քար­կեց ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան, ո­րն ամ­բող­ջու­թյամբ բե­կա­ նեց ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը և գործն ու­ղար­կեց ա­ռա­ ջին ա­տյա­նի դա­տա­րան՝ ամ­բողջ ծա­վա­լով նոր քն­նու­թյուն կա­տա­րե­լու հա­մար: Հիմն­վե­լով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի 27/04/2012թ. նա­խա­դե­պի վրա՝ իր ո­րո­շու­մը դա­տա­րա­նը պատ­ճա­ռա­բա­նել է հետ­ևյալ կերպ. «Գ­նա­հատ­ման ա­ռար­կա պետք է դառ­նա օգ­տա­գործ­ված մի­ջո­ցի կամ ե­ղա­նա­կի` տե­ղե­կատ­վու­թյան ա­րագ և հա­մընդ­հա­նուր տա­րած­ման հար­ցը… զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րով կա­տար­ված հրա­ պա­րա­կում ­ն ե­րի տա­րա­ծու­մը շատ ա­վե­լի ա­րագ է, քան ե­թե հրա­պա­րա­ կումն ար­վեր ան­ձանց փոք­րա­թիվ խմ­բի շր­ջա­նա­կում: Մի­ա­ժա­մա­նակ պետք է հաշ­վի առ­նել նաև տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը տա­րա­ծե­լու շր­ջա­նա­կը: Զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րը, ո­րոնք գոր­ծում են տե­ղա­կան մա­կար­դա­կում (մարզ, քա­ղաք), ու­նեն ա­վե­լի փոքր տա­րած­ման շր­ջա­ նակ, քան հան­րա­պե­տու­թյան ամ­բողջ տա­րած­քով հե­ռար­ձակ­վող և տա­րած­վող լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը: Նյու­թա­կան փոխ­հա­տու­ցում նշա­նա­կե­լու դեպ­քում ան­հրա­ժեշտ է, որ դա­տա­րան­նե­րը մեծ ու­շադ­րու­թյուն դարձ­նեն փոխ­հա­տուց­վող գու­

66 մա­րի չա­փի սահ­ման­մա­նը, պա­տաս­խա­նող­նե­րից պա­հան­ջեն նրանց ե­կա­մուտ­նե­րի վե­րա­բե­րյալ պե­տա­կան ի­րա­վա­սու մար­մին­նե­րին ներ­ կա­յաց­ված ֆի­նան­սա­կան և այլ փաս­տաթղ­թեր… հա­կա­ռակ դեպ­քում մեծ չա­փով փոխ­հա­տու­ցում ­ն ե­րը կա­րող են ծանր հետ­ևանք­ներ ու­նե­նալ վեր­ջին­նե­րիս բնա­կա­նոն գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը շա­րու­նա­կե­լու ա­ռու­մով: …Տ­վ յալ դեպ­քում ան­հաս­կա­նա­լի է, թե ի­նչ հան­գա­մանք­ներ հաշ­վի առ­նե­լով է դա­տա­րա­նը հան­գել այն հետ­ևու­թյան, որ փոխ­հա­տուց­ման չա­փը պետք է լի­նի 50.000 ՀՀ դրամ այն պայ­ման­նե­րում, ե­րբ հայ­կա­ կան ե­րկ­րորդ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նը ե­թեր է հե­ռար­ձակ­վում ամ­բողջ հան­րա­պե­տու­թյու­նում, այ­սինքն՝ ամ­բողջ հան­րա­պե­տու­թյու­նով գոր­ ծու­նե­ու­թյուն ծա­վա­լող ըն­կե­րու­թյան մա­սին հն­չեց­ված ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը տա­րած­վել են այդ ըն­կե­րու­թյան հետ գոր­ծա­րար կա­պե­րի մեջ գտն­վող ան­ձանց ամ­բողջ շր­ջա­նա­կում։ ­Գոր­ծում առ­կա չէ Նաի­րա Խա­չի­կյա­նի գույ­քային դրու­թյու­նը հաս­ տա­տող որ­ևէ վե­րա­բե­րե­լի ա­պա­ցույց… ո­րի հի­ման վրա հնա­րա­վո­ րու­թյուն կու­նե­նար պար­զել պա­տաս­խա­նո­ղի գույ­քային դրու­թյու­նը և ը­ստ այդմ էլ սահ­մա­ներ հն­չեց­ված վի­րա­վո­րան­քին և զր­պար­տու­թյա­նը հա­մար­ժեք փոխ­հա­տուց­ման ող­ջա­միտ չափ: Դա­տա­րանն ի­նքն է ար­ ձա­նագ­րել այն փաս­տը, որ պա­տաս­խա­նո­ղի գույ­քային դրու­թյան վե­ րա­բե­րյալ որ­ևէ ա­պա­ցույց առ­կա չէ, սա­կայն, այ­դու­հան­դերձ, որ­պես փոխ­հա­տուց­ման չափ սահ­մա­նել է 50.000 ՀՀ դրամ»: Վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը նաև կաս­կած է հայտ­նել, թե ա­րդյոք 27.06.2011թ. հե­ռար­ձակ­ված հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան ե­րկ­րորդ թո­ղար­ կու­մը կա­րե­լի է ըն­դու­նել որ­պես պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից կա­տար­ված հեր­քում՝ հաշ­վի առ­նե­լով այն հան­գա­ման­քը, որ հայց­վորն ի­նքն է փոր­ ձել հեր­քել իր մա­սին տա­րած­ված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, մինչ­դեռ հեր­քու­ մը որ­պես այդ­պի­սին պետք է տա տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծած ան­ձը, այլ ոչ թե նա, ո­ւմ մա­սին տա­րա­ծել են տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: Այս հիմ­քով վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը պա­հան­ջել է նոր դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­ քում քն­նու­թյան ա­ռար­կա դարձ­նել նաև այն հար­ցը, թե ա­րդյոք հայց­ վո­րը մինչ դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյու­նը դի­մել է պա­տաս­խա­նող­նե­ րին՝ հեր­քե­լու ի­րենց հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կու­թյուն­ներն այն նույն ե­ղա­ նակ­նե­րով, ին­չով որ տե­ղի է ու­նե­ցել տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի տա­րա­ծու­մը:

67  §168 ų٦ ûñ­ÃÁ Ñ»ñ­ù»ó Ññ³­å³­ñ³­Ï³Í ï»­Õ»­Ïáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÁ ­ ­Եր­ևա­նի­Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նը 2012թ. հու­ լի­սի 12-ին հրա­պա­րա­կեց Մար­գա­րի­տա Մար­տի­րո­սյա­նի հայ­ցով դա­ տա­կան ա­կտն ը­նդ­դեմ Հռիփ­սի­մե Կա­րա­պե­տյա­նի և եր­րորդ ան­ձ «168 ժամ» թեր­թի: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ «168 ժամ» թեր­թը պար­տա­վոր է հեր­քել 04.11.2010թ. թեր­թում տպագր­ված «­Չեմ կա­րող էս­պես ապ­րել, ան­մեղ մարդ է դատ­վել» ­վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծում պա­րու­նակ­վող, հայց­վո­րի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­ րը, ի­սկ Հռիփ­սի­մե Կա­րա­պե­տյա­նը պետք է 100 հա­զար դրամ վճա­րի հայց­վո­րին փաս­տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի հա­մար: ­Հայց­վորն իր հայ­ցա­դի­մու­մում պատ­ճա­ռա­բա­նել էր, որ պա­տաս­ խա­նո­ղի հրա­պա­րա­կած հոդ­վածն իր հաս­ցե­ին ա­կն­հայտ ան­հիմն մե­ ղադ­րանք­ներ և իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ է պա­րու­նա­կում: Ը­ստ հայց­վո­րի՝ հոդ­վա­ծում առ­կա այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն են. «...Հ. Կա­րա­պե­տյա­նը վս­տա­հեց­նում է, որ սկե­սուրն ու ա­մու­սի­նը` սպա­նու­թյան հա­մար դա­տա­պարտ­ված Ա. Մա­նա­սե­րյա­նը, սպառ­նա­ ցել են ճշ­մար­տու­թյունն ա­սե­լու, վկա­յու­թյուն տա­լու դեպ­քում իր նկատ­ մամբ քայ­լեր ձեռ­նար­կել...»: «...Մար­գա­րի­տան` սկե­սուրս, շան­տա­ժի է դի­մել։ Նա բո­լո­րին կա­ շա­ռե­լով՝ մարդ­կանց դա­տում, նս­տաց­նում է...»: ­Հայց­վո­րը խնդ­րել էր պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին` հեր­քե­լու հոդ­վա­ծում պա­րու­նակ­վող տե­ղե­կու­թյուն­ներն ամ­բող­ջու­թյամբ` հեր­քու­ մը տպագ­րե­լով նույն շա­բա­թա­թեր­թում, ի­նչ­պես նաև Հռիփ­սի­մե Կա­ րա­պե­տյա­նից բռ­նա­գան­ձել 500 հա­զար դրամ՝ որ­պես փաս­տա­բա­նա­ կան ծախ­սե­րի փոխ­հա­տու­ցում: ­Դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գուր­գեն Թո­րո­սյա­նը պն­դեց իր դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ պա­տաս­խա­նո­ղի` «Չեմ կա­րող էս­պես ապ­րել, ան­մեղ մարդ է դատ­վել» ­վեր­նագ­րով հոդ­ վա­ծը հայց­վո­րի հաս­ցե­ին ա­կն­հայտ ան­հիմն մե­ղադ­րանք­ներ և վեր­ջի­ նիս պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ ներ է պա­րու­նա­կում: Պա­տաս­խա­նող կող­մը նիս­տե­րին հիմ ­ն ա­կա­նում չէր ներ­կա­յա­նում:­ Ընդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը մտել է օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ և չի բո­ղո­քարկ­վել վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան: Ի­սկ թեր­թը իր կայ­ քէ­ջից հե­ռաց­րել է վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծը եւ տպագ­րել հեր­քու­մը:

68 ܳ˭ÏÇÝ ïÝû­ñ»­ÝÇ ïÕ³Ý å³ñï­í»ó ûñ­ÃÇ áõ Éñ³·­ñá­ÕÇ ¹»Ù ¹³­ï³­Ï³Ý í»­×áõÙ ­Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­ սու­թյան դա­տա­րա­նում դե­ռեւս ան­ցյալ տար­վա­նից քնն­վում էր Տիգ­րան Տեր­տե­րյա­նի օ­րի­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Համ­լետ Տեր­տե­րյա­նի՝ որ­դու պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լու և զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տու­ցում վճա­րե­լու պա­հան­ ջով դա­տա­կան նիստն ը­նդ­դեմ «168 ժամ» թեր­թի և լրագ­րող Մա­րի­նե Մար­տի­րո­սյա­նի: ­ Էջ­մի­ած­նի թիվ 2 ա­վագ դպ­րո­ցի ա­շա­կերտ, նույն դպ­րո­ցի նախ­կին տնօ­րե­նի որ­դի Տիգ­րան Տեր­տե­րյա­նի՝ դա­տա­րան դի­մե­լու պատ­ճառ էր դար­ձել «168 ժամ» թեր­թում տպագր­ված նյու­թը, ո­րում նշ­վում էր, որ, ը­ստ Էջ­մի­ած­նում շր­ջա­նառ­վող խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րի, նախ­կին տնօ­րե­նի տղան այ­րել է դպ­րո­ցի ար­խի­վը: ­Թեր­թին եւ լրագ­րո­ղին նման հայ­ցով դա­տի էր տվել նաեւ Տիգ­րա­ նի մայ­րը՝ դպ­րո­ցի նախ­կին տնօ­րեն Սու­սան­նա Նա­զա­րյա­նը, սա­կայն նույն դա­տա­րա­նի նույն դա­տա­վո­րը (Ա. Մել­քու­մյա­նը) ան­ցյալ տար­վա նոյեմ­բե­րին կա­սեց­րեց գոր­ծի քն­նու­թյու­նը մին­չեւ քրե­ա­կան գոր­ծի նա­ խաքն­նու­թյան ա­վար­տը: Ի­սկ քրե­ա­կան գործ հա­րուց­վել էր ­թեր­թի եւ լրագ­րո­ղի՝ Նա­զա­րյա­նին վե­րա­բե­րող հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի հի­ման վրա: Նա­խաքն­նու­թյու­նը դեռ չի ա­վարտ­վել: Նա­զա­րյա­նը նույն­պես պա­հան­ ջում է ­հեր­քել իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը եւ զր­պար­տու­թյան համար վճա­րել 2 մլն դրամ:   ­Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում դա­տա­րա­նը լսեց գոր­ծով ան­ցնող մի­ակ վկային՝ Սի­րեն Ե­ղի­ազ ­ ա­րյա­նին, ով ցուց­մունք տվեց առ այն, որ ի թիվս Էջ­մի­ած­նի բազ­մա­թիվ այլ բնա­կիչ­նե­րի՝ ին­քը ե­ւս լսել է, որ թիվ 2 դպ­րո­ցի նախ­կին տնօ­րեն Սու­սան­նա Նա­զա­րյա­նի տղան՝ Տիգ­րա­նը, ար­խիվ է այ­րել: Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը նշեց, որ ե­թե 1000-2000 մար­դու հա­ վա­քեն Էջ­մի­ած­նում ու հարց­նեն, թե ա­րդյոք նման բան լսել են, նրանք կհաս­տա­տեն: Վկան հա­վե­լեց, որ ա­սում է այն, ի­նչ ըն­դա­մե­նը լսել է տա­րած­ված խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րից: Վ­կայի ցուց­մուն­քից հե­տո հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գ. Գե­ւոր­գյա­նը կար­դաց հայ­ցա­պա­հան­ջը հեր­քում տպագ­րե­լու եւ թեր­թից ու լրագ­րո­

69  ղից զր­պար­տու­թյան հա­մար հա­մա­պար­տու­թյան կար­գով 2 մլն դրամ բռ­նա­գան­ձե­լու մա­սին: Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Հա­ կո­բյանն ա­ռար­կեց հայ­ցի դեմ՝ նշե­լով, որ լրագ­րո­ղը հղում է կա­տա­րել իր աղ­բյու­րին, ո­րը հրա­պա­րա­կային ին­ֆոր­մա­ցի­ա է հա­ղոր­դել: Սրան ի պա­տաս­խան՝ Գե­ւոր­գյանն էլ ա­սաց, թե լրագ­րո­ղը բա­րե­խիղճ ու բա­ ռա­ցի չի վե­րար­տադ­րել վկայի հետ հար­ցազ­րույ­ցի խոս­քե­րը, հրա­պա­ րա­կել է չճշտ­ված ին­ֆոր­մա­ցի­ա, սա­կայն չի գրել, որ լու­րե­րը չճշտ­ված են: Ա­վե­լին, ը­ստ հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցուց­չի՝ լրագ­րո­ղը չի փոր­ձել ճշ­ տել տա­րած­ված լու­րե­րը: Սա­կայն լրագ­րող Մ. Մար­տի­րո­սյա­նը շեշ­տեց, որ հր­դե­հի փաս­տը ճշ­տել է այն ժա­մա­նակ տնօ­րե­նի ժա­մա­նա­կա­վոր պաշ­տո­նա­կա­տա­րից, ո­րը հաս­տա­տել է ե­ղե­լու­թյու­նը ու պատ­մել, որ այր­վել են շի­նա­րա­րու­թյան հետ կապ­ված փաս­տաթղ­թեր: Փաս­տա­բան Ա. Հա­կո­բյանն էլ հա­վե­լեց, որ լրագ­րո­ղը շարժ­վել է է­թի­կայի նոր­մե­րին հա­մա­պա­տաս­խան, սա­կայն նա ոս­տի­կան չէ, որ հե­տաքն­նու­թյուն ան­ ցկաց­նի: Պար­զա­պես վե­րար­տադ­րել է այն տե­ղե­կու­թուն­նե­րը, ո­րոնք տա­րած­վել են Էջ­մի­ած­նում եւ հղում է կա­տա­րել իր աղ­բյու­րին՝ օ­րենսդ­ րու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խան: ­Դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյա­նի հար­ցին, թե ա­րդյոք կող­մե­րը չեն ցան­ կա­նում հաշ­տու­թյուն կն­քել, ստաց­վեց բա­ցա­սա­կան պա­տաս­խան: Ապ­րի­լի 13-ին Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյանն ամ­բող­ջու­թյամբ մեր­ժեց Տիգ­րան Տեր­տե­րյա­նի օ­րի­նա­կան ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Համ­լետ Տեր­տե­րյա­նի հայ­ցա­պա­հան­ջը հեր­քում տպագ­րե­լու եւ թեր­թից ու լրագ­րո­ղից զր­պար­տու­թյան համար հա­մա­պար­տու­թյան կար­գով 2 մլն դրամ բռ­նա­գան­ձե­լու մա­սին:

70  §Ð»ïùǦ ÷³ëï³µ³ÝÝ»ñ îÇ·ñ³Ý º·áñÛ³ÝÁ »õ ÈáõëÇÝ» гÏáµÛ³ÝÁ

§Ð»ï­ùǦ Éñ³·­ñá­ÕÁ ãÇ íÇ­ñ³­íá­ñ»É »õ ãÇ ½ñ­å³ñ­ï»É È»é­Ý³­å³­ïÇ ·Ûáõ­Õ³­å»­ïÇÝ 2012թ. մայի­սի 29-ին հրա­պա­րակ­վեց «­Լեռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պետն ը­նդ­ դեմ «­Հետ­քի» լրագ­րո­ղի» գոր­ծով Լո­ռու մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Վար­դու­հի Հով­ն ա­նյա­նի կա­յաց­րած վճի­ ռը, ո­րով մերժ­վել է լրագ­րո­ղի դեմ հայ­ցը:­ Ան­ցյալ տար­վա սեպ­տեմ­բե­րին Լեռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը, հիմք ըն­դու­նե­լով «­Հետք» թեր­թում 2011թ. օ­գոս­տո­ սի 23-ին լրագ­րող Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի հրա­պա­րակ­ած «­Գյու­ղա­պե­ տի հաս­ցե­ին աս­ված «ա­րա­ծել» բառն ար­ժե 1 մի­լի­ոն» հոդ­վա­ծը, վի­ րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան հիմ­քով հայ­ցա­դի­մում էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րան ը­նդ­դեմ լրագ­րո­ղի` ­թեր­թին ներգ­րա­վե­լով որ­պես եր­րորդ ան­ձ: Գյու­ղա­պե­տը պա­հան­ջում էր նույն թեր­թով հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել հոդ­վա­ծում իր կող­մից զր­պար­տու­թյուն ո­րակ­ված փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը, վի­րա­վո­րե­լու հա­մար նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից և լրագ­ րո­ղից հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ձել 1 մլն դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տին փո­փո­խե­լով 1 մլն-ի դրա­ մա­կան պա­հան­ջը՝ գյուղապետն այն դարձ­րեց 1 լու­մա: Գյու­ղա­պե­տը կան­խավ պատ­րաս­տել և դա­տա­րա­նին էր ներ­կա­յաց­րել նաև նե­րո­ղու­ թյան տեքստ, ո­րը լրագ­րո­ղի ա­նու­նից ցան­կա­նում էր տպագ­րել տալ «­Հետք» թեր­թում:­ Ողջ դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը պն­դեց, որ լրագ­րո­ղը կան­խամ­տած­ված է ը­նտ­րել հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը` «­Գյու­ ղա­պե­տի հաս­ցե­ին աս­ված «ա­րա­ծել» բառն ար­ժե 1 մի­լի­ոն», ո­րով զր­ պար­տել է ի­րեն: Մի­ա­ժա­մա­նակ նույն վեր­նա­գի­րը նա վի­րա­վո­րանք էր համարում`­ հիմ ­ն ա­վո­րե­լով. «Իբրև վեր­նա­գիր ը­նտր­ված հրա­պա­ րա­կային ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հիմն­ված չէ ստույգ փաս­տե­րի վրա կամ պայ­մա­նա­վոր­ված չէ գե­րա­կա հան­րային շա­հով, ո­ւ ս­տի հա­մար­վում է վի­րա­վո­րանք»: ­Հոդ­վա­ծից հետ­ևյալ մեջ­բե­րումն էլ` «Ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից մեկն էլ` «­Մենք ու­զում ե­նք ի­մա­նալ` ըդ­տեղ ա­րա­ծո­ղը Սամ­վե՞լն ա լի­նե­լու,

71  գյու­ղա­պե՞­տը, թե՞ ա­վա­գա­նին», գյու­ղա­պետ Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը ո­րա­կել է վի­րա­վո­րա­կան` չ­նա­յած ին­քը նշ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հայ­ցա­դի­ մու­մում որ­պես հիմք բե­րե­լով` ը­նդ­գծել է, որ այն որ­պես հռե­տո­րա­կան հարց է տր­ված», Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը վի­րա­վո­րա­կան էր հա­մա­րում հե­ տևյալ հիմ ­ն ա­վոր­մամբ. «Ընդգծ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նից և հատ­կա­ պես ո­րա­կել ­բա­ռից պարզ է դառ­նում, որ լրագ­րո­ղը հա­մա­ձայն չէ, որ այն վի­րա­վո­րանք է, ո­րն ի­նք­նին վի­րա­վո­րա­կան է»: ­Գյու­ղա­պե­տի հա­մար «ինք­նին վի­րա­վո­րա­կան» էր նաև լրագ­րո­ղի կող­մից իր գոր­ծու­նե­ու­թյան մա­սին գյու­ղի բնակ­չի կար­ծի­քը մեջ­բե­րե­ լը, ո­րի վե­րա­բե­րյալ կա­յաց­վել է դա­տա­կան ա­կտ: Նա պն­դում էր, որ «հ­րա­պա­րակ­վել են փաս­տա­ցի այն­պի­սի տե­ղե­կու­թյուն­ներ, ո­րոնք չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում օբյեկ­տիվ ի­րա­կա­նու­թյա­նը, կրում են ի­րենց մեջ ա­րա­տա­վո­րող ո­րակ` ն­վա­զեց­նե­լով հա­սա­րա­կու­թյան լայն շր­ջա­նակ­ նե­րում իր` որ­պես ան­ձի, գիտ­նա­կա­նի և քա­ղա­քա­կան գործ­չի մա­սին ստեղծ­ված օբյեկ­տիվ կար­ծի­քը»: Զր­պար­տու­թյուն էր որակում մաս­նա­ վո­րա­պես հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը. «Իր հաս­ցե­ին ար­ված վի­րա­վո­ րան­քի հա­մար գյու­ղա­պետ Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը 1 մլն դրամ էր պա­հան­ջում իր գյու­ղի բնակ­չից, ի­սկ զր­պար­տու­թյան հա­մար` 2 մլն դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Դա­տա­վոր Վ. Հով­ն ա­նյա­նը գյու­ղա­պե­տի ֆի­նան­սա­կան պա­հան­ջը բա­վա­րա­րեց մի փոքր մա­սով»` ա­սե­լով, թե ին­ քը գու­մա­րային պա­հանջ չի ներ­կա­յաց­րել հա­մա­գյու­ղա­ցուն: Ը­ստ նրա` լ­րագ­րողն ի­րեն զր­պար­տել էր նաև հետ­ևյալ տե­ղե­կու­թյամբ. «…չ­նա­յած ին­քը`­ գյու­ղա­պե­տը, նշ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հայ­ցա­դի­մու­մում որ­պես հիմք բե­րե­լով՝ ը­նդ­գծել է, որ այն որ­պես հռե­տո­րա­կան հարց է տր­ված», քա­նի որ, իր ա­սե­լով, հայ­ցա­դի­մու­մի մեջ նման բան չկա: ­Դա­տա­րա­նի վճ­ռով, սա­կայն, «­Հետ­քի» լրագ­րո­ղի հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը զր­պար­տիչ և վի­րա­վո­րա­կան չեն: Իր ի­րա­վա­կան վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րում դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը վկա­յա­կո­չել է եր­կու քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծե­րով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի հրա­պա­րա­կած նա­խա­դե­պային ո­րո­շում ­ն երը` ­Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի մեկ­նա­բա­նու­թյամբ: Գյու­ղա­պե­տի կող­մից վի­ճարկ­վող ար­ տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը քն­նար­կե­լով այդ ո­րո­շում ­ն ե­րի հա­մա­տեքս­տում` ­դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը հան­գել է հետ­ևու­թյան, որ հոդ­վա­ծի վեր­նա­ գի­րը զր­պար­տու­թյուն չէ, քա­նի որ այն չի պա­րու­նա­կում կոնկ­րետ, հս­ տակ տե­ղե­կու­թյուն­ներ ո­րո­շա­կի գոր­ծո­ղու­թյան կամ ան­գոր­ծու­թյան վե­րա­բե­րյալ. այն վե­րա­ցա­կան է և չի ներ­կա­յաց­նում գյու­ղա­պե­տի ան­ ձի վե­րա­բե­րյալ փաս­տա­ցի տվյալ­ներ: Նշ­ված վեր­նա­գիրն ի­րա­կա­նում չի ա­րա­տա­վո­րում և չի էլ կա­րող ա­րա­տա­վո­րել գյու­ղա­պե­տի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վը: ­Դա­տա­րանն ար­ձա­նագ­րել է` ի­րա­կա­նու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խա­ նում է լրագ­րո­ղի հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կու­թյու­նը, որ իր հաս­ցե­ին ար­ ված վի­րա­վո­րան­քի հա­մար գյու­ղա­պետն իր գյու­ղի բնակ­չից 1 մլն դրամ էր պա­հան­ջում, ի­սկ զր­պար­տու­թյան հա­մար` 2 մլն դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Մի­ա­ժա­մա­նակ դա­տա­րա­նը նշել է, որ գյու­ղա­ պե­տը, որ­պես քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով հայց­վոր, նշ­ված պա­հան­ջով եր­կու ան­գամ է դի­մել դա­տա­րան: «Ան­գամ նման հան­գա­ման­քից ել­նե­ լով`­ պա­տաս­խա­նո­ղի (լ­րագ­րո­ղի) մոտ կա­րող էր կար­ծիք ձևա­վոր­վել,

72 որ հայց­վորն ին­քը (գյու­ղա­պե­տը) ևս իր հաս­ցե­ին կա­տար­ված ար­տա­ հայ­տու­թյան հա­մար պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան ող­ջա­միտ չափ, ի թիվս այլ մի­ջոց­նե­րի, հա­մա­րել է նաև նշ­ված չա­փով գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը»,- վճ­ռի մեջ նշել է դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը: ­Գյու­ղա­պե­տի մատ­նան­շած մյուս ար­տա­հայ­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ, ը­ստ ո­րի` ո­րա­կել ­բա­ռով լրագ­րողն ան­հա­մա­ձայ­նու­թյուն է հայտ­նել գյու­ղա­պե­տի կող­մից ար­տա­հայ­տու­թյու­նը վի­րա­վո­րանք համարե­լու կա­պակ­ցու­թյամբ, դա­տա­վո­րը նշել է, որ որ­ևէ հար­ցի կա­պակ­ցու­թյամբ լրագ­րո­ղի չհա­մա­ձայն­վե­լը գյու­ղա­պե­տի հետ չի կա­րող դիտ­վել վեր­ջի­ նիս ո­ւ ղղ­ված վի­րա­վո­րանք, քա­նի որ լրագ­րողն ըն­դա­մե­նը լու­սա­բա­նել է դա­տա­րա­նում քնն­ված գոր­ծը` դ­րա վե­րա­բե­րյալ տե­ղե­կաց­նե­լով հա­ սա­րա­կու­թյա­նը: Տվյալ դեպ­քում դա­տա­վո­րը վկա­յա­կո­չել է նաև Մար­ դու ի­րա­վունք­նե­րի և հիմ ­ն ա­րար ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան մա­սին Եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի 10-րդ և ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 27- րդ հոդ­ված­նե­րը, ո­րոն­ցով ամ­րագր­ված են խոս­քի, սե­փա­կան կար­ծի­քի ար­տա­հայտ­ման, տե­ղե­կու­թյուն­ներ, գա­ղա­փար­ներ փնտ­րե­լու, ստա­ նա­լու, տա­րա­ծե­լու ա­զա­տու­թյուն­նե­րը:­ Ինչ վե­րա­բե­րում է լրագ­րո­ղի կող­մից «հ­ռե­տո­րա­կան» հար­ցի ձևա­ կերպ­ման հետ կապ­ված մտ­քին, դա­տա­վո­րը նշել է, որ չնա­յած այն չի ե­ղել հայ­ցա­դի­մու­մում, սա­կայն ար­տա­հայտ­վել է գյու­ղա­պե­տի կող­մից դա­տա­րա­նում տված ցուց­մուն­քի մեջ, ո­րն էլ ար­ձա­նագր­վել է դա­տա­ կան ակ­տի հա­մա­պա­տաս­խան հատ­վա­ծում:­ Այս­պի­սով, դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը գյու­ղա­պե­տի հայ­ցա­դի­մու­մը վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան մա­սով մեր­ժել է, ի­սկ հայ­ցա­դի­մու­մով ներ­կա­յաց­ված գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման մա­սով`­ կար­ճել գոր­ծի վա­րույ­ թը, քա­նի որ հայց­վո­րը հրա­ժար­վել է գու­մա­րային պա­հան­ջից: Տվյալ դեպ­քում էլ վկա­յա­կոչ­վել է Քաղ. դատ. օր.-ի 109-րդ հոդ­վա­ծի 6-րդ կե­տը, հա­մա­ձայն ո­րի`­ դա­տա­րա­նը կար­ճում է գոր­ծի վա­րույ­թը, ե­թե հայց­վո­րը հրա­ժար­վել է հայ­ցից: Հայ­ցա­դի­մու­մի մաս­նա­կի մերժ­ման և գոր­ծի վա­րույ­թը գու­մա­րային պա­հան­ջի մա­սով կարճ­ման պայ­ման­նե­ րում դա­տա­վո­րը, հաշ­վի առ­նե­լով, որ հայց­վո­րը վճա­րել է պետ­տուր­քի գու­մա­րը, դա­տա­կան ծախ­սե­րի հար­ցը հա­մա­րել է լուծ­ված: Նաև վճ­ռով ամ­րագ­րել է Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նից հօ­գուտ Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի բռ­նա­ գան­ձել 150,000 դրամ` որ­պես փաս­տա­բա­նի խե­լա­միտ վար­ձատ­րու­ թյան գու­մար:

­Ü³Ë­ÏÇÝ ·Ûáõ­Õ³­å»­ïÁ ϳ­Ùá­íÇÝ ãÇ Ï³­ï³­ñáõÙ ¹³­ï³­ñ³­ÝÇ í×Ç­éÁ Չ­նա­յած դա­տա­րա­նի՝ օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտած վճ­ռին՝ Լեռ­նա­պա­տի ար­դեն նախ­կին գյու­ղա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը կա­մո­վին չէր կա­ տա­րել դա­տա­րա­նի վճի­ռը, ո­ւ ս­տի քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով նախ­կին պա­տաս­խա­նող, ի­սկ այժմ պա­հան­ջա­տեր Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նը ե­րեք ա­միս սպա­սե­լուց հե­տո դի­մել է ԴԱՀԿ՝ նախ­կին գյու­ղա­պե­տի նկատ­ մամբ կա­տա­րո­ղա­կան վա­րույթ հա­րու­ցե­լու պա­հան­ջով: ­Ղե­կա­վար­վե­լով «­Դա­տա­կան ակ­տե­րի հար­կա­դիր կա­տար­ման մա­ սին» ՀՀ օ­րեն­քի 28, 30, 40, 44, 67 հոդ­ված­նե­րով՝ սեպ­տեմ­բե­րի 7-ին

73  ՀՀ ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան դա­տա­կան ակ­տե­րի հար­ կա­դիր կա­տա­րումն ա­պա­հո­վող ծա­ռա­յու­թյան (ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ) Լո­ռու մար­զային բաժ­նում կա­յաց­վել է ո­րո­շում՝ կա­տա­րո­ղա­կան վա­րույթ հա­ րու­ցե­լու, պար­տա­պա­նի գույ­քի վրա ար­գե­լանք դնե­լու և պար­տա­պա­ նի գույ­քի նկատ­մամբ հե­տա­խու­զում հայ­տա­րա­րե­լու մա­սին, ը­ստ ո­րի՝ Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նին վճա­րե­լիք 150 հա­զար դրամ փաս­տա­բա­նի վար­ ձատ­րու­թյան գու­մա­րի հետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նից բռ­նա­գանձ­վում է նաև 7500 դրամ՝ որ­պես կա­տա­րո­ղա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի կա­տար­ ման ծախս, Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նին պատ­կա­նող շար­ժա­կան ու ան­շարժ գույ­քը դր­վում է կա­լան­քի տակ և դրա նկատ­մամբ հայ­տա­րար­վում է հե­տա­խու­զում՝ պար­զե­լու սե­փա­կա­նու­թյան ի­րա­վուն­քով նրան պատ­ կա­նող գույ­քի, գույ­քային ի­րա­վունք­նե­րի և դրա­մա­կան մի­ջոց­նե­րի գտն­վե­լու վայ­րը, կազմն ու քա­նա­կը:

74 §²­é³­íáïݦ áõ ²­éÇíÙá­Éá­·Ç­³­Ï³Ý ëñ­ï³­µ³­Ý³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ѳßï­í»É »­Ý ­Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­ սու­թյան դա­տա­րա­նի վա­րույ­թում գտն­վող քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գործն ը­ստ հայ­ցի` Հա­յաս­տա­նի Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­ րոնն ը­նդ­դեմ «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի հան­գու­ցա­լուծ­վեց: Պատ­վի, ար­ ժա­նա­պատ­վու­թյան, գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան մա­սին քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով հայց­վորն ու պա­տաս­խա­նո­ղը կն­քե­ցին հաշ­ տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն, ո­րը հաս­տատ­վել է դա­տա­վոր Է. Ա­վե­տի­ սյա­նի կող­մից:­ Ըստ այդմ՝ պա­տաս­խա­նող «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թերթն ըն­դու­նել է, որ 01.12.2010 թ. հրա­պա­րակ­ված «Իսկ ո­՞ւր մնաց Հի­պոկ­րա­տի եր­դու­մը» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծի մեջ ներ­կա­յաց­վել է չճշտ­ված տե­ղե­կատ­վու­թյուն։ Ար­դյուն­քում հոդ­վա­ծը ա­րա­տա­վո­րել է Հա­յաս­տա­նի «Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­ կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի գոր­ծա­րար համ­բա­վը, աշ­խա­ տա­կազ­մի եւ տնօ­րեն Սմ­բատ Ջա­մա­լ յա­նի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը։ ­Հոդ­վա­ծը պա­րու­նա­կում էր տե­ղե­կատ­վու­թյուն այն մա­սին, որ հոդ­ վա­ծի հե­ղի­նակ, Կա­պա­նի բնա­կիչ Կա­րո Ա­վա­նե­սյա­նը, ըն­թեր­ցե­լով «Ա­ռա­վոտ» թեր­թի 13.11.2010թ. «Վ­ճա­րել է 10 տար­վա կյան­քի հա­մար, ստա­ցել` 7 տար­վա: Բժիշկ­նե­րը հի­վան­դին էլ, պե­տու­թյանն էլ խա­բե՞լ են» հոդ­վա­ծը, գրել է, որ ին­քը դի­մել է Հա­յաս­տա­նի Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն: Վճա­րում ­ն եր կա­տա­րե­լով՝ հե­տա­զոտ­վել է, ին­չի հետ­ևան­քով պարզ­վել է, որ նա ու­նի ա­ռիթ­մի­ա և պետք է ան­հա­ պաղ վի­րա­հատ­վի: Կն­քե­լով պայ­մա­նա­գիր 5,1 մլն դրամ վի­րա­հա­տու­ թյան հա­մար (ո­րի 70%-ը վճար­վում է նա­խա­պես, կա­տար­վում է վի­րա­ հա­տու­թյու­նը, հե­տո 3 ա­մս­վա ըն­թաց­քում վճար­վում է մնա­ցած 30%-ը)` նրան վի­րա­հա­տել ե­ն՝ տե­ղադ­րե­լով «Biotronic» ֆիր­մայի «Lexos DR» տի­պի ե­րկ­խո­ռո­չա­նի սարք սր­տի ռիթ­մը վա­րե­լու հա­մար, ո­րը ե­րաշ­ խա­վո­րում է 4-5 տա­րի ան­խա­փան աշ­խա­տանք: ­Սա­կայն Եր­ևա­նից Կա­պան վե­րա­դառ­նա­լու ճա­նա­պար­հին նրա վի­ ճա­կը վա­տա­ցել է` շն­չար­գե­լու­թյուն է ու­նե­ցել` ի­նչ­պես մինչ վի­րա­հա­ տու­թյու­նը, ի­սկ ար­դեն Կա­պա­նում շն­չար­գե­լու­թյու­նը կրկն­վել է եր­կու ան­գամ: Բո­լոր սրա­ցում ­ն ե­րի ժա­մա­նակ սար­քը չի աշ­խա­տել, դա հաս­ տատ­վել է նաև սար­քի ստու­գում ­ն ե­րով: Վե­րա­դառ­նա­լով Եր­ևան՝ բժշ­ կու­հուն ներ­կա­յաց­րել է մի դի­մում, ը­ստ ո­րի՝ գտել է, որ ախ­տո­րո­շու­մը ե­ղել է թե­րի և խնդ­րել, ա­ռա­ջար­կել, պա­հան­ջել է հրա­վի­րել կոն­սի­լի­ ում՝ ճշ­տե­լու ախ­տո­րո­շու­մը և կա­տա­րե­լու հա­մա­պա­տաս­խան բու­ժում ա­ռանց լրա­ցու­ցիչ վճա­րում ­ն ե­րի: ­Դի­մու­մը քն­նար­կե­լով՝ Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­ րո­նի տնօ­րեն Ս. Ջա­մա­լյա­նը գտել է, որ նա խա­բում է, թե իր մոտ շն­չար­գե­լու­թյան սրա­ցում ­ն եր են ե­ղել, ի­րա­կա­նում այլ բան է ե­ղել, և նոր բուժ­ման հետ կապ­ված հե­տա­գա բո­լոր քայ­լե­րի հա­մար հի­վան­դը պետք է վճա­րի:

75  ­Պա­տաս­խա­նո­ղը մին­չեւ հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան հաս­տա­ տու­մը «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թում տպագ­րել է հեր­քում և Հա­յաս­տա­նի «Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի պա­տաս­խա­նը։ ­ Իր հեր­թին հայց­վո­րը պար­տա­վոր­վել է հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նա­ գի­րը հաս­տատ­վե­լուց հե­տո նույն պա­հան­ջով և հիմ­քով, ի­նչ­պես նաև «Իսկ ո­՞ւր մնաց Հի­պոկ­րա­տի եր­դու­մը» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծի հիմ­քով որ­ևէ այլ պա­հան­ջով դա­տա­րան հայց չներ­կա­յաց­նել ը­նդ­դեմ պա­տաս­ խա­նո­ղի։­ Այս հիմ­քով կարճ­վեց նաեւ «Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի՝ «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի դեմ 2-րդ հայ­ցը «Վ­ճար­վել է 10 տար­վա կյան­քի հա­մար, ստա­ցել՝ 7 տար­վա: Բժիշկ­նե­րը հի­վան­դին էլ, պե­տու­թյանն էլ խա­բե՞լ են» (13.11. 10թ.) հոդ­վա­ծի հա­մար:

76 Ò³ËÇó` ². ¼»ÛݳÉÛ³ÝÁ »õ È. ´³ñë»ÕÛ³ÝÁ Ò³ËÇó` ². ÊÉÕ³ÃÛ³ÝÁ »õ ². ²í»ïÇëÛ³ÝÁ

­Ð³Û­óÁ Ù»ñÅ­í»ó ѳۭó³ÛÇÝ í³­Õ»­Ùáõ­ÃÛ³Ý Å³Ù­Ï»­ïÇ Ë³Ëï­Ù³Ý ÑÇÙ­ùáí «­Մի­նաս Ա­վե­տի­սյան» մշա­կու­թային բա­րե­գոր­ծա­կան հիմ ­ն ադ­րա­մի հո­գա­բար­ձու­նե­րի խորհր­դի նա­խա­գահ Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը 2011թ. օ­գոս­տո­սի 4-ին դի­մել է Շի­րա­կի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րան ը­նդ­դեմ Ժուռ­նա­լիստ­նե­րի «Աս­պա­րեզ» ա­կում­բի խորհր­ դի նա­խա­գահ և ի­րա­վա­պաշտ­պան Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նի՝ պա­հան­ջե­լով հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել www.asparez.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված վի­րա­վո­րող և զր­պար­տող բնույ­թի հրա­պա­րա­կում ­ն ե­ րի հա­մար: Իբ­րեւ վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­ տու­ցում նա պա­հան­ջել է 2 մլն դրամ, ևս 200.000 դրամ՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: www.asparez.am կայ­քում ե­րեք հոդ­ված էր հրա­պարակ­վել, ո­րոնք էլ դար­ձել է­ին վե­ճի ա­ռար­կա՝ «­Կան բա­ներ, որ չեն ներ­վում» (11.06.2011թ.), «Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը ստում է ան­հաս­կա­նա­լի պատ­ ճառ­նե­րով» (15.06.2011թ.) և «Ըն­տա­նե­կան կա­պա­լին է­ին հար­վա­ծե­ լու» (16.06.2011թ.): Հոդ­ված­նե­րի ա­ռի­թը ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րո­ շումն էր Մի­նաս Ա­վե­տի­սյա­նի եր­կու ո­րմ ­ն ան­կար­նե­րը վե­րա­կանգ­նե­լու նպա­տա­կով Գյում­րի­ից Ե­րե­ւան տե­ղա­փո­խե­լու եւ ա­պա «Զ­վարթ­նոց» օ­դա­նա­վա­կա­յա­նում ցու­ցադ­րե­լու մա­սին: Մի­նա­սի ո­րմ ­ն ան­կար­նե­րի տե­ղա­փո­խու­մը Գյում­րի­ից Եր­ևան, ո­րը կազ­մա­կեր­պել էր «­Մի­նաս Ա­վե­ տի­սյան» մշա­կու­թային բա­րե­գոր­ծա­կան ­հիմ ­ն ադ­րա­մի հո­գա­բար­ձու­նե­ րի ­խորհր­դի ­նա­խա­գահ, նկար­չի որ­դի Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը (ո­ւ մ հետ, ը­ստ գյում­րե­ցի մտա­վո­րա­կան­նե­րի, պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն էր ձեռք բեր­վել դա չա­նել ա­ռանց ի­րենց հա­մա­ձայ­նու­թյան), մեծ վր­դով­մունք էր ա­ռա­ջաց­րել գյում­րե­ցի­նե­րի շր­ջա­նում: 2011թ. հու­նի­սի 23-ին Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը նա­մակ է ու­ղար­կել Լևոն Բար­սե­ղ յա­նին` պա­հան­ջե­լով տպագ­րել հեր­քում կամ հրա­պա­րա­կել իր նա­մա­կի բո­վան­դա­կու­թյու­նը՝ որ­պես պա­տաս­խան: Լևոն Բար­սե­ղ յա­նը Ա. Ա­վե­տի­սյա­նի ու­ղար­կած տեքս­տը հրա­պա­րա­կել է հու­նի­սի 30-ին: Օ­գոս­տո­սի 4-ին Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը հայ­ցա­դի­մու­մով դի­մել է դա­ տա­րան: Հայ­ցով նա Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նին հե­տե­ւյալ պա­հանջ­ներն էր

77  ներ­կա­յաց­րել` պար­տա­վո­րեց­նել հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից եւ հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ձել 2 մլն դրամ, ո­րից 500 հա­զա­րը՝ վի­րա­վո­րան­քի, 1 մլն 500 հա­զա­րը՝ զր­պար­տու­թյան հա­մար: Ե­ւս 200 հա­զար` դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: Մաս­նա­վո­րա­բար, նա զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րել Լ. Բար­սե­ղ յա­նի հոդ­ված­նե­րում առ­կա մի քա­նի գնա­հա­տա­կան­նե­ր եւ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­ր, թե Ար­ման Ա­վե­տի­ սյա­նը «թ­ռավ իր պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյու­նից»: ­Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում կող­մե­րը փոր­ձե­ցին բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րով հաս­նել հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան, սա­կայն չհա­ջող­վեց: ­Հայց­վոր կող­մը պն­դում էր, որ վե­ճը ծա­գել է Ա. Ա­վե­տի­սյա­նի պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ հրա­պա­րա­կե­լուց եւ նրան նյու­թա­կան վնաս­ներ պատ­ճա­ռե­լուց, ի­սկ այս գոր­ծով կի­րա­ռե­լի ի­րա­վա­կան նոր­մե­րի շր­ջա­նա­կը հս­տա­կեց­նե­ լիս նշեց, թե սույն խն­դի­րը պի­տի կար­գա­վոր­վի ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 2-րդ, 3-րդ, 7-րդ (1-ին, 2-րդ կե­տե­րով) եւ 8-րդ մա­սե­րով, Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եւ հիմ ­ն ա­րար ա­զա­տու­թյուն­նե­ րի պաշտ­պա­նու­թյան մա­սին կոն­վեն­ցի­այի 10-րդ հոդ­վա­ծով, ՀՀ Սահ­ մա­նադ­րու­թյամբ: Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նի Խլ­ղա­թյա­նը ներ­կա­յաց­րեց զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի ի­րա­վա­ կան շր­ջա­նակ­նե­րը: Զր­պար­տու­թյան ա­ռու­մով հայ­ցո­րը միջ­նոր­դեց, որ պա­տաս­խա­նող կողմն ա­պա­ցու­ցի հե­տե­ւյա­լը. 1. ­Հայց­վոր կող­մը ո­րմ­նան­կար­նե­րի տե­ղա­փոխ­ման հա­մար ֆի­նան­սա­կան ե­կա­մուտ­ներ է ստա­ցել:­ 2. Որմ­նան­կար­նե­րը քա­ղա­քից տե­ղա­փոխ­վել են գաղտ­նի:­ 3. Ինչ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյու­նից է «թ­ռել» հայց­վոր կող­մը: 4. ­Հայց­վոր կող­մը գոր­ծել է Էռ­նե­կյա­նի պատ­վե­րով: ­Վի­րա­վո­րան­քի ա­ռու­մով պի­տի ա­պա­ցու­ցի, ո­ր 1. Տ­ղա­մար­դու հետ է գործ ու­նե­ցել:­ 2. Ա. Ա­վե­տի­սյա­նը լա­րա­խա­ղաց է: 3. «Այ­դօ­րի­նակ կեր­պար­նե­րի վզից գդալ-չան­գյալ կա­խե­լը» վի­րա­վո­րանք չէ: ­Պա­տաս­խա­նող Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նը 52 է­ջա­նոց պա­տաս­խան էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րան, իր քն­նա­դա­տու­թյուն­նե­րը հիմ ­ն ա­վո­րող փաս­ տա­կան հան­գա­մանք­ներն ա­պա­ցու­ցող տե­սագ­րու­թյուն­ներ եւ ձայ­նագ­ րու­թյուն­ներ, վկա­յու­թյուն­ներ եւ այլն, սա­կայն Շի­րա­կի մար­զի ը­նդ­հա­ նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը, ա­ռանց մնա­ցած հան­գա­մանք­նե­րը հաշ­վի առ­նե­լու, հեն­վե­լով մի­այն հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի խախտ­ման հան­գա­ման­քի վրա` 2012թ. հու­լի­սի 10-ին Ա. Ա­վե­տի­սյա­ նի հայ­ցը մեր­ժեց ամ­բող­ջու­թյամբ: Դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում դա­ տա­րա­նին «­Հայ­ցային վա­ղե­մու­թյուն կի­րա­ռե­լու մա­սին» դի­մում ներ­ կա­յաց­րել էր Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նը՝ պն­դե­լով, որ հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը լրա­ցել է 2011թ. հու­լի­սի 23-ին, մինչ­դեռ հայ­ցը ներ­կա­յաց­վել է օ­գոս­տո­սի 4-ին:­ Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը Շի­րա­կի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը բո­ղո­քար­կել է վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան:

78 ­¸³­íÇà γ­ñ³­å»­ïÛ³­ÝÁ ÙÇç­Ýáñ­¹»É ¿, ´»­ÝÇÏ Ð³­ñáõ­ÃÛáõ­ÝÛ³ÝÝ ¿É Ññ³­Å³ñ­í»É ¿ §Äá­Õáíáõñ­¹Ç¦ ¹»Ù ѳۭóÇó 2011-ին «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի դեմ 3 հայց էր ներ­կա­յաց­վել պատ­ վին ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը պատ­ճառ­ված վնա­սի փոխ­հա­տուց­ման պա­հան­ջով: Դրան­ցից մե­կը ներ­կա­յաց­րել էր ՀՀ կու­րոր­տա­բա­նու­թյան եւ ֆի­զի­կա­կան բժշ­կու­թյան գի­տա­հե­տա­զո­տա­կան կենտ­րո­նի տնօ­ րեն Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը: Հոկ­տեմ­բե­րի 12-ին Ե­րե­ւա­նի Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­ տա­րա­նի դա­տա­վոր Ռու­բեն Ա­փի­նյա­նը վա­րույթ էր ըն­դու­նել հայ­ցը:­ Որ­պես վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան հե­տե­ւան­քով պատ­վին ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը պատ­ճառ­ված վնա­սի փոխ­հա­տու­ցում՝ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը «­Ժո­ղո­վուրդ»-ից պա­հան­ջում էր 2 մլն դրամ, ե­ւս 244 հա­զար դրամ` փաս­տա­բա­նա­կան եւ դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: «Ն­շենք, որ ղա­րա­բա­ղ յան ծա­գում ու­նե­ցող, Սերժ Սարգ­սյա­նի մտե­ րիմ Բ. Հա­րու­թյու­նյա­նի հայ­ցը վե­րա­բե­րում է «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­ թի սեպ­տեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Դոկ­տոր, պրո­ֆե­սո­րի ար­կած­նե­րը ոս­կու հան­քե­րում» հոդ­վա­ծին, որ­տեղ ներ­կա­յաց­րել է­ինք Ա­ՄՆ քա­ղա­քա­ցի Նու­նե Սե­րո­բյա­նի հն­չեց­րած մե­ղադ­րանք­ներն այն մա­սին, որ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը, ո­ւ մ հետ հա­մա­տեղ բիզ­նես են ու­նե­ ցել, չի վե­րա­դարձ­նում իր կող­մից ներդր­ված 218 հա­զար Ա­ՄՆ դո­լա­րը: Ը­նդ ո­րում, նույն հրա­պա­րակ­ման մեջ հան­գա­մա­նա­լի կեր­պով ներ­կա­ յաց­րել է­ինք թե° Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի եւ թե° իր փաս­տա­բան Մհեր Սի­մո­նյա­նի հեր­քում ­ն երն ու պա­տաս­խան մե­ղադ­րանք­նե­րը, ի­նչ­պես նաեւ` նրանց տրա­մադ­րած բո­լոր փաս­տա­կան տվյալ­նե­րը»,- նշ­ված էր օ­րա­թեր­թի տա­րա­ծած հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ: Դա­տա­կան նիս­տին դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նի հար­ցին, թե ա­րդյոք կող­մե­րը չե՞ն ցան­կա­նում հաշ­տու­թյան գալ, հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գնել Նա­զա­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց` մի­այն այն դեպ­քում, ե­թե պա­տաս­ խա­նողն ամ­բող­ջու­թյամբ հեր­քի իր գրա­ծը: Ի­սկ թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հ. Ճա­րո­յանն ա­սաց, որ նախ հայց­վո­րը պետք է հաշ­տու­թյան տեքստ ներ­կա­յաց­նի: Հայց­վո­րը նշեց, որ ժա­մա­նա­կին նման տեքստ ներ­կա­ յաց­րել են, սա­կայն կող­մը հա­մա­ձայն չի ե­ղել, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով նրանք այժմ հաշ­տու­թյան ա­ռա­ջարկ չու­նեն ներ­կա­յաց­նե­լու: Հ. Ճա­րո­յա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ Նու­նե Սե­րո­բյա­նի՝ հոդ­ վա­ծում ար­ված պն­դում ­ն ե­րի, հար­ցազ­րույ­ցի և ներ­կա­յաց­ված տվյալ­ նե­րի հի­ման վրա միջ­նոր­դում է Ն. Սե­րո­բյա­նին ճա­նա­չել որ­պես պա­ տաս­խա­նող, այ­սինքն՝ փո­խել պա­տաս­խա­նո­ղին, քա­նի որ այս դեպ­ քում «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թը որ­պես ամ­բի­ոն է հան­դես ե­կել: Հայց­վո­ րը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ Նու­նե Սե­րո­բյա­նի հար­ցազ­րույ­ցը, ո­րը տպագր­վել է N179-ո­ւ մ, N151-ի հոդ­վա­ծի շա­րու­նա­կու­թյունն է, և ի­րենք հայ­ցա­պա­հանջն ա­վե­լաց­րել են N179-ի հոդ­վա­ծի կապակցությամբ:­ Ըստ պա­տաս­խա­նո­ղի՝ սույն գոր­ծով ե­թե ան­գամ առ­կա են զր­պար­ տու­թյուն և վի­րա­վո­րանք, դրանք հասց­վել են ոչ թե թեր­թի կող­մից, այլ

79  Ն. Սե­րո­բյա­նի, ի­սկ թեր­թը պետք է այս գոր­ծըն­թա­ցում հան­դես գար որ­պես 3-րդ ան­ձ: ­Հայց­վո­րը ա­ռար­կեց միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ մեկ­նա­բա­նե­լով, որ հա­մա­ ձայն օ­րեն­քի՝ լրատ­վու­թյան մի­ջո­ցը պար­տա­վոր էր ստու­գել ի­րեն տր­ ված ին­ֆոր­մա­ցի­ան և ճշ­տել տե­ղե­կատ­վու­թյան հա­վաս­տիությունը: ­Դա­տա­րա­նը, լսե­լով պա­տաս­խա­նո­ղի միջ­նոր­դու­թյան կա­պակ­ցու­ թյամբ ար­տա­հայտ­ված դիր­քո­րո­շու­մը, ո­րո­շեց մեր­ժել այն: Հ. Ճա­րո­յա­նը այ­նու­հետև միջ­նոր­դեց դա­տա­րա­նին Ն. Սե­րո­բյա­նին դա­տա­կո­չել որ­պես վկա: Սա­կայն դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նը հե­տաձ­ գեց վկայի դա­տա­կոչ­ման միջ­նոր­դու­թյան քն­նար­կու­մը, մինչև կող­մե­րը կքն­նար­կեն ա­պա­ցուց­ման բե­ռը բաշխ­ելու հարցը:­ Այս­պի­սով, կող­մերն ան­ցան ա­պա­ցուց­ման բե­ռի բաշխ­ման փու­ լին: Գ. Նա­զա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց, թե հոդ­վա­ծում առ­ կա որ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն է հայց­վո­րը հա­մա­րում վի­րա­վո­րանք և ո­րը՝ զր­պար­տու­թյուն: Հայց­վո­րը վի­րա­վո­րանք է հա­մա­րում «­Դոկ­տոր, պրո­ֆե­սո­րի ար­կած­նե­րը ոս­կու հան­քե­րում» վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ծի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը. « ...Ա­սում է Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից «քց­ված» Նու­նեն…»: Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ սրա­նով հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կը նկա­տի է ու­նե­ցել այն, որ հայց­վո­րը իր գոր­ծըն­կե­րո­ջը խա­բել է և գու­մար է շոր­թել: « …Ինչ­ևէ, այս պատ­մու­թյան մեջ հե­տաքր­քի­րը ոչ մի­այն այն է, որ Սերժ Սարգ­սյա­նի մեր­ձա­վո­րը «ք­ցել» է ներդ­րում ­ն եր կա­տա­րած տիկ­ նո­ջը, այլև այն, որ նա իր ան­լուրջ խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րով «խրտ­նեց­րել» է ներդ­րում ­ն ե­րի պատ­րաս­տա­կա­մու­թյամբ Հա­յաս­տան ե­կած գոր­ծա­ րա­րին… »:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ թեր­թի (N179) հա­մա­րում հրա­պա­րակ­ված «­Բե­նի­ կից շա­րու­նա­կում են դժ­գո­հել» վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ծում հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն են վի­րա­վո­րել հայց­վո­րին. « ...Բո­լո­րը գի­տեն, որ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը ­կա­շա­ռե­լու, մարդ­ կանց վա­խեց­նե­լու շատ մեծ կա­րո­ղու­թյուն և ըն­դու­նա­կու­թյուն ու­նի, ու դա մե­նակ մեր կար­ծի­քը չէ… »: ­Հայց­վո­րը սա և° վի­րա­վո­րանք է համարում և’ զր­պար­տու­թյուն: Ը­ստ հայց­վո­րի՝ լրագ­րո­ղը պետք է ճշ­տեր Ն. Սե­րո­բյա­նի տված տե­ղե­կատ­ վու­թյան հա­վաս­տի­ու­թյու­նը: Սա­կայն դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նը նկա­ տեց, որ հար­ցազ­րույ­ցը լրագ­րո­ղա­կան ժան­րե­րից մեկն է, այ­սինքն` լրագ­րո­ղը հար­ցազ­րույց է վերց­րել և դրա մա­սին հրա­պա­րա­կել: ­Հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րում հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րը. «...Ի­նչ­պես «­Ժո­ղո­վուրդ»-ի հետ զրույ­ցում նշեց Նու­նե­ի ըն­կեր­նե­ րից Ա­րև­շա­տը, Հրազ­դա­նի քնն­չա­կա­նի պե­տը, ով «­Բե­նի­կի վա­րոր­դի ախ­պերն է», պատ­ճա­ռա­բա­նել է, թե գոր­ծը քա­ղա­քա­ցի­աի­րա­վա­կան բնույ­թի է...»: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ի­՞նչն է զր­պար­տու­թյուն, պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, թե թեր­թի այն ձևա­կեր­պու­մը, որ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյանն ու­նի կա­պեր և իր ա­նօ­րի­նա­կան գոր­ծե­րը ու­զում է լու­ծել կա­պե­րի մի­ջո­ցով: ­Հայց­վո­րը վի­րա­վո­րանք է հա­մա­րում նաև հետեւյալ նա­խա­դա­սութ­ յու­նը. «...Հե­տաքր­քիր է, թե ին­չու այդ դեպ­քում բժշ­կա­կան գի­տու­թյուն­

80 նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր և 130 գի­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի և գյու­տե­ րի (ան­գամ գի­տու­թյան և ար­վես­տի աս­պե­տի ­կո­չում ու­նե­ցող) հեղինակ Բ. Հա­րու­թյու­նյա­նի մա­սին ստա­հոդ տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծող Նու­ նե Սե­րո­բյա­նի նկատ­մամբ սուտ մատ­նու­թյան մե­ղադ­րան­քով քրե­ա­ կան գործ չեն հա­րու­ցում...»: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ա­րդյոք քնն­չա­կա­նի պե­տը Բե­նիկ Հա­ րու­թյու­նյա­նի եղ­բա՞յրն է, հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նեց՝ ոչ: Դա­տա­վո­րը հարց­րեց նաև, թե ի­՞նչ պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ է մերժ­վել քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­մը: Քա­նի որ կող­մե­րը հա­վաս­տի ո­չինչ չա­սա­ցին, դա­ տա­վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղի վրա դրեց սույն քրե­ա­կան գոր­ծի նյու­թե­րը դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու պար­տա­կա­նու­թյու­նը: ­Հա­ջորդ դա­տա­կան նիս­տը նշա­նակ­ված էր 2012-ի մար­տի 5-ին, սա­կայն մինչ դա­տա­կան նիս­տը հայտ­նի դար­ձավ, որ հայց­վոր Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը, «արժ­ևո­րե­լով մա­մու­լի զար­գա­ցու­մը որ­պես ժո­ղովր­ դա­վար պե­տու­թյան կերտ­ման կար­ևոր բա­ղադ­րիչ, ՀՀ պաշտ­պա­ նու­թյան նա­խա­րա­րի մա­մու­լի քար­տու­ղար Դա­վիթ Կա­րա­պե­տյա­նի միջ­նոր­դու­թյամբ հրա­ժար­վում է «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի նկատ­մամբ ներ­կա­յաց­րած դա­տա­կան հայ­ցից և որ­պես փոխ­հա­տու­ցում 2 մլն 200 հա­զար դրա­մի պա­հան­ջից»:

81  ¶»õáñ· ²ÉÃáõÝÛ³Ý

­Ð³Ý­ñ³ÛÇÝÁ Ñ»ñ­ù»É ¿ º­Ñá­í³ÛÇ íϳ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ Ññ³­å³­ñ³­Ï³Í ï»­Õ»­Ï³ï­íáõ­ÃÛáõ­ÝÁ «Ե­հո­վայի վկա­ներ» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը դա­տա­կան կար­ գով վի­ճար­կում էր 2010թ. նոյեմ­բե­րի 9-ին, 10-ին և 11-ին «­Հայ­լուր» և «­Տե­սան­կյուն» հա­ղոր­դա­շա­րե­րի ըն­թաց­քում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­ կու­թյունն այն մա­սին, որ իր ծնող­նե­րի սպա­նու­թյան մեջ մե­ղադր­վող Ար­ման Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա է (դեպ­քը տե­ղի էր ու­նե­ցել Սե­ւան քա­ղա­քում): Գոր­ծը գտն­վում էր Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Սամ­ վել Թադ­ևո­սյա­նի վա­րույ­թում: ­Հայց­վոր կող­մը զր­պար­տու­թյուն և վի­րա­վո­րանք էր հա­մա­րում հն­ չած ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից հետ­ևյալ­նե­րը՝­

ա) Ըն­դա­մե­նը ե­րեկ Ե­հո­վայի վ­կան ս­պա­նեց իր ծ­նող­նե­րին: ­Հայց­վո­րի ­ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ե­լե­նա Մար­գա­րյա­նը դա­տա­րա­նում հայտ­նեց, որ սա մի­ան­շա­նակ զր­պար­տու­թյուն և փաստ է: Պա­տաս­ խա­նո­ղի  ­ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա Զոհ­րա­բյա­նը հայտ­նեց, որ ի­րենք նույն­ պես այն համարում են փաստ:

բ) Ի­նչ­պե՞ս փր­կել ա­րյան ծա­րավ Ա­ստ­ծո զո­հե­րին: ­Հայց­վո­րի խոս­քով, սա զր­պար­տու­թյուն է, քա­նի որ փաստ է, ո­րը ներ­կա­յաց­նում է, որ ե­հո­վա­նե­րը պաշ­տում են այն Ա­ստ­ծուն, ո­րը ա­րյան ծա­րավ է: Խո­րագ­րում նշ­ված է Ե­հո­վայի վկա­նե­րի մա­սին, այ­սինքն՝ այս դեպ­քում էլ խոս­քը Ե­հո­վայի վկա­նե­րի մա­սին է:­ Ըստ պա­տաս­խա­նո­ղի՝ գ­նա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյու­նը պետք է տար­բե­րել փաս­տից, սա գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է: Սա փաստ չէ, այլ դիտ­վում է որ­պես հարց:

գ) «Ե­հո­վայի կա­մա­զուրկ ստ­րուկ­ներ և դա­ժան դա­հիճ­ներ» խո­ րա­գի­րը և «Ին­չու՞ են ու­րիշ ա­ստ­ված­նե­րը և սուտ մար­գա­րե­նե­րը կա­րո­ղա­նում տի­րա­նալ մարդ­կանց հո­գի­նե­րին՝ դարձ­նե­լով նրանց կա­մա­զուրկ ստ­րուկ ու դա­ժան դա­հիճ­ներ» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը: ­Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ այս սուտ տե­ղե­կու­թյու­նը զր­պար­տում և վի­

82 րա­վո­րում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին, քա­նի որ վեր­ջին­նե­րիս ներ­կա­յաց­նում է որ­պես կա­մա­զուրկ, բա­նա­կա­նու­թյու­նից զուրկ է­ակ­ներ: «­Դա­ժան Ա­ստ­ված և նրան ե­րկր­պա­գող­նե­րին որ­պես կա­մա­զուրկ ստ­րուկ­ներ» ա­սե­լով՝ կող­մը ցան­կա­ցել է ա­սել, որ դրա հա­մա­տեքս­տում ներ­կա­յաց­վող սպա­նու­թյու­նը Ե­հո­վայի վկա­նե­րին բնո­րոշ գոր­ծե­լա­ կերպ կամ վար­վե­լաոճ է: ­Պա­տաս­խա­նողն այն ­գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է համարում:

գ) ­Հա­րա­զատ ծնող­նե­րին սար­սա­փազ­դու դա­ժա­նու­թյամբ սպա­ նած ե­րի­տա­սար­դը, իր ի­սկ վկա­յու­թյամբ, կա­տա­րել է Ե­հո­վա Ա­ստ­ծո պատ­վի­րա­նը:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ ­կող­մը պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­ վայի վկա է ե­ղել, հա­կա­ռակ դեպ­քում զր­պար­տում և վի­րա­վո­րում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը: Պա­տաս­խա­նո­ղը ­ նույն­ պես հա­մա­ձայ­նեց, որ սա փաստ է:

դ) Ե­հո­վայի վկա­նե­րը ա­ղանդ են, և` տո­տա­լի­տար ա­ղանդ են: ­Հայց­վո­րի դի­տարկ­մամբ` ­ սա զր­պար­տու­թյուն է, ­ քա­նի որ «Ե­հո­ վայի վկա­ներ»-ը ա­ղանդ չեն, այլ օ­րեն­քով գրանց­ված են ՀՀ­–ում, ի­նչ­ պես նաև՝ տո­տա­լի­տար ա­ղանդ չեն: Այդ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, բա­ցի զր­պար­տու­թյուն լի­նե­լուց, նաև վի­րա­վո­րա­կան է: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րոշ­մամբ՝ ­սա նույն­պես փաստ չէ, այլ` գնա­ հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն: ­ ե) Իսկ թե նրան­ցից քա­նի՞­սը ա­մեն վայր­կյան կա­րող է ան­ցնել հայտ­նի սահ­մա­նա­գի­ծը, դժ­վար է կան­խա­տե­սել: ­Հայց­վորն ան­հիմն ո­րա­կեց ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, թե Ե­հո­վայի վկա­ նե­րը կա­րող են քրե­ա­կան հան­ցա­գոր­ծու­թյուն կա­տա­րել, ի­նչ­պի­սին է, օ­րի­նակ, Ար­ման Թո­րո­սյա­նի կող­մից կա­տար­ված ստոր սպա­նու­թյու­ նը: Այս տե­ղե­կու­թյու­նը, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, նվաս­տաց­նում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին:

­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ա­րդյոք հայց­վոր կող­մը սա որ­պես փաս՞տ է դի­տար­կում, պաշտ­պա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ խն­դիրն այն է, որ Եվ­ րո­պա­կան դա­տա­րա­նը այն դիր­քո­րո­շումն ու­նի, որ զր­պարտ­չա­կան և վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը ան­հրա­ժեշտ է դի­տարկել ամ­բողջ հա­ղորդ­ման, հրա­պա­րակ­ման հա­մա­տեքս­տում: Այս դեպ­քում խոս­վում է Ար­ման Թո­րո­սյա­նի մա­սին, ով «­դա­ժա­նու­թյամբ սպա­նել է իր ծնող­նե­րին», որ «­նա Ե­հո­վայի վկա է», և «­թե նրան­ցից քա­նի՞­սը կանց­նեն հայտ­նի սահ­մա­նա­գի­ծը»: Փաս­տա­բա­նի կար­ծի­քով՝ Ե­հո­վայի վկա­նե­րը ներ­կա­յաց­վում են որ­պես սահ­մա­նա­գի­ծը ցան­կա­ցած պա­ հի հա­տող ան­ձնա­վո­րու­թյուն­ներ, այ­սինքն` ցան­կա­ցած պա­հի սպա­ նու­թյուն գոր­ծե­լու պատ­րաստ մար­դիկ, և սա ներ­կա­յաց­վում է որ­պես փաստ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի գնա­հատ­մամբ՝ ­սա ­փաստ չէ, այլ գնա­հա­տո­ղա­ կան դա­տո­ղու­թյուն է, ո­րի հիմ­քում ըն­կած է մեկ փաստ՝ Ա. Թո­րո­սյա­նի կող­մից իր ծնող­նե­րին սպա­նե­լը:

83  ­Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նաև ա­ռանձ­նաց­րեց 2010թ. նոյեմ­բե­րի 11-ին «­Տե­սան­կյուն» հա­ղոր­դա­շա­րի ըն­թաց­քում հն­չած ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րից հետ­ևյալ­նե­րը. ­ ա) Ա. Թո­րո­սյա­նի կող­մից կա­տար­ված սպա­նու­թյու­նը Ե­հո­վայի վկա­նե­րի կող­մից շա­րու­նա­կա­կան պրո­ցե­սի ար­դյունք է, ո­րը դեռ շատ ու շատ զո­հեր է տա­նե­լու: ­Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ ծնող­նե­րին սպա­նած ե­րի­տա­սար­դին որ­պես Ե­հո­վայի վկա ներ­կա­յաց­նե­լը և դա վե­րագ­րե­լը Ե­հո­վայի վկա­նե­րին դիտ­վում է որ­պես փաստ, ո­րը վի­րա­վո­րում և զր­պար­տում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը սպա­նու­թյուն գոր­ ծե­ լը և դրա մա­ սին ա­ սե­ լը դի­ տեց որ­ պես փաստ, սա­ կայն մնա­ ցած մա­սը ո­րա­կեց որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն, քա­նի որ ա­պա­գայի վե­րա­բե­րյալ որ­ևէ բան ա­սե­լը որ­պես փաստ չի դիտ­վում:

բ) ­Սե­փա­կան ծնող­նե­րին սպա­նած մար­դան­ման եր­ևույ­թը Ե­հո­ վայի վկա էր, սպա­նել էր ծնող­նե­րին, քա­նի որ իր Ե­հո­վան էր այդ­ պես հրա­մայել: ­Հայց­վո­րը սա կր­կին ան­հիմն փաստ դի­տար­կեց, ո­րը զր­պար­տում և վի­րա­վո­րում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին: Պա­տաս­խա­նո­ղն ըն­դու­նեց, որ դա փաստ է:

գ) Ա­ղանդ, ա­ղան­դա­վոր­նե­րի ոհ­մակ կամ զահրու­մար­ներ: ­Հայց­վո­րը ա­ղանդ, ա­ղան­դա­վոր­ներ բա­ռե­րը դի­տար­կեց որ­պես զր­ պար­տու­թյուն, քա­նի որ Ե­հո­վայի վկա­նե­րը ա­ղանդ չեն, այլ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն են, մինչ­դեռ «­զա­հրու­մա­րը» գնա­հա­տո­ղա­կան դա­ տո­ղու­թյուն է: ­Պա­տաս­խա­նողն ըն­դու­նեց, որ դա գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­ թյուն է:

դ) Ե­հո­վայի վկա­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը սահ­մա­նա­փակ­վել է նույ­ նիսկ եվ­րո­պա­կան մի քա­նի ե­րկր­նե­րում: ­Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ սա ոչ ճիշտ տե­ղե­կատ­վու­թյուն է, ան­հիմն փաստ է: Պ ­ ա­տաս­խա­նո­ղը նույն­պես կար­ծում է, որ այն փաստ է: ­ ե) «­Տե­սան­կյուն» ­ հա­ղորդ­ման ժա­մա­նակ նշ­վել է, որ մար­դիկ սպան­վե­ցին և հա­վա­նա­բար դեռ կս­պան­վեն: ­Հայց­վո­րը սա ­սուտ և զր­պարտ­չա­կան հա­մա­րեց, քա­նի որ հա­ղոր­ դու­մը պատ­կեր է ստեղ­ծում, թե Ե­հո­վայի վկա­նե­րը մե­ղա­վոր են ստոր ա­րար­քի հա­մար: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ ­հայց­վո­րի կող­մից ճիշտ չի վե­րար­տադր­ վում, այն փաստ չէ, քա­նի որ «­մարդ են սպա­նել և հա­վա­նա­բար դեռ կս­պա­նեն» ար­տա­հայ­տու­թյան մեջ չի նշ­վում կոնկ­րետ Ե­հո­վայի վկա­ նե­րի մա­սին:

84  զ) «­Տե­սան­կյուն» հա­ղորդ­ման մեջ կոչ է ար­վել գցել ան­հատ Ե­հո­ վայի վկա­նե­րին ար­տա­թո­րան­քով լի տա­կա­ռի մեջ այն­պես, որ գլու­ խը եր­ևա և պտ­տեց­նել քա­ղա­քով մեկ, ի­սկ կող­քին սու­րը ձեռ­քին մի դա­հիճ կանգ­նեց­նել, ո­րը պետք է սու­րը ան­ցկաց­նի տա­կա­ռի վրայով, այն­պես, որ Ե­հո­վայի վկան ստիպ­ված լի­նի սուզ­վել կեղ­տի մեջ և կրկ­նել դա նո­րից ու նո­րից: ­Հայց­վո­րի դի­տարկ­մամբ՝ ­սա մեջ­բե­րում է ե­ղել տե­սա­ֆիլ­մից, ո­րը կոչ է ա­րել դի­տո­ղին, որ­պես­զի հետ­ևեն տե­սա­ֆիլ­մի օ­րի­նա­կին: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ի­՞նչն է հայց­վո­րը համարում փաստ, հայց­ վո­րը պա­տաս­խա­նեց` այն, որ Ե­հո­վայի վկա­նե­րն ար­ժա­նի են նման վատ վե­րա­բեր­մուն­քի: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րոշ­մամբ՝ սա ֆիլ­մից հատ­ված է, ֆիլ­մի սյու­ ժեն և դե­րա­սան­նե­րից ոչ մե­կի խոս­քը չի փոխ­վել, հետ­ևա­բար, որ­պես փաստ չի կա­րող դիտ­վել: ­ է) ­ Հա­ղոր­դու­մը հե­ռուս­տա­դի­տող­նե­րին քա­ջա­լե­րում է վար­վել այն­պես, ի­նչ­պես հարկ է նման դեպ­քե­րում և հար­ձակ­վել Ե­հո­վայի վկա­նե­րի վրա՝ բռ­նու­թյամբ նրանց շեն­քից դուրս գցե­լով:

­Հայց­վո­րի բնո­րոշ­մամբ` ս­րա­նով Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­ նը կոչ է ա­նում նման կերպ վար­վել Ե­հո­վայի վկա­նե­րի հետ՝ փաս­տե­ լով, որ նրանք ար­ժա­նի են նման վե­րա­բեր­մուն­քի: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի կար­ծի­քով՝ ­սա որ­պես փաստ չի կա­րող դիտ­վել, քա­նի որ հե­ռուս­տա­հա­ղորդ­ման կող­մից այն­պի­սի բան չի ե­ղել, որ քա­ ջա­լե­րի նման կերպ վար­վել: Հան­րայի­նը հայց­վո­րի խնդ­րան­քով ժա­ մա­նա­կին հեր­քել է Ա. Թո­րո­սյա­նի Ե­հո­վայի վկա լի­նե­լը, սա­կայն կողմն ա­սում է, որ դա հեր­քում չէ, քա­նի որ այն բա­րեխղ­ճո­րեն չի ար­վել: ­Հայց­վո­րը հարց­րեց, թե արդյոք պա­տաս­խա­նող կող­մը պատ­րա՞ստ է ըն­դու­նել, որ Հան­րայի­նը պետք է հեր­քի այս մա­սով: ­Պա­տաս­խա­նողն ա­ռար­կեց` ներ­կա­յաց­նե­լով հետ­ևյալ 3 ա­պա­ցույց­ նե­րը. 1.    Ս­ևա­նի քնն­չա­կան բա­ժան­մուն­քի քն­նի­չի ցու­ցու­մե­րը` պար­զե­ լու, թե ա­րդյոք Ա. Թոր­սյա­նը հա­ճա­խել է ե­հո­վա­յա­կան խմ­բա­վո­րում­ նե­րի, մաս­նակ­ցել է և ո­ւ մ հետ է մաս­նակ­ցել: 2.    Ս­ևա­նի ոս­տի­կա­նու­թյան բաժ­նի պե­տի պա­տաս­խա­նը, ո­րով հայտ­նում է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը հա­րել է ե­հո­վա­յա­կան ա­ղան­դին, սա­ կայն չի պարզ­վել, թե ո­ւ մ հետ է մաս­նակ­ցել այդ հա­վա­քույթ­նե­րին: 3.    Datalex.am կայ­քից հան­ված ակ­տը, ո­րով դա­տա­րա­նը պար­զել է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը ան­մեղ­սու­նակ է և դա­տա­րա­նի ո­րո­շումն առ այն, որ նրա հան­դեպ կի­րառ­վի հո­գե­բու­ժա­կան հար­կա­դիր բու­ժում հո­գե­ բու­ժա­րա­նում: Ս­րա­նով պա­տաս­խա­նողն ու­զում էր ա­պա­ցու­ցել, որ Հան­րայի­նը հա­մա­պա­տաս­խան լուր է հայտ­նել՝ հիմն­վե­լով նման տե­ղե­կատ­վու­թյան վրա, ի­նչ­պես նաև news.am լրատ­վա­կան կայ­քի հրա­պա­րակ­ման վրա:­ Ե­լե­նա Մար­գա­րյա­նը հարց­րեց, թե   արդյոք ներ­կա­յաց­ված փաս­տա­ թուղ­թը, ո­րը կազմ­վել է 2011թ. հուն­վա­րի 19-ին, կա­րո՞ղ էր հիմք հան­ դի­սա­նալ Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան հա­մար 2010թ. նոյեմ­բե­րի

85  9-ին, 10-ին և 11-ին հայ­տա­րա­րե­լու, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա է: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ   այդ լու­րե­րը ի­րա­կա­նու­թյան մեջ պտտ­ վել են, հար­ևան­նե­րի վկա­յու­թյուն­նե­րում, նույ­նիսկ նա­խաքն­նա­կան մար­մի­նը սա դարձ­րել է պաշ­տո­նա­կան հե­տաքն­նու­թյան ա­ռար­կա: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նաև ա­վե­լաց­րեց, որ հայց­վո­րից խնդ­րել էր ի­րեն տրա­մադ­րել Ե­հո­վայի վկա­նե­րի ցու­ցա­կը, քա­նի որ հայց­վո­րը նշել է, որ նրանց թի­վը մո­տա­վոր 11000 է, սա­կայն հայց­վորն ի­րեն տրա­մադ­րել է մի­այն 200 Ե­հո­վայի վկա­նե­րի տվյալ­ներ: Պա­տաս­խա­նո­ղը պն­դում է դա, քա­նի որ կար­ծում է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նի տվյա­նե­րը նույն­պես այն­ տեղ կգտն­վեն:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ ի­րենք տվել են Ե­հո­վայի այն վկա­նե­րի տվյալ­նե­րը, ո­րոնք գրանց­ված են որ­պես ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ, ի­սկ պա­տաս­խա­ նո­ղի խնդ­րանքն առ այն, որ ի­րեն տրա­մադր­վեն Ե­հո­վայի վկա­նե­րի տվյալ­նե­րը, ան­տրա­մա­բա­նա­կան է: Հայց­վո­րը նաև ա­վե­լաց­րեց, որ «Ե­հո­վայի վկա­ներ» քրիս­տո­նե­ա­կան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը նշում է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա չէ: Չ­նա­յած կոշտ դիր­քո­րոշ­մա­նը` հայց­վոր «Ե­հո­վայի վկա­ներ» կազ­ մա­կեր­պու­թյու­նը 2011-ի սեպ­տեմ­բե­րին հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն կն­քե­լու նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ հան­դես ե­կավ: Հերք­ման տեքս­տի շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը բա­վա­կան եր­կար տե­ւե­ցին: Եվ մի­այն 2012թ. մայի­սի 15-ին Հ1-ը ստո­րագ­րեց հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն և հե­ ռար­ձա­կեց հեր­քու­մը՝ այն հրա­պա­րա­կե­լով նաև իր պաշ­տո­նա­կան կայ­ քում: ­Հան­րայի­նը հեր­քեց այն տե­ղե­կու­թյու­նը, թե Սևան քա­ղա­քում իր ծնող­նե­րին դա­ժա­նա­բար սպա­նե­լու մեջ մե­ղադր­վող ե­րի­տա­սար­ դը ա­ռնչ­վում է «Ե­հո­վայի վկա­ներ» կրո­նա­կան հա­մայն­քի հետ` հղում կա­տա­րե­լով ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Սևա­նի քնն­չա­կան բա­ժան­մուն­քում հա­րուց­ված թիվ ԳԴ5/0007/01/11 քրե­ա­կան գոր­ծով պարզ­ված հան­գա­ մանք­նե­րին: «Նշ­ված քրե­ա­կան գոր­ծի նա­խաքն­նու­թյան ար­դյուն­քում պարզ է դար­ձել, որ ծնող­նե­րին սպա­նած Ար­ման Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա չէ, հետ­ևա­բար Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նը նույն­պես հեր­ քում է տե­ղե­կատ­վու­թյունն առ այն, որ իր ծնող­նե­րին սպա­նած Ար­ման Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա է»,- նշ­ված էր հերք­ման տեքս­տում: ­Հան­ րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նը նաև տե­ղե­կաց­նում էր, որ «­Հայ­լուր» լրատ­վա­կան և «­Տե­սան­կյուն» հա­ղոր­դում ­ն ե­րով «Ե­հո­վայի վկա­ներ» քրիս­տո­նե­ա­կան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյա­նը վի­րա­վո­րե­լու նպա­ տակ չի ու­նե­ցել:

86 ­¶áõñ­·»Ý ²­Õ³­ç³­ÝÛ³ÝÝ Á­Ý¹­¹»Ù §­Äá­Õá­íáõñ¹Ç¦

¸³­ï³­Ï³Ý ÝÇë­ï»ñÝ ³­ÝÁݹ­Ñ³ï Ñ»­ï³Ó·­íáõÙ »Ý 2011 թ. հոկ­տեմ­բե­րի 24-ին Ե­րե­ւա­նի Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­ չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում սկս­վել էր Գուր­գեն Ա­ղա­ջա­նյա­նի` ը­նդ­դեմ «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի հայ­ցի քն­ նու­թյու­նը: Քա­ղա­քա­ցի Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը պա­հան­ջում էր հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել «զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը լրատ­ վու­թյան նույն մի­ջո­ցով», «զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տու­ցում վճա­րել եւ հա­տու­ցել վնաս­նե­րը»: Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը վի­րա­վոր­վել էր ՀՀ պետ­գույ­քի կա­ռա­վար­ման վար­չու­թյան նախ­կին պետ Կա­րի­նե Կի­րա­ կո­սյա­նի եւ նույն վար­չու­թյան պե­տի տե­ղա­կալ Ա­շոտ Մար­կո­սյա­նի մա­ սին թեր­թի հրա­պա­րա­կու­մից եւ պա­հան­ջել 804 հա­զար դրա­մի չա­փով փոխ­հա­տու­ցում: Նշ­ված հրա­պա­րակ­ման մեջ «­Ժո­ղո­վուր­դը» մեջ­բե­րում ­ն եր էր ա­րել խմ­բագ­րու­թյա­նը հաս­ցե­ագր­ված` Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նի ա­նու­նից ստաց­ված նա­մա­կից, որ­տեղ ՀՀ պետ­գույ­քի կա­ռա­վար­ման վար­չու­թյան նախ­կին պետ, Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան ան­դամ Կ. Կի­րա­կո­սյա­նին եւ պե­տի ներ­կայիս տե­ղա­կալ Ա. Մար­կո­սյա­նին մե­ղադ­րանք­ներ է­ին ո­ւ ղղ­վել:­ Ա­վե­լի ո­ւ շ խմ­բագ­րու­թյուն էր այ­ցե­լել Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը, ո­րի ա­նու­նից օ­րա­թեր­թը նա­մակ էր ստա­ցել եւ հրա­պա­րա­կել: Գ. Ա­ղա­ջա­ նյա­նը պն­դել էր, թե ին­քը չէ նա­մա­կի հե­ղի­նա­կը: Խմ­բագ­րու­թյու­նում Ա­ղա­ջա­նյա­նին ցույց է­ին տվել «­Հայ­փոս­տի» մի­ջո­ցով խմ­բագ­րու­թյանն ու­ղարկ­ված նա­մա­կը (նա­մա­կի հե­տա­դարձ հաս­ցեն Պետ­գույ­քի կա­ ռա­վար­ման վար­չու­թյան հասցեն է), վեր­ջինս պատ­ճե­նա­հա­նել էր նա­ մակն ու ծրա­րը եւ հե­ռա­ցել: Հա­ջորդ օ­րը Ա­ղա­ջա­նյա­նը խմ­բագ­րու­թյուն էր ներ­կա­յաց­րել մի հերք­ման տեքստ, ո­րը օ­րա­թեր­թը չէր հրա­պա­րա­կել, քա­նի որ, ը­ստ «­Ժո­ղո­վուր­դի», այն ի­րա­կա­նում հեր­քում չէր, այլ գո­վես­տի խոս­քեր իր հետ խմ­բագ­րու­թյուն այ­ցե­լած Ա. Մար­կո­սյա­նի հաս­ցե­ին, տեքստն ան­ հե­թեթ էր, հրա­պա­րակ­ված նյու­թի հետ ո­րե­ւէ ա­ռն­չու­թյուն չու­ներ: Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը վի­րա­վոր­վել էր հե­տե­ւյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րից. «­Կա­րի­նեն Ա­բո­վ յան փո­ղո­ցի իր բնա­կա­րա­նը ստա­ցել է որ­պես կա­շառք», «7 տա­րի ղե­կա­վա­րե­լով վար­չու­թյու­նը` իր տե­ղա­կալ, «­գիտ­ նա­կան», կա­շա­ռա­կեր Ա­շոտ Մար­կո­սյա­նի հետ մի­ա­սին ո­ւ ղ­ղա­կի շա­ հե­ցին պե­տա­կան ու­նեց­ված­քի մի զգա­լի չա­փա­քա­նակ», «Կ. Կի­րա­կո­ սյանն ի­րեն այդ ո­լոր­տում ա­վե­լի ա­պա­հով զգա­լու հա­մար եւ պետ­գույ­ քի մի զգա­լի մա­սը յու­րաց­նե­լու նպա­տա­կով ա­ճուր­դի կենտ­րո­նի տնօ­ րեն է նշա­նա­կել իր քե­ռու տղային` Մար­տին Քա­լա­շյա­նին, ով նույն­պես կեղ­ծիք­նե­րի մեծ վար­պետ է…»: ­Հատ­կան­շա­կան է, որ նույն նյու­թում «­Ժո­ղո­վուրդը» ներ­կա­յաց­րել էր նաեւ Կ. Կի­րա­կո­սյա­նի եւ վար­չու­թյան ներ­կայիս պետ Ար­ման Սա­ հա­կյա­նի կար­ծիք­նե­րը:­ Եր­րորդ կող­մի` Կ. Կի­րա­կո­սյա­նի եւ Ա­. Մար­կո­սյա­նի բա­ցա­կա­յու­ թյուն­նե­րի պատ­ճա­ռով նիս­տերն ա­նընդ­հատ հե­տաձգ­վել են, եւ գոր­ծի բուն քն­նու­թյու­նը 2012թ. հոկ­տեմ­բե­րի դրու­թյամբ դեռ չէր սկս­վել:

87  §Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏÁ¦ èá­µ»ñï øá­ã³­ñÛ³­ÝÇó Ý»­ñá­Õ³Ù­ïáõ­ÃÛáõÝ Ñ³Û­ó»ó ­ Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի փետր­վա­րի 15-ի վճ­ռով Ռո­բերտ Քո­չա­ րյանն ու «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան ե­կան: ­Փետր­վա­րի 18-ին «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, հա­մա­ձայն դա­տա­ րա­նի վճ­ռի, հրա­պա­րա­կեց հերք­ման տեքս­տը. ««Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­ թեր­թը հայտ­նում է, որ 12.02.2011թ. 25/695/ հա­մա­րում Ռո­բերտ Սեդ­ րա­կի Քո­չա­րյա­նի մա­սին հրա­պա­րա­կած «­Քո­չա­րյա­նին ո­չն­չաց­նում են, Ծա­ռու­կյա­նին` բա­ցատ­րո՞ւմ» հոդ­վա­ծում տեղ գտած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը ամ­բող­ջու­թյամբ չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ա­րա­ տա­վո­րում են Ռո­բերտ Սեդ­րա­կի Քո­չա­րյա­նի պա­տիվն, ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը և բա­րի համ­բա­վը։ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը հայ­ցում է նե­րո­ղամ­տու­թյուն 12.02.2011թ. 25/695/ հա­մա­րի նշ­ված հոդ­վա­ծում տեղ գտած ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի և վի­րա­վո­րանք­նե­րի հա­մար»։ 2011թ. մար­տի 28-ին դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ կա­լանք էր դր­վել «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի գույ­քի եւ բան­կային հա­շիվ­ն ե­րի վրա: ՀՀ ե­րկ­րո­րոդ նա­խա­գահ Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նը հայ­ցա­դի­մում էր ներ­կա­ յաց­րել օ­րա­թեր­թի դեմ` պա­հան­ջե­լով «­պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի հեր­քում եւ 6 մլն դրա­մի փոխ­հա­տու­ցում», ո­րից 3 մլն-ը` վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան, ի­սկ մյուս 3-ը` դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: Սա­կայն ապ­րի­լի 11-ին վե­րաց­ վեց նրա հայ­ցա­պա­հան­ջով օ­րա­թեր­թի գույ­քի եւ բան­կային հա­շիվ­ն ե­րի վրա դր­ված ար­գե­լան­քը: Ըստ հայց­վոր կող­մի՝ Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի հաս­ցե­ին վի­րա­վո­րա­ կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ է­ին տպագր­վել «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­ թի փետր­վար եւ մարտ ա­միս­նե­րի 3 հա­մար­նե­րում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ «­Քո­չա­րյա­նին ո­չն­չաց­նում են, Ծա­ռու­կյա­նին բա­ցատ­րու՞մ» հոդ­վա­ծում: Հրա­պա­րակ­ված հոդ­վա­ծում վի­րա­վո­րա­կան եւ զր­պար­տող ար­տա­ հայ­տու­թյուն­ներ է­ին հա­մար­վել. «Մտ­քով ի­՞նչ ան­ցներ, թե Քո­չա­րյանն ան­ցու­դար­ձին չի դի­մա­նա եւ իր ան­մտու­թյամբ աս­պա­րեզ կիջ­նի», «Իսկ Քո­չա­րյա­նը, որ­քան էլ ա­ռանձ­նա­նում է գա­վա­ռա­կա­նու­թյամբ ու ա­րյուն­ռուշ­տու­թյամբ, ա­ռանձ­նա­կի փայ­լում է ան­մտու­թյամբ…», «Ե­րե­ւի տե­ղա­պահ Քո­չա­րյա­նը ոչ մի­այն մտ­քի, այ­լեւ հի­շո­ղու­թյան կար­ճու­թյան խն­դիր ու­նի»: ­Հայց­վոր կող­մը եր­կու ան­գամ թեր­թից պա­հան­ջել էր վե­րո­հի­շյա­լի կա­պակ­ցու­թյամբ տպագ­րել հեր­քում: Սա­կայն «Հ­րա­պա­րա­կի» փետր­ վա­րի 22-ի հա­մա­րի «Ինք­նա­կոչ նա­մակ Քո­չա­րյա­նի ա­նու­նից» եւ մար­ տի 14-ի հա­մա­րի «Ան­ձամբ Քո­չա­րյա­նից` սխալ­նե­րով եւ ստո­րագ­րու­ թյամբ» վեր­նագ­րե­րով հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րը հայց­վո­րի կող­մից չէ­ին դի­տարկ­վել որ­պես բա­վա­րա­րող պա­տաս­խան­ներ: Ո­ւս­տի, ե­րկ­րորդ նա­խա­գա­հը ո­րո­շել էր հար­ցը լու­ծել դա­տա­կան կար­գով:

88 ­¸³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó §Î۳ݭùÇ Ëáë­ù¦-Ç Ñ³ÛóÝ Á­Ý¹­¹»Ù §Æ­ñ³­íáõÝ­ùǦ ­Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում 2012թ. մար­տի 23-ին կա­յա­ցավ «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­ կան կազ­մա­կեր­պու­թյունն ը­նդ­դեմ «Ի­րա­վունք» թեր­թի գոր­ծով նախ­ նա­կան դա­տա­կան նիս­տը: «­Կյան­քի խոս­քը» դա­տա­րա­նում վի­ճար­կում էր «Ի­րա­վունք» թեր­թի հոկ­տեմ­բե­րի 19-25-ի հա­մա­րում տպագր­ված «Ա­ղան­դա­խառն պոռ­նո­լու­սան­կար­նե­րի թե­ման «­ծաղ­կեց» ման­կապղ­ ծու­թյան մե­ղադ­րան­քով» հոդ­վա­ծը: ­Կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը վի­րա­վո­րանք և զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րում թեր­թի հենց ա­ռա­ջին է­ջում հոդ­վա­ծին ու­ղեկ­ցող կո­լա­ժային լու­սան­ կա­րը, մյուս լու­սան­կա­րում պատ­կեր­ված կնոջ ձեռ­քի «­Կյան­քի խոսք» գրառ­մամբ վա­հա­նա­կը, հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը, «ա­ղանդ» եզ­րույ­թը, «Կ­տոր մը «­Կյան­քի խոսք»» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը (նաև` ծաղ­րանք): «Ան­շուշտ, մենք առ­հա­սա­րակ չէ­ինք ան­դրա­դառ­նա հայ­կա­կան շոու բիզ­նե­սին այդ­քան բնո­րոշ ա­նա­ռա­կա­բա­րո վար­քագ­ծին և, մաս­նա­ վո­րա­պես, զազ­րե­լի պոռ­նո­կադ­րե­րի թե­մային, ե­թե չլի­ներ եր­կու հան­ գա­մանք: Ա­ռա­ջի­նը, որ պոռ­նոս­կան­դա­լի «­հե­րո­սու­հի» Ան­ժե­լա Սարգ­ սյա­նը պատ­կա­նում է Հա­յաս­տա­նի խո­շո­րա­գույն ա­ղան­դին` «­Կյան­քի խոս­քին», ո­րին պատ­կա­նում են նաև շոու բիզ­նե­սի շատ ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ­ներ, ա­վե­լին` այդ պատ­կա­նե­լու­թյու­նը հա­ճախ նրանց ա­ռաջ­խա­ ղաց­ման նա­խա­պայ­ման­նե­րից մեկն է»: Այս ար­տա­հայ­տու­թյու­նը ևս «­Կյան­քի խոս­քի» հա­մար և՛ վի­րա­վո­րա­կան է, և՛ զր­պարտ­չա­կան: «Պ­րակ­տի­կո­րեն գրե­թե բո­լոր» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը և հոդ­վածն ամ­բող­ջու­թյամբ փաս­տա­բա­նը վի­րա­վո­րա­կան հա­մա­րեց, ի­սկ պա­ տաս­խա­նող կող­մը` հան­ձին նաև «Ի­րա­վուն­քի» խմ­բա­գիր Հայկ Բա­բու­ խա­նյա­նի, ա­ռար­կեց հայ­ցի դեմ ամ­բող­ջու­թյամբ: «­Կյան­քի խոսք» կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը հա­մա­րում է, որ այս հրա­ պա­րա­կու­մը ա­րա­տա­վո­րել է կազ­մա­կեր­պու­թյան բա­րի համ­բա­վը, պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը, կրո­նա­կան ա­տե­լու­թյուն է հրահ­րել, ին­չի հերք­ման և նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու պա­հան­ջով էլ կազ­մա­կեր­պու­ թյու­նը մտել է դա­տա­րան: «­Կյան­քի խոս­քը» հասց­ված վի­րա­վո­րան­քի հա­մար պա­հան­ջում է հրա­պա­րա­կավ նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել թեր­թի ա­ռա­ջին է­ջում, ի­նչ­պես որ տե­ղադր­վել էր հոդ­վա­ծը, հեր­քել զր­պար­տու­ թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը և հրա­պա­րա­կել նաև հերք­ման տեքս­տե­րը: Գու­մա­րային պա­հան­ջը մեծ չէ՝ հօ­գուտ «­Կյան­քի խոս­քի» բռ­նա­գան­ձել պե­տա­կան տուր­քի գու­մա­րը` 8 հա­զար դրամ, ի­նչ­պես նաև թարգ­ման­չա­կան և նո­տա­րա­կան ծախ­սե­րը` 15 հա­զար դրամ: Փաս­տա­բան Ա­վե­տիք Պա­պի­նյա­նը լրագ­րող­նե­րի հետ զրույ­ցում նշեց, որ «­Կյան­քի խոս­քը» մի­տում չու­նի ֆի­նան­սա­կան նե­ղու­թյուն պատ­ճա­ ռել թեր­թին, այլ մի­այն իր ի­րա­վունք­նե­րի վե­րա­կանգն­ման հա­մար է պայ­քա­րում: ­Հա­ջորդ՝ ապ­րի­լի 13-ի դա­տա­կան նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ Ա. Պա­պի­նյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցա­դի­մու­մի ե­րկ­ րորդ լրա­ցու­մը, ո­րում առ­կա են լրա­ցու­ցիչ ա­պա­ցույց­ներ, ա­ռար­կու­

89  թյուն հայ­ցա­դի­մու­մի պա­տաս­խան­նե­րին և հայ­ցա­պա­հան­ջի ա­վե­լա­ ցում հա­վե­լ յալ դա­տա­կան ծախ­սե­րի մա­սին: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բաղ­դա­սա­րյա­նը դա­տա­րա­նին որ­պես ա­պա­ցույց ներ­կա­յաց­րեց տե­սաս­կա­վա­ռակ, փաս­տա­բա­նա­կան հար­ցում, փաս­տա­բա­նա­կան հարց­ման պա­տաս­խան, եր­կու պայ­մա­ նա­գիր, լի­ա­զո­րա­գիր, ռե­գիստ­րի վկա­յա­կան, վկա­յա­կա­նի պատ­ճենը և լրագ­րող Ար­թուր Հով­հան­նի­սյա­նի հոդ­վա­ծը «­Հա­յացք» թեր­թում:­ Այ­նու­հետև հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը դա­տա­րա­նին միջ­նոր­դու­ թյուն ա­րեց առ այն, որ կապ­ված դա­տա­րան ներ­կա­յաց­րած ա­պա­ցույց­ նե­րի հան­գա­ման­քի հետ՝ այս ըն­թաց­քում հայց­վոր կող­մը դի­մել է ՀՀ տե­ղե­կատ­վա­կան վե­ճե­րի խորհր­դին, ի­նչ­պես նաև Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­ նու­թյան փի­լի­սո­փա­յա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի թեկ­նա­ծու­նե­րի, գի­տու­ թյուն­նե­րի ռու­սաս­տա­նյան ա­կա­դե­մի­այի ա­ռա­ջա­տար գի­տաշ­խա­տող­ նե­րի, կրո­նի և հա­սա­րա­կա­կան խն­դիր­նե­րի հե­տա­զոտ­ման կենտ­րո­նի աշ­խա­տակ­ցի, կրո­նի և ի­րա­վուն­քի հար­ցե­րի փոր­ձա­գետ հան­դի­սա­ցող ան­ձանց, ո­րոնց փոր­ձա­գի­տա­կան եզ­րա­կա­ցու­թյուն­նե­րը կա­րող են սույն գոր­ծի հա­մար է­ա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­նալ: Ո­ւս­տի, միջ­նոր­ դեց հե­տաձ­գել դա­տա­կան նիս­տը ա­ռն­վազն 25 օ­րով, քա­նի որ նշ­ված ժամ­կե­տում կս­տաց­վեն դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րած ա­պա­ցույց­նե­րը հաս­տա­տող փոր­ձա­գի­տա­կան եզ­րա­կա­ցու­թյուն­ներ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բաղ­դա­սա­րյա­նը ա­ռար­կեց միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ հայց­վոր կող­մը կաշ­կանդ­ ված չէ դի­մել տար­բեր պե­տա­կան և ոչ պե­տա­կան մար­մին­նե­րի: Չնա­ յած դա վեր­ջի­նիս ի­րա­վունքն է, սա­կայն հայ­ցի ա­ռար­կան վե­րա­բե­րում է այն հիմ­քին, ո­րով հայց­վո­րը մտել է դա­տա­րան, և հայ­ցա­պա­հան­ջը վա­րույթ ըն­դու­նե­լուց հե­տո հայց­վո­րը փոր­ձում է ա­պա­ցու­ցել, որ հայ­ ցա­պա­հան­ջի հիմ­քում դր­ված ա­պա­ցու­ցո­ղա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ ցող փաս­տե­րը պետք է նոր ա­պա­ցուց­վեն: Ի­սկ ի­նչ վե­րա­բե­րում է այն ա­պա­ցույ­ցին, որ հայց­վո­րը կս­տա­նար 25 օր­վա ըն­թաց­քում, ա­պա այն կա­րող է նաև ստա­նալ դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում, այ­սինքն՝ ոչ մի խն­դիր չկա նիս­տը հե­տաձ­գե­լու: ­Դա­տա­վա­րու­թյու­նը նա­խա­գա­հող Ռ. Ներ­սի­սյա­նը հայտ­նեց, որ սույն հայ­ցը վա­րույթ է ըն­դուն­վել 2011թ. նոյեմ­բե­րի 23-ին, այժմ 2012թ. ապ­րի­լի 13-ն է, այս ըն­թաց­քում հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին է ներ­կա­յաց­րել հայ­ցա­դի­մու­մի լրա­ցում, այ­սօր հայց­վո­րը ներ­կա­յաց­նում է հայ­ցա­դի­ մու­մի ևս մեկ լրա­ցում, այ­նու­հետև ա­վե­լաց­րեց, որ այս մա­սով հայց­ վո­րի կող­մից ա­կն­հայ­տո­րեն առ­կա է ան­բա­րե­խիղճ վե­րա­բեր­մունք դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի ի­րա­գործ­ման հան­դեպ: Ի­սկ ի­նչ վե­ րա­բե­րում է միջ­նոր­դու­թյա­նը, դա­տա­րա­նը նշեց, որ այն են­թա­կա է բա­ վա­րար­ման այն պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ, որ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տի ամ­բողջ ի­մաստն այն է, որ կող­մե­րը ա­պա­ցույց­ներ ձեռք բե­րե­լու և դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­նան, ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ այս դեպ­քում ա­ռա­վե­լու­թյու­նը պետք է տր­վի ար­ դա­րա­դա­տու­թյան ի­րա­կա­նաց­մա­նը, և կող­մին պետք է ա­պա­ցույց­ներ ներ­կա­յաց­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ըն­ձեռ­վի:

90 §Î۳ݭùÇ Ëáëù¦-Ý áõ §Æ­ñ³­íáõÝ­ùÁ¦ ãѳßï­í»­óÇÝ ­Մայի­սի 10-ին հայց­վո­րը հայ­տա­րա­րեց, որ պատ­րաստ է հաշ­տու­թյուն կն­քե­լու բա­նակ­ցու­թյուն­ներ վա­րել կող­մի հետ: Սա­կայն հա­ջորդ նիս­ տին դա­տա­րա­նին հաշ­տու­թյան որ­ևէ հա­մա­ձայ­նու­թյուն չներ­կա­յաց­ վեց, և դա­տա­վոր Ռ. Ներ­սի­սյա­նը շա­րու­նա­կեց նիս­տը: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ­ևոն Բաղ­դա­սա­րյա­նը դա­տա­ րա­նին որ­պես ա­պա­ցու­ցո­ղա­կան փաս­տա­թուղթ ներ­կա­յաց­րեց «Ի­րա­ վունք» թեր­թի մայի­սի 29-ի 59-րդ հա­մա­րը: Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե հայց­վորն ա­րդյոք գտ­նո՞ւմ է, որ պատ­րաստ են դա­տաքն­նու­թյան փուլ ան­ցնե­լու, Ա. Պա­պի­նյա­նը ­պա­տաս­խա­նեց՝ «ոչ»՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ այս գոր­ծով կի­րա­ռե­լի Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ ծում բա­ցա­կա­յում է բա­րի համ­բա­վի մա­սին նոր­մա­տի­վային եզ­րույ­թը, այլ առ­կա է գոր­ծա­րար համ­բա­վի եզ­րույ­թը: Ա. Պա­պի­նյանն ա­վե­լաց­ րեց, որ «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը չու­նի գոր­ ծա­րար համ­բավ, քա­նի որ այն բիզ­նե­սով չի զբաղ­վում, այս դեպ­քում այն ու­նի բա­րի համ­բավ: Եվ որ­պես­զի հե­տա­գա­յում օ­րեն­քում տվյալ նոր­մա­տի­վային եզ­րույ­թի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը չանդ­րա­դառ­նա գոր­ծի ել­ քի վրա, միջ­նոր­դեց դա­տա­րա­նին գոր­ծը կա­սեց­նել և վի­ճարկ­վող հոդ­ վա­ծի՝ Սահ­մա­նադ­րու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյան վե­րա­բե­րյալ դի­մում ներ­կա­յաց­նել Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րան: ­Պա­տաս­խա­նող կողմն ա­ռար­կեց տվյալ միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ պար­զա­ բա­նե­լով, որ հայց­վո­րը ցան­կա­նում է ժա­մա­նակ շա­հել և նիս­տը ա­նընդ­ հատ հե­տաձ­գել: Դա­տա­րա­նը մեր­ժեց հայց­վո­րի միջ­նոր­դու­թյու­նը՝ մեկ­ նա­բա­նե­լով, որ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րանն ար­դեն ի­սկ ո­րո­շում ու­նի տվյալ հոդ­վա­ծի վե­րա­բե­րյալ (նոյեմ­բե­րի 15, ՍԴՈ - 997), ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը, ար­դեն ի­սկ հաշ­վի առ­նե­ լով ՍԴ-ի N997 ո­րո­շու­մը, հրա­պա­րա­կել է ո­րո­շում ­ն եր, ո­րոն­ցում  ­ման­ րակր­կիտ նկա­րագր­վում է վի­ճարկ­վող հոդ­վա­ծը:

§Î۳ݭùÇ Ëáëù¦-Ý ³­Õ³±Ý¹ ¿, û± سÛñ ²­Ãá­éÇ å³­ï³ë­Ë³ÝÝ ¿ Ç­ñ³­í³­Ë³Ëï

­Մայր Ա­թոռ Սուրբ Էջ­մի­ա­ծի­նը հաս­տա­տել է, որ «­Կյան­քի խոսք» կրո­ նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը ա­ղանդ է: Հու­լի­սի 13-ին «Ի­րա­վուն­քի» ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, փաս­տա­բան Լ. Բաղ­դա­սա­րյանն իր խոս­քում ներ­ կա­յաց­րեց Մայր Ա­թո­ռից ստաց­ված գրու­թյան պա­տաս­խա­նը: «­Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցին որ­ևէ կապ չու­նի «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան հետ, «­Կյան­քի խոսք» կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը չի կա­ րող դիտ­վել որ­պես հայ ե­կե­ղե­ցու բաղ­կա­ցու­ցիչ մաս: «­Կյան­քի խոս­ քը» ա­ղանդ է հա­մար­վում, ո­րով­հետև նրա դա­վա­նան­քը և ո­ւ ս­մուն­քը շեղ­ված են ա­ռա­քե­լա­կան ճշ­մա­րիտ ե­կե­ղե­ցու հա­վատ­քից և սր­բա­զան հա­ղոր­դու­թյու­նից, նրա ծե­սե­րը և խոր­հուրդ­նե­րը չեն հա­մա­պա­տաս­ խա­նում ե­կե­ղե­ցու կա­նո­նա­կան և ա­վան­դա­կան սկզ­բունք­նե­րին, այն չի ըն­դուն­վում և չու­նի ա­ռա­քե­լա­կան հա­ջոր­դա­կա­նու­թյուն և նվի­րա­ պե­տու­թյուն»:

91  «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան և դրա ղե­կա­ վար Ա. Սի­մո­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Պա­պի­նյա­նը պն­դեց, որ այս պա­տաս­խա­նը չի կա­րող դր­վել վճ­ռի հիմ­քում և առ­հա­սա­րակ հաշ­վի ա­ռն­վել դա­տա­րա­նի կող­մից, քա­նի որ ի­րա­վա­բա­նա­կան ո­ւ ժ չու­նի և հան­րա­ճա­նաչ ի­րա­վունք­նե­րի խախտ­ման փաստ է պա­րու­նա­կում: Ե­կե­ ղե­ցուն տր­ված հար­ցը, թե «­Կյան­քի խոս­քը» հա­մար­վո՞ւմ է ա­ղան­դա­վո­ րա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն, ը­ստ փաս­տա­բա­նի` հա­կա­սում է «Խղ­ճի ա­զա­տու­թյան և կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­ քին. ««­Կյան­քի խոս­քը» ե­րբ­ևէ չի նշել, որ կապ ու­նի Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու հետ, և վեր­ջի­նիս վե­րա­պահ­ված չէ ի­րա­վունք՝ հայտ­նե­լու որ­ ևէ կար­ծիք, այդ թվում` թվա­ցյալ մաս­նա­գի­տա­կան` այլ ե­կե­ղե­ցու կամ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի մա­սին, հետ­ևա­բար հար­ցը Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու ի­րա­վա­սու­թյու­նից դուրս է և այս վե­ճում որ­ևէ նշա­նա­կու­թյուն, ա­ռա­վել ևս՝ ա­պա­ցու­ցո­ղա­կան, չի կա­րող ու­նե­նալ»,- ա­սաց փաս­տա­բան Պա­պի­նյա­նը: ­Մեջ­բե­րե­լով Եվ­րա­դա­տա­րա­նի մի շարք նա­խա­դե­պային ո­րո­շում­ ներ՝ նա նշեց, որ ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան և ի­րա­վա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­ նում, նաև Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի առ­կա­ յու­թյան պայ­ման­նե­րում Մայր Ա­թո­ռի պա­տաս­խա­նը ի­րա­վա­խախտ և նշ­ված­նե­րին հա­կա­սող պա­տաս­խան է: Այն կոպ­տա­գույնս խախ­տում է հա­սա­րա­կու­թյան ան­դամ ­ն ե­րի կյան­քի հոգ­ևոր կող­մի ա­զատ բազ­ մա­կար­ծու­թյու­նը և ժխ­տո­ղա­կան և նե­գա­տիվ կեր­պով պի­տա­կա­վո­րում նրա հան­րա­հայտ ի­րա­վուն­քը, միև­նույն ժա­մա­նակ վտան­գում և պայ­ ման­ներ է ստեղ­ծում այդ ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փակ­ման տե­սան­կյու­ նից: Փաս­տա­բա­նը միջ­նոր­դեց այն չդի­տար­կել ա­պա­ցույց­նե­րի շար­ քում, ո­րին թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը ա­ռար­կեց՝ նշե­լով, որ դա­տա­րանն է գնա­հա­տում ներ­կա­յաց­ված ա­պա­ցույց­նե­րը: Հա­մա­ձայ­նու­թյուն հայտ­ նեց նաև դա­տա­վոր Ռ. Ներ­սի­սյա­նը և մեր­ժեց միջ­նոր­դու­թյու­նը:­ Անդ­րա­դառ­նա­լով «ա­ղանդ» բա­ռի վի­րա­վո­րա­կան լի­նել-չ­լի­նե­ լուն` Ա. Պա­պի­նյա­նը պն­դեց դրա վի­րա­վո­րա­կան լի­նե­լը, մեջ­բե­րեց «ա­ղանդ» բա­ռի բա­ռա­րա­նային ի­մաստ­նե­րը, ո­րոնք բա­ցա­սա­կան են, այն է՝ կա­խար­դանք, տվյալ ե­րկ­րում ըն­դուն­ված կրո­նին դեմ կամ օ­տար կրոն, մո­լո­րու­թյուն և այլն: Նա նաև վկա­յա­կո­չեց մաս­նա­գետ­նե­ րի կող­մից ար­ված բա­զում գի­տա­կան, վեր­լու­ծա­կան, մաս­նա­գի­տա­կան աշ­խա­տու­թյուն­ներ, ո­րոն­ցում հիմ ­ն ա­վոր­վում է «ա­ղանդ» բա­ռի վի­րա­ վո­րա­կան և զր­պարտ­չա­կան լի­նե­լը, և ո­րո­նից բխում է ստո­րաց­նող և նսե­մաց­նող նշա­նա­կու­թյու­նը: ­Թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բաղ­դա­սա­րյանն ամ­բող­ջու­թյամբ ա­ռար­ կեց հայ­ցա­դի­մու­մին: Նա հղում կա­տա­րեց «ա­ղանդ» եզ­րույ­թի՝ Ղ. Ա­ղա­յա­նի բա­ռա­րա­նային բա­ցատ­րու­թյա­նը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ ա­ղան­դը տվյալ ե­կե­ղե­ցու դա­վա­նան­քից շեղ­վող կրո­նա­կան ո­ւ ս­մունք է, տվյալ ե­րկ­րում ըն­դուն­ված կրո­նից օ­տար մեկ այլ կրոն, որ­ևէ ո­ւ ս­մուն­քից շեղ­վող ո­ւ ղ­ղու­թյուն: «Ա­ղանդ» նշա­նա­կում է նաև որ­ևէ ո­ւ ս­մուն­քի հի­ մունք­նե­րից շեղ­վե­լը, ի­սկ «ա­ղան­դա­վո­րը» ա­ղան­դի հետ­ևորդն է, հե­րե­ տի­կոս, խմ­բա­կային ի­րենց շա­հե­րով ու դոգ­մա­տիկ հա­մոզ­մունք­նե­րին հետ­ևող գոր­ծիչ, ա­ղան­դա­վո­րու­թյուն տա­րա­ծող և այլն:­

92  Ըստ այդմ, փաս­տա­բա­նը դա­տա­րա­նին միջ­նոր­դեց մեր­ժել «­Կյան­քի խոս­ք»-ի հայ­ցը և որ­պես դա­տա­կան ծախս «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից և կազ­մա­կեր­պու­թյան ղե­կա­վար Ար­թուր Սի­մո­ նյա­նից հօ­գուտ «Ի­րա­վուն­քի» բռ­նա­գան­ձել 300-հա­զա­րա­կան դրամ` որ­պես փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­րու­թյան գու­մար:

­¸³­ï³­ñ³­ÝÁ Ñ»­ï³­½á­ï»ó §Î۳ݭùÇ Ëáë­ù¦-ÇÝ »õ ²Ý­Å»­É³ ê³ñ·­ëÛ³­ÝÇÝ í»­ñ³­µ»­ñáÕ Ëï³ë­Ï³­í³­é³Ï­Ý»­ñÁ ­Դե­րա­սա­նու­հի Ան­ժե­լա Սարգ­սյա­նի և «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան հնա­րա­վոր կա­պը կամ դրա բա­ցա­կա­յու­թյունն էր քն­նարկ­վում հու­լի­սի 17-ի դա­տա­կան նիս­տի ըն­թաց­քում: «­Կյան­քի խոս­ք»-ի կող­մից ներ­կա­յաց­ված խտաս­կա­վա­ռա­կում «­Երկիր Մեդիա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան «Կռ­վախն­ձոր» հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում Ան­ժե­ լա Սարգ­սյա­նի հայ­տա­րա­րու­թյունն էր առ այն, որ վեր­ջինս «­Կյան­քի խոսք» ե­կե­ղե­ցու ան­դամ չէ և հե­տաքրք­րու­թյու­նից դրդ­ված հա­ճա­խա­ կի է այ­ցե­լել տար­բեր ե­կե­ղե­ցի­ներ և մաս­նակ­ցել տար­բեր հա­վաք­նե­րի: «Ի­րա­վունք» թեր­թի ներ­կա­յաց­րած խտաս­կա­վա­ռա­կը տե­ղե­կու­ թյուն­ներ էր պա­րու­նա­կում «­Կյան­քի խոսք» կազ­մա­կեր­պու­թյան ղե­կա­ վար Ա. Սի­մո­նյա­նի գոր­ծու­նե­ու­թյան մա­սին: Հիմ ­ն ա­կա­նում ներ­կա­յաց­ վում էր Ա. Սի­մո­նյա­նի ի­տա­լե­րեն քա­րո­զը, որ­տեղ վեր­ջինս օգ­տա­գոր­ ծում է «­պոռ­նոաստ­վա­ծու­հի», «­ծո­վի հրե­շի որ­դի­ներ» բա­ռե­րը: Ա­նդ­րա­ դարձ էր կա­տար­վում Ա. Սի­մո­նյա­նի վար­քագ­ծին, այն է՝ հա­վաք­նե­րի ըն­թաց­քում վեր­ջինս նշում է, որ շնա­ցել է, հար­բել է, պե­տու­թյու­նից գո­ղու­թյուն է կա­տա­րել, ի­նչ պետք է ե­ղել, այն էլ գո­ղա­ցել է: Խ­տաս­կա­վա­ռա­կում առ­կա էր հատ­ված Ռու­սաս­տա­նում ան­ցկաց­ ված «­Կյան­քի խոս­ք»-ի հա­վաք­նե­րից, որ­տեղ հո­վի­վը բե­մի վրա տե­ ղադր­ված զու­գա­րա­նը հա­մե­մա­տում է ա­ղո­թա­տե­ղի­ի հետ՝ նշե­լով, որ բնա­կան կա­րիք­նե­րը հո­գա­լու ժա­մա­նակ ա­ղո­թե­լիս ան­ձը մաքր­վում է վեր­ջում ջու­րը քա­շե­լու մի­ջո­ցով:­ Այ­նու­հետև խտաս­կա­վա­ռա­կում ներ­կա­յաց­վում է Ան­ժե­լա Սարգ­սյա­ նի «տ­ղա­մար­դու» մոր՝ Մա­րի­նա Ա­րա­յա­նի հար­ցազ­րույ­ցը, ով հայտ­նում է, որ Ա. Սարգ­սյա­նը սպառ­նա­ցել է իր որ­դուն. «Ան­ժե­լան շան­տա­ժի էր են­թար­կում Կա­րե­նին, փոր­ձում էր ա­հա­բե­կել իր թի­կուն­քին կանգ­նած «­Կյան­քի խոսք» ա­ղան­դով, ո­րն ի զո­րու է այս քա­ղա­քում լու­ծել ցան­կա­ ցած հարց»: Մ. Ա­րա­յա­նը նաև հայտ­նում է, որ Ա. Սարգ­սյա­նի քույ­րը՝ Ան­նան, «­Կյան­քի խոս­ք»-ի ա­վագ­նե­րից է:­ Ա. Սարգ­սյա­նի նախ­կին կո­լե­գա­ներ Գա­յա­նե Աս­լա­մա­զ յա­նը և Ա­նի Պետ­րո­սյա­նը հայտ­նում են, որ Ա. Սարգ­սյա­նը հիմ ­ն ա­կա­նում խո­սել է հա­վատ­քից՝ նշե­լով. «­Մենք ի­մա­ցել ե­նք, որ նա հա­վա­տա­ցյալ է, ո­րով­ հետև ա­նընդ­հատ խո­սում էր, որ սա մեղք է, նա մեղք է, ես գնում եմ հա­վատ­քի»: Նրանք նաև ա­վե­լաց­րել են, որ «Ան­ժե­լան ու­նի քույր, ո­րն ի­նչ-որ կապ ու­նի թեր­թե­րի հետ, և պա­տա­հա­կան չի, որ էդ ա­մեն ին­չը ա­նընդ­հատ հայտն­վում ա մա­մու­լում»: Խ­տաս­կա­վա­ռա­կում ներ­կա­յաց­վում է նաև Ա. Սարգ­սյա­նի հար­ցազ­ րույ­ցը, որ­տեղ նա ա­սում է, որ հա­վատ­քով է հա­սել այն ա­մե­նին, ի­նչ հի­մա ու­նի, որ նա սո­վո­րել է «Աստ­վա­ծաշն­չյան դպ­րո­ցում»: Ը­ստ պա­

93  տաս­խա­նո­ղի պար­զած տվյալ­նե­րի՝ այդ դպ­րո­ցը պատ­կա­նում է «­Կյան­ քի խոսք» ե­կե­ղե­ցուն, ո­րի դե­կանն է Ար­թուր Տո­նո­յա­նը: Պա­տաս­խա­ նո­ղը ներ­կա­յաց­նում է հատ­ված­ներ, որ­տեղ Ա. Սարգ­սյա­նը դեռ վաղ տա­րի­քից ներ­կա է ե­ղել «­Կյան­քի խոս­ք»-ի հա­վաք­նե­րին: Խ­տաս­կա­վա­ռակ­նե­րը դի­տե­լուց հե­տո դա­տա­րա­նը հե­ռա­ցավ ա­պա­ցույց­նե­րի հե­տա­զոտ­ման և դա­տա­կան ա­կտ կա­յաց­նե­լու հա­մար: Հու­լի­սի 31-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը դա­տա­վոր Ռ. Ներ­սի­սյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ մեր­ժեց «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­ պու­թյան հայցն ը­նդ­դեմ «Ի­րա­վունք» թեր­թի: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ «­Կյան­ քի խոսք» ­կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից և նրա ղե­կա­վար Ար­թուր Սի­մո­նյա­նից հօ­գուտ «Ի­րա­վունք» թեր­թի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 150-հա­զա­րա­կան դրամ՝ որ­պես փաս­տա­բա­նա­կան ծախս, ի­սկ հօ­գուտ պե­տա­կան բյու­ ջե­ի՝ 1500 ՀՀ դրամ:

94  سñ·³ñÇï³ Ê³ã³ïñÛ³Ý

§Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏÁ¦ Ñ»ñ­ùáõÙ ãÇ ïå³·­ñ»­Éáõ. 1-ÇÝ ³ïÛ³ÝÇ ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó سñ­·³­ñÇ­ï³ Ê³­ã³ï­ñÛ³­ÝÇ Ñ³Û­óÁ 2011 թ. ապ­րի­լին «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ար­մի­ նե Օ­հա­նյա­նը դի­մել էր ոս­տի­կա­նու­թյուն՝ Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նին քրե­ա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան են­թար­կե­լու պա­հան­ջով: Վեր­ջինս էլ հայ­ցով մտել էր դա­տա­րան եւ պա­հան­ջում էր, որ «Հ­րա­պա­րա­կը», իր մա­սին տպագ­րած հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րից մե­կը հեր­քե­լուց զատ, զր­պար­ տու­թյան հա­մար իբ­րեւ փոխ­հա­տու­ցում ի­րեն վճա­րի 2 մլն ՀՀ դրամ:­ Ապ­րի­լի 21-ին «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թերթն ա­ռա­ջին է­ջում տպագ­ րել էր մի նյութ, ը­ստ ո­րի՝ Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նը, որ պար­բե­ րա­բար ստու­գայ­ցեր է կա­տա­րում ՀՀ զո­րա­մա­սե­րում, աչ­քի է ը­նկ­նում իր կո­պիտ վար­քագ­ծով. զո­րա­մա­սե­րում թե­րու­թյուն­ներ, խախ­տում ­ն եր հայտ­նա­բե­րե­լիս զերծ չի մնում հայ­հո­յանք­նե­րից: «­Մեր տե­ղե­կու­թյուն­ նե­րով՝ վեր­ջին այ­ցե­րից մե­կի ժա­մա­նակ ԼՂՀ զո­րա­մա­սե­րից մե­կում վի­ճա­բա­նու­թյուն է սկս­վել Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի եւ հրա­մա­նա­ տա­րա­կան կազ­մի մի­ջեւ, եւ բա­նը հա­սել է նույ­նիսկ քաշք­շո­ցի ու ծե­ ծի»,- գրել էր թեր­թը: «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թում նշյալ լու­րի տպագր­վե­լու հենց նույն օ­րն ա­ռա­վո­տյան Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյանն այ­ցե­լել էր խմ­բագ­րու­թյուն: «Ա­նակն­կալ ներ­խու­ժում է, կարմրճ­տած գո­ռում, տղա­մար­դա­վա­րի հայ­հո­յում, քա­ցով խփում է ա­թոռ­նե­րին, պատ­ռում թեր­թե­րը, հար­ձակ­ վում խմ­բագ­րի ու խմ­բագ­րա­կազ­մի վրա, ջրով լի բա­ժա­կը շպր­տում խմ­բագ­րի ո­ւ ղ­ղու­թյամբ, բա­րե­բախ­տա­բար բախ­վե­լով պա­տին՝ բա­ ժա­կի փշուր­նե­րը հա­տա­կին են թափ­վում. «­Թո­ղեք խփեմ սրան»… »,- ա­հա այս­պես է «Հ­րա­պա­րա­կի» լրագ­րող Ֆե­լիքս Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը թեր­թի հա­ջորդ օր­վա հա­մա­րում նկա­րագ­րել «­Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի եւ իր տիկ­նանց շքախմ­բի» այ­ցե­լու­թյու­նը: Այս ա­մե­նի, ի­նչ­պես նաեւ լրագ­ րող­նե­րից մե­կին հար­վա­ծե­լու եւ խմ­բագ­րի ձեռ­քը ճանկ­ռե­լու հա­մար (ո­րը հե­տա­գա­յում ար­ձա­նագր­վել է դա­տաբժշ­կա­կան փոր­ձաքն­նու­ թյամբ) նույն օ­րը հա­ղոր­դում է ներ­կա­յաց­վում ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­ րո­նա­կան բա­ժին:

95  ­Տա­րե­վեր­ջին վե­րոն­շյալ դր­վագ­նե­րից եւ ոչ մե­կով դե­ռեւս հան­ գու­ցա­լու­ծում չկար: Կենտ­րո­նի դա­տա­րա­նը ձգձ­գում էր գոր­ծի քն­նու­ թյու­նը՝ պայ­մա­նա­վոր­ված նոյեմ­բե­րի 15-ին Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­ տա­րա­նի կող­մից վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան մա­սին օ­րեն­քի սահ­մա­նադ­րա­կա­նու­թյան հար­ցի ո­րոշ­մամբ: Ի­սկ հա­ղորդ­ման հի­ման վրա կա­տար­ված քն­նու­թյան ար­դյուն­քում ի­րա­վա­պահ­նե­րը ո­րո­շել է­ին քրե­ա­կան գործ չհա­րու­ցել: Այս ո­րոշ­ման դեմ խմ­բագ­րու­թյան՝ դա­տա­ րան ներ­կա­յաց­րած բո­ղո­քը բա­վա­րար­վել էր: Ի­րա­վա­պահ­ներն ի­րենց հեր­թին դի­մել է­ին վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան, սա­կայն այս ա­տյա­նը ե­ւս հա­մա­րել էր, որ քրե­ա­կան գործ հա­րու­ցե­լու հիմ­քե­րը բա­վա­րար են: Ար­ դյուն­քում դա­տա­խա­զու­թյու­նը խմ­բագ­րու­թյուն ու­ղար­կած գրու­թյամբ հայտ­նել էր, որ ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­րո­նի բաժ­նում խու­լի­գա­նու­թյան հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ: Դեկ­տեմ­բե­րի 23-ի նիս­տին Մ. Խա­չատ­րյա­նի փաս­տա­բան Դա­վիթ Թու­մա­սյա­նը միջ­նոր­դու­թյուն ներ­կա­յաց­րեց դա­տա­րա­նին, ո­րը բաղ­ կա­ցած էր եր­կու մա­սից. ա­ռա­ջի­նում միջ­նոր­դու­թյուն էր ար­վում, որ­ պես­զի պա­տաս­խա­նո­ղը հայց­վո­րին տրա­մադ­րեր իր ե­կա­մուտ­նե­րի մա­սին տե­ղե­կու­թյուն, քա­նի որ, հա­մա­ձայն Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­ րա­նի նոյեմ­բե­րի 15-ի ո­րոշ­ման, հայց­վո­րը դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում պա­հան­ջե­լիս պետք է հաշ­վի առ­նի պա­տաս­խա­նո­ղի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը:­ Այդ պատ­ճա­ռով հայց­վո­րը միջ­նոր­դում էր ի­րեն տրա­մադ­րել հա­մա­պա­տաս­խան տվյալ­ներ, որ­պես­զի հարկ ե­ղած դեպ­քում փո­փո­ խու­թյուն­ներ ար­վեն հայ­ցա­պա­հան­ջի մեջ: Միջ­նոր­դու­թյան ե­րկ­րորդ մա­սում հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց իր կազ­մած հերք­ման տեքս­տը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը պետք է հեր­քի Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի վե­րա­բե­րյալ ապ­րի­լի 21-ին հրա­պա­րա­ կած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաև հե­տա­գա­յում հայց­վո­րի վե­րա­ բերյալ որ­ևէ վի­րա­վո­րա­կան նյութ չհ­րա­պա­րա­կի: ­Դա­տա­վոր Ս. Թադ­ևո­սյա­նը միջ­նոր­դու­թյան ա­ռա­ջին մա­ սը չբա­վա­րա­րեց՝ մեկ­նա­բա­նե­լով, որ վճիռ կա­յաց­նե­լիս դա­տա­ րա­նին մի­գու­ցե պետք գա պա­հանջ­վող տե­ղե­կու­թյու­նը, հարկ ե­ղած դեպ­քում դա­տա­րանն այն կպա­հան­ջի պա­տաս­խա­նո­ղից: Ի­սկ ե­րկ­րորդ մա­սով դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րեց հայց­վո­րի միջ­նոր­ դու­թյու­նը և պա­տաս­խա­նող կող­մին հատ­կաց­րեց օ­րեն­քով սահ­ ման­ված 14-օ­րյա ժա­մա­նա­կա­հատ­ված, որ­պես­զի պա­տաս­խա­նո­ ղը ծա­նո­թա­նա հայ­ցա­դի­մու­մին, քա­նի որ միջ­նոր­դու­թյու­նից հե­տո հայ­ցա­պա­հան­ջը փոխ­վել է՝ ա­վե­լա­ցել է նաև հերք­ման տեքս­տը:

­Ø³ñ­·³­ñÇ­ï³ Ê³­ã³ï­ñÛ³­ÝÁ §Ð­ñ³­å³­ñ³Ï¦ û­ñ³­Ã»ñ­ÃÇó ³ÛÉ»õë 2 ÙÉÝ ãÇ å³­Ñ³Ý­çáõÙ­ Ար­դեն 2012-ին կա­յա­ցած դա­տա­կան նիս­տի ժա­մա­նակ «­Զին­վոր» ՀԿ-ի հա­մա­կար­գող խորհր­դի նա­խա­գահ Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նը հրա­ժար­վեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի դեմ ներ­կա­յաց­ված 2 մլն դրամ գու­մա­րային պա­հան­ջից: Մ. Խա­չատ­րյա­նը թեր­թից պա­հան­ջեց մի­այն հեր­քել իր մա­սին հրա­պա­րա­կած, զր­պար­տու­թյուն հան­դի­սա­ցող տե­ ղե­կու­թյուն­նե­րը:

96  ­Գու­մա­րային պա­հան­ջից հրա­ժար­վե­լը Մ. Խա­չատ­րյա­նի ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ, փաս­տա­բան Դ. Թու­մա­սյա­նը հիմ ­ն ա­վո­րեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի ֆի­նան­սա­կան ո­րոշ խն­դիր­նե­րով, ը­ստ ո­րի՝ օ­րա­թեր­թի ո­րոշ լրագ­րող­ներ հո­նո­րար չեն ստա­նում: «Որ­պես­զի «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը հե­տա­գա­յում չշա­հար­կի այն հան­գա­ման­քը, ի­բրև թե Մար­ գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նը ցան­կա­նում է հարս­տա­նալ այդ ե­ղա­նա­կով, մենք ը­նդ­հան­րա­պես գու­մա­րային պա­հանջ չենք ներ­կա­յաց­նում»,- հա­ վե­լեց Դ. Թու­մա­սյա­նը:­ Ըստ փաս­տա­բա­նի՝ դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի մա­սին որ­ևէ ա­պա­ցույց, որ դեպ­քը տե­ղի է ու­նե­ցել, չի ներ­կա­յաց­վել, չնա­յած ա­պա­ցուց­ման բե­ռը հենց պա­տաս­խա­նո­ղի վրա էր: Մինչ­դեռ հայց­վոր կողմն է զո­րա­մա­սից տե­ղե­կանք ներ­կա­ յաց­րել, որ­տեղ նշ­ված է, որ զո­րա­մաս այդ օր­վա այ­ցե­լու­թյան ժա­մա­ նակ որ­ևէ դեպք չի գրանց­վել: Դ. Թու­մա­սյա­նի խոս­քով՝ հայտ­նի չէ նաև այն աղ­բյու­րը, ո­րից օ­րա­թեր­թը ծեծկռ­տու­քի մա­սին տե­ղե­կու­թյուն­ներ է ստա­ցել:­ Օ­րա­թեր­թի շա­հե­րը ներ­կա­յաց­նող փաս­տա­բան Դա­վիթ Դա­նի­ե­լ յա­ նը նշեց, որ լրագ­րո­ղը բա­րեխղ­ճո­րեն կա­տա­րել է իր պար­տա­կա­նու­ թյու­նը, ու­նե­ցած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը ճշ­տե­լու հա­մար զան­գա­հա­րել է Մ. Խա­չատ­րյա­նին և նրա պա­տաս­խա­նը նույն­պես նե­րա­ռել այդ նյու­թում, որ­տեղ Մ. Խա­չատ­րյա­նը հեր­քում է այդ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: Հետ­ևա­ բար, ևս մեկ ան­գամ հեր­քում տպագ­րե­լու ան­հրա­ժեշ­տու­թյուն չկա: ­Կող­մերն ան­դրա­դար­ձան նաև հերք­ման տեքս­տին, ո­րը ներ­կա­յաց­ րել էր հայց­վո­րը: Ը­ստ է­ութ ­ յան, այն ա­վե­լի ծա­վա­լուն էր, քան հրա­ պա­րակ­ված նյու­թը և նե­րա­ռում էր նաև Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նից նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու հատ­ված: Օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նշեց, որ մի­այն վի­րա­վո­րան­քի պա­րա­գա­յում է կի­րա­ռե­լի նե­րո­ղու­թյու­նը, այլ ոչ թե զր­պար­տու­թյան: Ա­վե­լին, հայց­վո­րը հերք­ման տեքս­տում պա­ հան­ջում է հե­տա­գա հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րում ևս զերծ մնալ նմա­նա­տիպ տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծե­լուց, ին­չը նույն­պես ըն­դու­նե­լի չէ օ­րա­թեր­թի հա­մար: Բա­ցի դրա­նից, հերք­ման տեքս­տը չպետք է զի­ջի հիմ ­ն ա­կան նյու­թին, բայց նաև չպետք է գե­րա­զան­ցի ող­ջա­միտ ծա­վա­լը:­ Այ­դու­հան­դերձ, փաս­տա­բան Դ. Դա­նի­ե­լ յա­նը ա­ռար­կեց հայ­ցին և դա­տա­րա­նից խնդ­րեց ամ­բող­ջու­թյամբ մեր­ժել այն: Գոր­ծով դա­տաքն­ նու­թյունն ա­վարտ­վեց հու­լի­սի 13-ին: Հու­լի­սի 30-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը մեր­ժեց Մար­գա­րի­ տա Խա­չատ­րյա­նի՝ հեր­քու­մը տպագ­րե­լու մա­սին հայցն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­ պա­րակ» օ­րա­թեր­թի:­ Իսկ Կենտ­րո­նի քնն­չա­կա­ն բաժ­նի քն­նիչ Է. Այ­վա­զ յա­նի ո­րոշ­մամբ, ա­միս­ներ տե­ւած քն­նու­թյու­նից հե­տո, 2012թ. փետր­վա­րին քր­գոր­ծով վա­րույ­թը կարճ­վում է՝ «Մ. Խա­չատ­րյա­նի կող­մից խու­լի­գա­նու­թյուն կա­տա­րե­լու կա­պակ­ցու­թյամբ քրե­ա­կան հե­տապն­դում չի­րա­կա­նաց­նել հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով»:

97  έϳ­ë»ó­íDZ ²­éÇíÙá­Éá­·Ç­³­Ï³Ý ëñ­ï³­µ³­Ý³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ-news.am ¹³­ï³­í³­ñáõ­ÃÛáõ­ÝÁ ­ ­ ր­ևա­նի Ա­ջափ­նյակ և Դավ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր Ե ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Մար­գա­րի­տա Հար­թե­նյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ դե­ռեւս 2011 թվա­կա­նից լս­վում է news.am լրատ­վա­ կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան դեմ Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­ նա­կան կենտ­րո­նի` պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան, գոր­ծա­րար համ­ բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան հայ­ցը: News.am-ի դեմ ներ­կա­յաց­ված հայ­ցի հա­մար հիմք է հան­դի­սա­ ցել լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան՝ 2010 թ. ­նոյեմ­բե­րի 23-ին տպագ­ րած նյու­թը: Այն վե­րա­բե­րում էր Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցի Հով­հան­նես Կաթր­ջյա­նին, ով news.am-ի թղ­թակ­ցի հետ զրույ­ցում մե­ղադ­րել էր վե­ րոն­շյալ բժշ­կա­կան կենտ­րո­նին ի­րեն խա­բե­լու և 10 տա­րի շա­հա­գործ­ ման ժամ­կե­տով է­լեկտ­րա­կար­դի­ոխ­թա­նի­չի փո­խա­րեն վի­րա­հա­տու­ թյամբ մեկ այլ` է­ժա­նա­գին սարք տե­ղադ­րե­լու մեջ: Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նը լրատ­վա­մի­ջո­ցից 2 մլն դրամ է պա­հան­ջում իր պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը, գոր­ծա­րար համ­բա­վին վնաս հասց­նե­լու հա­մար: ­Նիս­տե­րից մե­կի ժա­մա­նակ հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մու­րադ Աս­ րյա­նը միջ­նոր­դեց կա­սեց­նել գոր­ծի քն­նու­թյու­նը, քա­նի որ քա­ղա­քա­ցի Հով­հան­նես Կաթր­ջյա­նը դի­մել է ոս­տի­կա­նու­թյուն Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի դեմ քրե­ա­կան գործ հա­րու­ցե­լու հա­մար: Սա­կայն պա­տաս­խա­նող news.am-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա­մազդ Կի­վի­ րյա­նը ա­ռար­կեց հայց­վո­րի միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ տվյալ քրե­ա­կան գոր­ծը որ­ևէ ազ­դե­ցու­թյուն չի կա­րող ու­նե­նալ սույն գոր­ծի ել­քի վրա, քա­նի որ Հ. Կաթր­ջյա­նը մե­ղադ­րում է Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­ կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նին ի­րեն խա­բե­լու և գու­մար յու­րաց­նե­լու մեջ, ի­սկ սույն գոր­ծով քնն­վում է news.am-ի կող­մից հայց­վո­րի պատ­ վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին վնաս հասց­նե­ լու հար­ցը: ­Դա­տա­վոր Մ. Հար­թե­նյա­նը հայց­վո­րին հարց ո­ւ ղ­ղեց առ այն, որ ե­թե հայց­վո­րը պն­դում է, որ news.am կայ­քը վի­րա­վո­րել և զր­պար­տել է Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի պա­տի­վը, ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը, ի­նչ­պես նաև նշում, որ Հ. Կաթր­ջյանն է զր­պար­տել հայց­վո­րին, ա­պա ի­՞նչ կապ ու­նի news.am-ը: Հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նեց, որ Հ. Կաթր­ջյա­նը հայտ­նել է այդ մա­սին պա­տաս­խա­նո­ղին, ի­սկ նրանք էլ հրա­պա­րա­կել են այն, ու­րեմն պա­ տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը նրանք են կրում: ­Հե­տա­գա դա­տա­կան նիս­տե­րին Մու­րադ Աս­րյա­նի միջ­նոր­դու­թյուն­ նե­րը գոր­ծի կա­սեց­ման եւ Սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի տնօ­րե­նին որ­ պես վկա ներգ­րա­վե­լու մա­սին դա­տա­վոր Հար­թե­նյա­նը մեր­ժեց: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 3-ին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մու­րադ Աս­րյա­նը ամ­ բող­ջու­թյամբ ըն­թեր­ցեց հայ­ցա­պա­հան­ջը, ո­րում հիմ ­ն ա­կա­նում պն­դում էր, որ հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը և հոդ­վա­ծի բո­վան­դա­կու­թյու­նը մի­մյանց 98 չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ հոդ­վա­ծի մեջ որ­ևէ կերպ չի աս­վում, որ Հ. Կաթր­ջյա­նին «ֆռ­ռաց­րել» են: Ը­ստ Մ. Աս­րյա­նի՝ դա լրագ­րո­ղի կող­մից գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյան չա­րա­շա­հում է՝ հիմն­ված ոչ ստույգ փաս­տե­րի վրա: ­Սա­կայն իր ե­լույ­թում պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա­մազդ Կի­վի­րյա­նը հայտ­նեց, որ ի­րենք այն կար­ծի­քին են, որ վեր­նա­գիրն ան­ մի­ջա­կան կապ ու­նի հոդ­վա­ծի հետ: Ա. Կի­վի­րյա­նը նաև դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց, որ ի­րենք ա­ռար­կում են հայ­ցա­պա­հան­ջի դեմ, քա­նի որ այն ներ­կա­յաց­վել է հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ­նե­րի խախտ­ մամբ. նյու­թը հրա­պա­րակ­վել է նոյեմ­բեր ամ­սին, սա­կայն հայց է ներ­ կա­յաց­վել փետր­վա­րին: ­Մու­րադ Աս­րյա­նը նաև պա­հանջ է ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րա­նին փաս­ տա­բա­նա­կան ծախ­սե­րի հա­մար, ո­րի գու­մա­րը կազ­մում է եր­կու հա­ րյուր հա­զար դրամ: Ա.Կի­վի­րյանն էլ դա­տա­րա­նին խնդ­րեց, որ­պես­զի դատա­րա­նը հաշ­վի առ­նի «­Մե­դի­ա Կոն­սալթ» ՍՊԸ-ի և «Ա­րես» փաս­ տա­բա­նա­կան գրա­սե­նյա­կի միջև կնք­ված պայ­մա­նա­գի­րը դա­տա­կան ծախ­սե­րի վե­րա­բե­րյալ:

News.am-Ç ·áñ­Íáí ÏÑ»­ï³­½áï­íÇ Ñ»­é³­Ëá­ë³ÛÇÝ Ñ³ñ­ó³½­ñáõÛ­óÁ ­Հոկ­տեմ­բե­րի 9-ին դա­տա­րա­նը հե­տա­զո­տեց գոր­ծում առ­կա ա­պա­ ցույց­նե­րը, այ­նու­հետև հրա­վի­րեց դա­տա­կոչ­ված վկա Հով­հան­նես Կաթր­ջյա­նին: ­Քա­նի որ պա­տաս­խա­նողն էր միջ­նոր­դու­թյուն ա­րել նրան որ­պես վկա դա­տա­կո­չե­լու, վկային ա­ռա­ջի­նը հար­ցաքն­նե­լու ի­րա­վուն­քը տր­ վեց պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Կի­վի­րյա­նին: Վեր­ջինս ըն­թեր­ ցեց news.am-ո­ւ մ հրա­պա­րակ­ված «Սր­տի ա­րա­տով հի­վան­դին Առիթ­մո­ լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նում «ֆռ­ռաց­րել» են ու այլ սարք տե­ղադ­րել» ­վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ծը և հարց­րեց վկային` ա­րդյո՞ք հոդ­վա­ծում առ­կա խոս­քե­րը իր խոս­քերն են: Հ. Կաթր­ջյա­նը հաս­տա­ տեց, որ իր խոս­քերն են, ի­սկ վեր­նագ­րում առ­կա «ֆռ­ռաց­րել» են բա­ռի վե­րա­բե­րյալ ա­վե­լաց­րեց, որ դա մեղմ է աս­ված: Հ. Կաթր­ջյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց բժիշկ­նե­րի տված ար­ ձա­նագ­րու­թյու­նը, ո­րում աս­վում է, որ տե­ղադր­ված սար­քը ծա­ռայե­լու է 6 տա­րի ժամ­կե­տով: Ի­նչ­պես նաև դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց ո­րո­ շում քրե­ա­կան գոր­ծով ի­րեն տու­ժող ճա­նա­չե­լու և Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի նախ­կին տնօ­րեն Սմ­բատ Ջա­մա­լ յա­նին մե­ղադ­րյալ ներգ­րա­վե­լու մա­սին: Վկան ա­վե­լաց­րեց, որ բա­ցի ի­րե­նից՝ ևս եր­կու հո­գի է Ս. Ջա­մա­լ յա­նին դա­տի տվել՝ վեր­ջի­նիս ան­վա­նե­լով մար­դաս­պան, Հի­պոկ­րա­տի եր­դում տված մարդ, ո­րը տա­րի­ներ շա­ րու­նակ մարդ­կանց հաշ­ման­դամ է դարձ­րել, ո­րին պետք է կա­խել: Հ. Կաթր­ջյա­նը Ս. Ջա­մա­լ յա­նին նաև հա­մե­մա­տեց Սա­ֆա­րո­վի հետ՝ մեկ­ նա­բա­նե­լով, որ վեր­ջինս քնած է մարդ սպա­նել, Ս. Ջա­մա­լ յանն էլ քնեց­ նե­լով է դա ա­նում: Մ. Աս­րյա­ նի հար­ ցին, թե նա ի­՞նչ մի­ ջո­ ցով է news.am-ին հա­ ղոր­ դել վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը,

99  Հ. Կաթր­ջյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ան­ձամբ, իր նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ է գնա­ցել news.am գոր­ծա­կա­լու­թյուն: ­Դա­տա­րա­նը հրա­պա­րա­կեց ամ­բողջ տեքս­տը, որ­պես­զի վկան ա­սեր, թե ա­րդյոք հոդ­վա­ծում առ­կա տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը հա­մա­պա­ տաս­խա­նում է ի­րա­կա­նու­թյա­նը, թե ոչ, և ին­չը իր կար­ծի­քը չէ, այլ ա­վե­ լաց­ված է խմ­բագ­րու­թյան կող­մից: Վկան ա­սաց, որ ամ­բողջն իր հայտ­ նած տե­ղե­կու­թյուն­ներն են և կր­կին պն­դեց իր կար­ծի­քը Ս. Ջա­մա­լ յա­նի վե­րա­բե­րյալ: Այ­նու­հետև կող­մե­րը դա­տա­րա­նին հայտ­նե­ցին ի­րենց դիր­քո­րո­շում­ նե­րը վկայի ցուց­մուն­քի վե­րա­բե­րյալ: Մ. Աս­րյանն ա­ռա­ջադ­րեց այն հար­ցը, որ պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Կի­վի­րյա­նի խոս­քե­րի և դա­տա­կոչ­ված վկա Հ. Կաթր­ջյա­նի ցուց­մուն­քի միջև հա­կա­սու­թյուն­ներ կան առ այն, որ Հ. Կաթր­ջյանն ա­սում է, թե իր նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ է գնա­ցել գոր­ծա­կա­լու­թյուն, մինչ­դեռ Ա. Կի­վի­րյա­նը նա­խորդ նիս­տե­ րից մե­կում ա­սել է, որ Հ. Կաթր­ջյա­նին թղ­թա­կի­ցը հան­դի­պել է Կա­ռա­ վա­րու­թյան շեն­քի դի­մաց: Սրա­նից Մ. Աս­րյա­նը հետ­ևու­թյուն է ա­նում, որ news.am-ո­ւ մ հրա­պա­րակ­ված հոդ­վա­ծը հրա­պա­րա­կային ե­լույ­թից վերց­ված չէ, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով որ­պես պա­տաս­խա­նող պետք է հան­ դես գա «­Մե­դի­ա Կոն­սալթ» ՍՊԸ-ն, ո­րը ներ­կա­յաց­րել է ոչ հա­վաս­տի տվյալ­ներ: Մ. Աս­րյա­նը պն­դեց, որ որ­պես ա­պա­ցույց ներ­կա­յաց­ված ձայ­նա­ սկա­վա­ռա­կը, ո­րում news.am-ի թղ­թակ­ցի և Ս. Ջա­մա­լ յա­նի հե­ռա­խո­ սային հար­ցազ­րույցն է, հե­տա­զոտ­վի դա­տա­րա­նում: Դա­տա­րա­նը նիս­ տը հե­տաձ­գեց, քա­նի որ հա­մա­պա­տաս­խան տեխ­նի­կա չկար` հե­տա­ զո­տե­լու ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կը: Հեր­թա­կան նիս­տի օր նշա­նա­կվեց հոկ­ տեմ­բե­րի 26-ը, ո­րը հե­տաձգ­վեց:

­

100 Üáñ 峭ѳÝç` Ù»­Ï³­Ï³Ý ÙÉÝ íÇ­ñ³­íá­ñ³Ý­ùÇ »õ ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý Ñ³­Ù³ñ ­Մինչ news.am լրատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը դա­տա­ րա­նում փոր­ձում էր ա­պա­ցու­ցել, որ չի ա­րա­տա­վո­րել Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­ կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի բա­րի համ­բա­վը, կենտ­րո­նի փաս­տա­ բան Մու­րադ Աս­րյա­նը 2011 թ. մար­տին գոր­ծա­կա­լու­թյան դեմ («­Մե­դի­ա Կոն­սալտ» ՍՊԸ) իր պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան, գոր­ծա­րար համ­ բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան հայց ներ­կա­յաց­րեց: Հայ­ցի հիմ­քում 2011թ. փետր­վա­րի 4-ին news.am կայ­քում Գա­գիկ Շամ­շյա­նի հե­ղի­նա­կու­թյամբ հրա­պա­րակ­ված «­Հեր­թա­կան դա­տա­կան հայ­ցը ան­կախ լրատ­վա­մի­ջո­ ցի դեմ. ան­գրա­գի­տու­թյան կա­տա­րյալ օ­րի­նակ» ­հոդ­վածն էր: Մ. Աս­րյա­նը ներ­կա­յաց­րել էր եր­կու պա­հանջ` հրա­պա­րա­կել իր պա­ տաս­խա­նը և վճա­րել փոխ­հա­տու­ցում հոդ­վա­ծում առ­կա զր­պար­տու­ թյան հա­մար` 2 մլն ՀՀ դրամ: Սա­կայն 2012թ. ապ­րի­լի 19-ի նիս­տին հայց­վո­րը ցան­կու­թյուն հայտ­նեց փո­խել հայ­ցի ա­ռար­կան՝ ի­նչ­պես վի­ րա­վո­րան­քի, այն­պես էլ զր­պար­տու­թյան հա­մար պա­հան­ջե­լով 1-ա­կան մլն ՀՀ դրամ: Այ­սինքն` հայց­վո­րը պա­հանջ­վող գու­մա­րը թող­նում է ան­փո­փոխ՝ 2 մլն դրամ, փոխ­վում է մի­այն հայ­ցի ա­ռար­կան՝ վի­րա­վո­ րան­քի մա­սով: Սա­կայն Մ. Աս­րյա­նը հայ­ցի ա­ռար­կան փո­խե­լու մա­սին գրա­վոր միջ­նոր­դու­թյուն չու­ներ, այդ պատ­ճա­ռով խնդ­րեց նիս­տը հե­ տաձ­գել մինչև հայ­ցի ա­ռար­կայի և հնա­րա­վոր հիմ­քի փո­փո­խու­թյան մա­սին դա­տա­րա­նին գրա­վոր միջ­նոր­դու­թյան ներ­կա­յա­ցու­մը: ­Պա­տաս­խա­նող կող­մի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա­մազդ Կի­վի­րյա­նը իր կար­ծի­քը հայտ­նեց առ այն, որ հայց­վո­րը բա­րեխղ­ճո­րեն չի օ­գտ­վում իր ի­րա­վունք­նե­րից, այն է՝ լի­նե­լով հայց­վոր՝ պետք է նա­խօ­րոք պատ­ րաստ­ված գար, որ­պես­զի նիս­տը չհե­տաձգ­վեր: Պա­տաս­խա­նո­ղի մյուս ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Դի­ա­նա Գրի­գո­րյա­նը հայտ­նեց դա­տա­րա­նին, որ որ­ պես օգ­նու­թյուն հայց­վո­րին` կող­մը սղագ­րել է 2011թ. փետր­վա­րի 4-ի դա­տա­կան նիս­տը, ո­րը ցույց է տա­լիս, որ news.am կայ­քում հրա­պա­ րակ­ված հոդ­վա­ծը չի ա­րա­տա­վո­րում հայց­վո­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­ պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը, այլ գր­ված է օբյեկ­տի­վո­րեն, ի­նչ­պես նաև առ­կա է վի­դե­ոն­կա­րա­հա­նում, ո­րն էլ ա­պա­ցու­ցում է պա­ տաս­խա­նո­ղի օբյեկ­տի­վու­թյու­նը: ­Դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րեց եր­կու կող­մե­րի միջ­նոր­դու­թյուն­նե­րը՝ ըն­ դու­նեց պա­տաս­խա­նող կող­մի միջ­նոր­դու­թյու­նը և հայց­վո­րի խնդ­րան­ քով նիս­տը հե­տաձ­գեց մինչև հու­նի­սի 22-ը: Նշ­ված օ­րը Մ. Աս­րյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ հոդ­վա­ծում տեղ գտած հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը՝ «Ընդ ո­րում, դա­տա­րա­նը վա­ րույթ է ըն­դու­նել մի հայց, ո­րն ապ­շեց­նում է իր ան­գրա­գի­տու­թյամբ եւ օ­րեն­քի խախ­տում ­ն ե­րով», «­Դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նը ստիպ­ված էր ժա­մա­նակ տրա­մադ­րել հայց­վո­րի՝ Հա­յաս­տա­նի ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մու­րադ Աս­րյա­նին՝ շտ­ կե­լու հայ­ցի ա­կն­հայտ ան­գրա­գի­տու­թյու­նը», «­Դի­տար­կումն, ի դեպ, ան­սպա­սե­լի էր Մու­րադ Աս­րյա­նի հա­մար, եւ վեր­ջինս ող­ջա­միտ ո­րե­ւէ բա­ցատ­րու­թյուն չկա­րո­ղա­ցավ գտ­նել: Դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նը

101  մի կերպ «­հու­շեց-բա­ցատ­րեց» փաս­տա­բա­նին, որ նա միջ­նոր­դու­թյուն ներ­կա­յաց­նի եւ դա­տա­րա­նից ժա­մա­նակ խնդ­րի հայ­ցում պատ­շաճ պա­տաս­խա­նո­ղի ա­նու­նը նշե­լու հա­մար», համարում է զր­պար­տու­թյուն, քա­նի որ դրանք չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ներ­կա­ յաց­նում են ոչ փաս­տա­ցի տվյալ­ներ: Մ. Աս­րյա­նը վի­րա­վո­րանք է հա­մա­րում այն ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, որ լրագ­րողն ի­րեն ան­վա­նել է «անգ­րա­գետ»: ­Հայց­վո­րը նաև ան­դրա­դար­ձավ հոդ­վա­ծում առ­կա լու­սան­կա­րին՝ մեկ­նա­բա­նե­լով, որ պա­տաս­խա­նող­նե­րի նկար­նե­րը, մեղմ ա­սած, տար­ բեր­վում են իր նկա­րից: Նա դա նույն­պես հա­մա­րում է լրագ­րո­ղի կող­ մից դի­տա­վո­րու­թյուն, քա­նի որ վեր­ջինս հայց­վո­րին մի քա­նի ան­գամ նկա­րել է, սա­կայն տե­ղադ­րել է հայց­վո­րի հա­մար զր­պար­տիչ բնույթ կրող նկար: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Դ. Գրի­գո­րյա­նը, ան­դրա­դառ­նա­ լով Մ. Աս­րյա­նի կող­մից նշ­ված զր­պար­տու­թյա­նը և վի­րա­վո­րան­քին, դա­տա­րա­նին հայտ­նեց պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ լրագ­րողն ան­դրա­դար­ձել է հայ­ցի ան­գրա­գի­տու­թյա­նը, քա­նի որ Մ. Աս­րյա­նը որ­պես պա­տաս­խա­նող է ը­նդ­գր­կել news.am-ին, սա­կայն վեր­ ջինս որ­պես քա­ղա­քա­ցի­աի­րա­վա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի սուբյեկտ չէր կա­րող հան­դի­սա­նալ, այն որ­պես ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չի գրանց­ ված:­ Այ­նու­հետև ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը հայտ­նեց, որ հայց­վո­րը դա­տա­րան դի­մե­լիս պա­հան­ջել է դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում, սա­կայն պե­տա­ կան տուրք վճա­րել է ըն­դա­մե­նը 8 հա­զար ՀՀ դրամ, այն դեպ­քում, ե­րբ պետք է վճա­րեր ա­ռն­վազն 48 հա­զար ՀՀ դրամ: Ը­ստ ներ­կա­յա­ցուց­չի՝ ա­կն­հայտ կո­պիտ սխալ­նե­րով է հայ­ցը դա­տա­րան մուտք ար­վել: Դ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց նիս­տի ար­ձա­նագ­ րու­թյու­նից հատ­ված, որ­տեղ դա­տա­վոր Է. Ա­վե­տի­սյա­նը հու­շում ­ն եր է ա­նում Մ. Աս­րյա­նին՝ նիս­տը հե­տաձ­գե­լու և պատ­շաճ պա­տաս­խա­նող ներ­կա­յաց­նե­լու վե­րա­բե­րյալ միջ­նոր­դու­թյուն ա­նե­լու: Նիս­տի ըն­թաց­ քում դա­տա­վո­րի կող­մից հա­ճա­խա­կի կրկն­վում են ար­տա­հայ­տու­թյուն­ ներ, ի­նչ­պի­սիք են «լ­սում եմ ձեզ», «ի՞նչ ա­նենք հի­մա»… : Այս­քա­նով Դ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց ի­րենց ա­ռար­կու­թյուն­նե­րը՝ նշե­լով, որ լրագ­րողն իր կար­ծիքն է հայտ­նել հայ­ցի, այլ ոչ թե հայց­վո­րի ան­ձի վե­րա­բե­րյալ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը խո­սե­ցին ա­պա­ցույց­նե­րի բաշ­խում կա­տա­րե­լու մա­սին, սա­կայն Մ. Աս­րյա­նը ա­ռար­կեց՝ պար­զա­ բա­նե­լով, որ պետք է ծա­նո­թա­նա պա­տաս­խա­նո­ղի գրա­վոր ա­ռար­կու­ թյա­նը, այ­նու­հետև ան­ցնեն ա­պա­ցույց­նե­րի բաշխ­մա­նը: ­Հոկ­տեմ­բե­րի 8-ին նշա­նակ­ված նիս­տը հե­տաձգ­վեց, քա­նի որ Մու­ րադ Աս­րյա­նը հայ­տա­րա­րեց հայ­ցի ա­ռար­կան փո­խե­լու իր մտադ­րու­ թյան մա­սին: Հեր­թա­կան դա­տա­կան նիս­տը նշա­նակ­վել է նոյեմ­բե­րի 19-ին:

102 ²­éáÕ­ç³­å³­Ñáõ­ÃÛ³Ý ³½­·³ÛÇÝ Ç­Ýë­ïÇ­ïáõ­ïÇ Ý³Ë­ÏÇÝ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇ­óÁ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ¿ §åÇ­ï³­ÝÇ ã»Ý¦ ³ñ­ï³­Ñ³Û­ïáõ­ÃÛáõ­ÝÇó ­ Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի նախ­կին աշ­խա­տա­կից Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նը Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­ նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում վի­ճար­կում էր 2011թ. նոյեմ­բե­րի 26-ին news.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված «Ա­ռող­ջա­պա­հու­ թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի 40-100 աշ­խա­տա­կից­ներ կհա­մալ­րեն գոր­ծա­զուրկ­նե­րի շար­քե­րը» հոդ­վա­ծում Վի­գեն Շա­հի­նյա­նի ա­րած ար­ տա­հայ­տու­թյու­նը: Հայ­ցը ներ­կա­յաց­վել էր ը­նդ­դեմ ՀՀ ԱՆ ա­կա­դե­մի­ կոս Ս. Խ. Ավ­դալ­բե­կյա­նի ան­վան ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­ տի­տուտ ՊՓ­ԲԸ-ի և Վի­գեն Շա­հի­նյա­նի, 3-րդ ան­ձ՝ news.am-ի: Հոդ­վա­ծը վե­րա­բե­րում էր Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­ տի 150 աշ­խա­տա­կից­նե­րի, ո­րոնք աշ­խա­տա­վարձ չեն ստա­ցել՝ հայտն­ վե­լով կր­ճատ­ման տակ: Հոդ­վա­ծում Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի աշ­խա­տան­քային խմ­բի ղե­կա­վար Վի­գեն Շա­հի­նյա­նն ա­սել է. «­Հի­մա ի­րա­վի­ճա­կը այս­պի­սին է. 176 հո­գի դեռ շա­րու­նա­կում է աշ­խա­տել, ո­րոնց մի մա­սի վճա­րու­մը ձգձգ­վում է, ի­սկ մյուս­նե­րին ը­նդ­հան­րա­պես գու­մար չի վճար­վել: Նման դեպ­քե­րում ան­խու­սա­փե­ լի են վե­րա­կազ­մա­կեր­պա­կան կա­ռուց­ված­քային փո­փո­խու­թյուն­նե­րը: Ներ­կա պա­հին 40 հո­գի կր­ճատ­ման գոր­ծըն­թա­ցի փու­լում է, ո­րոնք այս նոր պայ­ման­նե­րում պի­տա­նի չեն ի­նս­տի­տու­տի գոր­ծու­նե­ու­թյան հա­ մար»: news.am-ի հար­ցին, թե ի­՞նչ նկա­տի ու­նի «­պի­տա­նի չեն» ա­սե­լով, նա պա­տաս­խա­նել է. «Այ­սինքն` դե­կա­նատ չկա: Օ­ժան­դակ ստո­րա­բա­ ժա­նում ­ն ե­րում 6 հո­գի է, ի­սկ նոր պայ­ման­նե­րը թե­լադ­րում են, որ 3-ը մնա»: ­Հայց­վոր Յ. Մնա­ցա­կա­նյա­նը Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­ տի­տու­տի աշ­խա­տա­կից է ե­ղել և այդ ժա­մա­նակ նույն­պես գտն­վել է կր­ճատ­ման տակ, ո­ւ ս­տիև վի­րա­վոր­վել է «­պի­տա­նի չեն» ար­տա­հայ­տու­ թյու­նից: Նա պա­տաս­խա­նո­ղից որ­պես վի­րա­վո­րան­քի փոխ­հա­տու­ցում պա­հան­ջում էր 1 մլն դրամ: 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րին ներ­կա­յաց­ված հայ­ցը քն­նու­թյան ա­ռն­վեց 2012թ. ապ­րի­լի 5-ին: Հու­լի­սի 23-ի նիս­տում պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­ յա­ցու­ցի­չը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց դա­տա­րա­նի պա­հան­ջած փաս­ տա­թուղ­թը, ո­րում աս­վում էր, որ Յ. Մնա­ցա­կա­նյա­նը 4,5 ա­միս ա­ռաջ ծա­նու­ցում է ստա­ցել կր­ճատ­ման մա­սին, սա­կայն այն այդ­պես էլ չի հաս­տատ­վել: Հե­տա­գա­յում` 2012թ. մայի­սի 21-ին, հաս­տատ­վել է, սա­ կայն այլ հիմ­քով՝ ժա­մա­նա­կին աշ­խա­տան­քի չներ­կա­յա­նա­լու պատ­ճա­ ռով, ո­րի հա­մար վեր­ջի­նիս պայ­մա­նա­գի­րը լուծ­վել է:­ Օ­գոս­տո­սի 21-ին կող­մերն ար­դեն պետք է ան­ցնե­ին դա­տաքն­նու­ թյան փուլ, սա­կայն հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Դի­ա­նա Գրի­գո­րյա­նը միջ­նոր­դեց դա­տա­րա­նին նախ­քան դա­տաքն­նու­թյու­նը սկ­սե­լը ա­պա­ ցույց­ներ ներ­կա­յաց­նել դա­տա­րան: Ներ­կա­յաց­ված ա­պա­ցույ­ցով հայց­ վո­րը պն­դում էր, որ նա­խորդ դա­տա­կան նիս­տին պա­տաս­խա­նո­ղի

103  ներ­կա­յաց­րած ա­պա­ցույց­նե­րը որ­ևէ է­ա­կան նշա­նա­կու­թյուն չու­նեն, մաս­նա­վո­րա­պես՝ Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նին աշ­խա­տան­քից ա­զա­տե­լու մա­սին հրա­մա­նը ի­րա­վա­բա­նա­կան ո­ւ ժ չու­նի և ա­ռո­չինչ է: Դ. Գրի­ գոր­յա­նի խոս­քով՝ տնօ­րե­նը, ը­ստ իր կող­մից ներ­կա­յաց­ված հրա­մա­նի, դեռևս մայի­սի 21-ի դրու­թյամբ աշ­խա­տան­քից չէր ա­զա­տել Յու­րի Մնա­ ցա­կա­նյա­նին, սա­կայն 2011թ. նոյեմ­բե­րին news.am կայ­քում հա­մա­պա­ տաս­խան հոդ­վա­ծը հրա­պա­րա­կե­լուց ա­ռաջ հայց­վո­րին տվել է ծա­նու­ ցա­գիր, ո­րով վեր­ջինս հայտն­վել է կր­ճատ­ման գոր­ծըն­թա­ցի մեջ: Այ­նու­ հետև հայց­վո­րը news.am-ի հոդ­վա­ծից տե­ղե­կա­նում է, որ կր­ճատ­ման մեջ հայտն­ված­նե­րը «­պի­տա­նի չեն» աշ­խա­տե­լու հա­մար: Հայց­վո­րին աշ­խա­տան­քից հե­ռաց­նե­լու մա­սին այդ­պես էլ հրա­ման չի կա­յաց­վել, ին­չը, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն վի­րա­վո­րել է հայց­վո­րի պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը: Դ. Գրի­գո­րյա­նը ա­վե­լաց­րեց, որ այն ար­դա­րա­ցու­մը, թե «­մեղմ ա­սած՝ դե­կա­նատ չկա, և օ­ժան­դակ ստո­րա­ բա­ժա­նում ­ն ե­րում 6 հո­գի է», չի վե­րա­բե­րում հայց­վո­րին, քա­նի որ վեր­ ջինս ոչ դե­կա­նա­տի աշ­խա­տող է, ոչ էլ` օ­ժան­դակ ստո­րա­բա­ժան­ման: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցուց­չի հար­ցին, թե որ­տե՞ղ է գր­ված, որ խոս­քը վե­րա­բե­րում է մի­այն դե­կա­նա­տին, Դ. Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­ խա­նեց, որ ի­րենք կարծում են, որ «­պի­տա­նի չեն» ար­տա­հայ­տու­թյունն ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն վե­րա­բե­րում է հայց­վո­րին, սա­կայն, «­մեղմ ա­սած», որ­ պես ար­դա­րա­ցում նշ­վել են դե­կա­նա­տի և օ­ժան­դակ ստո­րա­բա­ժան­ ման աշ­խա­տա­կից­նե­րը: Պա­տաս­խա­նողն իր ե­լույ­թում դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ Վի­գեն ­Շա­հի­նյա­նը հոդ­վա­ծում նշել է ըն­կե­րու­թյան բո­ լոր ստո­րա­բա­ժա­նում ­ն ե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րին, այդ թվում՝ հայց­վո­րին, վեր­ջի­նիս խոս­քը վե­րա­բե­րել է ը­նդ­հա­նու­րին, ոչ թե կոնկ­րետ հայց­վո­ րին: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 4-ին Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­ հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նի նա­խա­ գա­հու­թյամբ վճ­ռեց մեր­ժել Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նի հայցն ը­նդ­դեմ ՀՀ ԱՆ ա­կա­դե­մի­կոս Ս. Խ. Ավ­դալ­բե­կյա­նի ան­վան ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տուտ ՊՓ­ԲԸ-ի և Վի­գեն Շա­հի­նյա­նի, 3-րդ ան­ձ` news. am-ի: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նից պետք է բռ­նա­գանձ­վի 20 հա­զար ՀՀ դրամ՝ որ­պես պե­տա­կան տուրք:

104 Ò³ËÇó` Þ. سûõáëÛ³Ý, ¶. 컽ÇñÛ³Ý ö. ØÇñ½áÛ³Ý

­ ³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó ö. ØÇñ­½á­Û³­ÝÇ Ñ³ÛóÝ ¸ Á­Ý¹­¹»Ù §âáñ­ñáñ¹ Ç­Ýù­ÝÇ߭˳­Ýáõ­Ã۳ݦ ­Â» ÇÝ­ãÇó ¿ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ö³­ñ³­íáÝ ØÇñ­½á­Û³­ÝÁ 2012թ. հուն­վա­րի 24-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում շա­րու­նակ­վեց Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րեն Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի (կամ` Փա­ րա­վոն Միր­զո­յան)՝ պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­ րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լու և պատ­ճառ­ված վնաս­նե­րը հա­տու­ցե­ լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին հայ­ցով դա­տա­վա­րու­թյունն ը­նդ­դեմ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի («­Կողմ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊ ըն­կե­րու­ թյան և Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի): ­Գոր­ծով դա­տա­կան ա­ռա­ջին նիս­տը տե­ղի էր ու­նե­ցել 2011թ. հոկ­ տեմ­բե­րի 14-ին: Միր­զո­յա­նի փաս­տա­բան Սի­մոն Բա­բա­յա­նի՝ գոր­ծուղ­ ման մեկ­նե­լու պատ­ճա­ռով դա­տա­րանն ան­ժամ­կետ հե­տաձ­գել էր դա­ տա­վա­րու­թյու­նը: 2011թ. ապ­րի­լի 9-ին «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թը «­Ճա­նա­չել Փա­րա­վո­նին» հրա­պա­րակ­ման ներ­քո ան­դրա­դար­ձել էր Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րեն Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նին, ո­րը Հա­ յաս­տա­նի գե­ղար­վես­տա­կան ա­կա­դե­մի­այի 65-ա­մյա­կի առ­թիվ կազ­ մա­կերպ­ված մի­ջո­ցառ­ման ժա­մա­նակ «­վի­րա­վոր­վել է, որ ի­րեն պար­ գեւատ­րում են «ըն­դա­մե­նը» շնոր­հա­կա­լագ­րով եւ «Ար­վես­տի վաս­տա­ կա­վոր գործ­չին շնոր­հա­կա­լա­գիր չեն տա­լիս» բա­ռերն ա­սե­լով՝ ցու­ցադ­ րա­բար հրա­ժար­վել է փա­րա­վո­նին ոչ վայել պար­գե­ւը վերց­նել կր­թու­ թյան նա­խա­րար Ար­մեն Ա­շո­տյա­նի ձեռ­քից»:­ Ա­պա թեր­թը շա­րու­նա­կել է զար­գաց­նել պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րե­նի գոր­ծու­նե­ու­թյան թե­ման` օ­գտ­վե­լով նախ­կի­նում Ֆ. Միր­զո­յա­նի գոր­ծու­ նե­ու­թյան մա­սին այլ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րից: Հրա­ պա­րա­կու­մը պատ­րաս­տե­լիս «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն»-ը, մաս­ նա­վո­րա­պես, հղում է ա­րել «­Հետք» թեր­թի 2010 թ. նոյեմ­բե­րի 8-ի մի հոդ­վա­ծի, որ­տեղ ար­վես­տա­գետ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նը մե­ղադ­րում է Միր­զո­յա­նին Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հին ի պահ տր­ված հա­վա­քա­ ծուից 410 նմուշ վա­ճա­ռե­լու մեջ: «­Հետքն» այս մե­ղադ­րան­քի վե­րա­ բե­րյալ իր տե­սա­կե­տը հայտ­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն էր տվել նաեւ Ֆ. Միր­զո­յա­նին: 105  Ար­տատ­պե­լով յու­րա­ցում ­ն ե­րի մա­սին Գաս­պա­րյա­նի պն­դում ­ն ե­ րը` «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն»-ը եր­գի­ծան­քով եզ­րա­կաց­րել է, որ «…­գու­ցե կր­թու­թյան եւ գի­տու­թյան նա­խա­րա­րը ծե­րու­նա­զարդ ա­պա­ կե­գործ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը յու­րաց­նե­լու եւ վա­ճա­ռե­լու գոր­ծում ու­նե­ցած վաս­տա­կի եւ ա­վան­դի հա­մար է ո­րո­շել Փա­րա­վո­նին այս­պես շնոր­հա­կա­լա­գիր տալ»: ­Կարճ ժա­մա­նակ ան­ց Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ Սի­մոն Բա­բա­յա­նի եւ Ար­սեն Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից հայ­ցա­դի­մում է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­րան` ը­նդ­դեմ պա­տաս­խա­նող­ներ «­Չոր­րորդ ի­նք­ նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի հիմ ­ն ա­դիր եւ հրա­տա­րա­կիչ «­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊԸ-ի եւ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի, ո­րով խնդր­վել է պար­ տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նող­նե­րին հեր­քել հայց­վո­րին ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաեւ պա­տաս­խա­նող­նե­րից հա­մա­պար­ տու­թյան կար­գով հօ­գուտ հայց­վո­րի բռ­նա­գան­ձել 2 մլն ՀՀ դրամ` որ­ պես զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տու­ցում, 1 մլն դրամ` որ­պես վի­ րա­վո­րան­քի փոխ­հա­տու­ցում, 300 հա­զար դրամ` որ­պես խախտ­ված ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան հա­մար վճար­ված փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­րու­թյան գու­մար, 60.000 դրամ էլ` որ­պես նա­խա­պես վճար­ ված պե­տա­կան տուր­քի հա­տու­ցում:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ հրա­պա­րակ­ման մեջ տեղ գտած հետ­ևյալ ար­տա­ հայ­տու­թյուն­ներն ի­րեն ո­ւ ղղ­ված զր­պար­տու­թյուն կամ վի­րա­վո­րանք են. 1. «­Բա­վա­կան է հի­շել «­Հա­յա­պա­կի» ՓԲԸ-ից ա­պա­կե­գործ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի՝ Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հին ի պահ տր­ված մոտ 800 աշ­խա­տանք­նե­րի յու­րաց­ման և վա­ճա­ռե­լու պատ­մու­թյու­նը»։ 2. «Իս­կա­պես, գու­ցե կր­թու­թյան և գի­տու­թյան նա­խա­րա­րը ծե­րու­ նա­զարդ ա­պա­կե­գործ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­ րը յու­րաց­նե­լու և վա­ճա­ռե­լու գոր­ծում ու­նե­ցած վաս­տա­կի և ա­վան­դի հա­մար է ո­րո­շել Փա­րա­վո­նին այս­պես շնոր­հա­կա­լա­գիր տալ»։ 3. «­Բայց պետք է խոս­տո­վա­նել, որ ան­գամ ա­մեն ի­նչ տե­սած հայ հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար է ան­նա­խա­դեպ ար­վես­տա­գե­տի կող­մից ար­վես­տա­գե­տին օ­րը ցե­րե­կով ան­պա­տիժ կո­ղոպ­տե­լը, և Փա­րա­վո­նը բո­լոր հիմ­քերն ու­ներ՝ փա­րա­վո­նա­վայել պարգև ա­կն­կա­լե­լու»։ 4. «­Գաս­պա­րյա­նը բաց նա­մա­կով դի­մել էր բո­լոր հնա­րա­վոր ա­տյան­նե­րին՝ Փա­րա­վո­նին մե­ղադ­րե­լով իր ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի ցու­ցադ­րու­թյու­նը մի­տում ­ն ա­վոր ձգձ­գե­լու, դրանց կե­սը յու­րաց­նե­լու և «Գ­լաս ո­ւ որլդ քամ­փը­նի» ըն­կե­րու­թյան սե­փա­կա­նա­տեր Ա. Քո­չա­րյա­ նին վա­ճա­ռե­լու մեջ»։ 5. «­Բաց նա­մակ­նե­րից մե­կում Գաս­պա­րյա­նը Փա­րա­վո­նի մա­ սին գրել է. «­Միր­զո­յա­նը հո­շո­տել, թա­լա­նել է թան­գա­րա­նը... Ես նրա պորտ­րե­տը նկա­րե­լու եմ ու վրան գրե­լու ե­մ՝ աշ­խար­հի ա­մե­նա­մեծ սրի­կան...»»: «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյու­նը»-ը հայ­ցա­դի­մու­մի պա­տաս­խա­նում նշել է, որ հայց­վոր Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի դիր­քո­րո­շու­մը և պա­հանջն ը­նդ­հան­րա­պես հա­կա­սում են մի շարք մի­ջազ­գային, ներ­պե­տա­կան ի­րա­վա­կան ակ­տե­րի պա­հանջ­նե­րին և ՄԻ­ԵԴ-ի ար­տա­հայ­տած դիր­ քո­րո­շում ­ն ե­րին։ Հոդ­վա­ծում հղում է պա­րու­նակ­վում «­Հետք» ին­տեր­

106 նե­տային թեր­թին և այդ նույն լրատ­վա­մի­ջո­ցին Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­ նի տ­ված հար­ցազ­րույց­նե­րին, ա­վե­լին, դրան­ցից կա­տար­ված են բա­ ռա­ցի մեջ­բե­րում ­ն եր («­Հետք», 08.11.2010թ., 20.12.2010թ. հրա­պա­րակ­ ված հոդ­ված­ներ)։ «­Վե­րո­հի­շյալ լրատ­վա­մի­ջո­ցում այդ հոդ­ված­նե­րի հրա­պա­րա­կու­մից հե­տո հայց­վո­րը, հա­վա­նա­բար դրանք զր­պար­տու­ թյուն և վի­րա­վո­րանք չհա­մա­րե­լով, չի դի­մել հեր­քում կամ պա­տաս­խան հրա­պա­րա­կե­լու պա­հան­ջով, և այդ փաս­տը հաշ­վի առ­նե­լով՝ պա­տաս­ խա­նողն ի­րա­վունք է ու­նե­ցել հա­մա­րե­լու, որ այդ տե­ղե­կու­թյուն­ներն ի­րա­վա­ցի են և մի­ան­գա­մայն օ­րի­նա­կա­նո­րեն օգ­տա­գոր­ծել է դրանք իր հոդ­վա­ծում՝ հղում կա­տա­րե­լով տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րին և մի­ ա­ժա­մա­նակ ա­նե­լով իր գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք ա­պա­ցուց­ման կա­րիք չու­նեն»,- աս­ված է պա­տաս­խա­նում։ Ն­շե­լով, որ հայցն ա­կն­հայտ ան­հիմն է՝ պա­տաս­խա­նո­ղը դա­տա­րա­ նին խնդ­րել է այն մեր­ժել ամ­բող­ջու­թյամբ։ ­Հուն­վա­րի 24-ի նիս­տին ներ­կա չէր որ­պես պա­տաս­խա­նող ը­նդ­գրկ­ ված Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նը, չնա­յած պատ­շաճ ծա­նուց­ված էր նիս­տի մա­սին: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, նիս­տը շա­րու­նակ­վեց նրա բա­ցա­կա­յու­թյամբ: Նիս­տին ներ­կա պա­տաս­խա­նող «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյան» ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ Հո­վիկ Ար­սե­նյա­նը դա­տա­րա­նին տե­ղե­կաց­րեց, որ լրագ­ րո­ղը կա­տա­րել է գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն և հեր­քեց հայց­վո­րի այն դիր­քո­րո­շու­մը, թե թեր­թը վի­րա­վո­րել և զր­պար­տել է Ֆ. Միր­զո­յա­ նին: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ս. Բա­բա­յա­նը շա­րու­նա­կեց պն­դել, որ թեր­թը, չնա­յած այլ լրատ­վա­մի­ջո­ցից է վերց­րել իր վս­տա­հոր­դի մա­սին ին­ֆոր­մա­ցի­ան, սա­կայն փո­փո­խել է այն, ին­չի հետ­ևան­քով էլ զր­պար­ տել և վի­րա­վո­րել է իր վս­տա­հոր­դին: ­Դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ կող­մե­րի միջև բա­ժան­վեց ա­պա­ցուց­ման բե­ռը հետ­ևյալ հա­ջոր­դա­կա­նու­թյամբ. հայց­ վո­րը պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ ի­րեն վի­րա­վո­րել են, ի­սկ պա­տաս­խա­ նող­ներ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» թեր­թի և Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի վրա դր­վեց զր­պար­տու­թյան մա­սով ա­պա­ցուց­ման բե­ռը: ­Մար­տի 22-ին դա­տա­րա­նի՝ հաշ­տու­թյան գա­լու ա­ռա­ջար­կին կող­ մե­րը դրա­կան ար­ձա­գան­քե­ցին, և հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ս. Բա­բա­ յա­նը պա­տաս­խա­նո­ղին ներ­կա­յաց­րեց հաշ­տու­թյան ի­րենց տեքս­տը: Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Յու­րա Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը դա­տա­րա­նին միջ­նոր­դեց ժա­մա­նակ տրա­մադ­րել հաշ­տու­թյան տեքս­տին ծա­նո­թա­ նա­լու հա­մար: Դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րեց միջ­նոր­դու­թյու­նը և հեր­թա­ կան նիս­տի օր նշա­նա­կեց մայի­սի 23-ը: Սա­կայն Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նը և «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թը հաշ­տու­թյան եզ­րեր չկա­րո­ղա­ցան գտ­նել: Օ­գոս­տո­սի 27-ի նիս­տում Ս. Բա­բա­յա­նը իր ե­լույ­թում հայտ­նեց, որ ամ­բող­ջու­թյամբ պն­ դում է իր հայ­ցը, ի­նչ­պես նաև դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց Թա­թուլ Մա­ նա­սե­րյանն ը­նդ­դեմ «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի հիմ ­ն ա­դիր «Ս­կիզբ մե­դի­ա կենտ­րոն»-ի գոր­ծով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած ո­րո­շու­մը, ո­րը նա­խա­դե­պային է վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով: Օ­րա­ թեր­թի փաս­տա­բան Հո­վիկ Ար­սե­նյա­նը նույն­պես պն­դեց իր ա­ռար­կու­ թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թը պատ­շաճ պա­տաս­խա­նող չի կա­րող լի­նել, քա­նի որ օ­գտ­վել

107  է «­Հետք» օ­րա­թեր­թի հ­րա­պա­րա­կում ­ն ե­րից, և որ հենց «­Հետ­քը» պետք է որ­պես պա­տաս­խա­նող ը­նգրկ­վեր: Սա­կայն Հ. Ար­սե­նյա­նի այդ միջ­ նոր­դու­թյանն ա­ռար­կել էր հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը, ի­սկ դա­տա­րա­ նը դեռ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տե­րի ըն­թաց­քում միջ­նոր­դու­թյու­նը մեր­ժել էր: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 11-ին դա­տա­րա­նը պետք է հրա­պա­րա­կեր այս գոր­ ծով դա­տա­կան ակ­տը, սա­կայն դա­տա­վոր Է. Ա­վե­տի­սյա­նը հայ­տա­րա­ րեց, որ դա­տա­րա­նը, ան­հրա­ժեշտ հա­մա­րե­լով լրա­ցու­ցիչ հե­տա­զո­տել ա­պա­ցույց­նե­րը կամ շա­րու­նա­կել գոր­ծի հա­մար նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ ցող հան­գա­մանք­նե­րի պար­զու­մը, վերսկ­սում է գոր­ծի քն­նու­թյու­նը: Դա­տա­րա­նը պետք է պար­զեր, թե պա­տաս­խա­նողն ա­րդյոք հերք­ման տեքստ ստա­ցե՞լ է և արդյոք այն տպագ­րե՞լ է իր թեր­թում, թե՞ ոչ: Դա­ տա­րա­նը նաև պետք է պար­զեր` պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից ար­ված ար­ տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե՞ր են ե­ղել, թե՞ ոչ: Բայց քա­նի որ կող­մե­րը նիս­տին ներ­կա չէ­ին, Է. Ա­վե­տի­սյա­նը դա­ տաքն­նու­թյու­նը հա­մա­րեց ա­վարտ­ված և գոր­ծում առ­կա նյու­թե­րի հի­ ման վրա հե­ռա­ցավ վճիռ կա­յաց­նե­լու: Հոկ­տեմ­բե­րի 2-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ մեր­ժեց Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի՝ պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լու և պատ­ճառ­ված վնաս­նե­րը հա­տու­ցե­լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին հայցն ը­նդ­դեմ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի («­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊ ըն­կե­րու­թյան և Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի):

108  èáõµ»Ý гÛñ³å»ïÛ³Ý

à±í ¿ лɭëÇÝ­ÏÛ³­ÝÇ §û­Õ»­ñáí ß³Ý ÍÝáõÝ­¹Á¦. ²ñ­Ãáõñ ê³­ùáõÝóÝ Á­Ý¹­¹»Ù èáõ­µ»Ý гۭñ³­å»­ïÛ³­ÝÇ «Ին­չո՞ւ եք դի­մել, ի­՞նչ եք պա­հան­ջում»,- հայց­վո­րին ո­ւ ղղ­ված հար­ ցադ­րու­մով 2012թ. հու­լի­սի 25-ին նիս­տը սկ­սեց Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­ տա­րա­նի դա­տա­վոր Ռու­բեն Ա­փի­նյա­նը: Դա Ար­թուր Սա­քուն­ցի հայ­ցով ա­ռա­ջին նախ­նա­կան նիստն էր ը­նդ­դեմ Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի, եր­ րորդ ան­ձ՝ Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան՝ հրա­պա­րա­կային նե­րո­ ղու­թյուն խնդ­րե­լուն պար­տա­վո­րեց­նե­լու, պատ­վին և ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյա­նը պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջի մա­սին: ­Դա­տա­վո­րը նշեց, որ հայ­ցա­դի­մու­մում փո­փո­խու­թյուն է ար­վել. «­Պատ­կե­րաց­նո՞ւմ եք, հայ­ցա­պա­հան­ջը նվա­զեց­վել է 10 դրա­մից 1 լու­ մայի, շատ լուրջ փո­փո­խու­թյուն է՝ 10 ան­գամ նվա­զեց­վել է պա­հան­ջը»: ­Պա­տաս­խա­նող Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լու­սի­ նե Բա­կու­մյա­նը հայտ­նեց, որ ի­րենք ծա­նո­թա­ցել են փո­փո­խու­թյա­նը: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Կա­րեն Թու­մա­նյա­նը հայտ­նեց, որ խն­դի­րը ոչ թե նյու­թա­կանն է, այլ բա­րո­յա­կան կող­մը: ­Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը դա­տա­րա­նին և կող­մին տրա­մադ­րեց հայ­ցա­ դի­մու­մի պա­տաս­խա­նը՝ հայ­ցա­դի­մումն ամ­բող­ջու­թյամբ մեր­ժե­լու խնդ­ րան­քով, սա­կայն Կ. Թու­մա­նյա­նը չցան­կա­ցավ, որ նիս­տը հե­տաձգ­վի պա­տաս­խա­նին ծա­նո­թա­նա­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ, քա­նի որ, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, այն կարճ է ու պարզ, և հայց­վոր կող­մը տե­ղում ծա­նո­ թա­ցավ պա­տաս­խա­նին: ­Դա­տա­վորն ըն­թեր­ցեց հայ­ցի հա­մար հիմք հան­դի­սա­ցած 2012 թ. մայի­սի 26-ին Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյամբ ցու­ցադր­ված «Լ­րա­ ցու­ցիչ ժա­մա­նակ» սպոր­տային հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում Ռ. Հայ­րա­պե­ տյա­նի ա­րած հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը. «Երբ որ ես Վա­նա­ձո­րում ու­զում եմ ֆուտ­բո­լի դպ­րո­ցը կա­ռու­ցեմ, ոչ մի ծառ, ոչ մի թուփ չկա, սա­րի վրա դպ­րոց եմ կա­ռու­ցում, բայց, չգի­տես ին­չի, հայտն­վեց հել­ սին­կյան մի հատ ի­նչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի օ­ղե­րով մի հատ շան ծնունդ ու բռ­նեց դա­տի տվեց մեզ, քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նին, ա­վա­գա­նու ո­րոշ­մա­նը,

109  այդ թվում ֆե­դե­րա­ցի­ան էլ որ­պես եր­րորդ կողմ, պա­տաս­խա­նող կողմ: Հի­մա դրանք մի քա­նի կո­պեկ ար­տա­սահ­ման­նե­րից էդ գրանտ­նե­րը ստա­նում են, ի­րանց գրանտ­նե­րի հաշ­վին ցան­կա­ցած գե­ղե­ցիկ բան այ­սօր վար­կա­բե­կում են»:­ Այ­նու­հետև Ռ. Ա­փի­նյա­նը հարց ո­ւ ղ­ղեց Կ. Թու­մա­նյա­նին, թե ա­րդյոք հայց­վո­րը «­հել­սին­կյան մի հատ ի­նչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի օ­ղե­րով մի հատ շան ծնունդ» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հա­մա­րո՞ւմ է վի­րա­վո­րանք: Կ. Թու­մա­նյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ նա «այժմ ցուց­մունք չի տա­լու», այլ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տի կար­գին հա­մա­պա­տաս­խան պետք է ներ­կա­յաց­նի հայ­ցի հիմ­քը և ա­ռար­կան, և քա­նի որ հայ­ցի հիմ­քը գոր­ ծում առ­կա է, նա դա­տա­րա­նին խնդ­րեց՝ ­պար­տա­վո­րեց­նել Ռ. Հայ­րա­ պե­տյա­նին նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ա. Սա­քուն­ցից: ­Դա­տա­վո­ր Ռ. Ա­փի­նյանն ըն­թեր­ցեց պա­տաս­խա­նը, ո­րում աս­վում էր հետ­ևյա­լը. «­Պա­տաս­խա­նում որ­պես վի­րա­վո­րա­կան գնա­հատ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նում ա­կն­հայտ է, որ խոս­քը ոչ մի­այն Ա. Սա­քուն­ցի մա­սին չէ, այլև բա­ցառ­վում է նրա դեմ ո­ւ ղղ­ված լի­նե­լը, քան­զի Ռ. Հայ­ րա­պե­տյանն ար­տա­հայտ­վել է մի հատ ի­նչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի օ­ղե­րով ան­ձի մա­սին, ո­րին ան­վա­նել է շան ծնունդ, մինչ­դեռ Ա. Սա­քուն­ցը, մեր տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով, ե­րբ­ևէ որ­ևէ կար­գի օղ չի կրել»: Դա­տա­վո­րը հայ­ տա­րա­րեց, որ հայց­վո­րի վրա է դր­վում ա­պա­ցուց­ման այն բե­ռը, որ այդ վի­րա­վո­րան­քը հաս­ցե­ագր­ված է ե­ղել Ա. Սա­քուն­ցին: Կ. Թու­մա­նյան. «Այդ փու­լը դեռ պետք է նա­խոր­դեր ո­րո­շա­կի այլ փու­լե­րի, ո­րոնց մենք դեռ չենք հա­սել»: ­Դա­տա­վոր. «­Դուք ու­զում եք դա­տա­րա­նի հետ բա­նա­վե­ճի մեջ մտ­ նե՞լ: Դա­տա­րա­նը պետք է բաշ­խի ա­պա­ցուց­ման բե­ռը, և Ձեր վրա է դր­ վում այդ բե­ռը: Այդ­պես է համարում դա­տա­րա­նը, քա­նի որ Դուք ե­կել եք ոչ թե դա­տա­րա­նի հետ բա­նա­վի­ճե­լու, այլ կող­մի»: Կ. Թու­մա­նյան. «­Չեմ հաս­կա­նում, թե մենք քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­ տա­վա­րու­թյան սկզ­բունք­նե­րի շր­ջա­նա­կո՞ւմ ե­նք գոր­ծը քն­նում, քա­նի որ ա­ռա­ջին հեր­թին կող­մե­րի հետ պետք է քն­նարկ­վի, թե ա­րդյոք ան­հրա­ ժեշ­տու­թյուն կա՞ կող­մին փո­խա­նա­կե­լու, թե՞ ոչ»: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչն, այ­նու­հետև, հարց ո­ւ ղ­ղեց պա­տաս­խա­նո­ղին առ այն, թե ո­ւ մ է ո­ւ ղղ­ված քն­նարկ­վող ար­տա­հայ­տու­թյու­նը: Սա­կայն դա­տա­վո­րը հար­ցը հա­նեց՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ պա­տաս­խա­նողն ա­պա­ցու­ցե­լու որ­ևէ պար­տա­կա­նու­թյուն չու­նի: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, Լ. Բա­կու­մյա­նը ցան­կա­ցավ պա­տաս­խա­նել այդ հար­ցին՝ ա­սե­լով, որ քա­ նի որ գոր­ծը քնն­վում է կոնկ­րետ փաս­տի վե­րա­բե­րյալ, ա­պա նա որ­ևէ են­թադ­րու­թյուն կամ գու­շա­կու­թյուն չի կա­րող ա­նել: Սա­կայն Կ. Թու­ մա­նյա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ, քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­վա­րու­թյան սկզ­ բունք­նե­րից ել­նե­լով, ցան­կա­նում է պա­տաս­խա­նո­ղից ճշ­տել, թե ո­ւ մ է ո­ւ ղղ­ված ե­ղել այդ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, որ­պես­զի փո­խի պա­տաս­խա­ նո­ղին, քա­նի որ վեր­ջինս նշում է, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյունն Ա. Սա­ քուն­ցին ո­ւ ղղ­ված չի ե­ղել: ­Դա­տա­վո­րը պար­զա­բա­նեց` քա­նի որ հայց­վորն ի­նքն է այն ի­րեն վե­րագ­րել, հետ­ևա­բար ի­նքն էլ պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ վի­ճա­հա­րույց ար­տա­հայ­տու­թյունն ի­րեն է ո­ւ ղղ­ված:

110  Կ. Թու­մա­նյա­նը ժա­մա­նակ խնդ­րեց դա­տա­րա­նից ա­պա­ցույց­ներ ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար, ո­րոնք կվե­րա­բե­րեն այն մար­զա­դաշ­տին, ո­րը Վա­նա­ձո­րի քա­ղա­քա­պե­տը նվի­րա­բե­րել է Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի ղե­ կա­վա­րած ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ցի­ային: «Ե­թե Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նը հայ­տա­րա­րի, որ ու­րի­շին է ա­սել, այլ ոչ թե Սա­քուն­ցին, ա­պա նա պետք է ըն­դու­նի, որ այդ­քա­նը չէր էլ կա­րող ա­սել, քա­նի որ նրա հնա­րա­վո­րու­թյու­նը այդ­քա­նը չէր նե­րի՝ Ա. Սա­քուն­ ցի հաս­ցե­ին նման ար­տա­հայ­տու­թյուն ա­նե­լու»,- ա­սաց փաս­տա­բան Կ. Թու­մա­նյա­նը:­ Օ­գոս­տո­սի 17-ի նիս­տի ըն­թաց­քում Ա. Սա­քուն­ցը Հայ­րա­պե­տյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բա­կու­մյա­նի հետ հար­ցու­պա­տաս­խա­նի մի­ջո­ցով դա­տա­րա­նին ցույց տվեց, որ ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ցի­ան ցան­կա­նում էր Վա­նա­ձո­րում ֆուտ­բո­լի դպ­րոց կա­ռու­ցել, եւ ՀՔԱ Վա­նա­ձո­րի գրա­սեն­ յա­կը դա­տա­կան կար­գով վի­ճար­կել է ա­վա­գա­նու այդ ո­րո­շու­մը: «­Բա ո­՞նց է, որ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նը վե­րա­ցա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ է ա­րել»,- Բա­կու­մյա­նին հարց­րեց Սա­քուն­ցը: Լ. Բա­կու­մյա­նը դար­ձյալ ա­սաց, որ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նը վե­րա­ցա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն է ա­րել եւ Սա­քուն­ցին նկա­տի չի ու­նե­ցել, քա­նի որ «օբյեկ­տիվ կապ չկա վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյան եւ Սա­քուն­ցի մի­ջեւ»: Ը­ստ նրա՝ «­պետք է լի­նի օղ կրող ան­ձ, ո­րը դա­տի է տվել ֆուտ­ բո­լի ֆե­դե­րա­ցի­ային, մինչ­դեռ Սա­քունցն օղ չի կրում եւ, ի­նչ­պես ին­քը հաս­տա­տեց իր խոս­քում, եր­բեք էլ չի կրել»: Սա­քուն­ցը հե­տաքրքր­վեց՝ հնա­րա­վո՞ր է, որ Հայ­րա­պե­տյա­նը շփո­թել է գոր­ծո­ղու­թյու­նը կա­տա­րող եւ օղ կրող ան­ձանց: Լ. Բա­կու­մյա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ հարցն այս գոր­ծին չի վե­րա­բե­րում: Մինչ­դեռ Սա­քուն­ցը կարծում է. «­Մեր կող­մից կա­տար­ված գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը եւ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նի տված գնա­հա­ տա­կան­ներն օբյեկ­տիվ կա­պի մեջ են»:­ Օ­գոս­տո­սի 29-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը մեր­ժեց Ա. Սա­քուն­ ցի հայցն ը­նդ­դեմ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նի և որ­պես եր­րորդ ան­ձ հան­դես ե­կող Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան:

111  ­Þ³Ù­ßÛ³­ÝÇ ¹»Ù ѳۭóÇó Ññ³­Å³ñ­í»ó ­ Ա­րաբ­կիր և Քա­նա­քեռ-Զեյ­թուն վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ալ­վարդ Հու­նա­նյա­նի վա­րույ­ թում էր գտն­վում ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյանն ա­ռըն­թեր Ան­շարժ գույ­քի կա­ դաստ­րի պե­տա­կան կո­մի­տե­ի «Ա­րաբ­կիր» սպա­սարկ­ման գրա­սե­նյա­կի ղե­կա­վա­րի տե­ղա­կալ Ա­րամ Չա­տի­նյա­նի հայցն ը­նդ­դեմ «Ա­ռա­վո­տի» ֆո­տոլ­րագ­րող Գա­գիկ Շամ­շյա­նի:­ Ա. Չա­տի­նյանն իր ներ­կա­յա­ցուց­չի՝ ՀՀ փաս­տա­բան­նե­րի պա­լա­տի ան­դամ Ար­շակ Թով­մա­սյա­նի մի­ջո­ցով վի­ճար­կում էր պա­տի­վը, ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծե­լու փաս­ տը և հեր­քում էր պա­հան­ջում: Ըստ հայ­ցա­դի­մու­մի՝ այդ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը տա­րած­վել է­ին 24.08.2011թ. aravot.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված ««­Վե­րեւ­նե­րը» հույ­ սե­րը չար­դա­րաց­րին» ­ հոդ­վա­ծի մի­ջո­ցով: Հոդ­վա­ծում աս­վում է, որ ոս­տի­կա­նու­թյան կազ­մա­կերպ­ված հան­ցա­վո­րու­թյան դեմ պայ­քա­րի գլ­խա­վոր վար­չու­թյան (6-րդ վար­չու­թյուն) աշ­խա­տա­կից­նե­րը Թու­ման­ յան-Հյու­սի­սային պո­ղո­տա փո­ղոց­նե­րի խաչ­մե­րու­կից բեր­ման է­ին են­ թար­կել միջ­պե­տա­կան հե­տա­խուզ­ման մեջ գտն­վող 40-ա­մյա Տիգ­րան Չա­տի­նյա­նին, ո­րը Կա­դաստ­րի պե­տա­կան կո­մի­տե­ի «Ա­րաբ­կիր» սպա­ սարկ­ման գրա­սե­նյա­կի ղե­կա­վա­րի տե­ղա­կալ Ա­րամ Չա­տի­նյա­նի եղ­ բայրն է:­ Այ­նու­հետև հե­ղի­նա­կը նշում է, որ դա­տա­րա­նի բա­կում հա­վաք­ված Տիգ­րա­նի մտե­րիմ ­ն ե­րն ասում է­ին, ո­ր «ոչ մի խն­դիր չկա, վերև­նե­րով հար­ցե­րը լու­ծել ե­նք, մեր ախ­պե­րը դա­տա­րա­նից ա­զատ է ար­ձակ­վե­ լու», սա­կայն Տ. Չա­տի­նյա­նի նկատ­մամբ որ­պես խա­փան­ման մի­ջոց կի­րառ­վել է 40-օ­րյա կա­լանք, ո­րից հե­տո Չա­տի­նյա­նը տե­ղա­փոխ­վել է «­Նու­բա­րա­շեն» ՔԿՀ:­ Այ­նու­հետև «Ա­ռա­վո­տը» նշում է, որ իր տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով՝ Օ­դե­սա­ յում նրան հո­վա­նա­վո­րել է Վա­նիկ ա­նու­նով մի հայտ­նի գոր­ծա­րար, ո­րը մին­չեւ Տիգ­րա­նի ձեր­բա­կալ­վե­լը ժա­մա­նել է Եր­ևան և նրա հար­ցե­րը լու­ծե­լու նպա­տա­կով հան­դի­պում ­ն եր ու­նե­ցել ԱԺ ո­րոշ պատ­գա­մա­վոր­ նե­րի և պե­տա­կան պաշ­տո­նյա­նե­րի հետ, ին­չը, հա­վա­նա­բար, այդ­պես էլ օ­գուտ չի տվել:

112  ­Գոր­ծով եր­կու նախ­նա­կան նիստ էր տե­ղի ու­նե­ցել, ի­սկ ֆո­տոլ­րագ­ րողն էլ դի­մել էր ՀՀ փաս­տա­բան­նե­րի պա­լա­տի ան­դամ Հո­վիկ Ար­ սե­նյա­նին՝ իր ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը լի­նե­լու խնդ­րան­քով: Սա­կայն գոր­ծը չհա­սավ դա­տա­կան քն­նու­թյան փուլ, քա­նի որ Ա­րամ Չա­տի­նյանն իր հայ­ցա­դի­մու­մից հրա­ժար­վեց:

113  slaq.am-Ç Õ»­Ï³­í³­ñáõ­ÃÛáõÝÝ ÁÝ­¹áõ­Ý»É ¿ ë˳­ÉÁ »õ ³­é³­ç³ñ­Ï»É ѳßï­í»É 2012թ. մայիսի 6-ի խորհրդարանական ընտրություններում պատ­գա­ մա­վո­րի թեկ­նա­ծու ի­նք­նաա­ռա­ջադր­ված, փաս­տա­բան Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նը դա­տի է տվել slaq.am-ին («­Վիր­տո­ւ ալ Մե­դի­ա» ՍՊԸ): Նա պա­հան­ջում է իր հաս­ցե­ին գր­ված վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տիչ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի հա­մար նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել, հեր­քում տպագ­ րել slaq.am կայ­քում և փոխ­հա­տու­ցել զր­պար­տու­թյան հա­մար 2 մլն դրամ, վի­րա­վո­րան­քի հա­մար՝ 1 մլն դրամ:­ Ան­կու­սակ­ցա­կան Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նը ա­ռա­ջադր­վել էր Լո­ռու մար­զի թիվ 32 ը­նտ­րա­տա­րած­քում (ք. Տաշիր): ՀՀԿ-ա­կան Կա­րեն Կա­ րա­պե­տյա­նը նրա մր­ցա­կից­նե­րից էր: 2012թ. մայի­սի 4-ին slaq.am կայ­ քում հրա­պա­րակ­վել է «Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նի «ա­բիժ­նի­կու­թյան» ի­րա­կան պատ­ճա­ռը» ­վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը, որ­տեղ նշ­վում է, որ Ա­նու­ շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նի և Կա­րեն Կա­րա­պե­տյա­նի հա­կա­մար­տու­թյան ի­րա­կան պատ­ճա­ռը Կա­րա­պե­տյա­նի մեր­ժումն է Նի­կո­ղո­սյա­նի` եր­թու­ ղային տրանս­պոր­տի գիծ տրա­մադ­րե­լու հար­ցում օգ­նե­լու խնդ­րան­քին:­ Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նի հայ­ցը վա­րույթ է ըն­դուն­վել Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ռու­բեն Ա­փի­նյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ: Դա­ տա­կան ա­ռա­ջին նիս­տը տե­ղի ու­նե­ցավ հու­լի­սի 31-ին: Այդ օ­րը պա­ տաս­խա­նողն ըն­դու­նեց հայցն ամ­բող­ջու­թյամբ, ի­սկ հայց­վոր Ա­նու­շա­ վան Նի­կո­ղո­սյա­նը պն­դեց իր հայ­ցը: slaq.am-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, վեր­ջի­նիս գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Կա­րեն Վար­դա­նյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ պատ­րաստ է հաշ­տու­թյան գալ կող­մի հետ: «­Հետ­քին» Կ. Վար­դա­նյանն ա­սաց, որ ի­րենք ըն­դու­ նում են ի­րենց սխա­լը և պատ­րաստ են հեր­քում տպագ­րել, սա­կայն տե­ղ յակ չեն Ա. Նի­կո­ղո­սյա­նի դիր­քո­րոշ­մա­նը: «Ու­սում­ն ա­սի­րե­լով նյու­ թե­րը` ըն­դու­նում եմ, որ սխալ­մունք է ե­ղել, ճիշտ ձևա­կեր­պում ­ն եր չեն ե­ղել: Բո­լորս էլ սխալ­վում ե­նք, ոչ մեկն ա­պա­հո­վագր­ված չէ սխալ­նե­ րից»,- ա­սաց Կ. Վար­դա­նյա­նը: Նա նաև տե­ղե­կաց­րեց, որ նա­խա­պես դի­մել է Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նին հաշ­տու­թյան եզ­րեր գտ­նե­լու հա­ մար, սա­կայն վեր­ջինս չի հա­մա­ձայ­նել: «Չ­նա­յած հի­մա նման բա­ներ շատ կան կայ­քե­րում, լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի մեծ մա­սում, օ­րի­նակ` ը­նդ­դի­ մա­դիր լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը նա­խա­գա­հի, տար­բեր քա­ղա­քա­կան գոր­ ծիչ­նե­րի հաս­ցե­ին վի­րա­վո­րանք­ներ են հասց­նում, բայց հիմ ­ն ա­կա­նում դրա հա­մար ի­րար դա­տի չեն տա­լիս: Բայց դա իր սահ­մա­նադ­րա­կան ի­րա­վունքն է, ե­թե կարծում է, որ դրա հա­մար պետք է դա­տի տալ, ու­ րեմն թող տա»,- նշեց Կ. Վար­դա­նյա­նը: ­Դա­տա­րա­նը կող­մե­րին ժա­մա­նակ է տրա­մադ­րել մինչև օ­գոս­տո­ սի 10-ը՝ հաշ­տու­թյան եզ­րեր գտ­նե­լու հա­մար: Սա­կայն հաց­վո­րը դեմ է ար­տա­հայտ­վել հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն կն­քե­լուն: Դա­տա­րա­նը վճի­ռը հրա­պա­րա­կե­լու է նոյեմ­բե­րի 12-ին:

114 ¸»­Ï³­ÝÁ Ññ³­Å³ñ­í»ó §Ð»ï­ùǦ Éñ³·­ñá­ÕÇ ¹»Ù Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ³Í ѳۭóÇó 2011 թ. նոյեմ­բե­րին Լո­ռու մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­ րա­նից ծա­նու­ցում էր ստաց­վել, որ Վա­նա­ձո­րի Հով­հան­նես Թու­ման­ յա­նի ան­վան պե­տա­կան ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­տու­տի ման­կա­ վար­ժու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի դե­կան Թե­րե­զա Շահ­վեր­դյա­նը պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջի մա­սին հայ­ցա­դի­մում է ներ­կա­յաց­րել դա­տա­ րան ը­նդ­դեմ «­Հետք» թեր­թի թղ­թա­կից Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի՝ որ­պես եր­րորդ ան­ձ ներգ­րա­վե­լով նաեւ «­Հետք» թեր­թին: Հայ­ցի հիմ­քում թեր­ թի մայի­սի 13-ի հա­մա­րում Ա. Թո­րո­սյա­նի հե­ղի­նա­կու­թյամբ հրա­պա­ րակ­ված «­Հի­վան­դա­գին կր­քեր Վա­նա­ձո­րի ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­ տու­տում» վեր­նագ­րով հոդ­վածն էր, ո­րի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը դե­կա­նը հա­մա­րել էր զր­պար­տու­թյուն. «­Դեպ­քե­րի հե­տա­գա զար­գաց­ մամբ` 2011թ. ապ­րի­լի 1-ին, հայոց լեզ­վի ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Լու­սի­ նե Սարգ­սյա­նը ման­կա­վար­ժու­թյան ամ­բի­ո­նի դե­կան Թե­րե­զա Շահ­ վեր­դյա­նի հետ ներ­կա­յա­ցել է ոս­տի­կա­նու­թյան Վա­նա­ձո­րի բա­ժին և հայ­տա­րա­րու­թյուն տվել, որ հայոց լեզ­վի ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նը շուրջ եր­կու տա­րի սպա­նու­թյան սպառ­նա­լիք­ներ է տա­լիս Լու­սի­նե Սարգ­սյա­նի հաս­ցե­ին»: Դե­կա­նը դա­տա­րա­նից սկզ­բում խնդ­րում էր լրագ­րո­ղին պար­տա­վո­ րեց­նել «­Հետք» թեր­թում հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը և նրա­նից հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ ձել 2 մլն ՀՀ դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Այ­նու­հետև ներ­կա­յաց­նե­լով հայ­ցա­դի­մու­մի լրա­ցում` փո­խել էր գույ­քային պա­հան­ ջի չա­փը` 2 մլն-ի փո­խա­րեն պա­հան­ջե­լով 200 հա­զար դրամ: ­Դա­տա­կան նիս­տե­րի ա­նընդ­հատ հե­տաձգ­ման պատ­ճա­ռով բուն դա­տաքն­նու­թյունն այդ­պես էլ չսկս­վեց: Մեկ տար­վա ըն­թաց­քում կա­յա­ ցած ըն­դա­մե­նը 2 դա­տա­կան նիս­տե­րից մե­կի ժա­մա­նակ հայց­վոր կող­ մը հաշ­տու­թյան ա­ռա­ջարկ է ա­րել, ո­րը հա­ջորդ նիս­տին մերժ­վել է պա­ տաս­խա­նո­ղի ու նրա ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի կող­մից, քա­նի որ լրագ­րո­ղի ու խմ­բագ­րու­թյան հա­մոզ­մամբ` թեր­թի նշ­ված հրա­պա­րա­կու­մը որ­ևէ զր­պար­տու­թյուն չի պա­րու­նա­կում: Ա­վե­լին` լրագ­րողն իր հրա­պա­րակ­ ման իս­կու­թյու­նը ա­պա­ցու­ցող ձայ­նագ­րու­թյուն ու­նի: Դրան հա­ջոր­դող նիստն էլ հե­տաձգ­վել է դե­կա­նի` դա­տա­րա­նում իր շա­հե­րը ներ­կա­յաց­ նող փաս­տա­բան չու­նե­նա­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: ­Հոկ­տեմ­բե­րի 24-ին նշա­նակ­ված էր հեր­թա­կան դա­տա­կան նիս­տը, սա­կայն նիս­տից 1 ժամ ա­ռաջ դա­տա­րա­նից լրագ­րո­ղին հայտ­նե­ցին, որ դի­մում է ստաց­վել Թե­րե­զա Շահ­վեր­դյա­նից` հայ­ցից հրա­ժար­վե­լու մա­սին:

115  §Ð»ï­ùÁ¦ »õ ATV-Ý` áñ­å»ë »ññáñ¹ ³Ý­Ó 2011թ. հու­լի­սին Վա­նա­ձո­րի Հովհ. Թու­մա­նյա­նի ան­վան պե­տա­կան ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­տու­տի ռեկ­տոր Գուր­գեն Խա­չատ­րյա­նը պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջով հայց էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րան՝ որ­պես եր­րորդ ան­ձինք ներգ­րա­վե­լով «­Հետք» շա­բա­թա­թեր­թին և ATV հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյա­նը: Մայի­սի 13-ին «­Հետ­քի» հրա­պա­րա­կած «­Հի­վան­դա­գին կր­քեր Վա­ նա­ձո­րի ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­տու­տում» վեր­նագ­րով նյու­թի մեջ ի­նս­տի­տու­տի նախ­կին դա­սա­խոս Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նը մե­ղադ­րում էր ամ­բի­ո­նի ղե­կա­վա­րու­թյա­նը և բու­հի ռեկ­տո­րին ա­նար­դա­րա­ցի­ո­րեն իր դա­սա­ժա­մե­րը կր­ճա­տե­լու և դրանք կո­լե­գային՝ Լու­սի­նե Սարգ­սյա­նին, տա­լու հա­մար: Դա­սա­ժա­մե­րի հա­մար վե­ճը եր­կու դա­սա­խոս­նե­րին հասց­րել էր ան­գամ ոս­տի­կա­նու­թյուն, որ­տեղ մե­կը հայ­տա­րա­րու­թյուն էր տվել սպա­նու­թյան սպառ­նա­լի­քի մա­սին, մյու­սը՝ սուտ մատ­նու­թյան: Եր­կու դեպ­քում էլ քրե­ա­կան գոր­ծե­րի հա­րու­ցու­մը մերժ­վել էր: «­Սա կան­խամ­տած­ված, մի­տում ­ն ա­վոր քայլ էր: Հետ­ևում այն մարդն է կանգ­նած, ո­րը խիստ շա­հագր­գիռ է, որ Լու­սի­նեն պաշտ­պա­նի (ն­կա­ տի ու­նի ռեկ­տոր Գուր­գեն Խա­չատ­րյա­նին, ո­րը Լու­սի­նե Սարգ­սյա­նի գի­տա­կան ղե­կա­վարն է - «­Հետք»): Ա­մեն ի­նչ վեր­ևից է թե­լադր­ված՝ ղե­կա­վա­րու­թյան կող­մից: Պար­զա­պես ի­րա­գոր­ծել են Լու­սի­նե Սարգ­ սյանն ու նրա մայ­րը»,- Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նի՝ ռեկ­տո­րի մա­սին աս­ված և «­Հետ­քում» տպագր­ված այս ար­տա­հայ­տու­թյունն է ռեկ­տոր Գ. Խա­ չատ­րյա­նը գնա­հա­տել որ­պես զր­պար­տու­թյուն: Գ. Խա­չատ­րյա­նը դա­ տա­րան ներ­կա­յաց­րած հայ­ցով խնդ­րել է Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նին պար­ տա­վո­րեց­նել նույն լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րով` ATV հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյամբ և «­Հետք» թեր­թով, հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­ մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը և պա­տաս­խա­նո­ղից հօ­գուտ ի­րեն բռ­ նա­գան­ձել 2 մլն ՀՀ դրամ, ի­նչ­պես նաև` դա­տա­կան ծախ­սե­րը: ­Շուրջ մեկ տա­րի գոր­ծը Վա­նա­ձո­րի դա­տա­րա­նում քնն­վե­լուց հե­տո Լ. Ա­շու­ղ յա­նը դա­տա­վոր Սու­րեն Բաղ­դա­սա­րյա­նին ի­նք­նա­բա­ցար­կի միջ­նոր­դու­թյուն է ներ­կա­յաց­րել, ո­րն ըն­դուն­վել է, և գոր­ծը փո­խադր­վել է Սպի­տակ քա­ղա­քի դա­տա­վոր Ա­ղա­սի Մկո­յա­նի վա­րույթ: Սկս­վել է նոր քն­նու­թյուն:

116 Ð1-Á, §´³­Ý³Ó»õÁ¦ »õ ê. º­ÕÇ­³­½³­ñÛ³­ÝÁ å³ñ­ ï³­íáñ »Ý Ññ³­å³­ñ³­Ï³ÛÇÝ Ý»­ñá­Õáõ­ÃÛáõÝ Ëݹ­ñ»É º­äÐ ³Ù­µÇ­á­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇó 2012թ. փետր­վա­րի 29-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­ կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում տե­ղի ու­ նե­ցավ Եր­ևա­նի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի ի­րա­վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­ տե­տի քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի և նույն ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի ­պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­ վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման՝ հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­ թյուն խնդ­րե­լու և հերք­ման պար­տա­վո­րեց­նե­լու պա­հան­ջի մա­սին հայ­ ցով նախ­նա­կան դա­տա­կան նիստն ը­նդ­դեմ «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ի, Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի և Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի: ­Պետ­հա­մալ­սա­րա­նը վի­ճար­կում էր «Ա­կա­նա­տես» հա­ղորդ­ ման «Ի­րա­վա­խախտ ի­րա­վա­գե­տը» ­վեր­նագ­րով սյու­ժե­ում հաղորդված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: ­Հա­ղոր­դու­մը պատ­մում է Սի­րակ Ե­ղի­ ա­զա­րյա­նի մա­սին, ով դի­մել է Մայր բու­հի մա­գիստ­րա­տու­րա, սա­կայն նրա գրա­վոր աշ­խա­տանքն ան­բա­վա­րար է գ­նա­հատ­վել` ա­ռանց բո­ վան­դա­կու­թյու­նը ստու­գե­լու, մի­այն ծա­վա­լին նայե­լով: Ը­ստ հա­ղորդ­ ման` դա­սա­խո­սը փոր­ձել է դի­մոր­դին ոս­տի­կա­նու­թյա­նը հանձ­նել մի­ այն այն պատ­ճա­ռով, որ ե­րի­տա­սար­դը հա­մար­ձակ­վել է բո­ղո­քար­կել:­ Ըստ Ե­ՊՀ-ի՝ վեր­նագ­րի «ի­րա­վա­խախտ» բա­ռը զր­պար­տիչ կամ վի­րա­վո­րա­կան է քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ի­րա­վուն­քի ցան­կա­ցած սուբյեկ­ տի հա­մար: Այն ա­ռա­վել ևս վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տիչ բնույթ ու­նի, ե­րբ վե­րա­բե­րում է դա­սա­խոս, ի­րա­վա­բա­նա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­ տոր ի­րա­վա­բա­նին: Հայց­վոր կող­մը հարց­նում է, թե ի­նչ­պե՞ս կա­րող է ի­րա­վա­խախ­տը ի­րա­վա­գի­տու­թյուն սո­վո­րեց­նել և ի­րա­վուն­քի նոր­մե­րի պահ­պա­նու­թյան օ­րի­նակ ծա­ռայել ու­սա­նող­նե­րին: Ն­շյալ դա­տա­կան նիս­տին հայց­վորն ան­դրա­դար­ձավ պա­տաս­խա­ նող­նե­րի կող­մից հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում թույլ տր­ված վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տիչ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րին:

­Հա­ղորդ­ման ի­րա­վա­բան-փոր­ձա­գետ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից կա­տար­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նը. «Ե­թե ­մենք ա­սում ենք՝ ­բո­ լո­րը ­հա­վա­սար են օ­րեն­քի առջև, տ­վ յալ ­դեպ­քում ԵՊՀ ք­րե­ա­ կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նը պա­տաս­խա­նում է, որ ­մենք ­մեր ու­սա­ նող­նե­րին այլ ­կերպ ենք ­վե­րա­բեր­վում, ­քան, կ­նե­րեք ար­տա­հայ­տու­ թյանս ­հա­մար, դր­սից ե­կած ու­սա­նող­նե­րին»:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ սրա­նով փոր­ձա­գե­տը փոր­ձում է ցույց տալ, որ դր­սի ու­սա­նող­նե­րին ի­րենք ա­վե­լի վատ են վե­րա­բեր­վում, քան ներ­սի ու­սա­ նող­նե­րին: ­Դա­տա­վո­րը հարց ո­ւ ղ­ղեց Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նին` ա­րդյոք նա հա­ մալ­սա­րա՞նն է ա­վար­տել: Սի­րա­կը պա­տաս­խա­նեց` ոչ, նա ա­վար­տել է Գյում­րի­ի Ման­կա­վար­ժա­կան հա­մալ­սա­րա­նը: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նշեց, որ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­ նի ա­րած հայ­տա­րա­րու­թյան հա­մար հիմք է հան­դի­սա­ցել ՀՀ ԿԳ նա­ խա­րա­րին ո­ւ ղղ­ված` Ե­ՊՀ ի­րա­վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի մաս­նա­

117  գետ­նե­րի կար­ծի­քից մի հատ­ված, ո­րը վե­րա­բե­րում է հենց քն­նարկ­վող ար­տա­հայ­տու­թյա­նը եւ կա­տար­վել է Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի բո­ղո­քի հի­ման վրա նրա գրա­վոր աշ­խա­տան­քի կրկ­նա­կի ստուգ­ման ար­դյուն­ քում. «...Ա­ռան­ձին հար­ցե­րի հա­մար դր­ված գնա­հա­տա­կան­նե­րը մեղմ մո­տեց­ման ար­դյունք են. մեր ու­սա­նող­նե­րի նկատ­մամբ պա­հանջ­ներն ա­վե­լի խիստ են, ըն­թա­ցիկ քն­նու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ նրանց նմա­նօ­ րի­նակ պա­տաս­խան­ներն ա­վե­լի ցածր են գնա­հատ­վում»:­ Ըստ հայց­վոր կող­մի` հա­ղորդ­ման փոր­ձա­գե­տը, խե­ղա­թյու­րե­լով ար­տա­հայտ­ված միտ­քը, կա­տա­րել է սխալ եզ­րա­կա­ցու­թյուն­ներ, ան­ հիմն հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ ա­րել և զր­պար­տել Ե­ՊՀ-ի­ն՝ ի դեմս ի­րա­ վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի: Սա­կայն պա­տաս­խա­նո­ղը համարում է, որ այս­տեղ չկան զր­պար­տու­թյան տար­րեր, քա­նի որ փոր­ձա­գետն իր կար­ծիքն է հայտ­նել: Ե­թե նրա կար­ծի­քը հիմն­վել է գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րի վրա, ա­պա Ե­ՊՀ-ն խախ­տում է ու­սա­նող­նե­րի հա­ վա­սա­րու­թյան սկզ­բուն­քը: Ի­սկ թե ի­նչ­պես է «­Բա­նաձ­ևը» ա­րել իր հար­ ցադ­րում ­ն ե­րը, ի­նչ­պես է դրանք մեկ­նա­բա­նել, հայ­ցա­պա­հան­ջը պետք է ո­ւ ղ­ղել «­Բա­նաձ­ևին»: Նա նաև ա­վե­լաց­րեց, որ հայց­վոր­նե­րը, տե­ղ յակ լի­նե­լով Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի ա­րած ար­տա­հայ­տու­թյա­նը, բաց են թո­ ղել դա­տա­րան դի­մե­լու՝ Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քով սահ­ման­ված ի­նչ­պես 1-ամ­սյա, այն­պես էլ 6-ամ­սյա ժամ­կետ­նե­րը: ­Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գրի­գոր Բեք­մե­զ յա­նը հայտ­նեց, որ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի ա­րած հայ­տա­րա­րու­թյու­նը մեկ­նա­բան­վում է, թե ի­բր ի­րա­կա­նում ի­րա­վա­բա­նա­կան ֆա­կուլ­տե­տում բո­լո­րը հա­վա­սար չեն, քա­նի որ բու­հի ու­սա­նող­նե­րին ա­վե­լի լավ են վե­րա­բեր­վում, քան դր­սի ու­սա­նող­նե­րին, այ­սինքն՝ բա­ցա­սա­կան վե­րա­բեր­մուն­քի են ար­ժա­նա­ նում դր­սի ու­սա­նող­նե­րը:­ Այս­պի­սով, ա­պա­ցուց­ման բե­ռը դր­վեց Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի վրա, ո­րը փաստ է ար­ձա­նագ­րել և պետք է ա­պա­ցու­ցի դրա հա­մա­պա­տաս­ խա­նու­թյու­նը ի­րա­կա­նու­թյա­նը:

«Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի ըն­թաց­քում հն­չած ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րը. «Ի­րա­վա­գետ ի­րա­վա­խախ­տը»:  ­Սա հայց­վո­րը համարում է մաս­նա­ գե­տին՝ Ե­ՊՀ դա­սա­խո­սին ո­ւ ղղ­ված զր­պար­տու­թյուն, ի­սկ որ­պես ի­րա­ վա­բա­նի՝ վի­րա­վո­րանք: «Ս­խալ­ներ գտ­նե­լու ­հա­մար ­վե­րա­դաս ­մար­մի­նը ­նայեց ա­մեն ­տեղ, ­բա­ ցի այն­տե­ղից, որ­տեղ ս­խալ­ներ ­հաս­տատ կգտ­ներ»: ­Սա հայց­վո­րը համարում է փաս­տի ար­ձա­նագ­րում, որ հա­մալ­սա­րա­նում սխալ կա: «­Թաքն­ված ­կո­ռուպ­ցի­այի ­կաս­կած ­հայտ­նում է ոչ ­թե ­սո­վո­րա­ կան ­մի ե­րի­տա­սարդ, այլ ի­րա­վա­բա­նա­կան ­մի ամ­բողջ խումբ»: ­Դա­ տա­վո­րը սա հա­մա­րեց ա­կն­հայտ փաս­տի ար­ձա­նագ­րում և զր­պար­տու­ թյուն, ո­րը պետք է պա­տաս­խա­նողն ա­պա­ցու­ցի: «­Խո­սել ­կո­ռուպ­ցի­այի ­վե­րաց­ման ­մա­սին, ­կա­րե­լի է ա­սել, անհ­ նար է, ո­րով­հետև ­պե­տա­կան ­մար­մին­նե­րը, ո­րոնք ­պետք է ­ձեռ­նա­ մուխ ­լի­նե­ին դ­րա ­դեմ ­պայ­քա­րին, ­ցու­ցա­բե­րել են ան­գոր­ծու­թյուն»:  ­Դա­ տա­վո­րի դի­տարկ­մամբ՝ այս ար­տա­հայ­տու­թյու­նը պե­տա­կան մար­ մին­նե­րին է վե­րա­բե­րում, սա­կայն հայց­վորն ա­վե­լաց­րեց, որ խոս­վում է Ե­ՊՀ-ի մա­սին, չնա­յած, դա­տա­վո­րի դի­տարկ­մամբ, դա ը­նդ­հա­նուր է աս­վում: 118  «Գ­րա­վոր աշ­խա­տան­քի ­թե­րու­թյուն­նե­րը ­ցույց ­տա­լու և գ­նա­հա­տա­ կա­նը ­հիմ ­ն ա­վո­րե­լու ­փո­խա­րեն «­դա­սա­խո­սը դե­մա­գոգ է ան­վա­նում ­դի­ մոր­դին ու ­վա­խեց­նում ոս­տի­կա­նու­թյամբ»: Քն­նու­թյան ար­դյուն­քի ­մա­ սին ­բա­ցատ­րու­թյուն ստա­նա­լու ­փո­խա­րեն ­Սի­րա­կը լ­սում է` ­կար­ևո­ րը գ­րա­վո­րի ­ծա­վալն է, ­թե ­քա­նի էջ ես լց­րել»: Ըստ հայց­վո­րի՝ սրա­նով զր­պար­տում են դա­սա­խո­սին, ի­նչ­պես նաև՝ ի­րա­վա­բա­նա­կան ֆա­կուլ­ տե­տին: «Օ­րեն­քը խախ­տել է»: ­Սա նույն­պես փաստ է, ո­րը պետք է ա­պա­ցու­ ցի «­Բա­նաձ­ևը»: «­Դա­սա­խո­սի խա­բե­ու­թյու­նը և պրո­ռեկ­տո­րի սխա­լը»: Ըստ հայց­վո­ րի՝ սրա­նով դա­սա­խո­սին խա­բե­բա են ան­վա­նում: «­Մայր ­բու­հում ­դի­մոր­դի գ­րա­վո­րը ան­բա­վա­րար են գ­նա­հա­ տել ա­ռանց ­բո­վան­դա­կու­թյու­նը ս­տու­գե­լու»: Ըստ հայց­վո­րի՝ սա ան­հիմն հայ­տա­րա­րու­թյուն է, ո­րը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ար­տա­հայ­տում է մի­ա­կող­մա­նի և չս­տուգ­ված պն­դում եւ ցույց է տա­լիս, որ Ե­ՊՀ- ո­ւ մ ու­սա­նող­նե­րին կամ տվյալ ­դեպ­քում մեկ դի­մոր­դի գնա­հա­ տում են ոչ օբյեկ­տիվ, ո­րը նսե­մաց­նում է Ե­ՊՀ-ի գոր­ծա­րար համ­բա­վը: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին` ա­րդյոք կող­մե­րը հա­մա­ձա՞յն են ար­տա­դա­տա­ կան կար­գով գոր­ծը լու­ծել, Սի­րա­կը պա­տաս­խա­նեց՝ ոչ: Նրա ներ­կա­ յա­ցու­ցի­չը հայտ­նեց, որ «­դե­մա­գոգ» բա­ռի հա­մար հա­կընդ­դեմ հայց է ներ­կա­յաց­վել Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի դեմ: ­Սա­կայն Գ. Բեք­մեզ ­ յա­նը հայտ­նեց, որ դա սույն գոր­ծի հետ կապ չու­նի, քա­նի որ սույն գոր­ծի նյու­թե­րի հի­ման վրա չի հա­րուց­վել վա­ րույթ, այլ aravot.am կայ­քում Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի տված հար­ցազ­րույ­ցի հի­ման վրա:

­Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի կող­մից ար­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը. «Ն­ րանք ի­ նձ ա­ սում են, որ աշ­ խա­ տում են մի­ այն ծա­ վա­ լի վրա, մեզ ­հա­մար բո­վան­դա­կու­թյու­նը ­չի կար­ևոր»: ­Դա­տա­վոր. ­Սի­րակ, ո­՞վ է ա­սել: ­Սի­րակ. Ա­րա Գա­բու­զ յանն է ա­սել: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Սա ի­րա­կա­նու­թյա­նը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում, քա­ նի որ Ա­րա Գա­բու­զ յա­նը նման բան պա­տաս­խա­նո­ղին չի ա­սել: «Ես ա­կա­նա­տես եմ ե­ղել կր­թու­թյան ո­լոր­տում ի­րա­կա­նաց­ված մի գոր­ծո­ղու­թյան, ո­րն իր մեջ պա­րու­նա­կում է կո­ռուպ­ցի­ոն ռիսկ»: ­Դա­տա­վոր. ­Սա Դու՞ք եք ա­սել: ­Սի­րակ. Այո, ա­սել եմ: Սա­կայն այս­տեղ Ե­ՊՀ-ի ա­նու­նը չի տր­վում: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Կո­ռուպ­ցի­ոն ռիս­կը դուք որ­տե՞ղ եք տես­նում: ­Սի­րա­կի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. Այն հան­գա­ման­քում, որ Ե­ՊՀ-ի կա­յաց­ րած ո­րոշ­ման բո­ղո­քը` ու­ղարկ­ված գի­տու­թյան և կր­թու­թյան նա­խա­րա­ րու­թյուն, ու­ղարկ­վել է Ե­ՊՀ-ի գնա­հատ­մա­նը: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Դուք գի­տեք, չէ՞, թե ի­նչ է կո­ռուպ­ցի­ան: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. Այո, բայց դա Դուք պետք է մեկ­նա­բա­նեք, թե կո­ ռուպ­ցի­ան ի­նչ է նշա­նա­կում, քա­նի որ Դուք եք դա վի­րա­վո­րանք կամ զր­պար­տանք համարում, ի­սկ այս­տեղ Ե­ՊՀ-ի ա­նու­նը չկա: Գ. Բեք­մե­զ յան. Այս­տեղ Ե­ՊՀ-ի ան­վան լի­նել կամ չլի­նե­լը ը­նդ­հան­ րա­պես կապ չու­նի: Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը իր խոս­քե­րի են­թա­տեքս­ տում նկա­տի է ո­ւ ն­եցել, որ կո­ռուպ­ցի­ոն ռիսկ ա­սե­լով` հաս­կա­նում է,

119  որ ամ­բողջ հա­մալ­սա­րա­նը կո­ռուպ­ցի­այի է գնում: Կո­ռուպ­ցի­ոն ռիս­կը սկս­վել է հա­մա­լա­սա­րա­նից և ա­վարտ­վել նա­խա­րա­րու­թյամբ: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. ­ Կո­ռուպ­ցի­ոն ռիսկ մի­այն չի նշա­նա­կում կա­ շառք տա­լը, կո­ռուպ­ցի­ոն տար­րեր կա­րող են պա­րու­նա­կել մի շարք այլ դրսևո­րում ­ն եր: Գ. Բեք­մե­զ յան. Օ­րի­նա՞կ: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. ­Դե հի­մա: ­Դա­տա­վոր Ս. Թադ­ևո­սյա­նը նշեց, որ հա­ղորդ­ման ձայ­նագ­րու­թյու­ նը կնայի, նոր այդ կե­տի վե­րա­բե­րյալ իր կար­ծի­քը կհայտ­նի: «Ըստ իս և ը­ստ մաս­նա­գետ­նե­րի՝ իմ գրա­վոր աշ­խա­տան­քը ա­վե­ լի ­քան 5 ­մի­ա­վոր էր և ա­վե­լի քան 8 մի­ա­վոր էր` ­մի­նի­մա­լը ­հա­մալ­սա­ րան ըն­դուն­վե­լու ­հա­մար»: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Սի­րա­կը փաս­տում է մի բան, որ չկա: Ի­սկ մաս­նա­ գետ­նե­րի կար­ծի­քը թող ա­պա­ցու­ցի, թե ով­քեր են ե­ղել այդ մաս­նա­գետ­ նե­րը: «­Զա­վեշ­տա­լին այն է, որ պա­րոն Գա­բու­զ յա­նը և նրա նման­նե­ րը կար­ ևո­ րում են ոչ թե օ­ րեն­ քի հղու­մը ճիշտ կա­ տա­րե­լը, այլ ս­ պի­ տակ թուղ­թը սևաց­նե­լը»: «­Բա դու պրո­ֆե­սոր ես, գի­տես, որ ին­ձա­ նից ­դու ­խե­լա­ցի ես»: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­ Սի­րա­կի նման­նե­րը հա­մալ­սա­րան են ու­զում ըն­ դուն­վել: ­Դա­տա­վոր. ­Մի՛ բան ա­րեք... Գ. Բեք­մե­զ յան. Չ­վի­րա­վո­րե՞մ: ­Տես­նու՞մ եք, որ սա վի­րա­վո­րանք է: ­Սի­րակ. Ես դա որ­պես վի­րա­վո­րանք չեմ ըն­դու­նում: «­Նա վր­դով­վեց, սպառ­նաց ոս­տի­կա­նու­թյուն կան­չել, փնտ­րում էր հե­ռա­խո­սը ոս­տի­կա­նու­թյուն կան­չե­լու ­հա­մար: Ոս­տի­կա­նու­թյուն էր կան­չում այն պատ­ճա­ռով, որ ես ճիշտն է­ի խո­սում, ո­րի հա­մար էլ ինձ դե­մա­գոգ ան­վա­նեց»: ­Դա­տա­վոր. Ո՞վ է տե­սել ձեր նշած գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը, որ­ևէ վկա ե­ղե՞լ է: ­Սի­րակ. Ան­նա Մար­գա­րյա­նը: Գ. Բեք­մե­զ յան. Որ­պես վկա հրա­վի­րենք նրան: ­Սի­րակ. ­Նա շա­հագրգռ­ված ան­ձ է, աշ­խա­տան­քային հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րի մեջ է գտն­վում Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի հետ, և նրա ա­սա­ծը չի կա­րող ար­ժա­նա­հա­վատ լի­նել: ­Դա­տա­վոր. ­Նախ­քան վկա­յու­թյուն տա­լը վկան ե­րդ­վում է, ի­սկ դա ար­դեն դա­տա­րա­նը կո­րո­շի՝ կա­րե­լի՞ է կան­չել որ­պես վկա, թե՞ ոչ: ­Դա­տա­վոր. Ոս­տի­կա­նու­թյուն կան­չե­լու մա­սին ձեզ ա­սե՞լ է: ­Սի­րակ. Այո, ան­գամ aravot.am-ին տված հար­ցազ­րույ­ցում նա խոս­ տո­վա­նել է, որ փոր­ձել է ոս­տի­կան կան­չել: Գ. Բեք­մե­զ յա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց հայ­ցի ա­ռար­կայի փո­փո­ խու­թյան մա­սին, այն է՝ հայց­վո­րը պա­հան­ջը փո­խում է, քա­նի որ «­Բա­ նաձ­ևը» այլևս չի հե­ռար­ձակ­վում Հ1-ով: Պա­հան­ջում է Սի­րակ Ե­ղի­ա­ զա­րյա­նին, Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նին, «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ին պար­տա­վո­ րեց­նել հրա­պա­րա­կային, բա­նա­վոր նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ե­ՊՀ-ից և քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա­րա Գա­բու­զ յա­նից Հ1-ի այլ հե­ ռուս­տա­հա­ղորդ­մամբ, ի­նչ­պես նաև դա­տա­րա­նի վճի­ռը հրա­պա­րա­կել http://akanates.banadzev.com ին­տեր­նե­տային կայ­քում:

120  ­Հու­լի­սի 31-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ս. Թադ­ ևո­սյա­նը մաս­նա­կի բա­վա­րա­րեց Ե­ՊՀ ի­րա­վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի և նույն ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Ա­րա Գա­ բու­զ յա­նի հայ­ցը: Դա­տա­րա­նը գտել է, որ ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձը չի կա­րող ու­նե­նալ պա­տիվ և ար­ժա­նա­պատ­վու­թյուն, ո­ւ ս­տի և չի կա­րող այդ ի­րա­վունք­նե­րի են­թադ­րյալ խախտ­ման պաշտ­պա­նու­թյան հայց ներ­կա­յաց­նել դա­տա­րան, այ­սինքն` ԵՊՀ-ն պատ­շաճ հայց­վոր չէ, և այս մա­սով հայցն ան­հիմն է և են­թա­կա է մերժ­ման։ ­Դա­տա­րա­նը նաև համարել է, որ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նին ներ­կա­ յաց­ված պա­հան­ջը են­թա­կա է մերժ­ման այն պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ, որ հա­մա­ձայն Քաղ. օր.-ի 1087.1 հոդ­վա­ծի` հայց կա­րող է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ան­ձին հայտ­նի դառ­նա­լու պա­հից հե­տո մեկ ա­մս­վա ըն­թաց­քում, ի­սկ տվյալ դեպ­քում հայց­վո­րը քն­նարկ­վող հա­ղորդ­ման մա­սին ի­մա­ցել է 2011թ. մայի­սի 28- ին, սակայն Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նին պա­հան­ջ է ներ­կա­յաց­վել 2011թ. նոյեմ­բե­րի 29-ին` ա­վե­լի քան 6 ա­միս հե­տո: Այ­սինքն` կող­մը բաց է թո­ ղել դա­տա­րան դի­մե­լու` օ­րեն­քով նա­խա­տես­ված ժամ­կե­տը։ ­Դա­տա­րա­նը գտել է, որ Ս. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի մա­սով ներ­կա­յաց­ված հայ­ցը են­թա­կա է բա­վա­րար­ման: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Ս. Ե­ղի­ա­զա­րյա­ նը պար­տա­վոր է «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ի կող­մից պատ­րաստ­վող և Հան­ րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան Հ1 հե­ռուս­տաա­լի­քով հե­ռար­ձակ­վող «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­լուն հա­ջոր­դող հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում, ի­սկ դրա ան­հնա­ րի­նու­թյան դեպ­քում՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­ լուց հե­տո մե­կամ­սյա ժամ­կե­տում Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան այլ հե­ռուս­տա­հա­ղորդ­մամբ հրա­պա­րա­կային բա­նա­վոր նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ե­ՊՀ քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա­րա Գա­բու­զ յա­ նից` տե­ղադ­րե­լով այդ տե­սա­նյու­թը նաև «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի ին­տեր­նե­տային կայ­քում և www.youtube.com կայ­քում։ Ս. Ե­ղիա­­զա­րյա­ նը պար­տա­վոր է նաեւ վե­րը նշ­ված կար­գով հերքել Ա. Գա­բու­զ յա­նի վե­րա­բե­րյալ զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող ստորև բեր­ված փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը` ­տե­ղադ­րե­լով այդ տե­սա­նյու­թը նաև «Ա­կա­նա­տես» հա­ ղոր­դա­շա­րի ին­տեր­նե­տային կայ­քում և www.youtube.com կայ­քում.

• ն­րանք ա­սում են. «­Մենք աշ­խա­տում ե­նք ծա­վա­լի վրա, մեզ բո­վան­դա­կու­թյու­նը չի կար­ևոր», • «ըստ մաս­նա­գետ­նե­րի՝ իմ գրա­վոր աշ­խա­տանքն ա­վե­լի քան հինգ մի­ա­վոր էր և ա­վե­լի քան ո­ւ թ մի­ավ ­ որ էր»:

«­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ն պար­տա­վոր է իր ի­սկ կող­մից պատ­րաստ­վող և Հա­յաս­տա­նի Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան Հ1 հե­ռուս­տաա­լի­ քով հե­ռար­ձակ­վող «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­լուն հա­ջոր­դող հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում, ի­սկ դրա ան­հնա­րի­նու­թյան դեպ­քում՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­լուց հե­տո մե­կամ­սյա ժամ­կե­տում Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­ րու­թյան այլ հե­ռուս­տա­հա­ղորդ­մամբ հեր­քել Ե­ՊՀ ք­րե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա. Գա­բու­զ յա­նի վե­րա­բե­րյալ զր­պար­տու­թյուն հա­մար­

121  վող հետ­ևյալ փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը` ­տե­ղադ­րե­լով այդ տե­սա­նյու­թը նաև «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի ին­տեր­նե­տային կայ­քում և www. youtube.com կայ­քում. . • «­Մայր բու­հում դի­մոր­դի գրա­վո­րը ան­բա­վա­րար են գնա­հա­տել` ա­ռանց բո­վան­դա­կու­թյու­նը ստու­գե­լու, մի­այն ծա­վա­լին նայե­լով», • «քն­նու­թյան ար­դյուն­քի մա­սին բա­ցատ­րու­թյուն ստա­նա­լու փո­խա­րեն Սի­րա­կը լսում է. «­Կար­ևո­րը գրա­վո­րի ծա­վալն է, թե քա­նի էջ ես լց­րել», • «խնդ­րի լր­ջու­թյու­նը գնա­հա­տա­կա­նից հե­ռու է գնում. ի­րա­ վա­բան­ներն ա­կն­հայտ կաս­կած ու­նեն, որ գոր­ծը կո­ռուպ­ցի­ոն ռիս­կեր ու­նի։ Դի­մում են կր­թու­թյան և գի­տու­թյան նա­խա­րա­րու­թյուն, որ գործն ու­սում ­ն ա­սի­րեն և հա­վա­նա­կան կո­ռուպ­ցի­ան կան­խեն..., ­թաքն­ված կո­ռուպ­ցի­այի կաս­կած հայտ­նում է ոչ թե սո­վո­րա­կան մի ե­րի­տա­սարդ, այլ ի­րա­վա­բա­նա­կան մի ամ­բողջ խումբ..., սխալ­ներ գտ­նե­լու հա­մար նա­խա­րա­րու­թյու­նը նայեց ա­մեն տեղ` բա­ցի այն­տե­ղից, որ­տեղ սխալ­ներ հաս­տատ կգտ­ներ», • «­պատ­մու­թյու­նը մեկ դա­սա­խո­սի կամ մեկ ամ­բի­ո­նի սխալն է»:

«­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ն նաև պար­տա­վոր է ին­տեր­նե­տային կայ­քի գլ­ խա­վոր է­ջի եր­ևա­ցող մա­սում, ի­նչ­պես նաև http։//akanates.banadzev. com ին­տեր­նե­տային կայ­քի սկզ­բի և 28.05.2011 թ. հա­ղորդ­ման է­ջե­րում եր­ևա­ցող մա­սե­րում հրա­պա­րա­կել դա­տա­րա­նի վճի­ռը` նշու­մով. «ք. Եր­ևան, Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճ­ռով պար­տա­վո­րեց­վել է «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ին և Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նին նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ե­ՊՀ քրե­ա­ կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա­րա Գա­բու­զ յա­նից և հեր­քել վեր­ջի­ նիս վե­րա­բե­րյալ զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը «Ի­րա­վա­խախտ ի­րա­վա­գե­տը» հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում հասց­ված վի­ րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան հա­մար»։

122  îÇ·ñ³Ý øáã³ñÛ³Ý

´­Éá­·»ñ öÇÕÝ áõ §­âƦ-Ý ¹³­ï³­ñ³­ÝáõÙ »Ý. ÷á˭ѳ­ïáõó­Ù³Ý 峭ѳݭçÁ 3,5 ÙÉÝ ¹ñ³Ù ¿­ ­Հու­լի­սի 24-ին բլո­գեր Տիգ­րան Քո­չա­րյա­նը (Փիղ) իր ֆեյս­բու­քյան է­ջին գ­րել էր, որ դա­տի է տվել «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» թեր­թին «Ֆա­շիստն ու փի­ղը. ի պաշտ­պա­նու­թյուն փղե­րի» հոդ­վա­ծում իր հաս­ ցե­ին հն­չած և զր­պար­տու­թյուն ու վի­րա­վո­րանք պա­րու­նա­կող հայ­հո­ յանք­նե­րի հիմ­քով: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 5-ին Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­ րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ա. Սու­քո­յա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ կա­յա­ցավ Տիգ­րան Քո­չա­րյանն ը­նդ­դեմ «­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊԸ-ի նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տը: Նիս­տին ներ­կա պա­տաս­խա­նող «­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊԸ-ի տնօ­րեն Դա­վիթ Մա­ թևո­սյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ փոս­տային խն­դիր­նե­րի պատ­ ճա­ռով ի­րենք հայ­ցը ստա­ցել են օ­գոս­տո­սի 23-ին և ժա­մա­նակ չեն ու­ նե­ցել հայ­ցա­պա­հան­ջին պա­տաս­խան ներ­կա­յաց­նե­լու: ­Հայց­վոր Տիգ­րան Քո­չա­րյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Սար­դա­ րյա­նը չա­ռար­կեց, որ­պես­զի պա­տաս­խա­նո­ղին ժա­մա­նակ տրա­մադր­ վի պա­տաս­խան գրե­լու համար և մի­ա­ժա­մա­նակ դա­տա­րա­նին ներ­կա­ յաց­րեց ո­րոշ փաս­տաթղ­թեր, ո­րոնք վե­րա­բե­րում է­ին հայց­վո­րին՝ նրա կր­թու­թյա­նը, բու­հե­րին, ո­րոնք նա ա­վար­տել է: ­Դա­տա­րա­նը նիս­տը հե­տաձ­գեց մինչև սեպ­տեմ­բե­րի 24-ը՝ ժա­մա­ նակ տրա­մադ­րե­լով պա­տաս­խա­նո­ղին հայ­ցա­պա­հան­ջին պա­տաս­խան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար: ­Հոկ­տեմ­բե­րի 16-ի նիս­տում նախ­քան հայ­ցա­դի­մու­մի հիմ­քը և ա­ռար­ կան դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­նե­լը հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Սար­դա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցի հիմ­քի փո­փո­խու­ թյուն, այն է՝ հայց­վո­րը փաս­տա­բա­նա­կան ծախ­սե­րի հա­մար պա­հան­ ջում է 500 հա­զար ՀՀ դրամ: Բա­ցի այդ, զր­պար­տու­թյան հա­մար հայց­ վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղից պա­հան­ջում է 2 մլն դրամ, ի­սկ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար՝ 1 մլն դրամ:­ Ա. Սար­դա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց 2012թ. հու­լի­սի 13-ի թիվ 616 հա­մա­րում հրա­պա­րակ­ված «­Ֆա­շիստն ու փի­ղը» վեր­տա­ ռու­թյամբ վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծում առ­կա վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­

123  տիչ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը: Հոդ­վա­ծի նա­խա­բա­նում գր­ված է. «Ախր դա­սա­կան ի­մաս­տով ֆա­շիստ էլ չէ այս պատ­վիր­ված, պատ­վի­րո­վի խա­մա­ճի­կը: Ա­խր էս ա­նա­սու­նին, էս կեն­դա­նուն ներշն­չել են, թե ին­ քը պե­տա­կա­նա­մետ, հզոր, ան­դր­կու­լի­սյան մու­տի­տի մաս­նա­գետ է, կրե­ա­տիվ կեր­պար է ու օգ­տա­գոր­ծում-գոր­ծա­ծում են»: Այս նա­խա­դա­ սու­թյու­նը փաս­տա­բա­նը հա­մա­րում է վի­րա­վո­րանք ը­նդ­հա­նուր բո­վան­ դա­կային ի­մաս­տով, մաս­նա­վո­րա­պես՝ «­պատ­վի­րո­վի խա­մա­ճի­կը», «էս ա­նա­սու­նին», «էս կեն­դա­նուն» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը: «­Հայտ­նի ի­մաս­տով ֆա­լո­սի վրա քաշ­ված ռե­զինն էլ ֆա­լո­սի ֆոր­ման է ստա­նում ու նրա գոր­ծա­ռույթ­նե­րը ստանձ­նում զու­գա­հե­ռա­բար...»: Այս նա­խա­դա­սու­թյու­նը պա­րու­նա­կող պար­բե­րու­թյունն ա­վարտ­վում է հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րով. «Կն­ճիթ: Փիղ: Փիղ: Կն­ճիթ: Կա­ սեք` է­լի փղին ե­կանք: Կա­սեք` է­լի Փղին ես դար­ձել: Փղից, կա­սեք, ի­՞նչ ես ու­զում»: Ը­ստ փաս­տա­բա­նի՝ այս ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն ո­ւ ղղ­ված են կամ վե­րա­բե­րում են մե­կին, ո­ւ մ ծած­կա­նունն է «­Փիղ»: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Հով­սե­փյա­նի հար­ցին, թե ի­՞նչն է հայց­վո­րը վե­րոն­շյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի մեջ հա­մա­րել վի­ րա­վո­րանք, Ա. Սար­դա­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ պար­բե­րու­թյունն ամ­ բողջ ի­մաս­տային բո­վան­դա­կու­թյամբ վի­րա­վո­րանք է: Վ. Հով­սե­փյա­նը դի­մեց հայց­վո­րին, թե ա­րդյոք բա­ցա­ռու՞մ է, որ այլ ան­ձինք կա­րող են ու­նե­նալ «­Փիղ» մա­կա­նուն: Ա. Սար­դա­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ չի բա­ ցա­ռում, սա­կայն «­Փիղ» ծած­կա­նու­նով ան­ձնա­վո­րու­թյու­նը հայտ­նի է այդ ան­վամբ ոչ մի­այն իր ըն­կե­րա­կան շր­ջա­պա­տին, այլև ը­նդ­հան­րա­ պես հա­սա­րա­կու­թյա­նը: ­Հոդ­վա­ծի շա­րու­նա­կու­թյան մեջ գոր­ծած­վում են «­հայ­վա­նը», «­կոն­ դոմ» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք, ը­ստ հայց­վո­րի, նա­խորդ նա­խա­ դա­սու­թյան շա­րու­նա­կու­թյունն են և վի­րա­վո­րում են հայց­վո­րին: ­Վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծի հրա­պա­րա­կու­մից օ­րեր ա­ռաջ՝ 2012թ. մայի­ սի 26-ին, «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թում հրա­պա­րակ­վել էր մեկ այլ հոդ­ված՝ «­Ֆա­շիս­տիկ-Ֆա­շու­լ յա-Ֆա­շյա-3 փղե­րի մա­սին» վեր­տա­ռու­թյամբ, ո­րը տպագր­վել է նույն ծած­կան­վամբ՝ Մ.Մ.: Հոդ­վա­ ծում նշ­ված է. «Եվ բազ­մա­զա­նու­թյան շքեր­թի վրա հար­ձակ­վող­նե­րին, տե­սա­նյու­թով դա հս­տակ է եր­ևում, հա­մա­կար­գում էր եր­կու «­փիղ»: Մե­կը՝ մո­րու­քով, պն­դոտ, «ին­տե­լեկ­տո­ւ ալ» ե­րի­տա­սարդ՝ ա­րի­նե­րից թե ա­րի­ա­ցի­նե­րից /­վայը տա­նի ա­րի­ա­ցի­նե­րին, թե դա է ա­րի լի­նե­լը/, բայց այս կն­ճի­թա­վոր կաթ­նա­սու­նի ան­ձնագ­րային ա­նու­նը չեմ ա­սի՝ չգի­տեմ, մյու­սը՝ դար­ձյալ փիղ, ին­քը Փիղն է­ր՝ Հա­յաս­տա­նի մերձ­քա­ղա­քա­կան շր­ջա­նակ­նե­րում հայտ­նի կն­ճի­թա­վոր ա­նա­սու­նը, որ ՌՔ-ի ու ՍՍ-ի թի­ մի կե­րակ­րա­տաշ­տի լա­փող­նե­րից է ՊԱՇ­ՏՈ­ՆԱ­ՊԵՍ: Սրան ան­վա­նա­ պես ար­ժե մո­ռա­նալ դեռ կեն­դա­նու­թյան օ­րոք: Ա­նու­նը՝ Քո­չա­րյան Տիգ­ րան: Սա նաև օ­րեր ա­ռաջ «­Կենտ­րո­նով» հյուր էր ե­ղել Պետ­րո­սին»:­ Ըստ Ա. Սար­դա­րյա­նի՝ այս եր­կու հոդ­վա­ծի ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյու­նից և վեր­լու­ծու­թյու­նից պարզ է դառ­նում, որ հոդ­ված­նե­րի հե­ղի­նա­կը նույն ան­ձն է, որ «­Փի­ղը» «ուղ­ղոր­դել կամ ղե­կա­վա­րել է» բազ­մա­զա­նու­թյան շքեր­թի վրա հար­ձա­կու­մը, ի­նչ­պես նաև այն, որ «­Փիղ» ծած­կա­նու­նով ան­ձնա­վո­րու­թյան ա­նունն է Քո­չա­րյան Տիգ­րան: ­Հայց­վորն ա­ռա­ջին հոդ­վա­ծի հրա­պա­րակ­վե­լուց հե­տո իր բլո­գում

124 տե­ղադ­րել է մի հոդ­ված, ո­րով դի­մում է «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­ թյուն» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող­նե­րին՝ պա­հան­ջե­լով հա­նել այդ հոդ­վա­ծը և նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից: Եվ նա­խա­դա­սու­թյու­նը վեր­ջաց­նում է «­բեզ ա­բիդ» ար­տա­հայ­տու­թյամբ: Ա. Սար­դա­րյա­նը տե­ղե­կաց­րեց դա­ տա­րա­նին, որ հենց այդ բա­ռե­րով էլ վեր­ջա­նում է նաև վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծը: Հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րում հետ­ևյալ ար­տա­ հայ­տու­թյուն­նե­րը. «...բազ­մա­զա­նու­թյան շքեր­թի մաս­նա­կից­նե­րի վրա հար­ձակ­վե­լու, նրանց հա­լա­ծե­լու և ֆա­շիս­տա­կան վար­քագ­ծի և ար­տա­ հայ­տու­թյուն­նե­րի հա­մար...», «Այս­պես ա­սեմ՝ ըն­դու­նել է այս ՀԱՅ­ՎԱ­ ՆԸ այն փաս­տը, որ ի­նքն է ո­ւ ղ­ղոր­դել, ղե­կա­վա­րել բազ­մա­զա­նու­թյան եր­թի վրա հար­ձա­կու­մը»: Փաս­տա­բա­նն այս ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի զր­պար­տու­թյուն լի­նե­լը հիմ ­ն ա­վո­րում է նրա­նով, որ դրանք չեն հա­մա­ պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը, քա­նի որ հայց­վո­րը ֆա­շիստ կամ ֆա­շիզ­մի հետ­ևորդ չէ:­ Այս­պի­սով նիստն ա­վարտ­վեց, և պա­տաս­խա­նո­ղին ե­րկ­շա­բա­թյա ժամ­կետ տր­վեց դա­տա­րա­նին իր դիր­քո­րո­շու­մը ներ­կա­յաց­նե­լու հա­ մար:

125  ¼ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý »õ íÇ­ñ³­íá­ñ³Ý­ùÇ ·áñ­ÍáõÙ 5 Éñ³ï­í³­ÙÇ­çáó Ý»ñ·­ñ³í­í³Í ¿ áñ­å»ë »ñ­ñáñ¹ ³Ý­Ó «­Հայ­հիդ­րոէ­ներ­գա­նա­խա­գիծ» ի­նս­տի­տու­տի տնօ­րեն­նե­րի խորհր­դի նա­խա­գահ Սե­նիկ Ջուլ­հա­կյա­նը 2012թ. մայի­սի 15-ին վի­րա­վո­րան­քի հա­մար հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լուն, ի­սկ զր­պար­տու­ թյան հա­մար հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լուն պար­ տա­վո­րեց­նե­լու ու փոխ­հա­տուց­ման գու­մար բռ­նա­գան­ձե­լու պա­հան­ջի մա­սին հայց է ներ­կա­յաց­րել Քա­ղա­քա­գետ­նե­րի մի­ու­թյան նա­խա­գահ Հմա­յակ Հով­հան­նի­սյա­նի դեմ: Գոր­ծում որ­պես եր­րորդ ան­ձ՝ պա­տաս­ խա­նող են ճա­նաչ­վել 9 ի­նք­նու­րույն պա­հանջ չներ­կա­յաց­նող­ներ՝ «Հ­րա­ պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, «­Հայե­լի ա­կում­բը», «­Մե­դի­ա Սթայլ» ՍՊ ըն­կե­րու­ թյու­նը (tert.am), «­Դի­ա­լոգ» փոր­ձա­գի­տա­կան հայ­կա­կան կենտ­րո­նը, «­Հե­նա­րան» սո­ցի­ալ-ի­րա­վա­կան հու­մա­նի­տար ա­սո­ցի­ա­ցի­ան, «Ար­մե­ նի­ա» TV ըն­կե­րու­թյու­նը, «­Մուլ­տի Մե­դի­ա-Կենտ­րոն Թի­վի»-ն եւ «Արմ­ նյուզ» ՓԲԸ ըն­կե­րու­թյու­նը։ Հ. Հով­հան­նի­սյան-Հայ­հիդ­րոէ­ներ­գա­նա­խա­գիծ վե­ճը սկս­վել է այն բա­նից հե­տո, ե­րբ ի­նս­տի­տու­տի ղե­կա­վա­րու­թյու­նը Հով­հան­նի­սյա­նին խնդ­րել է ա­զա­տել շեն­քում իր ղե­կա­վա­րած մի­ու­թյան զբա­ղեց­րած տա­ րած­քը, քա­նի որ այն պետք է վե­րա­նո­րոգ­վի: Տար­բեր լրատ­վա­մի­ջոց­ նե­րում Հ. Հով­հան­նի­սյա­նը Ս. Ջուլ­հա­կյա­նի հաս­ցե­ին ա­րել էր այս­պի­սի ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ. «… Դա մա­շեն­նիկ է եւ ո­րե­ւէ սե­փա­կա­նու­թյուն չու­նի, ի­րեն ձե­ւաց­նում է լուրջ բիզ­նես­մեն, այ­նինչ ոչ մի բաժ­նե­տոմս չու­նի, ըն­դա­մե­նը ֆիր­մայի ա­ռեւտ­րային ներ­կա­յա­ցու­ցիչն է Սուր­գուտ քա­ղա­քում եւ զբաղ­վում է լյուստ­րա­նե­րի վա­ճառ­քով» («Հ­րա­պա­րակ», 20.04.2012 թ.), «­Քա­ղա­քում Լիս­կան է՝ Սե­նիկ Ջուլ­հա­կյա­նի տես­քով… Մյուս ե­րեք տա­րածք­նե­րը ար­դեն ձեռ գցած չա­կեր­տա­վոր բա­րե­րա­րը ի­նչ-որ թուղթ է ներ­կա­յաց­րել… Նա ան­հա­ջող ա­վան­տյու­րիստ է, ով վտանգ է ներ­կա­յաց­նում» (Tert.am, 20.04.2012 թ.): Հայ­ցա­դի­մու­մում հղում է ար­վել նաեւ www.hayeli.am կայ­քէ­ջին, որ­տեղ Հ. Հով­հան­նի­սյանն ա­սել էր. «Ս. Ջուլ­հա­կյա­նը գաղտ­նի ձայ­նագ­րել էր, ին­չի ի­րա­վուն­քը չու­ ներ», ի­սկ «Ար­մե­նի­ա» հեռուստաընկերությամբ հե­ռար­ձակ­վել էր հե­ տե­ւյա­լը. «­Ներդ­րող­նե­րի փո­խա­րեն եր­կիր են գա­լիս ա­ֆե­րիստ­նե­րը, Ս. Ջուլ­հա­կյա­նը կաս­կա­ծե­լի ան­ձնա­վո­րու­թյուն է, ով բա­րե­րա­րի ան­վան տակ ի­բր ներդ­րում ­ն եր է կա­տա­րում ի­նս­տի­տու­տում, նա մա­շեն­նիկ է, վտան­գա­վոր է հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար»: ­Մեջ­բե­րում ­ն ե­րը կա­տար­վել են Հ. Հով­հան­նի­սյա­նի` մա­մու­լի ա­սու­լի­ սի ժա­մա­նակ ու­նե­ցած ե­լույ­թից։ Հայց­վոր Ջուլ­հա­կյա­նը վի­րա­վո­րա­կան է հա­մա­րում «­մա­շեն­նիկ» բա­ռը, ո­րի մեկ­նա­բա­նու­թյան հա­մար դի­մել է ռուս-հայե­րեն բա­ռա­րա­նի օգ­նու­թյա­նը, որ­տեղ այն թարգ­ման­ված է՝ խա­բե­բա, սու­տա­սան, խար­դախ: ­Հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րել նաեւ «­Քա­ղա­քում Լիս­կան է՝ Ս. Ջուլ­հա­կյա­նի տես­քով, չխաբ­վեք», ի­նչ­պես նաեւ «Ս. Ջուլ­հա­կյա­ նը գաղտ­նի ձայ­նագ­րել էր, այս­տեղ սկս­վեց ջր­հե­ղե­ղի նման մի բան,

126 մի­տում ­ն ա­վոր էր ար­վում, իմ ա­հա­զան­գե­րին հա­կա­ռակ` ջու­րը չէ­ին կտ­րում, ես ոս­տի­կա­նու­թյուն հրա­վի­րե­ցի, Կենտ­րո­նի բաժ­նում գործ է հա­րուց­ված», «­Լիս­կան ե­կել է այս­տեղ, շոյել է այս պա­տե­րը» ար­տա­ հայ­տու­թյուն­նե­րը։ Գոր­ծը լսում է Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­ նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ա­րայիկ Մել­ քու­մյա­նը, ո­րը վճ­ռի հրա­պա­րակ­ման օր է նշա­նա­կել նոյեմ­բե­րի 1-ը:

127  §Ð­ñ³­å³­ñ³­Ï³ÛÇÝ Ñ³Û­ï³­ñ³­ñáõ­ÃÛáõݦ ѳë­Ï³­óáõ­ÃÛ³Ý ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý Ýáñ ã³­÷³­ÝÇß` §Ñ³­ë³­Ý»­ÉÇ ¿ µá­Éá­ñÇݦ

­Î³­Û³ó­í»É ¿ §ü»Ûë­µáõù¦ ëá­óÇ­³­É³­Ï³Ý ó³Ý­óÇ í»­ñ³­µ»­ñÛ³É Ð³­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ³­é³­çÇÝ í×Ç­éÁ 2012թ. հու­նի­սի 28-ին Ա­ջափ­նյակ և Դավ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջան­նե­ րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը հրա­պա­րա­կել է Դ. Ի.-ի, Բ. Պ.-ի, Հ. Ս.-ի՝ ը­նդ­դեմ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան հայ­ցով վճի­ռը: ­Հայց­վոր­նե­րը հայ­ցա­դի­մում է­ին ներ­կա­յա­ցել դա­տա­րան ը­նդ­դեմ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան` «­պա­տաս­խա­նող կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից հայց­վոր­նե­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­ բա­վը ա­րա­տա­վո­րե­լու հա­մար գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման, ի­նչ­պես նաև հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու պա­հան­ջի մա­սին»: Հայց­վոր­ ները հայտ­նել էին, որ 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րի 28-ին «­Ֆեյս­բուք» սո­ցի­ա­ լա­կան ցան­ցում «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի է­ջում հրա­պա­րակ­վել են հայց­վոր­նե­րի նկար­նե­րը, ո­րոնց կից գր­վել են սուտ (զր­պար­տիչ) տե­ղե­կու­թյուն­ներ հայց­վոր­նե­րի մա­սին և վի­րա­վո­րանք­ ներ նրանց հաս­ցե­ին: ­Մաս­նա­վո­րա­պես, Դ. Ի.-ի մա­սին «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րի դա­շին­քը հայ­տա­րա­րել էր, որ վեր­ջինս «­հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րի պաշտ­պան է, ով դա­տա­պար­տում է «­Մեկ ա­զգ» դա­շին­քի պայ­քա­րը ը­նդ­դեմ հա­մա­սե­ռա­մո­լու­թյան… Այս խեղ­կա­տա­կը նույ­նիսկ ազ­գու­ թյամբ հայ չէ… »: Հայց­վոր­ներն ի­րենց դիր­քո­րոշ­ման մեջ նշում են, որ Դ. Ի.-ն, լի­նե­լով բա­վա­կա­նին հայտ­նի հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծիչ, եր­բեք հան­դես չի ե­կել հա­մա­սե­ռա­կան­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյամբ և եր­բեք չի դա­տա­պար­տել դա­շին­քի պայ­քարն ը­նդ­դեմ որ­ևէ մե­կի (այդ թվում՝ հա­ մա­սե­ռա­կան­նե­րի): Ն­րան վե­րա­բե­րող հայ­տա­րա­րու­թյու­նում նաև աս­վում էր, որ վեր­ ջինս խեղ­կա­տակ է և ազ­գու­թյամբ հայ չէ: «Այդ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը ևս զր­պար­տիչ են և բա­ցար­ձա­կա­պես չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­ նու­թյա­նը, քա­նի որ Դ. Ի.-ն խեղ­կա­տակ չէ, եր­բեք կր­կե­սում չի աշ­խա­ տել, ազ­գու­թյամբ հայ է»,- նշել են հայց­վոր­նե­րը: Բ. Պ.-ի մա­սին դա­շին­քը հայ­տա­րա­րել էր, թե նա չի պատ­կե­րաց­ նում մեր եր­կիրն ա­ռանց հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րի: Հայց­վոր­նե­րը վի­րա­վո­ րանք է­ին հա­մա­րել նաև Բ. Պ.-ի հաս­ցե­ին դա­շին­քի հն­չեց­րած «­գա­ ղա­փա­րա­կան վիժ­ված­քը» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը: Հ. Ս.-ի մա­սին դա­շին­քը հայ­տա­րա­րել է. «Այս տի­կի­նը դա­տա­պար­ տել է «­Մեկ ա­զգ» դա­շին­քի պայ­քա­րը ը­նդ­դեմ հա­մա­սե­ռա­մո­լու­թյան, եր­ևույ­թը մեկ բան է փաս­տում, որ ին­քը սե­ռա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան վառ կողմ ­ն ա­կից է ու Հա­յաս­տա­նը մի­այն պատ­կե­րաց­նում է հա­մա­սե­ ռա­մոլ­նե­րի հոծ բա­նա­կի ներ­քո»:

128  ­Հայց­վոր­նե­րի կար­ծի­քով՝ այս հայ­տա­րա­րու­թյունն էլ նա­խորդ­նե­րի նման սուտ է ու զր­պար­տող: Հ. Ս.-ն սե­ռա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան կողմ­ նա­կից չէ (ա­ռա­վել ևս` վառ) և եր­բեք որ­ևէ տեղ նման կար­ծիք չի բարձ­ րա­ձայ­նել: Հայց­վոր­նե­րի կար­ծի­քով՝ դա­շին­քը իր վե­րոն­շյալ հայ­տա­րա­ րու­թյուն­նե­րով վի­րա­վո­րանք է հասց­րել Դ. Ի.-ն և Բ. Պ.-ին, ի­նչ­պես նաև` զր­պար­տել է Դ. Ի.-ն, Բ. Պ.-ին և Հ. Ս.-ին, եւ այդ վի­րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան դեպ­քե­րը հա­մա­պա­տաս­խա­նում են ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծում ամ­րագր­ված սահ­մա­նում ­ն ե­րին: ­Հայց­վոր­նե­րը խնդ­րել են ճա­նա­չել զր­պար­տու­թյուն­նե­րի և վի­րա­ վո­րանք­նե­րի վե­րոն­շյալ դեպ­քե­րը և պա­տաս­խա­նող կազ­մա­կեր­պու­ թյու­նից հայց­վոր­նե­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը ա­րա­տա­վո­րե­լու հա­մար հայց­վոր­նե­րի օգ­տին բռ­նա­գան­ձել դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում: Ի­նչ­պես նաև հար­կադ­րել հրա­պա­րա­կավ նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Դ. Ի.-ից, Բ. Պ.-ից վեր­ջին­նե­րիս վի­րա­վո­րե­լու հա­մար ու հրա­պա­րա­կավ հեր­քել հայց­վոր­նե­րի մա­սին տա­րած­ված զր­ պար­տիչ տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը: Պա­տաս­խա­նո­ղը հայ­ցա­դի­մու­մի վե­րա­բե­րյալ պա­տաս­խա­նում հայտ­նել է, որ այն մե­ղադ­րանք­նե­րը, ո­րոնք հն­չեց­վել են հայց­վոր­նե­րի կող­մից «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան մա­սին, ան­հիմն են: Մեկ պարզ պատ­ճա­ռով, քա­նի որ այն խոս­քե­րը, ո­րոնք մեկ­նա­բա­նու­թյան տես­քով տե­ղադր­վել են «­Ֆեյս­բու­քում» առ­կա, «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րի դա­շին­քին պատ­կա­նող է­ջում, տե­ղադր­վել են ոչ թե «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան կամ «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի ղե­կա­վա­րու­թյան կող­մից կամ նրա հանձ­նա­րա­րա­կա­նով, այլ «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի ե­րիտթ­ևի ան­դամ Կ. Թ.-ի ի­նք­նագ­լուխ նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ, հետ­ևա­բար ո°չ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ ցու­թյու­նը և ո°չ էլ «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քը, ո­րի մաս է կազ­մում նաև «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյու­նը, ի­րա­վա­կան կամ քա­ղա­քա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն չի կա­րող կրել վե­րոն­շյալ հայց­ վոր­նե­րի ա­ռջև: Պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րոշ­ման մեջ նշ­վում է նաև, որ քա­ղա­քա­ցի Կ. Թ.-ն ըն­դու­նում է, որ ին­քը տուրք է տվել հայ­րե­նա­սի­րա­ կան զգա­ցում ­ն ե­րին ու «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի պայ­քարն ը­նդ­դեմ ա­ղան­դա­վո­րու­թյան, ը­նդ­դեմ հա­մա­սե­ռա­մո­լու­թյան եր­ևույ­թի դա­տա­պար­տող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ա­ռջև ի­նքն է կրում ի­րա­վա­ կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն ու պատ­րաստ է գրա­վոր այն ներ­կա­յաց­ նել դա­տա­րա­նին: ­Դա­տա­րա­նը գտավ, որ հայ­ցը են­թա­կա է մաս­նա­կի բա­վա­րար­ման՝ պա­տաս­խա­նո­ղին հար­կադ­րել հրա­պա­րա­կավ նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Դ. Ի.-ից, Բ. Պ-ից վեր­ջին­նե­րիս վի­րա­վո­րե­լու հա­մար և վի­րա­վո­րան­քին հա­մա­չափ փոխ­հա­տու­ցում սահ­մա­նել` Դ. Ի.-ի օգ­տին բռ­նա­գան­ձել 10 դրամ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար, Բ. Պ.-ի օգ­տին՝ 10 դրամ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար: Հայ­ցը մնա­ցած պա­հանջ­նե­րի մա­սով մերժ­վեց:­ Այս գոր­ծը հե­տաքրք­րա­կան էր ոչ մի­այն այն ա­ռու­մով, որ ա­ռա­ջին հայցն էր «­Ֆեյս­բուք» սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­ կատ­վու­թյան հիմ­քով, եւ սոց­ցանցն իր բնու­թագ­րա­կան հատ­կա­նիշ­ նե­րով հա­մար­վել է ԶԼՄ, այ­լեւ դա­տա­րա­նի կող­մից «հ­րա­պա­րա­կային

129  հայ­տա­րա­րու­թյուն» հաս­կա­ցու­թյան գնա­հատ­ման նոր՝ «­հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին» չա­փա­նի­շի կի­րառ­մամբ: Մինչ այդ ոչ մի դա­տա­րան, այդ թվում` Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը իր նա­խա­դե­պային ո­րոշ­ման մեջ, այն չէր կի­րա­ռել: Ը­ստ այդմ, սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում տե­ղադր­ված նյու­թը կամ տա­րած­ված խոս­քը ցան­կա­ցած հան­գա­ման­քում հա­մար­վում է հրա­պա­ րա­կային, քա­նի որ հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին:

130  زê II

´è­ÜàôÂÚàôܭܺð

131  ­Êáõ­ÉÇ­·³­Ýáõ­ÃÛáõÝÝ ³Û­É»õë ѳݭó³Ýù 㿱 ­ Այս տար­վա փետր­վա­րի 12-ի­ն՝ Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­ թյան օ­րը, «­Չենք լռե­լու» ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը տա­ րա­ծել էր հա­ղոր­դագ­րու­թյուն եւ տե­սա­նյութ, ո­րը, ի­նչ­պես մինչ այդ նա­ խա­ձեռ­նու­թյան տա­րա­ծած բազ­մա­թիվ հա­ղոր­դագ­րու­թյուն­ներ, հա­մա­ պա­տաս­խան հղ­մամբ տեղ գտավ նաեւ hetq.am կայ­քէ­ջում: «Հար­ձա­կում լրագ­րո­ղի վրա (տե­սագ­րու­թյու­նը պա­րու­նա­կում է հայ­ հո­յանք­ներ)» վեր­նա­գի­րը կրող հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում «­Չենք լռե­լու»-ն պատ­մում էր. «Ըստ ա­կա­նա­տես­նե­րի՝ Հրազ­դա­նի հա­մա­տի­րու­թյուն­նե­ րից մեկն իր գրա­սե­նյա­կից ամ­բողջ օր­վա ըն­թաց­քում ը­նտ­րա­կա­շառք էր բա­ժա­նում 5000 դրա­մի չա­փով: Նկա­տե­լով լրագ­րող­նե­րին` ը­նտ­ րա­կեղ­ծա­րար­նե­րը հար­ձակ­վել են նրա վրա: ­Հա­մա­տի­րու­թյան վրա փակց­ված է ՀՀԿ-ի լո­գո­տի­պը կրող դրոշ»: ­ Ոս­տի­կա­նու­թյան լրատ­վու­թյան վար­չու­թյու­նը «­Հետ­քի» խնդ­րան­ քով ներ­կա­յաց­րել է դեպ­քե­րի զար­գաց­ման հե­տա­գա ըն­թաց­քը: Ը­ստ այդմ՝ փետր­վա­րի 28-ին Կո­տայ­քի մար­զի քնն­չա­կան բա­ժի­նը ոս­տի­կա­ նու­թյան Հրազ­դա­նի բաժ­նից նյու­թեր է ստա­ցել այն մա­սին, որ «Ա­ղավ­ նա­ձոր գյու­ղի բնա­կիչ Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նը, 2012թ. փետր­վա­րի 12-ին իր ըն­կեր­ներ Ա­շոտ Հա­րու­թյու­նյա­նի եւ Իշ­խան Մու­րա­դյա­նի հետ գտն­ վե­լով վեր­ջի­նիս վար­ձա­կա­լած՝ Հրազ­դան քա­ղա­քի Միկ­րոշր­ջան թա­ ղա­մա­սի 68 շեն­քի 4-րդ բնա­կա­րա­նում, ժա­մը 17:00-ի սահ­ման­նե­րում հաց­կե­րույ­թի ժա­մա­նակ նկա­տել է, որ ի­նչ-որ մե­կը տե­սախ­ցի­կով նկա­ րա­հա­նում է ի­րենց: Ա. Դա­նի­ե­լ յա­նը դուրս գա­լով պատշ­գամբ՝ փոր­ձել է պար­զել նկա­րա­հա­նո­ղի ով լի­նե­լը, սա­կայն վեր­ջինս չի ներ­կա­յա­ցել, ին­չից էլ զայ­րա­ցած Ա. Դա­նի­ե­լ յանն ի­րենց նկա­րա­հա­նող ան­ձի հաս­ ցե­ին 3-4 րո­պե տվել է սե­ռա­կան բնույ­թի հայ­հո­յանք­ներ՝ կո­պիտ կեր­ պով խախ­տե­լով հա­սա­րա­կա­կան կար­գը եւ դր­սե­ւո­րե­լով բա­ցա­հայտ ան­հար­գա­լից վե­րա­բեր­մունք հա­սա­րա­կու­թյան նկատ­մամբ»: ­Տե­սա­նյու­թը հս­տակ ֆիք­սել է, որ նկա­րա­հա­նո­ղի ո­ւ ղ­ղու­թյամբ տար­բեր բա­ներ նե­տող Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նից բա­ցի՝ այլ ան­ձինք ե­ւս հայ­հո­յում են, հե­տե­ւա­բար, գու­ցե­եւ ա­վե­լի քիչ տե­ւո­ղու­թյամբ, վեր­ջին­ ներս ե­ւս կո­պիտ կեր­պով խախ­տում են հա­սա­րա­կա­կան կար­գը եւ բա­ ցա­հայտ ան­հար­գա­լից վե­րա­բեր­մունք դր­սե­ւո­րում հա­սա­րա­կու­թյան նկատ­մամբ: Քն­նիչն այս ա­մե­նին ու­շադ­րու­թյուն չի դարձ­րել եւ նույն տե­սա­նյու­թը դի­տե­լիս տա­րօ­րի­նակ կեր­պով հան­գել է հե­տե­ւու­թյան, որ Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նը, դուրս գա­լով պատշ­գամբ, նախ փոր­ձել է պար­զել նկա­րա­հա­նո­ղի ով լի­նե­լը եւ մի­այն վեր­ջի­նիս չներ­կա­յա­նա­լուց զայ­րա­ ցած՝ սկ­սել է հայ­հոյել: Ա­վե­լին` բա­ցա­հայտ ա­նու­շադ­րու­թյան է մատն­վել այն հան­գա­ման­քը, որ կա­տար­վա­ծը, խու­լի­գա­նու­թյու­նից զատ, պետք է ո­րակ­վեր նաեւ իբ­րեւ լրագ­րո­ղի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյան խո­չըն­դո­տում, ե­թե, ի­հար­կե, հիմ ­ն ա­վոր­վեր, որ նկա­րա­հա­նո­ղը լրագ­ րող էր: Մի բան, որ այդ­պես էլ չի պարզ­վել՝ դառ­նա­լով բո­լոր հար­ցե­րի լուծ­ման բա­նա­լին: ­Փաս­տի առ­թիվ ՀՀ քր. օր.-ի 258-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սի հատ­կա­ նիշ­նե­րով («­Խու­լի­գա­նու­թյուն») հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ: Հե­տա­գա­ յում նույն հոդ­վա­ծով Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նին մե­ղադ­րանք է ա­ռա­ջադր­վել,

132 ի­սկ իբ­րեւ խա­փան­ման մի­ջոց ը­նտր­վել է ստո­րագ­րու­թյուն չհե­ռա­նա­լու մա­սին ո­րո­շու­մը: Դրա­նից հե­տո ոս­տի­կա­նու­թյու­նը սկ­սեց հա­ղոր­դագ­ րու­թյուն­ներ տա­րա­ծել՝ խնդ­րե­լով «տե­սան­կա­րա­հա­նո­ղին եւ ա­կա­նա­ տես­նե­րին ներ­կա­յա­նալ ոս­տի­կա­նու­թյուն»: Ան­գամ «­Հետ­քը» հար­ցում ստա­ցավ ոս­տի­կա­նու­թյու­նից՝ «­տե­սա­նյու­թի եւ հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կին ճշ­տե­լու հա­մար»: Պա­տաս­խանն ան­ձամբ վերց­նե­լու հա­մար Կո­տայ­քի մար­զից խմ­բագ­րու­թյուն էր ե­կել քն­նի­չը: Վեր­ջի­նիս «­Հետ­քում» ման­ րա­մասն բա­ցատ­րե­ցին՝ նշյալ հրա­պա­րա­կու­մը եւ կց­ված տե­սա­նյու­թը տա­րա­ծել է «­Չենք լռե­լու» ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը, ի­սկ քն­նիչն ան­կեղ­ծա­ցավ, որ ան­ցած ա­միս­նե­րին ի­րենց այդ­պես էլ չի հա­ ջող­վել գտ­նել «­Չենք լռե­լու»-ի ան­դամ ­ն ե­րին: «­Հետ­քի» փոխխմ­բա­գիր Լի­ա­նա Սա­յա­դյա­նը քն­նի­չին տվեց ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­ թյան է­լեկտ­րո­նային հաս­ցեն, «­Ֆեյս­բուք» սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում ցույց տվեց «­Չենք լռե­լու»-ի է­ջը եւ նա­խա­ձեռ­նու­թյան հիմ ­ն ա­դիր խմ­բի ան­ դամ Ա­շոտ Պո­ղո­սյա­նի տված հար­ցազ­րույ­ցը «­Մե­դի­ա­մաքս» գոր­ծա­ կա­լու­թյա­նը: Ը­նդ ո­րում՝ «­Մե­դի­ա­մաք­սը» հրա­պա­րա­կել է նաեւ Պո­ղո­ սյա­նի լու­սան­կա­րը: «­Կար­ծում ե­մ՝ այս­քա­նից հե­տո ա­ռն­վազն տվյալ­նե­րի բա­զայի մի­ ջո­ցով ոս­տի­կա­նու­թյու­նը կգտ­նի Ա­շոտ Պո­ղո­սյա­նին»,- քն­նի­չին ա­սաց Լի­ա­նա Սա­յա­դյա­նը: ­Հե­տո «­Հետ­քը» է­լեկտ­րո­նային նա­մակ գրեց «­Չենք լռե­լու» նա­ խա­ձեռ­նու­թյա­նը: Պա­տաս­խա­նե­ցին, որ տե­սա­նյու­թը ներ­բեռ­նել են «YouTube»-ից: Այ­սինքն՝ «­Չենք լռե­լու»-ն ու­րի­շի տե­սա­նյու­թը «YouTube»- ից ներ­ բեռ­նել, ա­ պա կր­ կին վեր­ բեռ­ նել է «YouTube», բայց ար­ դեն` «­Չենք լռե­լու»-ի էջ ու տա­րա­ծել լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րով: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­ նիվ, նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը տե­սա­նյու­թի ներ­քե­ւի հատ­վա­ծում գրել է, որ դրա «­հե­ղի­նա­կային ի­րա­վունք­նե­րը «­Չենք լռե­լու»-ին չեն պատ­կա­նում: Այն բեռն­ված է youtube.com/hrazdanelections ա­լի­քից» (թե­եւ չենք կա­ րող պն­դել, որ այս նշու­մը տե­սա­նյու­թի տակ ե­ղել է նաեւ փետր­վա­րի 12-ին, ե­րբ «­Չենք լռե­լու»-ն ԶԼՄ-նե­րով տա­րա­ծել է տե­սա­նյու­թը): «YouTube»-ո­ւմ հի­շյալ՝ «Ընտ­րու­թյուն­ներ» (http://www.youtube.com/ hrazdanelections) ա­ նու­նը կրող է­ ջում ո­ րե­ւէ տվյալ չկա, բայց ոս­ տի­ կա­նու­թյան հա­մա­պա­տաս­խան մաս­նա­գետ­նե­րի հա­մար ցան­կու­թյան դեպ­քում ա­ռանձ­նա­կի դժ­վա­րու­թյուն չի ներ­կա­յաց­նի տվյալ է­ջը «տ­նօ­ րի­նող­նե­րին» գտ­նե­լը: Ճիշտն ա­սած՝ «­Հետ­քը» չի էլ փոր­ձել նույն բանն ա­նել, ո­րով­հե­տեւ բա­նը բա­նից վա­ղուց ան­ցել է: ­Կո­տայ­քի մար­զի դա­տա­խա­զի տե­ղա­կա­լը հանձ­նա­րա­րել է կար­ճել քրե­ա­կան գոր­ծի վա­րույ­թը եւ դա­դա­րեց­նել քրե­ա­կան հե­տապն­դու­մը հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Պարզ­վում է՝ խու­լի­գա­նու­թյու­ նը հան­ցանք չէ, կամ այն հիմ ­ն ա­վո­րե­լու հա­մար ան­հրա­ժեշտ է գտ­նել նկա­րա­հա­նո­ղին: Մ­նում է հու­սալ, որ ե­թե հա­ջորդ ան­գամ ա­շոտ դա­նի­ե­լ յան­նե­րը նույն ա­րար­քը կա­տա­րեն, ի­րա­վա­պահ­նե­րը հս­տակ կզ­բաղ­վեն ի­րենց գոր­ծով:

­Ա­րա­րատ Դավ­թյան

133  È­ñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÁ ã»Ý ϳ­ñáÕ å³ßï­å³­Ýáõ­ÃÛáõÝ ³­Ïݭϳ­É»É Ç߭˳­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÇó ­ ա­յաս­տա­նյան ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան փոր­ձա­քա­րը ը­նտ­րու­թյուն­ներն Հ են. 2012 թվա­կա­նը ը­նտ­րա­կան է, եւ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը խոս­տա­ցել է­ին ա­մե­նա­ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ը­նտ­րու­թյուն­ներն ան­ցկաց­նել, ի­նչ­պի­սին չեն ե­ղել եր­բեք: Չնա­յած խոստ­մա­նը, այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, ոչ ոք Հա­յաս­ տա­նում ը­նտ­րու­թյուն­ներն ա­ռանց մի­ջա­դե­պե­րի չի պատ­կե­րաց­նում: Խոս­քի ա­զա­տու­թյան սահ­մա­նա­փակ­ման, լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­ տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու, բռ­նու­թյուն­ներ կի­րա­ռե­լու հիմ ­ն ա­կան դեպ­քե­րը գրանց­վում են հենց ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ: Պետք է ա­սել, որ նա­խորդ հա­մա­պե­տա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի հա­մե­ մա­տու­թյամբ ա­ռա­ջըն­թաց ար­ձա­նագր­վեց՝ 2012թ. գրանց­վեց լրագ­ րո­ղի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու 7 դեպք: Այն քա­նա­կա­պես զի­ջեց 2008-ի նա­խա­գա­հա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­ մա­նակ գրանց­ված՝ լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­ նը խո­չըն­դո­տե­լու դեպ­քե­րին (գ­րանց­վել էր 18 դեպք), նաեւ՝ 2009-ի խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ գրանց­ված 11 դեպ­ քին: Սա­կայն բռ­նու­թյուն­նե­րը ձե­ւի ա­ռու­մով չմեղ­մա­ցան, չփոխ­վեց նաեւ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի վե­րա­բեր­մուն­քը՝ ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րը շա­րու­նա­կե­ցին ան­պա­տիժ թող­նել լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­ թյուն­ներ կի­րա­ռող­նե­րին: ­Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին նա­խոր­դել էր Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­թյու­նը (2012թ., փետր­վա­րի 12), ո­րի ժա­մա­նակ գրանց­ված բռ­նու­թյան դեպ­քը տա­րած­վել էր հա­մա­ցան­ցում եւ լայն ար­ ձա­գանք գտել: 2012թ. փետր­վա­րի 12-ի­ն՝ Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­թյան օ­րը, «­Չենք լռե­լու» ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­ նը տա­րա­ծեց «Հար­ձա­կում լրագ­րո­ղի վրա (տե­սագ­րու­թյու­նը պա­րու­ նա­կում է հայ­հո­յանք­ներ)» վեր­նա­գի­րը կրող հա­ղոր­դագ­րու­թյուն եւ տե­սա­նյութ: «­Չենք լռե­լու»-ն պատ­մում էր, որ Հրազ­դա­նի հա­մա­տի­րու­ թյուն­նե­րից մեկն իր գրա­սե­նյա­կից ամ­բողջ օր­վա ըն­թաց­քում ը­նտ­րա­ կա­շառք էր բա­ժա­նում 5000 դրա­մի չա­փով: Նկա­տե­լով նկա­րա­հա­նող­ նե­րին` ը­նտ­րա­կեղ­ծա­րար­նե­րը հար­ձակ­վել են նրանց վրա: Փաս­տի առ­թիվ քրե­ա­կան գործ հա­րուց­վեց, այ­նու­հե­տեւ ոս­տի­կա­ նու­թյու­նը հա­ղոր­դագ­րու­թյուն­ներ տա­րա­ծեց՝ խնդ­րե­լով «տե­սան­կա­րա­

134 հա­նո­ղին եւ ա­կա­նա­տես­նե­րին ներ­կա­յա­նալ ոս­տի­կա­նու­թյուն»: Ճիշտ է, «YouTube»-ի հի­ շյալ՝ «Ընտ­րու­թյուն­ներ» ա­նու­նը կրող է­ջում, ո­րով տա­րած­վել էր տե­սագ­րու­թյու­նը, ո­րե­ւէ տվյալ չկա «­Չենք լռե­լու» ե­րի­ տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյան մա­սին, բայց ոս­տի­կա­նու­թյան հա­ մա­պա­տաս­խան մաս­նա­գետ­նե­րի հա­մար դժ­վար չէր նրանց գտ­նե­լը: Տե­սա­նյու­թը տա­րա­ծող­նե­րը նա­խաքն­նա­կան մարմ ­ն ին ա­ջակ­ցել է­ին այդ հար­ցում՝ ներ­կա­յաց­նե­լով նրանց տվյալ­նե­րը, բայ­ցե­ւայն­պես կարճ ժա­մա­նակ ան­ց ի­րա­վա­պահ­նե­րը «­խու­լի­գա­նու­թյունն» ի­րա­կա­նաց­նող­ նե­րին ան­պա­տիժ թող­նե­լու հնա­րը գտան. Կո­տայ­քի մար­զի դա­տա­խա­ զի տե­ղա­կա­լի ո­րոշ­մամբ կարճ­վեց քրե­ա­կան գոր­ծի վա­րույ­թը, եւ քրե­ ա­կան հե­տապն­դու­մը դա­դա­րեց­վեց հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Որ խու­լի­գա­նու­թյու­նը կա­տար­ված փաստ է­ր՝ ան­հեր­քե­լի է, կա­տա­ րող­նե­րը նույն­պես հայտ­նի է­ին, սա­կայն չկար նկա­րա­հա­նո­ղը, թե­պետ հայտ­նի չէ, թե նրա ի հայտ գալն ի­նչ կփո­խեր «­խու­լի­գա­նու­թյուն» ո­րակ­ ված նրանց ա­րար­քում: Ին­չե­ւէ, նա­խաքն­նու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող­նե­րը ո­րո­շե­ցին չփնտ­րել նկա­րա­հա­նո­ղին, քա­նի որ նկա­րա­հա­նո­ղը՝ տվյալ դեպ­քում՝ «­Չենք լռե­լուն», նման է ան­գլուխ ձի­ա­վո­րին: Նա ա­նե­րե­ւու­ թա­կան է՝ ե­՛ւ կա, ե­՛ւ չկա, ու, փաս­տո­րեն, ա­մե­նա­պա­տաս­խա­նա­տու պա­հե­րին կա­րող է չգո­յու­թյուն հա­մար­վել (քա­նի որ ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չէ)` իր կա­տա­րա­ծի ո­ղ ջ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը թող­նե­լով տա­ րա­ծող­նե­րին: Այս պատ­մու­թյա­նը վեր­ջա­կետ դրեց Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը՝ վի­րա­ վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծով 2012 թ. ապ­րի­լի 27-ին կա­յաց­րած ո­րո­շու­մով նա­խազ­գու­շաց­րեց լրագ­րող­նե­րին ու լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին, որ այ­սօ­րի­նակ տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­նե­րից օ­գտ­վե­լու ռիսկն ի­րենցն է: Եվ ե­թե նույ­նիսկ տե­ղե­կատ­վու­թյան վե­րար­տադ­րու­թյու­նը բա­րե­խիղճ կեր­պով է կա­տար­վել, դա չի նշա­նա­կում, որ լրատ­վա­մի­ ջո­ցը կա­րող է ի­նք­նըս­տին­քյան ա­զատ­վել պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից: Աղ­բյու­րը, ո­րից օ­գտ­վել է լրատ­վա­մի­ջո­ցը, ը­ստ այս ո­րոշ­ման, պետք է հան­դի­սա­նա հե­ղի­նակՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ ծի 6-րդ մա­սի ի­մաս­տով. ե­թե ին­ֆոր­մա­ցի­ան տա­րա­ծում է այն­պի­սի աղ­բյու­րի ա­նու­նից, ո­րն ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չէ, չպետք է ըն­դու­նի, հա­կա­ռակ դեպ­քում տա­րա­ծող­ներն ի­րենք են պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրե­լու նյու­թի հա­մար: Մայի­սի 6-ին տե­ղի ու­նե­ցած խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­ դո­տե­լու 7 դեպք գրանց­վեց: Դրան­ցից 4-ով քրե­ա­կան գործ հա­րուց­վեց Քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 164-րդ հոդ­վա­ծի հիմ­քով՝ «Լ­րագ­րո­ղի մաս­նա­գի­ տա­կան օ­րի­նա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լը»: Քրե­ա­կան գոր­ ծե­րի քն­նու­թյան ըն­թաց­քը պար­զո­րոշ ցույց է տա­լիս, որ իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րի վե­րա­բեր­մուն­քը չի փոխ­վել՝ լրագ­րող­նե­րը չեն կա­րող պաշտ­պա­ նու­թյուն ա­կն­կա­լել ի­րա­վա­պահ­նե­րից: Ոս­տի­կա­նու­թյու­նը կար­ճեց «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի նկատ­մամբ կի­րառ­ված բռ­նու­թյան դեպ­քով հա­ րուց­ված քրե­ա­կան գոր­ծը՝ իր պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյուն­նե­րի մեջ հաս­նե­ լով աբ­սուր­դի: Լրագ­րո­ղը մե­ղա­վոր հա­մար­վեց իր մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը բա­րեխղ­ճո­րեն չկա­տա­րե­լու հա­մար, ի­սկ բռ­նու­թյուն կի­րա­ռո­ղի գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հա­մար ար­դա­րա­ցում գտն­վեց:

135  ­Մայի­սի 6-ին` ժա­մը 11:00-ի սահ­ման­նե­րում, թիվ 178 դպ­ րո­ցում տե­ղա­կայ­ված 12/32 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սի բա­կում նկա­ րա­հա­նում ­ն եր ա­նե­լիս «­Վար­դան» ա­նու­նով ներ­կա­յա­ցած ան­ձը հար­վա­ծել է «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գարյա­նի ձեռ­քին և փոր­ձել խլել «Ֆ­ԼԻՊ» տե­ սա­կի նկա­րա­հա­նող սար­քը: Հե­տա­գա­յում պարզ­վել է, որ նա Հո­վիկ Համ­բար­ձու­մյանն է: «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­ յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու փաս­տի առ­թիվ ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 164-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սով հա­րուց­ված քրե­ա­ կան գոր­ծը ոս­տի­կա­նու­թյան Է­րե­բու­նու քնն­չա­կան ծա­ռա­յու­ թյու­նը հու­լի­սի 13-ին կար­ճել է՝ հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­ թյան հիմ­քով: Գոր­ծը կար­ճե­լու մա­սին ո­րոշ­ման մեջ նշ­վում է. «Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը տե­սան­կա­րա­հա­նում ­ն եր կա­տա­ րե­լիս չի ներ­կա­յա­ցել որ­պես լրագ­րող, լրագ­րո­ղին հա­տուկ տար­բե­րիչ նշան չի կրել, նրա օգ­տա­գոր­ծած տե­սախ­ցի­կը նույն­պես տար­բե­րան­շան չի ու­նե­ցել: Ն­ման պայ­ման­նե­րում նա­խաքն­նու­թյամբ ձեռք բեր­ված ա­պա­ցույց­ներն ի­րենց հա­մակ­ցու­թյան մեջ գնա­հա­տե­լով՝ հիմ ­ն ա­վոր­ված պետք է հա­մա­րել, որ Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նը չի գի­տակ­ցել եւ պար­տա­վոր չէր գի­տակ­ցել, որ Է­լի­նա Չի­լին­ գա­րյա­նը լրագ­րող է եւ ի­րա­կա­նաց­նում է մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն: Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նի դի­տա­վո­րու­թյունն ո­ւ ղղ­ված չի ե­ղել Չի­լին­գա­րյա­նին ծե­ծե­լուն, մարմ ­ն ա­կան վնաս­վածք կամ ֆի­զի­կա­կան ցավ պատ­ճա­ռե­լուն: Նկա­րա­ հան­վե­լուց խու­սա­փե­լու նպա­տա­կով նա հար­վա­ծել է նկա­ րա­հա­նո­ղի ձեռ­քին, ո­րի հե­տե­ւան­քով տե­սախ­ցիկն ըն­կել է գետ­նին:

2012թ. մայի­սի 6-ին կա­յա­ցած խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում լրագ­րող­նե­րի դեմ բռ­նու­թյան մյուս ե­րեք դեպ­քե­րը գրանց­ վե­ցին Գյում­րի­ի ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սե­րում: Ե­թե Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի գոր­ծը կար­ճե­լու պատ­ճա­ռը «լ­րագ­րո­ղի հա­տուկ տար­բե­րիչ նշան չկ­ րելն էր», ա­պա «­Մաք­սին­ֆո» լրատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­ թյան լրագ­րող-օ­պե­րա­տոր Կա­րեն Ա­լե­քյա­նին դա էլ չի փր­կել:

136  ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի 2012թ. մայի­սի 6-ի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի օ­րը` ժա­մը 09:30-ին, չորս ան­հայտ ան­ձանց կող­մից Գյում­ րու թիվ 34/26 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում «­Մաք­սին­ֆո» լրատ­վա­ կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան լրագ­րող-օ­պե­րա­տոր Կա­րեն Ա­լե­քյա­նի տե­սախ­ցի­կը խլե­լու, նրա հա­գուս­տին ամ­ րաց­ված լրագ­րո­ղի ան­ցա­գի­րը պո­կե­լու և ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­ սից հե­ռա­նա­լու, դրա­նով վեր­ջի­նիս մաս­նա­գի­տա­կան լի­ա­ զո­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­դո­տե­լու դեպ­քի առ­ թիվ 2012թ. մայի­սի 8-ին ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ մա­սի 3-րդ և 5-րդ կե­տե­րի հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ:

Այս եւ Գյում­րի­ի ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սե­րում նույն ձե­ռագ­րով կա­տար­ված բռ­նու­թյան մյուս եր­կու դեպ­քե­րը մի­աց­վել են մեկ վա­րույ­թում եւ փո­ խանց­վել Հա­տուկ քնն­չա­կան ծա­ռա­յու­թյա­նը (ՀՔԾ)՝ քն­նու­թյուն կա­տա­ րե­լու: Սա­կայն առ այ­սօր ա­ռա­ջըն­թաց չկա, քն­նու­թյան 4 ա­միս­նե­րի ըն­ թաց­քում որ­ևէ մե­կին մե­ղադ­րանք չի ա­ռա­ջադր­վել։ ՀՔԾ-ից «­Հետքին» պա­տաս­խա­նել են, որ մինչև օ­րս ե­րեք գոր­ծե­րով կաս­կա­ծյալ­ներ կամ ձեր­բա­կալ­ված­ներ չկան, նա­խաքն­նու­թյու­նը շա­րու­նակ­վում է, և «­մի­ ջոց­ներ են ձեռ­նարկ­վում հան­ցանք կա­տա­րած ան­ձանց ի­նք­նու­թյու­նը պար­զե­լու ո­ւղ­ղու­թյամբ»:

1. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի 2012թ. մայի­սի 6-ի ը­նտ­րու­թյուն­նե­ րի օ­րը` ժա­մը 08:30-ին, ան­հայտ ան­ձանց կող­մից Գյում­րու թիվ 34/21 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյան լրագ­րող-օ­պե­րա­տոր Վլա­դի­միր Խա­չատ­րյա­նի տե­ղադ­րած տե­սախ­ցի­կը վերց­նե­լու և ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից հե­ռա­նա­լու, դրա­նով վեր­ջի­նիս մաս­նա­գի­տա­կան լի­ա­զո­րու­ թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­դո­տե­լու դեպ­քի առ­թիվ 2012թ. մայի­սի 8-ին ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­ վա­ծի 2-րդ մա­սի 5-րդ կե­տի հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ: 2. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի 2012թ. մայի­սի 6-ի ը­նտ­րու­թյուն­ նե­րի օ­րը` ժա­մը 08:30-ին, Գյում­րու թիվ 34/25 ը­նտ­րա­տե­ ղա­մա­սում «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող-օ­ պե­րա­տոր Վա­րազ­դատ Պա­պի­կյա­նի տե­ղադ­րած տե­սախ­ ցի­կը վերց­նե­լու և ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից հե­ռա­նա­լու մի­ջո­ցով վեր­ջի­նիս լի­ա­զո­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­ դո­տե­լու դեպ­քի առ­թիվ 2012թ. մայի­սի 8-ին ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սի հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ:

­ այտ­նի չէ, թե ՀՔԾ-ն որ­տեղ է փնտ­րում «­հան­ցանք կա­տա­րած ան­ Հ ձանց», բայց ար­ժե հի­շեց­նել, որ «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան օ­պե­րա­տոր Վա­րազ­դատ Պա­պի­կյա­նի ձեռ­քից տե­սախ­ցի­կը վերց­նե­լու

137  մա­սին ոս­տի­կա­նու­թյա­նը տե­ղե­կաց­րել էր «­Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյան վս­տահ­ված ան­ձը: Նա հայտ­նել էր, որ Գյում­րու քա­ղա­ քա­պե­տի որ­դին՝ Սպար­տակ Ղու­կա­սյա­նը, «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյան օ­պե­րա­տոր Վա­րազ­դատ Պա­պի­կյա­նի ձեռ­քից վերց­րել է տե­սախ­ցի­կը և նրան դուրս հա­նել ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից: Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի եւ դրան նա­խոր­դած օ­րը տե­ղի ու­նե­ցած մի քա­նի այլ դեպ­քե­րով ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րը մեր­ ժել են քրե­ա­կան գոր­ծե­րի հա­րու­ցու­մը: Այս­պես՝ «­Գա­լա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­րա Նալ­բան­դյա­ նի ներ­կա­յաց­րած հա­ղորդ­ման հի­ման վրա ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Գյում­ րի­ի քնն­չա­կան բա­ժի­նը մեր­ժել է քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­մը: Լրագ­ րո­ղը ոս­տի­կա­նու­թյա­նը հայտ­նել էր, որ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի նա­խորդ օ­րը դի­մել է թիվ 33 ը­նտ­րա­տա­րած­քի հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Գ. Հով­ հան­նի­սյա­նին՝ պար­զա­բա­նում­ներ ստա­նա­լու, սա­կայն նա հրա­ժար­վել է տե­ղե­կու­թյուն­ներ տրա­մադ­րել, վի­ճա­բա­նել և խո­չըն­դո­տել է լրագ­րո­ ղի գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը: «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող Նել­լի Բա­բա­յա­նի աշ­խա­տան­ քը խո­չըն­դո­տել են մայի­սի 6­–ին Դա­վ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջա­նի թիվ 5/11 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում: Տե­ղա­մա­սում ը­նտ­րող­նե­րի կու­տա­կում­նե­րը հե­ռա­խո­սով նկա­րե­լու ժա­մա­նակ ան­հայտ ան­ձը փոր­ձել է լրագ­րո­ղի ձեռ­քից խլել հե­ռա­խո­սը: Նա չի ներ­կա­յա­ցել և փոր­ձել է «ա­պա­ցու­ցել», որ լրագ­րո­ղը նկա­րե­լու ի­րա­վունք չու­նի: «Ա­վե­լի շատ փոր­ձում էր հո­գե­ բա­նա­կան ճն­շում գոր­ծադ­րել, վա­խեց­նել»,- ա­սել է Նել­լի Բա­բա­յա­նը: Քիչ հե­տո ե­րի­տա­սար­դը վե­րա­դարձ­րել է հե­ռա­խո­սը, սա­կայն այդ­պես էլ չի ներ­կա­յա­ցել: mynews.am կայ­քի թղ­թա­կից Ար­թուր Հա­րու­թյու­նյանն ա­հա­զան­ գել է, որ մայի­սի 6-ին Ա­րա­րա­տի մար­զի Նոր կյանք գյու­ղի 18/17 ը­նտ­ րա­տե­ղա­մա­սում խո­չըն­դոտում են իր աշ­խա­տան­քին: «Ընտ­րու­թյուն­ նե­րի հենց սկզ­բից տե­ղա­մա­սում մթ­նո­լոր­տը լար­ված էր: Նկատ­վում է­ին մարդ­կային  ­կու­տա­կում­ներ տե­ղա­մա­սի առ­ջեւ եւ ներ­սում: 09:45-ի սահ­մա­նում, ե­րբ պար­զա­պես ցան­կա­նում է­ի նկա­րել տե­ղա­մա­սը, թե ի­նչ­պես են քա­ղա­քա­ցի­նե­րը գա­լիս քվե­ար­կու­թյան, ՏԸՀ ան­դամ Ար­ մեն Աբ­րա­հա­մյա­նը ստի­պեց ի­նձ չն­կա­րել եւ իմ աշ­խա­տան­քը ո­րա­ կեց «­մեյ­մու­նու­թյուն»` ի­նձ մե­ղադ­րե­լով ոչ ա­նա­չառ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի մեջ: Ի­նձ ստի­պե­ցին զբա­ղեց­նել լրագ­րող­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված տե­ղը»: ­Վեր­ջին եր­կու դեպ­քե­րի կա­պակ­ցու­թյամբ ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան հա­ սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի վար­չու­թյու­նից «­Հետ­քին» տե­ղե­կաց­ րել են, որ «06.05.2012թ. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­ թաց­քում Դա­վ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջա­նի թիվ 5/11 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող Նել­լի Բա­բա­յա­նի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը խո­չըն­դո­տե­լու» և «06.05.2012թ. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­ վի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում Ա­րա­րա­տի մար­զի Նոր Կյանք գյու­ ղի թիվ 18/17 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում ՏԸՀ ան­դամ Ար­մեն Աբ­րա­հա­մյա­նի կող­մից լրագ­րող Ար­թուր Հա­րու­թյու­նյա­նի աշ­խա­տան­քը խո­չըն­դո­տե­ լու» վե­րա­բե­րյալ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի հի­ման վրա նա­խա­պատ­րաստ­ ված նյու­թե­րով ո­րո­շում ­ն եր են կա­յաց­վել քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­

138 մը մեր­ժե­լու մա­սին՝ ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Եր­ևան քա­ղա­քի մար­զային վար­չու­թյան Մաշ­տո­ցի բաժ­նի կող­մից՝ հան­ցա­կազ­մի, ի­սկ Ա­րա­րա­տի մար­զային վար­չու­թյան Ա­րա­րա­տի բաժ­նի կող­մից՝ հան­ցա­դե­պի բա­ցա­ կա­յու­թյան պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: ­Ներ­կա­յաց­ված օ­րի­նակ­նե­րը փաս­տում են, որ ի­րա­վա­պահ­ներն ան­տար­բեր են քրե­ա­կան գոր­ծե­րի քն­նու­թյան նկատ­մամբ ան­գամ այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ան­վա­նա­պես հայտ­նի են լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­տա­ կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տող­նե­րը, բռ­նու­թյուն գոր­ծադ­րող­նե­րը: Քրե­ա­կան գոր­ծե­րի հա­րու­ցու­մը զուտ ձե­ւա­կան բնույթ է կրում՝ ը­նտ­րա­ կան խախ­տում ­ն ե­րին ար­ձա­գան­քո­ղի տպա­վո­րու­թյուն թող­նե­լու, լար­ վա­ծու­թյու­նը թու­լաց­նե­լու հա­մար ժա­մա­նակ շա­հե­լու նպա­տա­կով: Ի­րա­վա­պահ­նե­րը, սա­կայն, նույն­քան հան­դուր­ժող չեն լրագ­րող­նե­ րի նկատ­մամբ: 2012 թվա­կա­նը նշա­նա­վոր­վեց «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի թո­ղարկ­ման պա­տաս­խա­նա­տու, լրագ­րող Հայկ Գե­ւոր­գյա­ նի ձեր­բա­կա­լու­մով, ո­րն ա­նակն­կա­լի բե­րեց ոչ մի­այն լրագ­րո­ղա­կան հա­մայն­քին, այ­լեւ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան հա­սա­րա­կու­թյա­նը:

2012թ. փետր­վա­րի 3-ին, ա­ռա­վո­տյան աշ­խա­տան­քի գնա­լիս քա­ ղա­քա­ցի­ա­կան հա­գուս­տով ան­ձինք բեր­ման են են­թար­կել «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի թո­ղարկ­ման պա­տաս­խա­նա­տու, լրագ­րող Հայկ Գե­ւոր­գյա­նին: Ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­րոն բա­ժին բե­րե­լուց քիչ ա­վե­լի ո­ւշ Հայ­կին կա­լա­նա­վո­րել և տե­ղա­փո­խել են «­Նու­բա­րա­շեն» քրե­ա­ կա­տա­րո­ղա­կան հիմ ­ն արկ: ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­րո­նի բաժ­նի աշ­խա­տա­կից­նե­րը լրագ­րո­ղին կա­լա­նա­վայր տե­ղա­փո­խե­լու ո­րո­շու­մը բա­ցատ­րել են նրա­նով, որ դեռևս հուն­վա­րի 23-ից Հայկ Գևոր­գյա­նը գտն­վել է հե­տա­խուզ­ման մեջ: ­Դեպքն ար­տա­ռոց էր, եւ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը պար­տա­վոր էր բա­ցատ­ րու­թյուն տալ կա­տար­վա­ծին: Նույն օ­րը ե­րե­կո­յան տե­ղե­կու­թյուն­ներ տրա­մադ­րե­ցին ոս­տի­կա­նու­թյու­նը և «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նա­կ»-ի խմ­ բագ­րու­թյու­նը:­ Ոս­տի­կա­նու­թյան հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի և լրատ­վու­ թյան վար­չու­թյու­նը հայ­տա­րա­րեց, որ դե­ռեւս հուն­վա­րի 23-ից Հայկ Գե­ւոր­գյա­նը հե­տա­խուզ­ման մեջ է գտն­վել հուն­վա­րի 13-ին վրաերթ կա­տա­րե­լու եւ դեպ­քի վայ­րից փա­խուս­տի դի­մե­լու փաս­տի առ­թիվ: Ոս­տի­կա­նու­թյու­նը վրաերթ կա­տա­րե­լու հան­գա­ման­քը հիմ ­ն ա­վո­րել է հուն­վա­րի 23-ին կա­տար­ված լու­սան­կա­րով ճա­նաչ­ման ներ­կա­յաց­նե­լու

139  ար­ձա­նագ­րու­թյամբ եւ նույն օ­րն էլ Հայկ Գևոր­գյա­նին բեր­ման են­թար­ կե­լու ո­րո­շում է կա­յաց­րել: Լ­րագ­րող­ներն այս հայ­տա­րա­րու­թյա­նը թե­րա­հա­վա­տո­րեն վե­րա­ բեր­վե­ցին այն պա­հից, ե­րբ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հայ­տա­րա­րեց, որ ձեռ­ նարկ­ված օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ար­դյուն­քում նա չի հայտ­նա­բեր­վել: Ը­ստ ոս­տի­կա­նու­թյան հա­ղոր­դագ­րու­թյան՝ Հայկ Գևոր­գյա­նը պատ­շաճ կեր­պով, ի­նչ­պես փոս­տով, այն­պես էլ ոս­տի­կա­ նու­թյան Մա­լա­թի­այի բաժ­նի կող­մից հուն­վա­րի 17-ին ծա­նուց­վել է ՃՏՀ քն­նու­թյան բա­ժին հար­ցաքն­նու­թյան ներ­կա­յա­նա­լու հա­մար: «­Հայ­կա­կան ­ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի խմ­բագ­րու­թյու­նը փաս­տում է, որ Հայկ Գե­ւոր­գյա­նը ի­նչ­պես հուն­վա­րի 23-ից ա­ռաջ, այն­պես էլ դրա­ նից հե­տո ա­մե­նօ­րյա ռե­ժի­մով շա­րու­նա­կել է իր լրագ­րո­ղա­կան գոր­ ծու­նե­ու­թյու­նը, վա­րել է նույն ավ­տո­մե­քե­նան, ա­մեն օր այդ մե­քե­նայով է ներ­կա­յա­ցել աշ­խա­տան­քի, վե­րա­դար­ձել տուն, մաս­նակ­ցել կա­ռա­ վա­րու­թյան նիս­տե­րին, լու­սա­բա­նել բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տո­նյա­նե­ րի ա­սու­լիս­նե­րը եւ այլն: «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նա­կ»-ի խմ­բա­գիր Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի խոս­քե­րով՝ Հայկ Գևոր­գյանն այս ըն­թաց­քում նաև մի քա­նի հե­ռա­խո­սազ­րույց է ու­նե­ցել ճա­նա­պար­հային ոս­տի­կա­նու­թյան՝ նրա նկատ­մամբ հե­տա­խու­զում հայ­տա­րա­րած քն­նի­չի հետ և ա­սել, որ պատ­րաստ է ներ­կա­յա­նալ քն­նու­թյան, ե­թե ի­րեն ծա­նու­ցա­գիր ու­ղարկ­ վի: Գոր­ծով քն­նի­չին հայտն­վել է նաև Հայկ Գևոր­գյա­նի վա­րած ավ­տո­ մե­քե­նայի գտն­վե­լու վայ­րը և ա­ռա­ջարկ­վել այն զն­նու­թյան են­թար­կել տե­ղում: «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Նի­կոլ Փա­ շի­նյա­նը հրա­վի­րած ա­սու­լի­սում հայ­տա­րա­րեց, որ Հայ­կի կա­լա­նա­վո­ րու­մը կա­րող է կապ­ված լի­նել նրա մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյան հետ, իր կար­ծի­քով՝ այն պատ­վիր­ված հե­տապն­դում է եւ կապ­ված է ոս­տի­կա­նա­պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի մա­սին հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի հետ: Հայկ Գևոր­գյա­նին ա­զատ ար­ձա­կե­լու պա­հան­ջով հան­դես ե­կան մի շարք լրագ­րո­ղա­կան և ի­րա­վա­պաշտ­պան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ՝ նրա կա­լա­նա­վոր­ման հիմ­քե­րը հա­մա­րե­լով շին­ծու: Նրանք ե­րկ­րի քա­ ղա­քա­կան իշ­խա­նու­թյա­նը կոչ ա­րե­ցին ար­դյու­նա­վետ քայ­լեր ձեռ­նար­ կել լրագ­րող­նե­րի եւ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ ան­հիմն հե­տապն­ դում ­ն ե­րը, մե­ղադ­րանք­նե­րը եւ ճն­շում ­ն ե­րը բա­ցա­ռե­լու նպա­տա­կով: Հա­վա­նա­կան են համարվում «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նա­կ»-ի այն են­թադ­ րու­թյուն­նե­րը, որ խա­փան­ման մի­ջո­ցի ը­նտ­րու­թյու­նը պայ­մա­նա­վոր­ ված է լրագ­րո­ղի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյամբ: Փետր­վա­րի 6-ին Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում պետք է քնն­վեր Հայկ Գևոր­գյա­նի խա­փան­ման մի­ջոց կա­լան­քի հար­ցը, սա­կայն նույն օ­րը քիչ ա­վե­լի վաղ դա­տա­խա­զու­թյու­ նը ո­րո­շում կա­յաց­րեց ­խա­փան­ման մի­ջոց կա­լա­նա­վո­րու­մը փո­խա­րի­ նել բնա­կա­վայ­րից չհե­ռա­նա­լու մա­սին ստո­րագ­րու­թյամբ: «ՀԺ»-ի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Հայկ Գե­ւոր­գյա­նը ստա­ցել է ՀՀ ոս­տի­ կա­նու­թյան ճա­նա­պար­հատ­րանս­պոր­տային հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի քն­նու­թյան բաժ­նի քն­նիչ Ա. Ա­սա­տու­րյա­նի՝ հու­լի­սի 3-ին Գե­ւոր­գյա­նի նկատ­մամբ հա­րուց­ված քրե­ա­կան գոր­ծը կար­ճե­լու մա­սին ո­րո­շու­մը`

140 հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ»-ն այդ կա­պակ­ցու­թյամբ իր հրա­պա­րակ­ման մեջ նշեց, որ սա բա­վա­կա­նին «­խո­րա­մանկ» ո­րո­շում է: Թեր­թի կար­ծի­քով՝ ե­թե գոր­ ծը հաս­նի դա­տա­րան, ա­պա այն­տեղ մի­ան­շա­նակ կա­պա­ցուց­վի, որ «վ­րաեր­թը» սարք­վել է եւ սարք­վել է ՀՀ ոս­տի­կա­նա­պետ Վո­վա Գաս­ պա­րյա­նի հրա­հան­գով, կամ ա­ռն­վազն ո­րե­ւէ բարձ­րաս­տի­ճան ոս­տի­ կան փոր­ ձել է նրան լա­ վու­ թյուն ա­ նել: Գոր­ ծը կար­ճե­լով` ՀՀ ոս­ տի­ կա­նու­թյու­նը փոր­ձում է խու­սա­փել այս հե­ռան­կա­րից: Հ. Գե­ւոր­գյա­նը բո­ղո­քար­կել է կարճ­ման ո­րո­շու­մը՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով ա­պա­ցու­ցել «վ­րաեր­թի» սարք­ված լի­նե­լը ու պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան կան­չել գոր­ ծում ներգ­րավ­ված բո­լոր ան­ձանց:

­Սա­ռա Պետ­րո­սյան

141  ­Ø²ê III

­ÊàðÐ𭸲­ð²­Ü²­Î²Ü À­Üî­ðàôÂÚàôܭܺ­ðÆ Èàô­ê²­´²­Üàô­ØÀ ¼ÈØ-ܺ­ðàôØ

142 ­¶áé ²µ­ñ³­Ñ³­ÙÛ³Ý

­ÐÇÝ Ýå³­ï³Ï­Ý»ñ` Ýá­ñ³ó­í³Í Ù»­Ãá¹­Ý»­ñáí ­Վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րին ին­տեր­նե­տի սա­կագ­նե­րի նվա­զումն ու մուտ­քը ան­գամ հե­ռա­վոր գյու­ղա­կան բնա­կա­վայ­րեր ստի­պում է փո­խել նախ­կին ա­վան­դա­կան ըն­կա­լում ­ն ե­րը ը­նտ­րա­կան քա­րոզ­չու­թյան ա­ռու­ մով հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րին վե­րա­պահ­վող դո­մի­նան­տու­թյան վե­ րա­բե­րյալ: Այ­լընտ­րան­քային տե­ղե­կատ­վա­կան հոս­քե­րի առ­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում քա­րոզ­չա­կան հին մե­թո­դա­բա­նու­թյանն ու ա­վան­դույթ­ նե­րին ա­պա­վի­նե­լը ռիսկ է` ­վերջ­նա­կա­նա­պես կորց­նե­լու լրատ­վա­կան օ­րա­կարգ ձևա­վո­րե­լու հան­րային վս­տա­հու­թյան ռե­սուր­սը և տա­նուլ տա­լու ին­տեր­նե­տի հետ ներ­կա­յումս ծա­վալ­ված ան­զի­ջում մր­ցակ­ցու­ թյու­նում: Դա հաս­կա­նում են թե° ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ ղա­քա­կան ու­ժե­րը, թե° պե­տու­թյու­նը և թե° հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: 2012թ. խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րը տե­ղի են ու­նե­նում այս նոր ի­րո­ղու­թյուն­նե­րի, վե­րա­փո­խում ­ն ե­րի պայ­ման­նե­րում, ի­նչն ո­ւ ղ­ ղա­կի­ո­րեն ան­դրա­դառ­նում է ը­նտ­րու­թյուն­նե­րում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի քա­րոզ­չա­կան ֆունկ­ցի­ո­նալ նշա­նա­կու­թյան վրա: Մյուս կող­ մից` քա­ղա­քա­կան սուր բևե­ռաց­վա­ծու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյու­նը, 2008թ. նա­խա­գա­հա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ող­բեր­գա­կան հետ­ևանք­նե­րը ստի­ պում են իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին վե­րա­նայել հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով ագ­րե­սիվ քա­րոզ­չա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան նախ­կին մո­ տե­ցում ­ն ե­րը և ա­ռաջ­նորդ­վել գո­նե ի­մի­տա­ցի­ոն մր­ցակ­ցու­թյան ֆոն ա­պա­հո­վե­լու սկզ­բուն­քով: Այս վե­րա­նա­յու­մը սկս­վեց 2009-2010 թթ. «­Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան և ռա­դի­ոյի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում կա­տար­ված փո­փո­խու­թյուն­նե­րով, ո­րոնք ո­ւ ղղ­ված է­ին հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոո­լոր­տի կա­ռա­վար­ման ո­րո­շա­կի ան­կա­խու­թյան ա­պա­հով­մա­նը: Այն գործ­նա­ կան որ­ևէ ար­դյունք չտ­վեց, սա­կայն գո­նե ի­րա­վա­կան բա­զա ստեղ­ծեց` ցույց տա­լով իշ­խա­նու­թյան ու­ղեգ­ծում ար­ձա­նագր­ված փո­փո­խու­թյուն­ նե­րը: 2012-ին հե­ռուս­տա­դաշ­տը զուտ ներ­կա­յա­նա­լի­ու­թյուն ա­պա­հո­վե­լու ի­մաս­տով ա­կն­հայ­տո­րեն ա­վե­լի մատ­չե­լի է քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի հա­ մար, քան 2007-ին: Ը­նդ ո­րում` սա նկա­տե­լի է մատ­չե­լի­ու­թյան չափ­ ման գրե­թե բո­լոր աս­պեկտ­նե­րով: Մարտ ամ­սին թե° հան­րային և թե° մաս­նա­վոր հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, օ­րեն­քի պա­հան­ջից ել­նե­լով, հրա­պա­րա­կե­ցին քա­րո­զար­շա­վի ըն­թաց­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րին հատ­կաց­վե­լիք ե­թե­րա­ժա­մա­նա­կի սա­կագ­նե­րը: Ը­ստ նոր Ը­նտ­րա­կան օ­րենսգր­քի` վճա­րո­վի ե­թե­րա­ժա­մի 1 րո­պե­ի գի­նը չի կա­րող գե­րա­զան­ ցել մին­չեւ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի նշա­նա­կու­մը վեր­ջին 6 ա­մս­վա հա­մար ա­ռեւտ­րային գո­վազ­դի մի­ջին գի­նը: ­Սա նպաս­տեց, որ քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դին հատ­կաց­վող ե­թե­րա­ ժա­մա­նա­կի սա­կա­գի­նը նվա­զի: Բայց նվա­զեց­ման հար­ցում մաս­նա­ վոր հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ան­հա­տա­կան մո­տե­ցում հան­դես բե­րե­ցին: Ե­թե այս­պես կոչ­ված ժա­ման­ցային ո­ւ ղղ­վա­ծու­թյուն ու­նե­ցող հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը («Ար­մե­նի­ա», «­Շանթ») սա­կա­գի­նը նվա­

143  զեց­րին մոտ 20 տո­կո­սով, ա­պա պայ­մա­նա­կա­նո­րեն լրատ­վական-վեր­ լու­ծա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյան հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը («Եր­կիր Մե­դի­ա», «­Կենտ­րոն», «Արմ ­ն յուզ»)` գրե­թե ե­ռա­կի: Ա­ռա­ջին­նե­րի դի­տո­ղա­կա­նու­ թյան բարձր ցու­ցա­նիշ­նե­րին ե­րկ­րորդ­նե­րը հա­կադ­րե­ցին մատ­չե­լի­ու­ թյու­նը:­ Այս խո­րա­պատ­կե­րին ա­ռանձ­նա­ցավ մի­այն Հան­րային հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյու­նը, ո­րը սահ­մա­նել է վճա­րո­վի ե­թե­րա­ժա­մա­նա­կի այն­ պի­սի գին, ի­նչ­պի­սին 2007-ի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ: Այն գրե­թե հա­վա­սար է մաս­նա­վոր ժա­ման­ցային հե­ուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի հայ­ տա­րա­րած գնե­րին: Հան­րայի­նը հար­ցին մո­տե­ցել է ոչ թե հան­րային պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան սկզ­բուն­քից ել­նե­լով, ին­չը նման կար­գա­վի­ ճա­կով օ­ժտ­ված հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան պար­տա­կա­նու­թյու­նը պետք է լի­ներ, այլ` բիզ­նե­սի:­ Ընդ ո­րում` բա­ցար­ձա­կա­պես չի հիմ ­ն ա­վոր­վում, թե ի­նչ չա­փո­րո­ շիչ­նե­րից ել­նե­լով է հատ­կա­պես այդ գի­նը սահ­ման­վել: Քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի հա­մար ե­թե­րա­ժա­մա­նակ հատ­կաց­նող հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը, բա­ցա­ռու­թյամբ «Արմ ­ն յու­զի», այ­սօր ար­բա­նյա­կային հե­ ռար­ձա­կում են ա­պա­հո­վում և հա­սա­նե­լի են հե­ռա­վոր մար­զե­րում ու բնա­կա­վայ­րե­րում: Ե­թե այս հար­ցում նախ­կի­նում Հան­րայինն ու­ներ բնա­կան ա­ռա­վե­լու­թյուն, ա­պա այ­սօր զրկ­վել է նաև դրա­նից: Ներ­կա­ յումս որ­դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը նաև այս ի­մաս­տով որ­ևէ տրա­ մա­բա­նու­թյան չի են­թարկ­վում: ­Սա­կայն ը­նտ­րա­զանգ­վա­ծի կողմ ­ն ո­րո­շում ­ն ե­րի վրա ոչ այն­քան վճա­րո­վի ե­թե­րի մի­ջո­ցով ի­րա­կա­նաց­ված քա­րոզ­չու­թյունն է ազ­դում, որ­քան` դրա­նից դուրս, այս­պես կոչ­ված թաքն­ված քա­ղա­քա­կան գո­ վազ­դը կամ հա­կա­քա­րոզ­չու­թյու­նը: Ի­րա­կան ան­հա­վա­սա­րու­թյու­նը, խտ­րա­կա­նու­թյան դրս­ևո­րում ­ն ե­րը ա­վան­դա­բար ար­տա­հայտ­վել են հենց այս մի­ջա­վայ­րում, ո­րով­հետև դուրս է ի­րա­վա­կան կար­գա­վոր­ման դաշ­տից և պայ­մա­նա­վոր­ված է հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի որ­դեգ­րած ծրագ­րային-տե­ղե­կատ­վա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ:­ Իշ­խա­նա­կան կամ իշ­խա­նա­մերձ քա­ղա­քա­կան ու­ժերն ա­վան­դա­ բար թե° քա­նա­կա­կան, թե° ո­րա­կա­կան ու բո­վան­դա­կային ա­ռում ­ն ե­րով հս­կա­յա­կան ա­ռա­վե­լու­թյուն են ու­նե­ցել մնա­ցած մր­ցա­կից­նե­րի նկատ­ մամբ: Այս խզու­մը նախ­կի­նում չա­փա­զանց մեծ էր` ա­ռա­ջին հեր­թին հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող ճա­կա­տային, ոչ պրո­ֆե­սի­ո­նալ և բա­ցա­հայտ գո­վազ­դի, ի­նչ­պես նաև` մյուս մր­ցա­կից­նե­ րի նկատ­մամբ ի­րա­կա­նաց­ված հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան ու տե­ղե­կատ­վա­ կան այ­լընտ­րան­քային աղ­բյուր­նե­րի, խո­ղո­վակ­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռով:­ Այս եր­ևույ­թը հի­մա այդ­քան էլ զգա­լի չէ: Բայց պատ­ճա­ռը թաքն­ված գո­վազ­դի կամ հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան ծա­վա­լի նվա­զու­մը չէ: Դեր ու­նի եր­ կու հիմ ­ն ա­կան գոր­ծոն:­ Ա­ռա­ջի­նը հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի, այս­պես կոչ­ված, տե­սա­ կա­վո­րումն է, քա­ղա­քա­կան նա­խընտ­րու­թյուն­նե­րի ո­րո­շա­կի տար­ բե­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք նախ­կի­նում նկա­տե­լի չէ­ին: Ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից եր­կու­սը` ՀՅԴ-ն ու ԲՀԿ-ն, ու­նեն ի­րենց շա­հե­րի տի­րույ­թում գոր­ծող հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներ` հա­մա­

144 պա­տաս­խա­նա­բար «Եր­կիր Մե­դի­ա»-ն և «­Կենտ­րո­նը»: Հան­րային, Հ 2, «Ար­մե­նի­ա» և «­Շանթ» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը գտն­վում են իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի, տվյալ դեպ­քում` ՀՀԿ-ի ոչ ֆոր­մալ վե­րահս­կո­ղու­թյան ներ­քո: Այս ի­րո­ղու­թյու­նը խայ­տաբ­ղետ տե­ղե­կատ­վա­կան-քա­րոզ­չա­ կան մի­ջա­վայր է ա­պա­հո­վում: ­Սա­կայն ի­րա­կան քա­րոզ­չա­կան մր­ցակ­ցու­թյունն այս հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րում սկս­վել է շատ ա­վե­լի վաղ, ո­րն ար­տա­հայտ­վում էր լրատ­վա­կան թո­ղար­կում ­ն ե­րում կու­սակ­ցա­կան բնույ­թի ի­րա­դար­ձու­ թյուն­նե­րին եւ մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րին ող­ջա­խո­հու­թյան սահ­ման­նե­րից դուրս ան­դրա­դարձ կա­տա­րե­լու, հար­ցազ­րույ­ցային ժան­րով հա­ղոր­ դում ­ն ե­րում պո­տեն­ցի­ալ մր­ցա­կից ու­ժե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին լրագ­ րո­ղա­կան, հո­գե­բա­նա­կան նուրբ ճն­շում ­ն ե­րի են­թար­կե­լու մի­ջո­ցով: Սա հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս ե­թեր բե­րել «­փակ» թե­մա­ներ, հիմ ­ն ախն­ դիր­ներ, ի­նչ-որ ա­ռու­մով նպաս­տում է ը­նտ­րող­նե­րի կողմ ­ն ո­րո­շում ­ն ե­րի վրա: ­Մյուս կող­մից` ան­հա­վա­սար պայ­ման­ներ է ստեղ­ծում նման ռե­սուրս­ նե­րի չտի­րա­պե­տող մնա­ցած ու­ժե­րի` ՕԵԿ-ի, Հայ ազ­գային կոնգ­րե­ սի, Կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան հա­մար: Վեր­ջին­նե­րիս հա­մար ե­թե­րը փակ չէ, սա­կայն նրանց գոր­ծու­նե­ու­թյան նկատ­մամբ գոր­ծում է այս­պես կոչ­ված «ե­թե ո­չինչ չա­սել հնա­րա­վոր չէ, ա­պա գո­նե ա­սել նվա­ զա­գույ­նը» սկզ­բուն­քը:­ ՕԵԿ-ի պա­րա­գա­յում ի­րա­վի­ճա­կը մի փոքր այլ է, ո­րով­հետև վեր­ ջինս, լի­նե­լով իշ­խա­նա­կան ո­ւ ժ, ա­վե­լի շատ ըն­կալ­վում ու ներ­կա­յաց­ վում է ի­բրև ի­րա­կան իշ­խա­նու­թյուն կրող ու­ժի` ՀՀԿ-ի քա­րոզ­չու­թյան լրա­ցու­ցիչ պո­տեն­ցի­ալ, բա­ղադ­րիչ: ՕԵԿ-ը` որ­պես ա­ռան­ձին քա­ղա­ քա­կան մի­ա­վոր, գո­նե մինչև ը­նտ­րար­շա­վի պաշ­տո­նա­կան մեկ­նար­ կը չի ներ­կա­յաց­վում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով: Կոմ­կու­սը ե­թե­րում չի եր­ևում ոչ այն­քան խտ­րա­կա­նու­թյան, որ­քան նրա նկատ­ մամբ հե­տաքրք­րու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռով: Ա­մե­նա­խո­ցե­լի վի­ճա­կում շա­րու­նա­կում է մնալ ՀԱԿ-ը, ո­րին ան­դրա­դառ­նում են մի­այն այն­քա­նով, որ­քա­նով ան­հրա­ժեշտ է հա­մա­կող­մա­նի­ու­թյան և հա­վա­սա­ րու­թյան պատ­րանք ա­պա­հո­վել:­ Երկ­րոր­դը թաքն­ված քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի բնույ­թի փո­փո­խու­ թյունն է, ո­րը պայ­մա­նա­վոր­ված է իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի քա­րոզ­չա­կան մար­տա­վա­րու­թյան փո­փո­խու­թյամբ: ­Թույլ տա­լով ո­րո­շա­կի­ո­րեն ը­նդ­ լայ­նել հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոե­թե­րի սահ­մա­նա­փակ ա­զա­տու­թյու­նը` իշ­խա­ նու­թյունն իր քա­րոզ­չու­թյու­նը սկ­սեց կա­ռու­ցել եր­կու մո­տեց­ման վրա. քա­րոզ­չու­թյան շա­րու­նա­կա­կա­նու­թյան և պե­տա­կան ու կու­սակ­ցա­կան գոր­ծա­ռույթ­նե­րի նույ­նա­կա­նաց­ման: Ա­ռա­ջի­նը են­թադ­րում էր քա­րոզ­ չա­կան թեթև «­չա­փա­բա­ժին­նե­րով» իշ­խա­նա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյան լու­սա­բա­նում տևա­կան ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի կտր­ ված­քով:­ Այս մար­տա­վա­րու­թյու­նը գոր­ծադր­վում է 2009-ից` հայտ­նի քա­ղա­ քա­կան և տն­տե­սա­կան ճգ­նա­ժա­մե­րի ար­դյուն­քում իշ­խա­նու­թյան և նրա կո­րի­զը կազ­մող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի վար­կա­նի­շի զզա­լի ան­կու­ մից հե­տո: Որ­պես «­թի­րախ» կամ գոր­ծիք կի­րառ­վում էր հիմ ­ն ա­կա­նում կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի բա­րե­գոր­ծա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը: Այն ար­տա­

145  հայտ­վում էր ՀՀԿ-ի, ԲՀԿ-ի կող­մից սո­ցի­ա­լա­կան, ա­ռող­ջա­պա­հա­կան ան­վճար ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­տուց­ման, տար­բեր ակ­ցի­ա­նե­րին մաս­ նակ­ցու­թյան, ստեղծ­ված, զուտ ֆոր­մալ բնույթ կրող բա­րե­գոր­ծա­կան հիմ ­ն ադ­րամ ­ն ե­րի կող­մից բա­ժան­վող նվեր­նե­րի և այդ ա­մե­նը հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով հետ­ևո­ղա­կան ու նպա­տա­կադր­ված լու­ սա­բան­ման մի­ջոցով:­ Այս թե­մա­նե­րով ռե­պոր­տաժ­նե­րը զերծ են ե­ղել գո­վա­սանք, ո­րա­ կում, ա­ծա­կան­ներ պա­րու­նա­կող ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից: Զու­գա­ հեռաբար, հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն լու­սա­բան­վում է­ին նաև հատ­կա­պես կոա­լի­ցի­ոն կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րին քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ան­դա­մակ­ցու­թյան մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րը: Սա ա­վե­լի շատ ո­ւ ղղ­ված էր ը­նտ­րա­զանգ­վա­ծի են­ թա­գի­տակ­ցու­թյան վրա ներ­գոր­ծե­լուն և գերհ­զոր ու ա­մե­նա­կա­րող կու­ սակ­ցու­թյուն­նե­րի ի­միջ ձե­ւա­վո­րե­լուն: ­Պե­տա­կան և կու­սակ­ցա­կան գոր­ծա­ռույթ­նե­րի նույ­նա­կա­նաց­ման մի­տում ­ն ե­րը դրս­ևոր­վել են հա­մե­մա­տա­բար վեր­ջերս և ա­վե­լի ու ա­վե­ լի ը­նդ­գծ­ված դար­ձել նա­խընտ­րա­կան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի մո­տե­նա­ լուն զու­գըն­թաց: Հան­րա­պե­տու­թյան վար­չա­պե­տի, Ա­նվ­տան­գու­թյան խորհր­դի քար­տու­ղա­րի` աշ­խա­տան­քային ժա­մե­րին մար­զային այ­ցե­ լու­թյուն­ներն ու կու­սակ­ցա­կան ան­դա­մա­տոմ­սե­րի բա­ժա­նու­մը, կու­ սակ­ցու­թյան տե­ղա­կան կա­ռույց­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ նա­ խընտ­րա­կան ծրագ­րե­րի քն­նար­կու­մը, նա­խընտ­րա­կան բնույթ ու­նե­ցող ե­լույթ­նե­րը հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րով լու­սա­բան­վում է­ին պե­տա­ կան պաշ­տո­նյա­նե­րի պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի ու գոր­ծա­ռույթ­նե­րի հա­ մա­տեքս­տում, ին­չը տի­պիկ թաքն­ված քա­ղա­քա­կան գո­վազդ էր: Դ­րան ա­վե­լա­ցան նաև Կա­ռա­վա­րու­թյան` ա­կն­հայ­տո­րեն պո­պու­ լիս­տա­կան բնույթ կրող նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րը (սո­ցի­ա­լա­կան ա­նա­ պա­հով շեր­տե­րի կր­թու­թյան մատ­չե­լի­ու­թյան ա­պա­հով­ման, զին­ծա­ ռայող­նե­րին աշ­խա­տանք գտ­նե­լու հար­ցում օ­ժա­դա­կե­լու, նա­խորդ տա­րի­նե­րի` ե­կամ­տա­հար­կից ու հո­ղի հար­կից կու­տակ­ված պարտ­քե­րի ու ա­պառք­նե­րի զրո­յա­ցու­մը), ի­նչ­պես նաև ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­տուց­ ման ո­լոր­տում կա­տար­ված հա­կա­կո­ռուպ­ցի­ոն փո­փո­խու­թյուն­նե­րը ներ­ կա­յաց­նե­լուն ո­ւ ղղ­ված լայն քա­րոզ­չա­կան ար­շավ­ն ե­րի կազ­մա­կեր­պու­ մը հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րով:­ Ի տար­բե­րու­թյուն հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի` ռա­դի­ոե­թե­րը ան­ հա­մե­մատ ա­վե­լի ա­զատ է: Հան­րային ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյունն ա­ռաջ­ նորդ­վում է քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի միջև հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան և լու­սա­ բան­ման ա­նա­չա­ռու­թյան սկզ­բուն­քով` ան­դրա­դառ­նա­լով չոր փաս­տե­ րին ու եր­ևույթ­նե­րին: Հա­յաս­տա­նում այ­լընտ­րան­քային տե­ղե­կատ­վա­ կան աղ­բյու­րի իր գոր­ծա­ռույ­թը շա­րու­նա­կում է ա­նար­գել ի­րա­կա­նաց­նել նաև «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նը: Մնա­ցած ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյուն­նե­ րը, ո­րոնք հիմ ­ն ա­կա­նում ժա­ման­ցային-ե­րաժշ­տա­կան ո­ւ ղղ­վա­ծու­թյուն ու­նեն, սահ­մա­նա­փակ­վում են բա­ցա­ռա­պես կարճ ու հիմ ­ն ա­կա­նում չքա­ղա­քա­կա­նաց­ված լրատ­վա­հոս­քե­րով: Նրանց դե­րա­կա­տա­րու­թյու­ նը քա­րո­զար­շա­վում լի­նե­լու է նվա­զա­գույն մա­կար­դա­կով:

146 ­²­½³ï, µ³Ûó áã ³½­¹»­óÇÏ íÇñ­ïá­õ³É Ù»­¹Ç­³Ý 2008թ. նա­խա­գա­հա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո մեծ թվով նոր լրատ­վա­մի­ջոց­ներ են ի հայտ ե­կել հենց վիր­տո­ւ ալ տի­րույ­թում, և նրանց մեծ մասն այ­սօր դար­ձել է հա­մա­կար­գիչ ու ին­տեր­նետ ու­նե­ցող բազ­մա­հա­զար և օր օ­րի ա­վե­լա­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի տե­ղե­կատ­վու­թյան հիմ ­ն ա­կան աղ­բյու­րը: Դա պայ­մա­նա­վոր­ված է մեկ հիմ ­ն ա­կան գոր­ծո­ նով. ի տար­բե­րու­թյուն ա­վան­դա­կան թղ­թային կրիչ­նե­րով ԶԼՄ-նե­րի կամ է­լեկտ­րո­նային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի` հա­մա­ցան­ցային ԶԼՄ-նե­րը և հա­ղոր­դակ­ցու­թյան մի­ջա­վայ­րե­րը շատ ա­վե­լի քիչ են վե­րահս­կե­լի ու գրաքն­նու­թյան են­թա­կա, ին­չը ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ու ի­նք­նադր­սեւոր­ ման ա­վե­լի մեծ ա­զա­տու­թյուն­ներ է տա­լիս: ­Հա­յաս­տա­նյան ԶԼՄ հա­մա­ցան­ցային տի­րույ­թում նկա­տե­լի է զար­ գաց­ման ե­րեք հիմ ­ն ա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյուն. ա­ռա­ջին` տե­ղե­կատ­վա­կան, ե­րկ­րորդ` մեկ­նա­բա­նա­կան-վեր­լու­ծա­կան, եր­րորդ` հա­ղոր­դակ­ցային:­ Ա­ռա­ջին ո­ւ ղ­ղու­թյա­նը դա­վա­նող կայ­քե­րի միջև լուրջ մր­ցակ­ցու­թյուն է ծա­վալ­վել լու­րե­րի հայ­թայթ­ման ա­ռու­մով: Դա հան­գեց­րել է լու­րե­րի ո­րա­կի ան­կման: Փո­խա­րե­նը ա­ռաջ են մղ­վել օ­պե­րա­տի­վու­թյան, բազ­ մա­զա­նու­թյան և հնա­րա­վո­րու­թյան սահ­ման­նե­րում օբյեկ­տի­վու­թյան հատ­կա­նիշ­նե­րը: Տե­ղե­կատ­վա­կան կայ­քե­րը սկ­սել են լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րին դուրս թող­նել աս­պա­րե­զից` ստի­պե­լով նրանց փո­խել ի­րենց նպա­տակ­ներն ու խն­դիր­նե­րը:­ Երկ­րորդ ո­ւ ղ­ղու­թյա­նը պատ­կա­նող կայ­քե­րում քա­ղա­քա­կան կողմ­ նո­րո­շում ­ն երն ա­վե­լի շատ են, օբյեկ­տի­վու­թյան գոր­ծո­նը մղ­ված է ե­րկ­րորդ պլան, և նրանք հիմ ­ն ա­կա­նում գոր­ծում են տպա­գիր մա­մու­ լի հետ մր­ցակ­ցու­թյան տի­րույ­թում: Ան­գամ մա­մու­լի մի­ջոց­նե­րի ին­ տեր­նե­տային տար­բե­րակ­ներն այ­սօր փաս­տա­ցի ա­վե­լի պա­հանջ­ված են, քան հենց թեր­թերն ու պար­բե­րա­կան­նե­րը: Հա­մե­մա­տու­թյան մեջ վեր­լու­ծա­կան-մեկ­նա­բա­նա­կան կայ­քերն ա­վե­լի ցածր հա­ճա­խե­լի­ու­ թյուն ու­նեն, քան տե­ղե­կատ­վա­կան կայ­քե­րը: Դա պայ­մա­նա­վոր­ված է հիմ ­ն ա­կա­նում ըն­թեր­ցող­նե­րի` հնա­րա­վո­րինս օբյեկ­տիվ տե­ղե­կատ­վու­ թյուն ստա­նա­լու ա­ռաջ­նային պա­հան­ջով: Փո­խա­րե­նը ին­տեր­նե­տային վեր­լու­ծա­կան «­պար­բե­րա­կան­նե­րը» շատ ա­վե­լի մեծ պո­տեն­ցի­ալ ու­նեն հան­րային կար­ծի­քի վրա ներ­գոր­ծու­թյան ա­ռու­մով, ո­րով­հետև աս­տի­ ճա­նա­բար այս­տեղ է կենտ­րո­նա­նում հա­սա­րա­կու­թյան մտա­վոր, թարմ հա­յացք­նե­րով ու վեր­լու­ծա­կան ձիր­քով օ­ժտ­ված ան­հատ­նե­րի մե­ծա­ մաս­նու­թյու­նը: ­ Եր­րորդ ո­ւ ղ­ղու­թյու­նը հիմն­ված է ա­վե­լի շատ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան, տե­ղե­կատ­վու­թյան փո­խա­նակ­ման այ­լընտ­րան­քային մի­ջոց­նե­րի վրա: Խոս­քը հիմ ­ն ա­կա­նում վե­րա­բե­րում է այս­պես կոչ­ված «բ­լո­գոս­ֆե­րային» և սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րին, ո­րոն­ցից Հա­յաս­տա­նում ա­ռա­վել տա­րած­ ված ու կի­րա­ռե­լի են Facebook-ը, Twitter-ը և YouTube-ը: Սրան­ցում ա­ռա­ վել, քան որ­ևէ այլ մի­ջա­վայ­րում կի­րա­ռե­լի և օգ­տա­գոր­ծե­լի են դառ­ նում տե­ղե­կատ­վու­թյան գրե­թե բո­լոր ձևե­րը` գրա­վոր, տե­սա­ձայ­նային, պատ­կե­րային, նշա­նային և այլն: Ցան­ցային ա­կն­թար­թային փո­խանց­ ման հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րով դրանք վե­րած­վում են տե­ղե­կատ­վա­կան

147  հոս­քե­րի ան­վե­րահս­կե­լի տա­րա­ծու­թյան: Այս­տեղ ե­ղա­նակ ստեղ­ծում է ոչ թե լրագ­րո­ղը, այլ ան­հա­տը, ո­րը վե­րած­վում է տե­ղե­կատ­վու­թյան տի­րա­պե­տո­ղի և սպա­ռո­ղի մի­ա­ժա­մա­նակ: Տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­ բյուր­նե­րը, հա­վաս­տի­ու­թյան սկզ­բուն­քը մղ­վում են ե­րկ­րորդ պլան, ին­չը հան­գեց­նում է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան ան­հաս­ցե­ա­կա­նու­թյան` ին­ տեր­նե­տային ռե­սուրս­նե­րը տե­ղե­կատ­վու­թյան փո­խա­նակ­ման հա­մար դարձ­նե­լով ա­վե­լի գայ­թակ­ղիչ և նա­խընտ­րե­լի: ­Հա­մա­ցան­ցի հա­յաս­տա­նյան ռե­սուրս­նե­րը 2012-ի խորհր­դա­րա­նա­ կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի հա­մա­տեքս­տում կա­տա­րում են ե­րեք հիմ ­ն ա­կան գոր­ծա­ռույթ՝ տե­ղե­կատ­վա­կան, քա­րոզ­չա­կան և մո­բի­լի­զա­ցի­ոն, ո­րոնք փոխ­պայ­մա­նա­վո­րում են մի­մյանց:

­î»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ·áñ­Í³­éáõÛí

Ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րի վե­րա­բե­րյալ այ­սօր ա­վե­լի հա­մա­պար­ փակ ու հա­մա­կող­մա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյուն չի կա­րե­լի ձեռք բե­րել, քան հենց հա­մա­ցան­ցից: Մի քա­նի կայ­քե­րի ա­րագ դի­տար­կու­մը, լրատ­վա­ հոս­քե­րի, հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի հա­մադ­րու­թյու­նը թույլ են տա­լիս գրե­թե ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րա­ցում կազ­մել ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քի և դրա գրե­թե բո­լոր հան­գա­մանք­նե­րի մա­սին: Այս ի­մաս­տով քա­ղա­քա­ցին գրե­թե լի­ար­ժեք հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի ոչ մի­այն հետ­ևե­լու պրո­ցես­նե­ րին, ստա­նա­լու կամ ը­նտ­րե­լու ի­րեն ան­հրա­ժեշտ տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը, այլև ան­մի­ջա­կա­նո­րեն մաս­նակ­ցե­լու եւ ազ­դե­լու գոր­ծըն­թաց­նե­րի և հան­րային կար­ծի­քի ձևա­վոր­ման վրա: Մյուս կող­մից՝ տե­ղե­կատ­վա­կան ա­րագ հոս­քե­րը մե­ծաց­նում են նաև մարդ­կանց մա­նի­պու­լ յա­ցի­այի են­ թար­կե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը:

­ø³­ñá½­ã³­Ï³Ý ·áñ­Í³­éáõÛí

Ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը վիր­տո­ւ ալ տա­ րած­քում հա­վա­սա­րա­պես հան­դի­սա­նում են տե­ղե­կատ­վու­թյուն «ար­ տադ­րող­ներ»: Աս­տի­ճա­նա­բար ին­տեր­նե­տը սկ­սում է ըն­կալ­վել որ­պես քա­րոզ­չու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ար­դյու­նա­վետ մի­ջոց: Այս ռե­սուր­սից օ­գտ­վե­լու կա­րիք ա­ռա­վե­լա­բար զգում են ը­նդ­դի­մա­դիր ու­ժե­րը, ո­րոնց մուտ­քը հե­ռուս­տաե­թեր ո­րո­շա­կի­ո­րեն սահ­մա­նա­փակ­ված է: Նրանք չու­նեն քա­րոզ­չու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու այ­լընտ­րան­քային մի­ջոց­ներ: Ե­թե իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րի քա­րոզ­չա­կան հիմ ­ն ա­կան գոր­ծիք­նե­րը վե­ րահս­կե­լի մա­մու­լի մի­ջոց­ներն են և հատ­կա­պես հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը, ա­պա հատ­կա­պես ար­մա­տա­կան ը­նդ­դի­մու­թյան հիմ ­ն ա­կան գոր­ծի­քը հա­մա­ցանցն է` պաշ­տո­նա­կան կայ­քե­րով ու սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րում նրա ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ու հա­մա­խոհ­նե­րի լայն տա­րած­ վա­ծու­թյամբ: ­Մայի­սյան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող 9 քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից հա­մա­ցան­ցում ակ­տիվ են հատ­կա­պես եր­կու­սը` ՀԱԿ-ը` իր հա­մա­խոհ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան շր­ջա­նակ­նե­րով, և «­Ժա­ռան­գու­թյու­նը»` ժա­մա­նա­ կա­կից տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րի մա­նի­պու­լ յա­ցի­ոն և քա­րոզ­չա­կան նշա­նա­

148 կու­թյու­նը հաս­կա­ցող ե­րի­տա­սարդ ակ­տի­վիստ­նե­րով: Իշ­խա­նու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նող ու­ժե­րի` ՀՀԿ-ի և ԲՀԿ-ի հա­մար հա­մա­ցան­ցը և սո­ցի­ա­ լա­կան ցան­ցե­րը հիմ ­ն ա­կա­նում ան­հաս­ցե հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան և քն­ նա­դա­տու­թյուն­նե­րին, մա­մու­լի հրա­պա­րա­կում­ն ե­րին ա­րագ ար­ձա­գան­ քե­լու մի­ջոց են:

­Ø᭵ǭÉÇ­½³­óÇ­áÝ ·áñ­Í³­éáõÛà    2011թ. ա­րա­բա­կան ե­րկր­նե­րում տե­ղի ու­նե­ցած հե­ղա­փո­խու­թյուն­նե­ րում, հա­սա­րա­կա­կան հզոր շար­ժում ­ն ե­րի կազ­մա­կերպ­ման ու ղե­կա­ վար­ման ա­ռու­մով սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րի ու­նե­ցած դե­րա­կա­տա­րու­ թյու­նից հե­տո այլևս հնա­րա­վոր չէ թե­րագ­նա­հա­տել վիր­տո­ւ ալ սո­ցի­ա­ լա­կան մե­դի­այի մո­բի­լի­զա­ցի­ոն գոր­ծա­ռույ­թը:­ Ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում տե­ղի ու­նե­ցող զար­գա­ցում ­ն ե­րը, մանր ու մեծ, շո­շա­փե­լի ու հա­րա­բե­րա­կան բո­լոր խախ­տում ­ն ե­րը, օ­րի­ նա­զան­ցու­թյուն­նե­րը շատ ա­րագ հայտն­վում են ցան­ցե­րում և տա­րած­ վում ան­վե­րահս­կե­լի ձևով, ի­նչն ի­նք­նին, ա­ռանց լրա­ցու­ցիչ մեկ­նա­բա­ նու­թյուն­նե­րի, բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րի ձևա­վո­րում է հան­րային ըն­կա­լում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ո­րա­կի, ը­նտ­րա­խախ­տում ­ն ե­րի ծա­վալ­նե­րի վե­րա­բե­ րյալ: Դրանք ու­նակ են դի­մադ­րու­թյան մեծ ա­լիք ա­ռա­ջաց­նել` կի­րա­ ռե­լով ցան­ցային ի­րա­զեկ­ման և գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հա­մա­ձայ­նեց­ման վիր­տո­ւ ալ մե­խա­նիզմ ­ն ե­րը` փո­խա­կերպ­վե­լով փո­ղո­ցային զանգ­վա­ ծային մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի: ­Ռու­սաս­տա­նում ան­ցած տա­րի հենց վիր­տո­ւ ալ մե­դի­այի և ցան­ ցային հա­ղոր­դակ­ցու­թյան հեն­քի վրա ծա­վալ­վե­ցին ազ­գայ­նա­մո­լա­կան ա­րյու­նա­լի ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը Մոսկ­վայի հրա­պա­րակ­նե­րում: Ա­դր­ բե­ջա­նում հզոր հան­րա­հա­վաք­նե­րը, ո­րոնք խեղդ­վե­ցին իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րի ռեպ­րե­սիվ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քում, նախ կազ­մա­կերպ­ վում ու «­տա­քաց­վում է­ին» հենց վիր­տո­ւ ալ ցան­ցային մի­ջա­վայ­րում: Այս ի­րո­ղու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նում հաշ­վի չառ­նել չեն կա­րող: Մա­նա­վանդ, որ փետր­վա­րին Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րից ան­մի­ ջա­պես հե­տո իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը ստիպ­ված ե­ղան բա­ցատ­րու­թյուն­ներ ներ­կա­յաց­նել ցան­ցե­րում հայտն­ված խայ­տա­ռակ տե­սա­նյու­թե­րի վե­ րա­բե­րյալ: Կոնկ­րետ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի հետ կապ­ված ա­ռա­ջին նման մո­բի­լի­զա­ցի­ոն դրս­ևո­րումն ի­րա­կա­նաց­րեց «­Հա­յաս­տանն ա­ռանց ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի» նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը` կոչ ա­նե­լով ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­ նե­րի դեմ ի­րենց սկ­սած պայ­քա­րին մի­ա­նալ նաև Facebook-ի մի­ջո­ցով:­ Ընդ­հան­րա­պես, ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի և այդ շր­ջա­նա­կում ը­նտ­րա­ ցու­ցակ­նե­րում առ­կա հս­կա­յա­կան ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի, ը­նտ­րող­նե­րի թվի չհիմ ­ն ա­վոր­ված ու ան­բա­ցատ­րե­լի ո­ւ ռ­ճաց­ման խն­դիրն ար­դեն ի­սկ դար­ձել է ա­մե­նաքն­նարկ­վող թե­ման ցան­ցե­րում, և չի կա­րե­լի բա­ցա­ ռել, որ դրանք նաև հա­սա­րա­կա­կան նո­րա­նոր նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րի կհան­գեց­նեն: ­Սա­կայն բլո­գեր­նե­րի և սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րի հա­յաս­տա­նյան հան­րույթ­նե­րի վար­քագ­ծի դի­տար­կու­մը ցույց է տա­լիս, որ վիր­տո­ւ ալ մե­դի­ան չի ձևա­վո­րում հա­մար­ժեք ըն­կա­լում ցան­ցե­րի մո­բի­լի­զա­ցի­ոն

149  նշա­նա­կու­թյան վե­րա­բե­րյալ և դուրս չի գա­լիս տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­ րած­ման ու ցան­ցային պար­զու­նակ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան շր­ջա­նա­կից: Ցան­ցային ակ­տիվ հան­րույթն ա­վե­լի շատ օ­րի­գի­նալ եր­ևա­լու, ա­ռա­վե­ լա­գույ­նը բա­նա­վի­ճային թե­մա­ներ ա­ռա­ջադ­րե­լու տե­սան­կյու­նից է գնա­ հատ­վում, ո­րի պատ­ճառն ա­ռա­ջին հեր­թին այդ հան­րու­թյան խիստ բևե­ռաց­վա­ծու­թյունն ու հատ­վա­ծա­կա­նու­թյունն է: ­Ներ­հա­սա­րա­կա­կան բա­նա­վե­ճի կուլ­տու­րայի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը լի­ ար­ժե­քո­րեն դրս­ևոր­վում է նաև սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րում, որ­տեղ ա­վե­լի շատ հայ­հո­յանք կա, քան ռա­ցի­ո­նալ քն­նար­կում: Դրան նպաս­տում են վեր­ջին շր­ջա­նում ակ­տի­վա­ցած այս­պես կոչ­ված կեղծ օգ­տա­տե­րե­րը, ո­րոնց նպա­տա­կը, մեծ հաշ­վով, ի­րա­կան ակ­տիվ հան­րու­թյան մո­բի­լի­ զաց­ման հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը չե­զո­քաց­նելն է, ար­ժեզր­կե­լը: Այլ կերպ ա­սած` ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին ըն­դա­ռաջ՝ ցան­ցե­րում շատ ա­վե­լի մա­նի­պու­ լյա­ցի­ոն եր­ևույթ­ներ են նկա­տե­լի, քան ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցը վե­ րահս­կե­լու գործ­նա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներ:

­

150 ´³½­Ù³­½³Ý, µ³Ûó Ç­Ýï­ñÇ­·³ÛÇÝ áõ Ù³­Ï»­ñ»­ë³ÛÇÝ Ù³­Ùáõ­ÉÁ ­ ­Ի տար­բե­րու­թյուն ԶԼՄ-նե­րի այլ տե­սակ­նե­րի` տպա­գիր մա­մու­լը Հա­ յաս­տա­նում չա­փից դուրս քա­ղա­քա­կա­նաց­ված է: Թեր­թե­րը լրատ­վա­ կան դաշ­տում ի­րենց դիր­քա­վոր­մամբ մո­տա­վո­րա­պես ար­տա­ցո­լում են ու­ժե­րի այն հա­րա­բե­րակ­ցու­թյու­նը, ո­րն առ­կա է քա­ղա­քա­կան դաշ­ տում: Այս ի­մաս­տով նրանք ոչ այն­քան տե­ղե­կաց­նե­լու, ի­րա­զե­կե­լու գոր­ծա­ռույթ են ի­րա­կա­նաց­նում, որ­քան քա­րոզ­չա­կան ճա­կա­տում քա­ ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու:­ Ա­ռան­ձին վերց­րած` գրե­թե որ­ևէ պար­բե­րա­կա­նից հնա­րա­վոր չէ լի­ար­ժեք և ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րա­ցում կազ­մել ը­նտ­րա­կան ամ­բողջ գոր­ծըն­թա­ցի մա­սին, ո­րով­հետև հիմ ­ն ա­կա­նում տե­ղե­կատ­վու­թյան նկատ­մամբ ը­նտ­րո­ղա­կան վե­րա­բեր­մունք է ցու­ցա­բեր­վում: Ը­ստ այդմ` շատ ա­վե­լի գործ ու­նենք թաքն­ված գո­վազ­դի ու հա­կա­գո­վազ­դի, հա­ մակ­րու­թյուն­նե­րի ու հա­կակ­րու­թյուն­նե­րի դրս­ևո­րում ­ն ե­րի հետ, քան տե­ղե­կատ­վու­թյան: ­Սա թե­լադ­րում է նաև ըն­թեր­ցող-թերթ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ո­րո­ շա­կի կուլ­տու­րա: Մար­դիկ այս կամ այն թեր­թը կր­պա­կից գնում են ոչ թե որ­քան հնա­րա­վոր է շատ ու ո­րա­կյալ, հա­մա­կող­մա­նի տե­ղե­կատ­ վու­թյուն ստա­նա­լու, այլ ցան­կա­լի, շատ հա­ճախ ի­րենց հա­մոզ­մունք­նե­ րը հաս­տա­տող տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու հա­մար: Այ­սինքն՝ թեր­ թե­րի ըն­թեր­ցող­նե­րի մի ստ­վար մա­սը հիմ ­ն ա­կա­նում ար­դեն ի­սկ կողմ­ նո­րոշ­ված քա­ղա­քա­ցի­ներն են: ­Նա­խընտ­րա­կան շր­ջա­նում կա­րե­լի է ա­ռանձ­նաց­նել տպա­գիր մա­ մու­լի մի քա­նի ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն: Մա­մու­լի մի ո­րո­շա­կի հատ­ված թաքն­ված ի­րա­կա­նաց­նում է իշ­խա­նու­թյու­նը կրող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­ րի, ա­վե­լի կոնկ­րետ և հա­ճախ` Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան քա­ րոզ­չու­թյու­նը: Ա­ռա­վել ա­կն­հայտ դա դրս­ևոր­վում է «­Հայոց աշ­խարհ» և «Ի­րա­վունք» պար­բե­րա­կան­նե­րում: Վեր­ջի­նիս հս­տակ կողմ ­ն ո­րո­շու­մը պայ­մա­նա­վոր­ված է ՍԻՄ նա­խա­գահ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի` Հան­րա­ պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցա­կում ը­նդ­գրկ­վե­լու հան­գա­ման­քով: Թե° մե­կը և թե° մյուսն ա­վե­լի շատ զբաղ­վում են հա­ կա­քա­րոզ­չու­թյամբ` քն­նա­դա­տե­լով ու բա­ցա­սա­կան ո­րա­կում ­ն եր տա­ լով մր­ցա­կից­նե­րի գրե­թե բո­լոր նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րին: Թեր­թե­րից մի քա­նի­սը գրե­թե նույն նկա­տա­ռում ­ն ե­րով գոր­ծում են Հայ ազ­գային կոնգ­րե­սի քա­րոզ­չու­թյան տի­րույ­թում: Դրանք են` «­Հայ­կա­կան ժա­մա­ նակ», «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն», մա­սամբ` «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­ թե­րը: Թե° մեկ, թե° մյուս կող­մին սա­տա­րող պար­բե­րա­կան­նե­րը, կա­րե­ լի է ա­սել, շատ ա­վե­լի քա­րոզ­չա­կան թռու­ցիկ­նե­րի տպա­վո­րու­թյուն են թող­նում:­ Ա­ռան­ձին «­դա­սա­կարգ» են ի­րենց ան­կախ հա­մա­րող մի քա­նի պար­բե­րա­կան­ներ, ո­րոնք ձե­ռագ­րով, հե­տապն­դած նպա­տակ­նե­րով խիստ նման են ի­րար: Խոս­քը «Հ­րա­պա­րակ», «­Ժո­ղո­վուրդ», «­Հա­յացք» պար­բե­րա­կան­նե­րի մա­սին է, ո­րոնք փաս­տա­ցի վե­րած­վել են ա­նաղ­ բյուր տե­ղե­կատ­վու­թյան «­լա­բո­րա­տո­րի­այի»: Սրանք քա­ղա­քա­կան հս­տակ կողմ ­ն ո­րո­շում­ն եր չու­նեն, հիմ­ն ա­կան խն­դի­րը ի­նտ­րի­գի ա­պա­

151  հո­վումն է: Այս յու­րա­հատ­կու­թյան շնոր­հիվ նրանք ո­րո­շա­կի լսա­րան ու­նեն, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով նաև հե­տաքրք­րու­թյուն են ներ­կա­յաց­նում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող բո­լոր ու­ժե­րի հա­մար: Թե որ­քա­նով այս պար­բե­րա­կան­նե­րը հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյուն կպահ­պա­նեն բուն քա­ րոզ­չու­թյան շր­ջա­նում, կեր­ևա ա­ռա­ջի­կա­յում, սա­կայն չի կա­րե­լի չն­կա­ տել, որ նրանց հիմ ­ն ա­կան թի­րա­խը մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գով մաս­նակ­ցող թեկ­նա­ծու­ներն են և նրանց հետ կապ­ված տե­ղե­կատ­վու­ թյու­նը:­ Ան­կախ­նե­րի մեկ այլ «­դա­սա­կարգ» են ներ­կա­յաց­նում «­Հա­յաս­ տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյուն», «Ազգ», «Ա­ռա­վոտ» և «168 ժամ» պար­ բե­րա­կան­նե­րը, ո­րոնք փոր­ձում են խա­ղալ ոչ մի­այն չա­փա­վոր օբյեկ­ տի­վու­թյան, այլև ը­նդ­գծ­ված կո­ռեկ­տու­թյան սահ­ման­նե­րում: Ա­ռա­ջին եր­կուսն ա­ռայժմ լու­սա­բա­նում են հիմ ­ն ա­կա­նում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թա­ցա­կար­գային կող­մը` ա­կն­հայ­տո­րեն խու­սա­փե­լով քա­րոզ­չու­թյու­ նից: Ե­րկ­րորդ­նե­րի տե­սա­դաշ­տը շատ ա­վե­լի լայն է, ը­նդ­գր­կում է նաև ներ­կու­սակ­ցա­կան ու միջ­կու­սակ­ցա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, ը­նտ­ րա­տա­րածք­նե­րում ու թեկ­նա­ծու­նե­րի շուրջ տե­ղի ու­նե­ցող գոր­ծըն­թաց­ նե­րը: Սա­կայն, ի տար­բե­րու­թյուն մյուս­նե­րի` նրանք հա­մե­մա­տա­բար ա­վե­լի խոր­քային մո­տե­ցում են ցու­ցա­բե­րում: Հատ­կան­շա­կան է, որ այս եր­կու պար­բե­րա­կան­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը, մի դեպ­քում՝ ա­ռանց­ քային լրագ­րո­ղը, ե­րկ­րոր­դի դեպ­քում` խմ­բա­գի­րը, ա­ռա­ջադր­վել են ը­նտ­րու­թյուն­նե­րում և ի­րենց գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը խմ­բագ­րու­թյուն­նե­րում կա­սեց­րել են` թեր­թե­րին ա­զատ գոր­ծե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն թող­նե­լով: Կո­ռեկ­տու­թյան սկզ­բուն­քը փոր­ձում են պահ­պա­նել նաև «Եր­կիր» և «Օ­րա­կարգ» պար­բե­րա­կան­նե­րը, սա­կայն նրանք ու­նեն քա­ղա­քա­կան նա­խա­սի­րու­թյուն­ներ ու քա­րոզ­չա­կան ա­ռաջ­նայ­նու­թյուն­ներ. ա­ռա­ջի­նի դեպ­քում` ը­նդ­գծ­ված կեր­պով Հայ հե­ղա­փո­խա­կան դաշ­նակ­ցու­թյունն է, ե­րկ­րոր­դի դեպ­քում` թաքն­ված` «­Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ ցու­թյու­նը:­ Այս ը­նտ­րու­թյուն­նե­րում նկա­տե­լի է տպա­գիր մա­մու­լը տե­ղե­կատ­վա­ կան խայ­ծե­րի հա­մար օգ­տա­գոր­ծե­լու` ընտ­րա­պայ­քա­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի մի­տու­մը: Դա դրս­ևոր­վել է ա­ռայժմ մե­ծա­մաս­ նա­կան ը­նտ­րա­տա­րածք­նե­րում թեկ­նա­ծու­թյուն­նե­րի ա­ռա­ջադր­ման և հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցակ­նե­րի կազ­մե­րի հս­տա­կեց­ման, ի­նչ­պես նաև հրա­պա­րակ­վող պատ­վիր­ված սոց­հար­ցում ­ն ե­րի մի­ջո­ցով: ­Սա­կայն, դրան զու­գա­հեռ դեռևս նկա­տե­լի չէ մա­մու­լը կոմպ­րո­մա­ տային պա­տե­րազմ ­ն ե­րի դաշ­տի վե­րա­ծե­լու`­ նախ­կի­նում գրե­թե մշ­տա­ պես ար­ձա­նագր­վող ի­րո­ղու­թյու­նը: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, փոր­ձար­կում ­ն ե­ րի, հա­սա­րա­կա­կան տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րի շո­շափ­մանն ո­ւ ղղ­ված այս հնարք­նե­րի կի­րա­ռումն է նաև պատ­ճառ­նե­րից մե­կը, որ ի տար­բե­րու­ թյուն նա­խորդ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի` այս ան­գամ տե­ղե­կատ­վա­կան աղ­ բյուր­նե­րին հղում չպա­րու­նա­կող լու­րե­րը թեր­թե­րում սկ­սել են գե­րակշ­ ռել, և որ­պես կա­նոն՝ դրանք շատ ա­վե­լի մեծ պա­հան­ջարկ են վայե­լում, ո­րով­հետև հիմ ­ն ա­կա­նում մեծ կամ փոքր սեն­սա­ցի­ա­ներ են պա­րու­նա­ կում: ­Սա, ի­հար­կե, թեր­թերն ա­վե­լի շատ բամ­բա­սանք­նե­րի տա­րած­ման մի­ջոց­նե­րի է վե­րա­ծում: Սա­կայն փաս­տը, որ տեղ գտ­նող նմա­նա­տիպ

152 լու­րե­րում նշ­վող հան­գա­մանք­նե­րը հա­ճախ ի­րա­կա­նու­թյուն են դառ­ նում, թույլ է տա­լիս ա­սել, որ դրանք մե­ծա­մա­սամբ նպա­տա­կային կեր­ պով շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ դր­վող տե­ղե­կու­թյուն­ներ են: ­Պար­բե­րա­կան­նե­րի այս «­ձե­ռա­գի­րը» պայ­մա­նա­վոր­ված է նաև կու­սակ­ցա­կան պաշ­տո­նա­կան լրա­հո­սի գրե­թե բա­ցար­ձակ բա­ցա­կա­ յու­թյամբ: Այս բա­ցը լրագ­րող­նե­րը փոր­ձում են փոխլ­րաց­նել սե­փա­կան աղ­բյուր­նե­րից ճշ­տում ­ն եր ա­նե­լով: Դա է պատ­ճա­ռը, որ կու­սակ­ցա­ կան­նե­րի հետ ան­հա­տա­կան զրույց­ներն ու հար­ցազ­րույց­նե­րը, դրանց վրա ար­վող ը­նդ­հան­րա­ցում ­ն ե­րը, մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը դար­ձել են խիստ տա­րած­ված: Դրա­նից, սա­կայն, ոչ թե տպա­գիր ԶԼՄ-նե­րը կամ էլ ըն­թեր­ցող­ներն են տու­ժում, այլ` ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք այդ­պի­սով չեն կա­րո­ղա­նում վե­րահս­կե­լի տե­ղե­կատ­վա­կան հոս­քեր ա­պա­հո­վել և հա­ճախ ը­նկ­նում են ան­հե­թեթ վի­ճակ­նե­րի մեջ ու փոր­ձում խն­դիր­նե­րը հար­թել քիչ տպա­վո­րու­թյուն թող­նող ու ան­հա­մո­զիչ բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րով:­ Այս ա­մե­նը եր­բեմն թույլ չի տա­լիս ե­րկ­րոր­դա­կա­նը զա­տել ա­ռաջ­ նայի­նից, եր­բեմն էլ ա­ռանց­քային ը­նտ­րա­կան հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող ո­րոշ թե­մա­ներ դուրս են մնում պար­բե­րա­կան­նե­րի ու­ շադ­րու­թյու­նից: Մաս­նա­վո­րա­պես` այդ­պես էլ լուրջ մաս­նա­գի­տա­կան վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րի չեն­թարկ­վե­ցին քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի նա­խընտ­րա­ կան լո­զունգ­նե­րը: Ներ­կա­յաց­ված ը­նտ­րա­ցու­ցակ­նե­րը, ո­րոնց ա­ռա­ջին 20-յակ­նե­րը կա­րե­լի է ի­նչ-որ տեղ ստ­վե­րային կամ պո­տեն­ցի­ալ կա­ռա­ վա­րու­թյուն­նե­րի կազ­մեր հա­մա­րել, կադ­րային պո­տեն­ցի­ա­լի գնա­հատ­ ման ա­ռու­մով դուրս մնա­ցին լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ու­շադ­րու­թյու­նից հենց մա­կե­րե­սային ան­դրա­դարձ­ե­րի պատ­ճա­ռով: ­Մի­ան­գա­մայն ան­տես­վել է քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի գա­ղա­փա­րա­կան պո­տեն­ցի­ա­լի, ծրագ­րային մո­տե­ցում ­ն ե­րի տի­րույ­թը: Գրե­թե ոչ մի լրագ­րո­ղա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն, վեր­լու­ծու­թյուն չի ներ­կա­յաց­վել այն մա­սին, թե որ­քա­նով են ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող, ներ­կայիս խորհր­դա­րա­նում գոր­ծող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը հա­վա­տա­րիմ մնա­ցել ի­րենց նա­խընտ­րա­կան ծրագ­րե­րին, ե­ղել հետ­ևո­ղա­կան, ին­չը նաև ըն­ թեր­ցող­նե­րին կողմ ­ն ո­րոշ­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն կտար: Այս ա­ռու­մով ներ­կայիս մա­մու­լը ա­վե­լի շատ մա­կե­րե­սային, ֆոր­մալ ըն­կալ­ման մա­ կար­դա­կով է մո­տե­նում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին:

153  ­Ð»­éáõë­ï³ÁÝ­Ï»­ñáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³­Ý³­ã³é §ÏáÕ٭ݳ­Ï³­Éáõ­ÃÛáõ­ÝÁ¦ ­ Ընտ­րար­շա­վի ան­ցած ըն­թաց­քի քիչ թե շատ հան­դար­տու­թյու­նը նաև հա­յաս­տա­նյան հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­րած տե­ղե­ կատ­վա­կան-քա­րոզ­չա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հետ­ևանք էր: Մեծ հաշ­վով, լուրջ է­քս­ցես­ներ չե­ղան. հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, հիմ­ նա­կա­նում պահ­պա­նե­լով սահ­ման­ված կա­նոն­նե­րը, ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րին քա­րոզ­չու­թյան հա­մար գրե­թե հա­ վա­սա­րա­չափ ե­թե­րա­ժա­մա­նակ տրա­մադ­րե­ցին: Թե վեր­ջին­ներս որ­ քա­նով կա­րո­ղա­ցան այս ռե­սուրսն օգ­տա­գոր­ծել՝ ոչ այն­քան կոնկ­րետ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րից էր կախ­ված, որ­քան քա­ղա­քա­կան ու­ժե­ րի ֆի­նան­սա­կան ու ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րից:­ Ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող հետ­նա­պահ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը` ՀԿԿ-ն, ՀԴԿ-ն և «­Մի­ա­վոր­ված հայե­րը», ի տար­բե­րու­թյուն մյուս­նե­րի, օ­գտ­վե­ցին մի­այն օ­րեն­քով ի­րենց հա­սա­նե­լիք քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի ան­վճար ե­թե­րա­ժա­մա­նա­կից` դա հիմ ­ն ա­կա­նում պայ­մա­նա­վո­րե­լով ու­ նե­ցած սուղ մի­ջոց­նե­րով: ­ Ի տար­բե­րու­թյուն նա­խորդ հա­մա­պե­տա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի, ո­րոնց ժա­մա­նակ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ա­ռաջ­նորդ­վում է­ին հիմ ­ն ա­կա­նում բա­ցառ­ման կամ հս­տակ տար­բե­րակ­ման սկզ­բուն­քով, ին­չով ան­հա­վա­սար պայ­ման­ներ է­ին ստեղ­ծում մր­ցակ­ցու­թյան հա­մար, այս ան­գամ գոր­ծում է­ին նա­խա­պատ­վու­թյան սկզ­բուն­քով: Այն քա­ղա­ քա­կան ու­ժե­րը` ԲՀԿ, ՀՅԴ, որ­պես իշ­խա­նու­թյուն` ՀՀԿ-ն, ո­րոնք ի­րենց ո­ւ ղ­ղա­կի կամ ա­նուղ­ղա­կի ազ­դե­ցու­թյան ներ­քո ու­նե­ին գոր­ծող հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյուն­ներ` հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար «­Կենտ­րոն», «Եր­կիր Մե­դի­ա», Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն, դրան­ցով թե’ ծա­վա­լային և թե’ բո­վան­դա­կային ա­ռու­մով մի փոքր ա­վե­լի լավ ներ­կա­յաց­վե­ցին: Ն­կա­տե­լի էր այս ու­ժե­րին ա­վե­լի հա­մա­կո­ղմա­նի «­մա­տու­ցե­լու» ձգ­ տու­մը, ո­րը, սա­կայն, ը­նդ­հա­նուր պատ­կե­րի մեջ այն­քան էլ ը­նդ­գծ­ված չէր: Չնա­յած դրան` Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան կող­մից ի­րա­կա­ նաց­ված` ՀՀ նա­խա­գա­հի մար­զային աշ­խա­տան­քային հան­դի­պում ­ն ե­ րը կու­սակ­ցա­կան ը­նտ­րար­շա­վային այ­ցե­լու­թյուն­նե­րի հետ հա­մա­տե­ ղե­լը ՀՀԿ-ին ա­վե­լի շատ ժա­մա­նակ տրա­մադ­րե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն էր տա­լիս, ո­րով­հետև նա­խընտ­րա­կան բնույ­թի հան­դի­պում ­ն ե­րը ևս ՀՀ նա­խա­գահն էր մի­անձ­նյա ան­ցկաց­նում: Ի­սկ դա բա­վա­կա­նին նուրբ մշակ­ված, թաքն­ված քա­րոզ­չու­թյուն էր: Նույ­նը կա­րե­լի է ա­սել նաև «­Գա­գիկ Ծա­ռու­կյան» հիմ ­ն ադ­րա­մի` հատ­կա­պես գյու­ղատն­տե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան բա­րե­գոր­ծա­կան ակ­ցի­ա­նե­րի վե­րա­բե­րյալ ան­դրա­դար­ ձե­րի մա­սին: Չ­նա­յած ԲՀԿ-ն հայ­տա­րա­րում է, որ այդ հիմ ­ն ադ­րա­մի հետ կապ չու­նի, սա­կայն դա ըն­դա­մե­նը կու­սակ­ցու­թյան կող­մից բա­րե­գոր­ծու­ թյամբ չզ­բաղ­վե­լու օ­րենսդ­րա­կան ար­գել­քի ֆոր­մալ կող­մը պա­հե­լու նպա­տակ է հե­տապն­դում: Բո­լոր այդ ակ­ցի­ա­ներն ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն կապ­ վում են ԲՀԿ-ի հետ թե­կուզ այն պատ­ճա­ռով, որ հիմ ­ն ադ­րա­մի ղե­կա­

154 վարն այդ կու­սակ­ցու­թյան նա­խա­գահն է, ո­րը ևս ան­ձամբ է ի­րա­կա­ նաց­նում ԲՀԿ-ի քա­րո­զար­շավն ու հան­րային հան­դի­պում ­ն ե­րը: ­Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյան ա­մե­նադ­րա­կան կող­ մե­րից մեկն այն էր, որ զերծ է­ին մնում հա­կա­քա­րոզ­չու­թյու­նից: Ե­թե­ րը զգա­լի­ո­րեն բաց­վել էր­ ընդ­դի­մա­դիր ու­ժե­րի հա­մար, ո­րոնք բա­վա­ կա­նա­չափ հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­ին ոչ լրատ­վա­կան թո­ղար­կում ­ն ե­րի կամ քա­ղա­քա­կան գո­վազդ­նե­րի, այ­սինքն՝ հե­ռուս­տա­տե­սային այլ ձևա­չա­փե­րով հա­ղոր­դում ­ն ե­րին մաս­նակ­ցու­թյան մի­ջո­ցով հան­րու­թյա­ նը ներ­կա­յաց­նե­լու ի­րենց մո­տե­ցում ­ն երն ու ծրագ­րե­րը տար­բեր հար­ ցե­րի վե­րա­բե­րյալ: Մի­ա­ժա­մա­նակ պահ­պա­նե­լով կո­ռեկ­տու­թյան չգր­ ված օ­րենք­նե­րը՝ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ի­րենք է­ին ձգ­տում զերծ մնալ բա­ցա­սա­կան ե­րան­գա­վո­րում, ո­րա­կում ­ն եր, սուր քն­նա­դա­տու­ թյուն պա­րու­նա­կող մտ­քե­րից ու ձևա­կեր­պում ­ն ե­րից` կենտ­րո­նա­նա­լով զուտ փաս­տե­րի, բայց հատ­կա­պես նա­խընտ­րա­կան ե­լույթ­նե­րում հն­ չած մտ­քե­րի վրա: Այս­պի­սով նրանք զերծ է­ին մնում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող ու­ժե­րի վե­րա­բե­րյալ ո­ւ ղ­ղա­կի ձևով հս­տակ բա­ցա­սա­կան կար­ծիք ձևա­վո­րե­լուց` հնա­րա­վո­րու­թյուն տա­լով ը­նտ­րո­ղին սե­փա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րը կա­տա­րել:­ Եվ չնա­յած այս դրա­կան տե­ղա­շար­ժին` հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­ րի գոր­ծու­նե­ու­թյունն ա­ռանձ­նա­ցավ նաև բա­ցա­սա­կան ե­րանգ­նե­րով: 1. Է­լեկտ­րո­նային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը հեր­թա­կան ան­գամ չկա­րո­ղա­ ցան դառ­նալ քա­ղա­քա­կան ե­րկ­խո­սու­թյուն­նե­րի հար­թակ և նա­խա­ձեռ­ նող: Չհաշ­ված ո­րոշ բա­ցա­ռու­թյուն­ներ` չփոր­ձե­ցին ձևա­վո­րել քա­ղա­ քա­կիրթ բա­նա­վե­ճի մշա­կույթ: Այս ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին ևս ե­թե­րից բա­ ցա­կա­յում է­ին բա­նա­վե­ճե­րը, ո­րը եր­կու պատ­ճառ ու­ներ: Մի դեպ­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը, մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գով ը­նտ­րու­թյուն­ նե­րին մաս­նակ­ցող ան­հատ­ներն ի­րենք է­ին խու­սա­փում բա­նա­վե­ճից, թեև ը­նտ­րար­շա­վի մեկ­նար­կին հատ­կա­պես տրա­մագ­ծո­րեն հա­կա­ռակ ճամ­բար­նե­րում գտն­վող ՀՀԿ-ի ու ՀԱԿ-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը մի­մյանց բա­նա­վե­ճի ձեռ­նոց­ներ է­ին նե­տում: Դրան­ցից, սա­կայն, կա­յա­ցավ ըն­ դա­մե­նը մե­կը` Եր­ևա­նի թիվ 2 ը­նտ­րա­տա­րած­քում ա­ռա­ջադր­ված եր­ կու թեկ­նա­ծու­նե­րը` Սամ­վել Ֆար­մա­նյա­նը և Վլա­դի­միր Կա­րա­պե­տյա­ նը, հրա­պա­րա­կային բա­նա­վե­ճի մեջ մտան «Արմ ­ն յուզ» հ/ը ե­թե­րով: Ու չնա­յած այն բա­վա­կա­նին հե­ռու էր քա­ղա­քա­կիրթ բա­նա­վեճ հա­մար­ վե­լուց, սա­կայն գո­նե փորձ էր: Մինչ­դեռ բա­նա­վե­ճի մյուս նա­խա­ձեռ­ նու­թյուն­նե­րը տա­պալ­վե­ցին իշ­խա­նու­թյան օ­լի­գարխ թեկ­նա­ծու­նե­րի կող­մից, ո­րոնք պար­զա­պես հրա­ժար­վե­ցին ի­րենց տված նախ­նա­կան հա­մա­ձայ­նու­թյուն­նե­րից: ­Հե­տաքրք­րա­կանն այն էր, սա­կայն, որ բա­նա­վեճ նա­խա­ձեռ­նե­լու ցան­կու­թյուն չհայտ­նե­ցին ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից և ոչ մե­կը` բա­ցա­ռու­թյամբ, թերևս, ՀՅԴ-ի: Իշ­խող Հան­րա­պե­ տա­կան կու­սակ­ցու­թյունն առ­հա­սա­րակ հենց սկզ­բից որ­դեգ­րեց բա­նա­ վե­ճե­րից հրա­ժար­վե­լու քա­ղա­քա­կան կեց­վածք, չնա­յած ի­րենց հա­վա­ տա­լու պատ­ճառ­նե­րը ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար դրա­նից լավ ձևա­չափ չէր կա­րող լի­նել: Ի­րա­կա­նում սա պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից խու­սա­փե­լու, ը­նտ­րող­նե­րի ա­ռջև հաշ­վե­տու չլի­նե­լու բա­ցո­րոշ պահ­վածք էր:

155  ­Մյուս դեպ­քում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ի­րենք նա­խա­ձեռ­նող չե­ղան: Բա­ցա­ռու­թյամբ «Եր­կիր Մե­դի­ա», «Արմ ­ն յուզ» և ի­նչ-որ չա­փով նաև «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի՝ մնա­ցած­նե­րը բա­նա­վի­ ճային հա­ղոր­դա­շա­րի որ­ևէ նոր ձե­ւա­չափ չս­տեղ­ծե­ցին: Դրանց առ­կա­ յու­թյան դեպ­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը գու­ցե պար­տադր­ված կլի­նե­ին մաս­նակ­ցե­լու հրա­վիր­վող բա­նա­վե­ճե­րին` թե­կուզ մյուս­նե­րից ետ չմ ­ն ա­ լու հա­մար: 2. Ոչ հե­ռուս­տա­տե­սու­թյամբ ե­թեր գնա­ցող քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի, ոչ էլ որ­ևէ այլ ձևա­չա­փով քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի նա­խընտ­րա­կան ծրագ­ րե­րը չհան­րայ­նաց­վե­ցին: Դրա­նում թե­րա­ցան թե° կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը, թե° հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: Լրատ­վա­կան թո­ղար­կում ­ն ե­րում ու­ շադ­րու­թյու­նը կենտ­րո­նա­ցած էր հան­րային հան­դի­պում ­ն ե­րի և ե­լույթ­ նե­րի վրա, ո­րոնք շատ բան չէ­ին կա­րող տալ՝ թե­կուզ ը­նդ­հան­րա­կան ու ո­րոշ դեպ­քե­րում զգաց­մուն­քային լի­նե­լու պատ­ճա­ռով: Հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րը դա կա­րող է­ին ա­պա­հո­վել հենց բա­նա­վի­ճային հա­ղոր­ դա­շա­րե­րի մի­ջո­ցով, ո­րոնք, ի­նչ­պես նշե­ցինք, պար­զա­պես բա­ցա­կա­ յում է­ին ե­թե­րից:­ Ար­դյուն­քում ը­նտ­րո­ղը հայ­րե­նի հե­ռուս­տաե­թե­րից հասց­րեց մի­այն ի­մա­նալ, թե որ կու­սակ­ցու­թյու­նը տվյալ օ­րը որ մար­զում, որ քա­ղա­ քում է հան­դի­պում ­ն եր ու­նե­ցել և մո­տա­վո­րա­պես ին­չի մա­սին է խո­սել: Եվ քա­նի որ բո­լո­րը հիմ ­ն ա­կա­նում նույն տո­նայ­նու­թյամբ նույն բա­նե­ րի մա­սին է­ին խո­սում, մի­այն հե­ռուս­տաե­թե­րին հետ­ևե­լով՝ ը­նտ­րո­ղը կողմ ­ն ո­րոշ­վե­լու գրե­թե ոչ մի հնա­րա­վո­րու­թյուն չու­նե­ցավ, մա­նա­վանդ ե­թե նկա­տի առ­նենք, որ քա­ղա­քա­կան ու­ժերն ի­րենք էլ շեշ­տադ­րու­ մը կա­տա­րում է­ին ա­վե­լի շատ վճ­ռա­կան, քան հա­մո­զիչ եր­ևա­լու վրա: Այս ը­նդ­հա­նուր մո­տե­ցու­մը թույլ չտ­վեց հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րին փոր­ձել նպաս­տել նա­խընտ­րա­կան ծրագ­րե­րի նկատ­մամբ հան­րային պա­հան­ջար­կի ձևա­վոր­մա­նը: 3. Եր­կու հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներ` «Արմ ­ն յու­զը» և «­Շան­թը», ա­ռանձ­նա­ցան սո­ցի­ա­լա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն­ներ պատ­վի­րե­լով ու դրանց ար­դյունք­նե­րը հրա­պա­րա­կե­լով: Ար­տա­քուստ դա ար­վում էր լրիվ ան­մեղ` հան­րային տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րի դի­նա­մի­կան ներ­կա­յաց­ նե­լու նպա­տա­կով: Սա­կայն հան­րու­թյանն այդ­պես էլ ան­հայտ մնաց, թե բա­վա­կա­նին սուղ մի­ջոց­ներ ու­նե­ցող այս հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ի­նչ­պես կա­րո­ղա­ցան նման թան­կար­ժեք հե­տա­զո­տու­թյուն­ներ պատ­ վի­րել: ­Հաշ­վի առ­նե­լով նաև ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի` ներ­կա­յաց­ված վար­կա­նիշ­նե­րի խիստ կաս­կա­ծե­լի­ու­թյու­նը, հան­րային տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը և վար­կա­նիշ­նե­րը բնո­րո­շող հիմ ­ն ա­ կան տվյալ­նե­րի ո­րոշ ան­հա­մա­տե­ղե­լի­ու­թյու­նը` հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի այս նա­խա­ձեռ­նու­թյունն ա­վե­լի շատ ար­դյունք­նե­րի օբյեկ­ տի­վու­թյան հետ կապ­ված կաս­կած­ներ ա­ռա­ջաց­րեց, հատ­կա­պես ե­րբ պարզ դար­ձավ, որ մի­ջազ­գային քիչ թե շատ հե­ղի­նա­կա­վոր սո­ցի­ո­ լո­գի­ա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րի կենտ­րոն­ներն ի­րենց այս հար­ցում­ ներն ա­րել է­ին տե­ղա­կան մաս­նա­գի­տաց­ված, բայց հե­ղի­նա­կազրկ­ված կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի ու սո­ցի­ո­լոգ­նե­րի մի­ջո­ցով:

156  ­Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով նման հար­ցում ­ն ե­րի ան­ցկա­ ցու­մը պար­զա­պես օբյեկ­տի­վու­թյան պատ­րանք ստեղ­ծե­լու նպա­տակ էր հե­տապն­դում՝ նրանց դարձ­նե­լով ը­նտ­րող­նե­րին դե­պի ՀՀԿ-ն տրա­ մադ­րե­լու քա­րոզ­չա­կան գոր­ծիք: Սա աշ­խա­տանք էր ոչ թե հան­րային գի­տակ­ցու­թյան, այլ` են­թա­գի­տակ­ցու­թյան հետ: Թեև ի­րենց լրատ­վա­ կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ այս հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ը­նդ­գծ­ված ան­կողմ ­ն ա­կա­լու­թյուն է­ին հան­դես բե­րում, սա­կայն ը­նտ­րող­նե­րին սկ­ սե­ցին կողմ ­ն ո­րո­շել քա­ղա­քա­կան տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րի` տվյալ դեպ­քում սոց­հար­ցում ­ն ե­րի մի­ջո­ցով: Սա, ի­հար­կե, քա­րոզ­չու­թյան բո­լո­րո­վին այլ, ա­վե­լի պրո­ֆե­սի­ո­նալ մա­կար­դակ է: Թե որ­քա­նով է բա­րո­յա­կան ու որ­ քա­նով է տե­ղա­վոր­վում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծա­ռույթ­նե­րի ու ա­ռա­քե­լու­թյան հա­մա­տեքս­տում, քն­նար­կե­լու հարց է:

­

157  س­Ùáõ­ÉÇ ù³­ñá­½³ñ­ß³­íÁ ϳ٠ù³­ñá­½³ñ­ß³­íÇ Ù³­Ùáõ­ÉÁ 2012-ի խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րը մա­մու­լի հա­մար տար­ բեր­վե­ցին ա­ռա­ջին հեր­թին նրա­նով, որ վեր­ջինս ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն սկ­սեց մաս­նակ­ցել ը­նտ­րու­թյա­նը: Մի քա­նի լրագ­րող­ներ` հիմ ­ն ա­կա­նում հենց տպա­գիր մա­մու­լի դաշ­տից, ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու հայտ ներ­կա­յաց­րին` մի մա­սը հա­մա­մաս­նա­կան, մյուս մա­սը՝ մե­ծա­մաս­նա­ կան ը­նտ­րա­կար­գով: Այս հան­գա­ման­քը, սա­կայն, մեծ ազ­դե­ցու­թյուն չու­նե­ցավ ը­նտ­րար­շա­վում մա­մու­լի կողմ ­ն ո­րո­շում ­ն ե­րի կամ լու­սա­բա­ նում ­նե­ րի բնույ­թի վրա, ո­ րով­ հետև ի սկզ­ բա­ նե պարզ դար­ ձավ, որ նրանց նկատ­մամբ լրագ­րո­ղա­կան համ­քա­րու­թյան ո­ւ ղ­ղորդ­ված ա­ջակ­ ցու­թյու­նը մա­մու­լի մի­ջո­ցով չի դրս­ևոր­վե­լու:­ Ընդ­հան­րա­պես ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին լրագ­րող­նե­րի` հենց լրագ­րո­ղի ի­մի­ջով մաս­նակ­ցու­թյու­նը մաս­նա­գի­տա­կան է­թի­կայի հետ կապ­ված ո­րո­շա­կի հիմ ­ն ախն­դիր­ներ հա­րու­ցեց, ո­րոնք դեռ վեր­լու­ծու­թյան պետք է են­թարկ­վեն: Օ­րի­նակ` որ­քա­նո՞վ է ճիշտ լրագ­րո­ղի` պատ­գա­մա­վո­րու­ թյան թեկ­նա­ծու ա­ռա­ջադր­ման դեպ­քում նրա մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ ծու­նե­ու­թյան շա­րու­նա­կու­մը ը­նտ­րար­շա­վի ըն­թաց­քում, ա­րդյոք դա նրան մր­ցակ­ցային ո­րո­շա­կի ա­ռա­վե­լու­թյամբ չի՞ օժ­տում, կամ հա­սա­ րա­կա­կան դիր­քը մաս­նա­վոր շա­հե­րին ծա­ռայեց­նե­լու հնա­րա­վո­րու­ թյուն չի՞ ըն­ձե­ռում: Ե­րբ պար­բե­րա­կան մա­մու­լը դի­տար­կում ե­նք քա­ րոզ­չու­թյան գոր­ծա­ռույ­թի պրիզ­մայով, լրագ­րո­ղա­կան օբյեկ­տի­վու­թյան պահ­պան­ման խն­դիրն առ­հա­սա­րակ ա­վե­լորդ է դառ­նում: ­Բայց­ևայն­պես, լրագ­րող-թեկ­նա­ծու­նե­րի առ­կա­յու­թյու­նը ը­նտ­րա­ պայ­քա­րում ո­րո­շա­կի ի­նտ­րիգ մտց­րեց: Ի տար­բե­րու­թյուն հա­մա­մաս­ նա­կան ը­նտ­րա­կար­գի կամ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի մր­ցակ­ցու­թյան` մե­ ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գի նկատ­մամբ այս ան­գամ մա­մուլն այդ­քան էլ բծախն­դիր մո­տե­ցում չէր ցու­ցա­բե­րում: Մի կող­մից դա պայ­մա­նա­ վոր­ված էր այս դաշ­տում ը­նտ­րար­շա­վի հա­մե­մա­տա­բար կո­ռեկտ ըն­ թաց­քով` չհաշ­ված ը­նտ­րար­շա­վի սկզ­բում ար­ձա­նագր­ված բռ­նու­թյուն­ նե­րի եր­կու-ե­րեք դեպ­քե­րը թեկ­նա­ծու­նե­րի կամ նրանց մեր­ձա­վոր­նե­րի նկատ­մամբ, ո­րոնք լայ­նո­րեն լու­սա­բան­վե­ցին մա­մու­լում: Մե­ծա­մաս­նա­ կան ը­նտ­րա­կար­գում հիմ ­ն ա­կան ի­նտ­րիգն ա­պա­հո­վեց ­հենց լրագ­րող- թեկ­նա­ծու­նե­րի ագ­րե­սիվ քա­րո­զար­շա­վը, ո­րը հիմ ­ն ա­կա­նում պտտ­վում էր բա­նա­վե­ճե­րի հրա­վիր­ման, դրան­ցից մր­ցա­կից­նե­րի հրա­ժար­վե­ լու տրա­գի­կո­մե­դիկ դր­վագ­նե­րի շուրջ: Սա­կայն, ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ, նկա­տե­լի էր, որ մա­մու­լը մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գը ո­րո­շա­կի­ո­րեն ա­ռանձ­նաց­րել էր ը­նդ­հա­նուր քա­ղա­քա­կան մթ­նո­լոր­տից և ա­ռանձ­նա­ պես ցան­կու­թյուն չու­նե­ցավ խո­րա­նա­լու ա­ռան­ձին ը­նտ­րա­տա­րածք­նե­ րի ներ­քին խո­հա­նոց­նե­րի մեջ: Այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն էր, կար­ծես խոս­քը ոչ թե հա­մա­պե­տա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի մա­սին է, այլ տե­ղա­ կան ի­նք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի: ­Բուն ը­նտ­րար­շա­վը մա­մու­լում լու­սա­բան­վեց` ել­նե­լով քա­ղա­քա­կան նա­խա­սի­րու­թյուն­նե­րից ու հակ­վա­ծու­թյուն­նե­րից, այ­սինքն՝ այն­քա­նով, որ­քա­նով ան­հրա­ժեշտ էր այս կամ այն կու­սակ­ցու­թյան կամ դա­շին­քի

158 քա­րոզ­չու­թյան ի­րա­կա­նաց­ման հա­մար: Այ­սու­հան­դերձ, ը­նտ­րար­շա­վի ըն­թաց­քում ը­նտ­րա­խախ­տում ­ն ե­րի դեմ միջ­կու­սակ­ցա­կան շտա­բի ձևա­ վոր­ման ու դրա­նից ա­ծան­ցյալ եր­ևույթ­նե­րի ու զար­գա­ցում ­ն ե­րի ը­նդ­ հա­նուր ֆո­նին մա­մու­լում ար­ձա­նագր­վե­ցին հա­մար­ժեք վե­րա­փո­խում­ ներ: Ողջ մա­մու­լը, կա­րե­լի է ա­սել, սկ­սեց ­տե­ղա­վոր­վել ստեղծ­ված ԲՀԿ- ՀՅԴ-ՀԱԿ տան­դե­մի աջ ու ձախ կող­մեր ­ ում: Եվ մա­մու­լը գրե­թե ամ­ բող­ջու­թյամբ մտավ քա­ղա­քա­կան այս վե­րա­դա­սա­վո­րում ­ն ե­րի շուրջ, դրա­նից բխող ի­նտ­րիգ­նե­րի հյուս­ման ու հրահր­ման, փո­խա­դարձ պրո­ վո­կա­ցի­ա­նե­րի լա­բի­րին­թոս` հիմ ­ն ա­կան շեշ­տադ­րում ­ն ե­րը տե­ղա­փո­ խե­լով կեղծ ու ի­րա­կան ը­նդ­դի­մու­թյուն­նե­րի ու մեր­կա­ցում ­ն ե­րի հան­րա­ ծա­նոթ ու ո­չինչ չտ­վող հար­թու­թյուն: Փոխ­վե­ցին հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան թի­րախ­նե­րը: Ան­գամ այն ու­ժե­րը, ո­րոնք նախ­կի­նում են­թարկ­վում է­ին ո­րոշ թեր­թե­րի սուր քն­նա­դա­տու­թյա­նը, վեր­ջին­նե­րիս կող­մից սկ­սե­ցին ա­վե­լի լո­յալ վե­րա­բեր­մուն­քի ար­ժա­նա­նալ: Եվ այս ի­րո­ղու­թյու­նը հս­ տակ ցույց տվեց, թե մա­մու­լը որ­քան մեծ կախ­վա­ծու­թյան մեջ է քա­ղա­ քա­կան շր­ջա­նակ­նե­րից: ­Մա­մուլն ա­վե­լի ըն­կա­լու­նակ էր ը­նտ­րար­շա­վին հա­րող, ի­րենց մեջ ան­ձնա­կան, խմ­բա­կային կամ քա­ղա­քա­կան ի­նտ­րիգ­ներ պա­րու­նա­կող եր­ևույթ­նե­րի նկատ­մամբ, քան ը­նտ­րող­նե­րի հա­մար շատ ա­վե­լի լուրջ նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ցող խն­դիր­նե­րի, մաս­նա­վո­րա­պես` ը­նտ­րար­շա­վի բո­վան­դա­կու­թյան, կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ու թեկ­նա­ծու­նե­րի ծրագ­րե­րի, նրանց ան­ցած ճա­նա­պար­հի, խոս­տում ­ն ե­րի ի­րա­տե­սա­կա­նու­թյան, մար­տա­վա­րու­թյուն­նե­րի: Այդ­պես էլ ո­ղ ջ քա­րո­զար­շա­վի ժա­մա­նակ քն­նու­թյան չառն­վեց հար­ցը, թե ժամ­կե­տը սպա­ռող խորհր­դա­րա­նում ներ­կա­յաց­ված այն ու­ժե­րը, ո­րոնք նո­րից են ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­ նակ­ցում, որ­քա­նո՞վ են ի­րենց հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի սահ­ման­նե­րում կա­րո­ղա­ցել ի­րա­կա­նաց­նել նախ­կի­նում ներ­կա­յաց­րած ծրագ­րե­րը, որ­ քա­նո՞վ են հա­վա­տա­րիմ մնա­ցել դրանց գա­ղա­փա­րա­բա­նու­թյանն ու դրույթ­նե­րին: Մինչ­դեռ նման դի­տար­կում ­ն երն ու վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րը կա­րող է­ին է­ա­պես ազ­դել ը­նտ­րող­նե­րի կողմ ­ն ո­րոշ­ման և այս կամ այն ու­ժի նկատ­մամբ ի­րենց վե­րա­բեր­մուն­քը ճշ­տե­լու վրա: Չ­նա­յած բո­լոր քա­ղա­քա­կան ու­ժերն էլ ներ­կա­յա­ցել է­ին սե­փա­կան ծրագ­րե­րով` քա­րո­զար­շա­վի ըն­թաց­քում մա­մուլն առ­հա­սա­րակ դրանց չանդ­րա­դար­ձավ: Բա­ցա­ռու­թյուն էր, թերևս, «Եր­կիր» օ­րա­թե­թը, ո­րը եր­կու-ե­րեք շա­բաթ գրե­թե ա­մեն օր կա­տա­րում էր ծրագ­րե­րի թե­մա­ տիկ հպան­ցիկ հա­մե­մա­տա­կան դի­տար­կում, ո­րը, սա­կայն, շատ ա­վե­լի ար­վում էր ՀՅԴ-ի ծրագ­րի ա­ռա­վե­լու­թյուն­ներն ը­նդ­գծե­լու նպա­տա­կով: Բո­լոր դեպ­քե­րում, որ­քան էլ դա «Եր­կի­րի» քա­րոզ­չա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան մաս էր կազ­մում, գո­նե մի­ջան­կյալ հնա­րա­վո­րու­թյուն էր տա­ լիս ծա­նո­թա­նա­լու այս կամ այն ո­լոր­տի հետ կապ­ված` կու­սակ­ցու­թյուն­ նե­րի մո­տե­ցում ­ն ե­րին, այն դեպ­քում, ե­րբ այդ ծրագ­րե­րը մա­մու­լում չհ­ րա­պա­րակ­վե­ցին: Ն­կա­տե­լի էր, սա­կայն, մա­մու­լի ա­ռանձ­նա­հա­տուկ վե­րա­բեր­մուն­ քը պատ­գա­մա­վո­րու­թյան թեկ­նա­ծու­նե­րի հրա­պա­րա­կած գույ­քի և ե­կա­մուտ­նե­րի հայ­տա­րա­րագ­րե­րի նկատ­մամբ, մի բան, որ նախ­կի­ նում եր­բեք նման ա­ժի­ո­տաժ չէր ա­ռա­ջաց­րել: Դա պայ­մա­նա­վոր­ված էր այն հան­գա­ման­քով, որ, ի տար­բե­րու­թյուն նախ­կի­նի, այս ան­գամ

159  հան­րային ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում ա­ռա­վել շատ գտն­վող թեկ­նա­ ծու­ներն ա­ռանձ­նա­պես ջանք չէ­ին գոր­ծադ­րել թաքց­նե­լու ու­նեց­ված­ քը: Եվ չնա­յած փաս­տե­րի ար­ձա­նագր­մա­նը` ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ ներ­ կա­յաց­ված տվյալ­նե­րը մա­մու­լի կող­մից խոր­քային վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րի չեն­թարկ­վե­ցին: Բա­ցա­ռիկ է­ին այն դեպ­քե­րը, ե­րբ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը փոր­ձե­ցին պար­զել ա­ռան­ձին թեկ­նա­ծու­նե­րի ներ­կա­յաց­րած` ա­ներ­ևա­ կայե­լի չա­փե­րի հաս­նող ե­կա­մուտ­նե­րի ու գույ­քի ծագ­ման աղ­բյուր­նե­րը, այն դեպ­քում, ե­րբ նրան­ցից շա­տե­րը պե­տա­կան պաշ­տո­նյա­ներ է­ին և, ը­ստ տրա­մա­բա­նու­թյան ու ի­րա­վա­կան սահ­մա­նա­փա­կում ­ն ե­րի, նման կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի չէ­ին կա­րող տի­րա­պե­տել: Մա­մու­լի նման կրա­վո­րա­ կան վե­րա­բեր­մուն­քը հան­րային գի­տակ­ցու­թյան մեջ ամ­րապն­դում է այդ ա­մենն ի­բրև օ­րի­նա­չա­փու­թյուն ըն­դու­նե­լու մտայ­նու­թյու­նը:­ Այս ըն­թաց­քում մա­մու­լի ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում էր նաև ը­նտ­ րա­խախ­տում ­ն ե­րի հնա­րա­վո­րու­թյան, ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ար­դյունք­նե­րի հնա­րա­վոր կեղծ­ման թե­ման, ո­րը հիմ ­ն ա­կա­նում սահ­մա­նա­փակ­վում էր ը­նտ­րա­կա­շառք­նե­րի բա­ժան­ման մա­սին ա­հա­զան­գե­րի և ը­նտ­րա­ցու­ ցակ­նե­րում տեղ գտ­նող ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի մա­սին ա­ռան­ձին հրա­պա­ րա­կում ­ն ե­րով: Բա­ցի այն, որ ը­նտ­րա­կա­շառք­նե­րի մա­սին ա­հա­զան­գե­ րը, դրանց հետ կապ­ված մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը սո­վո­րա­բար հրա­պա­ րակ­վում է­ին ա­ռանց կոնկ­րետ փաս­տե­րի, ին­չը ա­ռն­վազն կաս­կա­ծի տակ էր դնում տե­ղե­կատ­վու­թյան ար­ժա­նա­հա­վա­տու­թյու­նը, ցու­ցակ­ նե­րում ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի մա­սին հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րը ե­ւս խիստ ան­ հա­մա­չափ է­ին այն պատ­կե­րին, որ ներ­կա­յաց­նում է­ին այս­պես կոչ­ված ը­նդ­դի­մա­դիր կամ չե­զոք մա­մու­լի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը, ո­րոնց հա­կադր­ վում է­ին իշ­խա­նու­թյան մա­տույց­նե­րում գոր­ծող թեր­թերն այս խն­դիր­ նե­րի նկատ­մամբ ի­րենց ան­բնա­կան, կեղծ ան­տար­բե­րու­թյամբ, դրանց մա­սին չխո­սե­լու ան­թա­քույց կեց­ված­քով: Խն­դի­րը ցու­ցակ­նե­րում առ­կա վի­ճա­կի չա­փա­զան­ցու­թյան մեջ չէ, ի­հար­կե, այլ տե­ղե­կատ­վու­թյան և դրանց աղ­բյուր­նե­րի սա­կա­վու­թյան: Ե­րբ հար­ցը կր­կին տե­ղա­փո­խում ե­նք հա­յաս­տա­նյան ներ­կայիս մա­մու­ լի հա­մար ա­մե­նաբ­նա­կան վի­ճա­կի` քա­րոզ­չու­թյան, այն էլ` նա­խընտ­ րա­կան քա­րոզ­չու­թյան հար­թու­թյուն, պարզ է դառ­նում, որ ներ­կա­յաց­ վող փաս­տերն իս­կա­պես քիչ է­ին կամ ան­հա­մո­զիչ` հրա­պա­րակ­ված ցու­ցակ­նե­րի և ը­նտ­րող­նե­րի ի­րա­կան թվի ահ­ռե­լի տար­բե­րու­թյու­նը հիմ ­ն ա­վոր­ված ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար: Եվ դրա պատ­ճա­ռով իշ­խա­նու­ թյու­նը կա­րո­ղա­ցավ մանև­րե­լով խու­սա­փել լուրջ բա­ցա­հայ­տում ­ն ե­րից:­ Այն­պես որ, չնա­յած այն հան­գա­ման­քին, որ Հա­յաս­տա­նում հրա­ պա­րա­կա­խո­սա­կան, վեր­լու­ծա­կան միտ­քը դեռևս մա­մու­լում է կա­րո­ ղա­նում ի­րաց­վել, զուտ ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցի կտր­ված­քով մա­մու­լը դուրս չե­կավ այն մա­կե­րե­սայ­նու­թյան ու ի­նտ­րի­գայ­նու­թյան մա­կար­դա­ կից, ո­րում գտն­վում էր ը­նտ­րար­շա­վի մեկ­նար­կին:

160 ­Ü³­ËÁÝï­ñ³­Ï³Ý ù³­ñá½­ãáõ­ÃÛ³Ý íÇñ­ïá­õ³É »­ñ»­ëÁ Ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան 9 ու­ժե­րից 7-ն ու­նեն պաշ­տո­նա­կան կայ­քէ­ջեր, ո­րոնք ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին ըն­դա­ռաջ հիմ ­ն ա­ կա­նում թար­մաց­վել են թե° ար­տաք­նա­պես և թե° ի­նչ-որ չա­փով բո­վան­ դա­կային ա­ռու­մով: Սա­կայն նրանց ըն­դա­մե­նը մի մասն է, որ պաշ­տո­ նա­կան կայ­քէ­ջե­րը փոր­ձել է օգ­տա­գոր­ծել քա­րոզ­չա­կան նպա­տակ­նե­ րով: Այս ի­մաս­տով աչ­քի են ը­նկ­նում հատ­կա­պես «­Ժա­ռան­գու­թյու­նը» և Հայ ազ­գային կոնգ­րե­սը, ո­րոնց կայ­քէ­ջեր այ­ցե­լող ը­նտ­րող­նե­րը կա­րող են գրե­թե ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րա­ցում կազ­մել թե° այս ու­ժե­րի նա­ խընտ­րա­կան ծրագ­րի, թե° ներ­կա­յաց­րած թեկ­նա­ծու­նե­րի և թե° առ­հա­ սա­րակ ը­նտ­րար­շա­վի ըն­թաց­քի վե­րա­բե­րյալ: ԲՀԿ-ն և ՕԵԿ-ն այս ռե­սուր­սը մաս­նա­կի­ո­րեն են օգ­տա­գոր­ծել` կայ­ քե­րում զե­տե­ղե­լով մի­այն քա­րո­զար­շա­վին ա­ռնչ­վող ա­մե­նա­հիմ ­ն ա­կան ատ­րի­բուտ­նե­րը: Չնա­յած ի­րա­կա­նաց­րած մասշ­տա­բային և շատ է­ֆեկ­ տիվ քա­րո­զար­շա­վին` ՀՅԴ-ի պաշ­տո­նա­կան կայ­քէ­ջը գրե­թե չի ար­տա­ ցո­լել այդ ա­մե­նը: Առ­հա­սա­րակ, չնա­յած ա­ռան­ձին վերց­րած կու­սակ­ցա­ կան­նե­րի կող­մից ին­տեր­ներ­տային, ցան­ցային ռե­սուրս­նե­րի այս կամ այն չա­փով կի­րառ­մա­նը` ՀՅԴ-ն վիր­տո­ւ ալ գոր­ծի­քա­կազմն օգ­տա­գոր­ ծե­լու ի­մաս­տով չա­փից դուրս պահ­պա­նո­ղա­կան է ե­ղել: Նույ­նը կա­րե­ լի է ա­սել նաև ՀՀԿ-ի վե­րա­բե­րյալ: Վեր­ջի­նիս ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյունն այն է, սա­կայն, որ կու­սակ­ցու­թյան պաշ­տո­նա­կան կայ­քէջն օգ­տա­գործ­ վում է նաև թաքն­ված քա­րոզ­չու­թյան հա­մար: Այս­տեղ ոչ մի­այն զուտ կու­սակ­ցա­կան, այլև ան­հաս­կա­նա­լի­ո­րեն ե­րկ­րի նա­խա­գա­հին կամ վար­չա­պե­տին ա­ռնչ­վող պաշ­տո­նա­կան լրա­հոսն է զե­տեղ­վում: Ի դեպ, այս մո­տե­ցումն ըն­կած էր նաև ՀՀԿ-ի նա­խընտ­րա­կան քա­րո­զար­շա­վի կա­ռուց­ված­քի և մե­թո­դա­բա­նու­թյան հիմ­քում: ­Մեծ հաշ­վով, սա­կայն, այ­ցե­լու­թյուն­նե­րի մա­սով կու­սակ­ցու­թյուն­նե­ րի պաշ­տո­նա­կան կայ­քերն այդ­քան էլ հե­տաքրք­րու­թյուն չեն ներ­կա­ յաց­նում: Կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ հե­տաքրք­րու­թյունն ա­վե­լի մեծ է սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րում ու տա­րա­տե­սակ վիր­տո­ւ ալ ֆո­րում ­ն ե­ րում: Խն­դիրն այն է, սա­կայն, որ սոց­ցան­ցե­րում ներգ­րավ­ված կոն­տին­ գեն­տը կազ­մում են հա­սա­րա­կու­թյան ա­ռա­վել քա­ղա­քա­կա­նաց­ված ու քա­ղա­քա­ցի­ա­կա­նաց­ված և, ը­ստ է­ու­թյան, ի­րենց կա­յուն հա­մոզ­մունք­ ներն ու­նե­ցող ան­հատ­նե­րը, և զուտ է­ֆեկ­տի­վու­թյան տե­սան­կյու­նից այս ճա­կա­տում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի հա­մար քա­րոզ­չու­թյան ի­րա­կա­ նա­ցու­մը լուրջ ազ­դե­ցու­թյուն չէր կա­րող ու­նե­նալ, ին­չով և բա­ցատր­վում է վիր­տո­ւ ալ մե­դի­աաշ­խար­հում նրանց ոչ նա­խա­ձեռ­նո­ղա­կա­նու­թյունն ու նկա­տե­լի պա­սի­վու­թյու­նը: ­Գու­ցե դա է պատ­ճա­ռը, որ միկ­րոբ­լոգ­նե­րը, Facebook-ը ը­նտ­րար­շա­ վի ըն­թաց­քում այդ­պես էլ քա­րոզ­չու­թյան ի­րա­կա­նաց­ման լայ­նա­մասշ­ տաբ հար­թա­կի չվե­րած­վե­ցին, կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը ջանք չգոր­ծադ­րե­ ցին ցան­ցե­րում ձևա­վո­րե­լու ի­րենց ի­մի­ջը: Ին­տեր­նե­տը և հատ­կա­պես ցան­ցերն ա­վե­լի շատ օգ­տա­գործ­վում է­ին քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ա­ռան­ ձին ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի կող­մից` որ­պես կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի գոր­ծո­

161  ղու­թյուն­նե­րի, կա­յաց­րած քա­ղա­քա­կան ո­րո­շում ­ն ե­րի պատ­ճառ­նե­րը, հիմ ­ն ա­վոր­վա­ծու­թյու­նը հրա­պա­րա­կային-ան­հա­տա­կան կոն­տակտ­նե­ րի մի­ջո­ցով ներ­կա­յաց­նե­լու, բա­ցատ­րե­լու, պաշտ­պա­նե­լու լա­վա­գույն հար­թակ: ­Հետ­ևա­բար, որ­քա­նով կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ա­ռան­ձին ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ­ներ ճա­նա­չե­լի ու ազ­դե­ցիկ են ցան­ցային հա­ղոր­դակ­ցու­թյան մի­ջա­վայ­րում, այն­քա­նով ներ­կա­յա­նա­լի է տվյալ կու­սակ­ցու­թյու­նը: Այս ի­մաս­տով վիր­տո­ւ ալ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը լա­վա­ գույնս օգ­տա­գոր­ծել են «­Ժա­ռան­գու­թյուն»-ը և «­ՀԱԿ»-ը` ի­րենց ֆեյս­ բու­քյան հա­մայնք­նե­րի, հա­մա­խոհ­նե­րի, մո­լե­ռանդ­նե­րի բազ­մու­թյամբ, ո­րոնք, ու­նե­նա­լով ո­րո­շա­կի աշ­խար­հա­յաց­քային ը­նդ­հան­րու­թյուն­ներ և քա­ղա­քա­կան հա­յացք­նե­րի տար­բե­րու­թյուն­ներ, եր­բեմն ի­րենց դի­ պուկ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րով, սուր քն­նար­կում ­ն ե­րով կա­րո­ղա­ցել են հե­տաքր­քիր ներ­կապ­նակ ստեղ­ծել:­ Ի տար­բե­րու­թյուն կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի` ցան­ցային ռե­սուրս­նե­ րից ա­ռա­վե­լա­պես օ­գտ­վել են մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գով ա­ռա­ ջադրված թեկ­նա­ծու­նե­րը` ստեղ­ծե­լով ի­րենց ան­ձնա­կան-քա­րոզ­չա­կան է­ջե­րը և դրանք փոր­ձե­լով ծա­ռայեց­նել ի­րենց ի­մի­ջի ձևա­վոր­մա­նը: Հատ­կա­պես աչ­քի է­ին ը­նկ­նում Սա­թիկ Սեյ­րա­նյա­նի, Սամ­վել Ֆար­ման­ յա­նի, Վլա­դի­միր Կա­րա­պե­տյա­նի, Գո­հար Վե­զի­րյա­նի, Վա­հան Կա­րա­ պե­տյա­նի, Գա­րե­գին Նու­շի­կյա­նի և մի քա­նի այլ թեկ­նա­ծու­նե­րի` PR տե­սան­կյու­նից հե­տաքրք­րա­շարժ է­ջե­րը: ­Վիր­տո­ւ ալ մե­դի­ան լա­վա­գույնս օգ­տա­գոր­ծել են այն ան­հատ­նե­ րը, ով­քեր, փաս­տո­րեն, հաս­կա­նում է­ին բազ­մաձև տե­ղե­կատ­վու­թյան և դրա փո­խա­նակ­ման այ­լընտ­րան­քային մի­ջոց­նե­րի կար­ևո­րու­թյու­նը հան­րային գի­տակ­ցու­թյան ո­ւ ղ­ղորդ­ման, մա­նի­պու­լ յա­ցի­ա­նե­րի ա­ռու­ մով: Եր­բեմն, ի­հար­կե, դա հան­գեց­նում էր չա­փի զգա­ցո­ղու­թյան կորս­ տի, ի­նչ­պես, օ­րի­նակ, Սամ­վել Ֆար­մա­նյա­նի և նրա գե­րակ­տիվ թի­մա­ կից­նե­րի պա­րա­գա­յում: Բայց որ­քան ան­հաս­կա­նա­լի էր քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի նկա­տե­լի ան­տար­բե­րու­թյու­նը ցան­ցե­րի ռե­սուրս­նե­րի նկատ­ մամբ, նույն­քան էլ չա­փա­զանց­ված էր մե­ծա­մաս­նա­կան թեկ­նա­ծու­նե­րի նման ակ­տի­վու­թյու­նը` հաշ­վի առ­նե­լով, որ այս մի­ջա­վայ­րում նրանք կա­րող է­ին աշ­խա­տել մի­այն ի­րենց պո­տեն­ցի­ալ ը­նտ­րա­զանգ­վա­ծի շատ փոքր մա­սի հետ:­ Այս ա­մե­նով հան­դերձ` քա­րոզ­չու­թյան տե­սան­կյու­նից հա­յաս­տան­ յան վիր­տո­ւ ալ ի­րա­կա­նու­թյու­նը դրս­ևոր­վեց նաև իր բա­ցա­սա­կան կող­մե­րով: Նախ` այդ­պես էլ որ­ևէ քա­ղա­քա­կան ո­ւ ժ կամ ա­ռան­ձին թեկ­նա­ծու չկա­րո­ղա­ցավ օգ­տա­գոր­ծել ցան­ցային հա­ղոր­դակ­ցու­թյան տի­րույ­թի մո­բի­լի­զա­ցի­ոն պո­տեն­ցի­ա­լը, ո­րի մա­նի­պու­լ յա­տիվ է­ֆեկ­տը բազ­մա­պա­տիկ ա­վե­լի մեծ կա­րող էր լի­նել: ­Հա­ղոր­դակ­ցու­թյու­նը դուրս չե­կավ տե­ղե­կատ­վու­թյան փո­խա­նակ­ ման պար­զու­նակ մա­կար­դա­կից և չվե­րած­վեց ո­րո­շա­կի գա­ղա­փար­ նե­րի շուրջ հա­մախմ­բում ­ն ե­րի: Ի­րա­կա­նում, սա­կայն, դրա ան­հրա­ժեշ­ տու­թյունն առ­կա էր ա­ռն­վազն ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի դեմ հա­մա­հա­սա­րա­ կա­կան պայ­քար նա­խա­ձեռ­նե­լու մա­սով` հաշ­վի առ­նե­լով ը­նտ­րա­ցու­ ցակ­նե­րում առ­կա ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի քա­նա­կը, ո­րոնք բա­ցա­հայ­տե­լու հա­մար ան­հրա­ժեշտ էր գո­նե ակ­տիվ քա­ղա­քա­ցի­նե­րի կոն­սո­լի­դաց­ված

162 աշ­խա­տանք հենց ը­նտ­րա­ցու­ցակ­նե­րի հետ, ի­նչ­պես նաև` այս հար­ցի քա­ղա­քա­կա­նա­ցու­մը: ­Հա­յաս­տա­նյան հա­սա­րա­կա­կան-քա­ղա­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­ րում քա­ղա­քա­կիրթ ե­րկ­խո­սու­թյան և բա­նա­վե­ճի ան­տիմ­շա­կույթն իր ո­ղ ջ շու­քով դրս­ևոր­վեց հենց վիր­տո­ւ ալ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան տա­րած­ քում` ո­րոշ դեպ­քե­րում հան­գե­լով ը­նդ­հուպ գռե­հիկ դրս­ևո­րում ­ն ե­րի: Քա­ ղա­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ան­ձնա­վոր­ված ե­րան­գա­վո­րում ­ն ե­րը, վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րով ու­ղեկ­ցում ­ն ե­րը, ան­հան­դուր­ ժո­ղա­կա­նու­թյան տար­րերն ու շփում ­ն ե­րում եր­բեմն փո­խա­դարձ տար­ րա­կան հար­գան­քի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը ֆեյս­բու­քյան ի­րա­կա­նու­թյա­նը բնո­րոշ եր­ևույթ­ներ են, ո­րոնք ա­վե­լի խորն ար­տա­հայտ­վե­ցին այս նա­ խընտ­րա­կան ար­շա­վի ըն­թաց­քում: Սկզ­բից դա հիմ ­ն ա­կա­նում ըն­թա­նում էր ՀՀԿ-ԲՀԿ ե­րի­տա­սարդ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի «ս­րամ­տու­թյուն­նե­րի» դաշ­տում, ե­րբ օ­րի­ նակ, ՀՀԿ քաղ­խորհր­դի ան­դամ, ՀՀ ԿԳ նա­խա­րար Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը և ԲՀԿ-ա­կան պատ­գա­մա­վոր Վա­հե Էն­ֆի­ա­ջյա­նը փոր­ձում է­ին ի­րար սևաց­նե­լու գոր­ծում մի­մյանց գե­րա­զան­ցել հե­տաքր­քիր ձևա­կեր­պում­ նե­րով, ի­սկ հե­տա­գա­յում էս­տա­ֆե­տը հանձ­նե­ցին նույն ը­նտ­րա­տա­րած­ քում մր­ցակ­ցող Սամ­վել Ֆար­մա­նյա­նին և Վլա­դի­միր Կա­րա­պե­տյա­նին, ո­րոնք փոր­ձե­ցին չխախ­տել կո­ռեկ­տու­թյան սահ­ման­նե­րը: Ա­վե­լի ո­ւ շ դա տե­ղա­փոխ­վեց նաև այս­պես կոչ­ված հա­կա­ժա­ռան­գա­կան տի­րույթ, ե­րբ այս կու­սակ­ցու­թյու­նը դուրս ե­կավ ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի դեմ պայ­ քա­րի միջ­կու­սակ­ցա­կան շտա­բից և իր դեմ տրա­մադ­րեց ո­րո­շա­կի հա­ մոզ­մունք­ներ եւ կու­սակ­ցու­թյու­նից հա­կա­ռակ սպա­սե­լիք­ներ ու­նե­ցող շր­ջա­նակ­նե­րի հս­կա­յա­կան զանգ­վա­ծի: ­Վիր­տո­ւ ալ մե­դի­այի հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներն ան­սպառ են հատ­կա­ պես այն պատ­ճա­ռով, որ այս­տեղ տե­ղե­կատ­վու­թյան պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյան խն­դի­րը խոր­քային չէ, ի­սկ ին­ֆոր­մա­ցի­այի աղ­բյուր­նե­րի ան­ հաս­ցե­ա­կա­նու­թյան շա­հա­գոր­ծու­մը հնա­րա­վոր է լի­նում դարձ­նել պրո­ վո­կա­տիվ մա­նի­պու­լ յա­ցի­ա­նե­րի գոր­ծիք: «­Ռեգ­նում» գոր­ծա­կա­լու­թյան կող­մից հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­կատ­վա­կան խայ­ծը` «­Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­սակ­ցու­թյան լի­դեր Րաֆ­ֆի Հով­հան­նի­սյա­նի և «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ ներ» կու­սակ­ցու­թյան ղե­կա­վար Խա­չա­տուր Քո­քո­բե­լ յա­նի` Մեծ Բրի­ տա­նի­ա­յում թուրք դի­վա­նա­գետ­նե­րի հետ հան­դիպ­ման և ի­նչ-որ սե­ պա­րատ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­ներ ձեռք բե­րե­լու մա­սին, հենց այդ շար­քից էր: ­Հան­րու­թյունն այն կուլ չտ­վեց մի­այն այն պատ­ճա­ռով, որ շատ հապ­ ճեպ պատ­րաստ­ված լի­նե­լու պատ­ճա­ռով շատ ա­րագ բա­ցա­հայտ­վեց դրա ար­հես­տա­կա­նու­թյու­նը և հս­տակ մի­տում ­ն ա­վո­րու­թյու­նը: Սա­կայն տե­ղե­կատ­վա­կան այս գրո­հը կա­րող էր հա­ջո­ղու­թյուն ու­նե­նալ, ո­րով­ հետև գայ­թակ­ղիչ լու­րը ա­րա­գո­րեն սկ­սել էր տա­րած­վել սոց­ցան­ցե­րի մի­ջո­ցով` տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­նե­րը չճշ­տե­լուն սո­վոր օգ­տա­տե­ րե­րի օգ­նու­թյամբ: Սա սև PR-ի դա­սա­կան օ­րի­նակ էր` հիմն­ված եր­կու ղե­կա­վար­նե­րի, ի­սկ ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ` ո­ղ ջ «­Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­ սակ­ցու­թյա­նը վար­կա­բե­կե­լու մե­թո­դա­բա­նու­թյան վրա:­ Այս ի­մաս­տով հա­մա­ցան­ցում և վիր­տո­ւ ալ տե­ղե­կատ­վու­թյան ու հա­ ղոր­դակ­ցու­թյան մի­ջա­վայ­րում տե­ղի է ու­նե­նում հա­յաս­տա­նյան տպա­

163  գիր մա­մու­լին բնո­րոշ ո­րոշ բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րի ա­ռա­վել բյու­րե­ ղաց­ման, դրանց ի­րաց­ման, դրս­ևոր­ման մի­ջոց­նե­րի կա­տա­րե­լա­գործ­ ման գոր­ծըն­թաց:­ Ինչ վե­րա­բե­րում է տե­ղե­կատ­վա-վեր­լու­ծա­կան կայ­քե­րին, ո­րոնք ան­դրա­դառ­նում է­ին ը­նտ­րար­շա­վին, ա­պա զուտ տե­ղե­կատ­վու­թյան բո­վան­դա­կու­թյան, մե­սիջ­նե­րի ո­ւ ղղ­վա­ծու­թյուն­նե­րի ա­ռու­մով դրանք է­ա­կա­նո­րեն չէ­ին տար­բեր­վում մա­մու­լից, ո­րով­հետև ի­նչ­պես մա­մու­լը, ին­տեր­ներ­տային տե­ղե­կատ­վա­կան կայ­քե­րը ևս ա­վե­լի շատ կենտ­րո­ նա­նում է­ին ի­նտ­րիգ­նե­րի վրա` խո­րա­մուխ չլի­նե­լով ի­րա­դար­ձու­թյուն­ նե­րի, զար­գա­ցում ­ն ե­րի ներ­քին պատ­ճա­ռա­հետ­ևան­քային տրա­մա­բա­ նա­կան կա­պե­րի մեջ:

164 Violence, intimidation and legal cases against journalists and the media in Armenia 2012

cases and analysis

Investigative Journalists NGO

Yerevan 2012

165  CONTENT PREFACE 169

Media Freedom in Armenia 170

PART I JOURNALISTS AND THE MEDIA IN THE COURTS 178

Courts Now Taking a More Balanced Approach Re: Slander Compensatory Damages Against the Media 179

The Decision of the Court of Cassation Definitely Restricts the Activities of the Press 181

Court Found No Premeditation on the Part of Hraparak Newspaper 183

Cassation Court Sets Precedent with Zhamanak Newspaper Case 187

Glendale Hills v Zhamanak: 200,000 AMD in Slander Damages 189

Hayk Baboukhanyan Loses: Doesn’t File Slander Suit Within Deadline 192

Lernapat Village Mayor Loses in Cassation Court 196

Court Awards 200,000 AMD to Regional Governor in Compensation for Slandered Dignity 198

Court Finds in Favor of Police Chief 201

Construction Company Sues Ijevan TV and Reporter for 3.2 Million Each 203

168 Zham Newspaper Issues a Retraction 205

Son of Former Principal Loses Slander Case against Reporter 206

Court Finds that Hetq Reporter Did Not Slander or Insult Lernapat Mayor 207 Arrhythmology Cardiology Center and Aravot Reconcile 209

166 Court Throws Out Arman Avetisyan’s Slander Suit; He Filed Too Late 210

Benik Haroutyunyan Drops Slander Suit against Zhoghovourd 212

Armenian Public T.V. Issues Retraction in Jehovah’s Witnesses Slander Case 213

Gourgen Aghajanyan v Zhoghovourd: Constant Delays Plague This Slander trial 216

Hraparak Apologizes to Robert Kocharyan 217

Court Throws Out “Word of Life” Slander Suit against Iravounk 218

Court Rejects Margarita Khachatryan’s Slander Suit: Hraparak Doesn’t Have to Publish Retraction. 221

Arrhythmology Cardiology Center v. News.am: Will the Case be Suspended? 223

New Demand: One Million Apiece for Slander and Insult 225

Former National Institute of Health Employee Finds Term “Unsuitable” Insulting 226

Court Rejects Slander Suit Filed by Paravon Mirzoyan against Chorrord Inknishkhanutyun 227

Artur Sakunts v Rouben Hayrapetyan: Who Was That “Son of a Dog Wearing an Earring?” 230

Plaintiff Withdraws Slander Suit against Shamshyan 232

Slaq.am Admits It Slandered Parliament Candidate; Seeks Reconciliation 233

Vanadzor Dean Drops Slander Charges against Hetq Reporter 234

Rector Sues Former Teacher; Hetq & A-TV Named as 3rd Party Defendants 235

Armenian Public TV, Banadzev Ltd and Sirak Yeghiazaryan Must Apologize to YSU’s Head of Criminal Law Chair 236

167  Blogger “Pigh” Demands 3.5 Million in Compensation from Chorrord Inknishkhanutyun 238

Five News Outlets Listed as 3rd Party Defendants in Slander Case 240

A New Evaluative Concept of “Public Declaration” – “Accessible to All” 241

PART II VIOLENCE 243 Is Hooliganism No Longer Considered a Crime? 244

Reporters in Armenia Can’t Expect Any Assistance From Law Enforcement 246

PART III MEDIA COVERAGE OF THE PARLIAMENTARY ELECTIONS 251

Election Campaigning: Old Objectives – New Methods 252

Armenia’s “Virtual” Media: Free, but Not Influential 255

Armenia’s Print Media: Diverse But Superficial and Mostly Focused on Intrigue 257

Unbiased “Objectivity” of Armenia’s TV Stations 259

Media Campaign or the Campaign’s Media 261

The “Virtual” Face of Election Campaigning 263

168  Pref ace Those concerned with the state of freedom of speech in Armenia will find this latest study of the Investigative Journalists’ NGO of interest. The compendium pays particular attention to incidents of violence perpetrated against reporters and a new method that has surfaced within the past two years to impede the functioning of the press; namely to sue the media on charges of slander and insult. The book summarizes the cases and incidents that have been reported from January to October, 2012. Attorneys Ara Ghazaryan and Ashot Vareljyan have concisely presented various aspects regarding the freedom of news outlets – legislative regulation, news accessibility, physical violence, and slander/insult court cases. In their analysis, they have expressed an optimistic view only on the latter; i.e., the overall judicial process is developing in the right direction. Such cases brought to the courts have decreased dramatically, and the significant drop in the amounts of compensatory damages awarded has become established judicial practice. In contrast, when it comes to exposing incidents of violence committed against journalists, the situation hasn’t improved. In 2012, as in years past, police investigations of the cases reported have been more for “show” than anything else and thus unproductive. The first section of the book, entitled “Reporters and News Outlets in Court”, includes articles on 2012 court cases in which reporters have been either defendants or third party litigants. The main charges filed against them are slander, insult and defaming the honor, dignity and working reputation of another. Hetq reporters have covered every step of these trials, in all the courts, preparing news stories, analytical pieces and interviews with specialists in the field. The book’s second section recaps incidents of violence committed against reporters during the same period. Seven such cases have been reported so far in 2012. The conclusion reached by Hetq reporters in their analytical pieces is that journalists in Armenia cannot expect to have their rights defended by state authorities. In contrast to past publications, this book has a new section entitled “Media Coverage of the Parliamentary Elections”. Hetq’s political commentator followed the May 6, 2012 official and non-official campaign appearing in the print media, TV and internet surrounding the elections and came up with a number of interesting insights.

169  Media Freedom in Armenia (January-October 2012) Brief In 2012 the civil society, the Central Election Committee and the government undertook legislative initiatives some of which resulted in changes in statutory laws regulating the media activities whereas some other initiatives had no success because they were either rejected by the National Parliament or were not included in the agenda of the Parliament despite the fact that they had been submitted to the Parliament in the beginning of this year and it’s already a significantly long time now since the drafts have been in circulation in the Parliament. On the day of the parliamentary elections several instances of physical assaults were recorded against the journalists in the polling stations in respect of which the police demonstrated inaction by failure of instituting criminal proceedings or by discontinuing the instituted proceedings after certain period of time on the basis of the lack of offense or lack of criminal behavior in the actions of the offender. Violations of the right to access to information were recorded by some public bodies and non-state trade companies. In the framework of administrative and judicial proceedings, both the public bodies and the courts continued interpreting the definition of the concept of “trade secret” overly broadly as a result of which the media outlets and some other human rights organizations defending media rights were deprived of the access to information. The only area where steady positive developments continue is the judicial practice of defamation and libel lawsuits in which the courts consistently refuse the disproportionally high and unjustified damage claims jeopardizing media’s right to impart information which is regarded by the courts as a public interest issue.

Legislative initiates and amendments In 2012 human rights groups, government bodies and the Central Electoral Commission undertook some legislative initiatives concerning media freedom and the freedom of journalists. In particular, it is worth noting the decision of 31 January 2012 of the Central Electoral Commission (CEC) about amending the regulations of accreditation of the journalists covering elections, and under the decision it was presumed to reject or terminate the accreditation of those journalists who had been convicted of premeditated criminal offense and their criminal records had not been removed or quashed at that time, including those who had disseminated untrue information about the activities of the electoral commissions or their officials and where those facts had been established by court verdict. It was clear that the mentioned amendments defined such limitations of the journalistic freedom that they raised human rights issues, and therefore those limitations could not have been stipulated by the CEC and instead they should have been stipulated by statutory law adopted by the National Parliament. After several media organizations and human rights defenders had expressed

170 concerns over the above decision, on March 15 the CEC had to abolish the above constraining regulations of the accreditation procedure. It is also worth noting the fact of adoption by the National Parliament on March 21 of the “Law on Legal Regime of the State of Emergency”. The adoption of such law was justified under Constitution, in particular it emanated from the standpoint of the Constitutional requirement that the fundamental rights and freedoms of an individual be limited in the order prescribed by “law”. The article 7 of the prescribes the exhaustive list of limitations, the paragraph 12 of which prescribes the “limitation of the right to free speech, in particular, prohibition of certain publications, programs through mass media”. In combination with this law, the article 182.2 of the “Law on Administrative Violations” was amended (violation of legal regime of the state of emergency) to define imposition of fine in the amount of five to eight hundred times of the minimum salary for dissemination of prohibited publications or programs via mass media. A matter of special interest was the draft law on “Amendments in the Law on Television and Radio of RA” prepared jointly by three journalistic organizations, the Yerevan Press Club, the Internews and the Committee of Protection of Freedom of Speech. On March 19 the Standing Committee on Science, Education, Culture, Youth and Sport of the National Parliament put the draft law into circulation. The proposed changes in the law were justified after incorporation of digital broadcasting technologies in the television and radio broadcasting sphere without first having resolved those main complex issues which would ensure the expected results of the incorporation of digital broadcasting and would address the concerns that had been raised by journalistic community, the wide public and the international organizations. Before the draft law was presented to the above committee, it was discussed with the OSCE and COE experts and then it was posted for public discussions within the framework of the “Forum of Media Freedom” organized by the Ombudsman’s office which had 100 participants. The main changes proposed by the draft are aimed at adopting proper regulatory statutory framework for digitized broadcasting, as well as at enhancing the supervisory authorities of the Television and Radio National Commission (TRNC) over the public television and radio companies. It has to be noted that any supervisory authority by the TRNC over the public television and radio companies may bring to conflicts between the two regulatory bodies, the TRNC from the one side and the Council of Public TV and Radio of Armenia from the other side since these two bodies regulate two distinct areas. It is not clear whether such regulatory mechanism will be effective in practice. At present the draft law is still in circulation and it has not been included in the agenda of parliamentary sessions. Another draft law about amending the article 1087.1 of the Civil Code authored by Karen Mezhlumyan and put into circulation by a former member of the National Parliament Karen Dallakyan is still in circulation. They propose by the draft to add in the disposition of the above article non-public statements, as well as such concepts of defamatory and insulting speech as “improper” and “clearly false” statements. It is further proposed by the draft to lower the civil damage compensation ceiling to 500,000 drams for defamation and 800,000 for insult. The inclusion of the draft in the agenda was postponed in 06/02/2012 for 60 days. At present the draft law is still in circulation.

171  Physical assaults In 2012 incidents of physical assaults were recorded against journalists during parliamentary elections and the elections of local self-governing bodies. As a rule, in those cases the journalists filed police report on the facts of violence to district police stations and the police opened criminal cases but after certain period of time the police closed the criminal cases for lack of a crime or a criminal offense. We present hereby some examples. On May 5 the journalist of Gala TV Naira Nalbandyan was physically assaulted in no. 33 election district. She reported the incident to the department of police investigation of the Shirak district and the police opened a criminal case on the basis of the report. However, on May 16 the police took a decision to close the criminal case for lack of elements of crime.13 A similar approach was demonstrated in respect of the journalist Elina Chilingaryan from the “Freedom” radio station. She was video shooting the outside of the polling station and the group of young men who were crowded at the entrance of the station and a young man from the group approached her and hit her two times to her hands by attempting to grab the camera. The journalist could hardly manage to save the camera after which she left the area. Elina Chilingaryan filed a report to the police about the incident on the grounds of the part 1 of the article 164 of the Criminal Code. Despite the fact that the police carried out formal investigation and collected materials for the criminal case, on July 13 it took a decision to discontinuing the investigation on the following grounds: “During video filming, Elina Chilingaryan did not present herself as a journalist, she did not bear an identification mark as a journalist, her camera also didn’t have an identification mark. Under such circumstances, on the basis of the assessment of the evidence obtained in the course of the investigation, it is to be concluded that H. Hambarzumyan did not realize and couldn’t have realized that Elina Chilingaryan was a journalist and that she was acting in her professional capacity. The determination of H. Hambardzumyan was not directed to beating Chilingaryan, causing her bodily injuries or physical pain. In order to avoid being video filmed, he hit on the hands of the video cameraman as a result of which the camera fell on the ground. It was only Elina Chilingaryan who had testified that a second person had hit on her hands. No other evidence was obtained in respect of that episode, thus, the crime event was not confirmed”.14 A criminal case was instituted under paragraphs 3 and 5 of part 2 of the article 149 of the Criminal Code for preventing the performance of professional duties of the journalist of “Maxinfo” informational-analytical news agency Karen Aleqyan on the facts of hindering the representative of media to perform his/her functions by a group of persons accompanied with violence. However, as of the moment of writing this report the police has not brought any charges against any person and nor has it conducted any investigative or procedural measures in the framework of the instituted criminal case.15 The above described situations raise an issue of failure by the Republic of Armenia of performing its positive obligations stipulated under the RA 13 See the observations of the “Hetq” Investigative Journalists concerning the violations of 2012 on the following website: http://hetq.am/arm/articles/17891/lragroxnery-chen- karox-pashtpanutyun-aknkalel-ishkhanutyunneric.html 14 Ibid. 15 Ibid.

172 Constitution and the European Convention of Human Rights (hereafter Convention). A number of provisions of the Constitution and the Convention oblige the Member States to take positive steps for protecting the rights of citizens under their jurisdiction regardless of the fact whether the interference in the rights of the citizen was demonstrated by an ordinary citizen or a state officer or a state body. Not only does the State (meaning all officers or bodies acting on behalf of the State) have an obligation to abstain from committal of certain actions (negative obligation), for example, of ill-treating a person, but it also has a positive obligation to undertake an official investigation if such incident happens. It has to be noted that the investigation shall not be of formal nature but it has to lead to the identification of those who are guilty and bring them to justice and assign a relevant punishment against them. Thus, the substantive aspect of prohibition of ill-treatment against a person involves also a procedural component under which it is presumed that the State has to undertake and ensure an effective investigation on the fact of violence. The idea of the positive obligation has a special importance in respect of the freedom of speech of the media and the journalists. In considering that the freedom of speech is one of the important pre-conditions of democracy, the effective realization of this right depends not only on the negative obligation of the state bodies and the public officials not to interfere in the right to freedom of speech of journalists and the media, but also on the positive obligation of the State to ensure that the above right is effectively implemented. Among such steps are, for example, the measures for protecting the media outlets and their staff from violence and threats of violence and, if need be, undertaking preventive measures and leading effective investigations on the facts of violence or threats of use of violence. The Parliamentary Assembly of the Council of Europe has also referred to this issue in its Resolution no. 1535 by stating that the States bear a positive obligation to investigate any violence against journalists, including threats and that this obligation stems from “the individual journalist’s rights under the Convention as well as from the necessity for any democracy to have functioning media free from intimidation and political threats. Where attacks against journalists can be carried out with impunity, democracy and the rule of law suffer”.16 The Court of Cassation of Armenia has also adopted the idea of the positive obligation of the State to take measures for protecting the physical integrity of a person. The court, by referring to the case law of the European Court of Human Rights, has defined that the right to respect of private life under article 8 of the Convention involves also “the physical and psychological integrity of a person. Under Article 8 the States have a duty to protect physical and moral integrity of an individual from other persons. To that end they are to maintain and apply in practice an adequate legal framework affording protection against acts of violence by private individuals”.17 In the situations described above the journalists were the victims of violence which was obviously related to the exercise by them of their professional duties; in this case their functions of covering the elections. The violence was exercised by persons who were not public officers. Consequently, the issues concerning 16 PACE Resolution no. 1535 on the Threats to the Lives and Freedom of Expression of Journalists. § 5. 17 Decision no. EShD/0097/01/09 of 26/03/2010 of the Court of Cassation in the case of Tigran Kamalyan, § 23:

173  the interference in the rights and the violations of the rights must be examined under framework of positive obligations stipulated under articles 23 (right to respect to private life) and article 27 (freedom of speech) of the Constitution and accordingly the articles 8 and 10 of the Convention. In this respect, the issues of concern are whether the competent bodies of the Republic of Armenia have conducted effective investigation for finding the offenders, bringing them to responsibility and assigning against them an adequate measure of punishment. The facts show that in the above cases, including in the cases mentioned in the survey referred to above, the police first undertook an investigation on the basis of the report filed to the police but it then showed sheer inaction by refusing to undertake investigative and procedural steps and after few months it either discontinued the proceedings or refused to institute a criminal case. It is even more surprising that the criminal cases were closed under circumstances where the police had reports of crime at its disposal that had been filed by citizens (the report by the journalist of GALA TV Naira Nalbandyan, the journalist of the Radio Freedom Elina Chilingaryan and the journalist of www. mynews.am Arthur Harutyunyan) which is a situation that raises as such an issue of ignorance by authorities of their positive obligations. The Constitutional Court of RA has stipulated in its Decision no. 871 that the discontinuance of criminal proceedings on the grounds of lack of crime under circumstances where the police has at its disposal a report of crime by a victim was unconstitutional. As a summary to the above, in the above cases the authorities violated the rights stipulated under articles 17, 23 and 27 of the RA Constitution (prohibition of ill-treatment, right to respect to private life and the right to freedom of speech) by failure of following by the competent bodies the procedural requirements of the above articles, such as conducting investigation, finding those who are guilty and bringing them to responsibility by assigning against them a proportional and adequate punishment. It is also worth mentioning in the end that the failure of conducting effective investigation of the violence against journalists has an overall chilling effect on media and on journalistic freedom which harms the general public right to know.

Broadcasting licensing competition On March 28, 2012 the Court of Cassation refused the admissibility of the appeal brought by the “Meltex Ltd” which was challenging the grounds of the broadcasting licensing competition of December 2011. With that decision the company finished the domestic judicial proceedings that the company undertook by requesting from the courts to recognize as invalid the Decision no. 96-A of December 16, 2010 of the National Commission on Television and Radio (NCTR) about recognizing the Armnews CJSC as the winner of the competition and declare that the company’s right to fair competition had been violated as a result of the interference by the NCTR. Thus, the company exhausted all domestic remedies before it applied to the European Court of Human Rights this September by initial notice informing the court about its intention of lodging a full application with the court under article 10 of the European Convention for failure of the TRNC to ensure equality of arms, transparency and impartiality

174 in the licensing competition. In addition, the company argued that the TRNC discriminated against the company by showing tendency to defame the reputation of the company. Despite the judicial process with the National Committee of TV and Radio, in which ArmNews was included as a third party, ArmNews Executive Director Artak Aleksanyan and A1+ T.V. President Mesrop Movsesyan convened a joint press conference on September 4, 2012 announcing news about their cooperation. As of September 10, the twenty minute A1+ “Ayp-Feh” (A-Z) news analysis program is being broadcast on ArmNews’ prime time 9pm slot from Monday to Friday. The cooperative agreement between the T.V. stations has been signed for a period of one year. The long-year struggle of the Meltex Ltd., of which the above judicial proceedings is only one episode, reflects the main problem in the Armenian broadcasting sphere; the lack of transparent and fair licensing competition as a result of which companies with lack of sufficient independence from the executive branch and from various political fractions, occupy a place in the news sphere. Despite the numerous changes that have been made in recent years in the RA Law on Television and Radio, with the aim of ensuring sufficient institutional independence of TRNC from the executive power, as well as of ensuring fair licensing competition procedures, and despite the fact that those changes were welcomed by the CoE bodies, in practice the participants of the competition do not have free and fair competition framework. In this respect it has to be noted that both the public and international scrutiny over the licensing competition are very weak as a result of which the NCTR has adopted a policy of imitating the democratic principles rather than effectively regulating the television and radio broadcasting sphere.

Defamation and insult court cases against media entities Since May 2010, when the defamation and insult norms were decriminalized, the courts have received a huge number of civil claims from various groups of the society; ordinary citizens, politicians, oligarchs, public officers, show business celebrities, attorneys and even journalists and media entities. As of October of this year, out of 51 court cases instituted since June 2010 under the new statutory regulation, 15 remain pending and 36 court cases ended.18 Out of the 15 pending cases in respect of 7 of them the courts have adopted at least one judicial decision and in respect of 8 cases the courts have not adopted a decision yet and the proceedings are still pending in the first instance court. Out of 36 completed cases in 9 of them the courts granted the claim partially, in respect of 10 cases the courts turned down the claims, in 9 cases the parties have come to settlement, in 6 cases the claimants have withdrawn their claim during the trial proceedings and in 2 cases the courts returned the claim by instructing to make corrections and resubmit.

18 This statistics includes only those cases in which the media entity or the journalist appeared as a respondent in the proceedings.

175  The court practice of 2012 significantly differs from the practice of 2010 and 2011. From January to October of 2012 the courts have received 8 applications, which is a very low number in comparison with the figures of 2011 when the courts used to receive in average 3 to 6 cases per month. Under the practice of 2010 and 2011 the courts tended to grant high and even astronomical damage claims against defamation and/or insult. During this period the courts granted from 3 to 6 million drams damage claims against non- pecuniary damage.19 The judicial practice changed sharply from the Decision no. 997 of the Constitutional Court. This decision was followed by the Decision no. EKD/2293/02/10 of the Court of Cassation, adopted a little later on 27/04/2012, which also supported the changes in the judicial practice already underway after the decision of the Constitutional Court.20 As of the beginning of 2012, the courts started consistently lowering the compensation claims against costs and non-pecuniary damages. Moreover, the courts started considering such conditions as the financial situation of the respondent media entity, the manner of dissemination of the disputed information, the status of the applicant (the courts used to significantly lower or refuse the claims brought by politicians, oligarchs or public officials), as well as the negative effect that the granting of the claim in general could have had on the operation of the media entity which was considered as a matter of public interest. Thus, in the ordinary civil dispute between two physical or legal persons the courts began to see legal relations of public law importance (the freedom of imparting information by media and the freedom of receiving information by citizens) as a result of which the courts started applying the balancing test between the conflicting interests of the individual and the public. By following the same principle, in some cases in which the journalists used excessive or even provocative language which they justified under public interest test, the courts lowered the award amount or even refused the claim in whole and in doing so the courts referred to the public interest that the disputed media content raised.21 Thus, during 2012 the courts adopted their decision under the guidance set by the above judgments of the Constitutional Court and the Court of Cassation in which the two courts had cited the case law of the European Court of Human Rights. The judicial statistics of the present year are the results of the above judicial policy. In 2012 15 court cases ended and in 3 of them the courts granted the claim partially22, in 5 cases the courts refused the claim,23 2 cases ended with settlement 19 Samvel Aleksanyan, Ruben Hayrapetyan and Levon Sargsyan v. Dareskizb Ltd., civil case no. EKD/2347/02/10 and Bela and Sedrak Kocharyan v. Skizb Media Kentron Ltd., civil case no. EKD/2479/02/10. The judgments are available in www.datalex.am. 20 The decision in the case of Tatul Manaseryan v. Skizb Media Kentron Ltd. 21 See, for example, the judgment of Kentron and Nork-Marash administrative district in the civil case no. EKD/0790/02/11 in the matter of Hayk Babukhanyan v. “Khmbagir” Ltd. The judgment of Kentron and Nork-Marash administrative court in the civil case no. EKD/0526/02/11 in the matter of Tigran Arzakantsyan v. Iravunk Media Ltd. 22 Glendale Hills v. Skizb Media Kentron Ltd., civil case no. EKD/1963/02/10: Tatul Manaseryan v. “Skizb Media Kentron” Ltd., EKD/2293/02/10. Daniel Ioannisyan, Bayandur Poghosyan and Hasmik Simonyan v. “One Nation” party, civil case no. EADD/0074/02/12. The court decisions are available at www.datalex.am. 23 Hayk Babukhanyan and “Iravunk Media” Ltd. v. “Khmbagir” Ltd. and journalist Edik Andreasyan, civil case no. EKD/2374/02/10. Hayk Babukhanyan v. “Khmbagir” Ltd.,

176 between the parties24 and five cases ended because the claimant withdrew the claim during the trial proceedings.25 In 2 out of the three decisions in which the courts granted the claim partially the courts lowered the damage award five times (the third case involved very insignificant monetary claim). As a comparison, in 2010 and 2011 the courts lowered the monetary claims from 2 to 18 times. The overall amount of the monetary claim brought by parties by the cited 15 cases amounted to 74,434,050 and only 1,020,000 or the 1.4% of them was granted by the courts. Or, speaking in different terms, none of the 15 claims were granted fully (which means in respect of none of them the courts had made a favorable decision), in 12 cases the courts made fully favorable decisions and in 3 cases the courts made partially favorable decision. And if we assess not only the judicial practice of 2012 but the practice between 2010 and 2012, the following is the picture; as a total of 51 claims were brought and in the 36 completed cases the applicants brought a total of 130,698,350 drams of monetary claim (against pecuniary and non-pecuniary damage) of which 11,286,000 was granted which is the 8.6%. It is obvious that in 2012 the courts significantly lowered the pecuniary damage claims. In summary, the above observations show that the judicial practice develops positively. The number of cases brought to court has significantly dropped. The lowering of monetary claims has become a stable judicial practice. The granting of 7-digit damage awards has been left in the past. In more and more cases the claimants abstain from bringing monetary compensation claims. There is an increase in the number of the cases in which the parties finish the court dispute by a settlement. The tendency of resolving the dispute by extrajudicial ways grows. There are more cases in which the parties see the solution of the dispute under ethical rather than legal framework. All of the above means that the decriminalization of the defamation and insult norms serves its true purpose.

Ashot Vareljyan Ara Ghazaryan

and journalist Edik Andreasyan and Abel Mikaelyan, civil case no. EKD/0790/02/11. Tigran Terteryan v. “168 Zham” Ltd., and journalist Marine Martirosyan, civil case no. EKD/1485/02/11. Vano Yeghiazaryan v. journalist of “Hetq” weekly Adrine Torosyan, civil case no. LD/0628/02/11. Arthur Grigoryan v. “Hraparak” daily Ltd., civil case no. EKD/2491/02/11. The court decisions are available at www.datalex.am. 24 Jehova’s Witnesses Religious Organization and Gevorg Zakaryan, Ashkhen Zakaryan, David Harteyan, Aksel Ghazaryan, Shushanik Ghazaryan, Hayk Hakobyan, Aida Hakobyan and Arthur Martirosyan v. Armenian Public TV CJSC and Gevorg Altunyan, Sona Torosyan, Nune Aleksanyan and Edgar Davtyan, civil case no. EKD/2621/02/10. “Arythmiological Cardiology Center” Ltd. v. Aravot daily” Ltd, civil case no. EKD/2707/02/10: Judicial decisions are available at www.datalex.am 25 Aram Chatinyan v. Gagik Shamshyan, civil case no. EAKD/1751/02/11. Tereza Shahverdyan v. journalist of “Hetq” weekly Adrine Torosyan, civil case no. LD/0656/02/11. Benik Harutyunyan v. Zhoghovurd newspaper Ltd., civil case no. EKD/2427/02/11. Ruzanna Azizyan v. “7 or” news agency, civil case no. ESHD/0325/02/12. Sas Group v. Aram Antinyan, civil case no. EAKD/0395/02/12. Judicial decisions are available at www. datalex.am

177  PART I

JOURNALISTS AND THE MEDIA IN THE COURTS

178 Sara Petrosyan

Courts Now Taking a More Balanced Approach Re: Slander Compensatory Damages Against the Media Starting in January, 2012, the number of slander and insult cases filed against news outlets and reporters began to decrease. In our opinion, a main factor impacting this process was the RA Constitutional Court’s Decision 997 of November 15 of last year. The courts appear to have begun balancing the scales of justice. Several officials, who had taken media reps to court, didn’t get the decisions they expected and their demands for large compensation awards were rejected. Several cases filed last year have already been decided and the verdicts show that the courts are inclined to develop judicial practice based on European precedence. An analysis of judicial verdicts shows that the courts have reviewed their approach, and financial compensation, as a defense mechanism from slander and insult is no longer seen as the only option. Non-financial compensation is also being applied – retracting the questionable article and a public apology. It would appear that the approach being established is that individuals applying to the courts shouldn’t be financially compensated according to the maximum limits defined, but rather that an individual should be defended from having his/her good name and reputation trampled. Moreover, restoring ones honour and good name restored via large financial amounts has become risky for plaintiffs. For example, take the case of attorney Artur Grigoryan vs. the Hraparak newspaper. The attorney had demanded 2 million AMD for each comment he had deemed slanderous, for a total of 18 million. Grigoryan didn’t take into account that if he lost the case he’d had to pay state fees that total 360,000 AMD in the general court of jurisdiction. The attorney appealed this approach in the upper courts, arguing that the amount of the fee was unacceptable and that he refused to pay it since his case wasn’t a property demand. Grigoryan stated that he was arguing a principle of rights and that he only had to pay 4,000 AMD. The Appeals Court rejected his argument and the Cassation Court merely made it known that it agrees with the view of the Court of Appeals. This approach was welcomed by legal experts who argued that otherwise the courts would have assisted in bankrupting the news outlets by allowing for small fees to be paid to present large compensation demands. The impact of this approach was immediately felt in ongoing court cases. For example, Lernapat Mayor Vano Yeghiazaryan filed several slander suits with the Vanadzor Court and had registered a number of serious successes before the Constitutional Court’s famous decision. However, in the case of “Vano Yeghiazaryan v Hetq reporter Adrine Torosyan” the mayor lost. Predicting he would lose, Yeghiazaryan withdrew his 1 million AMD demand and merely asked for 1 AMD. In any event, the court threw out the case and obliged Yeghiazryan to pay Torosyan 150,000 AMD for incurred legal fees.

179  We see that for the most part financial demands have decreased in recent cases. Plaintiffs aren’t taking advantage of demanding the maximum allowed by the law since the decisions of the Constitutional Court and the Cassation Court have directed the lower courts to take into account the financial situation of news outlets. The experience of the last several months shows that those who have demanded large financial compensatory accounts have subsequently withdrew them or substituted them with symbolic figures. Also encouraging is the fact that courts had already started to decrease the compensatory threshold down from the millions it had reached. The main compensatory demand sought by plaintiffs is now for incurred court expenses. These expenses, which also include attorney fees, have mostly been sustained within reasonable limits. We should note that last year attorney fees also broke the million AMD border. But there are still exceptions to the above approach showing that the courts have still not completely rid themselves of regarding financial compensation as a method to negate slander. In the case of “Glendale Hills v Zhamanak”, the plaintiff, a housing developer, demanded that the paper pay 2 million for slander, 500,000 for court expenses, and a retraction of the questionable article. The court found in favour of Glendale Hills and order the paper to pay 200,000 for slander and 300,000 for court expenses, as well as a retraction. Thus, while the court decreased the amounts, it still exacted hefty damages for the newspaper. In fact, Armenian courts do not always provide reasons why monetary compensation can serve as defense for individuals from slander and insult. In the precedents and comments of the European Court it is always stressed that methods of non-monetary compensation should be regarded as the primary manner to rectify damage done by libellous expressions and that monetary award should only be considered when non-monetary damages aren’t sufficient to compensate for the damages sustained. Summarizing slander and insult cases filed with the courts in the first six months of 2012, we can state:

1. As opposed to last year when filers of suits were public figures, in 2012 they were mostly average citizens in whose cases news outlets were included as third parties. 2. Officials have pulled back from filing lawsuits since the courts, in their decisions, have stated that they are public figures who should expect less protection. 3. The courts have greatly decreased monetary demands, including demands for compensation of court expenses. 4. Litigants are now attempting to settle out of court. 5. At the same time, the courts of professional organizations, in their decisions against news outlets, have registered that reporters do not always carrying out their duties in a professional and conscientious manner.

180 The Decision of the Court of Cassation Definitely Restricts the Activities of the Press Attorney Ara Ghazaryan comments on the April 27, 2012 decision of the Cassation Court regarding insult and slander.

The Court of Cassation has finally made its long awaited decision on insult and slander known. What issues has this decision settled? It’s a long awaited but somewhat tardy decision. Almost one year ago I said that it was vital for the Court of Cassation (CC) to make its position known on slander and insult. It had the chance but didn’t take it, so the Constitutional Court, based on the petition of the Human Rights Defender, expressed a number of opinions in its decision. I do not belittle the role of the Constitutional Court’s decision but it is very vital that those positions be expressed by the highest court tribunal and not the Constitutional Court. The Court of Cassation came to its decision based on the cassation petition filed by the defendant (to reject slander and the demands to pay compensation) in the case of Tatul Manaseryan v Skizb Media Center. Several points in the decision express the same conclusions as the Constitutional Court. But at the same time, it settles several issues that the Constitutional Court failed to address. First, the issue of who assumes the burden of responsibility in those cases when a press outlet publishes, for example, information received by this or that civic group in an on-line format, received a legal procedural order. According to the discussed decision, if a news outlet publishes a statement by an organization that isn’t a legal entity or a piece of information, the news outlet assumes the responsibility. What’s your take on this? The news outlet receives news from a certain source and decides to publish it, almost verbatim. Then a person shows up demanding a retraction, the chance to respond or monetary compensation. The attorney, when writing the suit, clashes with the following query – who assumes responsibility for the publication, the news outlet who published the information or the one who disseminated it in the first place. In this case, the Cassation Court included some concepts by saying that even

181  if the reprinting of the information was done in a diligent manner; this doesn’t mean that the news outlet automatically is free of responsibility. The source used by the news outlet, according to this decision, must be an author based on Article 1087.1, Part 6, of the RA Civil Code. What does this mean? The Court of Cassation, in page 14 of its decision, gives the following interpretation of the concept of an author: “sources of information can be authors and news agencies”. The Cassation Court stresses that: A person shall be exempted from liability for insult and defamation if the factual data stated or presented by him/her are the verbatim or diligent reproduction of information disseminated by an information agency, as well as of information contained in another person’s public speech, official documents, other information means or information contained in any creative piece; and when disseminating it a reference has been made to the information source With this decision, the Cassation Court is forcing news outlets to enter the ethical arena. If a news outlet has the source of the information and believes in that source, let it disseminate it. But if it disseminates information on behalf of a source that isn’t a legal entity, it shouldn’t accept it. The legal regulation of this issue is lacking in the Cassation Court’s decision. The Court of Cassation’s decision regarding the source of information has been given a variety of judgemental interpretations. According to some opinions, the Court’s concept of a source restricts the right of news outlets to receive and disseminate information. Regarding the concept of information sources, that is noted in Part 9 of Article 1087.1, it says that a source can either be a physical or legal entity. In this case, the Zhamanak newspaper received questionable information from its source – Anton Arakelov, a private individual. The Cassation Court notes that a company, according to Article 1087.1 of the Civil Code, cannot be regarded as a source of news, since it doesn’t represent the author of any form of information dissemination or an implementer of media activities. This means that if a news outlet uses the information or rumors provided by any private individual, it assumes the risk of responsibility on itself. In other words, the new outlet goes to court as the defendant. The Cassation Court notes that the risk in such cases belongs to the news outlet. If you were to even reveal the identity of the private individual who is your source in court, it’s the same. You will be the defendant. Thus, if you want to utilize non-specified sources, that cannot free you from responsibility later on. The news outlet must note the source of news when it disseminates it. If it doesn’t, then the outlet assumes responsibility. Recently, in one discussion on this issue, it was stated that the judicial acts of the courts are obligating news outlets to take steps never demanded by the plaintiffs. Have you come across such incidents in your research? That practice, when the court puts obligations on news outlets not envisaged by the law, has already disappeared. This problem used to surface in much earlier court cases when judicial practice hadn’t yet satisfactorily developed. For example, a questionable publication had been published on page 7, but the court obligated a retraction on the first page. It also obligated a public apology, even though the plaintiff never presented such a demand in his suit. (Hrach Keshishyan v Hraparak newspaper).

182  Artur Grigoryan

Court Found No Premeditation on the Part of Hraparak Newspaper Nevertheless, Comments in Websites Must be Monitored A court case, unprecedented in Armenia, began in December 2011. Attorney Artur Grigoryan sued the newspaper Hraparak, charging that six comments left by readers had slandered his honor and dignity. Also unprecedented was the amount of compensatory damages he sought – 18 million AMD (2 million for each comment). One commentator replying to the August 10,2011 article entitled “Citizens Fall Prey to Unscrupulous Lawyers?” that appeared in Hraparak’s internet edition, charged Artur Grigoryan with professional negligence, stating that he lost the right to appeal because the lawyer didn’t file the proper papers in time. Another commentator wrote that the attorney pocketed a 600,000 AMD payment from him and all he did was try to resolve the case by negotiating with the court. On January 13, Grigoryan’s legal representative Tigran Atanesyan filed the legal suit arguing that each of the comments in questions contained slander and insult. The plaintiff demanded 18 million AMD in total compensation - 2 million for each instance of slander and 1 million for insult. Taking a cue from a November 15, 2011 RA Constitutional Court ruling calling on plaintiffs to take the financial status of defendants in question before specifying sought after damages, Grigoryan asked that the court seize a monthly sum of 225,000 AMD from the news website until the 18 million was totally paid off. Tigran Atanesyan assumed the burden of proving the incurred damages and defense attorney Gevorg Gevorgyan presented his position regarding the burden of proof, according to which Hraparak was obliged to prove the following facts: 1 – Who is responsible for placing comments in an internet website? 2 - Who is responsible for restricting the placement of comments in the site? 3 – Must the company assume responsibility for the comments in question? 4 – Is the company the one that committed the slander and insult? According to G. Gevorgyan, the defendant cannot assume the burden of

183  proof for slander and insult, given that the company did not slander or insult the attorney and is not competent to prove such facts in court. The court divided the burden of proof between both sides in the following manner. The plaintiff had to prove that he was aggrieved and that the defendant was obliged to, or had the right to, forbid readers from writing such comments. The defendant, in addition to the above-mentioned burden, also had to prove that the questionable comments were in fact from real people and not contrived. The plaintiff added that he would present a series of articles, during the examination phase of the burden of proof, that were publicized in the paper regarding his վս­տա­հոր­դի from other individuals. The initial phase of the court case ended with this and a trial date was set for February 24.

Had the Closure of the Newspaper Become the Attorney's "Mission in Life" At the February 24 trial, plaintiff representative Tigran Atanesyan presented the court with the August 10, 2011 Hraparak article entitled “Citizens Fall Prey to Unscrupulous Lawyers?” , which according to the attorney included six comments slanderous and insulting to the plaintiff. Here are those comments: Sahak: Due to Artur Grigoryan’s procrastination we lost the right to appeal the court’s decision regarding our house on Northern Avenue...We then found out that he was paid to screw up the case. ...He also has a terrible disposition, let the Chamber of Advocates try and fix it. Garik: That disagreeable ruffian, the so-called lawyer, is nothing but a liar. We initially signed a contract for 150,000 for his services, but he later jacked up the price to 600,000. All he did was to try to get the case resolved by negotiating with the judge. He told us to pay him, that he reached an agreement with the judge. So why should we have paid him all that money? Iskouhie: I’m just amazed how people can trust somebody like that. His looks alone would make anyone think twice before giving him a case to handle. They make out that they know English to boost their reputations and thus deceive the people. The lawyers and the judges are in cahoots and all the verdicts are based on bribes. Anahit: I am an attorney and I really am ashamed that he calls himself a lawyer. He is obligated to tell people that the European Court accepts legal suits written in Armenian and that English isn’t necessary. Of course, he never informed his clients about this. In addition, he could have easily found out the status of each case. I believe he did, but kept his clients in the dark. Artak: It’s interesting that this lawyer expects to get a fair court hearing. Has he already bribed someone for a just verdict? Sergey: Just see if they told him that lying and extortion are inexcusable for a lawyer. This was a case of extortion...swindling money through deception. It’s the same with fortune-tellers. The prosecution presented articles written by others also defaming the plaintiff that appeared in the paper. These cases are now being heard in various Armenian courts. The plaintiff’s attorney also told the court that lawyers aren’t

184 psychologists and cannot listen to the ravings of their clients for hours every day, adding that lawyers do not always win their cases, that are also defeats, and that every client doesn’t walk away satisfied. Defense lawyer Gevorg Gevorgyan expressed his total opposition to the suit as presented. Gevorgyan argued that it first must be clarified who wrote the comments. The lawyer argued that even the plaintiff agreed, in his speech, that the newspaper had merely published the comments written by others. The defense noted that anyone could leave comments in such internet sites as facebook.com, odnoklassniki.ru and most news websites. The internet, the defense argued, offers readers the opportunity to express themselves and that Hraparak is also a vehicle for freedom of expression and doesn’t have the right or obligation to curtail such freedom. Gevorgyan said that the paper couldn’t possibly monitor all comments left by readers and, in any event, a news outlet has no responsibility to do so. The lawyer continued that there was no premeditation on the part of Hraparak to keep the comments online for the period in question. Gevorgyan noted that according to a November 15 decision of the RA Constitutional Court, premeditation must be substantiated in such cases. Hraparak Chief Editor Armineh Ohanyan told the court that the internet affords limitless possibilities and that monitoring or restricting them is not possible. Ohanyan said that the newspaper had presented its readers to express their opinions just like any other news outlet. After reading the article, she said, that’s exactly what they did. Ohanyan brought to the attention to the court a statement attributed to Artur Grigoryan that appeared in the press in which he states that the closing of Hraparak has become his new mission in life. When asked by the plaintiff whether comments are monitored or not before being published, Ohanyan responded that this court case had taught them a valuable lesson and that as of October 2011 all comments are pre-screened. The editor said in the past all comments were automatically published when sent in. The plaintiff also asked if it was possible to design the website in a way that comments weren’t automatically published. Ohanyan answered that it was.

Court Throws Out Slander Suit against Hraparak On March 7, 2012, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court threw out the slander suit that attorney Artur Grigoryan had filed against the newspaper Hraparak. The court found that there was no premeditation on the part of Hraparak to defame or insult the plaintiff and that the article in question raised important issues of public interest. The court also found that the sic questionable comments deemed libelous by the plaintiff had been left by individuals using aliases and that their identity was not known. The court also ordered that Artur Grigoryan pay 360,000 AMD in unpaid court fees (2% of the 18 million).

185  Grigoryan’s lawyer Tigran Atanesyan told Hetq that, “This is an illegal and crazy verdict fabricated by self-centered individuals. We will definitely appeal and continue our struggle.”

Appeals Court Rejects Attorney Grigoryan's Suit On April 19, 2012, the RA Appeals Court refused to accept attorney Artur Grigoryan’s suit regarding the decision of a lower court to find in the favor of the newspaper Hraparak. The Appeals Court stated that the reason for not accepting the suit was that Grigoryan had made partial payment of the initial court fees, Grigoryan had sued the newspaper’s website for 18 million AMD due to a number of comments left by readers under an article pertaining to him. The lower court found that there was no premeditation on the part of Hraparak to defame or insult the plaintiff and that the article in question raised important issues of public interest. The court also ordered that Artur Grigoryan pay 360,000 AMD in unpaid court fees (2% of the 18 million). When asked by Hetq why he partially paid the fees, Artur Grigoryan replied that it was mistakenly presented as a property demand. However, according to Grigoryan, even a law student would know that an individual’s honor and dignity is subject to the right of non-material defense; in other words, his demand shouldn’t have been regarded as property-related. Grigoryan says he will take the case to the RA Court of Cassation and to the UN Human Rights Commission if need be.

Court of Cassation Throws Out Petition of Attorney Grigoryan On June 27, the RA Court of Cassation refused to accept attorney Artur Grigoryan suit regarding the April 16, 2012 decision of a lower court to find in the favor of the newspaper Hraparak. Grigoryan argued that the Court of Appeals had violated Article 6 of the European Convention on Human Rights; Articles 14 and 17 of the International Convention on Civil and Political Rights; and Article 1087.1 of the RA Civil Code.

186  Tatoul Manaseryan

Cassation Court Sets Precedent with Zhamanak Newspaper Case After the decriminalization of the slander and insult articles, the Court of Cassation had been returning legal petitions involving media outlets. Finally, the Court examined one of these cases and created a precedent. On April 27, the Court of Cassation reviewed a decision by the Appeals Court filed by the defendant, the newspaper Zhamanak (Skizb Media Kentron Ltd.) In its verdict on September 9, 2011, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction partially found in favor of the plaintiff Tatoul Manaseryan. The court instructed the paper to issue a retraction of a September 29, 2010 article entitled “Criminal Case against the Advisor of the President of the National Assembly”. The paper was instructed to state that there was no criminal case against Tatoul Manaseryan and that he wasn’t involved in usury. The court also instructed the defendant to pay the plaintiff 510,000 AMD in compensation (300,000 for slander, 200,000 for incurred legal fees and 10,000 for a previously paid state fee). The Court of Appeals had refused to review the petition filed by the defendant and sustained the lower court’s decision. In its appeal to the Court of Cassation, Zhamanak attorney Nikolai Baghdasaryan claimed that the defendant had revealed the source of the information in court and made a motion to invite Anton Arakelyan for questioning as a witness, but that the court overturned the notion. From the verdict of the court it follows that if the reporter doesn’t reveal the source of information at the time of publication, then he/she is deprived of such right in court. However, this position of the court contradicts Article 1087.1, Points 6 and 9, of the RA Civil Code. Plaintiff attorney Anahit Sardaryan, in her reply to the Cassation Court petition, claimed that the defendant could only have been freed of responsibility had the reporter made a direct reference to the information source in the article. Moreover, when making a reference to another individual’s public pronouncement, the reference must be proper; that’s to say either a literal or faithful reproduction.

187  The appellant noted that the court did not take into account that the very next day the reporter of the article published another article in Zhamanak noting that, “There is a case launched on usury evidence and that another individual has been charged…” This can be seen as a retraction by Zhamanak that is similar in content to the retraction defined by the court and demanded of the defendant. Attorney A. Sardaryan noted in her reply that the very fact that the newspaper’s second article appears as a retraction just goes to proves that Zhamanak agrees that its original article contained slanderous information. In addition, the second article could not be regarded as a retraction, given that the reporter points out that Tatoul Manaseryan had demanded that he draft a retraction for the paper to print. In other words, as noted by the court, when publishing the second article, the defendant had no retraction text to speak of; i.e. the second article wasn’t published as a retraction. Nikolai Baghdasaryan then noted that he received no retraction text from the plaintiff for the paper to publish and thus demanded that the December 15, 2011 decision of the Appeals Court be nullified and that the case be sent for retrial. When asked by Cassation Court Judge T. Petrosyan asked plaintiff attorney Sardaryan if his client had sent a retraction text or not, Sardaryan replied that a retraction text had been sent prior to his client’s filing a petition with the court. Sardaryan added that the defendant had been informed that if the retraction text wasn’t published they’d be taken to court. The Court of Cassation decided to end its review of the case at this point. Soon after the session, the Court announced that it had rejected the appeal brought by Skizb Media Kentron. The company would have to pay 30,000 AMD in court fees for filing the appeal. In addition, since the appeal was rejected, Zhamanak would also have to pay Tatoul Manaseryan the original 510,000 AMD as instructed by the lower court.

188 Nikolai Baghdasaryan Anahit Sardaryan

Glendale Hills v Zhamanak: 200,000 AMD in Slander Damages For the past two years the Glendale Hills construction company has been demanding a retraction by the newspaper Zhamanak for an August 26, 2010 article it published entitled “$1,000 in Hush Money”. “The Gyumri representatives of Glendale Hills tried everything to convince residents not to go to the press after one of the houses it built in the Moush #2 neighborhood in Gyumri partially self-collapsed. Our sources, who wished to remain anonymous, stated that the company offered them $1,000 and promised to quickly repair the apartment in question. In return, residents weren’t to go to the press with the story, otherwise the company threatened that it wouldn’t carry out any repairs. The residents rejected the under the table transaction,” the paper wrote. Glendale Hills argued that the term “self-collapse” gave the impression that the building itself was falling down whereas only the wall plaster had fallen. Glendale Hills also rejected the paper’s claim that it offered up to $1,000 in hush money to residents to keep quiet about construction defects. Glendale Hills sued the paper for 2.5 million AMD (2 million for slander and 500,000 for legal fees). .

The Art of Journalism or Slander? The trial got underway in September 2010 at the Yerevan Kentron and Nork- Marash Court, Judge Aleksei Soukoyan presiding, and lasted till 2012. At the January 16 trial session, the plaintiff’s attorney, Anahit Sardaryan, presented the court with her client’s position regarding the arguments made by the defendant as to the facts of the case. In her presentation, Sardaryan stated that the defendant, by referring to Constitutional Court Decision N997 (according to which a distinction must be made between factual details and evaluative observations), noted that the reporter presented the term “self-collapse” as an evaluative observation, bearing in mind that the ceiling collapsed on its own. However, according to the plaintiff, the term “self-collapse” cannot be regarded as an evaluation and that, rather, it is the statement of a definite fact. According to the plaintiff, the difference between fact and evaluative observation

189  is that the existence of facts can be demonstrated by that observations are not subject to verification. Later, Sardaryan cited the precedent of the Lingens v Austria case of the ECHR, according to which, even in the case of opinion there must be a substantiated or accepted factual basis to express said opinion and that it must be expressed honestly. The plaintiff, in his argument, also referred to the other facts subject to verification, namely the amount of money noted in the article by the defendant. In the article’s title, the defendant had in mind a distribution of money, financial compensation and an apartment repair. However, in this case, the plaintiff believed that the article shouldn’t have been entitled “$1,000 in Hush Money” and subsequently note in the body of the article that Glendale Hills representatives offered $1,000 in cash to residents not to go to the press, with the threat that otherwise they wouldn’t repair the apartment. In its argument, the plaintiff noted that the reporter acted in bad faith, didn’t take steps to verify the information presented in the published article, and sought to defame the working reputation of the company by publishing said article. Newspaper attorney Nikolai Baghdasaryan, in his address, noted that by summarizing both RA and international judicial practice, it is very important to differentiate factual factors from evaluative observation. The attorney brought the following example. When a person declares that Nikolai Baghdasaryan received a $5,000 bribe, this is both a fact and slander. But when a person declares that Baghdasaryan is a bribe giver, this is an evaluative observation and constitutes insult. Regarding the questionable matter in the case it says that Glendale Hills built a house in Gyumri. This is fact. Later, as an evaluative observation, it says that a self-collapse took place. That’s to say that the reporter appraised the ceiling falling down as a self-collapse. Baghdasaryan added that the title of the article could not be regarded as fact, that the reporter condensed it, and that it was the case of the art of journalism As Sardaryan put it, you can change the meaning of a sentence with just one comma or hyphen in such a way that a company’s reputation or someone’s dignity and honor is slandered and insulted. The lawyer added that the ECHR and a number of international experts have frequently noted that attention must be paid to an article’s title since it describes the article in a nutshell. In the court, as a piece of written evidence, the 1,895,000 AMD revenue of the newspaper’s publisher, Skizb Media Kentron, was also scrutinized. Regarding this, Baghdasaryan presented the court with a verdict of the Kentron and Nork- Marash Jurisdictional Court in the case of “Bella and Sedrak Kocharyan v Skizb Media Kentron”. According to the verdict, the defendant was instructed to pay the Kocharyans 3,000,000 AMD. With this, Baghdasaryan argued that the defendant presently had less revenue than the amount it was supposed to pay. In other words, the obligations of the defendant company superseded its assets.

Zhamanak Has to Pay 550,000 and Publish a Retraction On January 30 Judge Aleksei Soukoyan announced his verdict in the case. The court partially found in favor of Glendale Hills and instructed Zhamanak newspaper to pay 200,000 AMD in slander damages, 300,000 for incurred legal

190 fees, and 50,000 in state fees. Zhamanak was also obligated to publish a retraction of the August 26 article “$1,000 in Hush Money”. On May 2, the newspaper appealed the lower court’s decision On June 14, the RA Court of Appeals threw out Zhamanak’s appeal and let the lower court’s decision stand. The newspaper was also instructed to pay 6,000 for filing the appeal. On September 3, the RA Court of Cassation rejected Zhamanak’s suit seeking to overturn the Court of Appeal’s decision.

191  Edik Andreasyan Hayk Babukhanyan

Hayk Baboukhanyan Loses: Doesn't File Slander Suit Within Deadline Two very interesting and connected court cases involving charges of slander and insult began in 2011 and dragged on until 2012. Hayk Baboukhanyan, President of the Constitutional Rights Party (CRP), filed two defamation suits at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction. The first named analyst Edik Andreasyan and report.am as defendants. The second named Andreasyan, report.am and Khmbakir Ltd, the publisher of the site, as defendants. It all began in September 2010, when Andreasyan’s article “Iravounk’s right is on the edge of Hayk Babukhanyan’s sword” (“Iravounk” in Armenian means “right,” thus the title is a play on words) appeared on the Report.am website. In the article, Andreasyan reflected on the activities of CRP President Baboukhanyan and stated that a letter published in Iravounk signed by H. Ordouyan was actually written by Baboukhanyan and that he used a false name. (Hayk Baboukhanyan is also the President of Iravounk’s editorial board) Not availing himself of the right to respond or publish a retraction, Baboukhanyan went directly to the courts, demanding that the website and author issue a retraction and a public apology of the slanderous and insulting information. Baboukhanyan also demanded that the website publish the verdict of the court and compensate him for all incurred legal fees. Baboukhanyan said what the website had published was a pack of lies, although his suit failed to specify the expressions deemed to be slanderous and insulting. Nevertheless, the defendant claimed that Baboukhanyan’s attorneys presented a list of ten points after the trial got underway. One such passage that Baboukhanyan found insulting was – “Internal party upheavals and duels for the party’s official stamp come easily to this ‘brave’ soldier.” The plaintiff also deemed slanderous the charge that he was a “destroyer of the party” and the following query posed by the author – “We understand that the elections are approaching. But is it possible to sell oneself to get elected and at such a cheap price?” Another questionable passage: “A few times during the warming of Armenian-Turkish relations, Hayk Baboukhanyan exploded onto the TV screen

192 and mumbled some anti-Turkish things, mostly repeating ARF views. What we want to say is that a politician must have something original to say and not a brazen desire to stir things up. Later on, the Iravounk newspaper responded to Edik Andreasyan’s article.

Plaintiff files another legal suit In an article by Gayaneh Zargaryan entitled “Freedom of Speech: Squeezed under the ARF Vice” that appeared in the March 22-24 edition of Iravounk, she also mentioned Andreasyan. A few days later, Andreasyan responded with an analysis of his own entitled, “When that not worthy of remembrance is forcibly remembered”. This prompted Baboukhanyan to sue Andreasyan a second time. Thus, there were two separate court cases underway at the same time. In the first, the plaintiff demanded 3 million AMD from the article’s author in compensatory damages and the same amount from the website. In the second, Baboukhanyan demanded one million each from report.am, analyst Edik Andreasyan and from Khmbakir Ltd, the publisher of the site. Baboukhanyan’s attorneys also petitioned the court to prohibit Report.am from publishing anything about their client. The court sustained the motion. Andreasyan attempted to resolve the matter through reconciliation, but Baboukhanyan asserted that he would only reconcile if the analyst paid him for legal fees already incurred and issued a retraction. Andreasyan turned down these conditions. The first case got underway on January 27, 2011 and the second on June 15.

Case N 1 - "Iravounk's right is on the edge of Hayk Babukhanyan's sword" On February 12, 2012, at the Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, the trial brought by Hayk Baboukhanyan and Iravounk Media Ltd. against report. am and Edik Andreasyan got underway. At issue was the Andreasyan’s article “Iravounk’s right is on the edge of Hayk Babukhanyan’s sword” that appeared in the August 31, 2010 edition of www.report.am. The plaintiff claimed that the article was baseless, publicly defamed his dignity and working reputation, and thus demanded 6 million AMD in compensation. At the trial, the plaintiff also presented what he claimed to be disparaging comments under the article, arguing that defendant was responsible for them as well. The defense countered that the slander suit had no merit and should be rejected. Defense lawyer Lousineh Bakoumyan argued that the article’s author had merely expressed his subjective opinion based on the public speeches Baboukhanyan had made over the years and his activities. Bakoumyan added that the plaintiff waited past the one month deadline to initiate a slander suit and that the case should be dropped. On February 27, Judge Samvel Tadevosyan handed down his verdict rejecting Baboukhanyan’s suit and the 6 million AMD demand. Instead, the court ordered Baboukhanyan to pay 236,000 AMD in state fees. The court found that the plaintiff had violated the one month filing deadline as per Article 1087.1, Point 13, of the RA Civil Code.

193  Court of Appeals Rejects Baboukhanyan's Petition On May 16, Armenia’s Court of Appeals reviewed the petition brought by Hayk Baboukhanyan, seeking to overturn a lower court’s verdict throwing out his slander suit against report.am and Edik Andreasyan. Before the hearing, the court urged the sides to settle out of court. The litigants deemed such a resolution impossible. Baboukhanyan’s lawyers argued that the lower court had misconstrued the articles dealing with the deadline issue and hadn’t taken into account the second section of Article 1087.1 according to which a suit could be filed no later than six months after the slander or insult. On May 31, the Court of Appeals rejected the suit filed by Hayk Baboukhanyan and Iravounk Media and ordered them to pay 393,000 AMD in court fees.

Court of Cassation Also Rejects Baboukhanyan Appeal After his suit was thrown out by the Appeals Court, Baboukhanyan took his case to the Court of Cassation. On August 6, 2012, the Court of Cassation rejected the petition filed by Baboukhanyan and Iravounk Media against report.am and Edik Andreasyan. The Court found that the appeal failed to satisfy the requirements of Article 234, Point 1, Subsections 1 and 3, of the RA Judicial Code.

Case N 2 - "When that not worthy of remembrance is forcibly remembered" Edik Andreasyan Files Countersuit against Hayk Baboukhanyan At the opening trial session of this second case, Baboukhanyan’s lawyer Vahe Hovhannisyan again presented the demands of his client – a public apology in the news site, that the site publish the full court verdict if totally of partially in favor of the plaintiff and that the defendant pay 1 million AMD in compensation. The lawyer then announced a fourth demand – that Edik Andreasyan publicly apologize to Baboukhanyan for disparaging comments he made in his reply to the slander suit. Andreasyan countered by arguing that his reply was not public in nature since only he, Baboukhanyan and the court had access to it. At the conclusion of a long give and take between the two sides, Edik Andreasyan announced that he would be filing a countersuit against Baboukhanyan, arguing that the plaintiff had insulted him. Judge Melkoumyan granted him one week to prepare the countersuit and scheduled the next session for February 3. The basis for the countersuit was the argument by Andreasyan that Baboukhanyan had slandered him when he wrote in his original suit, where it asked for the name of the defendant’s father, “the patronymic is not known” in parentheses. Baboukhanyan replied that he had no ulterior motives when he wrote the above and that he really didn’t know the name of the defendant’s father. Andreasyan countered that Baboukhanyan could have easily gotten the name but that the plaintiff really wanted to slander him.

194  In his countersuit, Andreasyan demanded that Baboukhanyan publicly apologize for the name fiasco. On February 27, 2012, The Kentron and Nork-Marash District Court threw out the countersuit filed by Edik Andreasyan against Hayk Baboukhanyan, arguing that there was no reciprocity between the original suit and the countersuit. Given that the two sides had presented their arguments and had failed to reconcile, the court decided that the trial had ended. On March 12, Judge Melkoumyan threw out Baboukhanyan’s slander suit against Edik Andreasyan, report.am and Abel Mikayelyan on the grounds that it was baseless. The court ordered Hayk Baboukhanyan to pay 20,000 AMD in state fees.

195  Lernapat Village Mayor Loses in Cassation Court Armenia’s Court of Cassation found in favor of Boris Ashrafyan, a resident of the village of Lernapat who had been sued by community mayor Vano Yeghiazaryan for slanderous and insulting comments made to the press. Ashrafyan was one of ten residents sued by Yeghiazaryan. Some news outlets, including the daily Aravot, were also included in the case of third party defendants. The Lori Regional Court found had found in favor of Mayor Yeghiazaryan. Boris Ashrafyan was told that he had to offer a public apology to the mayor, retract the slanderous information that appeared in the press, and pay Yeghiazaryan 300,000 AMD in compensatory damages (100,000 for insult and 200,000 for slander). He also had to compensate Yeghiazaryan 14,000 for incurred state fees. Yeghiazaryan had been seeking an apology, a retraction, 3 million in compensation (1 million for insult and 2 million for slander) and restitution of incurred legal fees. Boris Ashrafyan appealed the court’s verdict but the Appeals Court rejected the plea and let stand Judge Hovnanyan’s verdict. Ashrafyan then filed a petition with the Court of Cassation. Mayor Yeghiazaryan filed his legal suit based on an article entitled “Let’s Remove This Turk from Our Midst” that appeared in the newspaper Zhamanak. In the article, residents were quoted as saying that the mayor had faked the signatures of dead villagers so that he could allocate social assistance from the budget and then pocket the money. The Court of Cassation, however, evaluating the questionable text in the context of the entirety of the expressed ideas, concluded that the expressions couldn’t be considered slander or insult. Citing the corresponding slander clause of the RA Civil Code, the Cassation Court noted that slander consists of the public pronouncement of real details regarding a person that do not correspond to reality which blemish his/her honor, dignity and reputation. However, in this case, the expressions deemed slanderous do not possess at least two of the above mentioned characteristics. The Court of Cassation stressed that the law refers to fact, definite details, that cannot be abstract or conjectural, but must have a concise objective manifestation. In the questionable text, though, there can be no talk of real facts since they are abstract and conjectural. Also, they in no way defame a person’s honor. The court also found that Boris Ashrafyan’s expression “I said shame on you. There are other hungry people in this village other than your mother, father and in-laws”, was an evaluative observation, a personal appraisal of the defendant, directed at the moral side of the mayor’s activities. Thus, the court found, it is clearly impossible to prove the veracity of this expression. Turning to the expressions deemed as insulting, and again viewing them in the total context, the Cassation Court conclude that Boris Ashrafyan hadn’t made insulting expressions, either direct or couched, and that he hadn’t stepped over

196 the line of acceptable criticism. Moreover, the court affirmed that the acceptable limits of criticism directed towards government officials, as opposed to ordinary citizens, must be wider in scope. The Court of Cassation overturned the verdict of the lower court and obligated Mayor Yeghiazaryan to pay Ashrafyan 39,000 AMD for incurred legal fees (19,000 for Appeals Court filing and 20,000 for the Cassation Court).

197  Nver Poghosyan

Court Awards 200,000 AMD to Regional Governor in Compensation for Slandered Dignity Nver Poghosyan, then the Gegharkouniq Regional Governor, sued the Zhoghovourd newspaper for slander for running an article in its October 7, 2011 edition entitled “The Regional Governor Took a Bribe”. The article claimed that Poghosyan pocketed a $3,000 bribe in return for announcing a certain individual as the winner in a local competition to fill the post of history teacher in the village of Tutujur. The paper reported that the allegation was made by Anna Torosyan, another candidate for the post. Poghosyan sued, seeking 2.5 million AMD in compensatory damages. An official statement from the Gegharkouniq Regional Authority (Marzpetaran) said that it had no knowledge of such a competition other than the fact that the principal of the Tutujur High School had previously announced a teaching vacancy. The Authority says that the principal violated procedures regarding the vacancy competition and that disciplinary action had been taken. The newspaper countered that it was odd that Nver Poghosyan did not reject the bribe allegation. Subsequently, the Regional Authority’s Press Office sent a statement to the newspaper via email declaring that the article entitled “Prosperous Armenia Party Regional Governor Takes $3,000 Bribe” was slanderous and a falsehood. The newspaper countered by saying: “First, the Zhoghovourd article has no such headline as referred to in the email sent by the Regional Authority. It is incomprehensible why the Regional Governor even underlined his membership in Prosperous Armenia. In a telephone conversation with Sona Grigoryan, the reporter who wrote the article, Nver Poghosyan countered that it was a fabrication and then hung up. In this case, we don’t understand what the Regional Governor regards as spreading slander if he categorically does not reject taking a bribe.” The newspaper said that in the article it had published the views of the two parties involved – that of the Regional Governor and Anna Torosyan, who

198 claimed he took the bribe. The paper said it had a recording of Torosyan making such a claim.

Trial Gets Underway: Star Witness Wavers About Bribe Claim The trial got underway at the Gegharkouniq Regional Court, Judge Artour Tamrazyan presiding, on November 18, 2011. Nver Poghosyan’s lawyers argued that the newspaper had no right to publish such a story since their client was a public figure. Furthermore, they argued that the paper had to check the bribe allegation before going to print. Zhoghovourd’s attorney Hakob Tcharoyan countered by saying that the paper was not obliged to reveal the circumstances of the bribe. The attorney argued that the paper served as a public forum and had published the comments of Anna Torosyan saying that another competitor for the teaching post bribed the Regional Governor by giving money to his chauffeur. Judge Tamrazyan also asked the plaintiff, “Don’t you think the paper was only making a quote?” The plaintiff’s lawyer responded, “No” Anna Torosyan, present at the trial, testified that all her comments were true. However, she started to waver when it came to the actual bribery allegation. Fearfully looking left and right, Torosyan said she knew nothing about Poghosyan taking a bribe and that she had merely overhead rumors in the village. At this point, the defense made a motion to play the recording of the statement made by Torosyan to the paper. The motion was sustained. In the taped recording, Torosyan says that she and her husband went to see Poghosyan’s chauffeur and that the man told them that the position had already been filled since he had taken $3,000 from another competition candidate and had handed the money to Regional Governor Poghosyan. Torosyan goes on to say that the chauffeur told them, “If I knew it was you, I wouldn’t have done it.”

Newspaper Countersues: Demands 1 AMD in Symbolic Award At the next trial session on January 17, 2012, Zhoghovourd lawyer Tcharoyan motioned that the court conduct a preliminary court session since a countersuit had been filed. The plaintiff’s lawyers opposed the motion. Anna Torosyan, a third party litigant in the case, agreed with the newspaper’s attorney. In its countersuit, the newspaper demanded a public apology from regional Governor Poghosyan and symbolic compensation in the amount of 1 AMD, arguing that Poghosyan “had defamed the honor of Zhoghovourd”.

Newspaper Refuses to Pay; Claims Court Decision Unjust On March 19, 2012 The Gegharkouniq Regional Court found in favor of Gegharkouniq Regional Governor Nver Poghosyan and ordered that 200,000 AMD (100,000 for compensation and 100,000 for incurred legal fees) be seized from the newspaper Zhoghovourd. The newspaper then issued a statement that it would not to pay and considers the court’s decision unjust.

199  Judge Artur Tamrazyan, without providing substantiation, also threw out the newspaper’s countersuit. “Rather than the Regional Governor accusing Anna Torosyan, he wants to buy back his honor from Zhoghovourd for 100,000 AMD. It’s good that the judge noted that Nver Poghosyan’s honor isn’t valued at 2.5 million but only 100,000 AMD,” the newspaper wrote. Refusing to pay the amount, the newspaper referred to Article 9, Point 2, of the RA Law on Mass Media, according to which: The implementer of media activity shall be exempt from liability for dissemination of information if the information is a literal or conscientious reproduction of the information contained in a public statement, official documents of state bodies, other media product or work of authorship and contains a reference to the original source. The newspaper also cited Article 27 of the RA Constitution: Everyone shall have the right to freely express his/her opinion. Everyone shall have the right to freedom of expression including freedom to search for, receive and impart information and ideas by any means of information regardless of the state frontiers. In a public statement, the newspaper wrote: “Thus, Zhoghovourd observed all the legal and ethical norms. The paper engaged in professional activities that observed the obligations Article 4, Point 1, and Article 9, Point 2, of the RA Law on the Mass Media, providing a literal reproduction of Anna Torosyan’s words regarding the bribe and those of the Regional Governor.”

Zhoghovourd and Regional Governor Fail to Reconcile On May 31, 2012, the RA Court of Appeals reviewed the petition of the Zhoghovourd newspaper seeking to overturn a lower court’s decision in favor of Gegharkouniq Regional Governor Nver Poghosyan. The litigants raised no objections to a court proposal that they reconcile. For this reason, the court delayed the trial till June 14, in the hope that the sides would settle out of court and present their agreement to the court on that day. When the court reconvened on June 14, earlier hopes that the two sides would settle out of court were put to rest when plaintiff lawyers stated that no such common ground had been found. On September 6, 2012, the RA Court of Appeals threw out the suit filed by Zhoghovourd newspaper seeking to overturn the March 19 verdict of the Gegharkouniq Regional Court.

200 Vladimir Gasparyan Artur Sakunts

Court Finds in F avor of Police Chief Artur Sakunts v Vladimir Gasparyan: Who Was the Police Chief Referring To?

The trial in which the Vanadzor Office of the Helsinki Civil Assembly is suing RA Police Chief Vladimir Gasparyan for slander got underway on February 20, 2012 at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, Judge Aleksey Soukoyan presiding. The NGO is suing Gasparyan for remarks he made during an October 2011 interview with the hraparak.am news site and a program called Zinouzh when he served as Armenia’s Deputy Defense Minister. The organization claims that some of the remarks slandered their good name. The plaintiff demanded that the defendant issue a public retraction and pay 10,000 AMD in damages. When asked by plaintiff attorney Ara Zohrabyan if materials other than the Hraparak and Zinouzh publications comprised a basis for the suit, Defense attorney Vahe Grigoryan noted a news.am interview in which the defendant specified that he was referring to the plaintiff, Artur Sakunts, in his previous interviews. The plaintiff argued that this was a rejection of the defendant’s claim that he had not singled out Sakunts in his defamatory comments.

The plaintiff then presented the news.am article in question: "Armenian Police Chief Forgives His Plaintiff" Judge Soukoyan: What did the Police Chief Mean by Saying “20 year-old punks with ponytails”?

At the June 27 trial session, Vladimir Gasparyan’s lawyer Ara Zohrabyan told the court that his client completely rejected the demands made in the suit. Zohrabyan argued that the plaintiff, a non-profit civic organization, does not and cannot have a working reputation. According to the defendant, the plaintiff can only have a respectable reputation.

201  Attorney Grigoryan, in his suit, asked the court to obligate the defendant to refute his slanderous comments that the Assembly was full of four-legged 20 year-old punks with ponytails who insult the young boys defending the nation and even the defense minister with their pronouncements. Grigoryan also noted a comment by the Police Chief implying that Sakunts rejoiced when tragic incidents happened in the military because he and the Assembly could make more money from the scandal. Ara Zohrabyan referring to Article 1087.1 of the RA Civil Code, pointed out that the burden of proof in scandal cases is assumed by the plaintiff and that the news.am article cited by the plaintiff could not be regarded as such proof. According to the attorney, the article deals with whether or not Gasparyan would forgive Sakunts, who heads the organization that had sued him. Zohrabyan added that the comments “20 year-old punks with ponytails” and “four-legged” referred to those who had insulted the RA Minister of defense and not to Sakunts or the Assembly. The attorney added that it was up to the prosecution, not the defense, to prove that those comments were directed at the plaintiff. Judge Soukoyan then asked for a clarification as to what Police Chief Gasparyan meant by the term “ponytails”, but no answer was forthcoming. Attorney Grigoryan then clarified that his client had found the Police Chief’s statement that the Vanadzor Assembly had insulted the RA minister of Defense to be slanderous and not his comment about the “20 year-old punks with ponytails”. At this point, the trial was recessed until July 11, when the court was supposed to pronounce its verdict. However, on that day the court declared that there would be a delay in the verdict so that it could conduct further investigations into the comments that “the Assembly was full of four-legged 20 year-old punks with ponytails who insult the young boys defending the nation and even the defense minister with their pronouncements.” On July 20, the Court threw out the slander suit brought by the Vanadzor Helsinki Civil Assembly against Vladimir Gasparyan.

Appeals Court Rejects Petition Filed by Vanadzor Helsinki Citizens' Assembly The Vanadzor Assembly then filed with the RA Court of Appeals, arguing that the defense never categorically refuted its claim that the scurrilous comments made by Gasparyan weren’t directed at Sakunts. The plaintiff also claimed that the lower court had incorrectly applied Articles 19 and 1087.1 of the RA Civil Code and had thus been deprived of the rights contained within. On October 17, the court rejected the suit filed by the Vanadzor Office of the Helsinki Citizens’ Assembly seeking to overturn the lower court’s decision and sending the case for retrial. The Court of Appeals found that the lower court, after objectively examining all the evidence, handed down an impartial and correct verdict.

202 Construction Company Sues Ijevan TV and Reporter for 3.2 Million Each In 2011, the Ijevan Road Exploitation and Construction LLC (IREC) filed a defamation suit with the Tavoush Regional Court against Ijevan Studio Ltd (a local TV station) and Ijevan Studio reporter Nayira Khachikyan. In its suit, IREC argued that the business reputation of the company was smeared in an H2 TV broadcast on June 21 (Lraber News) and several programs broadcast by Yerkir Media dealing with dubious practices of the company in a 36 million AMD road repair project. Some of the questionable passages deemed as defamatory include: “The true destroyers are hidden under the guise of business, simply IREC”, “It‘s due to a lack of professionalism and impartiality that such consequences arise”. At the conclusion of the broadcasts the following credits appeared – “Nayira Khachikyan and Armen Asatryan for Ijevan TV’s Lraber program”. In its suit, IREC demanded that the reporter and the TV station issue a public apology and that each of the defendants pay 3 million AMD in compensation and an additional 264,000 for incurred legal and court fees. The trial got underway at the Tavoush Regional Court of First Instance in the town of Dilijan on August 11, 2011. Tapes of the news programs in question were shown and the two sides presented their arguments. The plaintiff claimed that the programs contained comments that had damaged its working reputation. The defendants countered that the programs merely raised issues of public concern, noting that they had offered the IREC director a chance to respond to the allegations during a June 27, 2011 broadcast. Thus, the defendants argued that the plaintiff was offered a chance for rebuttal and consequently, according to Article 1087.1 Point 10 of the RA Civil Code, could not now seek other forms of defense, including material compensation. On April 27, 2012, the Tavoush Court found in favor of IREC but drastically scaled down the compensatory damages sought by the construction company. Ijevan Studio TV and reporter Khachikyan were ordered to pay 50,000 AMD. The court justified the cut by stating that the company’s reputation had been partially restored when management appeared on the June 27 TV program and gave its side of the story.

Court of Appeals Overturns Lower Court Ruling IREC then took the case to the RA Court of Appeals which overturned the lower court’s ruling and sent the case back for retrial. The Appeals Court questioned why the lower court had set damages at only 50,000 AMD given that H2 TV is broadcast throughout the country and that, for a company like IREC with business dealings all over Armenia, such information casting aspersions on the company could prove quite damaging. The Appeals Court also noted that no documentation pertaining to Nayira Khachikyan’s financial status had been examined by the lower court before it set damages to be seized at 50,000 AMD.

203  The Court of Appeals also questioned whether the June 27 broadcast could be considered a retraction by the defendant since it was actually the plaintiff who was trying to refute accusations made against him, whereas a retraction should be made by the person spreading such information. Based on this, the Appeals Court also instructed that the new trial in the lower court examine whether the plaintiff, before taking the matter to the courts, had gone to the defendant asking for a retraction in the same format in which the original material had been disseminated.

204 168 Zham Newspaper Issues a Retraction On July12, 2012, Yerevan’s Kentron and Nork Marash Court of Jurisdiction handed down its verdict in the slander suit pitting plaintiff Margarita Martirosyan against Hripsimeh Karapetyan and the 168 Zham newspaper. Judge Edik Avetisyan decreed that 168 Zham had to publish a retraction of its November 4, 2010 article entitled “I cannot live like this; an innocent man has been convicted.” The court found that the article had slandered the honor and good name of plaintiff Martirosyan. Karapetyan was also ordered to pay the plaintiff 100,000 AMD for incurred legal fees. In her suit, Martirosyan, argued that the November 4, 2011 article contained baseless charges against her. She demanded that a retraction of the questionable excerpts be published in the paper and that the court seize 500,000 AMD from Karapetyan as compensation for her legal costs. The defendant was absent during most of the trial and did not contest the verdict in the Court of Appeals. 168 Zham subsequently issued a retraction.

205  Son of Former Principal Loses Slander Case against Reporter Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction had been reviewing the slander case filed by Hamlet Terteryan against the 168 Zham newspaper and its reporter Marineh Martirosyan for over a year. Hamlet Terteryan claimed that an article written by Martirosyan slandered his son Tigran Terteryan. The article stated that according to local gossip, Tigran Terteryan, a student at Etchmiadzin Public School #2, set fire to the school’s archive. Susanna Nazaryan, Tigran Terteryan’s mother and a former principal of the school, had earlier filed a slander suit against the newspaper and reporter for their coverage of improprieties at the school. Nazaryan argued that the allegations had slandered her good name and reputation. In November, 2011, Judge Melkoumyan of the Kentron and Nork-Marash District Court suspended the examination of a slander suit brought by Susanna Nazaryan until the completion of the preliminary hearing of the criminal case looking into the alleged improprieties at the school. The criminal case had been launched based on the coverage of 168 Zham and Martirosyan. Only one witness testified during the trial– Siren Yeghiazaryan. The latter testified that she had heard, along with many other Etchmiadzin residents, that Tigran had set fire to the library. Yeghiazaryan claimed that thousands of others would state the same thing is asked. Afterwards, prosecuting attorney Gevorg Gevorgyan read the plaintiffs list of demands, including two million AMD in compensation. Defense attorney Anahit Hakobyan countered that Martirosyan had cited her source for the information. Gevorgyan replied that the reporter misrepresented the source’s statement and had published unverified information and that the Martirosyan never attempted to verify it. Martirosyan argued that she had indeed verified that a blaze had taken place from the temporary director at the time and that construction documents had been destroyed. Hakobyan said the reporter had adhered to ethical standards and that Martirosyan wasn’t a policeman to conduct an investigation. The defense attorney stated that the reporter had merely conveyed the word being circulated in Etchmiadzin and had cited the source. When the presiding judge asked the parties if they wished to reach an out of court settlement, they responded in the negative. On April 13, Judge Arayik Melkoumyan threw out the slander suit filed by Hamlet Terteryan.

206 Court Finds that Hetq Reporter Did Not Slander or Insult Lernapat Mayor On May 29, 2012, Judge Varduhie Hovnanyan threw out the slander suit filed by Lernapat Mayor Vano Yeghiazaryan against Hetq reporter Andrineh Torosyan. The court also decreed that Yeghiazaryan must pay the Torosyan 150,000 AMD as compensation for incurred legal fees. Mayor Yeghiazaryan had sued over an August 2011 Hetq article (“The word ‘to graze’ directed at the mayor cost 1 million”) by Adrineh Torosyan, covering a judicial dispute between the mayor and local resident Gevorg Melkonyan. The dispute resulted from an article in the newspaper Zhamanak entitled “Remove This Turk from Our Midst” in which a number of Lernapat residents, including Gevorg Melkonyan, expressed their displeasure regarding the mayor’s work performance. Residents also called the mayor a few choice names. As a result, Mayor Yeghiazaryan sued Lernapat village residents Kamsar Tamaryan and Gevorg Melkonyan arguing that the expressions used were slanderous and the published information, defamatory. In her article Adrineh Torosyan had written, “Mayor Yeghiazaryan had demanded 1 million AMD for insult and 2 million for slander from a resident of his village, as well as legal fees. Judge Hovnanyan sustained the financial demand in small part.” Mayor Yeghiazaryan found this sentence and the article’s headline as slanderous and deemed it defamation, noting that he never made any property demands of Melkonyan. In his original lawsuit Mayor Yeghiazaryan had demanded that Hetq issue a public retraction of the “insulting and defamatory” information, publish an apology and 1 million AMD in compensation, including legal fees. At the initial session, Yeghiazaryan changed his demand from 1 million AMD to a mere 1 AMD. He still wanted Hetq to issue a public retraction of the “insulting and defamatory” information and publish an apology. During the trial Yeghiazaryan declared that since the defendant was a former student of his, the reporter had deliberately sought to defame him. The plaintiff talked at length as to how the reporter was hounding him and following his goings and comings. The Lernapat mayor argued that Torosyan seemed to be fixated in demeaning his reputation and this was apparent in her articles about his activities. In her verdict, Judge Hovnanyan stated that information in Torosyan’s article was not slanderous or insulting and referred to two Cassation Court rulings regarding the interpretation of RA Civil Code Article 1087.1. Examining the comments alleged to be libelous by Mayor Yeghiazaryan in the context of these rulings, Judge Hovnanyan concluded that the article’s headline was not slander given that it does not contain specific information regarding an action or inaction and that, on the contrary, it is abstract and does not present factual information about the mayor. Thus, the headline does not, nor cannot, blemish the honor, dignity or working reputation of the mayor. The court also noted that the information contained in the article about the mayor demanding 1 million AMD for insult and 2 million for slander from a resident of his village, as well as legal fees, was in fact true. In fact, noted the court, Yeghiazaryan launched two such civil suits in the courts. 207  Some three months after the verdict in her favor was handed down, reporter Adrineh Torosyan was still waiting for Vano Yeghiazaryan, who was no longer the mayor of Lernapat, to pay her the 150,000 AMD she was owed. Thus, Torosyan filed a request with the Compulsory Enforcement Service of Judicial Acts (CESJC) to get Yeghiazaryan to pay up what he legally owes. On September 7, the Lori branch of the CESJC passed a decision to freeze Yeghiazaryan’s assets in order to seize the 150,000 AMD and an additional 7,500 in processing fees.

208 Arrhythmology Cardiology Center and Aravot Reconcile The libel trial in which the Arrhythmology Cardiology Center had sued the Aravot daily newspaper came to a close when the litigants decided to reconcile in the Kentron and Nork-Marash Civil Court. Aravot, the defendant, accepted that a December 1, 2010 article entitled “What Happened to the Hippocratic Oath” had included unverified information that slandered the business reputation of the Center. The article was written by Kapan resident Karo Avanesyan. In the article Avanesyan says that after having read an earlier article about the Center in Aravot (“Payment was made for 10 years of life and only 7 were received. The doctors cheated the patient and the government”; November 13, 2010), he decided to write about his own experience. Avanesyan writes that he had gone to the Arrhythmology Cardiology Center for help with a medical condition. After making payments, he was examined and found to suffer from arrhythmia. The Center advised him to undergo an immediate operation. A contract was drawn up for the 5.1 million AMD operation - 70% up front and the balance within three months. The patient was fitted with a Biotronic Lexos DR type biventricular pacemaker to regulate the arrhythmia. It came with a 4-5 year guarantee. Avanesyan continues that on the trip back to Kapan from Yerevan he fell ill and had trouble breathing; as before the operation. By the time he reached Kapan, his breathing was even more restricted. The unit failed to work when his condition became acute and this was verified by testing the unit. Returning to Yerevan, the patient handed a notice to the nurse saying that the initial diagnosis was incorrect and that he wanted a new medical consultation. He also wanted treatment based on a correct diagnosis at no extra cost. Arrhythmology Cardiology Center Director S. Jamalyan reviewed the request and believed that the patient was lying about the bouts of short breathing and that the patient would have to pay for any further treatment. Even before said reconciliation, the newspaper had published a retraction and the official response of the Center. The plaintiff has agreed not to present any more libel suits over the same article in future. Based on this, an earlier slander case regarding the November 13, 2010 article (“Payment was made for 10 years of life and only 7 were received. The doctors cheated the patient and the government”) was also dropped.

209  From left: A. Zeynalyan, L. Barseghyan From left: A. Klghatyan, A. Avetisyan

Court Throws Out Arman Avetisyan's Slander Suit; He Filed Too Late On August 9, 2011, Arman Avetisyan, a board member of the Minas Avetisyan Benevolent Cultural Foundation launched a slander suit against Levon Barseghyan, Council President of the Asparez Journalists’ Club. Avetisyan was seeking 2 million AMD in compensatory damages and 200,000 for incurred legal fees. He also demanded that www.asparez.am issue a public apology. At issue were three articles published in the www.asparez.am website – “There are things that cannot be forgiven (June 11, 2011), Arman Avetisyan lies for incomprehensible reasons (June 15, 2011) and “Could have caused harm to the “family business”?” (June 16, 2011). The articles dealt with an Armenian government decision to relocate two Minas Avetisyan frescoes from Gyumri to Yerevan for restoration purposes and to then display them in Zvartnots Airport. The transfer of the frescoes, organized by Arman Avetisyan, the son of the artist Minas Avetisyan, caused great consternation within various circles in Gyumri, especially the “intelligentsia”. On June 23, 2011, Arman Avetisyan sent a letter to Levon Barseghyan, demanding that he publish either a retraction of or a copy of his letter in response to the previous article that had appeared in the newspaper. Arman Avetisyan then took Levon Barseghyan to court. During the trial, the two sides attempted, but failed, to reconcile. The plaintiff argued that he had been slandered and had suffered financially as a result of the newspaper’s articles and stated that the matter must be adjudicated according to clauses of Article 1087.1 of the RA Civil Code, the RA Constitution, and Article 10 of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms.

210  During the trial, the plaintiff motioned the court to obligate the defendant to prove:

1. The plaintiff receive financial revenues to relocate the frescoes. 2. The frescoes were covertly removed from Gyumri. 3. What agreement did the plaintiff violate. 4. That the plaintiff acted on the instructions of Eduardo Erneukian.

For his part, Levon Barseghyan presented the court with a 52 page dossier of video tapes, voice recordings and other evidence to back up the newspaper’s articles. However, the Shirak Regional Court took none of this into account. On July 10, 2012, the court threw out Arman Avetisyan’s suit on the basis that it was filed after the prescribed deadline of July 23, 2011. Arman Avetisyan took the case to the Court of Appeals.

211  Benik Haroutyunyan Drops Slander Suit against Zhoghovourd

Plaintiff says Davit Karapetyan, Press Spokesman for the RA Ministry of Defense, urged him to do so

In 2011, three slander suits were launched against the newspaper Zhoghovourd in which the plaintiffs sought compensatory damages. One was filed by Benik Haroutyunyan, Director of the RA Physical Health Defense Center in Armenia. On October 12, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, Judge Rouben Apinyan presiding, accepted the suit for trial. Haroutyunyan was seeking 2 million AMD in damages and 224,000 for incurred legal fees. Regarding the case, Zhoghovourd wrote: “Let us note that Benik Haroutyunyan, a native of Artsakh and a close friend of President Sargsyan, took issue with a September 9 article entitled “The Adventures of a PhD. Professor in the Gold Mines”. The article contained accusations made by U.S. citizen Nouneh Serobyan that Haroutyunyan, with whom she had jointly owned a business, had not returned her $218,000 investment. Furthermore, we presented a detailed response to the charges by Haroutyunyan and his lawyer Mher Simonyan in that article, as well as all the facts they provided us with.” When Judge Apinyan asked the litigants if they wished to reconcile, plaintiff lawyer Gnel Nazaryan responded that it would be possible only if the defendant completely refuted what it had written. Defense attorney H. Tcharoyan replied that the plaintiff should present a suitable reconciliation text, to which the plaintiff said that he had already done so, but that it was rejected. Tcharoyan then motioned that the court register Nouneh Serobyan, who made the accusations, as the main defendant. The lawyer argued that all the newspaper had done was to serve as a public forum. The plaintiff told the court that it had attached the published interview given by Serobyan to its legal suit. The defense argued that even if a case of slander or insult could be made, the source was Serobyan, not the newspaper, and requested that Zhoghovourd be listed as a third party. The plaintiff opposed the motion, arguing that a news outlet is obligated to check and verify all incoming information. The court rejected the defendant’s motion. Attorney Tcharoyan then motioned the court to subpoena Serobyan as a witness. Judge Apinyan delayed a review of this motion until the sides discussed the burden of proof issue. The plaintiff then presented those portions of the article it deemed defamatory. The trial session then concluded and March 5 was set as the next court date. However, before the trial recommenced, Benik Haroutyunyan announced that was withdrawing his original suit against the paper and his compensatory demand of 2.2 million AMD. The plaintiff stated the move was “based on his belief that a vibrant press in Armenia is one of the cornerstones of a developing democracy” and that he didn’t want to inflict excessive damage to Zhoghovourd. Haroutyunyan said he did so at the urging of Davit Karapetyan, press spokesman for the RA Ministry of Defense.Haroutyunyan said he did so at the urging of Davit Karapetyan, press spokesman for the RA Ministry of Defense. 212  Gevorg Altounyan

Armenian Public T.V. Issues Retraction in Jehovah's Witnesses Slander Case On January 11, 2011, Gevorg Altounyan, producer of the “Perspective” series on Armenian Public TV, received a notice from the Kentron and Nork-Marash District Court. A legal suit had been jointly filed against him by the Jehovah’s Witnesses organization in Armenia and a number of citizens. The suit was over the November , 10 and 11 “Perspective” program’s coverage of a murder that took place in the town of Sevan on November 8. On that day, Arman Torosyan brutally murdered his parents in the town of Sevan. Torosyan family neighbors, during an interview with a reporter from the Aravot newspaper, said that they had heard Arman shout, “I am carrying out the orders of the god Jehovah and I am murdering the devils on his orders”, upon leaving the family’s apartment. “Perspective” included these statements in its coverage of the murder. Here are some of the statements that the plaintiff found slanderous and insulting: A) A Jehovah Witness member killed his parents the other day In court, plaintiff lawyer Yelena Margaryan stated that this was absolute slander and a fact. Defense lawyer Ara Zohrabyan stated that they too regarded it as fact. B) How to save the victims of a blood thirsty God? The plaintiff said this headline was slander since it was presented as fact that the Jehovah’s Witnesses prayed to a God that was blood thirsty. The defendant said that one must differentiate between evaluative observation and fact, and that this was the former. This wasn’t presented as fact but as a question. C) The boy, who cruelly murdered his parents, testified that he had carried out the mission of the God Jehovah. According to the plaintiff, it must be proven that Arman Torosyan was a member of the Jehovah’s Witnesses, otherwise the statement slanders and insults their dignity. The defendant agreed that this was fact

213  D) The Jehovah’s Witnesses are a sect and a totalitarian one. The plaintiff argued that this was slander since the Jehovah’s Witnesses aren’t a sect but is an organization legally registered in Armenia and that the organization isn’t totalitarian. The plaintiff stated the comment was both slanderous and insulting. In the view of the defendant, this comment was also an evaluative observation. The plaintiff’s lawyer also singled out the following comments voiced during the November 11, 2010 “Perspective” program:

The murder committed by Arman Torosyan is the result of a continuous process conducted by the Jehovah’s Witness and it will lead to any more victims.

The plaintiff argued that the program presented as fact that the boy was a member of the Jehovah’s Witnesses, crediting the murder to the Jehovah’s Witnesses. This was slander and insult. Defense lawyer Zohrabyan stated that the murder itself and talk about it was indeed fact, but that all the rest was evaluative observation. The lawyer argued that any talk about the future couldn’t be regarded as fact. After the plaintiff brought forth all the expressions and comments found to be defamatory, he asked whether the defendant was ready to accept that Public TV should issue a retraction. The defendant countered and presented the following three pieces of evidence.

1. The directives of the Sevan Investigative Division investigator, in order to ascertain as to whether or not Arman Torosyan had participated in Jehovah’s Witness assemblies or not; and if so with whom. 2. The reply of the Chief of the Sevan Police stating that Arman Torosyan adhered to the Jehovah’s Witnesses sect, but that it wasn’t know with whom he participated at those assemblies. 3. A legal act taken from the Datalex.am website, whereby the court revealed that Arman Torosyan was blameless and that, by court decision, Torosyan would receive mandatory psychiatric treatment. With this, the defendant wished to prove that Public TV had presented news corresponding to such information and that in the news.am website.

As to the crucial question whether Torosyan was actually a member of the Jehovah’s Witnesses or not, the defendant stated in court that they had requested a membership list from the religious organization since the plaintiff had claimed some 11,000 members. The defendant said that the organization only provided a list of 200 names. The defense argued that the organization supplied a severely condensed member ship list because otherwise Torsion’s name would have shown up. The defendant countered by stating that Jehovah’s Witnesses, as a legal body, officially states that Torosyan is not a member.

214  Despite its firm stance, in September 2011, the Jehovah’s Witnesses suggested that the two sides seek to reconcile. Lengthy negotiations regarding an acceptable retraction text followed. Finally, on May 15, 2012, Public T.V. signed a reconciliation agreement and broadcast the retraction. Public T.V. refuted the information that the boy accused of brutally murdering his parents in the town of Sevan was linked to the Jehovah’s Witnesses. The station cited a Sevan police report also verifying that Arman Torosyan wasn’t a member of Jehovah’s Witnesses. In its retraction, Public T.V. stated that it had never intended to insult the Jehovah’s Witnesses.

215  Gourgen Aghajanyan v Zhoghovourd: Constant Delays Plague This Slander trial The slander trial brought by Gourgen Aghajanyan against the newspaper Zhoghovourd got underway at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction on October 24, 2011. Gourgen Aghajanyan demanded that the newspaper issue of retraction of information he found to be slanderous and to pay 804,000 AMD in compensatory damages. Aghajanyan argued that he was insulted by comments made by Karineh Kirakosyan, former head of the RA State Property Management Department, and Ashot Markosyan, deputy head of the same department that appeared in the newspaper. In its article the paper had quoted passages from a letter it received in Gourgen Aghajanyan’s name. In the letter, he had leveled charges against Kirakosyan and Markosyan. Later on, Aghajanyan visited the newspaper claiming that he never wrote the letter in question. The editorial staff showed Aghajanyan the letter sent through HayPost (the return address was the Department of State Property Management). Aghajanyan made a copy of the letter and envelope and left the office. The following day Aghajanyan returned to the newspaper office with a copy of a retraction. The paper never published it given that Zhoghovourd didn’t regard it as a retraction but rather a text full of praise for Ashot Markosyan, who by the way, accompanied Aghajanyan to the office. The text had nothing to do with the article. Zhoghovourd says that the following passages had irritated Aghajanyan: “Karineh obtained her apartment on Abovyans Street as a bribe”, “During seven years heading the department, she, along with her bribe taking deputy Ashot Markosyan, managed to win a large amount of state property”, “To make her position more secure at the department and with the aim of seizing a large amount of state property, Kirakosyan appointed Martin Kalshyan, her uncle’s son and also a master of fraud, as head of the auction unit...” Of note is the fact that in the same article Zhoghovourd also presented the views of Karineh Kirakosyan and Arman Sahakyan, the current department head. Due to the continued absence of third party litigants Karineh Kirakosyan and Ashot Markosyan, the trial was delayed time and again. As of October 2012, the actual examination of the case has still not begun.

216 Hraparak Apologizes to Robert Kocharyan On February 15, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction issued its verdict in the slander case pitting Robert Kocharyan, Armenia’s second president, and the newspaper Hraparak. After months of battling it out in the courts, the two sides told the court they were ready to reconcile. On February 18, Hraparak published a full retraction of the February 12, 2011 article “They destroy Kocharyan and explain to Tsaroukyan” that Kocharyan found slanderous in the first place. The newspaper also apologized for inaccuracies and insults it contained. On March 28, 2011, a court decided to freeze the assets and bank accounts of the Hraparak daily newspaper. Armenia’s second president, Robert Kocharyan has launched a slander suit against the paper and was demanding 6 million AMD in compensation for insult and defamation, of which 3 million was for legal fees. On April 11, the freeze on Hraparak assets was lifted. Kocharyan sued over various insulting comments directed against him that appeared in three of the newspaper’s February and March editions, including the article mentioned above. On two occasions, the plaintiff demanded that Hraparak publish adequate retractions. The plaintiff did not regard the two responses by Hraparak (the February 22 “Uninvited letter from Kocharyan” and the March 14 “From Kocharyan personally; with mistakes and signed” to be sufficient. Thus, the former president decided to take the matter to the courts.

217  Court Throws Out "Word of Life" Slander Suit against Iravounk A Yerevan court on July 31, 2012 rejected the slander suit filed by the Word of Life religious organization against the newspaper Iravounk. The presiding judge has ordered that the religious group and its president each pay the newspaper 150,000 AMD for incurred legal fees. Word of Life had sued the paper for an article that appeared in its October 19-25 2011 edition showing a collage of photos implicating the organization in a sex scandal involving a well-known Armenian show business personality who is said to be a member. In the opening session of the slander trial on March 23, 2012, the attorney for the group again maintained that the word “sect” that appeared in the article was defamatory. Word of Life argued that the article was libelous and defamatory and that it incited religious hatred. It wanted the newspaper to retract the article and publish an apology on the front page. As to financial compensation, the organization was seeking 8,000 AMD it had spent for various court fees and 15,000 for translation and notary services. When Hetq asked why the organization was suing the paper, plaintiff attorney Avetik Papinyan’s answer was short and sweet – “Because that’s how it is.” He added that the word “sect” has a negative connotation in public discourse and could present evidence to this effect if need be. Papinyan added that his client didn’t want “to financially hurt the paper but only wanted to restore its rights.” Hayk Baboukhanyan, President of Iravounk’s editorial board, countered this assertion by stating that he considers the word “sect” to signify a deviation from the Armenian Apostolic Church. “We realize that the issue deals with the freedom of the press, and the press must be free in our country. It must enjoy the right to express its opinion on this of that matter,” argued Baboukhanyan. The court then adjourned until April 13, when the plaintiff would be required to substantiate its demands. At the April 13 session, the plaintiff motioned for a 25 day adjournment in order to provide further expert testimony to substantiate its claims of defamation. The defense countered by stating that there was no need for a postponement and that all the evidence heretofore provided was sufficient for the case to proceed. At this point Judge Nersisyan noted that the suit had been accepted on November 23, 2011 and that in the subsequent five months the plaintiff had presented one addition to the suit and was doing the same today. Nersisyan said that the plaintiff was abusing its rights to a trial. The judge sustained the plaintiff’s motion, arguing that the entire idea of a preliminary court session is to allow for the sides to present all the evidence to the court they can amass. On May 10, the plaintiff announced that it was ready to enter negotiations leading to reconciliation. However, at the next session no such agreement was

218 presented to the court and Judge Nersisyan ordered the trial to proceed. Another objection raised by plaintiff lawyer Papinyan was that Article 1087.1 of the RA Civil Code, which deals with slander and insult cases, was deficient since it only spoke about defaming ones “working reputation”. The lawyer argued that the article in question could not be applied to non-commercial organizations like Word of Life that possessed no “working reputation” but rather “goodwill” Papinyan then motioned that the trial be halted and a petition be sent to the RA Constitutional Court for a ruling on the matter. The defense countered that this was yet another stalling tactic by the plaintiff.

Etchmiadzin Regards Word of Life as a "Sect" At the next session on July 13, Iravounk attorney Levon Baghdasaryan admitted into the record a statement received by the Holy See of the Armenian Apostolic Church at Etchmiadzin that the Word of Life organization was a “sect” since it doesn’t adhere to the teachings of the true apostolic church. Word of Life attorney Papinyan argued that the statement could not be entered as evidence since it had no legal power and that the Armenian Apostolic Church had no jurisdiction to comment on whether other religious organizations should be considered as sects. Papinyan argued that Etchmiadzin’s response ran counter to several decisions of the ECHR and the provisions of the European Convention on Human Rights. The lawyer then focused on the term “sect”, arguing that its usage was indeed insulting and pointed to its dictionary definitions, all which he claimed were negative. Defense lawyer Baghdasaryan countered by referring to a definition of sect found in the dictionary compiled by Ghazaros Aghayan. There the term “sect” signifies a religious order that has strayed from the doctrines of a particular church or another religion outside the accepted one in a country. Based on this, Baghdasaryan motioned the court to drop the suit filed by Word of Life and to seize 300,000 AMD from both the religious organization and its leader Artur Simonyan to compensate Iravounk for incurred legal fees. At the July 17 trial session, the court reviewed whether the actress Anzhela Sargsyan, who appeared in the original questionable collage, actually had links to the Word of Life organization. The organization offered into evidence a copy of a statement made by Anzhela Sargsyan during a TV program that she wasn’t a member of Word of Life but often visited various church services out of interest. It was then the turn of the defendant to present a CD showing the statements of Marina Arayan, the mother of Anzhela Sargsyan’s husband. In the CD, Arayan confirms that Anzhela threatened her husband (Arayan’s son) by saying that she had the backing of Word of Life and that the religious organization had the power to take care of any problem in the city. Arayan also states that Anzhela’s sister Anna was an elder of Word of Life. The CD also showed an interview given by Anzhela Sargsyan in which the actress states that she’s attained what she has through the power of faith and that she was taught at a bible school.

219  The defense attorney said that it had been revealed that the school in question belongs to Word of Life and that the principal is Artur Melikyan. After viewing the CD’s, the court recessed to review the evidence presented. On July 31, 2012, the court handed down its verdict. It threw out the suit filed by Word of Life against the newspaper Iravounk Word of Life and Artur Simonyan were each ordered to pay Iravounk 150,000AMD for incurred legal fees. They also had to pay a 1,500 AMD state fee.

220  Margarita Khachatryan

Court Rejects Margarita Khachatryan's Slander Suit: Hraparak Doesn't Have to Publish Retraction On July 30, 2012, a Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction threw out the slander suit filed by Margarita Khachatryan against the Hraparak newspaper. Khachatryan, Council Coordinator for the Zinvor civic organization, had sued the newspaper for an April 21, 2011 article alleging that she got into a shoving match with officers at an Artsakh military base she had visited. In her suit, the plaintiff demanded 2 million AMD in compensation and a retraction by the newspaper. The article that Khachatryan took issue with read: “According to our information, during a recent visit to a NKR army base, an argument broke out between Margarita Khachatryan and a member of the command staff, escalating to a pushing match and fisticuffs. But Mrs. Margarita denied the story. ‘Nothing of the kind happened, child. I was well received. I gave a child. I am the mother of Tanjo. There is nobody who can tell the mother of Tanjo to get lost. I received twenty medals.’”

Khachatryan Investigated for Hooliganism On the morning the article appeared, Margarita Khachatryan visited the editorial office of Hraparak. Hraparak reporter Felix Yeghiazaryan described the encounter in the following day’s edition: “She burst in screaming, cursing like a man. She was kicking chairs and ripping up the papers. She attacked the editor and staff. She picked up a glass of water and threw it at the editor. Luckily it hit the wall and shattered. She said-let me go so I can hit her.” Hraparak filed a complaint and a criminal investigation was launched soon afterwards. Months later, in February 2012 the investigation into “hooliganism” was dropped by the Kentron Investigative Division due to lack of corpus delecti.

221  Plaintiff Drops 2 Million Compensation Demand During the July 13 trial session, plaintiff attorney Davit Toumasyan announced that his client was withdrawing her compensation demand of 2 million AMD. Toumasyan stated that his client is now only demanding a public apology, adding that the withdrawal of the compensation demand is based on the financial difficulties faced by the paper. “We don’t want to give the impression that Khachatryan is suing the newspaper just for the money,” Toumasyan said. The attorney said that the defendant has failed to produce any factual evidence that a disturbance took place at the military base, adding that, on the contrary, the prosecution has received and official notice from the base stating that no such incident occurred on the day in question. Davit Danielyan, attorney for Hraparak, stated in court that the reporter had included Khachatryan’s denial of any such incident in the original article and thus, there wasn’t any need to publish a retraction of the information. Danielyan argued that the plaintiff, in her retraction text she wished the paper to publish, was demanding that the paper refrain from publishing such information in the future. The attorney found such a demand unacceptable. Danielyan argued that the entire suit was baseless and requested that it be thrown out. That’s just what the court did on July 30, 2012.

222 Arrhythmology Cardiology Center v News.am Will the Case be Suspended? The trial examining the slander suit filed by Arrhythmology Cardiology Center against the news site news.am got underway on October 7, 2011 at the Ajapnyak and Davtashen District Court, Judge Margarita Hartenyan presiding. The Center had taken the site to court over a November 23, 2010 item headlined “Arrhythmology Cardiology Center swindled a patient with a heart condition and installed another unit”. The piece referred to RA citizen Hovhannes Katrtchyan who, in a conversation with a news.am reporter, charged the medical center with defrauding him. Katrtchyan says the Center fitted him with an inexpensive unit instead of a pacemaker with a ten year warranty. The Arrhythmology Cardiology Center sued news.am for 2 million AMD for insult and defamation. During one of the trial sessions, plaintiff lawyer Murad Asryan motioned for a postponement of the case since Katrtchyan had gone to the police in order to launch a criminal case against the Arrhythmology Cardiology Center. Defense lawyer Aramazd Kiviryan opposed the motion, stating that the criminal case could have no impact on the outcome of the civil trial since Katrtchyan was accusing the Center of fraud and deceit, and that the news.am case was one of defamation. Later, Judge Hartenyan rejected the postponement motion. On September 3, plaintiff attorney Murad Asryan read out the slander suit in court, claiming that the headline of the article did not correspond to its contents, arguing that in it there was no reference to the fact that Hovhannes Katrtchyan “was taken for a ride”. Asryan argued that this was an abuse of the concept of “evaluative observation” made by the reporter and it wasn’t bases on non-concise facts. Defense lawyer Kiviryan noted that in his opinion the headline was directly linked to the article. The lawyer also rejected the suit outright due to the fact that it was filed passed the deadline. The article was published in November and the suit was filed in February Asryan also presented a demand for the compensation of legal fees in the amount of 200,000 AMD. Kiviryan requested that the court take into account the contract between Media Consult Ltd and Ares Legal Services regarding attorney fees. On October 9, the court called Hovhannes Katrtchyan to testify. Defense lawyer Kiviryan read out a copy of the article in question and then asked the witness if the words contained therein were his. Katrtchyan answered that they were his words, adding that the expression “took him for a ride” was putting it mildly. Katrtchyan then presented the court with the doctor’s note stating that the installed unit had a lifetime of six years. He also presented the court with a decision of the police finding him victim in the criminal case he had launched

223  against the Center and finding former Center director Smbat Jamalyan as the accused. Katrtchyan noted that two other Center patients had taken Jamalyan to court.

Court to Examine Telephone Recording in News.am Slander Trial Plaintiff attorney then asked the witness in what manner did he communicate with news.am, to which he replied “in person and at my initiative”. The witness again testified that news.am faithfully reproduced his words in the article. The two sides presented their positions on the evidence so far submitted. Plaintiff attorney Asryan claimed that there were contradictions in the evidence presented by the defense and their witness Katrtchyan. Asryan pointed out that the witness, in earlier testimony, stated that he had met with the reporter outside the Government Building and now he was testifying that he went to the news.am office in person. Asryan, attorney for the plaintiff, requested that the court examine a telephone recording between the news.am reporter and former hospital director Smbat Jamalyan. The trial was recessed until October 26 since the court lacked the necessary equipment to examine the recording.

224 New Demand: One Million Apiece for Slander and Insult While news.am was in court trying to prove that it hadn’t slandered the Arrhythmology Cardiology Center, Mourad Asryan, the Center’s attorney, filed a suit of his own against the site’s publisher Media Consult Ltd Asryan presented two demands –that the defendant publish his response and pay 2 million AMD in slander damages. At the April 19, 2012 court session, the plaintiff changed his demand to one million for slander and one million for insult. The trial had to be postponed in order for the plaintiff to put the changes in writing and to present the new suit to the court. Defense attorney Aramazd Kiviryan lambasted the plaintiff for not properly following procedure. Nevertheless, the court adjourned until June 22. On that day, Asryan pointed out the following passages in the article he found offensive: “Moreover, the court has accepted a suit that amazes one with its illiteracy and legal violations.” “Judge Edik Avetisyan was forced to provide time to the attorney for the plaintiff, the Arrhythmology Cardiology Center, so that he could correct the illiterate nature of the suit.” Asryan argued that the “illiterate” term used by the reporter to describe him was insulting. The plaintiff also pointed to the photos used in the article, arguing that his photo was quite inferior to the others. He argued that this was a premeditated move by the reporter since he had taken several photos of the plaintiff. Defense lawyer Grigoryan noted that the plaintiff had demanded material compensation but that he had only paid a mere 8,000 AMD in court fees when he should have paid at least 48,000. This, the lawyer argued, was further proof that the suit was riddled with infractions. Grigoryan also presented passages from the court record in which Judge Avetisyan was heard referring to the motions of Asryan to delay proceedings. The attorney wrapped up by arguing that the reporter had commented on the suit itself and not the parson of the plaintiff. The next scheduled trial date of October 8 was postponed since Asryan had informed the court that he planned to modify his suit yet again. The trial will recommence on November 19.

225  Former National Institute of Health Employee Finds Term "Unsuitable" Insulting On September 4, 2012, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction rejected the slander suit brought by Yuri Mnatsakanyan against the RA National Institute of Health, Vigen Shahinyan and news.am, as a third party. Mnatsakanyan had argued that Shahinyan’s comments in a November 26, 2011 news.am report entitled “40-100 Employees of the National Health Institute are Joining the Ranks of the Unemployed” were libelous. Mnatsakanyan had sued for 1 million AMD in damages. The article in question dealt with 150 employees at the institute that hadn’t been paid and were facing being laid off. In the article, Institute Working Group Director Vigen Shahinyan was quoted as saying: “Now, the situation is such that 176 individuals continue to work. The wages for some have been postponed and the others haven’t been paid at all. In these conditions, certain structural changes are unavoidable. At present, some 40 individuals, who are unsuitable for the operations of the Institute, are in the process of being laid off.” When news.am asked what he meant by “suitable”, Shahinyan answered: “In other words, there is no dean’s office. There are six individuals in the subdivision and the new conditions just call for three.” Plaintiff Yuri Mnatsakanyan, was an Institute employee at the time and was also under threat of losing his job. He argued that he had been insulted by the term “unsuitable”. Instead, the plaintiff will have to pay 20,000 in court fees. At the July 23, 2012 hearing, the defense stated that Mnatsakanyan had been informed of the impending cuts five months before but that the basis in his case was due to unacceptable absences. In its closing arguments the defense argued that Shahinyan’s article referred to employees of all the subdivisions, including the plaintiff, and thus Shahinyan’s comments referred to individuals in general and not specifically to the plaintiff. On September 4, 2012, the court threw out the slander suit and ordered Mnatsakanyan to pay 20,000 AMD in state fees.

226 Sh. Matevosyan, G. Veziryan P. Mirzoyan

Court Rejects Slander Suit Filed by Paravon Mirzoyan against Chorrord Inknishkhanutyun What did Mirzoyan find so offensive? On January 24, 2012 the trial in which National Gallery Director Faraon (Paravon) Mirzoyan had accused the newspaper Chorrord Inknishkhanutyun of defaming his honor and dignity recommenced at Yerevan’s Kentron and Nork- Marash Court of Jurisdiction. Mirzoyan was seeking 3.3 million AMD in compensation and a retraction of the information published. The trial began on October 14, 2011. Given that Mirozyan’s attorney Simon Babayan had been called away on business, the trial had been indefinitely postponed. The April 9, 2011 Chorrord Inknishkhanutyun (CI) newspaper article “Get to know Paravon” wrote about the news that Faraon Mirzoyan, Director of the National Picture Gallery of Armenia, was annoyed that he wasn’t properly honored at the celebration marking the 65th anniversary of the Yerevan Academy of Fine Arts. The paper wrote, “He was insulted that he was only awarded a letter of thanks” and that “By uttering the words ‘they don’t give a Distinguished Artist a letter of commendation’ at the ceremony Mirzoyan was publicly refusing to accept the unbefitting award from the hands of Education Minister Armen Ashotyan.” In the article, CI delved further into the activities of the gallery director Mirzoyan, culling information from other publications. CI mentioned a Hetq article of November 8, 2010 in which artist Sergey Gasparyan charges Mirzoyan with selling 410 items given to the gallery for safekeeping. Hetq had given Mirzoyan the opportunity to present his side of the story. Republishing the charges made by Gasparyan regarding the sale of the art items, CI satirically concluded that, “...Perhaps the Minister for Education and Science had decided to award Paravon a letter of thanks for his contribution

227  and reputation in the matter of acquiring and selling the creations of the elderly glassmaker Sergey Gasparyan.” A short time later, Mirzoyan’s attorneys Simon Babayan and Arsen Haroutyunyan filed a legal suit naming “Koghmnaki Andzants M” “Trespassers W.” (Publisher of CI) and Sergey Gasparyan as defendants. The plaintiff wanted the court to obligate the defendants to retract the slanderous information and jointly seize 2 million AMD in compensatory damages for defamation, 1 million for slander, 300,000 for legal fees, and 60,000 for incurred court fees. The plaintiff found the following passages in the article slanderous and defamatory:

• It’s enough to remember the story of the seizure and sale of 800 works of HayApaki Ltd (ArmenianGlass) glassworker Sergey Gasparyan. • Perhaps the Minister for Education and Science decided to award Paravon a letter of thanks for his contribution and reputation in the matter of acquiring and selling the creations of the elderly glassmaker Sergey Gasparyan. • One has to confess that even for the Armenian public, which has seen everything, the fact of one artist stealing from another day and night without punishment is unprecedented and Paravon had every right to expect an awards fir for a pharaoh. (This is a play on words since Paravon means pharaoh in Armenian) • Gasparyan reached out to all possible tribunals, charging Paravon with intentionally postponing an exhibition of his works, seizing half of them, and selling them to A. Kocharyan, owner of Glass World Company. • In one of his open letters, Gasparyan wrote that ‘Mirzoyan has dismembered, pilfered the museum...I will paint his portrait and write on it – the world’s biggest scoundrel.

In its response to the legal suit, CI noted that Mirzoyan’s outlook and demand principally contradict a number of international and state legal acts and the positions enumerated in verdicts handed down by the European Court of Human Rights. The defendant argued that: “In the article there’s a reference to Hetq Online and a number of Sergey Gasparyan interviews appearing in the news site. Moreover, there are quotes taken from these interviews. After the publication of these articles in Hetq, it would appear that the plaintiff didn’t deem them slanderous or defamatory since he never demanded that they be retracted. Thus, the defendant had ever the right to consider the information factual and legally use it in the article, crediting the source of the information and adding observations that do not need to be proved.” Noting that the legal suit was completely baseless, the defendant motioned for the court to reject it in full. At the January 24 trial session, CI lawyer Hovik Arsenyan told the court that the reporter had made an evaluative observation and dismissed the plaintiff’s position that the newspaper had slandered or insulted Mirzoyan. Plaintiff lawyer Babayan continued to argue that even though the newspaper had culled

228 information regarding his client from other news outlets, CI had made changes that defamed Mirzoyan. Judge Edik Avetisyan then stated that the plaintiff would have to prove that CI insulted him, whilst the newspaper and Sergei Gasparyan would have to prove that they hadn’t insulted the plaintiff. The court’s March 22 suggestion that the sides reconcile was positively received and plaintiff lawyer Babayan presented the defendant with a prepared text. Defense lawyer Yura Yeghiazaryan asked the court for time to study the text. The court agreed and recessed until May 23. But the reconciliation attempt failed. At the August 27 trial lawyer Babayan told the court that he would go ahead with the suit. He also submitted to the court a precedent making decision handed down by the Court of Cassation in the case of Tatoul Manaseryan v Zhamanak newspaper. Hovik Arsenyan reaffirmed his arguments and added that CI couldn’t be regarded as a suitable defendant since it had taken articles from the Hetq newspaper and that Hetq should be included as a defendant. Plaintiff attorney Arsenyan opposed the motion. The court had already denied a similar motion. The court was scheduled to announce its verdict on September 11. However Judge Avetisyan declared that the court, finding it necessary to conduct further study of the evidence and to clarify certain important circumstances of the case, would be launching a new trial. The court would have to ascertain whether the defendant had actually received the retraction text and if it had published it in the newspaper. The court would also have to clarify whether the comments made by the defendant were evaluative observations or not. Since the litigants weren’t present at the trial, Judge Avetisyan considered the case closed and recessed to chambers to issue a verdict based on the existing evidence, On October 2, 2012, the court threw out the suit filed by Faraon Mirzoyan.

229  Rouben Hayrapetyan

Artur Sakunts v Rouben Hayrapetyan: Who Was That "Son of a Dog Wearing an Earring?" Judge Rouben Apinyan opened the slander trial pitting Artur Sakunts against Rouben Hayrapetyan on July 25, 2012, at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, with the following query: “Why have you come to court and what are you demanding?” Sakunts was suing MP Rouben Hayrapetyan and, as a third party defendant, Armenian Public TV. The plaintiff was seeking a public apology. The judge noted that the compensation demand had been dropped from ten AMD to just one cent. Hayrapetyan’s attorney Lousineh Bakoumyan said that they had been informed of the change. Plaintiff lawyer Karen Toumanyan noted that morality, not money, was the issue. Bakoumyan declared that the defendant completely rejected the slander charges. Toumanyan said he didn’t need time to go over the rejection since the statement was short and clear. Judge Apinyan then read out the following comments made by Hayrapetyan broadcast by Public TV on May 26, 2012 during a program called “Additional Time”. “When I wanted to open a football school in Vanadzor, there were no trees or bushes, I am building a school on the hill but for some inexplicable reason some son of a dog guy wearing an earring from the Helsinki Assembly shows up and takes us to court; me, the mayor and the council and the federation as a third party. Now, they are receiving a few cents in foreign grants and with that money they are discrediting each and every beautiful thing.” Judge Apinyan then asked attorney Toumanyan if the plaintiff regarding the phrase “some son of a dog guy wearing an earring from the Helsinki Assembly shows up” as an insult.” The attorney replied that he wouldn’t comment on the issue then but rather, according to court procedure, he would lay out the basis for the suit. He reiterated the demand that Hayrapetyan offer an apology.

230  Judge Apinyan read out the defendant’s reply arguing that the above comments weren’t directed at Sakunts personally since Hayrapetyan had referred to a guy wearing an earring and that Sakunts doesn’t wear one. Judge Apinyan stated that it was up to the plaintiff to prove that the remarks were directed at Sakunts. The plaintiff then asked the defendant whom the comments were directed towards if not Sakunts. The judge removed the question from the record, arguing that the defendant was under no obligation to prove otherwise. Bakoumyan nevertheless said he was willing to answer by saying that since the case was examining a specific fact, he couldn’t make any assumption or prediction. The judge then stated that since the plaintiff claimed that the comments were directed at him, he would have to prove this assumption. During the August 17 trial session Sakunts was interrogated by Bakoumyan and revealed that the Helsinki Assembly took the Vanadzor Council to court for its decision allowing the Football Federation to build a school. Given this context, Sakunts asked Bakoumyan, “So how is it that you claim that Hayrapetyan made abstract statements?” Bakoumyan again claimed that Hayrapetyan had made abstract comments that weren’t directed towards Sakunts. On August 29, the court threw out the slander suit filed by Sakunts.

231  Plaintiff Withdra ws Slander Suit against Shamshyan A case was on the docket of Yerevan’s Kanaker-Zeytoun Court of Jurisdiction in which Arabkir Real Estate Cadastre Deputy Director Aram Chatinyan had filed slander charges against Aravot photo-journalist Gagik Shamshyan . The plaintiff was demanding a retraction of the disseminated information and compensation of 1 AMD over an August 24, 2011 article entitled “Those at the top didn’t validate their hopes” that appeared in aravot.am. The article stated that employees of the Police Department’s Anti-Crime Squad headed by Department 6 had detained 40 year-old Tigran Chatinyan at the intersection of Toumanyan Street and Northern Boulevard. The police had launched a manhunt for Tigran Chatinyan, the brother of Arabkir Real Estate Cadastre Deputy Director Aram Chatinyan. The author of the article then writes that relatives of Tigran, who at assembled outside the court, were saying that “there was nothing to worry about, that the case had been taken care of by those at the top and that their brother would be released.” However, the court issued a 40 day pretrial detention for Tigran Chatinyan. Afterwards, he was transferred to the Noubarshen Correctional Facility. The Aravot article then notes that according to its information, a famous businessman called Vanik in Odessa was backing Tigran. It was alleged that Vanik had travelled to Yerevan before the arrest and had met with various Armenian MPs and state officials to resolve the problem. Two preliminary trial sessions took place. Photo-journalist Shamshyan went to Hovik Asryan, a member of the RA Chamber of Advocates, asking that Asryan represent him. The case never made it beyond the preliminary trial phase since Chatinyan withdrew his suit.

232 Slaq.am Admits It Slandered Parliament Candidate; Seeks Reconciliation In July 2012, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court accepted the slander suit filed by Anoushavan Nikoghosyan, who ran for parliament in the May election, against the news site slaq.am. Nikoghosyan claims that slaq.am maligned his good name and reputation in a May 4 article alleging that the reason he entered the race in Election District 32 (Tashir) against Republican Party candidate Karen Karapetyan was purely based on commercial interests. The article said that Karapetyan had turned down Nikoghosyan’s request for help in obtaining a minivan commuter route and that Nikoghosyan took this as a personal insult. Nikoghosyan demanded a retraction of the allegations and 3 million in compensatory damages (2 million for slander and 1 million for insult). The trial got underway on July 31, Judge Rouben Apinyan presiding. Slaq.am accepted the charges contained in the suit and Chief Editor Karen Vardanyan said they were ready to reconcile. Vardanyan told Hetq, “After studying the material, we accept that mistakes were made. We all make mistakes and no one is immune from them.” The editor also said that he had previously approached Nikoghosyan to hammer out a reconciliation agreement but that he refused. Vardanyan noted: “Even though similar articles now appear in new sites, for example where opposition news outlets write insulting things about the president or various political figures, but they usually don’t take legal action.” Judge Apinyan gave the sides until August 10 to reach an out of court settlement. The plaintiff, however, stated he wouldn’t sign any reconciliation agreement. The next trial date was set for October 26.

233  V anadzor Dean Drops Slander Charges against Hetq Reporter In November 2011, Tereza Shahverdyan, Dean of the Pedagogical Faculty at the Hovhannes Toumanyan State Pedagogical Institute of Vanadzor, filed a libel suit against Hetq reporter Adrineh Torosyan. Hetq was named as a third party defendant. The suit stems from a May 13, 2011 Hetq article penned by Torosyan entitled “Unhealthy Passions at the Vanadzor Pedagogical Institute”. The plaintiff found the following passage to be slanderous: “As the events unfolded, Dean Tereza Shahverdyan, along with Armenian language instructor Liza Sargsyan, went to the Vanadzor police station on April 1, 2011 and testified that Lousineh Ashoughyan, another Armenian language instructor, had been making death threats against Lusineh Sargsyan, the daughter of Liza.” Initially, the plaintiff had demanded that Torosyan be obligated to retract the slanderous information published in Hetq and that the reporter pay 2 million AMD in damages plus incurred legal expenses. The plaintiff later dropped the compensation demand to 200,000 AMD. Constant delays hindered the trial. In one of the two trial sessions that actually took place over the course of one year, the plaintiff expressed a willingness to reconcile. The defendants rejected the offer. The reporter and it argued that the article contained nothing of a slanderous nature. Furthermore, the reporter had a tape recording proving the veracity of her article. The next trial had to be postponed since the plaintiff had no attorney to represent her. One hour before the start of the October 24 trial session, the court informed the reporter that Shahverdyan had dropped the charges.

234 Rector Sues Former Teacher; Hetq and A-TV Named as 3rd Party Defendants In July of 2011, Rector Gourgen Khachatryan pressed slander charges against Lusineh Ashoughyan, an Armenian language teacher that he dismissed from the Vanadzor Hovhannes Toumanyan Pedagogical Institute. It was named a third party defendant in the case based on an article it published on May 13 entitled “Unhealthy Passions at the Vanadzor Pedagogical Institute”. Ashoughyan claimed that the rector cut her instruction hours with no just cause and gave them to a colleague, Lousineh Sargsyan. In particular, there was a passage regarding Tereza Shahverdyan, Dean of the Pedagogical Faculty at the Hovhannes Toumanyan State Pedagogical Institute. Shahverdyan and Liza Sargsyan, another instructor at the school, had gone to the Vanadzor police station alleging that Ashoughyan had been making death threats against Lusineh Sargsyan, the daughter of Liza. The court never pressed charges against Ashoughyan who told Hetq that she believed the two woman were put up to the task of launching criminal charges against her by the school administration. “It was all planned ahead and intentional. It was all ordered from the top. They just got Lusineh Sargsyan and her mother to do the dirty work,” Ashoughyan told Hetq. It was this statement by Ashoughyan that Gourgen Khachatryan deemed slanderous. Also named as a third party defendant in the case was the A-TV television station. It ran a program on June 15 that included defendant Lusineh Ashoughyan making statements that Rector Khachatryan argued were “slanderous In his suit, Rector Khachatryan demanded that Ashoughyan retract the statements that appeared in the two news outlets and compensate him in the amount of 2 million AMD plus incurred legal costs. The trial dragged on at the Vanadzor Court for about one year. Lousineh Ashoughyan then made a motion for presiding Judge Souren Baghdasaryan to recuse himself. He agreed and the case was transferred to the docket of Spitak Municipal Judge Aghasi Mkoyan. A new trial has begun.

235  Armenian Public TV, Banadzev Ltd and Sirak Yeghiazaryan Must Apologize to YSU's Head of Criminal La w Chair On February 29, 2012, the court case in which Yerevan State University (YSU) accused Banadzev Ltd., Sirekan (Sirak) Yeghiazaryan and Sona Haroutyunyan of slandering and defaming the honor, dignity and business reputation of the University’s Faculty of Law’s Criminal Law Department got underway. Associate Professor Ara Gabouzyan, Head of the YSU’s Chair of Criminal Law, was a co-plaintiff in the case, arguing that he too was slandered and defamed. The case was heard at the Kentron and Nork-Marash District Court and the plaintiffs are seeking compensatory damages and the publication of a retraction and apology. The plaintiffs objected to information included in the Akanates (Eye Witness) program segment called “The lawbreaking lawyer” that appeared on the series broadcast by Armenian Public TV. YSU argued that the term “lawbreaker” either slanders or defames anyone’s civil rights, arguing that this is more so the case when applied to an instructor and a candidate of Juridical Sciences (lawyer). The segment dealt with Sirak Yeghiazaryan, an individual who applied for a master’s degree at YSU. He stated that his written application essay was deemed unsatisfactory, not because of the content, but merely because it was too short. The program stated that the instructor attempted to deliver the applicant to the police just because he dared to object. In the TV program, Sirak Yeghiazaryan recounts that he took the examination for acceptance at YSU’s Master’s program at the Faculty of Law, but that he failed by getting a score of 5. He was told by outside experts that his written exam should have gotten a higher score than the 8 points required for acceptance. Sirak filed a complaint about the exam score and says that Gabouzyan called him to his office. Sirak says that Gabouzyan confessed that they didn’t even read the essay and that it was the volume that mattered most to them. Sirak says that Gabouzyan then called him a demagogue and searched for his phone to call the police. The plaintiff labeled the above story a pack of lies and claimed that nothing of the kind ever occurred. The plaintiff argues that the statements, contrary to the defendant’s claims, slandered the Chair of Criminal Law since they call into question the objectivity and fairness with which instructors grade written essays. At the opening trial session, the plaintiff rhetorically asked how can lawbreakers teach the law and serve as an example of one who defends the legal norms. The plaintiff also referred to the following statement made by attorney Sona Haroutyunyan, the program’s legal expert – “If we say that everyone is equal under the law, in this case the YSU’s Department of Criminal Rights responds that they treat their students differently than students from the outside.” The plaintiff said such a statement was unacceptable and slanderous and that the station’s attorney had misrepresented the comments made by the YSU

236 lawyers. YSU lawyers argued that it implied that there were two sets of standards when treating students at the school. The plaintiffs argued that the entire program sought to slander the YSU’s Department of Criminal Law and that the following closing statement made by the program’s moderator proves this. “The story is the mistake made by one instructor or one department, but this doesn’t mean that the entire educational system is corrupted. However, someone must be punished so that the bad example does not spread like weeds...” The plaintiffs argued that the impression is thus created that the YSU is a hotbed of corruption and that Akanates is a frontline soldier combating against the illness. They add that the program, by intentionally smearing the plaintiffs, was seeking to grab a larger TV audience and prove that the money it had received from donor organizations to criticize corruption had been well spent. In conclusion, the plaintiffs argued that the Akanates TV program produced by Banadzev Ltd. defamed and slandered the honor, dignity and business reputation of the YSU, the YSU’s Department of Criminal Law, and Candidate of Juridical Sciences, Associate Professor Ara Gabouzyan. Prosecuting attorney Grigor Bekmezyan said the plaintiff was seeking: That Sirekan Yeghiazaryan, Sona Haroutunyan and Banadzev Ltd. make a public apology to YSU and Ara Gabouzyan on Armenian Public TV and that the court’s verdict be immediately published on http://akanates.banadzev.com On July 31 the Kentron and Nork-Marash Court partially found in favor of YSU and Ara Gabouzyan. In its decision, the court found that a legal entity cannot possibly possess “honor and dignity” and thus YSU cannot petition the court as a proper plaintiff. The court thus rejected this portion of the suit. The court also rejected that portion of the suit dealing with Sona Haroutyunyan given that the plaintiff waited past the accepted one month filing deadline. The plaintiff was informed as to the TV program in May 2011 but filed the suit in November 2011. The court sustained that portion of the suit regarding Sirak Yeghiazaryan. The court ordered Yeghiazaryan, Banadzev Ltd and Armenian Public TV to publicly apologize to YSU and Ara Gabouzyan over the airwaves of Armenian Public TV and to place a copy of the segment on the Akanates website and YouTube. Sirak Yeghiazaryan was also ordered by the court to refute any number of comments he made about Gabouzyan during the Akanates show. He would have to retract the statements over the Armenian Public TV airwaves and then place a copy of the segment on the Akanates website and YouTube. In addition, Banadzev Ltd was ordered to also refute, in the same manner as Yeghiazaryan, certain comments made regarding Ara Gabouzyan. The company also had to publish the verdict of the court prominently on the first page of akanates.banadzez.com and on the pages of the May 5, 2011, with the notation that the court had obligated Banadzev Ltd and Sirak Yeghiazaryan to apologize to Ara Gabouzyan, Head of the Chair of Criminal Law at YSU’s Faculty of Criminal Law and to retract defamatory statements about him. P.S. Armenian Public TV has not broadcast any Banadzev programs, including Akanates, since July 2011.

237  Tigran Kocharyan

Blogger "Pigh" Demands 3.5 Million in Compensation from Chorrord Inknishkhanutyun On July 24, the Tigran Kocharyan (aka Pigh) announced in his blog that he was suing the Chorrord Inknishkhanutyun (CI) newspaper for slander. The blogger took the newspaper paper to court over an article it ran entitled “The Fascist and the Elephant; In Defense of Elephants”. (Pigh, in Armenian, means elephant) The trial got underway on September 5 at Yerevan’s Kentron and Nork- Marash Court, Judge Soukoyan presiding. Davit Matevosyan, director of the newspaper’s publisher, told the court that they had only received the suit papers on August 23, due to a postal mix-up, and that they had no time to present a reply. Anahit Sardaryan, attorney for Kocharyan, did not oppose the motion to allocate more time to the defense. She presented documentation attesting to her client’s education ad background. The court then adjourned until September 24. At the October 16 trial session, Sardaryan announced a modification to the plaintiff’s suit. He would be demanding 500,000 for incurred legal expenses, 2 million in slander damages and 1 million for insult. Attorney Sardaryan then presented to the court’s attention passages in the article’s introduction that she argued referred to her client as “an animal” and a “bought off puppet”. Defense lawyer Vahe Hovsepyan then asked which of the above expressions had the plaintiff found libelous. Sardaryan replied that the entire article was insulting. Hovsepyan countered by asking, “Couldn’t other individuals go by the moniker Pigh?” Sardaryan replied that the possibility couldn’t be ruled out but noted that the individual known as Pigh was publicly known. Attorney Sardaryan also presented as evidence another article in CI that had been published just days before the abovementioned one. It too was signed by the same alias “M.M.” It read: “The videotape of those who attacked the Diversity Parade in Yerevan clearly shows two pighs. One had a beard, a sturdy young intellectual type. But I

238 won’t give the name of this mammal with a trunk. I don’t know it. The other was also a pigh, the real Pigh - that tusked animal with the name Tigran Kocharyan…” The attorney argued that a study of the two articles clearly shows that the author is the same in both cases, that he claims that Pigh had directed the attack against the Diversity Parade and that he identifies Pigh as Tigran Kocharyan. The trial session came to a close and the defendant was granted two weeks to present his counter-arguments. The trial will recommence on November 5.

239  Five News Outlets Listed as 3rd Party Defendants in Slander Case On May 15, 2012, Senik Julhakyan, Board Chairman of the ArmHyrdroEnergyProject Institute, filed a slander and insult suit against Hmayak Hovhannisyan, President of the Union of Political Scientists of Armenia. Nine others were registered as third party defendants – Hraparak newspaper, Hayeli Club, Media Style, tert.am, Dialog Specialist Armenian Center , Henaran Social- Legal Humanitarian Association , Armenia TV, Multi-Media TV, and ArmNews. The quarrel started when Julhakyan’s Institute requested that Hovhannisyan’s organization vacate the premises it occupied in their building so that scheduled renovations could be completed. What followed were a number of comments made by Hovhannisyan in the press that Julhakyan found offensive. Here are a few examples: “He is a rascal who has no real property. He makes himself out to be a serious businessman but owns no shares at all. He’s just the commercial representative of a company in the city of Sourgud and sells chandeliers.” (Hraparak, April 20, 2012) “Senik Julhakyan secretly tape recorded me and he had no right to do so.” (Hayeli.am) “Instead of investors coming to the country, we get swindlers. Julhakyan is a suspicious character who claims to be investing in the Institute under the guise of a benefactor. He’s a rascal and dangerous to society.” (Armenia TV) The case is being heard by Judge Arayik Melkoumyan atYerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction. A verdict is expected on November 1.

240 A New Ev aluative Concept of "Public Declaration" - "Accessible to All" Court in Armenia Issues First Verdict Regarding Facebook On June 28, 2012, the Ajapnyak and Davtashen Court of Jurisdiction issued its verdict in the defamation case pitting S.I., B.P. and H.S. against the “One Nation” organization. The plaintiffs had taken the One Nation organization to court seeking compensatory damages and a public apology for publishing their photos on its Facebook page, accompanied by what they argued to be false and defamatory information about them. In particular, the “Alliance of One Nation Organizations” wrote that D.I. “was a defender of homosexuals who condemns the struggle of the Alliance against homosexuals…this clown isn’t even Armenian…” The plaintiffs argued that D.I., being a fairly well-known public figure, has never defended homosexuals and has never condemned the struggle waged by the Alliance against anyone, including homosexuals. Regarding the allegation that D.I. is a non-Armenian clown, the plaintiffs noted, “Such information is also slanderous and completely false, given that D.I. is not a clown, has never worked in a circus, and is Armenian.” Regarding B.P, the Alliance wrote that this person “could not imagine Armenia without homosexuals.” The plaintiffs also found the “ideological abortion” expression used by the Alliance to describe B.P as insulting. As for H.S., the Alliance wrote, “This lady condemned the One Nation Alliance’s struggle against homosexuality. This proves that she is a striking supporter of the sexual revolution and that she can only imagine Armenia under a vast army of homosexuals.” In the opinion of the plaintiffs, these pronouncements, like the previous ones, were lies and slander. They argued, “H.S. is not a supporter, certainly not striking, of the sexual revolution, and has never voiced such an opinion.” The plaintiffs argued that the Alliance had thus insulted D.I. and B.P. and had slandered all three of them based on the definitions of slander and insult as set out in Article 1087.1 of the RA Civil Code. The plaintiffs requested that the court order the Alliance to pay compensation for the slander and insult, apologize to D.I. and B.P. for insulting them, and to issue a public retraction of the slanderous information. The defendant countered that the accusations made by the plaintiffs were baseless since the information in question was placed as commentary on the Alliance’s Facebook page, not by the Alliance or its leadership, but by one K.T., a member of the Alliance’s youth wing. The Alliance claimed that K.T. acted on his own and that, as a result, neither the One Nation organization or the Alliance of One Nation Organizations could be held accountable. The defendant also countered by noting that the K.T. had accepted the fact

241  that he let his patriotic passions get the better of him and that he was ready to state, in writing, that he is legally responsible before those citizens condemning the Alliance’s struggle against sects and homosexuality. The court partially found in favor of the plaintiffs and instructed the defendant to publicly apologize to D.I. and B.P. for insulting them. The court also ordered the defendant to pay 10 AMD in compensation to both D.I. and B.P. The rest of the suit was dropped. This case was interesting not only due to the fact that it was the first in Armenia based on information appearing in Facebook and that the social network was deemed a part of the mass media, but because the court employed a new standard, “accessible to all” when evaluating the concept of “public declaration”. Prior to this, not one court, not even the Court of Cassation in its precedence setting decision, had employed it. Accordingly, material placed in the social network or disseminated speech in any form, would be regarded as public since it was accessible to all.

242  PART II

VIOLENCE

243  Ararat Davty an

Is Hooliganism No Longer Considered a Crime? On February 12 of this year, the day of a mayoral election in the town of Hrazdan, the civic group “We Will Not be Silenced” circulated a statement and video clip. Hetq published the statement entitled “Assault on a Reporter” and published a link to the video clip with the rejoinder that it contained foul language. The group’s statement read that, “According to eye-witnesses, 5,000 AMD bribes were being handed out all day long from one of the offices of the Hrazdan real estate.   Noticing a reporter, those handing out the bribes assaulted him. A flag bearing the logo of the ruling Republican Party was affixed to the office.” It requested that the police present the subsequent developments of the case. Accordingly, on February 28 the Kotayk Regional Investigative Unit received material from the Hrazdan police that, “On February 12, Aghavnadzor village resident Ashot Danielyan and his friends Ashot Harutyunyan and Ishkhan Muradyan were eating a meal at around 5pm at Muradyan’s rented apt #4 in building 68 in the Hrazdan neighborhood of Microshrjan, when they noticed that someone was videotaping them. Danielyan came out to the balcony in an attempt to see who it was. The person did not identify himself and this irritated Danielyan who started to launch a 3-4 minute barrage of sexually related expletives at the person; rudely disturbing the peace and clearly showing disrespectful behaviour towards the public.” The video tape clearly shows that others were also cursing in addition to Danielyan who was throwing things at the cameraman. These individuals were also disturbing the public peace in a rude manner. But the investigator paid no attention to all this and came to the conclusion that Danielyan only started his tirade of curses after the person with the camera failed to identify himself. Moreover, not only was this manifestation of “hooliganism” overlooked but that the incident should have been regarded as a blatant attempt to restrict the professional duties of a reporter. Naturally, this would have been the case had it been ascertained that the cameraman was a reporter. This didn’t happen. A criminal case of hooliganism was launched and later on Ashot Danielyan was so charged. He signed a no-flight affidavit and was not arrested before the trial got underway. Afterwards, the police requested that eye-witnesses to the incident report what they saw that day. Even Hetq received a questionnaire from the police to verify the author of the article and the video tape. The investigator in charge personally came to the Hetq office to pick up the form. Hetq editors told the investigator that it was the “We Will Not be Silenced” civic group that circulated the article and the video. The investigator confessed that they had been unable to locate any members of the group during the prior months.

244  Hetq Deputy Editor Liana Sayadyan gave the investigator the email address and showed him the group’s Facebook page, along with a Medimax agency interview with group member Ashot Poghosyan. Mediamax   also ran a photo of Poghosyan with the interview. Sayadyan told the investigator that she thought the police could find Ashot Poghosyan armed with all the information she had just provided. Later, Hetq sent an email to the group and they in turn replied that they had indeed uploaded the video off of You Tube. In other words, “We Will Not be Silenced” uploaded someone else’s video and then downloaded it on You Tube, but this time on their page. The group did write a rejoinder at the bottom of the page stating that “the copyright doesn’t belong to “We Will Not be Silenced”. It was downloaded from youtube.com/hrazdanelections.”

(Hetq cannot verify if this notation appeared on the video clip of February 12, when the group circulated it to the press)

While there is no further information on the page entitled “Elections”, it shouldn’t be difficult for police experts to uncover who the page belongs to. The Kotayk regional deputy prosecutor instructed that the case be dropped due to the lack of any identifiable individuals. So it turns out that hooliganism isn’t a crime and that, in any case, the cameraman must be found before it can be considered as such. One can only hope that law enforcement will perform their specific duties the next time the Ashot Danielyans of this world perform similar acts.

245  Sara Petrosyan

Reporters in Armenia Can't Expect Any Assistance From Law Enforcement Elections are the litmus test for democracy in Armenia. 2012 is an election year and the authorities have promised democratic elections; something that has never happened. No one really expects this to happen. Everyone knows that elections give rise to increased incidents of violence and restrictions placed on reporters doing their jobs. It must be noted that certain progress has been registered in comparison to the previous national election. In 2012, seven cases of reporters being hindered from doing their job were reported. This favorably compares to 18 cases in 2008 during the presidential election. During the 2009 parliamentary elections, 11 such cases were reported. While the number of cases may have decreased, the form of the violence committed didn’t soften nor did the attitude of the government. Law enforcement continued to let the perpetrators go unpunished. The mayoral election in Hrazdan on February 12, 2012, preceded the parliamentary elections in Armenia this year. An incident of violence during the election went viral on the internet and caused an uproar. On the day of the mayoral election, a group called “We Will Not Be Silent” circulated a video on You Tube entitled “Assault Against a Reporter” The group noted that 5,000 AMD election bribes were being handed out all day from a local property board office and that when a reporter started filming what was taking place those giving the bribes attacked him. A criminal case was launched and the police requested that witnesses come forward to testify. While there was no mention of the “We Will Not Be Silent” group on the YouTube “Elections” page, it wasn’t difficult for the police to track them down. Those who downloaded the video assisted the police and provided them with whatever information they had.

246  Soon afterwards, however, the police came up with a scheme to let the bribe givers and attackers off the hook. The Kotayk Marz Deputy Prosecutor dropped the criminal case and the investigation was stopped in its tracks. That a case of hooliganism took place is beyond question and the identities of those responsible are known. However, the person who filmed the attack never came forward. But it remains unclear what would have changed had that person indentified himself or herself. Nevertheless, the pre-investigative body decided not to track down the photographer since the person was affiliated with the “We Will Not Be Silent” group which is amorphous to begin with. It would be like looking for a needle in a haystack. The Court of Cassation put the finishing touches to the case with its verdict of April 27, 2012. It dealt with potential slander and insult issues and warned reporters that they were taking legal risks by using unverifiable sources. Even if the news source was republished faithfully it doesn’t mean that the press outlet is freed from accountability and could be sued. According to RA Civil Code Article 1087, Part 6, if information is being disseminated from a source that isn’t a legal entity, it shouldn’t be used. Otherwise, those circulating the information will be held accountable. During this year’s parliamentary elections on May 6, seven cases of reporters being prevented from doing their jobs were reported. In four of the cases, criminal proceedings were launched based on Article 164 of the RA Criminal Code – “Hindering reporters from carrying out their professional activities”. The examination process of the criminal cases clearly shows that the attitude of the authorities hasn’t changed and that members of the press can expect no defense from law enforcement. The police dropped the criminal case of violence perpetrated on Elina Chilingaryan, a reporter with Radio Liberty, with arguments that reached absurd levels. The reporter was found to have overstepped her professional bounds and her attackers were exonerated of any crime.

The other three cases were registered in the Gyumri election district. If the Chilingaryan case was dropped because the reporter wasn’t wearing her press badge, this failed to save Karen Alekyan, a reporter/cameraman with the Maxinfo news agency.

247  This case and the two others were joined and sent as one package to the Special Investigative Service (SIS). No one has been charged in the four months that have followed. The SIS has told Hetq that it has failed to come up with any suspects and that the investigation is continuing. It is unclear where the SIS is looking for suspects. But it is worth noting that in the case of Varazdat Papikyan, a cameraman with Kentron TV who had his video camera snatched from his hands, it was an election proxy for the Prosperous Armenia Party who informed the police. The proxy told cops that he saw Spartak Ghoukasyan, son of the Gyumri mayor, snatch the camera from Papikyan and escort him out of the polling station. During and prior to the parliamentary elections other incidents took place that police failed to follow up with criminal proceedings. Nayira Nalbandyan (GALA TV) – The reporter informed police that on the day before the elections she went to see G. Hovhannisyan, President of Election District Committee #33 with some questions. The official failed to provide the requested information, started to argue and hindered the reporter in her duties. Nelli Babayan (Aravot newspaper) – When the reporter was filming the long lines of voters waiting at Davtashen Polling Station 5/11, an unidentified person approached and snatched her cell phone. The individual claimed that the reporter had no right to take photos. Artour Haroutyunyan (mynews.am) – The reporter says that when he attempted to photograph the crowds of voters outside Ararat Polling Station #18/17, he was reprimanded by local election board member Armen Abrahamyan. The reporter claims that Abrahamyan accused him of not being impartial and described his work as “monkey business”. The above examples show that law enforcement is indifferent when it comes to criminally investigating such incidents even though the identities of those guilty of impeding the work of journalists are known. Criminal cases are launched purely for “show”. But law enforcement had to justify its actions in the following case that caused a furor inArmenia’s media community.

Hayk Gevorgyan (Haykakan Zhamanak) – On the morning of February 3, 2012, men in civilian dress took the reporter into custody as he was going to work. Gevorgyan was later arrested and transferred to the Nubarashen Correctional Facility. Law enforcement justified the move by stating that Gevorgyan was

248 being sought as of January 23 for hitting a pedestrian with his car on January 13 and fleeing the scene of the accident. Police claim that they had contacted Gevorgyan by mail to report to police but that he failed to do so. Many in the media community and a number of human rights groups called for Gevorgyan’s immediate release and accused law enforcement of fabricating charges against the reporter due to his criticism of Police Chief Vladimir Gasbaryan. Before a local court was to rule on the pre-trial detention of Gevorgyan, the state prosecutor in the case modified the detention, substituting jail for a promise by Gevorgyan not to flee the city. On July 3, the Traffic Crimes Division of the RA Police dropped the charges against Gevorgyan, citing a lack of “corpus deliciti”. The newspaper noted that this was a convenient move by law enforcement to avoid any embarrassment had the case gone to court, given that it would be easily proven that the traffic accident had been fabricated.

249  PART III

MEDIA COVERAGE OF THE PARLIAMENTARY ELECTIONS

250 Gor Abrahamyan

Election Campaigning: Old Objectives' New Methods With the lowering of internet rates and the entrance of the web into even the most remote of villages, we must take a new look at the role of TV in shaping public opinion in the run-up to elections in Armenia. There are risks in relying only in traditional news outlets and public relations methodologies to get one’s message across. This reality is understood by the political forces gearing up for the elections, as well as the government and TV companies. This new ser of circumstances directly impacts on the functionality of TV when it comes to election campaigning. Given the relative absence of sharp political divisions, as was the case before the 2008 presidential elections, has forced the ruling regime to review its prior aggressive TV campaign stance and adopt the appearance of competition. This review began in 2009-2010, with the changes to the “Law on TV and Radio” that were aimed at creating a degree of freedom for the management of the media. While there were no practical results, it did create a legal basis to show that the authorities had in fact made changes. Without doubt, political forces have greater access to TV than in 2007. One month ago, Armenian Public TV and private broadcasters issued their rate schedule for air-time. According to the Electoral Code, the price of one minute of air-time cannot exceed the average price of advertising time for the six months prior to the scheduling of elections. This has allowed for a decrease in TV rates for political adverts. But the private TV stations have adopted a personal approach to the matter of decreasing rates. If entertainment-based stations (Armenia, Shant) decreased rates by 20%, the more news oriented stations (Yerkir Media, Kentron, ArmNews) conditionally decreased rates by 1/3rd. The high viewing rates of the former forced the latter to respond with greater accessibility. The only exception was Armenian Public TV, which kept its 2007 rates. They are on par with the rates published by the private entertainment stations. Thus, Armenian Public TV adopted a business approach to rates rather than one in the public interest, as stated in its mandate. With the exception of ArmNews, all other broadcasters offering political air- time can today reach the farthest village via satellite. Thus, Armenian Public TV has been deprived of its former advantage in this regard. Thus, there is no logic to Public TV’s adopted rate schedule. But it is not paid air-time that impacts on public perceptions of the electorate as much as the so-called “hidden political advertising” or the counter-campaigns.

251  This is the sector that has traditionally spawned manifestations of inequality and discrimination, given that it remains outside the legal realm of control. It is a formulation of the programming policies adopted by the TV stations. In this respect, the ruling regime and political forces aligned to it have traditionally received better coverage, both quantitatively and qualitatively, than the rest of the pack. This divide was really big in the past. TV stations were quite boldfaced in the advantageous coverage and positive slant it offered those in power. To this we must add the negatively slanted coverage given to the competition and the lack of news alternatives. This aspect isn’t so great today, but it’s not due to the decrease of “hidden advertising” or counter-advertising. There are the following two factors at play First, there is the so-called “sorting” of TV companies, a certain difference of political preferences, that weren’t apparent before. Two political forces participating in the elections, the ARF and Prosperous Armenian Party, have TV stations of their own – Yerkir Media and Kentron. Armenian Public TV, H2, Armenia and Shant TV fall under the purview of the ruling regime; under the unofficial control of the Republican Party. This reality creates a mixed news/campaign broadcast environment. The true campaign competition in these TV stations began much earlier and was evidenced by the slanted and restricted coverage afforded to the outsiders. These stations, in addition, created unequal conditions for those forces lacking the necessary financial resources – the Rule of Law Party, Armenian National Congress or the Communist Party. While TV airtime was not closed to them, they were restricted to saying the bare minimum. The second factor dealt with the change of the nature of hidden advertising, which in turn was based on the change of campaigning tactics of the ruling authorities. While allowing for a certain widening of the restricted freedom of TV and radio stations, the regime started to build its campaigning on two approaches. The first envisaged a constant, long-term coverage of the regime’s activities but in smaller sound bites. This has been the approach in operation since 2009, after the fall in ratings of the regime and its support core due to the economic and political crises. The benevolent actions of the parties were the main tool that was used – the social, health and other services paid for by the largesse of the Republican and Prosperous Armenia parties. To be sure, all this largesse, the distribution of gifts and charity, was all for show but it had a certain impact on public perceptions given the constant coverage such displays were afforded. The tendency to equate official state and party functions has grown of late, especially in the run-up to elections. Just look at the number of trips made by the prime minister, the secretary of the Security Council, and other officials to the outlying regions allegedly for work-related reasons. They hand out party memberships cards, discuss election plans with local party representatives, and appear before the TV cameras that cover such events as if they are somehow related to the functioning of the government and the functions of government officials. These are typical examples of hidden advertising.

252  In contrast to TV, radio stations are relatively freer. Armenian Public Radio operates on the principle of equality amongst the political forces and unbiased coverage. Armenia Liberty radio continues to serve as an alternative source of news and information in Armenia. The other radio stations, mostly focused on entertainment and music, restrict their news coverage to short reports lacking any political context. These stations won’t have much of an impact in the election campaign.

253  Armenia's "Virtual" Media: Free, but Not Influential After the 2008 presidential elections in Armenia, a large number of new media outlets burst upon the scene. We’re talking about the “virtual” scene – the internet. These sites have become the prime source of news and information for a growing number of Armenian citizens that have access to a computer and the web. The main factor for this attraction is that these “virtual” sites are less prone to censorship and monitoring than the traditional print media. There are three main tendencies of the internet-based media in Armenia – news distribution, commentary/analysis, and communicative. There is a serious and healthy competition going on amongst outlets in the first category. This has led to a fall in the overall quality of the news being reported. These information sites are pushing the traditional news agencies out of the market and are forcing them to change their objectives. There is much more opinion and less objectivity in the second category. These sites are in direct competition with the print media in Armenia. These sites are frequented less than the information sites mentioned above. Internet users are looking for objective information, first and foremost, rather than opinion. But the opinion sites possess a great potential when it comes to shaping public opinion. It all depends on the quality and creativity of the commentators. If people have something new and interesting to say, others will listen. The third category basically deals with the so-called blogosphere and other social websites like Facebook, YouTube and Twitter. It’s a field of instantaneous information exchange that is practically impossible to monitor or supervise. These sites use the entire array of media forms (text, visual, etc) and issues like objectivity and information sources are placed on the back-burner. In the context of the upcoming May parliamentary elections, the internet resources of Armenia will be playing three main functions – informational, propagandizing and mobilization.

Information Function The internet affords an unparallel source of diverse and complete information regarding the elections. Even a cursory look at the sites, their news briefs and articles, will give the reader a fairly full picture about the election campaign and its consequences. Citizens connected to the web can not only follow the process on a minute by minute basis, but has a wide variety of news and information to pick and choose from. With these resources at hand, citizens are able to directly participate in the process itself. On the other hand, such a constant and quick flow of information also increases the risk that one can be the subject of manipulation. Propaganda Like the political forces contesting the elections, the “producers” of

254 information are equally represented in the virtual world of the internet. The web is increasingly being viewed as an effective tool for campaigning. This is especially true for the opposition given its restricted access to TV, where the ruling regime holds sway. The opposition Armenian National Congress and the Heritage Party are the most active in using the internet for campaigning out of the nine political parties and organizations contesting the elections. The Republican Party and Prosperous Armenia Party, the two main government coalition members, view the internet and social websites mostly as venues to quickly respond to their critics in the press and elsewhere.

Mobilization Function Given that social internet sites played a major role in the organization of the revolutions that have shaken the Arab world of later, their effectiveness as mobilizing tools cannot be underestimated. Election developments, infractions large and small and major violations very quickly wind up in the internet and spread uncontrollably. This unrestricted dispersion, by itself, without added analysis or commentary, goes a long way in shaping public opinion on the ground regarding the quality of the elections and the quantity of violations. They are capable of forming a huge wave of resistance when the virtual mechanisms of information and action are intertwined. Today, in Armenia, a main subject of discussion and debate on the internet is the huge increase in the number of officially registered voters despite the large numbers of Armenians who have left the country. But there is a lack of internal public debate in Armenia, and this shows up in the social internet websites. There is more ad hominem attack than rational discussion. Much of this can be credited to the recent increase of scammers/impostors whose main aim is to neutralize and discredit the mobilization possibilities of the truly active segments of the public. Put another way, what we are seeing in the run-up to the election in the social sites is more a process of manipulation than initiatives to monitor the electoral process.

255  Armenia's Print Media: Diverse, But Superficial and Mostly Focused on Intrigue The print media in Armenia, in contrast to other media, is extremely politicized. Newspapers, more of less reflect the political landscape in the country. Rather than informing, the print media is more interested in trumpeting, extolling these various political forces. Being so selective regarding their coverage, individual papers fall short of covering the entire political spectrum. Rather than providing information, we thus are faced with veiled or subliminal campaigning and propaganda. This has set forth a certain culture between readers and the newspaper. Thus, readers don’t buy a newspaper from the newsstand to get the most possible objective coverage of the issues, but rather they want to read news and information than supports the convictions they already adhere to. For the most part, newspaper readers are citizens with preset political positions. In the pre-campaign period, we can single out a number of characteristics. One spectrum of the media, is furtively carrying out campaigning for the ruling authorities; i.e. the Republican Party of Armenia (RPA). In this regard, the papers Hayots Ashkharh and Iravunk come to mind. This political alignment is conditioned by the fact that Constitutional Rights Union President Hayk Babukhanyan has been included on the proportional ballot of the RPA. Both papers are more active in counter-campaigning; vocally criticizing almost all the initiatives of the competitors. Some newspapers carry out the same function for the opposition Armenian National Congress (HAK). Here we can point to Haykakan Zhamanak, Chorrord Inkniskhanutyun, and, in part,Zhamanak. In fact, the papers supporting either side more resemble propaganda broadsheets than anything else. In a separate category are the newspapers that call themselves independent. They closely resemble one another when it comes to their objectives and writing style. Here, we’re talking aboutHraparak, Zhoghovurd and Hayatsk, newspapers that have become laboratories of non-sourced information. These papers have no discernible political stance, and their main objective seems to be stirring up the pot of political intrigue. Thus, they enjoy a certain following, which in turn makes them of interest to all political players in the elections. As to what counterbalance these papers will bring to the electoral mix remains to be seen. However, it is clear that their main targets are the candidates running for single mandate seats. Another category of independent papers is comprised of those who are not only trying to play within the confines of measures objectivity but underlined political correctness as well – Hayastani Hanrapetutyun, Azg, Aravot and 168 Zham. The first two are currently mainly covering the procedural aspect of the elections; clearly avoiding propagandizing. The scope of the others is much wider, incorporating internal and inter-party relations and processes taking place regarding the electorate and the candidates.

256  In contrast to the others, however, they adopt a much deeper approach. It’s noteworthy that representatives from both (in the first a reporter; in the second an editor) were nominated for the elections and have thus ceased their press functions. The papers Yerkir and Orakarg are also trying to maintain the principle of correctness, even though they both have political preferences and campaign priorities. The first openly backs the ARF and the second backs the Prosperous Armenia Party, but much more subtly. The inclination of the political forces participating in the election race to use the print media as information bait is clear. This “handwriting” of the papers also stems from the fact that the parties practically lack any official news coverage of their own. Reporters try to supplement the gap by putting pressure on their own personal sources. This is the reason that individual interviews and conversations with politicos, and the generalities and commentary based on them have become so widespread. But it is not the mass media or voters that suffer as a result, but the parties themselves who cannot guarantee supervised flows of information. Sometimes, all this does not allow for priorities to be differentiated from what is secondary. Sometimes, themes of crucial election interest are not covered by the newspapers. In particular, there was no serious professional analysis of the election slogans put forth by the parties. When it came to the ballots of the parties, the first twenty names of which could be regarded as shadow and possible future government lists, the press failed to scrutinize and evaluate them in terms of personnel potential. The ideological potential of the political forces was completely overlooked as well as the realm of programmatic approaches. There was practically not one press analysis regarding the degree to which the parties now in the parliament have fulfilled their campaign pledges of the past. This would have been a helpful resource for voters when it came to a comparison of who actually accomplished what, or failed to. In this regard, today’s press appears to be intent on covering the May elections on a fairly superficial and matter of fact basis, as if to say – why bother covering them in depth and detail anyway – they won’t change things.

257  Unbiased "Objectivity" of Armenia's TV St a tions The more or less calm of the recent election campaign cycle in Armenia is a result of the news coverage policy of the TV stations in Armenia. The stations have followed the rules for the most part and have provided equal time to all political forces in the race. As to whether the parties have been able to utilize these resources is less dependent on the stations than the financial and creative possibilities of the parties themselves. The political parties behind the pack, Armenian National Congress, ARF and United Armenians, in contrast to the others, have only used the free campaign time allotted them given their limited resources. In contrast to the last nationwide election, when the TV stations employed a policy of exemption and clear differentiation treatment, resulting in unequal conditions, this time a preferential policy is in use. Those parties, Prosperous Armenia, ARF and the Republican Party, who have direct or indirect influence on TV stations, Kentron, Yerkir Media and Public TV respectively, have come out better this time around in terms of quantity and content. Their desire to be more comprehensive in news coverage is observable but not very stressed in the general picture. Despite this, the fact that Public TV covered the president’s working visits to the regions in the same breath as the Republican Party’s election campaign, opened the way for greater air time for the authorities. This was a very subtle and crafty propaganda device. The same can be said for the TV references to the agricultural charity dished out by Gagik Tsarukyan’s foundation. Even though Prosperous Armenia argues that these charity works have nothing to do with the party’s campaign, this is just a cover. For starters the president of the foundation just happens to be the president of the party who is personally on the campaign stump. One of the most positive aspects of the TV coverage is that the stations have refrained from counter-campaigning. The stations have been opened to the opposition forces outside the realm of mere political ads and news reports, and have been allowed other venues to get their message across to the public. At the same time, the stations have refrained from painting the opposition in negative tones and have basically stuck to the facts on the ground in the election campaign. Despite this positive change, the activity of the TV stations was coupled with negative aspects as well. 1. The electronic media has yet again failed to serve as a platform for political dialogue and debate. With some exceptions, they did not attempt to formulate a culture of debate. The stations failed to organize debates amongst the candidates. For one, candidates in single mandate races avoided debating at all costs, even though at the start of the campaign the Republican Party and the Armenian National Congress, diametrically opposed forces, threw down the debate gloves. There was only one debate between Samvel Farmanyan and Vladimir Karapetyan, candidates in Election District #2, which appeared on ArmNews. While far from a civilized debate, it was at least an attempt.

258  What is more interesting is the fact that, with the exception of the ARF, none of the contesting political forces expressed a desire to debate. The ruling Republican Party, from the get-go, adopted a no-debate policy. In reality, this was a convenient way to avoid any responsibility before the voters. Then too, the TV stations failed to organize any such debates, except for Yerkir Media, ArmNews, and, to a lesser extent, Kentron TV. 2. TV coverage in the main was restricted to coverage of the campaign stops and the speeches made during the stump. In terms of content and specifics, such publicity events had little to impart to voters other than generalities and emotional exhortations. Watching Armenian TV voters were merely informed about where a certain party was campaigning on a particular day and what the party spokesperson told the crowd. This was the extent of the coverage, leaving voters in the lurch as to voting decisions. The TV stations, by following such a policy, did little to create an environment in which the public demanded more from the candidates. 3. Two stations, ArmNews and Shant, stood out with conducting and ordering elections polls. They presented the polls as a great way to get a handle on the mod of the people, the average voters on the ground. But it remained a mystery for the public as to how these financially strapped stations could afford such costly polling actions. When it became clear that more or less credit worthy international pollsters conducted such surveys via discredited local organizations and poll takers, their results created more doubts than anything else. Such surveys conducted by the TV stations were simply an attempt to create the illusion of objectivity and became a tool to illicit support for the ruling party. This work had more to do with the public’s sub-consciousness than its consciousness. This is propaganda of a different sort; a highly specialized way of getting voters to lean this way or that. Whether it is moral and falls within the purview of TV stations, is another matter for discussion.

259  Media Campaign or the Campaign's Media Members of the press are directly participating in the 2012 parliamentary elections. This would seem to be a first for Armenia. This factor, however, had little impact on how the media in general has covered the election campaign. In general, the media community’s support of these candidates wasn’t channeled via the press. The participation of members of the press in these elections raises certain ethical questions. For example, should reporters continue to work as such even if they are running as candidates? Does it provide these candidates with a competitive edge or an opportunity to employ their social standing for personal interests? When we view the periodic press through the prism of propaganda, the issue of preserving pres objectivity becomes superfluous. Nevertheless, the entrance into the race of reporters has instilled the campaign with a certain degree of intrigue. In contrast to the proportional electoral system or the competition of political forces, this time the press hasn’t displayed such a pedantic approach regarding the single-mandate system. On the one hand, the reason has been the relatively correct process the campaign has taken in this field, despite the two or three incidents of assaults on the candidates or their representatives at the start of the campaign that were widely covered in the press. Overall, the main intrigue in the single mandate electoral process was due to the aggressive campaigning of the reporter/ candidates themselves. Generally speaking, it was evident that the press had singled out the single mandate electoral system from overall political environment and didn’t seem particularly interested in delving too deeply in the backdoor workings of individual election districts. The press covered the campaign based on political preferences and leanings; i.e. to the extent necessary in order to propagandize for this or that party or alliance. Nevertheless, against the backdrop of the creation of an inter-party headquarters to fight against electoral violations and their linked manifestations, equivalent alterations were registered in the press. It can be said that the entire media, began to come down on the right or left sides of the Prosperous Armenia-ARF-ANC tandem. The press, almost in its entirety, took positions around these political changes - a labyrinth of mutual provocations and the intricate webs of intrigue that resulted. The targets of counter-propaganda shifted. Even those forces that were the targets of sharp critique by certain papers began to receive more favored treatment. The press was more receptive regarding manifestations of personal or group intrigues occurring concurrent with the campaign than to issues of significance to the voters, especially those related to the platforms and program content of the parties, their past track records, the rationality of their promises, and their tactics. Even though all the political forces presented their individual programs, the press, in general, did not reflect upon them. An exception, perhaps, was the newspaper Yerkir which did a quick comparison of the programs of the parties. This comparison, naturally, displayed the ARF’s program in a favorable light. In

260 any event, even though this comprised a section of the newspaper’s propaganda policy, it at least provided voters an interim opportunity to get acquainted with approaches of the various parties’ to this or that issue or sector. However, what was especially evident was the focus of the press on the financial status of the candidates, something which in the past was not a big thing. In contrast to the past, this time various candidates in the public eye made a special effort to conceal their assets. This prompted the unprecedented focus of the press. While the press presented the numbers, a more thorough and extensive analysis of what the numbers signified was lacking. Rare were the attempts of the press to dig deeper and connect the dots, especially when it came to the financial statements of government officials whose meager salaries could not jive with the large amounts of reported revenues and cash holdings. During this process the press also focused on the theme of the possibility of election violations and faking the election results. This focus was restricted to separate articles about the distribution of bribes and the inconsistencies found in the voter rolls. The fact that these alarms raised as to election bribes were generally never of a specific nature backed by specific facts, at best raised suspicions as to the veracity of the news sources involved. It was the same situation regarding the coverage of the press on inconsistencies in the voter rolls. The facts presented to back up the claims were few in number or either unconvincing. In the end, while it is true that public commentary and analysis is still the purview of the press in Armenia today, at least in terms of the electoral process, the media was not able to break out of its shell of superficiality and intrigue- centric coverage.

261  The "Virtual" F ace of Election Campaigning Seven of the nine politival forces contesting the elections had web sites that were updated during the campaign drive, mostly in terms of design and, to a much lesser extent, in content. Only a few of these sites were actually used for campaigning purposes. In this respect, the sites of the Heritage Party and the HAK (ANC) coalition stand out. Prospective voters could get a overall picture of their platforms, their candidates, and the general election prcess. Prosperous Armenia (BHK) and Country of Law (OYK) partially used this resource, merely downloading the most basic attributes linked to the campaign. Despite the ARF’s far-reaching and very effective campaign, this party’s site almost never reflected all this. In the utilization of the internet, the ARF was quite conservative in its approach. The same can be said for the Republcan Party of Armenia (HHK). This party stands out for using its website for hidden propaganda. Not only was party news downloaded in the site, but it also incomprehensibly served as a news outlet for the president and the prime minister. This approach was at the core of the HHK’s campaign structure and methodology. In the main, however, the websites of the political parties didn’t present much of interest to those who visited them. Much more of interest was to be found in the social websites and various online forums. The problem was that visitors to these sites were the most politicized and publicly active segments of the society, people with firmly held views. Thus, from a practical standpoint, the political parties couldn’t really wage a campaign for hearts and minds in the social websites. This fact this explains their inaction in the internet media landscape. Perhaps this is the reason why individual reps of the political forces, and not the parties themselves, used the internet and various social networks to present the public with an overall image of the parties, their activities and underlying motivations. Thus, the more recognizable and influential these indiciduals were in terms of the internet landscape, the better the image for the party being represented. In this respect, Heritage and HAK were the ones who used the virtual communications resources most effectively. The large numbers of their supporters and Facebook followers, having certain commonalities of outlook and political perspective disagreements, occasionally were able to create interesting palettes with their targeted commentaries and sting critiques. In contrast to the parties, candidates running on majoritarian ballots used the resources of the internet to a much wider extent, creating personal campaign pages in an attempt to shape their public images. Here, the web pages of Satik Seryanyan, Samvel Farmanyan, Vladimir Karapetyan, Gohar Veziryan, Vahan Karapetyan, Garegin Noushikyan and a few other candidates stand out from a PR perspective. Those who understood the importance of employing alternative methods to get their message and information out to the public were the ones who most efficiently used the resources of the “virtual” media. Notwithstanding, from a propaganda perspective, there were certain negative manifestations of the Armenian virtual reality. First, no political party or

262 individual candidates were able to utilize the full mobilization potential afforded by the internet’s communication’s realm. Communications did not exceed the simple level of information exchange – it did not lead to groupings sharing certain ideas or opinions. The need for such collective work on the part of average citizens was primarily felt in terms of fighting election fraud, particularly the inaccuracies in the voter rolls. The anti-culture towards civilized discussion and debate in Armenian public- political relations was fully manifested in the internet as well and, in certain cases, reached extreme levels of crudeness. Elements of intolerance, ad hominem attacks, use of vulgarity, are all characteristic of facebook reality and surfaced more strongly during this election campaign. The possibilities of the virtual media are inexhaustible especially because the issue of information accountability isn’t deep-seated and the use of unidentified information sources can become a tool for provocative manipulations. The article in Regnum regarding the meeting between Raffi Hovannisian and Khachatur Kokobelyan ( leaders of the Heritage Party and Free Democrats respectively) and Turkish officials in Great Britain and the reaching of a separate agreement, is just one example.

263 «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ

Լ­րագ­րող­նե­րի եւ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­թյուն­նե­րը, ճն­շում ­ն ե­րը եւ դա­տա­կան գոր­ծե­րը Հա­յաս­տա­նում 2012 ­դեպ­քեր եւ վեր­լու­ծու­թյուն­ներ

Խմ­բա­գիր` Լի­ա­նա Սա­յա­դյան­ Անգ­լե­րե­նի թարգ­մա­նիչ` Հրանդ Կատարիկեան ­Շա­պի­կի ձե­ւա­վո­րու­մը եւ է­ջադ­րու­մը` Նա­րա Մեն­դե­լյա­նի

­Նյու­թե­րը պատ­րաս­տել են լրագ­րող­ներ`

­ ա­ռա Պետ­րո­սյա­նը Ս Ք­րիս­տի­նե Ա­ղա­լա­րյա­նը­ Ա­րա­րատ Դավ­թյա­նը­ Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նը­ եւ ի­րա­վա­բան Տա­թե­ւիկ Շալ­ջյա­նը

­ ափ­սը` 14.5X21.5, Թուղ­թը` օֆ­սեթ, 80 գր./մ2 Չ Տպա­քա­նա­կը` 200: Տ­պագր­ված է «Ա­ՍՈ­ՂԻԿ» հրա­տա­րակ­չու­թյու­նում

“INVESTIGATIVE JOURNALISTS” NGO

Violence, Intimidation And Legal Cases Against Journalists And The Media In Armenia cases and analysis

Project Manager/Editor - Liana Sayadyan English Translator - Hrant Gadarigian Cover Design and Layout - Nara Mendelyan

Articles prepared by Hetq reporters:

Sara Petrosyan Kristine Aghalaryan Ararat Davtyan Adrine Torosyan and Lawyer Tatevik Shaljyan

Dimensions` 14.5X21.5, Offset paper, 80 gr./m2 Print Run – 200 Printed by «Asoghik» Publishing House

È­ñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÇ »õ Éñ³ï­í³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ Ýϳï­Ù³Ùµ µé­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÁ, ×Ý­ßáõÙ­Ý»­ñÁ »õ ¹³­ï³­Ï³Ý ·áñ­Í»­ñÁ г­Û³ë­ï³­ÝáõÙ 2012 ­¹»å­ù»ñ »õ í»ñ­Éáõ­Íáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ

Հե­տաքն­նող ­ լրագ­րող­ներ ­ ՀԿ

­

Ե­րե­ւան 2012  ­Գիր­քը հրա­տա­րակ­վել է Եվ­րո­պա­յում Ա­նվ­տան­գու­թյան եւ հա­մա­ գոր­ծակ­ցու­թյան կազ­մա­կեր­պու­թյան (Ե­ԱՀԿ) ե­րե­ւա­նյան գրա­սե­նյա­կի ա­ջակ­ցու­թյամբ: Գր­քում ար­տա­հայտ­ված տե­սա­կետ­նե­րը «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ-ի­նն են եւ կա­րող են չհա­մընկ­նել Ե­ԱՀԿ տե­սա­կետ­նե­րի հետ:

“This publication has been made possible by support from the Organization for Security and Co-operation in Europe, Office in Yerevan. The views expressed herein are those of the Investigative Journalists NGO and do not necessarily reflect the views of the OSCE.”

Լ­րագ­րող­նե­րի եւ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­թյուն­նե­րը, ճն­շում ­ն ե­րը եւ դա­տա­կան գոր­ծե­րը Հա­յաս­տա­նում -2012. դեպ­քեր եւ վեր­լու­ծու­թյուն­ներ.-Եր: «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ, 2012.- 264 էջ: «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ-ի պատ­րաս­տած այս գիրքն ամ­փո­ փում է 2012 թվա­կա­նին Հա­յաս­տա­նում լրագ­րող­նե­րի եւ զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ տե­ղի ու­նե­ցած բռ­նու­թյուն­նե­րի ու ճն­շում ­ն ե­րի դեպ­քե­րը, մաս­նա­վո­րա­պես` նրանց դեմ ներ­կա­յաց­ված հայ­ցե­րը` զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի մե­ղադ­րանք­նե­րով: Գր­քում ներ­կա­յաց­վում են այդ դեպ­քե­րի եւ ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի փաս­տա­կան կող­մը, դա­տաքն­նու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քը եւ կա­յաց­ված ո­րո­շում ­ն ե­րը: Ա­ռան­ձին գլ­խով ներ­կա­յաց­ված են նաեւ տպա­գիր մա­մու­լում, հե­ռար­ ձա­կող եւ ին­տեր­նե­տային ԶԼՄ-նե­րում 2012թ. մայի­սի 6-ի խորհր­դա­րա­ նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի պաշ­տո­նա­կան եւ ոչ պաշ­տո­նա­կան քա­րո­ զար­շա­վի լու­սա­բան­ման դի­տար­կում ­ն ե­րի ար­դյունք­նե­րը:

Նա­խա­տես­ված է լրագ­րող­նե­րի, ի­րա­վա­բան­նե­րի, խոս­քի եւ մա­մու­լի ա­զա­տու­թյան խն­դիր­նե­րով զբաղ­վող փոր­ձա­գետ­նե­րի, ժուռ­նա­լիս­տի­ կայի ֆա­կուլ­տետ­նե­րի ու­սա­նող­նե­րի, ի­նչ­պես նաեւ ըն­թեր­ցող լայն հա­ սա­րա­կայ­նու­թյան հա­մար:

This book, prepared by the Investigative Journalists NGO, summarizes the incidents of violence and intimidation directed against reporters and news outlets in Armenia in 2012, especially the legal suits filed against them on charges of slander and insult. The book presents the evidentiary side of these cases and incidents; the trials and the verdicts handed down by the courts. A separate chapter deals with the exposes that appeared in the print media, TV and internet media outlets regarding the official and non-official electoral campaign surrounding the May 6, 2012 parliamentary elections in Armenia.

ISBN 978-92-9234-158-9 © «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ, 2012 թ. © Ե­ԱՀԿ, 2012 թ. ´à­ì²Ü­¸²­ÎàôÂÚàôÜ

ܲ­ ʲ­ ´²Ü 6

È­ð²î­ì²­ØÆ­æàò­Üº­ðÆ ²­¼²­îàôÂÚàô­ÜÀ ÐÐ-à­ôØ 8

­Ø²ê I È𲶭ðàԭܺ­ðÀ ºì ¼ÈØ-ܺ­ðÀ ¸²­î²­ð²­ÜàôØ 19

­ ա­տա­րան­նե­րը սկ­սել են գոր­ծի դնել ­ Դ հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան նժա­րը 20

Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը ո­րո­շա­կի­ո­րեն ­ սահ­մա­նա­փա­կում է լրագ­րող­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը 27

«Հ­րա­պա­րա­կի» գոր­ծե­լաո­ճում դա­տա­րա­նը ­ դի­տա­վո­րու­թյուն չգ­տավ 32

Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը «­Ժա­մա­նա­կի» գոր­ծով ­ նա­խա­դեպ ստեղ­ծեց 39­

«Գ­լեն­դել Հիլզ»-ն ը­նդ­դեմ «­Ժա­մա­նա­կի». 200,000 դրամ՝ ­ որ­պես զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տուց­ման գու­մար 41

­ այկ Բա­բու­խա­նյա­նը պարտ­վեց հայ­ցային ­ Հ վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լու պատ­ճա­ռով 44

­ եռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պե­տը պարտ­վեց ­ Լ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ 53­

200.000 դրամ՝ մարզ­պե­տի ա­րա­տա­վոր­ված ­ պատ­վի վե­րա­կանգն­ման հա­մար 56­

­Դա­տա­րա­նը վճիռ կա­յաց­րեց հօ­գուտ ոս­տի­կա­նա­պե­տի 60­

3 մլն 264 հա­զար դրա­մի պա­հան­ջը դա­տա­րա­նը ­ նվա­զեց­րեց մին­չեւ 50.000 դրամ 65

«168 ժամ» թեր­թը հեր­քեց հրա­պա­րա­կած ­ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը 68

­ ախ­կին տնօ­րե­նի տղան պարտ­վեց թեր­թի ու ­ Ն լրագ­րո­ղի դեմ դա­տա­կան վե­ճում 69 «­Հետ­քի» լրագ­րո­ղը չի վի­րա­վո­րել և չի զր­պար­տել ­ Լեռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պե­տին 71

«Ա­ռա­վոտն» ու Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան ­ կենտ­րո­նը հաշտ­վել ե­ն 75

­ այ­ցը մերժ­վեց հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ­ Հ ժամ­կե­տի խախտ­ման հիմ­քով 77

­ ա­վիթ Կա­րա­պե­տյա­նը միջ­նոր­դել է, ­ Դ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյանն էլ հրա­ժար­վել է ­ «­Ժո­ղովուր­դի» դեմ հայ­ցից 79

­ ան­րայինը հեր­քել է Ե­հո­վայի վկա­նե­րի ­ Հ մա­սին հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը 82

­ ուր­գեն Ա­ղա­ջա­նյանն ը­նդ­դեմ «­Ժո­ղո­վուրդ» թեր­թի. ­ Գ դա­տա­կան նիս­տերն ա­նընդ­հատ հե­տաձգ­վում են 87

«Հ­րա­պա­րա­կը» Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նից ­ նե­րո­ղամ­տու­թյուն հայ­ցեց 88

­ ա­տա­րա­նը մեր­ժեց «­Կյան­քի խոս­ք»-ի ­ Դ հայցն ը­նդ­դեմ «Ի­րա­վուն­քի» 89

«Հ­րա­պա­րա­կը» հեր­քում չի տպագ­րե­լու. դա­տա­րա­նը ­ մեր­ժեց Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի հայ­ցը 95­ ­ Կ­կա­սեց­վի՞ Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան ­ կենտ­րոն-news.am դա­տա­վա­րու­թյու­նը 98

­ որ պա­հանջ` մե­կա­կան մլն վի­րա­վո­րան­քի և ­ Ն զր­պար­տու­թյան հա­մար 101 ­ Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի ­ նախ­կին աշ­խա­տա­կի­ցը վի­րա­վոր­վել է ­ «­պի­տա­նի չեն» ար­տա­հայ­տու­թյու­նից 103

­ ա­տա­րա­նը մեր­ժեց Փա­րա­վոն Միր­զո­յա­նի հայցն ­ Դ ը­նդ­դեմ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի 105­

Ո՞վ է Հել­սին­կյա­նի «օ­ղե­րով շան ծնուն­դը». ­ Ար­թուր Սա­քունցն ը­նդ­դեմ Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի 109­

­Շամ­շյա­նի դեմ հայ­ցից հրա­ժար­վեց 112 slaq.am-ի ղե­կա­վա­րու­թյունն ըն­դու­նել է սխա­լը և ­ ա­ռա­ջար­կել հաշտ­վել 114

Դեկանը հրաժարվեց «­Հետ­քի» թղ­թա­կ­ցի դեմ ներկայացրած հայցից 115­

«­Հետ­քը» եւ ATV-ն՝ որ­պես երրորդ ան­ձ 116­

Հ1-ը, «­Բա­նաձ­ևը» և Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը ­ պար­տա­վոր են հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ­ Ե­ՊՀ ամ­բի­ո­նի վա­րի­չից 117­

Բ­լո­գեր Փիղն ու «­ՉԻ»-ն դա­տա­րա­նում են. ­ փոխ­հա­տուց­ման պա­հան­ջը 3,5 մլն դրամ է 123

Զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի գոր­ծում 5 լրատ­վա­մի­ջոց ներգ­րավ­ված է որ­պես եր­րորդ ան­ձ 125

«Հ­րա­պա­րա­կային հայ­տա­րա­րու­թյուն» ­ հաս­կա­ցու­թյան գնա­հատ­ման նոր չա­փա­նիշ՝ ­ «­հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին» 128

زê II ´è­ ܺð 131 ÜàôÂÚàôÜ­ ­Խու­լի­գա­նու­թյունն այ­լեւս հան­ցանք չէ՞ 132­

Լ­րագ­րող­նե­րը չեն կա­րող պաշտ­պա­նու­թյուն ա­կն­կա­լել իշ­խա­նու­թյուն­նե­րից 134

زê III ÊàðÐ𭸲­ð²­Ü²­Î²Ü À­Üî­ðàôÂÚàôܭܺ­ðÆ Èàô­ê²­´²­Üàô­ØÀ ¼ÈØ-ܺ­ðàôØ 142 ­ ին նպա­տակ­ներ` նո­րաց­ված մե­թոդ­նե­րով Հ 143­ ­ Ա­զատ, բայց ոչ ազ­դե­ցիկ վիր­տո­ւ ալ մե­դի­ան 147

­Բազ­մա­զան, բայց ի­նտ­րի­գային ու մա­կե­րե­սային մա­մու­լը 151

­Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ա­նա­չառ «­կողմ­ն ա­կա­լու­թյու­նը» 154

­Մա­մու­լի քա­րո­զար­շա­վը կամ քա­րո­զար­շա­վի մա­մու­լը 158

­Նա­խընտ­րա­կան քա­րոզ­չու­թյան վիր­տո­ւ ալ ե­րե­սը 161  ܲ­Ê²­´²Ü ­ Ըն­թեր­ցո­ղի ու­շադ­րու­թյանն ե­նք ներ­կա­ յաց­նում «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» կազ­մա­կեր­պու­թյան հեր­թա­կան ու­սում­ն ա­սի­րու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նում խոս­քի ա­զա­տու­թյան, մաս­նա­վո­ րա­պես՝ լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ տե­ղի ու­նե­ցած ֆի­զի­կա­կան բռ­նու­ թյուն­նե­րի եւ վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րին դր­սե­ւոր­ված՝ մա­մու­լի վրա ազ­ դե­ցու­թյան նոր մի­ջո­ցի՝ զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի հայ­ցե­րով դա­տա­վա­րու­թյուն­նե­րի մա­սին: Գիրքն ամ­փո­փում է 2012 թվա­կա­նի հուն­վար-հոկ­տեմ­բեր ա­միս­նե­ րին տե­ղի ու­նե­ցած դեպ­քերն ու ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը: Ի­րա­վա­բան­ներ Ա­րա Ղա­զա­րյա­նը եւ Ա­շոտ Վա­րել­ջյա­նը հա­մա­ռոտ ձե­ւով ներ­կա­յաց­րել են լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զա­տու­թյան տար­բեր աս­պեկտ­նե­րը՝ օ­րենսդ­ րա­կան կար­գա­վո­րում, հեռարձակման արտոնագրի մրցույթ, ֆի­զի­ կա­կան բռ­նու­թյուն­ներ, զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի հայ­ցե­րով դա­տա­կան գոր­ծեր: Ի­րենց վեր­լու­ծու­թյան մեջ նրանք մի­այն վեր­ջի­նի վե­րա­բե­րյալ են լա­վա­տե­սա­կան կար­ծիք ար­տա­հայ­տել՝ դա­տա­կան պրակ­տի­կան զար­գա­նում է դրա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյամբ, զգա­լի­ո­րեն նվա­ զել է դա­տա­րան ներ­կա­յաց­վող գոր­ծե­րի թի­վը, ի­սկ փոխ­հա­տուց­ման գու­մար­նե­րի չա­փի զգա­լի կր­ճա­տու­մը կա­յուն դա­տա­կան պրակ­տի­կա է դար­ձել: Փո­խա­րե­նը ի­րա­վի­ճա­կը նույնն է լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­թյուն­նե­րի դեպ­քե­րի բա­ցա­հայտ­ման ա­ռու­մով: Ի­նչ­պես նա­խորդ տա­րի­նե­րին, այն­պես էլ 2012-ին ար­ձա­նագր­ված դեպ­քե­րի քն­նու­թյու­նը ոս­տի­կա­նու­թյան կող­մից կրել է ձե­ւա­կան բնույթ, ե­ղել է ոչ ար­դյու­նա­ վետ: Մաս­նա­գետ­նե­րի գնա­հատ­մամբ՝ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը դր­սե­ւո­րել է կա­տա­րյալ ան­գոր­ծու­թյուն: Գր­քի ա­ռա­ջին բա­ժի­նը, ո­րն ան­վա­նել ե­նք «Լ­րագ­րող­նե­րը եւ ԶԼՄ-նե­րը դա­տա­րա­նում», ը­նդ­գր­կում է հոդ­ված­ներ 2012թ. դա­տա­ վա­րու­թյուն­նե­րի մա­սին, ո­րոն­ցում լրագ­րող­նե­րը հան­դես են ե­կել պա­ տաս­խա­նո­ղի դե­րում կամ ներգ­րավ­ված են ե­ղել որ­պես եր­րորդ ան­ձ: Նրանց նկատ­մամբ հիմ ­ն ա­կան մե­ղադ­րանք­ներն են` զր­պար­տու­թյուն, վի­րա­վո­րանք, պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան եւ գոր­ծա­րար համ­բա­ վի ա­րա­տա­վո­րում: «­Հետ­քի» լրագ­րող­նե­րը դա­տա­վա­րու­թյուն­նե­րի ըն­ թաց­քին հե­տե­ւել են դա­տա­կան բո­լոր ա­տյան­նե­րում եւ լու­սա­բա­նել՝ պատ­րաս­տե­լով ի­նչ­պես տե­ղե­կատ­վա­կան ժան­րի, այն­պես էլ վեր­լու­ ծա­կան հոդ­ված­ներ եւ հար­ցազ­րույց­ներ փոր­ձա­գետ­նե­րի հետ:

6  Գր­քի ե­րկ­րորդ բա­ժինն ամ­փո­փում է նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում լրագ­րող­նե­րի դեմ բռ­նու­թյուն­նե­րի դեպ­քե­րը: 2012-ին բռ­նու­թյան 7 դեպք է ար­ձա­նագր­վել: «­Հետ­քի» լրագ­րող­նե­րի՝ այս բաժ­նում զե­տեղ­ ված վեր­լու­ծա­կան հոդ­ված­նե­րի եզ­րա­հան­գումն այն է, որ Հա­յաս­տա­ նում լրագ­րող­նե­րը չեն կա­րող պաշտ­պա­նու­թյուն ա­կն­կա­լել իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րից:­ Ի տար­բե­րու­թյուն մեր նա­խորդ տա­րի­նե­րի նմա­նա­տիպ հրա­տա­ րա­կու­թյուն­նե­րի՝ այս գիրքն ու­նի մի նոր բա­ժին՝ «­Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի լու­սա­բա­նու­մը ԶԼՄ-նե­րում»: Հետ­քի քա­ղա­քա­կան մեկ­նա­բա­նը հե­տե­ւել է 2012թ. մայի­սի 6-ի պաշ­տո­նա­կան եւ ոչ պաշ­ տո­նա­կան քա­րո­զար­շա­վին ի­նչ­պես տպա­գիր մա­մու­լում, հե­ռար­ձա­կող ԶԼՄ-նե­րում, այն­պես էլ ին­տեր­նե­տային ԶԼՄ-նե­րում, սոցցանցերում եւ հե­տաքր­քիր եզ­րա­հան­գում ­ն եր կա­տա­րել:

7  È­ñ³ï­í³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ ³­½³­ïáõ­ÃÛáõ­ÝÁ ÐÐ-á­õÙ (2012 ÑáõÝ­í³ñ-ÑáÏ­ï»Ù­µ»ñ)

­Ð³­Ù³­éáï 2012 թվա­կա­նի ըն­թաց­քում ի­րա­կա­նաց­վել են մի շարք օ­րենսդ­րա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան հա­սա­րա­կու­թյան, Կենտ­ րո­նա­կան ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի և Կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից, ո­րոնց մի մա­սի ար­դյուն­քում փո­փո­խու­թյան են են­թարկ­վել ԶԼՄ-նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը կար­գա­վո­րող ա­ռան­ձին ի­րա­վա­հա­րա­բե­րու­թյուն­ ներ, ի­սկ մի մասն էլ որ­ևէ հա­ջո­ղու­թյուն չի ու­նե­ցել, և օ­րենսդ­րա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը կամ չի ըն­դուն­վել Ազ­գային ժո­ղո­վի կող­մից կամ էլ դեռ չի ը­նդ­գրկ­վել ԱԺ օ­րա­կար­գում, թեև ներ­կա­յաց­ված է ե­ղել Աժ դեռ այս տար­վա սկզ­բին և ար­դեն տևա­կան ժա­մա­նակ է, ի­նչ գտն­վում է շր­ջա­նա­ռու­թան մեջ: Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի օ­րը գրանց­վել են լրագ­րող­ նե­րի նկատ­մամբ ֆի­զի­կա­կան բռ­նու­թյան մի քա­նի դեպ­քեր ը­նտ­րա­ տա­րածք­նե­րում, ո­րոնց ա­ռն­չու­թյամբ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը ցու­ցա­բե­րել է ան­գոր­ծու­թյուն, քա­նի որ մի մա­սի կապակցությամբ քրե­ա­կան գոր­ծեր չեն հա­րուց­վել, ի­սկ ո­րոնք էլ հա­րուց­վել են, ո­րոշ ժա­մա­նակ ան­ց կարճ­ վել են հան­ցա­դե­պի կամ հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Տե­ղե­կատ­վու­թյան մատ­չե­լի­ու­թյան ի­րա­վուն­քի խախ­տում ­ն եր են գրանց­վել ի­նչ­պես պե­տա­կան մար­մին­նե­րի, այն­պես էլ ա­ռևտ­րային ոչ պե­տա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից: Ե­՛վ վար­չա­կան, և՛ դա­տա­կան վա­րույթ­նե­րի շր­ջա­նակ­նե­րում հան­րային մար­մին­նե­րը և դա­տա­րան­ նե­րը շա­րու­նա­կում են չա­փա­զանց լայ­նո­րեն մեկ­նա­բա­նել ա­ռևտ­րային գաղտ­նիք հաս­կա­ցու­թյու­նը, ո­րի ար­դյուն­քում լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը, ի­նչ­պես նաև լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյամբ զբաղ­վող ի­րա­վա­պաշտ­պան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը զրկ­վում են տե­ ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նից: Մի­ակ ո­լոր­տը, որ­տեղ շա­րու­նակ­վում են կա­յուն դրա­կան զար­ գա­ցում ­ն ե­րը, զր­պար­տու­թյան և վի­րա­վո­րան­քի գոր­ծե­րով դա­տա­կան պրակ­տի­կան է, ո­րի շր­ջա­նակ­նե­րում դա­տա­րան­նե­րը շա­րու­նա­կում են հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն մեր­ժել այն հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րը, որ­տեղ բեր­վում են վնա­սի փոխ­հա­տուց­ման ան­հա­մա­չափ մեծ և չար­դա­րաց­ված պա­ հանջ­ներ, ո­րոնք կա­րող են բա­ցա­սա­բար ան­դրա­դառ­նալ լրատ­վա­մի­ ջոց­նե­րի տե­ղե­կատ­վու­թյուն տա­րա­ծե­լու ի­րա­վուն­քի վրա, ո­րը դա­տա­ րան­նե­րը դի­տարկում են հան­րային շա­հի ներ­քո:

ú­ñ»Ýë¹­ñ³­Ï³Ý ݳ­Ë³­Ó»é­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ »õ ÷á­÷á­Ëáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ 2012 թվա­կա­նի ըն­թաց­քում հան­դես են բեր­վել օ­րենսդ­րա­կան մի շարք նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան հար­ ցե­րով զբաղ­վող կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի, պե­տա­կան մար­մին­նե­րի և Կենտ­րո­նա­կան ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի կող­մից, ո­րոնք ա­ռնչ­վում

8 են լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի և լրագ­րող­նե­րի ա­զա­տու­թյա­նը: Մաս­նա­վո­րա­ պես` հի­շար­ժան է 2012 թ. հուն­վա­րի 31-ին Կենտ­րո­նա­կան ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի ըն­դու­նած ո­րո­շու­մը ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը լու­ սա­բա­նե­լու նպա­տա­կով լրագ­րող­նե­րի հա­վա­տար­մագր­ման կար­գում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լու մա­սին, ը­ստ ո­րի հա­վա­տար­մագ­րեր չէ­ին կա­րող տր­վել այն լրագ­րող­նե­րին, ով­քեր դա­տա­պարտ­վել է­ին դի­տա­վո­րյալ հան­ցա­գոր­ծու­թյուն կա­տա­րե­լու հիմ­քով, և նրանց դատ­ վա­ծու­թյու­նը այդ պա­հի դրու­թյամբ մար­ված կամ հան­ված չէր, ի­նչ­պես նաև նրանք, ով­քեր տա­րա­ծել է­ին ը­նտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղով­ն ե­րի կամ պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց գոր­ծու­նե­ու­թյան մա­սին այն­պի­սի տե­ղե­կու­ թյուն­ներ, ո­րոնք չէ­ին հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ո­րը հաս­տատ­վել է դա­տա­րա­նի վճ­ռով: Ա­կն­հայտ էր, որ նշ­ված փո­փո­խու­ թյուն­նե­րը սահ­մա­նում է­ին լրագ­րո­ղա­կան ա­զա­տու­թյուն­նե­րի սահ­մա­ նա­փա­կում ­ն եր, ո­րոնք շո­շա­փում է­ին մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հար­ցեր և, հետ­ ևա­ բար, չէ­ ին կա­ րող սահ­ ման­վել ԿԸՀ-ի կող­ մից, այլ պետք է սահ­ման­վե­ին մի­այն Ազ­գային ժո­ղո­վի կող­մից ըն­դուն­ված օ­րենսդ­րա­ կան ակ­տով: Լրագ­րո­ղա­կան մի շարք կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի և ի­րա­ վա­պաշտ­պան­նե­րի կող­մից բարձ­րաց­ված դժ­գո­հու­թյուն­նե­րից հե­տո ԿԸՀ-ն ստիպ­ված էր մար­տի 15-ին վե­րաց­նել հա­վա­տար­մագր­ման գոր­ ծըն­թա­ցում վե­րը նշ­ված սահ­մա­նա­փա­կում ­ն ե­րը սահ­մա­նող դրույթ­նե­րը: Հի­շար­ժան էր նաև սույն թվի մար­տի 21-ին «Ար­տա­կարգ դրու­թյան ի­րա­վա­կան ռե­ժի­մի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի ըն­դուն­ման փաս­տը Ազ­գային ժո­ղո­վի կող­մից: Նման օ­րեն­քի ըն­դու­նու­մը բխում էր ՀՀ Սահ­մա­նադ­ րու­թյան պա­հանջ­նե­րից, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ար­տա­կարգ դրու­թյան ժա­ մա­նակ ՀՀ-ո­ւ մ մար­դու եւ քա­ղա­քա­ցու հիմ ­ն ա­կան ի­րա­վունք­ներն ու ա­զա­տու­թյուն­նե­րը «օ­րեն­քով» սահ­ման­ված լի­նե­լու պա­հան­ջով: Սույն օ­րեն­քի 7-րդ հոդ­վա­ծը սահ­մա­նում է ա­զա­տու­թյուն­նե­րի սահ­մա­նա­ փա­կում ­ն ե­րի սպա­ռիչ ցանկ, ո­րի 12-րդ կե­տով սահ­ման­վում է «­խոս­ քի ա­զա­տու­թյան սահ­մա­նա­փա­կում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րով ա­ռան­ձին հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի, հա­ղոր­դում­ նե­րի ար­գե­լում»: Այս օ­րեն­քի հետ հա­մա­հունչ լրաց­վեց նաև «­Վար­ չա­կան ի­րա­վա­խախ­տում ­ն ե­րի վե­րա­բե­րյալ» ՀՀ օ­րենսգր­քի 182.2.- րդ հոդ­վա­ծը (Ար­տա­կարգ դրու­թյան ի­րա­վա­կան ռե­ժի­մի կա­նոն­նե­րը խախ­տե­լը), ո­րի 8-րդ կե­տով սահ­ման­վեց նվա­զա­գույն աշ­խա­տա­վար­ ձի հինգ­հա­րյու­րա­պա­տի­կից մին­չեւ ո­ւ թ­հա­րյու­րա­պա­տի­կի չա­փով տու­ գան­քի նշա­նա­կում` ար­տա­կարգ դրու­թյան ժա­մա­նակ զանգ­վա­ծային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րում ար­գել­ված հրա­պա­րա­կում ­ն եր, հա­ղոր­դում ­ն եր թո­ղար­կե­լու դեպ­քում։­ Ա­ռանձ­նա­պես հե­տաքրք­րու­թյուն է ա­ռա­ջաց­րել ե­րեք լրագ­րո­ղա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի՝ Ե­րե­ւա­նի մա­մու­լի ա­կում­բի, «Ին­տեր­նյուս» ՀԿ-ի եւ Խոս­քի ա­զա­տու­թյան պաշտ­պա­նու­թյան կո­մի­տե­ի հա­մա­տեղ մշա­կած «­Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան եւ ռա­դի­ոյի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում փո­ փո­խու­թյուն­ներ եւ լրա­ցում ­ն եր կա­տա­րե­լու վե­րա­բե­րյալ օ­րի­նա­գի­ծը: Մար­տի 19-ին ԱԺ գի­տու­թյան, կր­թու­թյան, մշա­կույ­թի, ե­րի­տա­սար­դու­ թյան եւ սպոր­տի հար­ցե­րի մշ­տա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վը այդ նա­խա­գի­ծը դրել է շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ: Օ­րեն­քում փո­փո­խու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լը հիմ ­ն ա­վոր­ված էր ՀՀ-ո­ւ մ ռա­դի­ո­հե­ռուս­տա­հա­ղոր­դում ­ն ե­րի հե­ռար­ձակ­

9  ման թվային հա­մա­կար­գի ներդր­մամբ, ո­րի ըն­թաց­քում ամ­բող­ջա­պես լու­ծում չէ­ին ստա­ցել հե­ռար­ձակ­ման ո­լոր­տի այն հիմ ­ն ա­կան խն­դիր­նե­ րը, ո­րոնք կա­պա­հո­վե­ին թվային հե­ռար­ձակ­ման ներդ­րու­մից ա­կն­կալ­ վող ար­դյունք­նե­րը եւ կբա­վա­րա­րե­ին լրագ­րո­ղա­կան հան­րու­թյան, լայն հա­սա­րա­կայ­նու­թյան, ի­նչ­պես նաեւ մի­ջազ­գային կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րի ու­նե­ցած մտա­հո­գու­թյուն­նե­րը։ Մինչ Ազ­գային ժո­ղո­վի վե­րը նշ­ ված հանձ­նա­ժո­ղո­վին ներ­կա­յաց­նե­լը, օ­րեն­քի նա­խա­գի­ծը քն­նարկ­վել է Ե­ԱՀԿ և ԵԽ փոր­ձա­գետ­նե­րի հետ, այ­նու­հետև ներ­կա­յաց­ված է ե­ղել հան­րային քն­նարկ­ման ՄԻՊ գրա­սե­նյա­կի կազ­մա­կեր­պած «­Մա­մու­լի ա­զա­տու­թյան ֆո­րում»-ի շր­ջա­նակ­նե­րում: Նա­խագ­ծով ա­ռա­ջարկ­վող հիմ ­ն ա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րը նպա­տակ ու­նեն հե­ռար­ձակ­ման թվայ­ նաց­ման պայ­ման­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան օ­րենսդ­րա­կան կար­գա­վո­ րում ­ն եր սահ­մա­նել, ի­նչ­պես նաև մե­ծաց­նել Հան­րային հե­ռուս­տա­ռա­դի­ ոըն­կե­րու­թյան նկատ­մամբ Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան եւ ռա­դի­ոյի ազ­գային հանձ­նա­ժո­ղո­վի (Հ­ՌԱՀ) վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը: Ա­նհ­րա­ժեշտ է նկա­տել, որ ՀՌԱՀ-ի կող­մից ցան­կա­ցած վե­րահս­կո­ղա­կան գոր­ծա­ռույ­թի սահ­ մա­նում Հան­րային հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյան նկատ­մամբ կա­րող է հան­գեց­նել կոնֆ­լիկ­տի եր­կու կար­գա­վո­րող մար­մին­նե­րի` ՀՌԱՀ-ի եւ Հան­րային հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյան խորհր­դի միջև, ո­րոնք կար­ գա­վո­րում են սկզ­բուն­քո­րեն եր­կու ա­ռան­ձին ո­լորտ­ներ: Հայտ­նի չէ, թե նման ի­րա­վա­կար­գա­վո­րու­մը ա­րդյոք ար­դյու­նա­վետ կլի­նի պրակ­տի­ կա­յում: Ներ­կա­յումս նա­խա­գի­ծը դեռ շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ է և չի ը­նդ­ գրկ­վել Ազ­գային ժո­ղո­վի նիս­տե­րի օ­րա­կար­գում: Ազ­գային ժո­ղո­վում դեռևս շր­ջա­նառ­վում է փաս­տա­բան Կա­րեն Մեժ­լու­մյա­նի մշա­կած և Ազ­գային ժո­ղո­վի նախ­կին պատ­գա­մա­վոր Վիկ­տոր Դալ­լա­քյա­նի մի­ջո­ցով շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ դր­ված օ­րեն­քի նա­ խա­գի­ծը Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծում փո­փո­խու­ թյուն­ներ կա­տա­րե­լու մա­սին: Նա­խագ­ծով ա­ռա­ջարկ­վում է հոդ­վա­ծի շր­ջա­նակ­նե­րում ը­նդ­գր­կել նաև ոչ հրա­պա­րա­կային բնույ­թի հայ­տա­րա­ րու­թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաև վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տող բնույ­թի այն­ պի­սի հաս­կա­ցու­թյուն­ներ, ի­նչ­պի­սիք են «ան­պար­կեշտ» և «ակն­հայտ սուտ» հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը: Ա­ռա­ջարկ­վում է նաև նվա­զեց­նել վի­րա­ վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան հա­մար գու­մա­րային փոխ­հա­տու­ցան վե­ րին շե­մը՝ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար փոխ­հա­տու­ցում սահ­մա­նե­լով մին­չեւ 500.000, ի­սկ զր­պար­տու­թյան հա­մար՝ մին­չեւ 800.000 դրա­մի չա­փով: Սույն նա­խագ­ծի ը­նդ­գր­կու­մը օ­րա­կար­գում հե­տաձգ­վել էր 60 օ­րով դեռ 06.02.2012թ. և մինչ այժմ շա­րու­նա­կում է մնալ շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ:

üÇ­½Ç­Ï³­Ï³Ý µé­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»ñ 2012 թվա­կա­նի ըն­թաց­քում լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ ֆի­զի­կա­կան բռ­նու­թյան դեպ­քեր են գրանց­վել հա­մա­պե­տա­կան և տե­ղա­կան ի­նք­ նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում: Որ­պես կա­նոն՝ բռ­նու­թյան փաս­տե­րի վե­րա­բե­րյալ լրագ­րող­նե­րը ներ­կա­յաց­ րել են հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին հա­ղոր­դում ոս­տի­կա­նու­թյան տա­ րած­քային բա­ժան­մունք, ո­րի ա­ռի­թով ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հա­րու­ցել է քրե­ա­կան գործ, սա­կայն մի ո­րոշ ժա­մա­նակ հե­տո կար­ճել է քրե­ա­կան գոր­ծը հան­ցա­դե­պի կամ հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Ներ­

10 կա­յաց­նենք մի քա­նի օ­րի­նակ­ներ: Մայի­սի 5-ին «­ԳԱ­ԼԱ» հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­րա Նալ­բան­դյա­նի նկատ­մամբ տե­ղի է ու­նե­ցել բռ­նու­թյուն Գյում­րու թիվ 33 ը­նտ­րա­տա­րած­քում, ո­րի վե­րա­բե­րյալ վեր­ ջինս հա­ղոր­դում է ներ­կա­յաց­րել ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Շի­րա­կի մար­զի քնն­չա­կան բա­ժին, որ­տեղ փաս­տի ա­ռի­թով նյու­թեր են նա­խա­պատ­ րաստ­վել, սա­կայն մայի­սի 16-ին կա­յաց­ված ո­րոշ­մամբ քրե­ա­կան գոր­ ծի հա­րու­ցու­մը մերժ­վել է` հան­ցա­դե­պի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով1: Ն­մա­նա­տիպ մո­տե­ցում է ցու­ցա­բեր­վել նաև «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի նկատ­մամբ: Վեր­ջինս փոր­ձել է տե­սան­կա­րա­հա­նել ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սը և դրա մոտ հա­վաք­ված մի քա­նի ե­րի­տա­սարդ­նե­րի, սա­կայն նրան­ցից մեկն ա­ռանց զգու­շաց­նե­լու մո­տե­ցել ու եր­կու ան­գամ հար­վա­ծել է լրագ­րո­ղի ձեռ­քին և փոր­ձել խլել տե­սախ­ցի­կը: Լրագ­րո­ղին դժ­վա­րու­թյամբ հա­ջող­վել է չհանձ­նել իր տե­ սա­սար­քը, ո­րից հե­տո նա հե­ռա­ցել է ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից։ Է­լի­նա Չի­ լին­գա­րյա­նը հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին հա­ղոր­դում է ներ­կա­յաց­րել ոս­ տի­կա­նու­թյուն ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 164-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սով։ Թեև հա­ղորդ­ման հիմ­քով ըն­թա­ցել է հե­տաքն­նու­թյուն, և նա­խա­պատ­ րաստ­վել են նյու­թեր, սա­կայն հու­լի­սի 13-ին ոս­տի­կա­նու­թյու­նը կար­ճել է քրե­ա­կան գոր­ծի վա­րույ­թը հետ­ևյալ պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ. «Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը տե­սան­կա­րա­հա­նում ­ն եր կա­տա­րե­լիս չի ներ­կա­յա­ցել որ­պես լրագ­րող, լրագ­րո­ղին հա­տուկ տար­բե­րիչ նշան չի կրել, նրա օգ­ տա­գոր­ծած տե­սախ­ցի­կը նույն­պես տար­բե­րան­շան չի ու­նե­ցել: Նման պայ­ման­նե­րում նա­խաքն­նու­թյամբ ձեռք բեր­ված ա­պա­ցույց­ներն ի­րենց հա­մակ­ցու­թյան մեջ գնա­հա­տե­լով՝ հիմ ­ն ա­վոր­ված պետք է հա­մա­րել, որ Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նը չի գի­տակ­ցել եւ պար­տա­վոր չէր գի­տակ­ցել, որ Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը լրագ­րող է եւ ի­րա­կա­նաց­նում է մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն: Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նի դի­տա­վո­րու­թյունն ո­ւ ղղ­ված չի ե­ղել Չի­լին­գա­րյա­նին ծե­ծե­լուն, մարմ ­ն ա­կան վնաս­վածք կամ ֆի­զի­կա­ կան ցավ պատ­ճա­ռե­լուն: Նկա­րա­հան­վե­լուց խու­սա­փե­լու նպա­տա­կով նա հար­վա­ծել է նկա­րա­հա­նո­ղի ձեռ­քին, ո­րի հե­տե­ւան­քով տե­սախ­ցիկն ըն­կել է գետ­նին: Ե­րկ­րորդ ան­ձի կող­մից ձեռ­քին հար­վա­ծե­լու վե­րա­ բե­րյալ ցուց­մունք է տվել մի­այն Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը: Այդ դր­վա­գով այլ ա­պա­ցույց ձեռք չի բեր­վել, այ­սինքն՝ չի հաս­տատ­վել հան­ցա­գոր­ծու­ թյան դեպ­քը»2: «­Մաք­սին­ֆո» լրատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան լրագ­րող Կա­րեն Ա­լե­քյա­նի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու հիմ­քով մայի­սի 8-ին հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ՝ մի խումբ ան­ձանց կող­մից բռ­նու­թյան զու­գորդ­մամբ լրատ­վու­թյան մի­ջո­ցի ներ­կա­յա­ցուց­ չի լի­ա­զո­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­դո­տե­լը (ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ մա­սի 3-րդ եւ 5-րդ կե­տե­րի հատ­կա­ նիշ­նե­րով), սա­կայն առ այ­սօր որ­ևէ մե­կին մե­ղադ­րանք չի ներ­կա­յաց­վել և ոչ էլ որ­ևէ քնն­չա­կան կամ դա­տա­վա­րա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ են կա­տար­վել հա­րուց­ված քրե­ա­կան գոր­ծի շր­ջա­նակ­նե­րում3: 1. Տե՛ս §Հետաքննող լրագրողներ»-ի դիտարկումները 2012 թ. բռնությունների մասին «Հետք» ինտերնետային կայքի հետևյալ էջում՝ http://hetq.am/arm/articles/17891/ lragroxnery-chen-karox-pashtpanutyun-aknkalel-ishkhanutyunneric.html: 2. Նույն տեղում: 3. Տե՛ս §Հետաքննող լրագրողներ»-ի դիտարկումները 2012 թ. բռնությունների մասին «Հետք» ինտերնետային կայքի հետևյալ էջում՝ http://hetq.am/arm/articles/17891/ lragroxnery-chen-karox-pashtpanutyun-aknkalel-ishkhanutyunneric.html: 11  Վե­րը նկա­րագր­ված ի­րա­վի­ճա­կի կա­պակ­ցու­թյամբ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան կող­մից ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյամբ և Մար­դու ի­րա­ վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այով (այ­սու­հետ՝ Կոն­վեն­ցի­ա) սահ­ ման­ված պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի չկա­տար­ման մա­սին հարց է ա­ռա­ջա­նում: Կոն­վեն­ցի­այի և ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան մի շարք դրույթ­ ներ պե­տու­թյա­նը պար­տա­վո­րեց­նում են ձեռ­նար­կել պո­զի­տիվ քայ­լեր իր ի­րա­վա­սու­թյան ներ­քո գտն­վող ան­ձանց ի­րա­վունք­նե­րը պաշտ­պա­ նե­լու ո­ւ ղ­ղու­թյամբ՝ ան­կախ այն հան­գա­ման­քից, թե ան­ձի ի­րա­վունք­նե­ րի մի­ջամ­տու­թյու­նը կա­տար­վել է սո­վո­րա­կան քա­ղա­քա­ցու՞, թե՞ պաշ­ տո­նա­տար ան­ձի կամ պե­տա­կան մարմ ­ն ի կող­մից: Պե­տու­թյու­նը (այ­ սինքն պե­տու­թյան ա­նու­նից գոր­ծող բո­լոր պաշ­տո­նա­տար ան­ձինք և կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը) պար­տա­վոր է ոչ մի­այն ձեռն­պահ մնալ ո­րո­ շա­կի գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լուց (նե­գա­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն), օ­րի­նակ՝ ան­ձի նկատ­մամբ ար­գել­ված վե­րա­բեր­մունք ցու­ցա­բե­րե­լուց, այլև կրում է պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն, որ­պես­զի նման դեպք տե­ղի ու­նե­նա­լու դեպ­քում նա­խա­ձեռ­նի պաշ­տո­նա­կան քն­նու­թյուն: Ը­նդ ո­րում, քն­նու­թյու­նը չպետք է լի­նի ձևա­կան, այլ պետք է նպաս­տի, որ­պես­զի դրա շր­ջա­նակ­նե­րում հայտ­նա­բեր­վեն ու պատժ­վեն մե­ղա­վոր ան­ձինք և նրանց նկատ­մամբ նշա­նակ­վի հա­մար­ժեք պա­տիժ: Այս­պի­սով, ան­ձի նկատ­մամբ ար­գել­ված վե­րա­բեր­մուն­քի նյու­թա­կան ի­րա­վուն­քի ար­գել­ քը նե­րա­ռում է նաև դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վուն­քի բա­ղադ­րիչ, հա­մա­ ձայն ո­րի պե­տու­թյու­նը պար­տա­վոր է նա­խա­ձեռ­նել և ի­րա­կա­նաց­նել ար­դյու­նա­վետ քն­նու­թյուն բռ­նու­թյան փաս­տի առ­թիվ: Պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյան գա­ղա­փարն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ կար­ ևո­րու­թյուն է ձեռք բե­րում լրագ­րող­նե­րի և լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վուն­քի ա­ռու­մով: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ ար­տա­ հայտ­վե­լու ա­զա­տու­թյու­նը ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ա­մե­նա­կար­ևոր նա­ խա­պայ­ման­նե­րից է, այս ի­րա­վուն­քի ար­դյու­նա­վետ ի­րա­կա­նա­ցու­մը ոչ մի­այն կախ­ված է լրագ­րող­նե­րի և լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զատ ար­ տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վուն­քին չմի­ջամ­տե­լու՝ պե­տա­կան մար­մին­նե­րի կամ պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց նե­գա­տիվ պար­տա­վո­րու­թյու­նից, այլ նաև այս ի­րա­վուն­քի ի­րա­կա­նա­ցումն ա­պա­հո­վե­լու ո­ւ ղ­ղու­թյամբ պե­ տու­թյան կող­մից ձեռ­նարկ­ված պո­զի­տիվ քայ­լե­րից: Այդ­պի­սի պո­զի­ տիվ քայ­լե­րից են, մաս­նա­վո­րա­պես, լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին և նրանց աշ­խա­տա­կազ­մին բռ­նու­թյուն­նե­րից և բռ­նու­թյան սպառ­նա­լիք­նե­րից պաշտ­պա­նե­լու, ան­հրա­ժեշ­տու­թյան դեպ­քում կան­խար­գե­լիչ մի­ջոց­ներ ձեռ­նար­կե­լու և բռ­նու­թյան կամ սպառ­նա­լիք­նե­րի փաս­տե­րի հիմ­քով ար­դյու­նա­վետ հե­տաքն­նու­թյուն նա­խա­ձեռ­նե­լու և կա­տա­րե­լու գոր­ծո­ ղու­թյուն­նե­րը: Այս խնդ­րին ան­դրա­դար­ձել է նաև Եվ­րո­պայի խորհր­դի խորհր­դա­րա­նա­կան վե­հա­ժո­ղո­վը, ո­րն իր թիվ 1535 Բա­նաձ­ևում նշել է, որ պե­տու­թյուն­նե­րը պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն են կրում հե­տաքն­ նելու լրագ­րող­նե­րի դեմ ցան­կա­ցած բռ­նու­թյուն, այդ թվում նաև՝ սպառ­ նա­լիք­նե­րը, և որ այդ պար­տա­վո­րու­թյու­նը բխում է «լ­րագ­րող­նե­րի` որ­ պես ան­հատ­նե­րի՝ Կոն­վեն­ցի­այով սահ­ման­ված ի­րա­վունք­նե­րից, ի­նչ­ պես նաև ցան­կա­ցած ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան հա­մար ա­հա­բե­կում ­ն ե­րից և քա­ղա­քա­կան սպառ­նա­լիք­նե­րից զերծ զանգ­վա­ծային լրատ­վա­կան մի­ջոց­ներ ու­նե­նա­լու ան­հրա­ժեշ­տու­թյու­նից: Այն­տեղ, որ­տեղ հնա­րա­

12 վոր է լրագ­րող­նե­րի դեմ ի­րա­կա­նաց­նել հար­ձա­կում ­ն եր և մնալ ան­պա­ տիժ, ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյու­նը և ի­րա­վուն­քի գե­րա­կա­յու­թյու­նը լր­ջո­րեն տու­ժում են»: Ան­ձի ֆի­զի­կա­կան ան­ձեռնմ ­խ ե­լի­ու­թյու­նը պաշտ­պա­նե­լու ո­ւ ղ­ղու­ թյամբ պե­տու­թյան պո­զի­տիվ պար­տա­վո­րու­թյան առ­կա­յու­թյան հան­ գա­մանքն ըն­դու­նել է նաև ՀՀ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը, ո­րը, հղում կա­ տա­րե­լով Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի հա­մա­պա­ տաս­խան նա­խա­դե­պին, սահ­մա­նել է, որ Կոն­վեն­ցի­այի 8-րդ հոդ­վա­ծի ներ­քո ան­ձնա­կան կյան­քի նկատ­մամբ հար­գան­քի ի­րա­վուն­քը նե­րա­ ռում է նաև «ան­ձի ֆի­զի­կա­կան և հո­գե­բա­նա­կան ան­ձեռնմ ­խ ե­լի­ու­թյու­ նը: 8-րդ հոդ­վա­ծի ներ­քո պե­տու­թյուն­նե­րը կրում են ան­ձի ֆի­զի­կա­կան և հո­գե­կան ան­ձեռնմ ­խ ե­լի­ու­թյունն այլ ան­ձանց ո­տնձ­գու­թյուն­նե­րից պաշտ­պա­նե­լու պար­տա­կա­նու­թյուն: Այդ նպա­տա­կով նրանք պետք է հաս­տա­տեն ու գործ­նա­կա­նում կի­րա­ռեն մաս­նա­վոր ան­ձանց ո­տնձ­ գու­թյուն­նե­րից պաշտ­պա­նու­թյուն տրա­մադ­րող հա­մար­ժեք ի­րա­վա­կան կա­ռու­ցա­կար­գեր»4: Վե­րը շա­րադր­ված ի­րա­վի­ճակ­նե­րում լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ տե­ ղի է ու­նե­ցել բռ­նու­թյուն, ո­րն ա­կն­հայ­տո­րեն կապ­ված էր նրանց մաս­ նա­գի­տա­կան պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի կա­տար­ման, տվյալ դեպ­քում՝ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի լու­սա­բան­ման գոր­ծա­ռույթ­նե­րի հետ: Բռ­նու­թյու­նը կա­տար­վել է ոչ պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց կող­մից: Հետ­ևա­բար, ի­րա­ վուն­քի մի­ջամ­տու­թյան և խախտ­ման հար­ցը գտն­վում է Սահ­մա­նադ­ րու­թյան 23-րդ (ա­նձ­նա­կան կյան­քի նկատ­մամբ հար­գան­քի ի­րա­վունք) և 27-րդ (ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վունք) և Կոն­վեն­ցի­այի հա­մա­ պա­տաս­խա­նա­բար 8-րդ և 10-րդ հոդ­ված­նե­րով սահ­ման­ված պո­զի­ տիվ պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րի դաշ­տում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ա­րդյո՞ք ՀՀ ի­րա­վա­սու մար­մին­նե­րը կա­տա­րել են ար­դյու­նա­վետ քն­նու­թյուն մե­ղա­ վոր­նե­րին հայտ­նա­բե­րե­լու, պատ­ժե­լու և նրանց նկատ­մամբ հա­մար­ժեք պա­տիժ նշա­նա­կե­լու ո­ւ ղ­ղու­թյամբ: Փաս­տե­րը ցույց են տա­լիս, որ նշ­ ված օ­րի­նակ­նե­րում, ի­նչ­պես նաև վեր­ևում վկա­յա­կոչ­ված ու­սում ­ն ա­սի­ րու­թյան մեջ նե­րառ­ված այլ գոր­ծե­րով ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հան­ցա­գոր­ ծու­թյան մա­սին ներ­կա­յաց­ված հա­ղոր­դում ­ն ե­րի հի­ման վրա կա­տա­րել է հե­տաքն­նու­թյուն, ո­րի շր­ջա­նակ­նե­րում, սա­կայն, հե­տա­գա­յում դրս­ ևոր­վել է կա­տա­րյալ ան­գոր­ծու­թյուն՝ չեն կա­տար­վել քնն­չա­կան կամ դա­տա­վա­րա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ, ի­սկ մի քա­նի ա­միս ան­ց քրե­ա­ կան գոր­ծը կարճ­վել է կամ քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­մը մերժ­վել: Ա­ռա­վել զար­մա­նա­լի է այն հան­գա­ման­քը, որ քրե­ա­կան գոր­ծե­րը կարճ­վել են տու­ժող­նե­րի կող­մից հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին ներ­կա­յաց­ ված հա­ղոր­դում ­ն ե­րի առ­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում («­ԳԱ­ԼԱ» հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­րա Նալ­բան­դյա­նի նկատ­մամբ, «Ա­զա­ տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի նկատ­մամբ և mynews.am կայ­քի թղ­թա­կից Ար­թուր Հա­րու­թյու­նյա­նի նկատ­մամբ), մի հան­գա­մանք, ո­րն ի­նք­նին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից պո­զի­տիվ պար­ տա­վո­րու­թյան ան­տես­ման հարց է ա­ռա­ջադ­րում, քա­նի որ ՀՀ Սահ­ մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը իր թիվ 871 ո­րոշ­ման մեջ սահ­մա­նել է, որ

4. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 26/03/2010թ. թիվ ԵՇԴ/0097/01/09 որոշումը Տիգրան Քամալյանի գործով, §23:

13  հա­կա­սահ­մա­նադ­րա­կան է, ե­րբ քրե­ա­կան գոր­ծը կարճ­վում է հան­ցա­ դե­պի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով այն­պի­սի պայ­ման­նե­րում, ե­րբ առ­կա է հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին հա­ղոր­դում տու­ժո­ղի կող­մից: Վե­րը նշ­վածն ամ­փո­փե­լով՝ համարում ե­նք, որ նշ­ված դեպ­քե­րով իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից խախտ­վել են ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 17-րդ, 23-րդ և 27-րդ հոդ­ված­նե­րով սահ­ման­ված ի­րա­վունք­նե­րը (բռ­նու­թյուն­ նե­րի ար­գե­լում, ան­ձնա­կան կյան­քի նկատ­մամբ հար­գանք և ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վունք), քա­նի որ ի­րա­վա­սու մար­մին­նե­րի կող­մից չեն կա­տար­վել այս ի­րա­վունք­նե­րի դա­տա­վա­րա­կան պա­հանջ­նե­րը՝ քն­նու­թյան նա­խա­ձեռ­նում, մե­ղա­վոր­նե­րի հայտ­նա­բե­րում և հա­մար­ժեք պատ­ժի նշա­նա­կում: Ա­վե­լորդ չենք հա­մա­րում նշել նաև, որ լրագ­րող­ նե­րի նկատ­մամբ կա­տար­ված բռ­նու­թյուն­նե­րի փաս­տով ար­դյու­նա­ վետ քն­նու­թյուն չկա­տա­րե­լու հան­գա­ման­քը հա­մընդ­հա­նուր սա­ռեց­նող ազ­դե­ցու­թյուն (chilling effect) է թող­նում ամ­բողջ լրատ­վա­կան դաշ­տի, լրագ­րո­ղա­կան ա­զա­տու­թյան վրա, ո­րից տու­ժում է տե­ղե­կաց­վե­լու հան­ րային ը­նդ­հա­նուր շա­հը:

­Ð»­éáõë­ï³­ï»­ë³ÛÇÝ Ñ»­é³ñ­Ó³Ï­Ù³Ý ³ñ­ïá­Ý³·­ñÇ Ùñ­óáõÛÃ

2012թ. մար­տի 28-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը մեր­ժել է վա­րույթ ըն­դու­նել «Մել­տեքս» ՍՊԸ ըն­կե­րու­թյան բո­ղո­քը հե­ռուս­տա­տե­սային հե­ռար­ձակ­ ման ար­տո­նագ­րի 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րին ան­ցկաց­ված մր­ցույ­թի հիմ­քե­ րի ա­ռն­չու­թյամբ: Այդ ո­րո­շու­մով ա­վարտ­վեց ըն­կե­րու­թյան կող­մից նա­ խա­ձեռն­ված ներ­պե­տա­կան դա­տա­կան գոր­ծըն­թա­ցը, ո­րով դա­տա­րա­ նից խնդ­րում էր ամ­բող­ջու­թյամբ ան­վա­վեր ճա­նա­չել ՀՌԱՀ-ի 2010թ. դեկ­տեմ­բե­րի 16-ի թիվ 96-Ա ո­րո­շու­մը «Արմ ­ն յուզ» ՓԲԸ-ին հաղ­թող ճա­նա­չե­լու վե­րա­բե­րյալ եւ ճա­նա­չել ՀՌԱՀ-ի կող­մից մր­ցույ­թում մի­ ջամ­տու­թյան ար­դյուն­քում «­Մել­տեքս» ՍՊԸ-ի ար­դար մր­ցակ­ցու­թյան խախտ­ված ի­րա­վուն­քը: Ըն­կե­րու­թյու­նը, այդ­պի­սով, սպա­ռել է ներ­պե­ տա­կան ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նու­թյան բո­լոր մի­ջոց­նե­րը և սույն թվա­ կա­նի սեպ­տեմ­բեր ա­մս­վա դրու­թյամբ ար­դեն նախ­նա­կան նա­մա­կով դի­մել է Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րան՝ վի­ճար­կե­լով մր­ցույ­թի ան­ցկաց­ման ե­ղա­նա­կի հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի չա­փա­նիշ­նե­րին: Եվ­րո­պա­ կան դա­տա­րա­նում կոն­վեն­ցի­այի 10-րդ հոդ­վա­ծի հի­ման վրա ըն­կե­րու­ թյու­նը պն­դում է, որ կար­գա­վո­րող մարմ ­ն ի՝ ՀՌԱՀ-ի ակ­տիվ մի­ջամ­ տու­թյան շնոր­հիվ խախտ­վել են մր­ցույ­թի ան­ցկաց­ման հա­վա­սա­րու­ թյան, թա­փան­ցի­կու­թյան եւ ա­նա­չա­ռու­թյան սկզ­բունք­նե­րը: Բա­ցի այդ, ըն­կե­րու­թյու­նը պն­դում է, որ ՀՌԱՀ-ը ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար բա­րի համ­բա­վը վար­կա­բե­կե­լու մի­տում է դրս­ևո­րել՝ այդ­պի­սով իր նկատ­ մամբ ցու­ցա­բե­րե­լով խտ­րա­կան մո­տե­ցում: Չ­նա­յած ՀՌԱՀ-ի հետ դա­տա­կան գոր­ծըն­թա­ցին, ո­րում որ­պես եր­րորդ կողմ ներգ­րավ­ված է «Արմ ­ն յու­զը», 2012թ. սեպ­տեմ­բե­րի 4-ին «Արմ ­ն յուզ» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Ար­տակ Ա­լեք­ սա­նյա­նը եւ «Ա1+» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան նա­խա­գահ Մես­րոպ Մով­ սե­սյա­նը հան­դես ե­կան հա­մա­տեղ ա­սու­լի­սով՝ հայ­տա­րա­րե­լով ի­րենց

14 հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մա­սին: Սեպ­տեմ­բե­րի 10-ից «Ա1+»-ի «Այբ-Ֆե» 20 րո­պե­ա­նոց տե­ղե­կատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան ծրա­գի­րը թո­ղարկ­վում է «Արմ ­ն յու­զի» փրայմ թայ­մում` ե­րե­կո­յան ժա­մը 21.00-ին, եր­կու­շաբ­թի­ ից ո­ւ ր­բաթ: Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի միջև հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը կնք­վել է մեկ տա­րի ժամ­կե­տով: «­Մել­տեքս» ՍՊԸ ըն­կե­րու­թյան եր­կա­րա­մյա պայ­քա­րը, ո­րի մի դր­ վագն է հան­դի­սա­նում սույն դա­տա­կան գոր­ծըն­թա­ցը, ար­տա­հայ­տում է այն հիմ ­ն ա­կան խն­դի­րը, ո­րն առ­կա է Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­ թյան հե­ռուս­տա­տե­սային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ո­լոր­տում՝ թա­փան­ցիկ ու ար­դար ար­տո­նագ­րային մր­ցույ­թի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը, ո­րի ար­դյուն­քում լրատ­վա­կան դաշ­տը զբա­ղեց­նում են ըն­կե­րու­թյուն­ներ, ո­րոնք չու­նեն բա­վա­րար ան­կա­խու­թյուն գոր­ծա­դիր մարմ ­ն ից և տար­բեր քա­ղա­քա­ կան խմ­բա­վո­րում ­ն ե­րից: Չնա­յած վեր­ջին տա­րի­նե­րին «­Հե­ռուս­տա­տե­ սու­թյան և ռա­դի­ոյի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում կա­տար­վել են բազ­մա­թիվ փո­փո­խու­թյուն­ներ՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով բա­վա­րար ի­նս­տի­տու­ցի­ո­նալ ան­կա­խու­թյուն տալ ՀՌԱՀ-ին գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թյու­նից, ի­նչ­պես նաև ա­պա­հո­վել ար­դար ար­տո­նագ­րային մր­ցու­թային պայ­ման­ներ, և թեև օ­րենսդ­րա­կան այդ բա­րե­փո­խում ­ն ե­րն ըն­դուն­վել են ԵԽ մար­մին­ նե­րի կող­մից, այ­դու­հան­դերձ, պրակ­տի­կա­յում դեռ չեն ա­պա­հով­վում ա­զատ և ար­դար մր­ցակ­ցային պայ­ման­ներ մր­ցույ­թի մաս­նա­կից­նե­րի հա­մար: Այս ա­ռու­մով պետք է նշել, որ և՛ հա­սա­րա­կա­կան, և՛ մի­ջազ­ գային վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը ար­տո­նագ­րային գոր­ծըն­թա­ցի վրա դեռ շատ թույլ է, ո­րի ար­դյուն­քում ՀՌԱՀ-ը ա­վե­լի շատ ժո­ղովր­դա­վա­րա­ կան չա­փա­նիշ­նե­րի ի­մի­տա­ցի­ոն բնույ­թի գոր­ծե­լա­կերպ է որ­դեգ­րել, քան հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան և ռա­դի­ոյի ո­լոր­տի ար­դյու­նա­վետ կար­գա­ վո­րման:

ìÇ­ñ³­íá­ñ³Ý­ùÇ »õ ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý ÑÇÙ­ù»­ñáí ¹³­ï³­Ï³Ý ·áñ­Í»­ñÁ Éñ³ï­í³­ÙÇ­çáó­Ý»­ñÇ ¹»Ù ­ Ա­պաք­րե­ա­կա­նա­ցու­մից ի վեր, ո­րը կա­տար­վեց 2010 թվա­կա­նի մայի­ սին, դա­տա­րան­նե­րն ըն­դու­նել են մեծ քա­նա­կու­թյամբ քա­ղա­քա­ցի­ա­ կան հայ­ցեր հա­սա­րա­կու­թյան տար­բեր խմ­բե­րի՝ սո­վո­րա­կան քա­ղա­ քա­ցի­նե­րի, քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի, օ­լի­գարխ­նե­րի, հան­րային պաշ­ տո­նյա­նե­րի, շոու բիզ­նե­սի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի, փաս­տա­բան­նե­րի և նույ­նիսկ լրագ­րող­նե­րի և լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի կող­մից: 2012թ. հոկ­տեմ­ բեր ա­մս­վա դրու­թյամբ՝ 2010 թվա­կա­նի հու­նի­սից ի վեր, նոր ի­րա­վա­ կար­գա­վոր­ման շր­ջա­նակ­նե­րում հա­րուց­ված 51 դա­տա­կան գոր­ծե­րից ըն­թաց­քի մեջ է 15-ը, ի­սկ մնա­ցած 36 գոր­ծե­րով դա­տա­կան վա­րույթ­ ներն ա­վարտ­վել ե­ն5: Ըն­թաց­քի մեջ գտն­վող 15 գոր­ծե­րից 7-ով կա­յաց­ վել է ա­ռն­վազն մեկ դա­տա­կան ա­կտ, ի­սկ մնա­ցած 8-ով դա­տա­կան ո­րո­շում դեռ չի կա­յաց­վել, և դա­տաքն­նու­թյու­նը դեռ ըն­թաց­քի մեջ է ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նում: Ա­վարտ­ված 36 գոր­ծե­րից 9-ով դա­ տա­րան­նե­րը հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րը բա­վա­րա­րել են մաս­նա­կի, 10 գոր­ ծով հայ­ցա­պա­հանջ­ներն ամ­բող­ջու­թյամբ մերժ­վել են, 9 գոր­ծով կող­ 5. Այս վիճակագրությունը ներառում է միայն այն դատական գործերը, որոնցում լրատվամիջոցը կամ լրագրողը հանդես է գալիս որպես պատասխանող: 15  մե­րը կն­քել են հաշ­տու­թյուն, 6 գոր­ծով հայց­վոր­նե­րը դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հրա­ժար­վել են հայ­ցա­պա­հան­ջից, և 2-ով հայ­ցե­րը վե­րա­ դարձ­վել են սխալ­ներն ո­ւ ղ­ղե­լու նպա­տա­կով: 2012թ. դա­տա­կան պրակ­տի­կան կտ­րուկ տար­բեր­վում է 2010 և 2011 թվա­կան­նե­րի դա­տա­կան պրակ­տի­կայից: 2012թ. հուն­վա­րից մինչև հոկ­տեմ­բեր ա­մի­սը դա­տա­րան­նե­րը ստա­ցել են ըն­դա­մե­նը ո­ւ թ հայ­ցա­ պա­հանջ, ո­րը ցածր թիվ է, ե­թե հա­մե­մա­տենք 2011թ. տվյալ­նե­րի հետ, ո­րի ըն­թաց­քում ամ­սա­կան մի­ջի­նը 3-ից 6 գործ էր ներ­կա­յաց­վում: 2010 և 2011 թվա­կան­նե­րի դա­տա­կան պրակ­տի­կայի ըն­թաց­քում դա­տա­րան­նե­րը միտ­ված է­ին բա­վա­րա­րել բարձր և եր­բեմն ա­ստ­ղա­ բաշ­խա­կան թվե­րով ներ­կա­յաց­ված փոխ­հա­տուց­ման պա­հանջ­նե­րը վի­րա­վո­րան­քի և/­կամ զր­պար­տու­թյան հա­մար: Այս շր­ջա­նում դա­տա­ րան­նե­րը բա­վա­րա­րել են 3 մլն-ից մինչև 6 մլն դրա­մա­կան փոխ­հա­ տուց­ման պա­հանջ­ներ ոչ բա­րո­յա­կան վնա­սի հա­մար6: 2011թ. նոյեմ­ բե­րի 15-ին Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած թիվ ՍԴՈ-997 ո­րո­շու­մից հե­տո դա­տա­կան պրակ­տի­կան կտ­րուկ փոխ­վեց: Դրան նպաս­տեց նաև քիչ ո­ւ շ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի 27/04/2012թ. կա­յաց­րած ո­րո­շու­մը թիվ Ե­ԿԴ/2293/02/10 քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով7: Սկ­սած 2012 թվա­կա­նի սկզ­բից՝ նոր հա­րուց­ված կամ ըն­թաց­քի մեջ գտն­վող նախ­կին գոր­ծե­րով դա­տա­րան­նե­րը սկ­սել են հետ­ևո­ղա­ կա­նո­րեն նվա­զեց­նել փոխ­հա­տուց­ման չա­փե­րը՝ դա­տա­կան ծախ­սե­ րի և ոչ նյու­թա­կան վնա­սի փոխ­հա­տուց­ման մա­սե­րով: Ա­վե­լին, դա­ տա­րան­նե­րը սկ­սել են փոխ­հա­տուց­ման չա­փը ո­րո­շե­լիս հաշ­վի առ­նել պա­տաս­խա­նող լրատ­վա­մի­ջո­ցի գույ­քային դրու­թյու­նը, վի­ճա­հա­րույց տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­րած­ման ե­ղա­նա­կը, հայց­վո­րի կար­գա­վի­ճա­կը (դա­տա­րան­նե­րը է­ա­կա­նո­րեն նվա­զեց­նում կամ մեր­ժում է­ին այն հայ­ ցա­պա­հանջ­նե­րը, ո­րոնք բեր­վել է­ին քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի, օ­լի­ գարխ­նե­րի կամ հան­րային բարձր պաշ­տո­նյա­նե­րի կող­մից), ի­նչ­պես նաև, թե ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ սահ­ման­ված փոխ­հա­տուց­ման չա­փը ի­նչ բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ցու­թյուն կա­րող է գոր­ծել լրատ­վա­մի­ջո­ցի գոր­ծու­ նե­ու­թյան վրա, ո­րը դիտ­վում էր որ­պես հան­րային շահ: Այ­սինքն՝ քա­ ղա­քա­ցի­աի­րա­վա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում դա­տա­րան­նե­րը սկ­սել է­ին տես­նել նաև հան­րային ի­րա­վա­հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ (լ­րատ­վա­մի­ ջոց­նե­րի ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու ի­րա­վուն­քը և քա­ղա­քա­ցի­նե­րի տե­ ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու ի­րա­վուն­քը), ո­րի հետ­ևան­քով դա­տա­րան­ նե­րը սկ­սել են կի­րա­ռել հան­րային և ան­հա­տա­կան բախ­վող շա­հե­րը փոխ­հա­վա­սա­րակշ­ռե­լու սկզ­բուն­քը: Այս նույն սկզ­բուն­քին հետ­ևե­լով՝ դա­տա­րան­նե­րը ո­րոշ գոր­ծե­րով, որ­տեղ լրագ­րո­ղը օգ­տա­գոր­ծել էր չա­ փա­զանց­ված կամ նույ­նիսկ սադ­րող բնույ­թի խոս­քի տե­սակ, ել­նե­լով հան­րային շա­հից՝ նվա­զեց­րել են փոխ­հա­տուց­ման չա­փը կամ նույ­նիսկ մեր­ժել հայ­ցը՝ նշե­լով, որ տա­րած­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նն ա­ռնչ­վում էր

6. Սամվել Ալեքսանյանը, Ռուբեն Հայրապետյանը և Լևոն Սարգսյանը ընդդեմ «Դարեսկիզբ» ՍՊԸ-ի գործով թիվ ԵԿԴ/2347/02/10 քաղաքացիական գործը և Բելա և Սեդրակ Քոչարյաններն ընդդեմ «Սկիզբ Մեդիա Կենտրոն» ՍՊԸ-ի թիվ ԵԿԴ/2479/02/10 քաղաքացիական գործը: Վճիռներին կարելի է ծանոթանալ www.datalex.am էլեկտրոնային էջում: 7. Թաթուլ Մանասերյանն ընդդեմ «Սկիզբ մեդիա կենտրոն» ՍՊԸ-ի գործով:

16 հան­րային հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող նյու­թի8: Այ­սինքն, 2012թ. ըն­թաց­քում բո­լոր դա­տա­կան ակ­տե­րը կա­յաց­վել են Սահ­մա­նադ­ րա­կան դա­տա­րա­նի և Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի սահ­մա­նած ու­ղե­ցույց­ նե­րով, ո­րոն­ցում նե­րառ­ված է­ին Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի նա­խա­դե­պային դրույթ­նե­րը: Դրա հետ­ևանքն են այս տար­վա դա­տա­կան պրակ­տի­կայի տվյալ­նե­րը: 2012թ. ըն­թաց­քում ա­վարտ­վել է ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ 15 դա­տա­կան գոր­ծ, հայցերից ե­րե­քը բա­վա­րար­վել է մաս­նա­կի9, հին­գը մերժ­վել է ամ­ բող­ջու­թյամբ10, եր­կու­սն ա­վարտ­վել է հաշ­տու­թյամբ11 և հինգ դա­տա­կան գործ ա­վարտ­վել է հայց­վո­րի կող­մից հայ­ցա­պա­հան­ջից հրա­ժար­վե­լու հե­տե­ւան­քով12: Ե­րեք մաս­նա­կի բա­վա­րար­ված գոր­ծե­րով վճիռ­նե­րից եր­կու­սում դա­տա­րան­նե­րը պա­հանջ­ված դրա­մա­կան փոխ­հա­տուց­ման չա­փը նվա­զեց­րել են հինգ ան­գամ (մի գոր­ծով բեր­վել էր ան­նշան դրա­ մա­կան փոխ­հա­տուց­ման պա­հանջ): Հա­մե­մա­տու­թյան հա­մար, 2010 և 2011 թթ. ըն­թաց­քում կա­յաց­ված վճիռ­նե­րով դա­տա­րան­նե­րը մաս­նա­կի բա­վա­րար­ված գոր­ծե­րով դրա­մա­կան փոխ­հա­տուց­ման չա­փե­րը նվա­ զեց­րել են 2-ից 18 ան­գամ: Այ­սինքն, ե­թե ի­րա­վի­ճա­կը գնա­հա­տենք դա­ 8. Տե՛ս, օրինակ, ԵԿԴ/0790/02/11 քաղաքացիական գործով Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատարանի վճիռը՝ ըստ հայցի Հայկ Բաբուխանյանի ընդդեմ «Խմբագիր» ՍՊԸ-ի: Թիվ ԵԿԴ/0526/02/11 քաղաքացիական գործով Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատարանի վճիռը՝ ըստ հայցի Տիգրան Արզաքանցյանի ընդդեմ §Իրավունք Մեդիա¦ ՍՊԸ-ի: . 9 «Գլենդել Հիլզ» ՓԲԸ-ն ընդդեմ «Սկիզբ մեդիա կենտրոն» ՍՊԸ-ի, քաղաքացիական գործ թիվ ԵԿԴ/1963/02/10: Թաթուլ Մանասերյանն ընդդեմ «Սկիզբ մեդիա կենտրոն» ՍՊԸ-ի, քաղաքացիական գործ թիվ ԵԿԴ/2293/02/10: Դանիել Իոաննիսյանը, Բայանդուր Պողոսյանը և Հասմիկ Սիմոնյանն ընդդեմ «Մեկ ազգ» կուսակցության, քաղաքացիական գործ թիվ ԵԱԴԴ/0074/02/12: Դատական ակտերը կարելի է կարդալ www.datalex.am էջում:­

10. Հայկ Բաբուխանյանը և «Իրավունք Մեդիա» ՍՊԸ-ն ընդդեմ «Խմբագիր» ՍՊԸ-ի լրագրող (www.report.am կայք) Էդիկ Անդրեասյանի (լրագրող), քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2374/02/10: Հայկ Բաբուխանյանն ընդդեմ «Խմբագիր» ՍՊԸ-ի և Էդիկ Անդրեասյանի (լրագրող-վերլուծաբան) և Աբել Միքայելյանի (լրագրող), քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/0790/02/11: Տիգրան Տերտերյանն ընդդեմ «168 ժամ» ՍՊԸ-ի և լրագրող Մարինե Մարտիրոսյանի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/1485/02/11: Վանո Եղիազարյանն ընդդեմ «Հետք» շաբաթաթերթի լրագրող Ադրինե Թորոսյանի, քաղ. գործ թիվ ԼԴ/0628/02/11: Արթուր Գրիգորյանն ընդդեմ «Հրապարակ» օրաթերթ ՍՊԸ-ի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2491/02/11: Դատական ակտերը կարելի է կարդալ www.datalex.am էջում:­

11. Եհովայի վկաների քրիստոնեական կրոնական կազմակերպությունը և Գևորգ Զաքարյանը, Աշխեն Զաքարյանը, Դավիթ Հարթեյանը, Ակսել Ղազարյանը, Շուշանիկ Ղազարյանը, Հայկ Հակոբյանը, Աիդա Հակոբյանը և Արթուր Մարտիրոսյանը ընդդեմ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն ՓԲԸ-ի և Գևորգ Ալթունյանի, Սոնա Թորոսյանի, Նունե Ալեքսանյանի և Էդգար Դավթյանի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2621/02/10: «Առիթմոլոգիական սրտաբանական կենտրոն» ՍՊԸ-ն ընդդեմ «Առավոտ օրաթերթ» ՍՊԸ-ի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2707/02/10: Դատական ակտերը կարելի է կարդալ www. datalex.am էջում:

12. Արամ Չատինյանն ընդդեմ Գագիկ Շամշյանի, քաղ. գործ թիվ ԵԱՔԴ/1751/02/11: Թերեզա Շահվերդյանն ընդդեմ «Հետք» շաբաթաթերթի լրագրող Ադրինե Թորոսյանի, քաղ. գործ թիվ ԼԴ/0656/02/11: Բենիկ Հարությունյանն ընդդեմ «Ժողովուրդ թերթի խմբագրություն» ՍՊԸ-ի, քաղ. գործ թիվ ԵԿԴ/2427/02/11: Ռուզաննա Ազիզյանն ընդդեմ «Յոթ օր» լրատվական գործակալության, քաղ. գործ թիվ ԵՇԴ/0325/02/12: «Սաս Գրուպ»-ն ընդդեմ Արամ Անտինյանի, քաղ. գործ ԵԱՔԴ/0395/02/12: Դատական ակտերին կարելի է ծանոթանալ www.datalex.am էլեկտրոնային էջում: 17  տա­րան ներ­կա­յաց­ված քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծե­րի՝ ԶԼՄ-նե­րի ա­զա­ տու­թյան վրա ու­նե­ցած պո­տեն­ցի­ալ վտան­գի տե­սան­կյու­նից, ա­պա ե­թե նշ­ված 15 գոր­ծե­րով բեր­վել էր ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ 74 մլն 434,050 դրա­մի փոխ­հա­տուց­ման պա­անջ, բա­վա­րար­վել է ըն­դա­մե­նը 1 մլն 20,000 դրա­մի պա­հան­ջը, ո­րը կազ­մում է ներ­կա­յաց­ված հա­մընդ­հա­ նուր դրա­մա­կան պա­հան­ջի 1.4%-ը: Կամ, այլ տե­սան­կյու­նից հաշ­ված. 15 գոր­ծե­րով հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րից ոչ մե­կը չի բա­վա­րար­վել ամ­բող­ ջու­թյամբ (այ­սինքն՝ ոչ մե­կով լրատ­վա­մի­ջո­ցի հա­մար ոչ բա­րեն­պաստ դա­տա­կան ա­կտ չի կա­յաց­վել), 12 գոր­ծով կա­յաց­վել է ամ­բող­ջու­թյամբ բա­րեն­պաստ դա­տա­կան ա­կտ, ի­սկ ե­րե­քով՝ մաս­նա­կի բա­րեն­պաստ դա­տա­կան ա­կտ: Ի­սկ ե­թե գնա­հա­տենք ոչ թե մի­այն 2012 թվա­կա­նի, այլ 2010-2012թթ. դա­տա­կան պրակ­տի­կան, ա­պա պատ­կե­րը հետ­ևյալն է. լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի և լրագ­րող­նե­րի դեմ ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ ներ­կա­ յաց­վել է 51 դա­տա­կան հայց, ո­րի շր­ջա­նակ­նե­րում ար­դեն ա­վարտ­ված 36 գոր­ծե­րով բեր­վել է ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ 130,698,350 դրա­մի պա­ հանջ (նյու­թա­կան և ոչ նյու­թա­կան վնա­սի մա­սով), ո­րից բա­վա­րար­վել է 11,286,000 դրա­մը, այ­սինքն` 8,6%-ը: Ա­կն­հայտ է, որ 2012 թ. ըն­թաց­ քում դա­տա­րան­նե­րն ա­վե­լի մեծ չա­փով են սկ­սել նվա­զեց­նել գույ­քային պա­հանջ­նե­րը: Որ­պես եզ­րա­հան­գում՝ վե­րը նշ­ված դի­տար­կում ­ն ե­րը ցույց են տա­ լիս, որ դա­տա­կան պրակ­տի­կան զար­գա­նում է դրա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյամբ: Զգա­լի­ո­րեն նվա­զել է դա­տա­րան ներ­կա­յաց­վող և ներ­կա­յաց­ված դա­ տա­կան գոր­ծե­րի քա­նա­կը: Կա­յուն դա­տա­կան պրակ­տի­կա է դար­ձել դա­տա­րան­նե­րի կող­մից փոխ­հա­տուց­ման գու­մար­նե­րի չա­փե­րի զգա­լի կր­ճա­տու­մը: Ան­ցյա­լում է մնա­ցել դա­տա­րան­նե­րի կող­մից յո­թա­նիշ դրա­ մա­կան փոխ­հա­տուց­ման չա­փե­րի սահ­մա­նու­մը: Ա­վե­լի հա­ճա­խա­կի են դառ­նում դեպ­քե­րը, ե­րբ հայց­վոր­նե­րը դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում չեն պա­հան­ջում: Ա­ճում է այն դա­տա­կան գոր­ծե­րի քա­նա­կը, ո­րոն­ցում կող­ մե­րը դա­տա­կան վեճն ա­վար­տում են հաշ­տու­թյամբ: Մե­ծա­նում է վե­ճե­ րը ար­տա­դա­տա­կան կար­գա­վոր­ման ե­ղա­նակ­նե­րով լու­ծե­լու ձգ­տու­մը: Ա­վե­լա­նում է այն գոր­ծե­րի թի­վը, ո­րոն­ցում խնդ­րի լու­ծու­մը կող­մե­րը տես­նում են ա­վե­լի շատ լրագ­րո­ղա­կան է­թի­կայի, քան օ­րեն­քի դաշ­ տում: Այս ա­մե­նը նշա­նա­կում է, որ վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան նոր­մե­րի ա­պաք­րե­ա­կա­նա­ցու­մը ծա­ռա­յում է իր բուն նպա­տա­կին:

Ա­շոտ Վա­րել­ջյան­ Ա­րա Ղա­զա­րյան

18  زê I

ȭ𲶭ðàԭܺ­ðÀ ºì ¼ÈØ-ܺ­ðÀ ¸²­î²­ð²­ÜàôØ

­

19  ¸³­ï³­ñ³Ý­Ý»­ñÁ ëÏ­ë»É »Ý ·áñ­ÍÇ ¹Ý»É ѳ­í³­ë³­ñ³Ïß­éáõ­ÃÛ³Ý Ýų­ñÁ 2012 թ. հուն­վար ամ­սից սկ­սած՝ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի եւ լրագ­րող­նե­րի դեմ վի­րա­վո­րան­քի, զր­պար­տու­թյան ու գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­ պա­նու­թյան հիմ­քե­րով ներ­կա­յաց­վող դա­տա­կան հայ­ցե­րի հոս­քը սկ­ սեց նվա­զել: Այս գոր­ծըն­թա­ցի վրա, մեր կար­ծի­քով, է­ա­կա­նո­րեն ազ­ դեց դա­տա­րան­նե­րի մո­տե­ցու­մը՝ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի (ՍԴ) 2011թ. նոյեմ­բե­րի 15-ին կա­յաց­րած ՍԴՈ-997 ո­րո­շու­մից հե­տո դա­տա­ կան ակ­տե­րի բո­վան­դա­կու­թյունն է­ա­պես փոխ­վեց: Դա­տա­րան­նե­րը սկ­սե­ցին հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան նժա­րը գոր­ծի դնել, եւ մի քա­նի հայ­ ցեր, ո­րոն­ցով դի­մող­նե­րը հան­րային ան­ձինք է­ին, սպաս­ված ար­դյուն­ քը չու­նե­ցան՝ նրանց պա­հան­ջած գու­մա­րային մեծ փոխ­հա­տու­ցում ­ն ե­ րը մերժ­վե­ցին: Նա­խորդ տար­վա­նից ըն­թաց­քի մեջ գտն­վող դա­տա­ կան գոր­ծե­րից մի քա­նի­սով ար­դեն վերջ­նա­կան դա­տա­կան ակ­տեր են կա­յաց­վել, եւ դրան­ցում նկա­տե­լի է, որ դա­տա­րան­նե­րը հակ­ված են պրակ­տի­կան զար­գաց­նե­լու եվ­րո­պա­կան նա­խա­դե­պե­րով: Դա­տա­կան ակ­տե­րի վեր­լու­ծու­թյու­նը ցույց է տա­լիս, որ դա­տա­րան­ նե­րը վե­րա­նայել են ի­րենց մո­տե­ցու­մը, եւ ան­ձին վի­րա­վո­րան­քից ու զր­ պար­տու­թյու­նից պաշտ­պա­նե­լու մի­ակ մի­ջո­ցը այ­լեւս գու­մա­րային մեծ փոխ­հա­տու­ցում ­ն եր տրա­մադ­րե­լը չի հա­մար­վում: Վճիռ կա­յաց­նե­լիս կի­րառ­վում են նաեւ ոչ նյու­թա­կան փոխ­հա­տուց­ման ձե­ւե­րը՝ հեր­քում տվյալ լրատ­վա­մի­ջո­ցում, նե­րո­ղու­թյան տեքս­տի հրա­պա­րա­կում: Կար­ ծես հիմ ­ն ա­վոր­վում է այն մո­տե­ցու­մը, որ դա­տա­րան դի­մած ան­ձի խն­ դի­րը ոչ թե գու­մար վաս­տա­կե­լը պետք է լի­նի, այն էլ` օ­րեն­քով նա­խա­ տես­վա­ծի ա­ռա­վե­լա­գույն չա­փով, այլ՝ ան­ձի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ու բա­րի համ­բա­վը ոտ­նա­հա­րու­մից պաշտ­պա­նե­լը: Ա­վե­լին, գու­մա­րային մեծ չա­փե­րով պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը վե­րա­կանգ­նելն ար­ դեն ռիս­կային է դա­ռնում հայց­վոր­նե­րի հա­մար, ի­նչ­պես տե­ղի ու­նե­ցավ փաս­տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյանն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յաց­ված հայ­ցի դեպ­քում: Հի­շեց­նենք, որ փաս­տա­բա­նը յու­րա­քան­չյուր վի­րա­վո­րա­կան մեկ­ նա­բա­նու­թյան հա­մար թեր­թից 3 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ցում էր պա­ հան­ջում, ո­րոնց հան­րա­գու­մա­րը կազ­մել էր 18 մլն դրամ: Սա­կայն նա հաշ­վի չէր ա­ռել, որ պար­տու­թյան դեպ­քում պա­հանջ­ված գու­մա­րի հա­ մա­մաս­նու­թյամբ պե­տա­կան տուրք պետք է վճա­րեր, ո­րը մի­այն ը­նդ­ հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում կազ­մում էր 360 հա­զար դրամ: Փաս­տա­բա­նը վե­րա­դաս դա­տա­կան ա­տյան­նե­րում բո­ղո­քար­կեց դա­ տա­րա­նի այդ մո­տե­ցու­մը՝ ա­սե­լով, որ իր հա­մար ա­նըն­դու­նե­լի է պետ­ տուր­քի պա­հանջ­ված չա­փը եւ հրա­ժար­վում է վճա­րե­լուց, քա­նի որ իր դա­տա­կան գոր­ծը գույ­քային պա­հանջ չէ, ին­քը ի­րա­վուն­քի խն­դիր է վի­ճար­կում, ո­րի հա­մար 4000 դրամ պետ­տուրք պետք է վճա­րի: Վե­ րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց նրան, ի­սկ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը (ՎԴ), բո­ղո­քը վե­րա­դարձ­նե­լով, փաս­տո­րեն հաս­տա­տեց, որ հա­մա­կար­ծիք է վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի տե­սա­կե­տին: Դա­տա­րան­նե­րի այս մո­տե­ցու­մը ող­ջու­նե­ցին ի­րա­վուն­քի տե­սա­բան­նե­րը, ով­քեր հի­շյալ գոր­ծի վե­րա­բե­

20 րյալ կար­ծիք հայտ­նե­ցին, որ հա­կա­ռակ դեպ­քում դա­տա­րա­նը կն­պաս­ տեր լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի սնան­կաց­մա­նը՝ հնա­րա­վո­րու­թյուն տա­լով չն­չին գու­մար վճա­րե­լով գու­մա­րային փոխ­հա­տուց­ման մեծ պա­հանջ­ ներ ներ­կա­յաց­նել: Դա­տա­րան­նե­րի նման մո­տեց­ման դեպ­քում չա­փա­ զանց ռիս­կային է դառ­նում գու­մա­րային պա­հանջ ներ­կա­յաց­նե­լը, եւ այն կհար­կադ­րի յու­րա­քան­չյուր դի­մո­ղի չա­փա­վո­րու­թյուն պահ­պա­նել, քա­նի որ պարտ­վե­լու դեպ­քում ե­՛ւ պա­հանջ­ված գու­մա­րի հա­մա­մաս­ նու­թյամբ պետ­տուրք պետք է վճա­րի, ե­՛ւ պա­տաս­խա­նո­ղի դա­տա­կան ծախ­սե­րը փոխ­հա­տու­ցի: Դա­տա­րա­նի այս մո­տեց­ման ազ­դե­ցու­թյունն ան­մի­ջա­պես նկատ­վեց ըն­թա­ցիկ դա­տա­կան գոր­ծե­րի վրա. o­րի­նակ` Լեռ­նա­պա­տի հա­մայն­ քա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը Վա­նա­ձո­րի դա­տա­րան մի քա­նի հայց էր ներ­կա­յաց­րել վի­րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան հիմ­քե­րով եւ մին­ չեւ ՍԴ-ի հայտ­նի ո­րո­շու­մը լուրջ հա­ջո­ղու­թյուն­ներ էր ու­նե­ցել: Սա­կայն դրան­ցից մե­կով՝ «­Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյանն ը­նդ­դեմ «­Հետք»-ի լրագ­րող Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի»՝ պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջի մա­սին, հայ­ ցի քն­նու­թյունն ա­վարտ­վեց նրա պար­տու­թյամբ: Դա­տաքն­նու­թյան ըն­ թաց­քում, թե­րեւս կան­խազ­գա­լով իր պար­տու­թյու­նը, նա հրա­ժար­վեց հայ­ցա­պա­հան­ջով ներ­կա­յաց­ված 1 մլն դրա­մից եւ այն փո­խա­րի­նեց 1 լու­մայով: Դա­տա­րա­նը մեր­ժեց հայ­ցա­պա­հան­ջը եւ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­ նին պար­տա­վո­րեց­րեց փոխ­հա­տու­ցել լրագ­րող Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի դա­տա­կան ծախ­սե­րը՝ 150 հա­զար դրամ փաս­տա­բա­նի հա­մար: Ակն­հայտ է, որ վեր­ջին ա­միս­նե­րին ներ­կա­յաց­ված հայ­ցե­րով գու­ մա­րային պա­հանջ­նե­րը հիմ ­ն ա­կա­նում նվա­զել են, հայց­վոր­նե­րը ձեռն­ պահ են մնում օ­րեն­քով նա­խա­տես­ված ա­ռա­վե­լա­գույ­նը պա­հան­ջե­լուց, քա­նի որ ե­՛ւ ՍԴ ո­րո­շու­մը, ե­՛ւ ՎԴ-ի նա­խա­դե­պային ո­րո­շու­մը ստո­րա­դաս դա­տա­րան­նե­րին ո­ւ ղ­ղոր­դում են նման դեպ­քե­րում քն­նու­թյան առ­նել լրատ­վա­մի­ջո­ցի ֆի­նան­սա­կան հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը եւ այլն: Վեր­ջին ա­միս­նե­րի զար­գա­ցում ­ն ե­րը ցույց են տա­լիս, որ գու­մա­րային փոխ­հա­ տուց­ման մեծ պա­հանջ­ներ ներ­կա­յաց­րած ան­ձինք հե­տո հրա­ժար­վում են գու­մա­րից կամ այն փո­խա­րի­նում են խորհր­դան­շա­կան թվով:

§Զին­վոր¦ հ/կ-ի խորհր­դի նա­խա­գահ Մար­գա­րի­տա Խա­ չատ­րյանն ը­նդ­դեմ §Հ­րա­պա­րակ¦ թեր­թի ներ­կա­յաց­րած հայ­ցով պա­հան­ջում էր հեր­քել իր մա­սին հրա­պա­րա­կած զր­պար­տող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը եւ փոխ­հա­տու­ցում վճա­ րել 2 մլն դրամ: Սա­կայն հրա­ժար­վեց գու­մա­րային պա­ հան­ջից՝ բա­վա­րար­վե­լով մի­այն զր­պար­տող տե­ղե­կու­ թյուն­նե­րը հեր­քե­լու պա­հան­ջով:­

Ու­րա­խա­լի է նաեւ այն հան­գա­ման­քը, որ դա­տա­րան­ներն ար­դեն հայ­ ցե­րը բա­վա­րա­րե­լիս նվա­զեց­րել են փոխ­հա­տուց­ման մի­լի­ոն­նե­րի շե­մը՝ այն հասց­նե­լով նվա­զա­գույ­նի: Փոխ­հա­տուց­ման են­թա­կա հիմ ­ն ա­կան պա­հան­ջը, ո­րը հայց­վոր­նե­րը պն­դում են, դա­տա­կան ծախ­սե­րի փոխ­ հա­տու­ցումն է: Դա­տա­կան ծախ­սե­րը, ո­րոնք նե­րա­ռում են նաեւ փաս­

21  տա­բա­նի ծա­ռա­յու­թյան վճա­րը, դար­ձյալ հիմ ­ն ա­կա­նում բա­վա­րար­վել են ող­ջամ­տու­թյան սահ­ման­նե­րում: Հի­շեց­նենք, որ նա­խորդ տա­րի­նե­ րին փաս­տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյան վճա­րը նույն­պես հա­տում էր մի­ լի­ո­նի սահ­մա­նա­գի­ծը:­ Ա­ռայժմ բա­վա­րար­ված գու­մա­րային չա­փե­րով գո­հա­ցու­ցիչ չէ «Գ­լեն­ դել Հիլզ»-ն ը­նդ­դեմ «­ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի գոր­ծի ըն­թաց­քը, ո­րով «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ը «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից պա­հան­ջում էր բռ­նա­ գան­ձել 2 մլն դրամ զր­պար­տու­թյան հա­մար, ի­նչ­պես նաև 500 հա­զար դրամ՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար, հեր­քել 2010 թ. օ­գոս­տո­սի 26-ին հրա­պա­րա­կած «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց» հոդ­վա­ծը: Դա­տա­րա­ նի վճ­ռով «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից հօ­գուտ հայց­վո­րի պետք է բռ­նա­ գանձ­վի 200 հա­զար դրամ՝ զր­պար­տու­թյան, 300 հա­զար դրամ՝ փաս­ տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի հա­մար: Թեր­թը նաև պետք է հեր­քի վե­րոն­շյալ հոդ­վա­ծում հայց­վո­րի գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րող (զր­պար­տող) տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: Սա նշա­նա­կում է, որ դա­տա­րան­նե­րը վե­րա­նայել են ի­րենց մո­տե­ ցու­մը հայ­ցե­րի քն­նու­թյան նկատ­մամբ, սա­կայն լի­ո­վին չեն ձեր­բա­զատ­ վել դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցու­մը զր­պար­տու­թյու­նը չե­զո­քաց­նե­լու պայ­ ման դի­տար­կե­լուց: Նաեւ՝ միշտ չէ, որ պատ­ճա­ռա­բա­նում են, թե ին­չու հենց դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցու­մը կա­րող է լի­նել ան­ձին վի­րա­վո­ րան­քից ու զր­պար­տու­թյու­նից պաշտ­պա­նե­լու մի­ջոց: Մինչ­դեռ, Եվ­րո­ պա­կան դա­տա­րա­նի նա­խա­դե­պե­րի եւ դրանց մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի մեջ մշ­տա­պես շեշտ­վում է, որ ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րի (գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի) ար­դյուն­քում պատ­ճառ­ված վնա­սի դի­մաց որ­պես ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն ան­հրա­ժեշտ է կի­րա­ռել ոչ նյու­թա­ կան փոխ­հա­տուց­ման ձևե­րը։ Նյու­թա­կան փոխ­հա­տու­ցու­մը պետք է սահ­մա­նա­փակ­վի զր­պար­տու­թյան են­թարկ­ված ան­ձի պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վին հասց­ված ան­ մի­ջա­կան վնա­սը հա­տու­ցե­լով և նշա­նակ­վի մի­այն այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ոչ նյու­թա­կան հա­տու­ցու­մը բա­վա­րար չէ պատ­ճառ­ված վնա­սը փոխ­հա­տու­ցե­լու հա­մար: ­Դա­տա­կան պրակ­տի­կան այս ըն­թաց­քում ե­ւս մեկ դրա­կան մի­տում է ար­ձա­նագ­րել՝ դա­տա­կան վե­ճե­րից ե­րե­քը հան­գու­ցա­լուծ­վել են կող­ մե­րի մի­ջեւ հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյամբ («Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­ տա­բա­նա­կան կենտ­րոնն ը­նդ­դեմ «Ա­ռա­վո­տի»» եւ ««Ե­հո­վայի վկա­ներ» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյունն ը­նդ­դեմ Հան­րային հե­ուս­տաըն­կե­րու­ թյան» գոր­ծե­րի մա­սին տես՝ է­ջեր 75 եւ 82):

22  BlogNews.am-ի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ա­րամ Ան­տի­նյա­նը հայտ­նում է, որ §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ի և BlogNews.am կայ­ քի միջև տա­րա­ձայ­նու­թյուն­ներն այլևս հարթ­ված են: Հա­ մա­ցան­ցում բլո­գեր­նե­րից մե­կը մի նյութ էր հրա­պա­րա­կել, ո­րում §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ին մե­ղադ­րում էր վա­ճառ­վող ապ­րանք­նե­րի ժամ­կետ­նե­րը կեղ­ծե­լու և փաս­տա­ցի ժամ­ կե­տանց ապ­րանք վա­ճա­ռե­լու մեջ: Բլո­գե­րը նաև պն­դել էր, որ ժամ­կե­տանց ապ­րանք օգ­տա­գոր­ծե­լու հետ­ևան­քով թու­նա­վոր­վել է: BlogNews.am-ը հրա­պա­րա­կել էր վեր­ջի­նիս հոդ­վա­ծը, ո­րի ար­դյուն­քում §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ի ներ­կա­յա­ցու­ցի­ չը կապ­ վել էր BlogNews-ի խմ­ բագ­ րու­ թյան հետ և խնդ­ րել նյու­թը կայ­քից հա­նել: Քա­նի որ բլո­գերն ի հայտ չէր ե­կել, կայ­քի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ա. Ան­տի­նյա­նը նյու­թը հե­ռաց­րել է­ր՝ փոր­ձե­լով կան­խել նրա հե­տա­գա տա­րա­ ծու­մը: Մի շարք է­լեկտ­րո­նային լրատ­վա­մի­ջոց­ներ, հղում ա­նե­լով BlogNews.am կայ­քին, վե­րահ­րա­պա­րա­կում են այն, ին­չի ար­դյուն­քում §Սաս-գ­րուպ¦-ը դի­մում է դա­տա­ րան՝ BlogNews.am-ի գլ­խա­վոր խմ­բագ­րից պա­հան­ջե­լով 2.000.000 դրամ փոխ­հա­տու­ցում: §­Սաս-գ­րուպ¦ ըն­կե­րու­թյու­նը BlogNews.am կայ­քի հետ հաշտ­վե­լու ո­րո­շում է կա­յաց­րել: §­Սաս-գ­րուպ¦ ըն­կե­րու­ թյան և BlogNews-ի շա­հե­րը ներ­կա­յաց­նող §­Defense¦ ի­րա­վա­բա­նա­կան ըն­կե­րու­թյան ձեռք բե­րած պայ­մա­ նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քում, ի­նչ­պես հայտ­նում է BlogNews.am-ը, §­ Սաս-գ­ րուպ¦ ՍՊԸ-ն հետ է վերց­ նում իր հայ­ցա­դի­մու­մը՝ հաս­տա­տե­լով, որ այլևս չու­նի ոչ մի ա­ռար­կու­թյուն BlogNews.am-ի դեմ: Մի­ա­ժա­մա­նակ BlogNews.am-ը հաս­տա­տում է, որ չու­նի ոչ մի պա­հանջ §Սաս-գ­րուպ¦ ՍՊԸ-ից:

2012թ. ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կը նշա­նա­կա­լից էր նրա­նով, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վեր­ջա­պես վի­րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րից մե­կով ո­րո­շում կա­յաց­րեց՝ քն­նե­լով Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյանն ը­նդ­դեմ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի՝ զր­պար­տու­թյու­նը հեր­քե­լու և փոխ­ հա­տու­ցում վճա­րե­լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին գոր­ծով պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յաց­րած վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը: Մաս­նա­գետ­նե­րի կար­ծի­քով՝ այս ո­րո­ շու­մով, թե­կու­զեւ ու­շա­ցած, բայց ՎԴ-ն կար­գա­վո­րեց մի շարք հար­ցեր, ո­րոնք բաց է­ին մնա­ցել ՍԴ-ի ո­րոշ­ման մեջ: Դրան­ցից մե­կը վե­րա­բե­ րում է այն հար­ցին, թե լրատ­վա­մի­ջո­ցի հա­մար ով կա­րող է լի­նել տե­ղե­ կատ­վու­թյան աղ­բյուր: Ը­ստ Վճ­ռա­բե­կի՝ «­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուրն» այն ի­րա­վա­բա­նա­կան եւ ֆի­զի­կա­կան ան­ձն է, ո­րը ին­ֆոր­մա­ցի­այի փո­խան­ցու­մը կամ տա­րա­ծու­մը կա­տա­րել է կոնկ­րետ մի­ջոց­նե­րով եւ նշում է ա­վա­նում ­ն ե­րը՝ «­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր են հան­դի­սա­նում հե­ղի­նակ­նե­րը և լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րը»։ Նա­խա­դե­պը այս մա­սով գնա­հատ­վեց ո­րո­շա­կի ա­ռու­մով լրագ­րո­ղա­կան գոր­ծու­նե­

23  ու­թյան սահ­մա­նա­փա­կում, քա­նի որ դրա­նով կն­վա­զեց­վի լրագ­րող­նե­րի դե­րա­կա­տա­րու­թյու­նը, կան­տես­վի գե­րա­կա հան­րային շա­հը: Ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում ստա­ցավ նաեւ այն հար­ցը, թե ով է պա­տաս­ խա­նատ­վու­թյուն կրում այն դեպ­քում, ե­րբ լրատ­վա­մի­ջո­ցը հրա­պա­րա­ կում է, օ­րի­նակ, է­լեկտ­րո­նային մի­ջոց­նե­րով քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ի­նչ-որ խմ­բից ստաց­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը: ՎԴ-ն այս դեպ­քի հա­մար ամ­ րագ­րեց հե­տե­ւյա­լը՝ ե­թե նույ­նիսկ տե­ղե­կատ­վու­թյան վե­րար­տադ­րու­ թյու­նը բա­րեխղ­ճո­րեն է կա­տար­վել, դա չի նշա­նա­կում, որ լրատ­վա­մի­ ջո­ցը կա­րող է ի­նք­նըս­տին­քյան ա­զատ­վել պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից: Աղ­բյու­րը, ո­րից օ­գտ­վել է լրատ­վա­մի­ջո­ցը, ը­ստ այս ո­րոշ­ման, պետք է հան­դի­սա­նա հե­ղի­նակ ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­ վա­ծի 6-րդ մա­սի ի­մաս­տով: ՎԴ-ն իր ո­րոշ­ման մեջ ան­դրա­դար­ձավ նաեւ վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­ պար­տու­թյան գոր­ծե­րով հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հար­ցին, ո­րի վե­րա­բե­րյալ դա­տա­րան­նե­րը տար­բեր մո­տե­ցում ու­նե­ին. մե­կը 3 տար­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ էր կի­րա­ռում, մյու­սը՝ 1 ա­մս­վա, մեկ ու­ րի­շը` 6 ա­մս­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ: ՎԴ-ն նշեց, որ հայ­ցային վա­ ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հաշ­վար­կը սկս­վում է այն պա­հից, ե­րբ ան­ձին հայտ­նի է դար­ձել վի­րա­վո­րան­քը կամ զր­պար­տու­թյու­նը։ Հետ­ևա­բար, բո­լոր այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ան­ձը տե­ղե­կա­նում է զր­պար­տու­թյան կամ վի­րա­վո­րան­քի մա­սին վեց ա­մի­սը լրա­նա­լուց հե­տո, բաց է թող­նում հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը։ Սա­կայն, այս ո­րո­շու­մով հար­ցի ի­րա­վա­կար­գա­վո­րու­մը, ը­ստ մաս­նա­գետ­նե­րի, դար­ձյալ ա­նո­րոշ է. Վճ­ ռա­բե­կը լի­ո­վին չի հս­տա­կեց­րել հար­ցը, թե ե­րբ ան­ձը ­դա­տա­րան է դի­ մել մե­կամ­սյա ժամ­կե­տի խախ­տու­մով, բայց ոչ 6-ամ­սյա ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լով, դա­տա­րա­նը պե՞տք է ըն­դու­նի վա­րույթ ու քն­նի գոր­ծը, թե՞ ոչ: Այս բա­ցը թողն­վեց դա­տա­կան պրակ­տի­կայի կար­գա­վոր­մա­ նը, եւ այն շատ չու­շա­ցավ. այդ ժա­մա­նա­կա­մի­ջո­ցում Շի­րա­կի մար­ զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում քնն­վում էր «Ար­ման Ա­վե­տի­սյանն ը­նդ­դեմ Ժուռ­նա­լիստ­նե­րի «Աս­պա­րեզ» ա­կում­բի խորհր­դի նա­խա­գահ Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նի» հայ­ցը, ո­րում նման խն­ դիր կար: Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը դա­տա­րան էր դի­մել հրա­պա­րակ­ ման մա­սին ի­մա­նա­լուց հե­տո դի­մե­լու ­մե­կամ­սյա ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լով: Դա­տա­րանն այս գոր­ծով վճի­ռը կա­յաց­րեց ՎԴ-ի հի­ շյալ նա­խա­դե­պից հե­տո եւ, կի­րա­ռե­լով ՎԴ-ի ո­րոշ­ման մեկ­նա­բա­ նու­թյու­նը, մի­այն հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի խախտ­ման հան­գա­ման­քը նկա­տի ու­նե­նա­լով, հայ­ցը մեր­ժեց ամ­բող­ջու­թյամբ:

24  ­Հատ­ված վճ­ռից. §Օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 13-րդ մա­սի վեր­լու­ծու­թյու­նից հե­տե­ւում է, որ նշ­ված հոդ­վա­ծով սահ­ման­ված կար­գով ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նու­թյան պա­ հան­ջով դա­տա­րան հայց ներ­կա­յաց­նե­լու մե­կամ­սյա ժամ­ կե­տի հաշ­վար­կը սկս­վում է այն պա­հից, ե­րբ ան­ձին հայտ­ նի է դար­ձել վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին, ի­սկ նույն հոդ­վա­ծով սահ­ման­ված վե­ցամ­սյա ժամ­կե­տը այն ա­ռա­վե­լա­գույն ժամ­կետն է, ո­րի դեպ­քում կա­րող է հայց հա­րուց­վել դա­տա­րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­ տու­թյան պա­հից: Այ­սինքն՝ տվ յալ դեպ­քում ան­հրա­ժեշտ է վե­րը նշ­ված եր­կու ժամ­կետ­նե­րի մի­ա­ժա­մա­նա­կյա առ­ կա­յու­թյու­նը՝ վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին հայց­վո­րի ի­մա­նա­լու պա­հից չպետք է ան­ցած լի­նի մեկ ամ­սից ա­վել ժա­մա­նակ, եւ վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­ տու­թյան պա­հից չպետք է ան­ցած լի­նի վեց ամ­սից ա­վել ժա­մա­նակ: Դա­տա­րա­նը գտ­նում է, որ տվ յալ դեպ­քում ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծով նա­ խա­տես­ված հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը լրա­ցել է, քա­նի որ հայ­ցը դա­տա­րան է ներ­կա­յաց­վել վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ի­մա­նա­լու պա­հից մեկ ամ­սից ա­վել ժա­մա­նակ ան­ցնե­լուց հե­տո, ի­սկ վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան պա­հից վեց ա­միս ժամ­կե­տը լրա­ցած չլի­ նե­լու հան­գա­ման­քը չի կա­րող ար­գելք հան­դի­սա­նալ հայ­ ցային վա­ղե­մու­թյուն կի­րա­ռե­լու հա­մար¦:

Այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում Ե­րե­ւա­նի Ա­ջափ­նյակ եւ Դավ­թա­շեն հա­ մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում քնն­վեց ե­ւս մեկ հե­տաքր­քիր գործ՝ Ֆեյս­բուք սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցին ա­ռնչ­վող ա­ռա­ջին գոր­ծը: «Դ. Ի­ոան­նի­սյա­նի, Բ. Պո­ղո­սյա­նի, Հ. Սի­մո­նյա­նի՝ ը­նդ­դեմ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան` ­պա­տաս­խա­նող կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից հայց­վոր­նե­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­ բա­վը ա­րա­տա­վո­րե­լու հա­մար գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման, ի­նչ­պես նաև հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու պա­հան­ջի մա­սին»: Դա­տա­ րա­նը հու­նի­սի 28-ին կա­յաց­րած վճ­ռով կի­րա­ռեց «հ­րա­պա­րա­կային հայ­տա­րա­րու­թյուն» հաս­կա­ցու­թյան գնա­հատ­ման նոր՝ «­հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին» չա­փա­նի­շը, որ մինչ այդ չէր կի­րա­ռել ոչ մի դա­տա­րան, այդ թվում՝ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը իր նա­խա­դե­պային ո­րոշ­ման մեջ: Ը­ստ այդմ, սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում տե­ղադր­ված նյու­թը կամ տա­րած­ված խոս­քը ցան­կա­ցած հան­գա­ման­քում հա­մար­վում է հրա­պա­րա­կային, քա­նի որ հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին: Նման դիր­քո­րո­շու­մը հաս­տա­տում է այն եզ­րա­հան­գու­մը, ը­ստ ո­րի սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րը, մաս­նա­վո­րա­պես՝ Ֆեյս­բու­քը, վա­ղուց դա­դա­րել են լի­նել փակ մի­ջա­վայր, քա­նի որ այդ մի­ջա­վայ­րում տե­ղա­շարժ­վող խոս­քը հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին, հետ­ևա­բար դա հան­րային դաշտ է: Ամ­փո­փե­լով 2012թ. ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կի ըն­թաց­քում լրատ­վա­մի­ ջոց­նե­րի եւ լրագ­րող­նե­րի դեմ վի­րա­վո­րան­քի, զր­պար­տու­թյան ու գոր­

25  ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան դա­տա­կան գոր­ծե­րի քն­նու­թյան ըն­թաց­քը՝ կա­րող ե­նք հաս­տա­տել հե­տե­ւյա­լը.

1. Դա­տա­կան հայ­ցեր ներ­կա­յաց­նող­նե­րը, ի տար­բե­րու­թյուն նա­ խորդ տա­րի­նե­րի, ե­րբ հան­րային ան­ձինք է­ին, 2012-ին հիմ ­ն ա­ կա­նում քա­ղա­քա­ցի­ներ են, ո­րոնց հայ­ցա­պա­հանջ­նե­րով ո­րոշ դեպ­քե­րում լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը դա­տաքն­նու­թյանն ը­նդ­գրկ­վում են իբ­րեւ եր­րորդ ան­ձ: 2. ­Պաշ­տո­նյա­նե­րը ձեռն­պահ են մնում դա­տա­կան հայ­ցեր հա­րու­ցե­ լուց, քա­նի որ դա­տա­րան­նե­րը հայ­ցե­րը մեր­ժե­լիս վճիռ­նե­րում ամ­ րագ­րե­ցին այն հան­գա­ման­քը, որ նրանք հան­րային ան­ձինք են եւ նվազ պաշտ­պա­նու­թյուն պետք է ա­կն­կա­լեն: 3. ­Դա­տա­րան­ներն ար­դեն կա­յուն մո­տե­ցում են ցու­ցա­բե­րում եւ հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն ու զգա­լի չա­փով նվա­զեց­նում են գու­մա­րային պա­հանջ­նե­րը, այդ թվում՝ որ­պես դա­տա­կան ծախ­սեր ներ­կա­յաց­ վող գու­մա­րային պա­հանջ­նե­րը: 4. ­Հայց­վոր­նե­րը չեն խու­սա­փում դա­տա­կան վե­ճը հաշ­տու­թյամբ լու­ ծե­լուց: 5. ­Մի­ա­ժա­մա­նակ, լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի դեմ կա­յաց­ված վճիռ­նե­րում դա­տա­րան­ներն ու մաս­նա­գի­տա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներն ար­ձա­նագ­րում են, որ լրագ­րող­նե­րը միշտ չէ, որ բա­րեխղ­ճո­րեն են ի­րա­կա­նաց­նում ի­րենց մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը:

Սա­ռա Պետ­րո­սյան

26 ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÇ á­ñá­ßáõ­ÙÁ á­ñá­ß³­ÏÇ­á­ñ»Ý ë³Ñ­Ù³­Ý³­÷³­ÏáõÙ ¿ Éñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÇ ·áñ­Íáõ­Ý»­áõ­ÃÛáõ­ÝÁ ­Վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի 2012 թ. ապ­րի­լի 27-ին կա­յաց­րած ո­րո­շու­մը մեկ­նա­բա­նում է ի­րա­վա­բան Ա­րա Ղա­զա­րյա­նը:

-Վեր­ջա­պես Վճ­ռա­բեկ ­դա­տա­րա­նը հրա­պա­րա­կեց ­վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով ­շատ ս­պաս­ված ո­րո­շու­մը: Ի՞նչ ­հար­ ցեր ­կար­գա­վոր­վե­ցին դրա­նով: -Շատ սպաս­ված, բայց մի փոքր ու­շա­ցած ո­րո­շում. ես դե­ռեւս մեկ տա­րի ա­ռաջ եմ հայտ­նել, որ շատ ան­հրա­ժեշտ է, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­ րա­նը (ՎԴ) վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով ար­տա­հայ­տի իր դիր­քո­րո­շու­մը: Այդ հնա­րա­վորու­թյունն ու­ներ ՎԴ-ն, սա­կայն չօգտ­ վեց դրա­նից, եւ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը (ՍԴ) Մար­դու ի­րա­ վունք­նե­րի պաշտ­պա­նի դի­մու­մի հի­ման վրա կա­յաց­րած ո­րո­շու­մով ար­տա­հայ­տեց մի շարք դիր­քո­րո­շում ­ն եր: Ես ՍԴ-ի ո­րոշ­ման դե­րը չեմ նվա­զեց­նում, այն նշա­նա­կա­լի ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­ցավ վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով հե­տա­գա­յում կա­յաց­ված մի քա­նի դա­ տա­կան ակ­տե­րի վրա, սա­կայն շատ կա­րե­ւոր էր, որ այդ դիր­քո­րո­շում­ ներն ար­տա­հայտ­վե­ին բարձ­րա­գույն դա­տա­կան ա­տյա­նի, այլ ոչ թե ՍԴ-ի կող­մից: Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյանն ը­նդ­դեմ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի` զր­պար­տու­թյու­նը հեր­քե­լու և փոխ­հա­տու­ցում վճա­րե­լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին գոր­ծով պա­տաս­խա­նո­ղի բե­րած վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քի հի­ման վրա ՎԴ-ն կա­յաց­րեց իր ո­րո­շու­մը: Այն մի շարք կե­տե­րով ար­տա­հայ­տում է նույ­նան­ման եզ­րա­հան­գում ­ն եր, ի­նչ ՍԴ-ն, բայց միև­նույն ժա­մա­նակ կար­գա­վո­րել է մի շարք խն­դիր­ներ, ո­րոնց ՍԴ-ն չէր ան­դրա­դար­ձել: Ա­ռա­ջին հեր­թին ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում է ստա­ցել այն հար­ցը, թե ով է կրե­լու պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան բե­ռը այն­պի­սի դեպ­քե­րում, ե­րբ լրատ­ վա­մի­ջո­ցը հրա­պա­րա­կել է, օ­րի­նակ, է­լեկտ­րո­նային մի­ջոց­նե­րով քա­ ղա­քա­ցի­ա­կան ի­նչ-որ խմ­բից ստաց­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը:

27  -Ը­ստ քն­նարկ­վող ո­րոշ­ման՝ ե­թե լ­րատ­վա­մի­ջո­ցը հ­րա­պա­ րա­կում է ի­րա­վա­բա­նա­կան անձ չ­հան­դի­սա­ցող կազ­մա­կեր­պու­ թյան ­հայ­տա­րա­րու­թյու­նը ­կամ ­տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը, ­պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյու­նը կ­րում է լրատ­վա­մի­ջո­ցը, ինչ­պե՞ս կ­մեկ­նա­բա­նեք ­սա: -Լ­րատ­վա­մի­ջո­ցը ստա­ցել է տե­ղե­կատ­վու­թյուն ի­նչ-որ աղ­բյու­րից և ո­րո­շել է հրա­պա­րա­կել այն՝ գրե­թե բա­ռա­ցի­ո­րեն կրկ­նե­լով ստաց­ ված տե­ղե­կատ­վու­թյան բո­վան­դա­կու­թյու­նը, այ­նու­հետև հայտն­վում է ո­մն ան­ձ, ով հայ­ցում է հեր­քում, պա­տաս­խա­նի ի­րա­վունք կամ դրա­ մա­կան փոխ­հա­տու­ցում: Փաս­տա­բա­նը հայ­ցա­դի­մում գրե­լիս բախ­վում է այս կա­րե­ւոր հար­ցադր­մա­նը` ո­՞վ է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրում հրա­պա­րակ­ման հա­մար` լրատ­վա­մի­ջո՞­ցը, ո­րը հրա­պա­րա­կել է տե­ղե­ կատ­վու­թյու­նը, թե՞ տա­րա­ծո­ղը: ՎԴ-ն այս դեպ­քի հա­մար ներ­մու­ծել է մի քա­նի հաս­կա­ցու­թյուն­ներ` ա­սե­լով, որ ե­թե նույ­նիսկ տե­ղե­կատ­վու­ թյան վե­րար­տադ­րու­թյու­նը բա­րե­խիղճ կեր­պով է կա­տար­վել, դա չի նշա­նա­կում, որ լրատ­վա­մի­ջո­ցը կա­րող է ի­նք­նըս­տին­քյան ա­զատ­վել պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից: Աղ­բյու­րը, ո­րից օ­գտ­վել է լրատ­վա­մի­ջո­ ցը, ը­ստ այս ո­րոշ­ման, պետք է հան­դի­սա­նա հե­ղի­նակ` ՀՀ քա­ղա­քա­ ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 6-րդ մա­սի ի­մաս­տով: Ի­՞նչ է սա նշա­նա­կում: Հե­ղի­նակ հաս­կա­ցու­թյան մա­սին ՎԴ-ն իր ո­րոշ­ման 14-րդ է­ջում հե­տե­ւյալ մեկ­նա­բա­նու­թյունն է տա­լիս. «­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­ բյուր» հաս­կա­ցու­թյու­նը, ը­ստ Վճ­ռա­բե­կի, այն ի­րա­վա­բա­նա­կան եւ ֆի­ զի­կա­կան ան­ձն է, ո­րը ին­ֆոր­մա­ցի­այի փո­խան­ցու­մը կամ տա­րա­ծու­մը կա­տա­րել է կոնկ­րետ մի­ջոց­նե­րով եւ տա­լիս է ա­վա­նում ­ն ե­րը՝ «­տե­ղե­ կատ­վու­թյան աղ­բյուր են հան­դի­սա­նում հե­ղի­նակ­նե­րը և լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րը»։ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րանն ը­նդ­գծում է, որ հի­շա­ տակ­ված դրույթ­նե­րում ամ­րագր­ված ան­ձի հ­րա­պա­րա­կային ե­լույթ­նե­ րը, պաշ­տո­նա­կան ­փաս­տաթղ­թե­րը, ­հե­ղի­նա­կային ս­տեղ­ծա­գոր­ծու­ թյուն­նե­րը ­տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­նե­րի կող­մից օգ­տա­գործ­վող ­մի­ ջոց­ներ են:­ Այս ո­րո­շու­մով ՎԴ-ն ստի­պում է, որ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը մտ­նեն է­թի­ կայի դաշտ: Ե­թե լրատ­վա­մի­ջոցն ու­նի տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­ներ եւ վս­տա­հում է այդ աղ­բյուր­նե­րին, թող ին­ֆոր­մա­ցի­ան տա­րա­ծի, բայց ե­թե ին­ֆոր­մա­ցի­ան տա­րա­ծում է այն­պի­սի աղ­բյու­րի ա­նու­նից, ո­րը ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չէ, չպի­տի ըն­դու­նի: Այս հար­ցի ի­րա­վա­կար­գա­ վո­րու­մը բաց էր ՍԴ-ի ո­րոշ­ման մեջ, ո­րով­հե­տեւ նրա խն­դիր­ներն այլ է­ին, եւ այդ բա­ցը լրաց­րեց ՎԴ-ն այս ո­րո­շու­մով: Ա­հա նման հան­գա­ մանք­նե­րում ող­ջու­նե­լի է այս ո­րո­շու­մը: -Տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րի ­մա­սին ՎԴ-ի ո­րոշ­ման դա­տո­ղու­ թյուն­նե­րին տար­բեր ­մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ տր­վե­ցին, ո­րոշ կար­ծիք­ նե­րի հա­մա­ձայն՝ աղ­բյուր ­հաս­կա­ցու­թյան Վճ­ռա­բե­կի թվար­կու­մը սահ­մա­նա­փա­կում է լրագ­րող­նե­րի տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու եւ տա­րա­ծե­լու ի­րա­վուն­քը: -Տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր հաս­կա­ցու­թյան վե­րա­բե­րյալ, ո­րը նշ­ վում է 1087.1 հոդ­վա­ծի 9-րդ մա­սում, աս­վում է, որ աղ­բյուր կա­րող են հան­դի­սա­նալ ե­՛ւ ֆի­զի­կա­կան, ե­՛ւ ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձինք: Այս գոր­ ծով վի­ճա­հա­րույց տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թը ստա­ ցել է իր աղ­բյու­րից՝ Ան­տոն Ա­ռա­քե­լո­վից, ո­րը մաս­նա­վոր ան­ձ էր:

28 Վճ­ռա­բե­կը նշում է, որ ըն­կե­րու­թյու­նը Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի ի­մաս­տով չի կա­րող հա­մար­վել տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­ բյուր, քա­նի որ չի հան­դի­սա­նում տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­րած­ման ո­րե­ւէ մի­ջո­ցի հե­ղի­նակ կամ լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող: Սա նշա­նա­կում է, որ ե­թե լրատ­վա­մի­ջոցն օ­գտ­վում է ո­րե­ւէ մաս­նա­վոր ան­ձի տե­ղե­կատ­վու­թյու­նից, շշու­կից, ա­սե­կո­սե­ից, պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյան ռիս­կը վերց­նում է իր վրա: Այ­սինքն՝ լրատ­վա­մի­ջոցն ի­նքն է որ­պես պա­տաս­խա­նող կողմ գնում դա­տա­րան: Վճ­ռա­բե­կը նշում է, որ նման դեպ­քե­րում ռիս­կը լրատ­վա­մի­ջո­ցինն է, ե­թե դու նույ­նիսկ քո լրատ­վու­թյան աղ­բյուր հան­դի­սա­ցող մաս­նա­վոր ան­ձին բա­ցա­հայ­տե­ ցիր դա­տա­րա­նում, մի­եւ­նույն է, պա­տաս­խա­նող կող­մը դու ես լի­նե­լու: Այ­սինքն, ե­թե դու ու­զում ես օ­գտ­վել ոչ ֆիքս­ված աղ­բյուր­նե­րից, հե­տա­ գա­յում դա չի կա­րող պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից ա­զա­տել քեզ: Տե­ղե­ կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը պետք է նշել լրատ­վու­թյու­նը տա­րա­ծե­լիս, ի­սկ ե­թե չի նշ­վում, ու­րեմն լրատ­վա­մի­ջոցն է ստանձ­նում պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյու­նը: Այ­դու­հան­դերձ, թեև վեր­ևում նշ­վեց, որ նման ի­րա­վա­կար­ գա­վո­րու­մը դրա­կան մի­տում ու­նի, բայց մի­ա­ժա­մա­նակ այն վտան­գա­ վոր տարր է պա­րու­նա­կում, ե­թե չա­րա­շա­հու­մով կի­րառ­վի: Այն կա­րող է սա­ռեց­նող ազ­դե­ցու­թյուն ու­նե­նալ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ա­զա­տու­թյան վրա՝ գաղտ­նի աղ­բյուր­նե­րից, շշուկ­նե­րից օ­գտ­վե­լու ա­զա­տու­թյան ի­մաս­տով: Նման դեպ­քե­րում լրագ­րո­ղը պետք է օ­գտ­վի մյուս պաշտ­ պա­նու­թյու­նից` հրա­ժար­վի բա­ցա­հայ­տել աղ­բյու­րը՝ դա հիմ ­ն ա­վո­րե­լով տե­ղե­կատ­վու­թյան հան­րային նշա­նա­կու­թյամբ: -Պրն ­Ղա­զա­րյան, հի­շյալ ո­րո­շու­մով ինչ­պե՞ս են ­կար­գա­վոր­ վում ­վի­րա­վո­րան­քի ­կամ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով ­դա­տա­րան ­դի­ մե­լու ­ժամ­կետ­նե­րը, ո­րը պ­րակ­տի­կա­յում ­տար­բեր ­կերպ է ­մեկ­նա­ բան­վում` 1-6 ա­միս, սա­կայն այն­քան էլ ­պար­զո­րոշ ­չէ, ­թե որ ­պա­ հից է սկս­վում ­հայ­ցային ­վա­ղե­մու­թյան ­կի­րա­ռու­մը։ -Հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հար­ցի վե­րա­բե­րյալ կի­րա­ռա­ կան պրակ­տի­կա­յում տար­բեր մո­տե­ցում ­ներ կան, եւ այս տա­րի մեր ի­րա­կա­նաց­րած մո­նի­տո­րին­գի ար­դյուն­քում պարզ­վեց, որ ու­նենք դա­ տա­կան գոր­ծեր, ո­րի դեպ­քում մի դա­տա­րա­նը կի­րա­ռել է 3 տար­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ, մեկ այլ դա­տա­րան` 1 ա­մս­վա, մեկ ու­րի­շը` 6 ա­մս­վա վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ: Այ­սինքն՝ այս հար­ցում դա­տա­րա­նում ան­հս­տա­կու­թյուն կար: ՎԴ-ն նկա­տում է, որ օ­րեն­քի մի­ա­տե­սակ կի­րա­ ռու­թյան ան­հրա­ժեշ­տու­թյուն կա եւ պետք է դիր­քո­րո­շում ար­տա­հայ­տի այս հար­ցով: Վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծով հայ­ցային վա­ ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 13-րդ կե­տը շատ հս­տակ է կար­գա­վո­րում՝ սահ­մա­նում է մեկ ժամ­կետ եր­կու է­լե­մեն­տով: Մեկ է­լե­մեն­տը ե­թե խախտ­վում է, ե­րկ­րորդն առ ո­չինչ է: ՎԴ-ն իր ո­րոշ­ման մեջ նշել է, որ հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի հաշ­վար­կը սկս­վում է այն պա­հից, ե­րբ ան­ձին հայտ­նի է դար­ձել վի­րա­ վո­րան­քը կամ զր­պար­տու­թյու­նը։ Հետ­ևա­բար, բո­լոր այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ան­ձը տե­ղե­կա­նում է զր­պար­տու­թյան կամ վի­րա­վո­րան­քի մա­սին վեց ա­մի­սը լրա­նա­լուց հե­տո, բաց է թող­նում հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը։ Սա­կայն, այս ո­րո­շու­մով հար­ցի ի­րա­վա­կար­գա­վո­րու­մը դար­ ձյալ ա­նո­րոշ է: Վճ­ռա­բեկն իր ո­րո­շու­մով շատ ա­ղոտ է ան­դրա­դար­ձել

29  այս հար­ցին, նա լռում է 1 ա­մս­վա մա­սին, չի ան­դրա­դար­ձել 1087.1 հոդ­ վա­ծի 13-րդ կե­տով նշ­ված ա­ռա­ջին է­լե­մեն­տին՝ ե­թե ան­ձը ­դա­տա­րան է դի­մել մե­կամ­սյա ժամ­կե­տի խախ­տու­մով, բայց ոչ 6-ամ­սյա ժամ­կե­տը բաց թող­նե­լով` դա­տա­րա­նը պե՞տք է ըն­դու­նի վա­րույթ ու քն­նի, թե՞ ոչ: Ու­նենք վճիռ, որ­տեղ ան­ձը դա­տա­րան է դի­մել ի­մա­նա­լու պա­հից մեկ ա­միս հե­տո, սա­կայն դա­տա­րանն ա­սել է՝ որ­պես­զի ի­րա­վունք­նե­րը լայն մեկ­նա­բա­նեմ, հիմն­վում եմ 6-ամ­սյա ժամ­կե­տի վրա: Մնում է հե­տե­ւել, թե դա­տա­կան պրակ­տի­կան ի­նչ­պես կզար­գա­նա: -Ձեր կար­ծի­քով, այս ո­րո­շու­մով հրա­պա­րա­կային վի­րա­վո­րան­քը լի­ար­ժե՞ք է սահ­ման­ված: Խոսքս վե­րա­բե­րում է եր­րորդ ան­ձի ներ­ կա­յու­թյամբ ար­ված վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րին, ո­րը պրակ­տի­կա­յում չի կար­գա­վոր­վել: -ՎԴ-ն սահ­մա­նեց, որ բա­ցի տպագ­րու­թյան, զանգ­վա­ծային լրատ­ վու­թյան մի­ջոց­նե­րով, հա­մա­ցան­ցի մի­ջո­ցով տա­րած­մամբ, ի­նչ­պես նաև հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցու­թյան այլ մի­ջոց­նե­րի օգ­տա­գործ­մամբ, հրա­ պա­րա­կային ե­լույթ­նե­րից բա­ցի՝ հրա­պա­րա­կային են նաեւ ա­ռն­վազն եր­րորդ ան­ձի ներ­կա­յու­թյամբ կա­տար­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը: Վեր­ջին­ներս 3-րդ ան­ձի ներ­կա­յու­թյամբ կա­տար­ված են հա­մար­վում նաեւ այն դեպ­քում, ե­րբ 3-րդ ան­ձը ե­ւս կա­տա­րում է ար­տա­հայ­տու­ թյուն­ներ եւ ներ­կա­յաց­նում փաս­տեր, ո­րոնք բո­վան­դա­կային ա­ռու­մով կապ­ված են վի­րա­վո­րո­ղի ա­րած ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի կամ ներ­կա­ յաց­րած փաս­տե­րի հետ: -Վեր­ջերս այս թե­մայով տե­ղի ու­նե­ցած քն­նար­կում ­ն ե­րից ­մե­ կի ­ժա­մա­նակ աս­վեց, որ ­դա­տա­րան­նե­րը կա­յաց­րած ­դա­տա­կան ակ­ տե­րով լ­րատ­վա­մի­ջո­ցին ­պար­տա­վո­րեց­նում են ­կա­տա­րել ­գոր­ծո­ ղու­թյուն­ներ, ո­րի պա­հան­ջը ­կող­մը ­չի ­ներ­կա­յաց­րել: Ձեր ու­սում ­ն ա­ սի­րու­թյուն­նե­րում հան­դի­պե՞լ եք նման ե­րե­ւույ­թի: -Այդ պրակ­տի­կան, ե­րբ դա­տա­րա­նը լրատ­վա­մի­ջո­ցի վրա դրել է օ­րեն­քով չնա­խա­տես­ված պար­տա­վո­րու­թյուն­ներ, ար­դեն վե­րա­ցել է, այդ խն­դի­րը ա­վե­լի վաղ շր­ջա­նի դա­տա­կան գոր­ծե­րում է նկատ­վել, ե­րբ դա­տա­կան պրակ­տի­կան դեռ բա­վա­րար չա­փով չէր ծա­վալ­վել: Օ­րի­ նակ՝ մի գոր­ծով վի­ճա­հա­րույց հրա­պա­րա­կու­մը հրա­պա­րակ­վել է 7-րդ է­ջում, բայց դա­տա­րա­նը պար­տա­վո­րեց­րել էր հերք­ման պա­հան­ջը հրա­պա­րա­կել ա­ռա­ջին է­ջում, այ­նու­հետև պար­տա­վո­րեց­րել է նե­րո­ղու­ թյուն խնդ­րել այն դեպ­քում, ե­րբ նման պա­հանջ հայց­վո­րը չէր ներ­կա­ յաց­րել (Հ­րաչ Քե­շի­շյանն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի): -Տար­բեր ­դա­տա­րան­ներ զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի ­գոր­ ծե­րով ­մի­օ­րի­նակ վ­ճիռ­ներ են ­կա­յաց­նում, ո­րոն­ցում նույն սխա­լը կրկն­վում է, եւ կար­ծիք կա, որ դա­տա­վոր­նե­րը կամ մի աղ­բյու­րից են օ­գտ­վում, կամ ­նույն ­մարդն է գ­րում: Ո­՞րն է այդ ­մի­օ­րի­նա­կու­ թյան ու ն­մա­նու­թյան պատ­ճա­ռը: -Մի շարք վճիռ­նե­րում մեջ­բե­րում ­ն եր է­ին ար­վում Եվ­րո­պա­կան դա­ տա­րա­նից, ո­րը Եվ­րո­պա­կան դա­տա­րանն ի­րա­կա­նում չէր ար­տա­հայ­ տել: Գր­վում է­ր՝ «լ­րատ­վա­մի­ջոց­նե­րը պար­տա­վոր են օ­գտ­վել ­բա­ցա­ ռա­պես ճշգ­րիտ փաս­տե­րից եւ հղում էր ար­վում Պե­դեր­սո­նի գոր­ծին: Սա­կայն այդ գոր­ծում նման բան չկար, ը­նդ­հա­կա­ռա­կը՝ Եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նը թույլ է տա­լիս, որ լրագ­րո­ղը սխալ­վի: Մոտ 4-5 տար­բեր

30 գոր­ծերով տար­բեր դա­տա­րան­նե­րի կա­յաց­րած վճիռ­նե­րում այս սխա­լը կրկն­վում էր, բայց ՎԴ-ի ո­րո­շու­մով այդ հարցն ար­դեն կա­րե­լի է լուծ­ ված հա­մա­րել: -Ներ­կա­յումս վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով դա­ տա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում ի­՞նչ ­զար­գա­ցում ­ն եր կան, վի­ճա­կագ­րու­ թյան եւ ի­րա­վուն­քի զար­գաց­ման ա­ռու­մով ո՞ր ­փու­լում ենք գտն­վում: -2012 թ. հուն­վար ամ­սից սկ­սած՝ նմա­նա­տիպ գոր­ծե­րի հոս­քը դա­ տա­րան­ներ սկ­սեց նվա­զել, եւ մարտ ամ­սին ար­դեն գրե­թե զրո­յա­կան վի­ճակ էր: Կար­ծիք կար, որ այն ժա­մա­նա­կա­վոր դա­դար է­ր՝ պայ­մա­ նա­վոր­ված ը­նտ­րու­թյուն­նե­րով, սա­կայն ը­նտ­րու­թյուն­ներն ա­վարտ­վե­ ցին, ի­սկ դա­տա­րան­նե­րում նոր գոր­ծե­րի հոսք չկա: Այ­սինքն՝ պատ­ճա­ ռը ոչ թե ը­նտ­րու­թյուն­ներն է­ին, այլ այն հան­գա­ման­քը, որ դա­տա­րան դի­մե­լու ռիս­կային գոր­ծոնն է ա­ճել: Պատ­ճառ­նե­րը եր­կուսն են. ա) դա­տա­րան­ներն ար­դեն կա­յուն մո­տե­ցում են ցու­ցա­բե­րում եւ հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն ու նշա­նա­կա­լից չա­փով կր­ճա­տում են գու­մա­րային պա­հան­ջի չա­փե­րը, բ) ե­րբ ան­ձը դի­մում է դա­տա­րան, նրա մա­սին տե­ղե­կատ­վու­թյան հոսքն ա­վե­լի է մե­ծա­նում, և խն­դի­րը հան­րայ­նաց­վում է, ո­րը կա­րող է ստի­պել հայց­վո­րին վե­րա­նայել իր դիր­քո­րո­շու­մը: Եվ հայց­վոր­նե­րը ներ­կա­յումս մինչև դա­տա­րան դի­մե­լը կամ դի­մե­լուց հե­տո փնտ­րում են վե­ճի լուծ­ման այ­լընտ­րան­քային մե­խա­նիզմ ­ն եր: Նկա­տե­լի է, որ վեր­ջին մեկ տա­րում դա­տա­րան­նե­րում ա­վե­լի շատ է­ին հաշ­տու­թյան դեպ­քե­ րը, ա­ռա­վել շատ են դեպ­քե­րը, ե­րբ հայց­վո­րը ներ­կա­յաց­նում է զուտ հերք­ման կամ պա­տաս­խա­նի ի­րա­վուն­քի պա­հանջ՝ ա­ռանց հայ­ցե­լու գու­մա­րային փոխ­հա­տու­ցում: Սա այն ո­ւ ղ­ղու­թյունն է, որ տա­նում է դե­ պի ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան հա­սա­րա­կարգ, դա­տա­րան մտ­նե­լը ծայ­րա­հեղ մի­ջոց պետք է լի­նի, ի­սկ մինչ այդ կող­մեր ­ ը պետք է փնտ­րեն ար­տա­ դա­տա­կան լու­ծում ­ն եր: Ը­նդ ո­րում, դրան պետք է մե­ծա­պես նպաս­տեն փաս­տա­բան­նե­րը: Ը­ստ ի­ս՝ պրո­ֆե­սի­ո­նալ է ոչ թե այն փաս­տա­բա­նը, ով շա­հում է գոր­ծը դա­տա­րա­նում, այլ նա, ով ար­տա­դա­տա­կան լու­ծում­ ներ է գտ­նում: Ե­թե ու­սում ­ն ա­սի­րենք դա­տա­կան պրակ­տի­կան, կ­տես­ նենք, որ այդ­պի­սի փաս­տա­բան­ներ կան:

­Հար­ցազ­րույ­ցը՝ Սա­ռա Պետ­րո­սյա­նի

31  ²ñÃáõñ ¶ñÇ·áñÛ³Ý

§Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏǦ ·áñ­Í»­É³á­×áõÙ ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ ¹Ç­ï³­íá­ñáõ­ÃÛáõÝ ã·­ï³í ²Û­¹áõ­Ñ³Ý­¹»ñÓ, ٻϭݳ­µ³­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÁ ϳۭù»­ñáõÙ å»ïù ¿ í»­ñ³ÑëÏ­í»Ý

2011թ. դեկ­տեմ­բե­րին Հա­յաս­տա­նում նա­խա­դե­պը չու­նե­ցող մի դա­տա­ վա­րու­թյուն սկս­վեց. փաս­տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­խա­ նատ­վու­թյան էր կան­չել «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թին՝ ըն­թեր­ցող­նե­րի՝ իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը վի­րա­վո­րող թվով 6 մեկ­նա­բա­նու­ թյուն­նե­րի հա­մար: Ան­նա­խա­դեպ էր նաեւ ա­կն­կալ­վող փոխ­հա­տու­ցու­ մը՝ 18 մլն դրամ (3 մլն դրամ յու­րա­քան­չյուր մեկ­նա­բա­նու­թյան հա­մար): ­Թեր­թի է­լեկտ­րո­նային կայ­քում՝ hraparak.am-ո­ւ մ, 2011թ. օ­գոս­տո­սի 10-ին հրա­պա­րակ­ված «­Քա­ղա­քա­ցի­ներն ան­բա­րե­խիղճ փաս­տա­բան­ նե­րի զո՞հ» հոդ­վա­ծի ներ­քո տե­ղադր­ված մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի մեջ քա­ղա­քա­ցի­նե­րից մե­կը գրել էր, որ Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի պատ­ճա­ռով կորց­րել է բո­ղո­քար­կե­լու ի­րա­վուն­քը՝ զուտ իր բո­ղո­քը ու­շաց­նե­լու պատ­ ճա­ռով: Մեկ այլ քա­ղա­քա­ցի գրել էր, որ փաս­տա­բա­նը 600 հա­զար դրամ է վերց­րել ի­րե­նից և հար­ցը փոր­ձել միջ­նոր­դու­թյուն­նե­րով լու­ծել: Հուն­վա­րի 13-ի նիս­տին հայց­վոր Ա. Գրի­գո­րյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Տիգ­րան Ա­թա­նե­սյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցա­պա­հան­ջը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ վե­րոն­շյալ հոդ­վա­ծի ներ­քո առ­կա մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ նե­րից յու­րա­քան­չյու­րը պա­րու­նա­կում է և՛ զր­պար­տու­թյուն, և՛ վի­րա­վո­ րանք: Հայց­վո­րը յու­րա­քան­չյուր զր­պար­տու­թյան հա­մար պա­հան­ջում է 2 մլն դրամ, յու­րա­քան­չյուր վի­րա­վո­րան­քի հա­մար՝ 1մլն դրամ, և 6 մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի հա­մար ը­նդ­հա­նուր գու­մա­րը կազ­մում է 18 մլն դրամ: ­Մատ­նան­շե­լով Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի 2011թ. նոյեմ­բե­րի 15-ի ո­րո­շու­մը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ հայց­վո­րը գու­մա­րային պա­հանջ ներ­ կա­յաց­նե­լիս պետք է հաշ­վի առ­նի պա­տաս­խա­նո­ղի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը, որ­պես­զի պա­տաս­խա­նո­ղը, տվյալ դեպ­քում՝ «­Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, սնան­կու­թյան եզ­րին չկանգ­նի, հայց­վո­րը դա­տա­րա­նից

32 խնդ­րեց պար­տա­վո­րեց­նել՝ պա­տաս­խա­նո­ղից հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ ձել ամ­սա­կան 250.000 ՀՀ դրամ մինչև 18 մլն դրա­մը լրա­նա­լը: Տ. Ա­թա­նե­սյա­նը հասց­ված վնա­սի ա­պա­ցուց­ման բե­ռը վերց­րեց իր վրա, ի­սկ պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գևորգ Գևոր­գյա­նը ներ­կա­ յաց­րեց իր դիր­քո­րո­շու­մը ա­պա­ցուց­ման բե­ռի կա­պա­կա­ցու­թյամբ, հա­ մա­ձայն ո­րի՝ «­Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը պետք է ա­պա­ցու­ցի հետ­ևյալ փաս­տե­րը. 1. ո­՞վ է պա­տաս­խանա­տու ին­տեր­նե­տային կայ­քում մեկ­նա­բա­նու­թյու­նե­րի տե­ղադր­ման հա­մար, 2. ո­՞վ է պա­տաս­խա­նա­տու կայ­քում մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի տե­ղադ­րու­մը սահ­մա­նա­փա­կե­լու հա­մար, 3. ա­րդյո՞ք ըն­կե­րու­թյու­նը պետք է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրի նշ­ված մեկնա­բա­նու­թյուն­նե­րի հա­մար, 4. ա­րդյո՞ք ըն­կե­րու­թյու­նը վի­րա­վո­րանք հասց­րած և զր­պար­տու­թյուն կա­տա­րողն է:­

Ըստ Գ. Գևոր­գյա­նի՝ պա­տաս­խա­նո­ղը չի կա­րող կրել վի­րա­վո­ րան­քի և զր­պար­տու­թյան ա­պա­ցուց­ման բե­ռը, քա­նի որ ըն­կե­րու­թյու­ նը չի վի­րա­վո­րել և չի զր­պար­տել փաս­տա­բա­նին և ի­րա­վա­սու չէ նման փաս­տե­րը ա­պա­ցու­ցել դա­տա­րա­նում: ­Դա­տա­րա­նը բա­ժա­նեց ա­պա­ցուց­ման բե­ռը կող­մե­րի միջև հետ­ևյալ կերպ. հայց­վո­րը պետք է ա­պա­ցու­ցի ի­րեն պատ­ճառ­ված վնա­սը, ի­նչ­ պես նաև ա­պա­ցու­ցի, որ պա­տաս­խա­նո­ղը պար­տա­վոր էր կամ ի­րա­ վունք ու­ներ թույլ չտա­լու, որ քա­ղա­քա­ցի­նե­րը նման մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ ներ գրե­ին: Ի­սկ պա­տաս­խա­նո­ղը, բա­ցի վե­րը թվար­կած փաս­տե­րի ա­պա­ցուց­ման բե­ռից, նաև պետք է ա­պա­ցու­ցի մեկ­նա­բա­նու­թյու­ննե­րի հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը ի­րա­կա­նու­թյա­նը: ­Հայց­վո­րը հա­վե­լեց, որ վնա­սի ա­պա­ցուց­ման մա­սով դա­տաքն­նու­ թյա­նը կներ­կա­յաց­նի մի շարք հոդ­ված­ներ, ո­րոնք հրա­պա­րակ­վել են թեր­թում իր վս­տա­հոր­դի վե­րա­բե­րյալ այլ ան­ձանց կող­մից: Այս­քա­նով գոր­ծով նախ­նա­կան դա­տա­կան նիստն ա­վարտ­վեց, և դա­տաքն­նու­ թյան օր նշա­նակ­վեց փետր­վա­րի 24-ը:

ö³ë­ï³­µ³­ÝÇ Ï۳ݭùÇ ËÝ­¹Ç±ñÝ ¿ ¹³ñ­Ó»É û­ñ³­Ã»ñ­ÃÁ ÷³­Ï»­ÉÁ ­Փետր­վա­րի 24-ի նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Տիգ­րան Ա­թա­նե­ սյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի 2011թ. օ­գոս­տո­սի 10-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Քա­ղա­քա­ցի­ներն ան­բա­րե­ խիղճ փաս­տա­բան­նե­րի զո՞հ» հոդ­վա­ծը, ո­րը, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, պա­ րու­նա­կում է 6 մեկ­նա­բա­նու­թյուն, ո­րոնք հայց­վո­րի պա­տի­վը և ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ են: Այդ մեկ­ նա­բա­նու­թյուն­ներն են. ­ՍԱ­ՀԱԿ -Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի պատ­ճա­ռով Հյու­սի­սային պո­ղո­տա­ յում կորց­րե­ցինք բո­ղո­քար­կե­լու ի­րա­վունք զուտ ի­րա բո­ղոքն ու­շաց­նե­ լու պատ­ճա­ռով... Հե­տո պարզ­վեց՝ էդ փո­ղի դի­մաց ա ա­րել: Ի­նչ­քան ժա­մա­նակ փնտ­րում է­ի, որ սատ­կաց­նեմ շան պես… Բա­ցի դրա­նից, ի­նչ այ­լան­դակ վար­քա­գիծ ու­նի, էդ ար­դեն Փաս­տա­բան­նե­րի պա­լա­տը թող

33  փոր­ձի կար­գա­վո­րել: Նման փաս­տա­բան­նե­րին սենց պաշտ­պա­նե­լով՝ Սա­հա­կյան Ռու­բիկն ի­րան ա ո­րա­կազր­կում եւ ը­նդ­հան­րա­պես փաս­ տա­բան­նե­րի ի­նս­տի­տու­տը: ­ԳԱ­ՐԻԿ – Էս ան­դուր լա­կոտ փաս­տա­բան կո­չե­ցյա­լը ոչ այլ ի­նչ է, ե­թե ոչ ստա­հակ ու ստա­խոս: Մեր գոր­ծով նույն սցե­նա­րով՝ սկզ­բից պայ­մա­նա­գիր կն­քեց 150,000-ի, հե­տո վեր­ջում 600,000-ի հասց­րեց ու ըն­դա­մե­նը փոր­ձեց հար­ցը դա­տա­վո­րի հետ ­միջ­նոր­դու­թյամբ լու­ծել: Այ­սինքն, ա­սեց՝ փող տվեք, դա­տա­վո­րի հետ պայ­մա­նա­վոր­վել եմ: Բա էդ դեպ­քում ին­չո՞ւ է­ինք ի­րան էդ­քան փող տա­լիս, որ մի հատ էլ դա­տա­ վո­րի հետ պայ­մա­նա­վոր­վում է­ր… Հե­տո ա­սում են կո­ռուպ­ցի­ան դա­ տա­րան­նե­րում որ­տե­ղից ա սկս­վում, այ սենց մարդ­կային նկա­րա­գիր չու­նե­ցող վիժ­վածք փաս­տա­բան­նե­րից:­ ԻՍ­ԿՈՒ­ՀԻ – Ես ո­ւղ­ղա­կի զար­մա­նում եմ, թե մար­դիկ ո­նց են վս­ տա­հում նման… նե­րին, մե­նակ իր ար­տա­քին տես­քը բա­վա­կան է, որ դրան գործ չվս­տա­հես: Ա­նգ­լե­րե­նի ի­մա­ցու­թյան կեղծ ի­միջ են ստեղ­ ծում ի­րանց հա­մար ու ժո­ղովր­դին խա­բում: Հա­յաս­տա­նի Ի­ԲՐ հա­ջո­ ղակ փաս­տա­բան­նե­րի 99 տո­կո­սը հա­մա­գոր­ծակ­ցում է ոչ պա­կաս ...... ու կա­շա­ռա­կեր դա­տա­վոր­նե­րի հետ: Ոչ մի վճիռ ա­ռանց կա­շառ­քի չի կա­յաց­վում, ու բո­լո­րը գի­տեն դրա մա­սին՝ եւ ժո­ղո­վուր­դը, եւ իշ­խա­ նու­թյու­նը: Հար­գե­լի փաս­տա­բան­ներն էլ մին­չեւ գոր­ծին ծա­նո­թա­նա­լը պար­զում են, թե այդ գոր­ծի հա­մար մար­դիկ ի­նչ­քան են պատ­րաստ­ վում վճա­րել, հե­տո նոր գնում են դա­տա­վո­րի հետ «­խո­սա­լու»: Ե­թե մե­ կը կա, ո­րի դա­տա­կան հայցն այս տար­բե­րա­կով չի լուծ­վել, թող բարձ­ րա­ձայ­նի, որ գրան­ցենք Կար­միր գր­քում:­ Ա­ՆԱ­ՀԻՏ – Ցավ եմ ապ­րում հենց մե­նակ նրա հա­մար, որ նման… էլ են փաս­տա­բան հա­մար­վում… ի­նքս, լի­նե­լով փաս­տա­բան, պետք է նա­խե­ւա­ռաջ ա­սեմ, որ նա պար­տա­վոր էր տե­ղ յակ պա­հել ի­րեն դի­մած քա­ղա­քա­ցի­նե­րին, որ Եվ­րո­պա­կան դա­տա­րան գոր­ծերն ըն­դուն­վում են հայե­րե­նով, եւ ան­գլե­րե­նի ի­մա­ցու­թյան կա­րիք չկա: Ի­սկ սա, ի­հար­կե, չի ա­սել, բա­ցի այդ՝ նա շատ հան­գիստ կա­րող էր ճշ­տել, թե ի­նչ ըն­ թաց­քում է գոր­ծը, ո­րը, իմ հա­մոզ­մամբ՝ նա ա­րել է, բայց թաքց­րել է իր պաշտ­պա­նյալ­նե­րից… ստո­րա­գույն ա­րարք, ե­թե ի­նքն ա­գահ չլի­ներ, գու­մա­րը պետք է վե­րա­դարձ­ներ, ի­սկ ի­նչ վե­րա­բե­րում է սե­մի­նար պա­ րապ­մունք եւ նման ո­ղոր­մե­լի ստե­րին, ա­վե­լի լավ է նման ցն­դա­բա­նու­ թյուն­նե­րի փո­խա­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րի իր բո­լոր վե­րե­ւում կար­ծիք­ ներ գրած նախ­կին պաշտ­պա­նյալ­նե­րից, գու­մար­նե­րը վե­րա­դարձ­նի ու հրա­պա­րա­կավ ու­տի իր փաս­տա­բա­նա­կան ար­տո­նա­գի­րը:­ ԱՐ­ՏԱԿ – Հե­տաքր­քիր է, որ էս փաս­տա­բա­նիկն ար­դար դա­տաքն­ նու­թյուն է ա­կն­կա­լում իր հա­մար…… հե­տաքր­քիր է՝ վճա­րե՞լ է ար­դեն «ար­դար» դա­տաքն­նու­թյան հա­մար: Ժո­ղո­վուրդ, շատ-շա­տերն են սրա քաշ­վա­ծը, ու մի օր էս ա­մեն ին­չը ջրի ե­րես էր ել­նե­լու… ­ՍԵՐ­ԳԵՅ – Տես­նես ի­րան ա­սե՞լ են, որ ստելն ու դրա­մա­շոր­թու­թյու­նը լավ բան չեն ու փաս­տա­բա­նի հա­մար ան­հա­րիր բա­ներ են: Էս դեպքն իս­կա­կան դրա­մա­շոր­թու­թյուն է… խա­բե­ու­թյամբ գու­մար շոր­թել…. տենց են ա­նում թուղթ ու գիր ա­նող­նե­րը, խա­ղա­քարտ նայող­նե­րը, որ ստի դի­մաց փող են վերց­նում… լրիվ նույն հան­ցա­կազմն է Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի մոտ:

34  ­Հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թում այլ ան­ձանց կող­մից հրա­պա­րակ­ված հոդ­ված­նե­րը, ո­րոնք վի­րա­վո­ րում և զր­պար­տում են հայց­վո­րին և գտն­վում են ՀՀ դա­տա­րան­նե­րում: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նաև դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ փաս­տա­ բան­նե­րը հո­գե­բան չեն և չեն կա­րող ա­մեն օր ժա­մե­րով լսել ի­րենց վս­ տա­հորդ­նե­րի զա­ռան­ցանք­նե­րը, ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ փաս­ տա­բան­նե­րը միշտ չէ, որ գոր­ծե­րը շա­հում են, լի­նում են նաև պար­տու­ թյուն­ներ, և բնա­կան է, որ բո­լոր վս­տա­հորդ­նե­րը չեն կա­րող գոհ մնալ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գևորգ Գևոր­գյա­նը, ի պա­տաս­ խան հայ­ցա­պա­հան­ջի, հայտ­նեց, որ ամ­բող­ջո­վին ա­ռար­կում է հայ­ ցա­դի­մու­մին: Ը­ստ նրա՝ կար­ևոր է ա­ռա­ջին հեր­թին պար­զել, թե ո­ւ մ կող­մից են ար­վել այդ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը, բայց քա­նի որ հայց­վորն իր ե­լույ­թում նշեց, որ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թում ար­վել են մեկ­նա­բա­ նու­թյուն­ներ այլ ան­ձանց կող­մից, ա­պա այս­քա­նով հայց­վո­րը նույն­պես հաս­տա­տում է, որ այլ ան­ձանց կող­մից են ար­վել, այլ ոչ թե օ­րա­թեր­թի: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ facebook.com, odnoklassniki.ru և բլո­գե­րի նման կայ­քե­րում հնա­րա­վոր է մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ թող­նել, ի­նչ­պես նաև ԶԼՄ-նե­րում. ին­տեր­նե­տը մեծ դաշտ է տրա­մադ­րում ըն­թեր­ցո­ղին, որ­պես­զի նա ա­զատ ար­տա­հայ­տի իր կար­ծի­քը: Օ­րա­թեր­թը, լի­նե­լով ա­զատ ար­տա­հայտ­վե­լու մի­ջոց, որ­ևէ ի­րա­վունք կամ պար­տա­կա­նու­ թյուն չու­նի` ար­գե­լե­լու ան­ձանց ի­րենց կար­ծի­քը ա­զատ ար­տա­հայ­տե­ լու: Գ. Գևոր­գյա­նը մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ հայտ­նեց, որ ի­րենք պար­զա­պես չեն կա­րող բո­լոր հոդ­ված­նե­րի մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ նե­րը հե­տա­գա­յում ստու­գել, նման պար­տա­վո­րու­թյուն լրատ­վա­մի­ջո­ցը չու­նի, այ­սինքն` ի­րենք դի­տա­վո­րյալ չեն դրանք եր­կար ժա­մա­նակ պա­ հել կայ­քում, դա ե­ղել է ոչ մի­տում ­ն ա­վոր: Ա­նդ­րա­դառ­նա­լով ՍԴ ո­րոշ­ մա­նը, ո­րը դի­տա­վո­րու­թյան առ­կա­յու­թյու­նը պար­տա­դիր է հա­մա­րում՝ Գ. Գևոր­գյա­նը նշեց, որ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը դի­տա­վո­րու­թյամբ չէ, որ եր­կար ժա­մա­նակ հրա­պա­րակ­ված են ե­ղել կայ­քում: Այս դեպ­քում օ­րա­թեր­թը մե­ղա­վոր չէ, ե­թե նույ­նիսկ չի վե­րահս­կել կամ շուտ չի կար­ դա­ցել դրանք, սա որ­պես դի­տա­վո­րու­թյուն չի կա­րող դիտ­վել: Պա­տաս­խա­նող, «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի տնօ­րեն և գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ար­մի­նե Օ­հա­նյանն իր ե­լույ­թում դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ ին­տեր­նե­տը ան­սահ­ման հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ է տա­լիս, և այն վե­ րահս­կել կամ սահ­մա­նա­փա­կել հնա­րա­վոր չէ: Ը­ստ խմ­բագ­րի՝ օ­րա­ թեր­թը հնա­րա­վո­րու­թյուն է տվել իր ըն­թեր­ցո­ղին հայտ­նել իր կար­ծի­քը, ի­նչ­պես ար­վում է այլ կայ­քե­րում: Այս դեպ­քում հայց­վո­րի մա­սին հոդ­ վա­ծի հրա­պա­րա­կու­մից հե­տո ըն­թեր­ցո­ղը կար­դա­ցել է և իր հույ­զերն է ար­տա­հայ­տել:­ Ա. Օ­հա­նյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րից մե­ կում Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի ա­րած այն հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, որ իր կյան­ քի խն­դիրն է դար­ձել օ­րա­թեր­թը փա­կե­լը: ­Հայց­վոր Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի հար­ցին՝ ա­րդյոք կայ­քում մեկ­նա­բա­ նու­թյուն­ներն ան­մի­ջա­պես հաս­տատ­վու՞մ են, թե՞ նա­խօ­րոք ըն­թերց­ վում են, հե­տո նոր հաս­տատ­վում, Ա. Օ­հա­նյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ հենց այս դա­տա­վա­րու­թյու­նը ի­րենց հա­մար դաս ե­ղավ, և ար­դեն

35  2011թ. հոկ­տեմ­բե­րից ի­րենք վե­րահս­կում են մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը, դրանք ան­մի­ջա­պես չեն հաս­տատ­վում, ի­սկ նախ­կի­նում կայ­քի ծրա­ գիրն այն­պես էր մշակ­ված, որ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը մե­խա­նի­կո­րեն հաս­տատ­վում է­ին:­ Ա. Գրի­գո­րյա­նի այն հար­ցին, թե մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը հաս­տա­ տե­լու հետ կապ­ված՝ կայ­քի դի­զայ­նը ա­րդյո՞ք Ա. Օ­հա­նյանն է ո­րո­շել, խմ­բա­գի­րը պա­տաս­խա­նեց` այո: Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի հեր­թա­կան հար­ցին, թե կա­րո՞ղ էր, ա­րդյոք, այն­պես ա­նել, որ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ ներն ան­մի­ջա­պես չհաս­տատ­վե­ին, Ա. Օ­հա­նյա­նը կր­կին դրա­կան պա­ տաս­խա­նեց՝ այո:

¸³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó ÷³ë­ï³­µ³Ý ²ñ­Ãáõñ ¶ñÇ­·á­ñÛ³­ÝÇ Ñ³ÛóÝ Á­Ý¹­¹»Ù §Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏǦ ­Մար­տի 7-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը մեր­ժեց փաս­տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի հայցն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի: Դա­տա­րա­նը հան­գել է այն եզ­րա­կա­ցու­թյան, որ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի գոր­ծո­ ղու­թյուն­նե­րում դի­տա­վո­րու­թյուն չկա, ըն­կե­րու­թյու­նը Ար­թուր Գրի­գո­ րյա­նի պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին վի­ րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան մի­ջո­ցով վնաս չի պատ­ճա­ռել, քա­նի որ «­Քա­ղա­քա­ցի­ներն ան­բա­րե­խիղճ փաս­տա­բան­նե­րի զո՞հ» վեր­տա­ ռու­թյամբ հոդ­վա­ծը վե­րա­բե­րել է հա­սա­րա­կա­կան հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող հար­ցե­րի, ո­րի ներ­քո թվով վեց մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը կա­տա­րել են բո­լո­րո­վին այլ ան­ձինք, ո­րոնք հան­դես են ե­կել ծած­կա­ նուն­նե­րով, և վեր­ջին­նե­րիս ան­ձը հայտ­նի չէ:­ Այ­սինքն՝ օ­րա­թեր­թը հա­վա­սա­րակշռ­ված և բա­րեխղ­ճո­րեն է ներ­ կա­յաց­րել այդ տվյալ­նե­րը: Հե­տա­գա­յում «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, դրս­ևո­րե­լով բա­րի կամք Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի սուբյեկ­տիվ պա­հան­ջի առ­թիվ, վե­ճի ա­ռար­կա մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը հե­ռաց­րել է ին­տեր­նե­ տային կայ­քէ­ջից, այլ կերպ՝ առ­կա չէ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի դի­տա­ վո­րու­թյան կան­խա­վար­կա­ծը: Մինչ­դեռ զր­պար­տու­թյան պա­րա­գա­յում խոս­քը վե­րա­բե­րում է դի­տա­վո­րու­թյամբ կեղծ, ի­րա­կա­նու­թյա­նը չհա­ մա­պա­տաս­խա­նող փաս­տե­րի, փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րի տա­րած­ման մի­ջո­ցով ան­ձի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րե­լուն, նրան հան­ ցան­քի կամ զան­ցան­քի մեջ ի­րա­կա­նու­թյա­նը չհա­մա­պա­տաս­խա­նող փաս­տե­րի հի­ման վրա մե­ղադ­րե­լուն, ի­սկ վի­րա­վո­րան­քը են­թադ­րում է ան­ձի՝ դի­տա­վո­րու­թյամբ, կան­խամ­տած­ված նվաս­տա­ցում, հետ­ևա­բար հայ­ցը են­թա­կա է մերժ­ման՝ ան­հիմն լի­նե­լու հիմ­քով: ­Դա­տա­րա­նը նաև վճ­ռեց Ա. Գրի­գո­րյա­նից հո­գուտ ՀՀ պե­տա­կան բյու­ջե­ի բռ­նա­գան­ձել 360.000 հա­զար ՀՀ դրամ (18 մլնx2% = 360 000)՝ որ­պես գոր­ծով չվ­ճար­ված պե­տա­կան տուր­քի գու­մար: «Այս վճի­ռը ա­նօ­րի­նա­կան ու հի­մար դա­տա­կան ա­կտ է, ո­րը կազմ­վել է ա­նինք­նա­ սեր մարդ­կանց կող­մից: Մենք ան­պայ­ման բո­ղո­քար­կե­լու ե­նք ու մեր պայ­քա­րը շա­րու­նա­կե­լու ե­նք»,- «­Հետ­քի» հետ զրույ­ցում ա­սաց Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի փաս­տա­բան Տիգ­րան Ա­թա­նե­սյա­նը:

36 ì»­ñ³ùÝ­ÝÇã ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ í»­ñ³­¹³ñÓ­ñ»ó ². ¶ñÇ­·á­ñÛ³­ÝÇ µá­Õá­ùÁ. ÷³ë­ï³­µ³­ÝÁ å»ï­ïáõñ­ùÁ Ù³ë­Ý³­ÏÇ ¿ í׳­ñ»É 2012թ. ապ­րի­լի 19-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը, քն­նար­կե­լով փաս­ տա­բան Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի բո­ղոքն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­ թի, ո­րո­շել է, որ այն են­թա­կա է վե­րա­դարձ­ման հետ­ևյալ պատ­ճա­ռա­ բա­նու­թյամբ. «Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նը չի պահ­պա­նել ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­ կան դա­տա­վա­րու­թյան օ­րենսգր­քի 210-րդ հոդ­վա­ծի պա­հան­ջը, այն է՝ պե­տա­կան տուր­քի վճա­րու­մը կա­տա­րել է մաս­նա­կի` 10.000 ՀՀ դրա­մի չա­փով, մինչ­դեռ «­Պե­տա­կան տուր­քի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 9-րդ հոդ­ վա­ծի հա­մա­ձայն` դա­տա­րա­նի վճիռ­նե­րի դեմ բեր­ված վե­րաքն­նիչ բո­ ղոք­նե­րի հա­մար գույ­քային պա­հան­ջի գոր­ծե­րով գանձ­վում է վե­րաքն­ նիչ բո­ղո­քում նշ­ված վի­ճարկ­վող գու­մա­րի 3 տո­կո­սի չա­փով գու­մար, ի­սկ ե­թե վի­ճարկ­վում են ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նի կող­մից բա­ վա­րար­ված կամ չբա­վա­րար­ված պա­հանջ­ներն ամ­բող­ջու­թյամբ, կամ բա­վա­րար­ված կամ չբա­վա­րար­ված պա­հանջ­նե­րը չեն վի­ճարկ­վում, ա­պա ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րան հա­րուց­ված և բո­ղո­քարկ­վող հայ­ցի հայ­ցագ­նի 3 տո­կո­սի չա­փով գու­մար: Քն­նարկ­վող պա­րա­գա­յում բո­ղոք բե­րո­ղի կող­մից են­թա­կա է վճար­ման վի­ճարկ­վող գու­մա­րի 3%-ը՝ դրա­ նից նվա­զեց­նե­լով ար­դեն ի­սկ վճար­ված 10.000 ՀՀ դրամ գու­մա­րը, այ­սինքն` 530.000 ՀՀ դրամ գու­մար հետ­ևյալ հաշ­վար­կով` վի­ճարկ­վող գու­մար` 18 մլնx3%=540.000-10.000 /­նա­խա­պես վճար­ված/=530.000/: «­Հետ­քի» հար­ցին, թե ին­չու է մաս­նա­կի վ­ճա­րել պե­տա­կան տուր­քը, Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ դա թյու­րի­մա­ցա­բար որ­պես գույ­քային պա­հանջ է ներ­կա­յաց­վում, սա­կայն, ը­ստ Ա. Գրի­գո­րյա­նի, ու­սա­նո­ղին էլ հարց­նեն՝ կա­րող է պա­տաս­խա­նել, որ ան­ձի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը են­թա­կա է ոչ նյու­թա­կան ի­րա­վուն­քի պաշտ­ պա­նու­թյան, այ­սինքն` ն­րա պա­հան­ջը չպետք է դի­տարկ­վեր որ­պես գույ­քային: ­Փաս­տա­բա­նը տե­ղե­կաց­րեց, որ պատ­րաստ­վում է վճ­ռա­բե­կու­թյան կար­գով բո­ղո­քար­կել վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի` բո­ղո­քը վե­րա­դարձ­նե­ լու մա­սին ո­րո­շու­մը, այ­նու­հետև ա­վե­լաց­րեց, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի կող­մից բո­ղո­քի վե­րա­դարձ­ման դեպ­քում դի­մե­լու է Մի­ա­ցյալ ազ­գե­րի մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի կո­մի­տե:

ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³ÝÝ ¿É Ù»ñ­Å»ó ²ñ­Ãáõñ ¶ñÇ­·á­ñÛ³­ÝÇÝ

­Հու­նի­սի 27-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը ո­րո­շեց վե­րա­դարձ­նել Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նի բո­ղո­քը, ո­րը ՀՀ վե­րաքն­նիչ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­րա­ նի 16.04.2012 թ. ո­րոշ­ման դեմ էր: Իր վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քում Ա. Գրի­գո­րյա­ նը պատ­ճա­ռա­բա­նել է, որ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը խախ­տել է «­Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի և հիմ ­ն ա­րար ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան մա­ սին» եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի 6-րդ հոդ­վա­ծը, «­Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան և քա­ղա­քա­կան ի­րա­վունք­նե­րի մա­սին» մի­ջազ­գային դաշ­նագ­րի 14-րդ և 17-րդ հոդ­ված­նե­րը, ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1-րդ հոդ­ վա­ծը:

37  ­Բո­ղոք բե­րած ան­ձը պատ­ճա­ռա­բա­նել է, որ վե­րաքն­նիչ դա­տա­ րա­նը, ան­տե­սե­լով այն հան­գա­ման­քը, որ ան­ձի պա­տի­վը և ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը որ­պես քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ի­րա­վուն­քի օբյեկտ­ներ դաս­վում են ան­ձնա­կան ոչ նյու­թա­կան բա­րիք­նե­րի շար­քին, ի­նչն էլ են­թադ­րում է, որ դրանց դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյու­նը չի կա­րող հա­ մար­վել գույ­քային պա­հանջ, պե­տա­կան տուր­քը քիչ վճար­ված լի­նե­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քը վե­րա­դարձ­նե­լով՝ Ար­թուր Գրի­գո­րյա­նին զր­կել է դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյան ի­րա­վուն­քից: Վե­ րոգ­րյա­լի հի­ման վրա Ա. Գրի­գո­րյա­նը պա­հան­ջել է վե­րաց­նել վե­րաքն­ նիչ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վե­րա­դարձ­րել է վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը՝ պատ­ճա­ ռա­բա­նե­լով, որ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի կող­մից թույլ տր­ված դա­տա­ կան սխա­լի մա­սին բո­ղոք բե­րած ան­ձի հիմ ­ն ա­վո­րու­մը հերք­վում է վե­ րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ նշ­ված պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյուն­նե­րով: ՎԴ-ի ո­րո­շու­մը են­թա­կա չէ բո­ղո­քարկ­ման:

38  ³ÃáõÉ Ø³Ý³ë»ñÛ³Ý

ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ §Ä³­Ù³­Ý³­ÏǦ ·áñ­Íáí ݳ­Ë³­¹»å ëï»Õ­Í»ó ­Վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան մա­սին հոդ­ված­նե­րի ա­պաք­րե­ա­կա­ նա­ցու­մից հե­տո Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը ԶԼՄ-նե­րի վե­րա­բե­րյալ ստաց­ ված բո­ղոք­նե­րը ետ էր վե­րա­դարձ­նում: Ի վեր­ջո, Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­ նը քն­նեց հայ­ցե­րից մե­կը եւ նա­խա­դեպ ստեղ­ծեց:­ Ապ­րի­լի 27-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը քն­նեց վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­ նի ո­րոշ­ման դեմ պա­տաս­խա­նող «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի («Ս­կիզբ Մե­ դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի) ներ­կա­յա­ցուց­չի բե­րած վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը:­ Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­ նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը 20.09. 2011թ. վճ­ռել էր հայ­ցը բա­վա­ րա­րել մաս­նա­կի` պար­տա­վո­րեց­նե­լով «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թին հեր­ քել 29.09.2010թ. «Քր­գործ` ԱԺ նա­խա­գա­հի խորհր­դա­կա­նի դե՞մ» ­հոդ­ վա­ծում տպագր­ված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, նշել, որ չկա քրե­ա­կան գործ Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյա­նի դեմ, և նա չի զբաղ­վում վաշ­խա­ռու­թյամբ: Դա­ տա­րա­նը վճ­ռել էր նաեւ պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին հօ­գուտ հայց­վո­րի վճա­րել 510 հա­զար դրամ, ո­րից 300 հա­զա­րը` զր­պար­տու­ թյան հա­մար, 200 հա­զա­րը` փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­րու­թյան, 10 հա­ զար դրամն էլ` որ­պես նա­խա­պես վճար­ված պե­տա­կան տուրք: ­Վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցուց­չի բե­րած բո­ղո­քը մեր­ժել էր` ու­ժի մեջ թող­նե­լով Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­ չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը: ­Բեր­ված վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քում «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Նի­կո­լայ Բաղ­դա­սա­րյա­նը պն­դել է, որ դա­տա­րա­նում պա­տաս­ խա­նող կող­մը վկա­յա­կո­չել է տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը և միջ­նոր­դել հրա­վի­րել Ան­տոն Ա­ռա­քե­լո­վին` որ­պես վկա հար­ցաքն­նե­լու, սա­կայն դա­տա­րա­նը մեր­ժել է այդ միջ­նոր­դու­թյու­նը: Դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած վճ­ռի բո­վան­դա­կու­թյու­նից հետ­ևում է, որ ե­թե լրագ­րո­ղը հոդ­վա­ծը հրա­ պա­րա­կե­լիս չի վկա­յա­կո­չել ի­րա­զեկ­ման աղ­բյու­րը, ա­պա դա­տա­րա­նում նա զրկ­վում է նման ի­րա­վուն­քից, մինչ­դեռ դա­տա­րա­նի նման դիր­քո­րո­ շու­մը հա­կա­սում է ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 9-րդ և 6-րդ կե­տե­րի պա­հանջ­նե­րին:

39  Վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քի պա­տաս­խան ներ­կա­յաց­րած հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Սար­դա­րյա­նը պն­դել է, որ նշ­ված պա­տաս­խա­նի հա­ մա­ձայն` պա­տաս­խա­նող կող­մը կա­րող էր պա­տաս­խա­նատ­վութ­յունից ա­զատ­վել մի­այն այն դեպ­քում, ե­թե հոդ­վա­ծում հս­տակ հղում կա­տա­ րած լի­ներ տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րին: Ը­նդ ո­րում` այլ ան­ձի հրա­պա­ րա­կային ե­լույ­թին հղում կա­տա­րե­լիս հղու­մը պետք է լի­ներ պատ­շաճ, այ­սինքն` այդ հրա­պա­րա­կու­մը պետք է լի­ներ այլ ան­ձի հրա­պա­րա­ կային ե­լույ­թի բա­ռա­ցի կամ բա­րե­խիղճ վե­րար­տադ­րու­թյու­նը: ­Բո­ղո­քա­բե­րը նշել է, որ դա­տա­րա­նը հաշ­վի չի ա­ռել նաև, որ ան­ մի­ջա­պես հա­ջորդ օ­րը հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կը նույն «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­ թեր­թում տպագ­րել է նոր հոդ­ված, որ­տեղ նշել է, որ «­կա վաշ­խա­ռու­ թյան փաս­տով հա­րուց­ված գործ, ո­րով որ­պես մե­ղադ­րյալ ան­ցնում է այլ ան­ձ…»: Հի­շյալ տեքս­տը կա­րե­լի է հա­մա­րել որ­պես «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի կող­մից տպագր­ված հեր­քում, ո­րը նույ­նա­բո­վան­դակ է դա­ տա­րա­նի «Վճ­ռեց» մա­սում պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից որ­պես հերք­ման տեքստ սահ­ման­ված «­հերք­ման» տեքս­տին: ­Բո­ղո­քի պա­տաս­խա­նում Ա. Սար­դա­րյա­նը նշել է, որ այն փաս­տը, որ պա­տաս­խա­նո­ղի հրա­պա­րա­կած ե­րկ­րորդ հոդ­վա­ծը հան­դի­սա­նում է հեր­քում, ի­նք­նին ա­պա­ցու­ցում է, որ նա ըն­դու­նում է, որ իր կող­մից ա­ռա­ջին հոդ­վա­ծում հրա­պա­րակ­վել են զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­կան հան­գա­մանք­ներ: Բա­ցի այդ, ե­րկ­րորդ հոդ­վա­ծը չի կա­րող դիտ­վել որ­պես հեր­քում, քա­նի որ հենց այդ հոդ­վա­ծում լրագ­րո­ղը նշել է, որ Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյա­նից պա­հան­ջել է հերք­ման տեքստ ու­ղար­կել, այ­սինքն` ի­նչ­պես ար­ձա­նագ­րել է դա­տա­րա­նը` ե­րկ­րորդ հոդ­վա­ծը հրա­ պա­րա­կե­լիս պա­տաս­խա­նող կող­մը հերք­ման որ­ևէ տեքստ չի ու­նե­ցել, և այդ հոդ­վա­ծը որ­պես հեր­քում չի հրա­պա­րակ­վել:­ Այ­նու­հետև Նի­կո­լայ Բաղ­դա­սա­րյա­նը նշել է, որ հայց­վո­րի կող­մից որ­ևէ հերք­ման տեքստ չի ստա­ցել, որ­պես­զի թեր­թը հեր­քում հրա­պա­ րա­կեր եւ պա­հան­ջել է բե­կա­նել 15.12.2011թ. վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը և գործն ու­ղար­կել նոր քն­նու­թյան: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Տ. Պետ­րո­սյա­նի հար­ցին` ո­ւ ղղ­ ված հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա.Սար­դա­րյա­նին, թե ա­րդյոք հայց­վո­րը հերք­ման տեքստ ու­ղար­կե՞լ է պա­տաս­խա­նո­ղին, Ա. Սար­դա­րյա­նը պա­ տաս­խա­նել է, որ դեռ նախ­քան դա­տա­րան դի­մե­լը հայց­վո­րը հերք­ման տեքստ է ու­ղար­կել թեր­թին, որ­տեղ տե­ղե­կաց­րել է, որ հերք­ման տեքս­ տը չհ­րա­պա­րա­կե­լու դեպ­քում վեր­ջինս դի­մե­լու է դա­տա­րան: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը այս­քա­նով գոր­ծը հա­մա­րել է ա­վարտ­ված և նիս­տից քիչ ան­ց հրա­պա­րա­կել դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը՝ մեր­ժե­լով վճ­ռա­ բեկ բո­ղո­քը: Ո­րոշ­ման հա­մա­ձայն` բո­ղո­քա­բեր «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­ րոն» ՍՊԸ-ից կբռ­նա­գանձ­վի 30 հա­զար ՀՀ դրամ՝ որ­պես վճ­ռա­բեկ բո­ղոք բե­րե­լու հա­մար բռ­նա­գանձ­վող պե­տա­կան տուրք: Եվ քա­նի որ վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը մերժ­վեց, «­Ժա­մա­նա­կը» Թա­թուլ Մա­նա­սե­րյա­նին պետք է վճա­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ սահ­ման­ված 510 հա­զար դրա­մը:

40 ÜÇÏáÉ³Û ´³Õ¹³ë³ñÛ³Ý ²Ý³ÑÇï ê³ñ¹³ñÛ³Ý

§¶­É»Ý­¹»É ÐÇɽ¦-Ý Á­Ý¹­¹»Ù §Ä³­Ù³­Ý³­ÏǦ. 200,000 ¹ñ³Ù` áñ­å»ë ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý Ñ³­Ù³ñ ÷á˭ѳ­ïáõó­Ù³Ý ·áõ­Ù³ñ «Գ­լեն­դել Հիլզ» ըն­կե­րու­թյունն ար­դեն եր­կու տա­րի «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­ թեր­թից պա­հան­ջում է հեր­քել 2010 թ. օ­գոս­տո­սի 26-ին հրա­պա­րա­կած «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց» լու­րը, որ­տեղ օ­րա­թեր­թը, վկա­յա­կո­չե­լով իր լա­վա­տե­ղ յակ աղ­բյուր­նե­րը, պատ­մում է չկա­յա­ցած գոր­ծար­քի մա­սին: ««Գ­լեն­դել Հիլզ» կազ­մա­կեր­պու­թյան Գյում­րի­ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը Գյում­րի­ում ի­րենց կա­ռու­ցած Մուշ-2 թա­ղա­մա­սի շեն­քե­րից մե­կի ի­նք­ նափ­լու­զու­մից հե­տո փոր­ձել են ա­մեն գնով հա­մո­զել բնա­կիչ­նե­րին, որ նրանք կա­տար­վա­ծի մա­սին տե­ղ յակ չպա­հեն լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին: Մեր աղ­բյու­րը, որ չցան­կա­ցավ ներ­կա­յա­նալ, տե­ղե­կաց­րեց, թե բնա­ կիչ­նե­րին «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ն առ­ձեռն ա­ռա­ջար­կել է 1000 դո­լար գու­մար, ի­նչ­պես նաեւ խոս­տա­ցել է ա­րագ վե­րա­նո­րո­գել բնա­կա­րա­նը, մի­այն թե թե­ման չհայտն­վի ԶԼՄ-նե­րում, ի­սկ հա­կա­ռակ դեպ­քում սպառ­նա­ցել, որ չի վե­րա­նո­րո­գի բնա­կա­րա­նը: Տու­ժած բնա­կիչ­նե­րը հրա­ժար­վել են «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ի հետ ստ­վե­րային գոր­ծար­քից»,- գրել է թեր­թը: «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ը պն­դում է, որ թեր­թում տեղ գտած «ինք­նափ­լու­ զում» եզ­րը կար­ծիք է ստեղ­ծում, թե շեն­քը քանդ­վում է, մինչ­դեռ ըն­դա­ մե­նը ծե­փա­նյութն էր թափ­վել: Ըն­կե­րու­թյու­նը նաեւ պա­հան­ջում է հեր­ քել այն տե­ղե­կու­թյու­նը, հա­մա­ձայն ո­րի` թե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին լռե­լու հա­մար ըն­կե­րու­թյու­նը մի ան­ձի 1000 Ա­ՄՆ դո­լար գու­մար է ա­ռա­ջար­ կել:«Գ­լեն­դել Հիլզ» ըն­կե­րու­թյու­նը «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից պա­հան­ ջում է 2 մլն դրամ՝ զր­պար­տու­թյան մի­ջո­ցով ըն­կե­րու­թյան պատ­վին եւ ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը հասց­ված վնա­սի, ի­նչ­պես նաեւ 500 հա­զար դրամ` դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար:

È­ñ³·­ñá­Õ³­Ï³Ý ³ñ­í»±ëï, û± ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛáõÝ... 2010թ. սեպ­տեմ­բե­րին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ա­լեք­ սեյ Սու­քո­յա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ սկս­ված դա­տա­վա­րու­թյու­նը շա­րու­ նակ­վեց 2012-ին:

41  Հուն­վա­րի 16-ին տե­ղի ու­նե­ցած դա­տա­կան նիս­տին հայց­վոր կող­մի փաս­տա­բան Ա­նա­հիտ Սար­դա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց գոր­ ծի փաս­տա­կան հան­գա­մանք­նե­րի վե­րա­բե­րյալ պա­տաս­խա­նող կող­ մի ա­ռար­կու­թյան դեմ հայց­վո­րի դիր­քո­րո­շու­մը, ո­րում աս­վում էր, որ պա­տաս­խա­նո­ղը, ան­դրա­դառ­նա­լով Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի N997 ո­րոշ­մա­նը (հա­մա­ձայն ո­րի՝ պետք է տա­րան­ջա­տում դր­վի փաս­ տա­կան տվյալ­նե­րի և գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րի միջև), նշել է, որ լրագ­րո­ղը «ինք­նափ­լու­զում» բա­ռը որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է ներ­կա­յաց­րել՝ նկա­տի ու­նե­նա­լով, որ ա­ռաս­տա­ղը փլ­ վել է ա­ռանց որ­ևէ մե­կի մի­ջամ­տու­թյան: ­Սա­կայն, ը­ստ հայց­վո­րի, «ինք­նափ­լու­զում» բա­ռը չի կա­րող դիտ­ վել որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն, այն ո­րո­շա­կի փաս­տի ար­ձա­նագ­րում է: Հա­մա­ձայն հայց­վո­րի՝ փաս­տա­կան տվյալ­նե­րի և գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րի միջև տար­բե­րու­թյունն այն է, որ փաս­տե­րի գո­յու­թյու­նը կա­րե­լի է ցույց տալ, ի­սկ գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյու­նը ա­պա­ցուց­ման են­թա­կա չէ: Այ­նու­հետև Ա.Սար­դա­րյա­նը մեջ­բե­րեց ՄԻ­ԵԴ-ի նա­խա­դե­պե­րից (Lingens v Austria), հա­մա­ձայն ո­րի` նույ­նիսկ կար­ծի­քի պա­րա­գա­յում պետք է գո­յու­թյուն ու­նե­նա որ­ևէ հաս­ տատ­ված կամ ըն­դուն­ված փաս­տա­կան հիմք այդ կար­ծիքն ար­տա­ հայ­տե­լու հա­մար, ո­րը պետք է ար­տա­հայտ­ված լի­նի բա­րեխղ­ճո­րեն: Հայց­վորն իր ա­ռար­կու­թյան մեջ նաև ան­դրա­դար­ձավ ա­պա­ցուց­ման են­թա­կա մյուս փաս­տե­րին, այն է՝ պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից հոդ­վա­ծում գու­մա­րի մա­սին նշե­լուն: Պա­տաս­խա­նո­ղը իր վեր­նագ­րում նկա­տի է ու­նե­ցել գու­մա­րի տրա­ մադ­րու­մը, ֆի­նան­սի փոխ­հա­տու­ցումն ու բնա­կա­րա­նի վե­րա­նո­րո­գու­ մը: Սա­կայն հայց­վո­րը կարծում է, որ տվյալ դեպ­քում հոդ­վա­ծը չպետք է վեր­նագր­վեր «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց», ա­պա հոդ­վա­ծում նշ­ վեր, որ «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը բնա­կիչ­նե­րին առ­ձեռն ա­ռա­ջար­կել են 1000 դո­լար, որ­պես­զի նրանք այդ մա­սին տե­ղ յակ չպա­ հեն լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին, հա­կա­ռակ դեպ­քում սպառ­նա­ցել են, որ չեն վե­րա­նո­րո­գի բնա­կա­րա­նը, գու­մար են ա­ռա­ջար­կել լռու­թյան դի­մաց: Ա­ռար­կու­թյան մեջ հայց­վո­րը նշում է նաև, որ լրագ­րո­ղը բա­րեխղ­ճո­ րեն չի գոր­ծել,  ­գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ չի ծա­վա­լել իր հոդ­վա­ծում հրա­պա­ րակ­ված ին­ֆոր­մա­ցի­այի ար­ժա­նա­հա­վա­տու­թյու­նը ստու­գե­լու հա­մար և հոդ­վա­ծը հրա­պա­րա­կե­լիս հե­տապն­դել է ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րե­լու նպա­տակ:­ Օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը իր խոս­քում նշեց, որ, ամ­փո­փե­լով ՀՀ դա­տա­կան պրակ­տի­կան և մի­ջազ­գային փոր­ձը, շատ կար­ևոր է տա­րան­ջա­տել փաս­տա­կան հան­գա­մանք­նե­րը գնա­հա­ տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյու­նից: Փաս­տա­բա­նը օ­րի­նակ բե­րեց հետ­ևյա­լը. ե­րբ ան­ձը հայ­տա­րա­րում է, որ Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը ստա­ցել է 5000 դո­ լար կա­շառք, դա փաստ է ու զր­պար­տու­թյուն, բայց ե­րբ ան­ձը հայ­տա­ րա­րում է, որ նա կա­շա­ռա­կեր է, սա գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է, այս դեպ­քում խոս­քը վի­րա­վո­րան­քի մա­սին է: Գոր­ծով վի­ճարկ­վող նյու­թում աս­վում է, որ Գյում­րի­ում «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ը շենք է կա­ռու­ցել, սա փաստ է, ա­պա հե­տա­գա­յում որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­ թյուն ներ­կա­յաց­նում է, որ այդ շեն­քում ի­նք­նափ­լու­զում է տե­ղի ու­նե­ցել:

42 Այ­սինքն` ա­ռաս­տա­ղի փլ­վե­լը լրագ­րո­ղը ո­րա­կել է որ­պես ի­նք­նափ­լու­ զում: Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը ա­վե­լաց­րեց նաև, որ հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը չի կա­րող որ­պես փաստ դիտ­վել, լրագ­րո­ղը սեղմ է այն ներ­կա­յաց­րել իր վեր­նագ­րում, դա լրագ­րո­ղա­կան ար­վեստ է:­ Ըստ Ա. Սար­դա­րյա­նի՝ մեկ ստո­րա­կե­տով, մեկ բու­թով հնա­րա­վոր է նա­խա­դա­սու­թյան ամ­բողջ ի­մաստն այն­պես փո­խել, որ վնաս­վի ըն­կե­ րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բա­վը կամ ան­ձի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը: Փաս­տա­բանն ա­վե­լաց­րեց, որ ՄԻ­ԵԴ-ը, ի­նչ­պես նաև կոն­ ֆե­րանս­նե­րում մի շարք մի­ջազ­գային մաս­նա­գետ­ներ, բազ­միցս նշել են, որ ու­շադ­րու­թյուն պետք է դարձ­նել հոդ­վա­ծի վեր­նագ­րին, քա­նի որ վեր­նա­գի­րը ո­ղ ջ հոդ­վա­ծը բնո­րո­շում է ա­վե­լի կարճ տես­քով: ­Դա­տա­րա­նում որ­պես գրա­վոր ա­պա­ցույց հե­տա­զոտ­ման էր ներ­ կա­յաց­ված նաև օ­րա­թեր­թի հրա­տա­րա­կիչ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի 2010թ. տա­ րե­ կան շա­ հույ­թը, ո­րը կազ­ մում է 1.895.000 ՀՀ դրամ, ո­րի հետ կապ­ված Ն. Բաղ­դա­սա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­ յաց­րեց ար­դեն օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտած Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճիռն ը­ստ հայ­ցի՝ Բել­լա և Սեդ­րակ Քո­չա­րյան­ներն ը­նդ­դեմ «Ս­կիզբ Մե­դի­ա Կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի, ո­րի հա­մա­ձայն՝ պա­տաս­խա­նող կող­մը պետք է վճա­րի 3.000.000 դրամ: Սրա­նով Ն.Բաղ­դա­սա­րյա­նը հիմ­նա­վո­րեց, որ պա­տաս­խա­նող կող­մը ներ­կա դրու­թյամբ ա­վե­լի քիչ գու­մար ու­նի, քան պետք է վճա­րի, այ­սինքն` պա­տաս­խա­նող ըն­կե­րու­թյան պար­տա­վո­րու­ թյուն­նե­րը գե­րա­զան­ցում են ըն­կե­րու­թյան ակ­տիվ­նե­րը:

§Ä³­Ù³­Ý³­ÏÁ¦ å»ïù ¿ 550 ѳ­½³ñ ¹ñ³Ù í׳­ñÇ »õ Ñ»ñ­ùáõÙ ïå³·­ñÇ ­Հուն­վա­րի 30-ին դա­տա­վոր Ա­լեք­սեյ Սու­քո­յա­նը հրա­պա­րա­կեց «Գ­լեն­ դել Հիլզ» ըն­կե­րու­թյունն ը­նդ­դեմ «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի գոր­ծով վճի­ ռը: Դա­տա­րա­նը մաս­նա­կի բա­վա­րա­րեց «Գ­լեն­դել Հիլզ»-ի պա­հան­ջը: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թից հօ­գուտ հայց­վո­րի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 200 հա­զար դրամ զր­պար­տու­թյան հա­մար, 300 հա­ զար դրամ՝ փաս­տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի, 10 և 40 հա­զա­րա­ կան դրամ է­լ՝ որ­պես պե­տա­կան տուր­քի վճար: «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­ թը պետք է նաև հեր­քի 2010թ. օ­գոս­տո­սի 26-ին հրա­պա­րա­կած «1000 դո­լար լռու­թյան դի­մաց» հոդ­վա­ծը: ­Թեր­թը մայի­սի 2-ին բո­ղո­քար­կեց ընդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­ տա­րա­նի վճի­ռը: Հու­նի­սի 14-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Եր­ևա­նի Կենտ­ րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած վճ­ռի՝ թող­նե­լով այն նույ­նը: «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թը վե­րաքն­նիչ բո­ղոք բե­րե­լու հա­մար պետք է վճա­րի 6 հա­զար դրամ:­ Իսկ սեպ­տեմ­բե­րի 3-ին Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վե­րա­դարձ­րեց «­Ժա­մա­նակի» գոր­ծով վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նի դեմ բեր­ված վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը:

43  ¾¹ÇÏ ²Ý¹ñ»³ëÛ³Ý Ð³ÛÏ ´³µáõ˳ÝÛ³Ý

­Ð³ÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÁ å³ñï­í»ó ѳۭó³ÛÇÝ í³­Õ»­Ùáõ­ÃÛ³Ý Å³Ù­Ï»­ïÁ µ³ó ÃáÕ­Ý»­Éáõ å³ï­×³­éáí Զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի հայ­ցով 2011-ին մի ու­շագ­րավ դա­ տա­վա­րու­թյուն սկս­վեց, ո­րը շա­րու­նակ­վեց 2012-ին. լրագ­րո­ղը լրագ­ րո­ղից 7 մլն դրամ էր պա­հան­ջում: «Ի­րա­վունք» թեր­թի խմ­բագ­րա­կան խորհր­դի նա­խա­գահ, ՍԻՄ կու­սակ­ցու­թյան նա­խա­գահ Հայկ Բա­բու­ խա­նյա­նը Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րան եր­կու հայց էր ներ­կա­յաց­րել պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­ թյան մա­սին՝ ը­նդ­դեմ վեր­լու­ծա­բան Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի և report.am կայ­քի խմ­բա­գիր Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նի: Ա­մեն ի­նչ սկս­վել էր 2010թ. սեպ­տեմ­բե­րից` Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի հե­ ղի­նա­կած ««Ի­րա­վուն­քի» ի­րա­վուն­քը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի թրի ծայ­րին է» հոդ­վա­ծով, ո­րը տպագր­վել էր www.report.am կայ­քում: Վեր­լու­ծա­ բանն այս­տեղ ան­դրա­դար­ձել էր ՍԻՄ կու­սակ­ցու­թյան նա­խա­գահ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը, ո­րով պա­տաս­խա­նել էր «Ի­րա­ վունք» թեր­թում հրա­պա­րակ­ված Հ. Օր­դո­ւյա­նի հոդ­վա­ծին` նշե­լով, որ Հ. Օր­դո­ւյա­նը հենց Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի կեղ­ծա­նունն է: ­Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը չէր օ­գտ­վել պա­տաս­խա­նի կամ հեր­քում տպագ­րե­լու ի­րա­վուն­քից եւ մի­ան­գա­մից դի­մել էր դա­տա­րան` պա­հան­ ջե­լով ստի­պել լրատ­վա­մի­ջո­ցին ու հե­ղի­նա­կին հեր­քել իր պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րող տե­ ղե­կու­թյուն­նե­րը, հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից, հրա­ պա­րա­կել դա­տա­րա­նի վճի­ռը նույն լրատ­վա­մի­ջո­ցում, ի­նչ­պես նաեւ վճա­րել դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Չ­նա­յած հայ­ցա­դի­մու­մում չի ներ­կա­յաց­վել, թե կոնկրետ որ ար­տա­ հայ­տու­թյուն­ներն են վի­րա­վո­րանք կամ զր­պար­տու­թյուն պա­րու­նա­կել, այ­դու­հան­դերձ, պա­տաս­խա­նող կող­մի պնդ­մամբ, Հ. Բա­բու­խա­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը դա­տա­կան նիս­տե­րի մեկ­նար­կից հե­տո 10 կետ են ա­ռանձ­նաց­րել: Օ­րի­նակ` Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը վի­րա­վո­րա­կան է հա­ մա­րել իր հաս­ցե­ին հն­չեց­րած այն միտ­քը, թե ««­քա­ջա­րի» զո­րա­վա­րի

44 մոտ լավ են ստաց­վում ներ­կու­սակ­ցա­կան հե­ղաշր­ջում­ներն ու կու­սակ­ ցա­կան կնի­քի հա­մար մղ­վող մե­նա­մար­տե­րը»: «Ի­րա­վունք» թերթն ա­վե­լի ո­ւշ պա­տաս­խա­նել է Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­ նի հոդ­վա­ծին: Գա­յա­նե Զար­գա­րյա­նի` «Ի­րա­վունք» թեր­թի 2011թ. մար­ տի 22-24-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Խոս­քի ա­զա­տու­թյու­նը` ՀՅԴ-ի մամ­լի­չի տակ» հոդ­վա­ծն ան­դրա­դար­ձել է նաեւ վեր­լու­ծա­բա­նին, ո­րին Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը պա­տաս­խա­նել է մար­տի 25-ի «Երբ զո­ռով հու­շում են ան­հու­շե­լին» վեր­լու­ծա­կա­նում, ին­չի հա­մար Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը նրան մեկ ան­գամ էլ է դա­տի տվել: ­Զու­գա­հե­ռա­բար եր­կու գոր­ծով դա­տա­կան նիս­տեր ըն­թա­ցան (ա­ռա­ ջին գոր­ծի քն­նու­թյու­նը սկս­վեց 2011թ. հուն­վա­րի 27-ին, ե­րկ­րոր­դինը` հու­նի­սի 15-ին), ո­րոն­ցից «Երբ զո­ռով հու­շում են ան­հու­շե­լին» գոր­ծի շր­ջա­նակ­նե­րում Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը միջ­նոր­դե­ ցին ար­գե­լել report.am կայ­քում նրա վե­րա­բե­րյալ ո­րե­ւէ նյութ տպագ­ րել, ո­րը կպա­րու­նա­կի հայց­վո­րի պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի վե­րա­բե­րյալ վի­րա­վո­րանք և (կամ) զր­պար­տող ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ: Միջ­նոր­դու­թյու­նը բա­վա­րար­վեց: Ա­ռա­ջին գոր­ ծով հայց­վո­րը 3 մլն դրամ հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կից էր պա­հան­ջել, նույն­ քան էլ` լրատ­վա­մի­ջո­ցից: Ի­սկ ե­րկ­րորդ գոր­ծով Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նն իր պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան եւ գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­ վո­րե­լու հա­մար report.am կայ­քից, վեր­լու­ծա­բան Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նից եւ կայ­քի հրա­տա­րա­կիչ «Խմ­բա­գիր» ՍՊԸ-ից պա­հան­ջել էր 1 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ցում: 2011-ի նոյեմ­բե­րի 9-ին պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը միջ­նոր­դու­թյուն էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րա­նին, որ­պես­զի գոր­ծը կա­սեց­վի, քա­նի որ ՀՀ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նում նոյեմ­ բե­րի 15-ին պետք է քնն­վեր Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­ վա­ծի հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյա­նը: Դա­տա­վո­ րը հե­տաձ­գե­լ էր դա­տա­կան նիս­տը:

­¶áñÍ 1 §§Æ­ñ³­íáõÝ­ùǦ Ç­ñ³­íáõÝ­ùÁ гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇ ÃñÇ Í³Û­ñÇÝ ¿¦

­Ð³ÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÁ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ¿ гۭÏáõ­ßÇó áõ ëá­Õáõ­ÝÇó

2012թ. փետր­վա­րի 11-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում տե­ղի ու­նե­ցավ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ն ը­նդ­դեմ report. am-ի և Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի հայ­ցով դա­տաքն­նու­թյու­նը: Վի­ճարկ­վում էր Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի հե­ղի­նա­կած ««Ի­րա­վուն­քի» ի­րա­վուն­քը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի թրի ծայ­րին է» հոդ­վա­ծը, ո­րը 31.08.2010թ. տպագր­վել էր www.report.am կայ­քում: ­Հայց­վո­րը պն­դում է, որ պա­տաս­խա­նողն ա­րա­տա­վո­րել է իր պա­ տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը, ին­չի հա­մար էլ պա­հան­ջում է 6 մլն դրա­մի փոխ­հա­տու­ցում:

45  ­Նիս­տին կող­մե­րը ի­րենց վերջ­նա­կան դիր­քո­րո­շում­նե­րը հայտ­նե­ ցին: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Հով­հան­նի­սյա­նը պն­դեց պա­ հանջ­նե­րը՝ հա­վե­լե­լով, որ հայց­վո­րը կար­ծում է, որ հոդ­վածն ամ­բող­ ջո­վին պա­րու­նա­կում է վի­րա­վո­րանք և զր­պար­տու­թյուն իր հաս­ցե­ին, քա­նի որ տպագր­ված հոդ­վա­ծում ստույգ փաս­տեր չեն և չեն հա­մա­պա­ տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը. չկա ոչ մի հիմ­նա­վո­րում, ո­րը հա­մա­պա­ տաս­խա­ներ ի­րա­կա­նու­թյա­նը: Հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հոդ­վա­ծում տեղ գտած այն ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը, ո­րոն­ցից Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը վի­րա­վոր­վել է և հա­մա­րում է զր­պար­տու­թյուն: «Ի՞նչ կա­րող ես ա­նել՝ մարդն ա­ճում է աչ­քի ա­ռաջ՝ իր ո­րակ­նե­րով ա­ռաջ ան­ցնում բո­լո­րից, ո­ւմ հա­ջող­վել է կյան­քում գեթ մեկ ան­գամ կու­սակ­ցու­թյուն քան­դել»: Հայց­վո­րը նշում է, որ սա զր­պար­տու­թյուն է, քա­նի որ կու­սակ­ցու­թյու­նը գո­յու­թյուն ու­նի, քանդ­ված չէ: «­Ժո­ղովր­դա­կան հին խոսք կա՝ ե­թե նայե­լով սո­վո­րե­ին, ա­պա ղա­ սա­բի շու­նը վա­ղու՜ց ղա­սաբ էր դար­ձել: Հայկ Բա­բու­խա­նյանն այդ­պես էլ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ չդար­ձավ»: «Իսկ թե ի­նչ կապ ու­նեն փի­ղը, դրա թրի­քը և ճան­ճը Հայկ Բա­բու­ խա­նյա­նի, նրա ա­ռաջ­նոր­դու­թյամբ գոր­ծող ՍԻՄ-ի, «Ի­րա­վուն­քի» և Հ. Օր­դո­ւյա­նի հետ, կա­րող եք ի­մա­նալ վեր­ջին­նե­րիս ջա­հե­լու­թյան օ­րե­րի մա­մու­լը թեր­թե­լով...»: ­Վե­րը նշ­վա­ծից հայց­վո­րը հետ­ևու­թյուն է ա­նում, որ հրա­պա­րա­կայ­ նո­րեն ա­կն­հայտ կեր­պով ա­րա­տա­վոր­վել է իր պա­տի­վը և ար­ժա­նա­ պատ­վու­թյու­նը: Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը նշում է, որ ցան­կա­ցած լրագ­րող չպետք է ա­ռաջ­նորդ­վի է­մո­ցի­ա­նե­րով, այլ պի­տի լի­նի սուբյեկ­տիվ և պահ­պա­նի զսպ­վա­ծու­թյուն, քա­նի որ խոս­քը քա­ղա­քա­կան և լրատ­վա­ կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող ան­ձանց մա­սին է:­ Այ­նու­հետև հայց­վո­րը ներ­կա­յաց­րեց նաև նույն հոդ­վա­ծի տակ տեղ գտած ան­ստո­րա­գիր մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը, ո­րոնց հա­մար, հայց­վո­ րի կար­ծի­քով, պա­տաս­խա­նո­ղը պետք է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրի: Ը­ստ հայց­վո­րի` այդ ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­թյու­ներն են. «Այդ փա­ռա­մո­լը իր նպա­տա­կին հաս­նե­լու հա­մար ոչ մի բա­նի ա­ռաջ չի կանգ­նի. նա իր շե­ֆին ա­րան­քից հա­նեց, գրա­վեց իր տե­ղը, ը­նդ­ դի­մա­դիր կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը փա­կե­լու կո­չե­րով մտավ Սեր­ժի աչ­քը, հի­մա էլ ու­զում է ցույց տալ, որ Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նից և Սամ­վել Ա­լեք­սա­նյա­նից ո­չն­չով պա­կաս չէ, որ ի­նքն էլ, ի­բր, ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյուն ու­նի, ի­նքն էլ լավ գի­տի իր գի­նը՝ 2 մի­լի­ոն դրամ»…, «­Ծո մի հատ ը­դոր ա­շե, չի էլ ա­մչ­նա սո­ղու­նը»… «­Հայ­կու­շը էս ան­գամ թքեց փայ­տի­ կին»…«Ախր Ա­նդ­րե­ա­սյանն է­լա մա­զա­լու բան ա­րել, ի­ջել այս քա­ղա­ քա­ցու մա­կար­դա­կին և դրա մա­սին նյութ գրել ու հի­մա էլ ստիպ­վա­ծա նույն օ­դը շն­չե­լու, բա ար­ժե՞ր»: «Report.am և Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյան, ձեզ հետ են շա­տե­րը, ով­քեր կարծում են, որ էդ հո­գե­կան հի­վան­դի տե­ղը հո­գե­բու­ժա­րան­նա, այլ ոչ թե քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը»: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը հարց ո­ւղ­ ղեց հայց­վո­րին առ այն, թե ա­րդյոք հայց­վո­րի կող­մից քայ­լեր ար­վե՞լ են այդ ան­ձանց գտ­նե­լու հա­մար, ով­քեր կար­ծիք­ներ են հայտ­նել: Հայց­վո­ րը պա­տաս­խա­նեց՝ ո­չ՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ դա պա­տաս­խա­նո­ղի պար­տա­կա­նու­թյունն է ե­ղել, որ­պես­զի թույլ չտար, որ այդ կար­ծիք­նե­րը հրա­պա­րակ­վե­ին, ի­նչ­պես նաև օ­րեն­քից հղում կա­տա­րեց, որ ե­թե տե­

46 ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը հայտ­նի չէ, ա­պա պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը կրում է պա­տաս­խա­նո­ղը: Լ. Բա­կու­մյա­նի հեր­թա­կան հար­ցին, թե «­Ծո մի հատ ը­դոր ա­շե, չի էլ ա­մչ­նա սո­ղու­նը» ար­տա­հայ­տու­թյան մեջ ի­՞նչն է վի­րա­վո­րա­կան համարում փաս­տա­բա­նը և ին­չի՞ց է են­թադ­րել, որ աս­վա­ծը Հայկ Բա­ բու­խա­նյա­նին է վե­րա­բե­րում, հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նեց, որ դա Հ. Բա­ բու­խա­նյա­նին է վե­րա­բե­րում, քա­նի որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը նրա մա­սին հրա­պա­րակ­ված հոդ­վա­ծի տակ է գր­ված: Լ. Բա­կու­մյա­նի դի­տարկ­մամբ՝ ցան­կա­ցած ան­ձ էլ կա­րող է ըն­ թեր­ցել սույն հոդ­վա­ծը և տար­բեր սո­ղուն­ներ գտ­նել: Փաս­տա­բա­նը հե­տաքրքր­վեց, թե ին­չո՞ւ է հայց­վո­րը դա ի­րեն վե­րագ­րել և խնդ­րեց, որ­պես­զի հայց­վո­րը ա­պա­ցույց ներ­կա­յաց­նի, որ «­սո­ղուն» բա­ռը վե­րա­ բե­րում է հենց Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նին:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ պա­տաս­խա­նո­ղը պար­զա­պես փոր­ձում է լո­ղալ բա­ ռե­րի և մտ­քե­րի մեջ, քա­նի որ ե­թե ու­շա­դիր լի­ներ, ա­պա հս­տակ կհաս­ կա­նար, որ հոդ­վա­ծը տպագր­վել է Հ. Բա­բու­խա­նյա­նի վե­րա­բե­րյալ, ո­րից հե­տո էլ ա­ռա­ջա­ցել են կար­ծիք­նե­րը: ­Հեր­թա­կան հար­ցին, թե ին­չից է են­թադ­րել, որ «­Հայ­կու­շը թքեց փայ­տի­կին» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը նույն­պես Հ. Բա­բու­խա­նյա­նին է վե­ րա­բե­րում, փաս­տա­բան Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պա­տաս­խա­նեց. «­Դուք ծաղ­րում եք դա­տա­վա­րու­թյու­նը»: «­Դուք կար­դա­ցել և ը­մբռ­նել եք, որ «­Հայ­կու­շը», «­սո­ղու­նը» վե­րա­բե­ րում են Հ. Բա­բու­խա­նյա­նի՞ն»,- հարց­րեց Լ. Բա­կու­մյա­նը: ­Պա­տաս­խա­նողն ամ­բող­ջո­վին ա­ռար­կեց հայ­ցա­դի­մու­մին՝ պն­ դե­լով, որ հայ­ցա­պա­հան­ջն ան­հիմն է և են­թա­կա է մերժ­ման: Ը­ստ Լ. Բա­կու­մյա­նի՝ հոդ­վա­ծա­գիրն իր հոդ­վա­ծում ար­տա­հայ­տել է գնա­հա­ տո­ղա­կան կար­ծիք, ո­րը պայ­մա­նա­վոր­ված է ե­ղել տա­րի­նե­րի ըն­թաց­ քում Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի հրա­պա­րա­կային ե­լույթ­նե­րով, ի­նչ­պես նաև գոր­ծո­ղու­թյու­ննե­րով: Այ­նու­հետև պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ օ­րեն­քի հա­մա­ձայն՝ կող­մը կա­րող է դի­մել դա­տա­րան հրա­պա­րակ­ման մա­սին տե­ղե­կա­նա­լուց մեկ ա­միս հե­տո, ի­սկ մե­կամ­սյա ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծը հայց­վո­րի կող­մից չի պահ­պան­վել, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով էլ հայ­ցը են­ թա­կա է մերժ­ման:­ Այս­պի­սով գործն ա­վարտ­վեց, և փետր­վա­րի 27-ին դա­տա­վոր Սամ­ վել Թադ­ևո­սյա­նը հրա­պա­րա­կեց դա­տա­կան ակ­տը: Դա­տա­րա­նը մեր­ ժեց հայց­վոր Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի ա­րա­տա­վոր­ման և պա­տաս­խա­նո­ղից 6 մլն ՀՀ դրա­մի փոխ­հա­տուց­ման պա­հան­ջը: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Հայկ Բա­բու­խա­ նյա­նից որ­պես պե­տա­կան տուր­քի գու­մար պետք է բռ­նա­գան­ձել 236 հա­զար ՀՀ դրամ: ­Դա­տա­րա­նը վճի­ռը հիմ­նա­վո­րել է նրա­նով, որ հայց­վո­րը խախ­տել է Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի հոդ­ված 1087.1-ի 13-րդ կե­տը, հա­մա­ ձայն ո­րի՝ ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նու­թյան հայց կա­րող է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ան­ձին հայտ­նի դառ­նա­լու պա­հից հե­տո մեկ ա­մս­վա ըն­թաց­քում:

47  ì»­ñ³ùÝ­ÝÇãÝ ¿É Ù»ñ­Å»ó гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇÝ ­Մայի­սի 16-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը քն­նեց Հայկ Բա­բու­խա­նյա­ նի և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ի վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Եր­ևա­ նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­ վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճ­ռի: Նախ­քան նիս­տը սկ­սե­լը դա­տա­րա­նը կող­մե­րին ա­ռա­ջար­կեց այս հար­ցը ար­տա­դա­տա­կան կար­գով լու­ծել, սա­կայն Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պն­ դեց, որ իր դիր­քո­րո­շումն ար­դեն հայտ­նել է, ե­թե կող­մը հա­մա­ձայն է դրա հետ, ա­պա պատ­րաստ է հաշ­տու­թյան գալ: Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բա­կու­մյանն իր հեր­թին նշեց, որ ար­դեն բա­վա­կա­նին եր­կար է տևել գոր­ծի քն­նու­թյու­նը, բազ­միցս քն­նարկ­վել է այդ հար­ցը, և ա­ռաջ­նորդ­վե­լով կող­մի վե­րա­բեր­մուն­քով` հայտ­նեց, որ հաշ­տու­թյան գալն ար­դեն ան­հնար է: ­Բո­ղոք բե­րող ան­ձինք վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քում նշել է­ին, որ դա­տա­րա­ նը թույլ է տվել մի շարք նյու­թա­կան և դա­տա­վա­րա­կան նոր­մե­րի խախ­ տում­ներ, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ս­խալ է մեկ­նա­բա­նել Քաղ. օր.-ի 1087.1 և 19 հոդ­ված­նե­րը: Ա­վե­լին, դա­տա­րա­նը հիմն­վել է 1087.1 հոդ­վա­ծի ա­ռա­ ջին մա­սի վրա, ո­րում աս­վում է, որ հայց կա­րող է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­ րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ան­ձին հայտ­նի դառ­ նա­լու պա­հից հե­տո մեկ ա­մս­վա ըն­թաց­քում: Դա­տա­րա­նը դա պատ­ ճա­ռա­բա­նել է նրա­նով, որ հայց­վո­րը հայց է ներ­կա­յաց­րել 11.11.2010թ., մինչ­դեռ «Ի­րա­վուն­քը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի թրի ծայ­րին է» հոդ­վա­ծը www.report.am-ո­ւ մ տպագր­վել է 31.08.2010թ.:­ Ըստ բո­ղո­քա­բեր­նե­րի` դա­տա­րա­նը ոչ մի­այն հաշ­վի չի ա­ռել նույն հոդ­վա­ծի ե­րկ­րորդ մա­սը, ո­րում աս­վում է, որ հայց կա­րող է հա­րուց­ վել ոչ ո­ւշ, քան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան պա­հից վեց ա­մս­ վա ըն­թաց­քում, այլև չի պատ­ճա­ռա­բա­նել և չի հիմ­նա­վո­րել, թե ին­չու չի կի­րա­ռել այդ հոդ­վա­ծի մյուս մա­սը: Բո­ղո­քա­բեր­նե­րը խնդ­րում են բե­կա­նել ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը, բա­վա­րա­րել ներ­կա­յաց­ված պա­հանջ­նե­րը և գործն ու­ղար­կել նոր քն­նու­թյան:­ Ի պա­տաս­խան վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քի` պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը նշել է, որ ե­թե հայ­ցը ներ­կա­յաց­վել է վի­րա­ վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան պա­հից վեց ա­մս­վա ըն­թաց­քում, ա­պա է­ա­կան չէ այն հան­գա­ման­քը, թե ե­րբ է դրա մա­սին վի­րա­վոր­ված կամ զր­պարտ­ված ան­ձին հայտ­նի դար­ձել: Պա­տաս­խա­նում նշ­վել է, որ հայց­վոր­նե­րը, ա­կն­հայ­տո­րեն չու­նե­նա­լով վե­րաքն­նու­թյան հա­մար որ­ևէ ծան­րակ­շիռ և հիմ­նա­վոր փաս­տարկ, օ­րեն­քի կա­մա­յա­կան մեկ­նա­բա­ նու­թյամբ փոր­ձում են հիմ­նա­վո­րել հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի բաց թողն­ված լի­նե­լու փաս­տը: Ը­ստ այդմ՝ պա­տաս­խա­նո­ղը դա­տա­րա­ նին խնդ­րում է մեր­ժել ներ­կա­յաց­ված վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քը: ­Մայի­սի 31-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց Հ. Բա­բու­խա­ նյա­նի և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ի ­վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի և report.am կայ­քի: ­Հա­մա­ձայն ո­րոշ­ման՝ հայց­վոր­ներ Հ. Բա­բու­խա­նյա­նից և «Ի­րա­վունք Մե­դի­ա» ՍՊԸ-ից հօ­գուտ պե­տա­կան բյու­ջե­ի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 393 հա­զար դրամ՝ որ­պես վե­րաքն­նիչ բո­ղոք բե­րե­լու հա­մար նա­խա­պես չվ­ճար­ված գու­մար:

48 ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ ÝáõÛÝ­å»ë Ù»ñ­Å»ó гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇÝ Չ­բա­վա­րար­վե­լով կա­յաց­ված ո­րոշ­մամբ՝ Հ. Բա­բու­խա­նյա­նը դի­մեց Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րան: 2012թ. օ­գոս­տո­սի 6-ին ՀՀ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­ րա­նը, դա­տա­վոր Ե. Խունդ­կա­րյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ քն­նար­կե­լով Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի եւ «Ի­րա­վունք մե­դի­ա» Ս­ՊԸ-ի` ը­նդ­դեմ «Խմ­բա­ գիր» ՍՊԸ-ի եւ Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի` պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան եւ գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան պա­հան­ջի մա­սին քա­ղա­ քա­ցի­ա­կան գոր­ծով ՀՀ ­վե­րաքն­նիչ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­րա­նի 31.05.2012թ. ո­րոշ­ման դեմ բե­րված վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը, ո­րո­շեց վե­րա­ դարձ­նել այն: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հիմ­նա­վո­րել է, որ վճ­ռա­բեկ բո­ղո­ քը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­վա­րու­թյան օ­րենսգր­քի 234-րդ հոդ­վա­ծի (Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նում գոր­ծի քն­նու­ թյան կար­գը) պա­հանջ­նե­րին:

­¶áñÍ 2. §ºñµ ½á­éáí Ñáõ­ßáõÙ »Ý ³Ý­Ñáõ­ß»­ÉÇݦ ­ ¾­¹ÇÏ ²­Ý¹­ñ»­³­ëÛ³­ÝÁ ѳ­ÏÁݹ­¹»Ù ѳÛó ¿ Ý»ñ­Ï³­Û³ó­Ýáõ٠гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇ ¹»Ù 2012թ. հուն­վա­րի 28-ին նշա­նակ­ված դա­տա­կան նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Հով­հան­նի­սյա­նը դա­տա­րա­նին կր­կին ներ­կա­ յաց­րեց իր պաշտ­պա­նյա­լի պա­հան­ջը. Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նը պա­հան­ ջում է պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նող­նե­րին նույն լրատ­վու­թյան մի­ ջո­ցով հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից, ամ­բող­ջու­թյամբ հրա­պա­րա­կել դա­տա­րա­նի վճի­ռը հայ­ցի բա­վա­րար­ման կամ մաս­նա­կի բա­վա­րար­ման դեպ­քում, ի­նչ­պես նաև վճա­րել 1 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ ցում հասց­րած վի­րա­վո­րան­քի հա­մար: Հայց­վո­րը նաև հայ­տա­րա­րեց, որ ա­վե­լաց­նում է նաև իր պա­հան­ջի չոր­րորդ կե­տը, այն է՝ Է­դիկ Ա­նդ­ րե­ա­սյա­նը պետք է հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րի Հայկ Բա­ բու­խա­նյա­նից հայ­ցա­դի­մու­մին ներ­կա­յաց­ված պա­տաս­խա­նում առ­կա վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյան հա­մար: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բա­կու­մյա­նը հե­տաքրքր­վեց, թե ի­նչ է կար­ծում հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղի ու­ղար­կած հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան տեքս­տի մա­սին: Սա­կայն Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը տե­ ղե­կաց­րեց կող­մին, որ նա որ­ևի­ցե պա­տաս­խան չի կա­րող տալ, քա­նի որ իր վս­տա­հոր­դը դեռևս իր դիր­քո­րո­շու­մը չի հայտ­նել այդ կա­պակ­ ցու­թյամբ: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կող­մը սա դի­տար­կեց որ­պես հաշ­տու­թյան ա­ռա­ջար­կի մեր­ժում:­ Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը հայ­ցա­պա­հան­ջի չոր­րորդ կե­տի վե­րա­բե­րյալ իր կար­ծի­քը հայտ­նեց՝ նշե­լով, որ իր պա­տաս­խա­նում գր­վա­ծը ոչ հրա­պա­ րա­կային բնույ­թի է, քա­նի որ դրա մա­սին տե­ղ յակ է ին­քը, դա­տա­րա­նը, Հ, Բա­բու­խա­նյա­նը և նրա ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը, ու­րեմն ին­չու՞ է հայց­վո­րը այն հրա­պա­րա­կային դարձ­նում: Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նելն

49  ար­դեն ի­սկ հրա­պա­րա­կում է, ե­թե մեկ ան­ձ մյու­սին ա­սեր, ա­պա դա ու­րիշ է, ի­սկ սա ար­դեն հրա­պա­րա­կային ար­ված հայ­տա­րա­րու­թյուն է: Լ. Բա­կու­մյա­նի այն հար­ցին, թե ա­րդյոք հայց­վո­րը չի՞ կար­ծում, որ այն հայ­ցա­դի­մու­մը, ո­րը նա ներ­կա­յաց­րել է դա­տա­րան՝ փա­կագ­ծե­րում նշե­լով, որ պա­տաս­խա­նող­նե­րի հայ­րա­նուն­նե­րը հայտ­նի չեն, նույն­պես վի­րա­վո­րա­կան է: Ը­ստ Վ. Հով­հան­նի­սյա­նի՝ վի­րա­վո­րա­կան չէ: Լ. Բա­կու­մյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցա­դի­մու­ մի պա­տաս­խա­նը, ո­րում աս­վում էր, որ պա­տաս­խա­նո­ղը հեր­ քում է հայ­ցա­դի­մու­մի պա­հանջ­նե­րը, քա­նի որ պա­տաս­խա­նո­ ղը կար­ծում է, որ չի վի­րա­վո­րել հայց­վո­րին: Ը­ստ պա­տաս­խա­ նո­ղի՝ հրա­պա­րակ­վել է բա­ցա­սա­կան կար­ծիք, բայց դա չի նշա­ նա­կում, որ բա­ցա­սա­կան կար­ծի­քը պետք է լի­նի վի­րա­վո­րա­կան: ­Հայց­վո­րի այն հար­ցին, որ ե­թե մի ան­ձ մեկ այլ ան­ձի ա­սում է շուն, ու­ րեմն դա վի­րա­վո­րանք չէ՞, Լ. Բա­կու­մյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ե­թե դա ա­սե­լու հա­մար նա հիմ­քեր է ու­նե­ցել, ու­րեմն վի­րա­վո­րա­կան չէ: Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ի­նքն ա­սել է՝ «շ­նե­րը քեզ ըն­կեր», այլ ոչ թե շուն: ­Հի­շեց­նենք, որ տվյալ ար­տա­հայ­տու­թյունն ար­վել էր հետ­ևյալ նա­ խա­դա­սու­թյան մեջ. «...Գա­յա­նե Զար­գա­րյա­նը, հա­վա­նա­բար նկա­տի ու­նե­նա­լով մեր կայ­քէ­ջի հիմ­նա­դիր և «Խմ­բա­գիր» հա­ղոր­դա­շա­րի ղե­ կա­վար Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նին, գրում է «ըն­կեր Ա­բել»: Այս­տեղ ևս ա­կն­ հայտ սխալ կա. Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նը Դաշ­նակ­ցու­թյան ան­դամ չէ, հետ­ ևա­բար ճիշտ չէ նրան «ըն­կեր»-ով դի­մե­լը, ի­սկ այ­լա­պես նա խնդ­րեց այս հետգ­րու­թյան մեջ ա­վե­լաց­նել ժո­ղովր­դա­կան հայտ­նի խոս­քը՝ «շ­նե­ րը քեզ ըն­կեր», բայց ո­ւղղ­ված, ան­շուշտ, ոչ կնո­ջը, այլ նրա պատ­վի­ րա­տո­ւին»:­ Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը նշեց, որ ի­րենք դա վի­րա­վո­րանք չեն համարում, այլ ըն­կա­լում են որ­պես հայ­րա­կան պա­տաս­խան:­ Այ­նու­հետև հայց­վո­րը մեջ­բե­րեց ՀՀ քաղ. օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ ծը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ ե­թե վի­րա­վո­րե­լիս կամ զր­պար­տե­լիս հղում չի կա­ տար­վել տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րին (հե­ղի­նա­կին), կամ տե­ղե­կատ­վու­ թյան աղ­բյու­րը (հե­ղի­նա­կը) հայտ­նի չէ, կամ լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­ թյուն ի­րա­կա­նաց­նո­ղը, օ­գտ­վե­լով տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րը չբա­ցա­ հայ­տե­լու իր ի­րա­վուն­քից, չի հայտ­նում հե­ղի­նա­կի ա­նու­նը, ա­պա փոխ­ հա­տուց­ման պար­տա­վո­րու­թյու­նը կրում է վի­րա­վո­րան­քը կամ զր­պար­ տու­թյու­նը հրա­պա­րա­կային ներ­կա­յաց­նո­ղը, ի­սկ ե­թե այն ներ­կա­յաց­վել է լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նո­ղի տա­րա­ծած տե­ղե­կատ­ վու­թյան մեջ, ա­պա` լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նո­ղը:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ այս դեպ­քում report.am կայ­քում հրա­պա­րակ­վել են հայց­վո­րին վի­րա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ, ո­րոնց հա­մար էլ պա­տաս­ խա­նատ­վու­թյու­նը պետք է կրի պա­տաս­խա­նո­ղը: Սա­կայն պա­տաս­խա­ նողն ա­ռար­կեց՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ ին­տեր­նե­տային կայ­քով ար­ տա­հայտ­ված կար­ծիք­նե­րի, մտ­քե­րի հա­մար ԶԼՄ-ն պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյուն չի կրում, քա­նի որ վեր­ջինս չի կա­րող սահ­մա­նա­փա­կել այլ ան­ ձանց կող­մից հրա­պա­րա­կային կար­ծիք ար­տա­հայ­տե­լու ի­րա­վուն­քը: ­Հայց­վո­րի այն պնդ­մա­նը, որ դրանք հրա­պա­րակ­վել են report.am-ի կայ­քում, պա­տաս­խա­նո­ղն ասաց, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը հրա­

50 պա­րակ­վել են ար­ձա­գանք­նե­րի բաժ­նում: Ը­ստ Ա.Մի­քայե­լ յա­նի՝ կայ­քը հրա­պա­րա­կել է ու­րի­շի հայտ­նած կար­ծի­քը, այլ ոչ թե կայ­քի կար­ծի­քը, ո­րոնք այս պա­հին ջնջ­ված են: Վ. Հով­հան­նի­սյա­նը պն­դեց իր դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ միև­նույն է՝ կայ­քը հրա­պա­րա­կել է այդ կար­ծի­քը, ի­սկ ջն­ջե­լու հետ կապ­ված ա­վե­ լաց­րեց, որ դեռ շուտ, ան­մի­ջա­պես պետք է ջն­ջե­ին: ­Պա­տաս­խա­նող­նե­ րը մնա­ցին այն դիր­քո­րոշ­մա­նը, որ ի­րենք հայց­վո­րին չեն վի­րա­վորել: ­Մեկ րո­պե ը­նդ­մի­ջում խնդ­րե­լուց հե­տո պա­տաս­խա­նող Է. Ա­նդ­րե­ա­ սյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ ցան­կա­նում է միջ­նոր­դու­թյուն ա­նել, այն է՝ սույն գոր­ծով հա­կընդ­դեմ հայց հա­րու­ցել հայց­վո­րի դեմ, քա­նի որ կար­ծում է, որ ի­րեն վի­րա­վո­րել են: Խոսքն այն մա­սին է, որ նշ­ված գոր­ծով դա­տա­րան ներ­կա­յաց­ված հայ­ցա­դի­մու­մում Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նին և Ա­. Մի­քայե­լ յա­նին ներգ­րա­վե­լով որ­պես պա­տաս­խա­նող­ներ` Հ. Բա­ բու­խա­նյա­նը նրանց ան­վան և ազ­գան­վան տակ փա­կագ­ծե­րի մեջ նշել է՝ «­հայ­րա­նու­նը հայտ­նի չէ»:­ Ա. Մի­քայե­լ յա­նը հայտ­նեց, որ չի ցան­կա­նում հա­կընդ­դեմ հայց ներ­ կա­յաց­նել ոչ թե նրա հա­մար, որ չի վի­րա­վոր­վել հայց­վո­րից, այլ նրա հա­մար, որ կար­ծում է, որ լրագ­րող­նե­րի միջև ծա­գած վե­ճե­րը չպետք է հաս­նեն դա­տա­րան: Չ­նա­յած հայց­վո­րի ա­ռար­կու­թյա­նը՝ դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյա­նը բա­ վա­րա­րեց միջ­նոր­դու­թյու­նը և կող­մին մեկ շա­բաթ ժա­մա­նակ տրա­մադ­ րեց հայց ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար՝ հեր­թա­կան նիս­տի օր նշա­նա­կե­լով փետր­վա­րի 3-ը:

§Ð³Û­ñ³­Ýáõ­ÝÁ ѳÛï­ÝÇ ã¿¦. ¾­¹ÇÏ ²­Ý¹­ñ»­³­ëÛ³­ÝÁ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ¿ гÛÏ ´³­µáõ­Ë³­ÝÛ³­ÝÇó ­ ետր­վա­րի 3-ին Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­ Փ րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց իր հա­կընդ­դեմ հայ­ցը: ­Հա­կընդ­դեմ հայ­ցում Է. Ա­նդ­րե­ա­սյանն ա­սում է, որ վե­րը նշ­ված մա­ կագ­րու­թյու­նից ստաց­վում է, որ հայց­վո­րի կող­մից հայ­րան­վան փո­խա­ րեն ներ­կա­յաց­վել է հայ­րա­նու­նը հայտ­նի չլի­նե­լու և, հետ­ևա­բար, հոր` որ­պես ծնո­ղի ան­հայտ լի­նե­լու փաս­տա­կան տվյա­լը, ի­նչն էլ իր հեր­թին, չհա­մա­պա­տաս­խա­նե­լով ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ա­կն­հայ­տո­րեն իր մեջ պա­ րու­նա­կում է իր հաս­ցե­ին ո­ւղղ­ված վի­րա­վո­րանք և ա­րա­տա­վո­րում իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը: ­Հայց­վո­րի այն պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյա­նը, թե նման գրա­ռումն ար­վել է այն պատ­ճա­ռով, որ հայց­վո­րին հայտ­նի չեն ե­ղել պա­տաս­խա­նող­նե­ րի հայ­րա­նուն­նե­րը, ի­նչն ա­մեն­ևին չի նշա­նա­կել, որ նրանց հայ­րե­րը ան­հայտ են, այլ նման գրա­ռու­մը բխել է ՀՀ քաղ. դա­տա­վա­րու­թյան օր.-ի պա­հանջ­նե­րից, Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ե­թե հայց­ վո­րի նպա­տա­կը լի­ներ օ­րեն­քի պա­հան­ջի կա­տա­րու­մը և ոչ թե վի­րա­վո­ րանք հասց­նե­լը, ա­պա պա­տաս­խա­նո­ղի ան­հայտ հայ­րա­նու­նը հայտ­նի դարձ­նե­լու հա­մար նա կա­րող էր ըն­դա­մե­նը չզ­լա­նալ և պաշ­տո­նա­կան հար­ցում կա­տա­րել հա­մա­պա­տաս­խան մար­մին­նե­րին:­

51  Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը նաև ա­վե­լաց­րեց, որ կող­մե­րի միջև նույն դա­տա­ րա­նի վա­րույ­թում առ­կա մեկ այլ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով, մինչև սույն գոր­ծով հայց ներ­կա­յաց­նելն ար­դեն ի­սկ մի քա­նի նախ­նա­կան նիս­տե­ րում նրա հայ­րա­նու­նը հայ­տա­րար­վել է, ո­րից էլ ա­կն­հայտ է դառ­նում, որ հայց­վո­րի կող­մից հենց վի­րա­վո­րանք հասց­նե­լու դի­տա­վո­րու­թյամբ էլ կա­տար­վել է նման գրա­ռու­մը:­ Այս­քա­նով Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­նը դա­տա­րա­նից խնդ­րեց հա­կընդ­դեմ հայ­ցով պա­տաս­խա­նող Հայկ Բո­րի­սի Բա­բու­խա­նյա­նին պար­տա­վո­ րեց­նել հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Է­դիկ Գա­րու­շի Ա­նդ­րե­ա­ սյա­նից՝ գոր­ծով ներ­կա­յաց­ված հայ­ցա­դի­մու­մում կա­տար­ված «­հայ­րա­ նու­նը հայտ­նի չէ» գրառ­ման հա­մար: ­Դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյա­նը հայտ­նեց, որ օ­րեն­քով սահ­ման­ված ե­ռօ­ րյա ժամ­կե­տում կող­մե­րին կհայտ­նի հա­կընդ­դեմ հայ­ցի վե­րա­բե­րյալ դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը՝ հեր­թա­կան նիս­տի օր նշա­նա­կե­լով փետր­վա­րի 27-ը: Նշա­նակ­ված օ­րը դա­տա­վոր Մել­քու­մյա­նը մեր­ժեց Է. Ա­նդ­րե­ա­սյա­ նի՝ սույն գոր­ծով հայց­վո­րի դեմ հա­կընդ­դեմ հայց հա­րու­ցե­լու միջ­նոր­ դու­թյու­նը՝ հիմ­նա­վո­րե­լով, որ հա­կընդ­դեմ և սկզբ­նա­կան հայ­ցե­րի միջև առ­կա չէ փո­խա­դարձ կապ, ու դրանց հա­մա­տեղ քն­նու­թյու­նը չի կա­րող ա­պա­հո­վել վե­ճի ա­ռա­վել ա­րագ և ճիշտ լու­ծում: ­Քա­նի որ կող­մե­րը պն­դե­ցին ի­րենց դիր­քո­րո­շում­նե­րը և այդ­պես էլ հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան չե­կան, դա­տա­րա­նը ո­րո­շեց ա­վար­տել դա­տաքն­նու­թյու­նը: Մար­տի 12-ին Ա. Մել­քու­մյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ դա­տա­րա­նը Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան և գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան հայցն ը­նդ­դեմ վեր­լու­ծա­բան Է­դիկ Ա­նդ­րե­ա­սյա­նի և report.am կայ­քի խմ­բա­գիր Ա­բել Մի­քայե­լ յա­նի մեր­ժեց՝ ան­հիմն լի­նե­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: ­Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նից հո­գուտ ՀՀ պե­տա­կան բյու­ջե­ի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 20 հա­զար ՀՀ դրամ՝ որ­պես պե­տա­կան տուր­քի գու­մար:

52 È»é­Ý³­å³­ïÇ ·Ûáõ­Õ³­å»­ïÁ å³ñï­í»ó ì×­é³­µ»Ï ¹³­ï³­ñ³­ÝÇ á­ñá߭ٳٵ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հօ­գուտ ­Լեռ­նա­պա­տի բնա­կիչ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­ նի է լու­ծել զր­պար­տու­թյան մե­ղադ­րան­քով հա­րուց­ված հայ­ցը: Աշ­րաֆ­ յա­նը գյու­ղի 10 բնա­կիչ­նե­րից մեկն է, ո­րոնց դեմ գյու­ղա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը հայ­ցեր էր ներ­կա­յաց­րել ­Լո­ռու մար­զի ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րան զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի մե­ղադ­րան­քով` որ­պես եր­րորդ ան­ձ ներգ­րա­վե­լով նաեւ տար­բեր լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի (Աշ­րա­ ֆյա­նի գոր­ծով ներգ­րավ­ված էր «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թը): Լո­ռու մար­զի դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Վար­դու­հի Հով­նա­նյա­նը, ո­րի վա­րույ­թում են գտն­վել և գտն­վում գյու­ղա­պե­տի հայ­ցե­րով հա­րուց­ված 10 գոր­ծե­րը, ի թիվս մյուս գոր­ծե­րի, վճի­ռը կա­յաց­րել էր հօ­գուտ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի: Նշ­ված գոր­ծով դա­տա­վոր Հով­նա­նյա­նը վճ­ռել էր պար­տա­վո­րեց­ նել Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նին վի­րա­վո­րանք հասց­նե­լու հա­մար նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել գյու­ղա­պե­տից, հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող տե­ղե­կու­ թյուն­նե­րը և նրա­նից հօ­գուտ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի բռ­նա­գան­ձել 300 հա­զար դրամ (100 հա­զար` վի­րա­վո­րան­քի, 200 հա­զար` զր­պար­տու­ թյան հա­մար), ի­նչ­պես նաև 14 հա­զար դրամ` որ­պես հայց­վո­րի կող­ մից նա­խա­պես վճար­ված պե­տա­կան տուր­քի գու­մար (հայց­վոր Վա­նո Ե­ղիա­զա­րյա­նը պա­հան­ջում էր հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն, հեր­ քում, 3 մլն դրամ` 1 մլն վի­րա­վո­րան­քի, 2 մլն՝ զր­պար­տու­թյան հա­մար, ի­նչ­պես նաև դա­տա­կան ծախ­սե­րի փոխ­հա­տու­ցում): ­Դա­տա­վոր Հով­նա­նյա­նի վճի­ռը Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը բո­ղո­քար­կել էր վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան: Բո­ղո­քը մերժ­վել էր, և ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­ տա­րա­նի վճի­ռը թողն­վել էր օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ: Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը վճ­ռա­բեկ բո­ղոք էր ներ­կա­յաց­րել:­ Ի տար­բե­րու­թյուն ստո­րա­դաս ա­տյան­նե­րի՝ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վե­ճը լու­ծել է հօ­գուտ բնակ­չի: Գյու­ղա­պետն իր հայ­ցա­դի­մու­մի հա­մար հիմք էր ըն­դու­նել «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թում տպագր­ված «Էս թուր­քին մեր մի­ջից հա­նեք» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը, որ­տեղ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը մաս­նա­վո­րա­պես նշել է. «­Գա­զի գոր­ծով մար­դիկ կային, որ ա­սեն, թե տու­նը հե­ռու ա, մի եր­կու ստոլ­բա ա տն­գել, ի­րա հա­մար գազ ա քա­շել: Ես էլ որ­պես վար­չա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­ պու­թյան նա­խա­գահ, դե էդ ժա­մա­նակ­վա, թե ա­րի` տու­գա­նում ե­նք. բա ի­՞նչ ա ե­ղել: Հե­տո ա­սեց` թե ա­պօ­րի­նի գազ ա քա­շել: Ա­րա, ու­րախ չե՞ս, ա­պօ­րի­նին ո­՞րն ա…2 ստոլ­բա ա տն­գել մար­դը, պի­տի ու­րախ լի­նես, որ ծախս չես ա­նում, էն մար­դը գազ ա տա­րել… Ու հե­տո, որ էս ցու­ցա­կը բաց­վեց օգ­նու­թյան, ես մնա­ցել է­ի ապ­շած… Ա­սեց` բա դու էլ գրե­իր, քեզ էլ կտայի: Ա­սի` ա­մոթ քեզ, էս գյու­ղում էլ սո­ված մարդ չկա՞ր, բա­ցի հո­րիցդ, մո­րիցդ, փե­սե­նոն­ցիցդ… Հո­ռոմ­սի­մյան Նո­րի­կը ե­րեկ ան­ցնում էր, ա­սում ա` ախ­պորս ա­նու­նից 100.000 գրել են` մե­ռած մարդ ա, բայց ի­րա ստո­րագ­րու­թյու­նը չի: Սա գայ­թակղ­վեց… Հի­մա սա տե­սախ­ցիկ ու բա­նա դրել, թեր­թում գրել է­ին, թե ին­չի՞ ես տե­սախ­ցիկ դրել, ա­սել էր, թե` գյու­ղում ա­նաս­նա­գո­ղու­թյու­նը տա­րած­ված ա, դրա հա­մար տե­ սախ­ցիկ եմ դրել: Խի գյու­ղա­պե­տա­րա­նի մո­տից ա­նա­սուն են գո­ղա­

53  նու՞մ… Սա խայ­տա­ռա­կու­թյուն է: Ափ­սոս էդ տղեն, բայց գայ­թակղ­վեց»:­ Ա­ռա­ջին ա­տյա­նի և վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան­նե­րը նշ­ված տեքս­տի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը զր­պար­տու­թյուն են համարել. «­Հո­ ռոմ­սի­մյան Նո­րի­կը ե­րեկ ան­ցնում էր, ա­սում ա`ախ­պորս ա­նու­նից 100.000 գրել են` մե­ռած մարդ ա, բայց ի­րա ստո­րագ­րու­թյու­նը չի», «Ա­ սի` ա­մոթ քեզ, էս գյու­ղում էլ սո­ված մարդ չկար բա­ցի հո­րիցդ, մո­րիցդ, փե­սե­նոն­ցիցդ…»: «Ա­րա» և «­սա» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը համարել են վի­րա­վո­րանք: ­Մինչ­դեռ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը, վի­ճարկ­վող տեքս­տը գնա­հա­տե­ լով ար­տա­հայտ­ված մտ­քե­րի ամ­բող­ջու­թյան մեջ, ե­կել է եզ­րա­հանգ­ ման, որ վկա­յա­կոչ­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը չեն կա­րող հա­մար­վել զր­պար­տու­թյուն և վի­րա­վո­րանք: Մեջ­բե­րե­լով ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի հա­մա­պա­տաս­խան դրույ­թը զր­պար­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ` Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը նշել է, որ զր­պար­տու­թյու­նը ան­ձի վե­րա­բե­րյալ այն­պի­սի փաս­տա­ցի տվյալ­ներ հրա­պա­րա­կային ներ­կա­յաց­նելն է, ո­րոնք չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ա­րա­տա­վո­րում են նրա պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վը: Մինչ­դեռ վի­ճարկ­վող տեքս­տում զր­պար­տու­թյուն ո­րակ­ված ար­տա­հայ­ տու­թյուն­նե­րը չու­նեն թվարկ­ված հատ­կա­նիշ­նե­րից ա­ռն­վազն եր­կու­սը: Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րանն ը­նդ­գծել է, որ օ­րեն­քը վե­րա­բե­րում է փաս­ տին, ո­րո­շա­կի կոնկ­րետ տվյալ­նե­րին, ո­րոնք չեն կա­րող լի­նել վե­րա­ցա­ կան, են­թադ­րա­կան, այլ պետք է ու­նե­նան կոնկ­րետ ա­ռար­կա­յա­կան դրս­ևո­րում: Ի­սկ վի­ճարկ­վող տեքս­տում փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րի մա­սին խոսք լի­նել չի կա­րող, քա­նի որ դրանք վե­րա­ցա­կան ու են­թադ­րա­կան են: Նաև` դրան­ցով որ­ևէ կերպ չի ա­րա­տա­վոր­վում ան­ձի պա­տի­վը, ար­ ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վը: Դա­տա­րանն ար­ձա­նագ­րել է նաև, որ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նի օգ­տա­ գոր­ ծած` «Ա­սի` ա­մոթ քեզ, էս գյու­ղում էլ սո­ ված մարդ չկար, բա­ ցի հո­րիցդ, մո­րիցդ, փե­սե­նոն­ցիցդ» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը գնա­հա­տո­ղա­ կան դա­տո­ղու­թյուն է, պա­տաս­խա­նո­ղի սուբյեկ­տիվ գնա­հա­տա­կա­նը` ո­ւ ղղ­ված հա­մայն­քի ղե­կա­վա­րի գոր­ծու­նե­ու­թյան բա­րո­յա­կան կող­մին, ո­ւ ս­տի նման պայ­ման­նե­րում այդ ար­տա­հայ­տու­թյան հա­վաս­տի­ու­թյան ա­պա­ցու­ցումն ա­կն­հայ­տո­րեն ան­հնա­րին է:­ Անդ­րա­դառ­նա­լով վի­րա­վո­րանք ո­րակ­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րին և դրանք դար­ձյալ դի­տար­կե­լով ամ­բող­ջա­կան մտ­քի հա­մա­տեքս­ տում` Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հան­գել է հետ­ևու­թյան, որ Բո­րիս Աշ­րա­ ֆյա­նը չի կա­տա­րել վի­րա­վո­րա­կան, կտ­րուկ կամ ան­զուսպ ար­տա­հայ­ տու­թյուն­ներ, չի գե­րա­զան­ցել քն­նա­դա­տու­թյան ըն­դու­նե­լի սահ­մա­նը: Ը­նդ ո­րում՝ դա­տա­րանն ամ­րագ­րել է, որ քն­նա­դա­տու­թյան այդ շր­ջա­ նակն ա­վե­լի լայն է պաշ­տո­նա­տար ան­ձանց հա­մար` ի տար­բե­րու­թյուն ֆի­զի­կա­կան ան­ձանց:­ Ըստ վճ­ռա­բեկ ո­րոշ­ման` գյու­ղա­պե­տի գոր­ծու­նե­ու­թյան քն­նա­դա­ տու­թյան հա­մա­տեքս­տում «ա­րա» և «­սա» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը չեն կա­րող հա­մար­վել վի­րա­վո­րանք, քա­նի որ ո­ւ ղղ­ված չեն ան­ձի պա­տի­ վը կամ ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րե­լուն: «Ա­րա» բառն ու­նի օ­ժան­դակ բնույթ և ար­տա­հայ­տու­թյան մեջ չու­նի է­ա­կան դե­րա­կա­տա­ րում, «­սա»-ն իր լեզ­վա­բա­նա­կան ի­մաս­տով ցույց է տա­լիս խո­սո­ղին 54 մոտ կանգ­նած կամ խոս­քի մեջ նոր նշ­ված ա­ռար­կա, ան­ձ, եր­ևույթ և կա­րող է վե­րա­բե­րել նաև ան­ձի: Ո­ւս­տի, Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վերջ­ նա­կան ո­րո­շում է կա­յաց­րել բա­վա­րա­րել Բ. Աշ­րա­ֆյա­նի վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քը: Մի­ա­ժա­մա­նակ, ե­թե գյու­ղա­պե­տի հայ­ցա­պա­հան­ջով և ստո­ րա­դաս դա­տա­րան­նե­րի ո­րոշ­մամբ Բո­րիս Աշ­րա­ֆյա­նը պետք է փոխ­ հա­տու­ցեր գյու­ղա­պե­տին ի­բր թե նրան վի­րա­վո­րե­լու և զր­պար­տե­լու հա­մար, ի­նչ­պես նաև նրա դա­տա­կան ծախ­սե­րը, ա­պա Վճ­ռա­բեկ դա­ տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ` այժմ գյու­ղա­պե­տը պետք է իր բնակ­չին փոխ­հա­ տու­ցի նրա կա­տա­րած 39 հա­զար դրամ դա­տա­կան ծախ­սը (19 հա­զար դրամ որ­պես վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քի և 20 հա­զար դրամ որ­պես վճ­ռա­բեկ բո­ղո­քի հա­մար վճա­րած պե­տա­կան տուր­քի գու­մար):

55  Üí»ñ äáÕáëÛ³Ý

200.000 ¹ñ³Ù` Ù³ñ½­å»­ïÇ ³­ñ³­ï³­íáñ­í³Í å³ï­íÇ í»­ñ³­Ï³Ý·Ý­Ù³Ý ѳ­Ù³ñ Գե­ղար­քու­նի­քի ար­դեն նախ­կին մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյանն իր ան­ ձի հան­դեպ «­տա­րա­ծած զր­պար­տան­քի հա­մար» դա­տի էր տվել «­Ժո­ ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թին: Հայ­ցի հա­մար ա­ռիթ էր հան­դի­սա­ցել թեր­թի 2011թ. հոկ­տեմ­բե­րի 7-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Մարզ­պե­տը կա­շառք է վերց­րել» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը: Պո­ղո­սյա­նը «­Ժո­ղո­վուրդ»-ից պա­ հան­ջում էր 2,5 մլն դրամ փոխ­հա­տու­ցում ի­րեն զր­պար­տե­լու եւ վի­րա­ վո­րե­լու հա­մար: ­Թեր­թը գրել էր, որ Գե­ղար­քու­նի­քի մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյանն իր վա­րոր­դի մի­ջո­ցով 3000 Ա­ՄՆ դո­լար գու­մար է վերց­րել մար­զի Թթու­ ջուր գյու­ղի դպ­րո­ցի պատ­մու­թյան ու­սուց­չին մր­ցույ­թում «­հաղ­թա­նակ» պար­գե­ւե­լու հա­մար: Այդ մա­սին թեր­թին ա­սել էր մր­ցույ­թի մյուս մաս­ նա­կից Ան­նա Թո­րո­սյա­նը: «Թ­թու­ջուր գյու­ղի միջ­նա­կարգ դպ­րո­ցի պատ­մու­թյան ու­սուց­չի թա­ փուր տե­ղի հա­մար մր­ցույթ հայ­տա­րա­րե­լու մա­սին մարզ­պե­տա­րա­նը ո­րե­ւէ տե­ղե­կու­թյուն չու­նի, բա­ցա­ռու­թյամբ այն փաս­տի, որ տնօ­րե­նի 22.08.2011թ. N220 գրու­թյամբ Գե­ղար­քու­նի­քի մարզ­պե­տին տե­ղե­ կաց­վել է, որ «Թ­թուջ­րի միջ­նա­կարգ դպ­րոց» ՊՈԱԿ-ո­ւ մ ա­ռա­ջա­ցել է պատ­մու­թյան ու­սուց­չի թա­փուր տեղ՝ 10 դա­սա­ժա­մով: Դրա­նից հե­տո դպ­րո­ցի տնօ­րե­նը ո­րե­ւէ տե­ղե­կատ­վու­թյուն չի ներ­կա­յաց­րել մարզ­պե­ տին»,- տե­ղե­կաց­րել է­ին մարզ­պե­տա­րա­նից: «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թերթն իր հեր­թին հայ­տա­րա­րել է, թե տա­րօ­րի­ նակ է, որ Նվեր Պո­ղո­սյա­նը ո­րե­ւէ կերպ չի հեր­քում կա­շառ­քի փաս­տը: «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի է­լեկտ­րո­նային փոս­տին ու­ղարկ­վել է հա­ղոր­ դագ­րու­թյուն Գե­ղար­քու­նի­քի մարզ­պե­տա­րա­նի աշ­խա­տա­կազ­մի տե­ ղե­կատ­վու­թյան եւ հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի բաժ­նի կող­մից, ո­րով հայ­տա­րար­վում է, թե «ԲՀԿ-ա­կան մարզ­պե­տը 3000 դո­լար կա­ շառք է վերց­րել» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը բա­ցա­ռա­պես զր­պար­տանք է եւ չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը:

56  «­Նախ տե­ղե­կաց­նենք, որ «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թում հրա­պա­րակ­ ված հոդ­վա­ծը չու­նի այն վեր­նա­գի­րը, ո­րը նշ­ված է հա­ղոր­դագ­րու­թյու­ նում: Ու ան­հաս­կա­նա­լի է, թե ին­չու է մարզ­պե­տը նույ­նիսկ այդ­տեղ ը­նդ­գծել «­Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյանն իր ան­դա­մակ­ցու­ թյու­նը: Նվեր Պո­ղո­սյա­նը 3000 դո­լար կա­շառք վերց­նե­լու պնդ­մանն ի պա­տաս­խան` «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող Սո­նա Գրի­գո­րյա­նի հետ հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցում ա­սել է, որ դա հե­րյու­րանք է եւ ան­ջա­տել է հե­ռա­խո­սը: Այդ դեպ­քում ան­հաս­կա­նա­լի է, թե մարզ­պետն ի­նչն է հա­ մա­րում «ան­ձի հան­դեպ տա­րա­ծած զր­պար­տանք», ե­թե կոնկ­րետ կա­ շառ­քի փաս­տը չի հեր­քում իր պաշ­տո­նա­կան գրու­թյան մեջ:­ Այս­պի­սով, «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թը տե­ղե­կաց­նում է, որ «­Մարզ­ պե­տը կա­շառք է վերց­րել» խնդ­րո ա­ռար­կա նյու­թում հրա­պա­րա­կել է եր­կու կող­մե­րի կար­ծի­քը` մարզ­պե­տի եւ կա­շառ­քի փաս­տը պն­դող Ան­ նա Թո­րո­սյա­նի, ո­րը հաս­տա­տող ձայ­նագ­րու­թյու­նը խմ­բագ­րու­թյու­նում է: Կար­ծում ե­նք` հաս­կա­նա­լի է, թե ի­նչ հե­տաքր­քիր դա­տա­վա­րու­թյուն է սպաս­վում «ան­ձի զր­պար­տու­թյուն» ապ­րած մարզ­պե­տի գոր­ծով»,- գրել է թեր­թը:

§Äá­Õá­íáõñ­¹Ç¦ ï»­Õ»­Ï³ï­íáõ­ÃÛ³Ý ³Õ­µÛáõ­ñÁ Ëáõ­ë³­÷áõÙ ¿ ѳë­ï³­ï»É ϳ­ß³é­ùÇ Ù³­ëÇÝ Çñ Ç­ëÏ Ëáë­ù»­ñÁ

2011թ. նոյեմ­բե­րի 18-ին Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րա­նում (նա­խա­գա­հող` Ար­թուր Թամ­րա­զ յան) սկս­վել էր Նվեր Պո­ղո­սյա­նի ներ­կա­յաց­րած հայ­ցի քն­նու­թյունն ը­նդ­դեմ «­Ժո­ղո­ վուրդ» օ­րա­թեր­թի: ­Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում մարզ­պետ Ն. Պո­ղո­սյա­նի փաս­տա­ բան­նե­րը նշել են, որ «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թերթն ի­րա­վունք չու­ներ մարզ­ պե­տի` կա­շառք վերց­նե­լու մա­սին նյութ հրա­պա­րա­կել, քա­նի որ նա հան­րային ան­ձ է: Ա­վե­լին, ը­ստ նրանց` թեր­թը պար­տա­վոր էր պար­ զել կա­շառ­քի մա­սը, նոր տպագ­րել: Ի­սկ «­Ժո­ղո­վուր­դի» ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ Հա­կոբ Ճա­րո­յանն ա­սել էր, որ թեր­թը պար­տա­վոր չէր քն­նու­թյուն վա­րել եւ պար­զել` որ­տեղ եւ ի­նչ հան­գա­մանք­նե­րում, ո­ւ մ մի­ջո­ցով է մարզ­պե­տը կա­շառք վերց­րել: Թեր­թը հան­դես է ե­կել ամ­բի­ո­նի դե­րում` հրա­պա­րա­կել է Թթու­ջուր գյու­ղի դպ­րո­ցի քն­նու­թյան մաս­նա­կից Ան­նա Թո­րո­սյա­նի խոս­քե­րը, ո­րն ա­սել էր, թե մարզ­պե­տին իր մր­ցա­կի­ցը գու­ մար է տվել վա­րոր­դի մի­ջո­ցով: Դա­տա­վոր Ա. Թամ­րա­զ յա­նը ե­ւս հայց­վո­րին հարց էր տվել. «­Չե՞ք կար­ծում, որ թեր­թը մեջ­բե­րում է կա­տա­րել»: «Ոչ» պա­տաս­խա­նել է­ին մարզ­պե­տի փաս­տա­բան­նե­րը: ­Դա­տա­վա­րու­թյա­նը ներ­կա Ա. Թո­րո­սյա­նը, ով թեր­թին հայտ­նել էր կա­շառ­քի մա­սին, հաս­տա­տել էր իր ա­սած բո­լոր խոս­քե­րը, բայց ե­րբ հա­սել էր մարզ­պե­տի` վա­րոր­դի մի­ջո­ցով վերց­րած 3000 Ա­ՄՆ դո­լար կա­շառ­քի դր­վա­գին, սկ­սել էր չհի­շել: Նա վախ­վո­րած հա­յաց­քով նայել էր այս ու այն կողմ` հայ­տա­րա­րե­լով, որ մարզ­պե­տի կա­շառք վերց­նե­լու մա­սին ին­քը ո­չինչ չգի­տի, ըն­դա­մե­նը լսել է գյու­ղի «ա­սե­կո­սե­նե­րից»:­

57  Այդ ժա­մա­նակ «­Ժո­ղո­վուր­դը» միջ­նոր­դել էր դա­տա­րա­նին` լսել Ան­ նայի ձայ­նագ­րու­թյու­նը: Դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րել էր միջ­նոր­դու­թյու­նը: Ձայ­նագ­րու­թյան մեջ Ան­նան ա­սում էր, որ իր ա­մուս­նու հետ գնա­ցել է մարզ­պե­տի վա­րոր­դի մոտ, ո­րը Վա­հան գյու­ղից է, ով ա­սել է, որ այդ գործն ար­դեն չի լի­նի, քա­նի որ մյուս մաս­նակ­ցից վերց­րել է 3000 Ա­ՄՆ դո­լար ու տվել մարզ­պե­տին: «Որ ի­մա­նայի դուք է­իք, չէ­ի ա­նի այդ գոր­ ծը»,- ը­ստ Ան­նայի՝ ա­սել էր մարզ­պե­տի վա­րոր­դը:

§Äá­Õá­íáõñ­¹Á¦ Ññ³­Å³ñ­í»ó 100 ѳ­½³ñ ¹ñ³Ù í׳­ñ»É ¶»­Õ³ñ­ùáõ­ÝÇ­ùÇ Ù³ñ½­å»­ïÇÝ

­Դա­տա­վա­րու­թյու­նը շա­րու­նակ­վեց 2012թ.: Հուն­վա­րի 17-ին կա­յա­ ցած դա­տա­կան նիս­տի ըն­թաց­քում «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Հա­կոբ Ճա­րո­յա­նը միջ­նոր­դեց, որ դա­տա­վո­րը նախ­նա­կան դա­ տա­կան նիստ ան­ցկաց­նի, քա­նի որ ներ­կա­յաց­վել է հա­կընդ­դեմ հայց, եւ ա­պա­ցուց­ման խն­դիր­ներ կան: Սա­կայն մարզ­պե­տի ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ­ներն ա­ռար­կե­ցին: Ի­սկ գոր­ծում որ­պես եր­րորդ ան­ձ ներգ­րավ­ված Ան­նա Թո­րո­սյա­նը հա­մա­ձայ­նեց «­Ժո­ղո­վուրդ»-ի ներ­կա­յա­ցուց­չի հետ: Դա­տա­վո­րը մեր­ժեց օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ցուց­չի միջ­նոր­դու­թյու­նը: Հա­կընդ­դեմ հայ­ցով «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թը մարզ­պե­տից հրա­ պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն էր պա­հան­ջում եւ խորհր­դան­շա­կան մեկ լու­ մայի փոխ­հա­տու­ցում, «­քա­նի որ Պո­ղո­սյանն իր ան­պա­տաս­խա­նա­տու հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րով ա­րա­տա­վո­րել է «­Ժո­ղո­վուր­դի» պա­տի­վը»: ­Մար­տի 19-ին Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ար­թուր Թամ­րա­զ յա­նը վճ­ռեց հօ­գուտ Գե­ ղար­քու­նի­քի մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյա­նի «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թից բռ­նա­գան­ձել 200 հա­զար դրամ, ո­րից 100 հա­զար դրա­մը՝ որ­պես փոխ­հա­տուց­ման, 100 հա­զար դրա­մը՝ որ­պես փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­ րու­թյան գու­մար, և պար­տադ­րել հեր­քում: Ի­սկ «­Ժո­ղո­վուրդի» ներ­կա­ յաց­րած հա­կընդ­դեմ հայ­ցը դա­տա­վո­րը ա­ռանց որ­ևէ մեկ­նա­բա­նու­թյան մեր­ժեց: ­«­Փո­խա­նակ մարզ­պետն Ան­նային մե­ղադ­րեր ի­րեն ծանր հան­ցա­ գոր­ծու­թյան մեջ մե­ղադ­րե­լու հա­մար, «­Ժո­ղո­վուր­դից» է ցան­կա­նում 100 հա­զար դրա­մով գնել իր պա­տի­վը: Եվ լավ է, որ դա­տա­վո­րը պաշ­տո­ նա­պես ար­ձա­նագ­րեց՝ մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյա­նի ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյու­նը ոչ թե 2.5 մլն ար­ժե, այլ ըն­դա­մեն­ ը 100 հա­զար ՀՀ դրամ»,- ար­ ձա­նագ­րեց օ­րա­թեր­թը: «­Ժո­ղո­վուր­դը» հրա­ժար­վեց վճա­րել այդ գու­մա­րը մարզ­պե­տին՝ թեր­թի դեմ վճի­ռը հա­մա­րե­լով ա­նար­դար: Թեր­թի խմ­բագ­րու­թյու­նը հղում է ա­նում «­Զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 9-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ կե­տին, ո­րի հա­մա­ձայն՝ լրատ­վա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նողն ա­զատ­վում է տվյալ տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­րած­ման հա­մար պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից, ե­թե դա հրա­պա­րա­կային ե­լույ­թի ... բո­վան­դա­կած տե­ղե­կատ­վու­թյան բա­ռա­ցի կամ բա­րե­խիղճ վե­րար­ տադ­րու­թյունն է, և դա տա­րա­ծե­լիս ին­քը կա­տա­րել է հղում այդ աղ­ բյու­րին:

58  «­Հա­մա­ձայն ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 27 հոդ­վա­ծի՝ յու­րա­քան­չյուր ոք ու­նի իր կար­ծիքն ա­զատ ար­տա­հայ­տե­լու ի­րա­վունք... Յու­րա­քան­չյուր ոք ու­նի խոս­քի ա­զա­տու­թյան ի­րա­վունք, նե­րա­ռյալ տե­ղե­կու­թյուն­ներ և գա­ղա­փար­ներ փնտ­րե­լու, ստա­նա­լու, տա­րա­ծե­լու ա­զա­տու­թյու­նը տե­ ղե­կատ­վու­թյան ցան­կա­ցած մի­ջո­ցով՝ ան­կախ պե­տա­կան սահ­ման­նե­ րից:­ Այս­պի­սով, «­Ժո­ղո­վուր­դը» պահ­պա­նել է օ­րենք­նե­րի, է­թի­կայի ու բա­ րեխղ­ճու­թյան բո­լոր նոր­մե­րը: «­Զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 4-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին կե­տի և 9-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ կե­տի պա­ հանջ­նե­րով ի­րա­կա­նաց­րել է մաս­նա­գի­տա­կան օ­րի­նա­կան գոր­ծու­նե­ ու­թյուն և վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծում բա­ռա­ցի վե­րար­տադ­րել է ի­նչ­պես մարզ­պետ Նվեր Պո­ղո­սյա­նին կա­շառք վերց­նե­լու մեջ մե­ղադ­րող Ան­նա Թո­րո­սյա­նի, այն­պես էլ մարզ­պե­տի խոս­քե­րը»,- տա­րա­ծած հա­ղոր­ դագ­րու­թյան մեջ գրել էր «­Ժո­ղո­վուր­դը»: ­Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը թեր­թը բո­ղո­քար­կեց ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան, ո­րն այն քն­նեց մայի­սի 31-ին: Դա­տա­րա­նի այն հար­ցին, թե ա­րդյոք կող­մե­րը չե՞ն ցան­կա­նում այս գոր­ծով հաշ­տու­թյան գալ, կող­մե­րը որ­ևէ ա­ռար­կու­թյուն չհայտ­նե­ցին դա­տա­րա­նի ա­ռա­ջար­կին: Այդ պատ­ճա­ռով նիս­տը հե­տաձգ­վեց մինչև հու­նի­սի 14-ը՝ այն սպա­սու­մով, որ կող­մե­րը հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­ թյուն կն­քած կներ­կա­յա­նան նիս­տին: Սա­կայն հու­նի­սի 14-ի նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը դա­տա­րա­նին տե­ղե­կաց­րին, որ կող­մի հետ հաշ­տու­թյան եզ­րեր այդ­պես էլ չեն գտել: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 6-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժեց «­Ժո­ղո­ վուրդ» օ­րա­թեր­թի բե­րած վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի 2012թ. մար­տի 19-ի վճ­ռի:

59  ìɳ¹ÇÙÇñ ¶³ëå³ñÛ³Ý ²ñÃáõñ ê³ùáõÝó

­¸³­ï³­ñ³­ÝÁ í×Çé ϳ­Û³ó­ñ»ó Ñû­·áõï áë­ïǭϳ­Ý³­å»­ïÇ 2012թ. փետր­վա­րի 20-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­ կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ա­լեք­սեյ Սու­քո­յա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ տե­ղի ու­նե­ցավ «­Հել­սին­կյան քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ա­սամբ­լե­այի Վա­նա­ձո­րի գրա­սե­նյակ» ՀԿ-ն (Հ­ՔԱՎ) ը­նդ­դեմ ոս­տի­կա­նա­պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի՝ պատ­վին, ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­ տուց­ման պա­հան­ջի վե­րա­բե­րյալ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տը: ­Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Գրի­գո­րյանն ա­սաց, որ ի­րենք հայ­ցա­պա­հան­ջին լրա­ցում են կա­տա­րել և ցան­կա­նում են այն գրա­վոր ներ­կա­յաց­նել դա­տա­րա­նին: Պա­տաս­խա­նող կող­մի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա Զոհ­րա­բյանն ար­դեն հասց­րել էր ծա­նո­թա­նալ հայ­ցա­պա­հան­ջի լրաց­մա­նը և նշեց, որ դա ոչ թե հայ­ցի պա­հանջ­նե­րի լրա­ցում է, այլ ո­րո­շա­կի պա­հանջ­նե­րից հրա­ժար­վե­լու դիր­քո­րո­շում, ո­րում առ­կա են ի­րա­վա­կան փաս­տարկ­ներ՝ կապ­ված ի­րենց պա­տաս­խա­նում նշ­ված փաս­տարկ­նե­րի հետ: Փաս­տա­բանն ա­վե­լաց­րեց, որ Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­վա­րու­թյան օ­րենսգր­քով սահ­ման­ված ե­րկ­շա­բա­թյա ժա­մա­նակ չեն պա­հան­ջում, որ­պես­զի ներ­կա­յաց­նեն ի­րենց դիր­քո­րո­շու­մը բեր­ված հայ­ցա­պա­հան­ջի լրաց­մա­նը, քա­նի որ կար­ծում են, որ այդ­պի­սի ան­ հրա­ժեշ­տու­թյուն չկա: Վ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցի ա­ռար­կան, ո­րում աս­վում է, որ հայց­վո­րի կող­մից հայ­ցա­դի­մում ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար հիմք են հան­դի­սա­ցել 2011թ. հոկ­տեմ­բե­րի 17-ին hraparak.am է­լեկտ­րո­նային է­ջում «Ով ա­րյուն կլա­փի, թող գա իր ե­րե­խու դեմ» հոդ­ վա­ծում և 2011թ. հոկ­տեմ­բե­րի 15-ին «­Զի­նուժ» ծրագ­րում ոս­տի­կա­նա­ պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի տված հար­ցազ­րույց­նե­րը: Ը­ստ հայց­ վո­րի՝ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ները պարունակում են վի­րա­վո­րանք և զր­պար­տու­թյուն, ո­րոնք վնաս են հասց­նում կազ­մա­կեր­պու­թյան գոր­ ծա­րար համ­բա­վին: ­Հայց­վո­րը դա­տա­րա­նից խնդ­րեց ներ­կա­յաց­ված հայ­ցա­դի­մու­մը բա­ վա­րա­րել և պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն

60 հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող տվյալ­նե­րը և նրա­նից բռ­նա­գան­ձել 10 (տա­սը) ՀՀ դրամ՝ որ­պես պատ­ճառ­ված վնա­սի փոխ­հա­տու­ցում: ­Գաս­պա­րյա­նի շա­հե­րի պաշտ­պան Ա. Զոհ­րա­բյա­նի այն հար­ցին, թե ա­րդյոք հայ­ցի հիմ­քում դր­ված «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի և «­Զի­նուժ» ծրագ­րի հրա­պար­ակում ­ն ե­րի փաս­տա­կան հան­գա­մանք­նե­րից բա­ցի այլ փաս­տա­կան հան­գա­մանք հայ­ցա­դի­մու­մի հիմ­քում դր­վա՞ծ է, Վ. Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ բա­ցի այդ եր­կու հրա­պա­րա­կում ­ն ե­ րից` նաև դի­տարկ­ված է news.am-ի հար­ցազ­րույ­ցը, ո­րում պա­տաս­խա­ նո­ղը հս­տա­կեց­րել է, որ իր նա­խորդ հար­ցազ­րույց­նե­րում նա նկա­տի է ու­նե­ցել հայց­վո­րին՝ Ա. Սա­քուն­ցին: Հայց­վո­րը նշեց, որ այն ներ­կա­ յաց­վում է որ­պես հեր­քում պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից նշ­ված այն փաս­ տար­կի, թե պա­տաս­խա­նո­ղը հայց­վո­րին նկա­տի չի ու­նե­ցել իր վի­րա­վո­ րա­կան բնույ­թի ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րում: Հայց­վոր Ար­թուր Սա­քուն­ցը ներ­կա­յաց­րեց news.am-ո­ւ մ հրա­պա­րակ­ված այդ հոդ­վա­ծը՝ «Վ­լա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նը նե­րել է ի­րեն դա­տի տված Ար­թուր Սա­քուն­ցին»:

­­¸³­ï³­íáñ. §åá­ãÇÏ­Ý»­ñáí ɳ­Ïáï­Ý»ñ¦ ³­ë»­Éáí` áë­ïǭϳ­Ý³­å»ïÝ Ç­±Ýã ¿ Ýϳ­ïÇ áõ­Ý»­ó»É ­Հու­նի­սի 27-ի դա­տա­կան նիս­տին Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ Ա­րա Զոհ­րա­բյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց պա­տաս­խա­ նո­ղի դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ ամ­բող­ջու­թյամբ հեր­քում է հայց­վո­րի պա­հան­ջը: Ա. Զոհ­րա­բյանն անդրա­դար­ձավ այն հան­գա­ման­քին, որ ոչ ա­ռևտ­րային-հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն հան­դի­սա­ցող հայց­ վո­րը չու­նի և չի կա­րող ու­նե­նալ գոր­ծա­րար համ­բավ: Ը­ստ պա­տաս­խա­ նո­ղի՝ հայց­վո­րը կա­րող է ու­նե­նալ բա­րի համ­բավ: ­Հայ­ցա­դի­մու­մում Վ.Գ­րի­գո­րյա­նը խնդ­րել է դա­տա­րա­նին հայ­ցա­դի­ մու­մը հա­մա­րել ներ­կա­յաց­ված հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի սահ­ ման­նե­րում, քա­նի որ ա­ռա­ջին ան­գամ հայց­վո­րը հայ­ցա­դի­մում է ներ­ կա­յաց­րել Եր­ևա­նի Ա­րաբ­կիր և Քա­նա­քեռ-Զեյ­թու­նի դա­տա­րան 2011թ. նոյեմ­բե­րի 17-ի­ն՝ նշե­լով պա­տաս­խա­նո­ղի՝ ի­րեն հայտ­նի բնա­կու­թյան վայ­րի հաս­ցեն: Սա­կայն սույն գոր­ծը վե­րա­դարձ­վել է: Պատ­կան մար­ մին­նե­րի կող­մից պա­տաս­խա­նո­ղի հաս­ցեն հայտ­նե­լու գոր­ծում հա­մա­ գոր­ծակ­ցու­թյան լի­ա­կա­տար բա­ցա­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում հայց­վո­ րը 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րի 12-ին հայ­ցա­դի­մում է ներ­կա­յաց­րել պա­տաս­ խա­նո­ղի աշ­խա­տա­վայ­րի հաս­ցե­ով:­ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը նշում է, որ Ա­րաբ­կի­րի դա­տա­րա­նը հայ­ցա­դի­մու­մը վե­րա­դարձ­րել է, եւ հա­մա­պա­տաս­խան ո­րո­շու­մից հետ­ևում է, որ հայց­ վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղի բնա­կու­թյան հաս­ցեն նշել է Դավ­թա­շե­նի տա­ րած­քում, սա­կայն դի­մել է ոչ այդ տա­րած­քը սպա­սար­կող դա­տա­րա­նին: Ը­ստ պա­տաս­խա­նո­ղի՝ հայց­վորն այդ ո­րո­շու­մը ստա­նա­լուց հե­տո ե­ռօ­ րյա ժամ­կե­տում չի դի­մել հա­մա­պա­տաս­խան դա­տա­րան և խախ­տել է Քաղ. օր.-ի 1087.1 հոդ­վա­ծով նա­խա­տես­վող զր­պար­տու­թյան մա­սին հայտ­նի դառ­նա­լու պա­հից դա­տա­րան դի­մե­լու մեկ ա­մս­վա ժամ­կե­տը: Վ. Գրի­գո­րյա­նը իր հայ­ցա­դի­մու­մում խնդ­րել է դա­տա­րա­նին պար­ տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը, ո­րոնք են.

61  «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­նե­րին, որ բե­րել են Հել­սին­կյան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, ու էդ լա­կոտ­նե­րի բե­րան­նե­րի ար­տա­հայ­տու­ թյուն­ներն ան­ձնա­կան վի­րա­վո­րանք են հասց­նում: Ե­րբ փսլն­քոտ լա­ կո­տը եր­կիր պա­հած, ե­րկ­րի հա­մար տու­ժած մար­դուն վի­րա­վո­րում է լկ­տի բա­ցա­կան­չու­թյուն­նե­րով, ես դա չեմ հան­դուր­ժե­լու… Նրանք ան­ պատ­վում են պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րին` ա­սե­լով՝ էդ մի­ո­տա­նին: Ես ա­սում ե­մ՝ էդ չոր­սո­տա­նի­նե­րիցդ շատ գործ է ա­նում մեր մի­ո­տա­նին, չէ՞ որ էդ մարդն ի­նչ որ ա­րել է, ես չեմ պաշտ­պա­նում, ա­րել է էս ե­րկ­րի հա­մար, որ էդ ոտ­քը կորց­րել է»: «Ո՞նց կա­րող է մար­դու սիրտ ցա­վա, ե­րբ նա մտա­ծում է՝ ի­նչ­քան ա­ղմ­կա­հա­րույց, ի­նչ­քան վատ դեպք պա­տա­հի, էն­քան լավ է, ո­րով­ հետև դրա վրա ա­վե­լի շատ փող կա­րող է աշ­խա­տի»:­ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը, հղում կա­տա­րե­լով Քաղ. օր.-ի 1087.1 հոդ­վա­ծին, առ այն, որ զր­պար­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ գոր­ծե­րով ան­հրա­ժեշտ փաս­ տա­կան հան­գա­մանք­նե­րի ա­պա­ցուց­ման պար­տա­կա­նու­թյու­նը կրում է հայց­վո­րը, նշեց, որ հայց­վո­րի կող­մից ներ­կա­յաց­ված 2011թ. նոյեմ­բե­րի 22-ի՝ news.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված «Վ­լա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նը նե­ րել է ի­րեն դա­տի տված Ար­թուր Սա­քուն­ցին» ­վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ ծը չի կա­րող այդ­պի­սի ա­պա­ցույց հան­դի­սա­նալ: Ը­ստ փաս­տա­բա­նի՝ հոդ­վա­ծում խոս­քը Վ. Գաս­պա­րյա­նի դեմ հայց ներ­կա­յաց­րած Ար­թուր Սա­քուն­ցին նե­րել կամ չնե­րե­լու մա­սին է, քա­նի որ հայց­վոր կազ­մա­կեր­ պու­թյան ղե­կա­վա­րը հենց Սա­քունցն է, հետ­ևա­բար Վ. Գաս­պա­րյա­նը պետք է նե­րե­լու մա­սին խո­սեր Ա. Սա­քուն­ցի վե­րա­բե­րյալ:­ Ըստ Ա. Զոհ­րա­բյա­նի՝ Վ. Գաս­պա­րյա­նը «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­ներ», ի­նչ­պես նաև «­չոր­սո­տա­նի­ներ» ա­սել է ՀՀ պաշտ­պա­նու­ թյան նա­խա­րա­րին վի­րա­վո­րանք հասց­րած ան­ձանց և ոչ թե հայց­վո­ րին կամ Հել­սին­կյան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րին կամ ակ­ցի­այի մաս­նա­ կից­նե­րին կամ զոհ­ված զին­վոր­նե­րի ծնող­նե­րին:­ Անդ­րա­դառ­նա­լով «Ո՞նց կա­րող է մար­դու սիրտ ցա­վա, ե­րբ նա մտա­ծում է՝ ի­նչ­քան ա­ղմ­կա­հա­րույց, ի­նչ­քան վատ դեպք պա­տա­հի, էն­ քան լավ է, ո­րով­հետև դրա վրա ա­վե­լի շատ փող կա­րող է աշ­խա­տի» ար­տա­հայ­տու­թյա­նը՝ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը նշեց, որ Վ. Գաս­պա­րյա­նը քն­նա­ դա­տել է բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րը և ոչ թե կոնկ­րետ ան­ձանց: Վ. Գրի­գո­րյա­նի այն հար­ցին, թե Վ. Գաս­պա­րյանն իր ար­տա­հայ­ տու­թյուն­նե­րում ա­րդյոք նկա­տի՞ է ու­նե­ցել հայց­վո­րին, Ա. Զոհ­րա­բյա­նի կող­մից չհն­չեց հս­տակ «այո» կամ «ոչ», այլ այն, որ Վ. Գաս­պա­րյա­նը նկա­տի է ու­նե­ցել ՀՀ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րին վի­րա­վո­րանք հասց­րած ան­ձանց: Ա. Զոհ­րա­բյա­նը նշեց նաեւ, որ հայց­վո­րը պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը հայց­վո­րին են ո­ւ ղղ­ված ե­ղել, այլ ոչ թե պա­տաս­խա­նո­ղը: ­Դա­տա­վոր Ա. Սու­քո­յա­նը ցան­կա­ցավ իր հեր­թին ճշ­տել, թե «­պո­ չիկ­նե­րով լա­կոտ­ներ» ար­տա­հայ­տու­թյունն ա­նե­լով, «­պո­չիկ­նե­րով» ա­սե­լով՝ Վ. Գաս­պա­րյա­նը ի՞նչ է նկա­տի ու­նե­ցել, սա­կայն պա­տաս­խան չս­տա­ցավ: Այ­նու­հետև Վ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նի հա­մար հս­տա­կեց­րեց հայց­վո­րի պա­հանջն առ այն, որ հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­ րում ոչ թե այն, որ «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­ներ» է բե­րել

62 հայց­վո­րը, այլ այն հան­գա­ման­քը, որ հայց­վո­րի կող­մից բեր­ված վե­րոն­ շյալ ան­ձինք, ը­ստ Վ. Գաս­պա­րյա­նի, ՀՀ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­ րին վի­րա­վո­րանք են հասց­րել:­ Այս­քա­նով գոր­ծի քն­նու­թյունն ա­վարտ­վեց, և դա­տա­կան ակ­տի հրա­պա­րակ­ման օր նշա­նակ­վեց հու­լի­սի 11-ը: Սա­կայն հայ­տա­րար­ված օ­րը վճ­ռի հրա­պա­րա­կու­մը հե­տաձգ­վեց, քա­նի որ դա­տա­վո­րը հայ­տա­ րա­րեց, որ լրա­ցու­ցիչ հե­տա­զո­տու­թյուն պետք է ի­րա­կա­նաց­վի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյան հա­մար. «20 տա­րե­կան պո­չիկ­նե­րով լա­կոտ­նե­րին, որ բե­րել են Հել­սին­կյան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րը, ու էդ լա­կոտ­նե­րի բե­ րան­նե­րի ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն ան­ձնա­կան վի­րա­վո­րանք են հասց­ նում: Ե­րբ փսլն­քոտ լա­կո­տը եր­կիր պա­հած, ե­րկ­րի հա­մար տու­ժած մար­դուն վի­րա­վո­րում է լկ­տի բա­ցա­կան­չու­թյուն­նե­րով, ես դա չեմ հան­ դուր­ժե­լու… Նրանք ան­պատ­վում են պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րին` ա­սե­լով՝ էդ մի­ո­տա­նին: Ես ա­սում ե­մ՝ էդ չոր­սո­տա­նի­նե­րիցդ շատ գործ է ա­նում մեր մի­ո­տա­նին, չէ՞ որ էդ մարդն ի­նչ որ ա­րել է, ես չեմ պաշտ­ պա­նում, ա­րել է էս ե­րկ­րի հա­մար, որ էդ ոտ­քը կորց­րել է»: ­Հու­լի­սի 20-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ա­լեք­սեյ Սու­քո­յա­նը մեր­ժեց «­Հել­սին­կյան քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ա­սամբ­լե­այի Վա­ նա­ձո­րի գրա­սե­նյակ» ՀԿ-ի հայցն ը­նդ­դեմ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի:

­ì»­ñ³ùÝ­ÝÇã ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»É ¿ Ðø²ì µá­ÕáùÝ Á­Ý¹­¹»Ù áë­ïǭϳ­Ý³­å»­ïÇ û·­ïÇÝ Ï³­Û³ó­í³Í í×­éÇ ­Հոկ­տեմ­բե­րի 17-ին ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը մեր­ժել է «­Հել­սին­կյան քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ա­սամբ­լե­այի Վա­նա­ձո­րի գրա­սե­նյակ» ՀԿ-ի վե­րաքն­ նիչ բո­ղոքն ը­նդ­դեմ ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի` հօ­գուտ ոս­տի­կա­նու­թյան պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի կա­յաց­րած վճ­ռի: ­Վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քում հայց­վո­րը նշել է, որ դա­տա­րա­նը որ­ևէ գնա­ հա­տա­կա­նի չի ար­ժա­նաց­րել այն հան­գա­ման­քը, որ դա­տա­վա­րու­թյան ամ­բողջ ըն­թաց­քում պա­տաս­խա­նողն այդ­պես էլ չէր հեր­քել հայց­վո­րին նկա­տի ու­նե­նա­լու հան­գա­ման­քը։ Բո­ղո­քա­բե­րը նշել էր, որ պա­տաս­ խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը դա­տա­վա­րա­կան բարձ­րա­կարգ հմ­տու­թյուն­ նե­րի և բա­վա­կա­նին հե­տաքր­քիր պաշտ­պա­նու­թյան ձևի կի­րառ­մամբ, այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, իր կամ­քից դուրս հան­գա­մանք­նե­րի բե­րու­մով, ի վի­ ճա­կի չէր ա­պա­հո­վել հետ­ևյալ հար­ցի հս­տակ պա­տաս­խա­նը. «Արդյո՞ք պա­տաս­խա­նո­ղը նկա­տի էր ու­նե­ցել հայց­վո­րին»։ ­Բո­ղո­քա­բե­րը նշել է, որ դա­տա­րա­նի կող­մից սխալ են կի­րառ­վել ՀՀ քաղ.օր.-ի 19-րդ և 1087.1-րդ հոդ­ված­նե­րը, ին­չի հետ­ևան­քով հայց­վո­ րը զրկ­վել է նշ­ված հոդ­ված­նե­րով նա­խա­տես­ված իր ի­րա­վունք­նե­րից և խնդ­րել է վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նին` հայ­ցը մեր­ժե­լու մա­սով բե­կա­նել դա­տա­րա­նի վճի­ռը և գործն այդ մա­սով ու­ղար­կել նոր քն­նու­թյան: ­Վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քի պա­տաս­խա­նում Վ. Գաս­պա­րյա­նի շա­հե­րը դա­ տա­րա­նում ներ­կա­յաց­նող փաս­տա­բան Ա­րա Զոհ­րա­բյա­նը հայտ­նել է, որ վե­րաքն­նիչ բո­ղո­քում հայց­վո­րը միջ­նոր­դել է հար­գե­լի հա­մա­րել բո­ ղո­քը բե­րե­լու հա­մար բաց թողն­ված մե­կօ­րյա ժամ­կե­տը` որ­պես հար­ գե­լի պատ­ճառ նշե­լով դա­տա­րա­նի կող­մից 21.07.2012 թ. վճի­ռը հայց­

63  վո­րին ու­ղար­կե­լու հան­գա­ման­քը, սա­կայն պա­տաս­խա­նո­ղը նշել է, որ բո­ղո­քը պետք է վե­րա­դարձ­վի, քա­նի որ, ՀՀ քաղ. դատ. օր.-ի հա­մա­ ձայն՝ դա­տա­րա­նը վճ­ռի օ­րի­նա­կը մինչև հրա­պա­րակ­ման հա­ջորդ օ­րը ու­ղար­կել է հայց­վո­րին։ ­Վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը նշել է, որ պա­տաս­խա­նող կող­մը ըն­դա­ մե­նը քն­նա­դա­տել է հա­սա­րա­կու­թյան մեջ տեղ գտած բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րը և ոչ թե կոնկ­րետ ան­ձանց, այդ թվում նաև` հայց­վո­րին՝ նկա­տի ու­նե­նա­լով նաև այն փաս­տը, որ հայց­վո­րը, հան­դի­սա­նա­լով հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն, նպա­տակ է հե­տապն­դում ա­ջակ­ ցե­լու ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան հա­մա­կար­գի ամ­րապնդ­մա­նը և քա­ղա­քա­ ցի­ա­կան հա­սա­րա­կու­թյան զար­գաց­մա­նը, այ­սինքն` ը­ստ է­ու­թյան կողմ է հա­սա­րա­կու­թյան մեջ տեղ գտած բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րի բա­ցա­ հայտ­ման և քն­նա­դատ­ման գոր­ծըն­թա­ցին։­ Այս­պի­սով, վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը, հիմ ­ն ա­վոր չհա­մա­րե­լով վե­ րաքն­նիչ բո­ղո­քի հիմ­քե­րը, գտել է, որ ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը, կա­տա­րե­լով սույն գոր­ծում առ­կա բո­լոր ա­պա­ցույց­նե­րի բազ­մա­կող­մա­նի, լրիվ և օբյեկ­տիվ քն­նու­թյուն, կա­յաց­րել է վեճն ըստ է­ու­թյան ճիշտ լու­ծող դա­տա­կան ա­կտ, ո­ւ ս­տի այն բե­կա­նե­լու հիմ­քեր առ­կա չեն, հետ­ևա­բար բո­ղո­քը մեր­ժել է՝ օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ թող­նե­լով ստո­րա­դաս ա­տյա­նի վճի­ռը:

64 3 ÙÉÝ 264 ѳ­½³ñ ¹ñ³­ÙÇ å³­Ñ³Ý­çÁ ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ Ýí³­½»ó­ñ»ó ÙÇÝ­ã»õ 50.000 ¹ñ³Ù «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ն 2011թ. Տա­վու­շի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րան հայց է ներ­կա­յաց­րել «Ի­ջե­ւան ստու­դի­ա» ՍՊԸ ըն­կե­ րու­թյան եւ «Ի­ջե­ւան ստու­դի­ա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­ րա Խա­չի­կյա­նի դեմ: Ըն­կե­րու­թյու­նը պա­հան­ջում էր պար­տա­վո­րեց­նել Նաի­րա Խա­չի­կյա­նին եւ «Ի­ջե­ւան ստու­դի­ա» ըն­կե­րու­թյա­նը` հրա­պա­ րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել եւ «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲ ըն­կե­րու­թյան օգ­տին նրան­ցից հա­մա­պար­տու­թյամբ բռ­նա­գան­ձել 3 մլն դրամ` որ­պես փոխ­հա­տու­ցում, ե­ւս 264 հա­զար դրամ՝ որ­պես դա­տա­կան ծախս, ո­րից 200 հա­զար դրա­մը` փաս­տա­բա­նին վճա­րած վար­ձատ­րու­թյան գու­մար եւ 64 հա­զա­րը` որ­պես վճար­ված պե­տա­կան տուր­քի գու­մար: «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ի հայ­ցա­դի­մու­մի մեջ նշ­ված է, որ 2011թ. հու­ նի­սի 21-ին հայ­կա­կան ե­րկ­րորդ հե­ռուս­տաա­լի­քի «Լ­րա­բեր» լրատ­վա­ կան ծրագ­րով, ի­նչ­պես նաեւ «Եր­կիր Մե­դի­ա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյամբ մի քա­նի ան­գամ հե­ռար­ձակ­վել են տե­սա­նյու­թեր, ո­րոնց մեջ տեղ են գտել ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բավն ա­րա­տա­վո­րող ար­տա­հայ­տու­ թյուն­ներ: Դրանք են` «­գոր­ծա­րար դի­մա­կի տակ իս­կա­կան ա­վե­րող­ներ են թաքն­ված, մի պարզ ան­վամբ` Ի­ջե­ւա­նի ճան­շին ձեռ­նար­կու­թյուն», «­մաս­նա­գի­տա­կան ո­րա­կի եւ ա­նա­չա­ռու­թյան պա­կասն է, որ ծնել է նման հե­տե­ւանք­ներ», «­քան­դել եւ սա­լա­հա­տա­կը ծա­ծուկ վա­ճա­ռել է», «Ի­ջե­ւա­նի ճան­շի­նի թե­թեւ ձեռ­քով վա­ճառ­վել են», «­Մե­տա­ղա­գործ­նե­րի փո­ղո­ցի 36 մլն դրա­մի ծախս­ման ու մսխ­ման աշ­խա­տանք­նե­րի մա­սին են բարձ­րա­ձայ­նում բնա­կիչ­նե­րը հոր­դա­ռատ ան­ձրև­նե­րից հե­տո»: «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ի հայ­ցով դա­տա­վա­րու­թյու­նը Տա­վու­շի մար­ զի ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նի Դի­լի­ջա­նի նս­տա­վայ­րում սկս­վել է 2011-ի օ­գոս­տո­սի 18-ին: Դա­տա­րա­նում ցու­ցադր­վել են խնդ­րա­հա­րույց տե­սա­նյու­թե­րը, կող­մե­րը ներ­կա­յաց­րել են ի­րենց նկա­տա­ռում ­ն ե­րը: ­Դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հայց­վոր ըն­կե­րու­թյու­նը պն­դել է, որ վե­րը նշ­ված վի­րա­վո­րա­կան ու զր­պար­տող ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րը վնա­սել են այլ սուբյեկտ­նե­րի հետ ի­րենց գոր­ծա­րար հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րին: Պար­զա­բա­նե­լով իր հայ­ցա­պա­հան­ջը՝ հայց­վո­րը հայտ­նել է, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից ա­ռա­ջին եր­կու­սը՝ վի­րա­վո­րա­կան, ի­սկ մնա­ցած ե­րե­քը զր­պար­տող բնույթ ու­նեն: Պա­տաս­խա­նող կողմն էլ պն­դել է, որ լրատ­վու­թյան մի­ջո­ցով բարձ­րա­ձայն­վել են հան­րային հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող խն­դիր­ներ հան­րային վայ­րի վե­րա­ նո­րոգ­ման աշ­խա­տանք­նե­րի թե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին: Պա­տաս­խա­նող­ նե­րը նշել են նաև, որ 27.06.2011թ. հա­ղորդ­ման ժա­մա­նակ հայց­վոր ըն­կե­րու­թյան տնօ­րե­նը և այլ աշ­խա­տա­կից­ներ հնա­րա­վո­րու­թյուն են ստա­ցել ե­լույթ ու­նե­նալ և ներ­կա­յաց­նել ի­րենց պար­զա­բա­նում ­ն երն ու տե­սա­կետ­նե­րը, ո­րից հետ­ևում է, որ հայց­վոր ըն­կե­րու­թյու­նը ստա­ցել է հերք­ման և պա­տաս­խա­նի հնա­րա­վո­րու­թյուն և, հետ­ևա­բար, չի կա­րող հայ­ցել ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նու­թյան այլ մի­ջոց­ներ, տվյալ դեպ­քում` գու­մա­րային փոխ­հա­տու­ցում Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 10-րդ մա­սի հա­մա­ձայն:

65  2012թ. ապ­րի­լի 27-ին հրա­պա­րա­կե­լով վճի­ռը՝ Տա­վու­շի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը եզ­րա­հան­գել է, որ ա­ռա­ջին եր­կու ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը՝ «­գոր­ծա­րար դի­մա­կի տակ իս­կա­կան ա­վե­րող­ներ են թաքն­ված մի պարզ ան­վամբ` Իջ­ևա­նի ճան­շին ձեռ­նար­ կու­թյուն» և «­մաս­նա­գի­տա­կան ո­րակ­նե­րի ու ա­նա­չա­ռու­թյան պա­կասն է, որ ծնել է նման հետ­ևանք­ներ», ի­րենց բնույ­թով գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­ներ են, ո­րոնք վի­րա­վո­րա­կան չեն կա­րող հա­մար­վել: Թեև լրագ­րո­ղը ը­նտ­րել է չա­փա­զան­ցու­թյուն­ներ, սա­կայն այդ­պի­սի ո­ճով ար­տա­հայ­տել է կար­ծիք, ո­րն ի­նք­նին ա­րա­տա­վո­րող բնույ­թի չէ: Մնա­ցած ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը գնա­հա­տե­լով որ­պես փաս­տի մա­սին հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ՝ դա­տա­րա­նը եզ­րա­հան­գել է, որ «­սա­լա­հա­տա­ կը քան­դել և ծա­ծուկ վա­ճա­ռել են», «Իջ­ևա­նի ճան­շի­նի թեթև ձեռ­քով վա­ճառ­վել են» և «36 մլն դրա­մի ծախս­ման ու մսխ­ման» ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րը որ­պես փաս­տա­կան տվյալ­ներ չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ա­րա­տա­վո­րում են կազ­մա­կեր­պու­թյան գոր­ծա­րար համ­բա­վը: Այդ հիմ­քով դա­տա­րա­նը սահ­մա­նել է, որ հե­ռուս­տաըն­կե­ րու­թյու­նը վնաս է հասց­րել հայց­վոր ըն­կե­րու­թյան գոր­ծա­րար համ­բա­ վին՝ հե­ռար­ձա­կե­լով զր­պար­տող բնույ­թի տե­ղե­կատ­վու­թյուն: Հայց­վոր ըն­կե­րու­թյան կրած վնա­սը փոխ­հա­տու­ցե­լու նպա­տա­կով դա­տա­րա­նը ո­րո­շել է հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նից եւ լրագ­րող Ն. Խա­ չի­կյա­նից բռ­նա­գան­ձել ըն­դա­մե­նը 50.000 դրամ: Փոխ­հա­տուց­ման նման ցածր գու­մա­րը դա­տա­րա­նը հիմ ­ն ա­վո­րել է այն հան­գա­ման­քով, որ 27.06.2011թ. Իջ­ևա­նի հե­ռուս­տա­տե­սու­թյամբ հե­ռար­ձակ­ված «­Սա­ լիկ­նե­րը` ա­պա­հով հանգր­վա­նում» հա­ղորդ­մամբ մաս­նա­կի­ո­րեն վե­րա­ կանգն­վել է ըն­կե­րու­թյան ա­րա­տա­վոր­ված պա­տի­վը, քա­նի որ վեր­ջինս հնա­րա­վո­րու­թյուն է ստա­ցել իր տե­սա­կետ­նե­րը ներ­կա­յաց­նել: ­ ì»­ñ³ùÝ­ÝÇã ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ ·áñ­ÍÁ µ»­Ï³­Ý»É ¿ ­ Ընդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը «Ի­ջե­ւա­նի ՃՇՇ» ՓԲԸ-ն բո­ղո­քար­կեց ՀՀ վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան, ո­րն ամ­բող­ջու­թյամբ բե­կա­ նեց ա­ռա­ջին ա­տյա­նի դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը և գործն ու­ղար­կեց ա­ռա­ ջին ա­տյա­նի դա­տա­րան՝ ամ­բողջ ծա­վա­լով նոր քն­նու­թյուն կա­տա­րե­լու հա­մար: Հիմն­վե­լով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի 27/04/2012թ. նա­խա­դե­պի վրա՝ իր ո­րո­շու­մը դա­տա­րա­նը պատ­ճա­ռա­բա­նել է հետ­ևյալ կերպ. «Գ­նա­հատ­ման ա­ռար­կա պետք է դառ­նա օգ­տա­գործ­ված մի­ջո­ցի կամ ե­ղա­նա­կի` տե­ղե­կատ­վու­թյան ա­րագ և հա­մընդ­հա­նուր տա­րած­ման հար­ցը… զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րով կա­տար­ված հրա­ պա­րա­կում ­ն ե­րի տա­րա­ծու­մը շատ ա­վե­լի ա­րագ է, քան ե­թե հրա­պա­րա­ կումն ար­վեր ան­ձանց փոք­րա­թիվ խմ­բի շր­ջա­նա­կում: Մի­ա­ժա­մա­նակ պետք է հաշ­վի առ­նել նաև տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը տա­րա­ծե­լու շր­ջա­նա­կը: Զանգ­վա­ծային լրատ­վու­թյան մի­ջոց­նե­րը, ո­րոնք գոր­ծում են տե­ղա­կան մա­կար­դա­կում (մարզ, քա­ղաք), ու­նեն ա­վե­լի փոքր տա­րած­ման շր­ջա­ նակ, քան հան­րա­պե­տու­թյան ամ­բողջ տա­րած­քով հե­ռար­ձակ­վող և տա­րած­վող լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը: Նյու­թա­կան փոխ­հա­տու­ցում նշա­նա­կե­լու դեպ­քում ան­հրա­ժեշտ է, որ դա­տա­րան­նե­րը մեծ ու­շադ­րու­թյուն դարձ­նեն փոխ­հա­տուց­վող գու­

66 մա­րի չա­փի սահ­ման­մա­նը, պա­տաս­խա­նող­նե­րից պա­հան­ջեն նրանց ե­կա­մուտ­նե­րի վե­րա­բե­րյալ պե­տա­կան ի­րա­վա­սու մար­մին­նե­րին ներ­ կա­յաց­ված ֆի­նան­սա­կան և այլ փաս­տաթղ­թեր… հա­կա­ռակ դեպ­քում մեծ չա­փով փոխ­հա­տու­ցում ­ն ե­րը կա­րող են ծանր հետ­ևանք­ներ ու­նե­նալ վեր­ջին­նե­րիս բնա­կա­նոն գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը շա­րու­նա­կե­լու ա­ռու­մով: …Տ­վ յալ դեպ­քում ան­հաս­կա­նա­լի է, թե ի­նչ հան­գա­մանք­ներ հաշ­վի առ­նե­լով է դա­տա­րա­նը հան­գել այն հետ­ևու­թյան, որ փոխ­հա­տուց­ման չա­փը պետք է լի­նի 50.000 ՀՀ դրամ այն պայ­ման­նե­րում, ե­րբ հայ­կա­ կան ե­րկ­րորդ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նը ե­թեր է հե­ռար­ձակ­վում ամ­բողջ հան­րա­պե­տու­թյու­նում, այ­սինքն՝ ամ­բողջ հան­րա­պե­տու­թյու­նով գոր­ ծու­նե­ու­թյուն ծա­վա­լող ըն­կե­րու­թյան մա­սին հն­չեց­ված ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը տա­րած­վել են այդ ըն­կե­րու­թյան հետ գոր­ծա­րար կա­պե­րի մեջ գտն­վող ան­ձանց ամ­բողջ շր­ջա­նա­կում։ ­Գոր­ծում առ­կա չէ Նաի­րա Խա­չի­կյա­նի գույ­քային դրու­թյու­նը հաս­ տա­տող որ­ևէ վե­րա­բե­րե­լի ա­պա­ցույց… ո­րի հի­ման վրա հնա­րա­վո­ րու­թյուն կու­նե­նար պար­զել պա­տաս­խա­նո­ղի գույ­քային դրու­թյու­նը և ը­ստ այդմ էլ սահ­մա­ներ հն­չեց­ված վի­րա­վո­րան­քին և զր­պար­տու­թյա­նը հա­մար­ժեք փոխ­հա­տուց­ման ող­ջա­միտ չափ: Դա­տա­րանն ի­նքն է ար­ ձա­նագ­րել այն փաս­տը, որ պա­տաս­խա­նո­ղի գույ­քային դրու­թյան վե­ րա­բե­րյալ որ­ևէ ա­պա­ցույց առ­կա չէ, սա­կայն, այ­դու­հան­դերձ, որ­պես փոխ­հա­տուց­ման չափ սահ­մա­նել է 50.000 ՀՀ դրամ»: Վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը նաև կաս­կած է հայտ­նել, թե ա­րդյոք 27.06.2011թ. հե­ռար­ձակ­ված հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան ե­րկ­րորդ թո­ղար­ կու­մը կա­րե­լի է ըն­դու­նել որ­պես պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից կա­տար­ված հեր­քում՝ հաշ­վի առ­նե­լով այն հան­գա­ման­քը, որ հայց­վորն ի­նքն է փոր­ ձել հեր­քել իր մա­սին տա­րած­ված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, մինչ­դեռ հեր­քու­ մը որ­պես այդ­պի­սին պետք է տա տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծած ան­ձը, այլ ոչ թե նա, ո­ւմ մա­սին տա­րա­ծել են տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: Այս հիմ­քով վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը պա­հան­ջել է նոր դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­ քում քն­նու­թյան ա­ռար­կա դարձ­նել նաև այն հար­ցը, թե ա­րդյոք հայց­ վո­րը մինչ դա­տա­կան պաշտ­պա­նու­թյու­նը դի­մել է պա­տաս­խա­նող­նե­ րին՝ հեր­քե­լու ի­րենց հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կու­թյուն­ներն այն նույն ե­ղա­ նակ­նե­րով, ին­չով որ տե­ղի է ու­նե­ցել տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի տա­րա­ծու­մը:

67  §168 ų٦ ûñ­ÃÁ Ñ»ñ­ù»ó Ññ³­å³­ñ³­Ï³Í ï»­Õ»­Ïáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÁ ­ ­Եր­ևա­նի­Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նը 2012թ. հու­ լի­սի 12-ին հրա­պա­րա­կեց Մար­գա­րի­տա Մար­տի­րո­սյա­նի հայ­ցով դա­ տա­կան ա­կտն ը­նդ­դեմ Հռիփ­սի­մե Կա­րա­պե­տյա­նի և եր­րորդ ան­ձ «168 ժամ» թեր­թի: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ «168 ժամ» թեր­թը պար­տա­վոր է հեր­քել 04.11.2010թ. թեր­թում տպագր­ված «­Չեմ կա­րող էս­պես ապ­րել, ան­մեղ մարդ է դատ­վել» ­վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծում պա­րու­նակ­վող, հայց­վո­րի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­ րը, ի­սկ Հռիփ­սի­մե Կա­րա­պե­տյա­նը պետք է 100 հա­զար դրամ վճա­րի հայց­վո­րին փաս­տա­բա­նա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի հա­մար: ­Հայց­վորն իր հայ­ցա­դի­մու­մում պատ­ճա­ռա­բա­նել էր, որ պա­տաս­ խա­նո­ղի հրա­պա­րա­կած հոդ­վածն իր հաս­ցե­ին ա­կն­հայտ ան­հիմն մե­ ղադ­րանք­ներ և իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ է պա­րու­նա­կում: Ը­ստ հայց­վո­րի՝ հոդ­վա­ծում առ­կա այդ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն են. «...Հ. Կա­րա­պե­տյա­նը վս­տա­հեց­նում է, որ սկե­սուրն ու ա­մու­սի­նը` սպա­նու­թյան հա­մար դա­տա­պարտ­ված Ա. Մա­նա­սե­րյա­նը, սպառ­նա­ ցել են ճշ­մար­տու­թյունն ա­սե­լու, վկա­յու­թյուն տա­լու դեպ­քում իր նկատ­ մամբ քայ­լեր ձեռ­նար­կել...»: «...Մար­գա­րի­տան` սկե­սուրս, շան­տա­ժի է դի­մել։ Նա բո­լո­րին կա­ շա­ռե­լով՝ մարդ­կանց դա­տում, նս­տաց­նում է...»: ­Հայց­վո­րը խնդ­րել էր պար­տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նո­ղին` հեր­քե­լու հոդ­վա­ծում պա­րու­նակ­վող տե­ղե­կու­թյուն­ներն ամ­բող­ջու­թյամբ` հեր­քու­ մը տպագ­րե­լով նույն շա­բա­թա­թեր­թում, ի­նչ­պես նաև Հռիփ­սի­մե Կա­ րա­պե­տյա­նից բռ­նա­գան­ձել 500 հա­զար դրամ՝ որ­պես փաս­տա­բա­նա­ կան ծախ­սե­րի փոխ­հա­տու­ցում: ­Դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գուր­գեն Թո­րո­սյա­նը պն­դեց իր դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ պա­տաս­խա­նո­ղի` «Չեմ կա­րող էս­պես ապ­րել, ան­մեղ մարդ է դատ­վել» ­վեր­նագ­րով հոդ­ վա­ծը հայց­վո­րի հաս­ցե­ին ա­կն­հայտ ան­հիմն մե­ղադ­րանք­ներ և վեր­ջի­ նիս պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ ներ է պա­րու­նա­կում: Պա­տաս­խա­նող կող­մը նիս­տե­րին հիմ ­ն ա­կա­նում չէր ներ­կա­յա­նում:­ Ընդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը մտել է օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ և չի բո­ղո­քարկ­վել վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան: Ի­սկ թեր­թը իր կայ­ քէ­ջից հե­ռաց­րել է վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծը եւ տպագ­րել հեր­քու­մը:

68 ܳ˭ÏÇÝ ïÝû­ñ»­ÝÇ ïÕ³Ý å³ñï­í»ó ûñ­ÃÇ áõ Éñ³·­ñá­ÕÇ ¹»Ù ¹³­ï³­Ï³Ý í»­×áõÙ ­Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­ սու­թյան դա­տա­րա­նում դե­ռեւս ան­ցյալ տար­վա­նից քնն­վում էր Տիգ­րան Տեր­տե­րյա­նի օ­րի­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Համ­լետ Տեր­տե­րյա­նի՝ որ­դու պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լու և զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տու­ցում վճա­րե­լու պա­հան­ ջով դա­տա­կան նիստն ը­նդ­դեմ «168 ժամ» թեր­թի և լրագ­րող Մա­րի­նե Մար­տի­րո­սյա­նի: ­ Էջ­մի­ած­նի թիվ 2 ա­վագ դպ­րո­ցի ա­շա­կերտ, նույն դպ­րո­ցի նախ­կին տնօ­րե­նի որ­դի Տիգ­րան Տեր­տե­րյա­նի՝ դա­տա­րան դի­մե­լու պատ­ճառ էր դար­ձել «168 ժամ» թեր­թում տպագր­ված նյու­թը, ո­րում նշ­վում էր, որ, ը­ստ Էջ­մի­ած­նում շր­ջա­նառ­վող խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րի, նախ­կին տնօ­րե­նի տղան այ­րել է դպ­րո­ցի ար­խի­վը: ­Թեր­թին եւ լրագ­րո­ղին նման հայ­ցով դա­տի էր տվել նաեւ Տիգ­րա­ նի մայ­րը՝ դպ­րո­ցի նախ­կին տնօ­րեն Սու­սան­նա Նա­զա­րյա­նը, սա­կայն նույն դա­տա­րա­նի նույն դա­տա­վո­րը (Ա. Մել­քու­մյա­նը) ան­ցյալ տար­վա նոյեմ­բե­րին կա­սեց­րեց գոր­ծի քն­նու­թյու­նը մին­չեւ քրե­ա­կան գոր­ծի նա­ խաքն­նու­թյան ա­վար­տը: Ի­սկ քրե­ա­կան գործ հա­րուց­վել էր ­թեր­թի եւ լրագ­րո­ղի՝ Նա­զա­րյա­նին վե­րա­բե­րող հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի հի­ման վրա: Նա­խաքն­նու­թյու­նը դեռ չի ա­վարտ­վել: Նա­զա­րյա­նը նույն­պես պա­հան­ ջում է ­հեր­քել իր պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը եւ զր­պար­տու­թյան համար վճա­րել 2 մլն դրամ:   ­Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում դա­տա­րա­նը լսեց գոր­ծով ան­ցնող մի­ակ վկային՝ Սի­րեն Ե­ղի­ազ ­ ա­րյա­նին, ով ցուց­մունք տվեց առ այն, որ ի թիվս Էջ­մի­ած­նի բազ­մա­թիվ այլ բնա­կիչ­նե­րի՝ ին­քը ե­ւս լսել է, որ թիվ 2 դպ­րո­ցի նախ­կին տնօ­րեն Սու­սան­նա Նա­զա­րյա­նի տղան՝ Տիգ­րա­նը, ար­խիվ է այ­րել: Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը նշեց, որ ե­թե 1000-2000 մար­դու հա­ վա­քեն Էջ­մի­ած­նում ու հարց­նեն, թե ա­րդյոք նման բան լսել են, նրանք կհաս­տա­տեն: Վկան հա­վե­լեց, որ ա­սում է այն, ի­նչ ըն­դա­մե­նը լսել է տա­րած­ված խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րից: Վ­կայի ցուց­մուն­քից հե­տո հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գ. Գե­ւոր­գյա­նը կար­դաց հայ­ցա­պա­հան­ջը հեր­քում տպագ­րե­լու եւ թեր­թից ու լրագ­րո­

69  ղից զր­պար­տու­թյան հա­մար հա­մա­պար­տու­թյան կար­գով 2 մլն դրամ բռ­նա­գան­ձե­լու մա­սին: Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Հա­ կո­բյանն ա­ռար­կեց հայ­ցի դեմ՝ նշե­լով, որ լրագ­րո­ղը հղում է կա­տա­րել իր աղ­բյու­րին, ո­րը հրա­պա­րա­կային ին­ֆոր­մա­ցի­ա է հա­ղոր­դել: Սրան ի պա­տաս­խան՝ Գե­ւոր­գյանն էլ ա­սաց, թե լրագ­րո­ղը բա­րե­խիղճ ու բա­ ռա­ցի չի վե­րար­տադ­րել վկայի հետ հար­ցազ­րույ­ցի խոս­քե­րը, հրա­պա­ րա­կել է չճշտ­ված ին­ֆոր­մա­ցի­ա, սա­կայն չի գրել, որ լու­րե­րը չճշտ­ված են: Ա­վե­լին, ը­ստ հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցուց­չի՝ լրագ­րո­ղը չի փոր­ձել ճշ­ տել տա­րած­ված լու­րե­րը: Սա­կայն լրագ­րող Մ. Մար­տի­րո­սյա­նը շեշ­տեց, որ հր­դե­հի փաս­տը ճշ­տել է այն ժա­մա­նակ տնօ­րե­նի ժա­մա­նա­կա­վոր պաշ­տո­նա­կա­տա­րից, ո­րը հաս­տա­տել է ե­ղե­լու­թյու­նը ու պատ­մել, որ այր­վել են շի­նա­րա­րու­թյան հետ կապ­ված փաս­տաթղ­թեր: Փաս­տա­բան Ա. Հա­կո­բյանն էլ հա­վե­լեց, որ լրագ­րո­ղը շարժ­վել է է­թի­կայի նոր­մե­րին հա­մա­պա­տաս­խան, սա­կայն նա ոս­տի­կան չէ, որ հե­տաքն­նու­թյուն ան­ ցկաց­նի: Պար­զա­պես վե­րար­տադ­րել է այն տե­ղե­կու­թուն­նե­րը, ո­րոնք տա­րած­վել են Էջ­մի­ած­նում եւ հղում է կա­տա­րել իր աղ­բյու­րին՝ օ­րենսդ­ րու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խան: ­Դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյա­նի հար­ցին, թե ա­րդյոք կող­մե­րը չեն ցան­ կա­նում հաշ­տու­թյուն կն­քել, ստաց­վեց բա­ցա­սա­կան պա­տաս­խան: Ապ­րի­լի 13-ին Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ա. Մել­քու­մյանն ամ­բող­ջու­թյամբ մեր­ժեց Տիգ­րան Տեր­տե­րյա­նի օ­րի­նա­կան ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ Համ­լետ Տեր­տե­րյա­նի հայ­ցա­պա­հան­ջը հեր­քում տպագ­րե­լու եւ թեր­թից ու լրագ­րո­ղից զր­պար­տու­թյան համար հա­մա­պար­տու­թյան կար­գով 2 մլն դրամ բռ­նա­գան­ձե­լու մա­սին:

70  §Ð»ïùǦ ÷³ëï³µ³ÝÝ»ñ îÇ·ñ³Ý º·áñÛ³ÝÁ »õ ÈáõëÇÝ» гÏáµÛ³ÝÁ

§Ð»ï­ùǦ Éñ³·­ñá­ÕÁ ãÇ íÇ­ñ³­íá­ñ»É »õ ãÇ ½ñ­å³ñ­ï»É È»é­Ý³­å³­ïÇ ·Ûáõ­Õ³­å»­ïÇÝ 2012թ. մայի­սի 29-ին հրա­պա­րակ­վեց «­Լեռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պետն ը­նդ­ դեմ «­Հետ­քի» լրագ­րո­ղի» գոր­ծով Լո­ռու մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­ թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Վար­դու­հի Հով­ն ա­նյա­նի կա­յաց­րած վճի­ ռը, ո­րով մերժ­վել է լրագ­րո­ղի դեմ հայ­ցը:­ Ան­ցյալ տար­վա սեպ­տեմ­բե­րին Լեռ­նա­պա­տի գյու­ղա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը, հիմք ըն­դու­նե­լով «­Հետք» թեր­թում 2011թ. օ­գոս­տո­ սի 23-ին լրագ­րող Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի հրա­պա­րակ­ած «­Գյու­ղա­պե­ տի հաս­ցե­ին աս­ված «ա­րա­ծել» բառն ար­ժե 1 մի­լի­ոն» հոդ­վա­ծը, վի­ րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան հիմ­քով հայ­ցա­դի­մում էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րան ը­նդ­դեմ լրագ­րո­ղի` ­թեր­թին ներգ­րա­վե­լով որ­պես եր­րորդ ան­ձ: Գյու­ղա­պե­տը պա­հան­ջում էր նույն թեր­թով հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել հոդ­վա­ծում իր կող­մից զր­պար­տու­թյուն ո­րակ­ված փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը, վի­րա­վո­րե­լու հա­մար նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից և լրագ­ րո­ղից հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ձել 1 մլն դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տին փո­փո­խե­լով 1 մլն-ի դրա­ մա­կան պա­հան­ջը՝ գյուղապետն այն դարձ­րեց 1 լու­մա: Գյու­ղա­պե­տը կան­խավ պատ­րաս­տել և դա­տա­րա­նին էր ներ­կա­յաց­րել նաև նե­րո­ղու­ թյան տեքստ, ո­րը լրագ­րո­ղի ա­նու­նից ցան­կա­նում էր տպագ­րել տալ «­Հետք» թեր­թում:­ Ողջ դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը պն­դեց, որ լրագ­րո­ղը կան­խամ­տած­ված է ը­նտ­րել հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը` «­Գյու­ ղա­պե­տի հաս­ցե­ին աս­ված «ա­րա­ծել» բառն ար­ժե 1 մի­լի­ոն», ո­րով զր­ պար­տել է ի­րեն: Մի­ա­ժա­մա­նակ նույն վեր­նա­գի­րը նա վի­րա­վո­րանք էր համարում`­ հիմ ­ն ա­վո­րե­լով. «Իբրև վեր­նա­գիր ը­նտր­ված հրա­պա­ րա­կային ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հիմն­ված չէ ստույգ փաս­տե­րի վրա կամ պայ­մա­նա­վոր­ված չէ գե­րա­կա հան­րային շա­հով, ո­ւ ս­տի հա­մար­վում է վի­րա­վո­րանք»: ­Հոդ­վա­ծից հետ­ևյալ մեջ­բե­րումն էլ` «Ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից մեկն էլ` «­Մենք ու­զում ե­նք ի­մա­նալ` ըդ­տեղ ա­րա­ծո­ղը Սամ­վե՞լն ա լի­նե­լու,

71  գյու­ղա­պե՞­տը, թե՞ ա­վա­գա­նին», գյու­ղա­պետ Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը ո­րա­կել է վի­րա­վո­րա­կան` չ­նա­յած ին­քը նշ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հայ­ցա­դի­ մու­մում որ­պես հիմք բե­րե­լով` ը­նդ­գծել է, որ այն որ­պես հռե­տո­րա­կան հարց է տր­ված», Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը վի­րա­վո­րա­կան էր հա­մա­րում հե­ տևյալ հիմ ­ն ա­վոր­մամբ. «Ընդգծ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նից և հատ­կա­ պես ո­րա­կել ­բա­ռից պարզ է դառ­նում, որ լրագ­րո­ղը հա­մա­ձայն չէ, որ այն վի­րա­վո­րանք է, ո­րն ի­նք­նին վի­րա­վո­րա­կան է»: ­Գյու­ղա­պե­տի հա­մար «ինք­նին վի­րա­վո­րա­կան» էր նաև լրագ­րո­ղի կող­մից իր գոր­ծու­նե­ու­թյան մա­սին գյու­ղի բնակ­չի կար­ծի­քը մեջ­բե­րե­ լը, ո­րի վե­րա­բե­րյալ կա­յաց­վել է դա­տա­կան ա­կտ: Նա պն­դում էր, որ «հ­րա­պա­րակ­վել են փաս­տա­ցի այն­պի­սի տե­ղե­կու­թյուն­ներ, ո­րոնք չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում օբյեկ­տիվ ի­րա­կա­նու­թյա­նը, կրում են ի­րենց մեջ ա­րա­տա­վո­րող ո­րակ` ն­վա­զեց­նե­լով հա­սա­րա­կու­թյան լայն շր­ջա­նակ­ նե­րում իր` որ­պես ան­ձի, գիտ­նա­կա­նի և քա­ղա­քա­կան գործ­չի մա­սին ստեղծ­ված օբյեկ­տիվ կար­ծի­քը»: Զր­պար­տու­թյուն էր որակում մաս­նա­ վո­րա­պես հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը. «Իր հաս­ցե­ին ար­ված վի­րա­վո­ րան­քի հա­մար գյու­ղա­պետ Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը 1 մլն դրամ էր պա­հան­ջում իր գյու­ղի բնակ­չից, ի­սկ զր­պար­տու­թյան հա­մար` 2 մլն դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Դա­տա­վոր Վ. Հով­ն ա­նյա­նը գյու­ղա­պե­տի ֆի­նան­սա­կան պա­հան­ջը բա­վա­րա­րեց մի փոքր մա­սով»` ա­սե­լով, թե ին­ քը գու­մա­րային պա­հանջ չի ներ­կա­յաց­րել հա­մա­գյու­ղա­ցուն: Ը­ստ նրա` լ­րագ­րողն ի­րեն զր­պար­տել էր նաև հետ­ևյալ տե­ղե­կու­թյամբ. «…չ­նա­յած ին­քը`­ գյու­ղա­պե­տը, նշ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հայ­ցա­դի­մու­մում որ­պես հիմք բե­րե­լով՝ ը­նդ­գծել է, որ այն որ­պես հռե­տո­րա­կան հարց է տր­ված», քա­նի որ, իր ա­սե­լով, հայ­ցա­դի­մու­մի մեջ նման բան չկա: ­Դա­տա­րա­նի վճ­ռով, սա­կայն, «­Հետ­քի» լրագ­րո­ղի հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը զր­պար­տիչ և վի­րա­վո­րա­կան չեն: Իր ի­րա­վա­կան վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րում դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը վկա­յա­կո­չել է եր­կու քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծե­րով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի հրա­պա­րա­կած նա­խա­դե­պային ո­րո­շում ­ն երը` ­Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի մեկ­նա­բա­նու­թյամբ: Գյու­ղա­պե­տի կող­մից վի­ճարկ­վող ար­ տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը քն­նար­կե­լով այդ ո­րո­շում ­ն ե­րի հա­մա­տեքս­տում` ­դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը հան­գել է հետ­ևու­թյան, որ հոդ­վա­ծի վեր­նա­ գի­րը զր­պար­տու­թյուն չէ, քա­նի որ այն չի պա­րու­նա­կում կոնկ­րետ, հս­ տակ տե­ղե­կու­թյուն­ներ ո­րո­շա­կի գոր­ծո­ղու­թյան կամ ան­գոր­ծու­թյան վե­րա­բե­րյալ. այն վե­րա­ցա­կան է և չի ներ­կա­յաց­նում գյու­ղա­պե­տի ան­ ձի վե­րա­բե­րյալ փաս­տա­ցի տվյալ­ներ: Նշ­ված վեր­նա­գիրն ի­րա­կա­նում չի ա­րա­տա­վո­րում և չի էլ կա­րող ա­րա­տա­վո­րել գյու­ղա­պե­տի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը կամ գոր­ծա­րար համ­բա­վը: ­Դա­տա­րանն ար­ձա­նագ­րել է` ի­րա­կա­նու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խա­ նում է լրագ­րո­ղի հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կու­թյու­նը, որ իր հաս­ցե­ին ար­ ված վի­րա­վո­րան­քի հա­մար գյու­ղա­պետն իր գյու­ղի բնակ­չից 1 մլն դրամ էր պա­հան­ջում, ի­սկ զր­պար­տու­թյան հա­մար` 2 մլն դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Մի­ա­ժա­մա­նակ դա­տա­րա­նը նշել է, որ գյու­ղա­ պե­տը, որ­պես քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով հայց­վոր, նշ­ված պա­հան­ջով եր­կու ան­գամ է դի­մել դա­տա­րան: «Ան­գամ նման հան­գա­ման­քից ել­նե­ լով`­ պա­տաս­խա­նո­ղի (լ­րագ­րո­ղի) մոտ կա­րող էր կար­ծիք ձևա­վոր­վել,

72 որ հայց­վորն ին­քը (գյու­ղա­պե­տը) ևս իր հաս­ցե­ին կա­տար­ված ար­տա­ հայ­տու­թյան հա­մար պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան ող­ջա­միտ չափ, ի թիվս այլ մի­ջոց­նե­րի, հա­մա­րել է նաև նշ­ված չա­փով գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը»,- վճ­ռի մեջ նշել է դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը: ­Գյու­ղա­պե­տի մատ­նան­շած մյուս ար­տա­հայ­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ, ը­ստ ո­րի` ո­րա­կել ­բա­ռով լրագ­րողն ան­հա­մա­ձայ­նու­թյուն է հայտ­նել գյու­ղա­պե­տի կող­մից ար­տա­հայ­տու­թյու­նը վի­րա­վո­րանք համարե­լու կա­պակ­ցու­թյամբ, դա­տա­վո­րը նշել է, որ որ­ևէ հար­ցի կա­պակ­ցու­թյամբ լրագ­րո­ղի չհա­մա­ձայն­վե­լը գյու­ղա­պե­տի հետ չի կա­րող դիտ­վել վեր­ջի­ նիս ո­ւ ղղ­ված վի­րա­վո­րանք, քա­նի որ լրագ­րողն ըն­դա­մե­նը լու­սա­բա­նել է դա­տա­րա­նում քնն­ված գոր­ծը` դ­րա վե­րա­բե­րյալ տե­ղե­կաց­նե­լով հա­ սա­րա­կու­թյա­նը: Տվյալ դեպ­քում դա­տա­վո­րը վկա­յա­կո­չել է նաև Մար­ դու ի­րա­վունք­նե­րի և հիմ ­ն ա­րար ա­զա­տու­թյուն­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան մա­սին Եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի 10-րդ և ՀՀ Սահ­մա­նադ­րու­թյան 27- րդ հոդ­ված­նե­րը, ո­րոն­ցով ամ­րագր­ված են խոս­քի, սե­փա­կան կար­ծի­քի ար­տա­հայտ­ման, տե­ղե­կու­թյուն­ներ, գա­ղա­փար­ներ փնտ­րե­լու, ստա­ նա­լու, տա­րա­ծե­լու ա­զա­տու­թյուն­նե­րը:­ Ինչ վե­րա­բե­րում է լրագ­րո­ղի կող­մից «հ­ռե­տո­րա­կան» հար­ցի ձևա­ կերպ­ման հետ կապ­ված մտ­քին, դա­տա­վո­րը նշել է, որ չնա­յած այն չի ե­ղել հայ­ցա­դի­մու­մում, սա­կայն ար­տա­հայտ­վել է գյու­ղա­պե­տի կող­մից դա­տա­րա­նում տված ցուց­մուն­քի մեջ, ո­րն էլ ար­ձա­նագր­վել է դա­տա­ կան ակ­տի հա­մա­պա­տաս­խան հատ­վա­ծում:­ Այս­պի­սով, դա­տա­վոր Հով­ն ա­նյա­նը գյու­ղա­պե­տի հայ­ցա­դի­մու­մը վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան մա­սով մեր­ժել է, ի­սկ հայ­ցա­դի­մու­մով ներ­կա­յաց­ված գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման մա­սով`­ կար­ճել գոր­ծի վա­րույ­ թը, քա­նի որ հայց­վո­րը հրա­ժար­վել է գու­մա­րային պա­հան­ջից: Տվյալ դեպ­քում էլ վկա­յա­կոչ­վել է Քաղ. դատ. օր.-ի 109-րդ հոդ­վա­ծի 6-րդ կե­տը, հա­մա­ձայն ո­րի`­ դա­տա­րա­նը կար­ճում է գոր­ծի վա­րույ­թը, ե­թե հայց­վո­րը հրա­ժար­վել է հայ­ցից: Հայ­ցա­դի­մու­մի մաս­նա­կի մերժ­ման և գոր­ծի վա­րույ­թը գու­մա­րային պա­հան­ջի մա­սով կարճ­ման պայ­ման­նե­ րում դա­տա­վո­րը, հաշ­վի առ­նե­լով, որ հայց­վո­րը վճա­րել է պետ­տուր­քի գու­մա­րը, դա­տա­կան ծախ­սե­րի հար­ցը հա­մա­րել է լուծ­ված: Նաև վճ­ռով ամ­րագ­րել է Վ. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նից հօ­գուտ Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի բռ­նա­ գան­ձել 150,000 դրամ` որ­պես փաս­տա­բա­նի խե­լա­միտ վար­ձատ­րու­ թյան գու­մար:

­Ü³Ë­ÏÇÝ ·Ûáõ­Õ³­å»­ïÁ ϳ­Ùá­íÇÝ ãÇ Ï³­ï³­ñáõÙ ¹³­ï³­ñ³­ÝÇ í×Ç­éÁ Չ­նա­յած դա­տա­րա­նի՝ օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտած վճ­ռին՝ Լեռ­նա­պա­տի ար­դեն նախ­կին գյու­ղա­պետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը կա­մո­վին չէր կա­ տա­րել դա­տա­րա­նի վճի­ռը, ո­ւ ս­տի քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով նախ­կին պա­տաս­խա­նող, ի­սկ այժմ պա­հան­ջա­տեր Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նը ե­րեք ա­միս սպա­սե­լուց հե­տո դի­մել է ԴԱՀԿ՝ նախ­կին գյու­ղա­պե­տի նկատ­ մամբ կա­տա­րո­ղա­կան վա­րույթ հա­րու­ցե­լու պա­հան­ջով: ­Ղե­կա­վար­վե­լով «­Դա­տա­կան ակ­տե­րի հար­կա­դիր կա­տար­ման մա­ սին» ՀՀ օ­րեն­քի 28, 30, 40, 44, 67 հոդ­ված­նե­րով՝ սեպ­տեմ­բե­րի 7-ին

73  ՀՀ ար­դա­րա­դա­տու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան դա­տա­կան ակ­տե­րի հար­ կա­դիր կա­տա­րումն ա­պա­հո­վող ծա­ռա­յու­թյան (ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ) Լո­ռու մար­զային բաժ­նում կա­յաց­վել է ո­րո­շում՝ կա­տա­րո­ղա­կան վա­րույթ հա­ րու­ցե­լու, պար­տա­պա­նի գույ­քի վրա ար­գե­լանք դնե­լու և պար­տա­պա­ նի գույ­քի նկատ­մամբ հե­տա­խու­զում հայ­տա­րա­րե­լու մա­սին, ը­ստ ո­րի՝ Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նին վճա­րե­լիք 150 հա­զար դրամ փաս­տա­բա­նի վար­ ձատ­րու­թյան գու­մա­րի հետ Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նից բռ­նա­գանձ­վում է նաև 7500 դրամ՝ որ­պես կա­տա­րո­ղա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի կա­տար­ ման ծախս, Վա­նո Ե­ղի­ա­զա­րյա­նին պատ­կա­նող շար­ժա­կան ու ան­շարժ գույ­քը դր­վում է կա­լան­քի տակ և դրա նկատ­մամբ հայ­տա­րար­վում է հե­տա­խու­զում՝ պար­զե­լու սե­փա­կա­նու­թյան ի­րա­վուն­քով նրան պատ­ կա­նող գույ­քի, գույ­քային ի­րա­վունք­նե­րի և դրա­մա­կան մի­ջոց­նե­րի գտն­վե­լու վայ­րը, կազմն ու քա­նա­կը:

74 §²­é³­íáïݦ áõ ²­éÇíÙá­Éá­·Ç­³­Ï³Ý ëñ­ï³­µ³­Ý³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñá­ÝÁ ѳßï­í»É »­Ý ­Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­ սու­թյան դա­տա­րա­նի վա­րույ­թում գտն­վող քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գործն ը­ստ հայ­ցի` Հա­յաս­տա­նի Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­ րոնն ը­նդ­դեմ «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի հան­գու­ցա­լուծ­վեց: Պատ­վի, ար­ ժա­նա­պատ­վու­թյան, գոր­ծա­րար համ­բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան մա­սին քա­ղա­քա­ցի­ա­կան գոր­ծով հայց­վորն ու պա­տաս­խա­նո­ղը կն­քե­ցին հաշ­ տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն, ո­րը հաս­տատ­վել է դա­տա­վոր Է. Ա­վե­տի­ սյա­նի կող­մից:­ Ըստ այդմ՝ պա­տաս­խա­նող «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թերթն ըն­դու­նել է, որ 01.12.2010 թ. հրա­պա­րակ­ված «Իսկ ո­՞ւր մնաց Հի­պոկ­րա­տի եր­դու­մը» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծի մեջ ներ­կա­յաց­վել է չճշտ­ված տե­ղե­կատ­վու­թյուն։ Ար­դյուն­քում հոդ­վա­ծը ա­րա­տա­վո­րել է Հա­յաս­տա­նի «Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­ կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի գոր­ծա­րար համ­բա­վը, աշ­խա­ տա­կազ­մի եւ տնօ­րեն Սմ­բատ Ջա­մա­լ յա­նի պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը։ ­Հոդ­վա­ծը պա­րու­նա­կում էր տե­ղե­կատ­վու­թյուն այն մա­սին, որ հոդ­ վա­ծի հե­ղի­նակ, Կա­պա­նի բնա­կիչ Կա­րո Ա­վա­նե­սյա­նը, ըն­թեր­ցե­լով «Ա­ռա­վոտ» թեր­թի 13.11.2010թ. «Վ­ճա­րել է 10 տար­վա կյան­քի հա­մար, ստա­ցել` 7 տար­վա: Բժիշկ­նե­րը հի­վան­դին էլ, պե­տու­թյանն էլ խա­բե՞լ են» հոդ­վա­ծը, գրել է, որ ին­քը դի­մել է Հա­յաս­տա­նի Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն: Վճա­րում ­ն եր կա­տա­րե­լով՝ հե­տա­զոտ­վել է, ին­չի հետ­ևան­քով պարզ­վել է, որ նա ու­նի ա­ռիթ­մի­ա և պետք է ան­հա­ պաղ վի­րա­հատ­վի: Կն­քե­լով պայ­մա­նա­գիր 5,1 մլն դրամ վի­րա­հա­տու­ թյան հա­մար (ո­րի 70%-ը վճար­վում է նա­խա­պես, կա­տար­վում է վի­րա­ հա­տու­թյու­նը, հե­տո 3 ա­մս­վա ըն­թաց­քում վճար­վում է մնա­ցած 30%-ը)` նրան վի­րա­հա­տել ե­ն՝ տե­ղադ­րե­լով «Biotronic» ֆիր­մայի «Lexos DR» տի­պի ե­րկ­խո­ռո­չա­նի սարք սր­տի ռիթ­մը վա­րե­լու հա­մար, ո­րը ե­րաշ­ խա­վո­րում է 4-5 տա­րի ան­խա­փան աշ­խա­տանք: ­Սա­կայն Եր­ևա­նից Կա­պան վե­րա­դառ­նա­լու ճա­նա­պար­հին նրա վի­ ճա­կը վա­տա­ցել է` շն­չար­գե­լու­թյուն է ու­նե­ցել` ի­նչ­պես մինչ վի­րա­հա­ տու­թյու­նը, ի­սկ ար­դեն Կա­պա­նում շն­չար­գե­լու­թյու­նը կրկն­վել է եր­կու ան­գամ: Բո­լոր սրա­ցում ­ն ե­րի ժա­մա­նակ սար­քը չի աշ­խա­տել, դա հաս­ տատ­վել է նաև սար­քի ստու­գում ­ն ե­րով: Վե­րա­դառ­նա­լով Եր­ևան՝ բժշ­ կու­հուն ներ­կա­յաց­րել է մի դի­մում, ը­ստ ո­րի՝ գտել է, որ ախ­տո­րո­շու­մը ե­ղել է թե­րի և խնդ­րել, ա­ռա­ջար­կել, պա­հան­ջել է հրա­վի­րել կոն­սի­լի­ ում՝ ճշ­տե­լու ախ­տո­րո­շու­մը և կա­տա­րե­լու հա­մա­պա­տաս­խան բու­ժում ա­ռանց լրա­ցու­ցիչ վճա­րում ­ն ե­րի: ­Դի­մու­մը քն­նար­կե­լով՝ Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­ րո­նի տնօ­րեն Ս. Ջա­մա­լյա­նը գտել է, որ նա խա­բում է, թե իր մոտ շն­չար­գե­լու­թյան սրա­ցում ­ն եր են ե­ղել, ի­րա­կա­նում այլ բան է ե­ղել, և նոր բուժ­ման հետ կապ­ված հե­տա­գա բո­լոր քայ­լե­րի հա­մար հի­վան­դը պետք է վճա­րի:

75  ­Պա­տաս­խա­նո­ղը մին­չեւ հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան հաս­տա­ տու­մը «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թում տպագ­րել է հեր­քում և Հա­յաս­տա­նի «Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի պա­տաս­խա­նը։ ­ Իր հեր­թին հայց­վո­րը պար­տա­վոր­վել է հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նա­ գի­րը հաս­տատ­վե­լուց հե­տո նույն պա­հան­ջով և հիմ­քով, ի­նչ­պես նաև «Իսկ ո­՞ւր մնաց Հի­պոկ­րա­տի եր­դու­մը» վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծի հիմ­քով որ­ևէ այլ պա­հան­ջով դա­տա­րան հայց չներ­կա­յաց­նել ը­նդ­դեմ պա­տաս­ խա­նո­ղի։­ Այս հիմ­քով կարճ­վեց նաեւ «Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րոն» ՍՊԸ-ի՝ «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի դեմ 2-րդ հայ­ցը «Վ­ճար­վել է 10 տար­վա կյան­քի հա­մար, ստա­ցել՝ 7 տար­վա: Բժիշկ­նե­րը հի­վան­դին էլ, պե­տու­թյանն էլ խա­բե՞լ են» (13.11. 10թ.) հոդ­վա­ծի հա­մար:

76 Ò³ËÇó` ². ¼»ÛݳÉÛ³ÝÁ »õ È. ´³ñë»ÕÛ³ÝÁ Ò³ËÇó` ². ÊÉÕ³ÃÛ³ÝÁ »õ ². ²í»ïÇëÛ³ÝÁ

­Ð³Û­óÁ Ù»ñÅ­í»ó ѳۭó³ÛÇÝ í³­Õ»­Ùáõ­ÃÛ³Ý Å³Ù­Ï»­ïÇ Ë³Ëï­Ù³Ý ÑÇÙ­ùáí «­Մի­նաս Ա­վե­տի­սյան» մշա­կու­թային բա­րե­գոր­ծա­կան հիմ ­ն ադ­րա­մի հո­գա­բար­ձու­նե­րի խորհր­դի նա­խա­գահ Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը 2011թ. օ­գոս­տո­սի 4-ին դի­մել է Շի­րա­կի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րան ը­նդ­դեմ Ժուռ­նա­լիստ­նե­րի «Աս­պա­րեզ» ա­կում­բի խորհր­ դի նա­խա­գահ և ի­րա­վա­պաշտ­պան Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նի՝ պա­հան­ջե­լով հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել www.asparez.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված վի­րա­վո­րող և զր­պար­տող բնույ­թի հրա­պա­րա­կում ­ն ե­ րի հա­մար: Իբ­րեւ վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­ տու­ցում նա պա­հան­ջել է 2 մլն դրամ, ևս 200.000 դրամ՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: www.asparez.am կայ­քում ե­րեք հոդ­ված էր հրա­պարակ­վել, ո­րոնք էլ դար­ձել է­ին վե­ճի ա­ռար­կա՝ «­Կան բա­ներ, որ չեն ներ­վում» (11.06.2011թ.), «Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը ստում է ան­հաս­կա­նա­լի պատ­ ճառ­նե­րով» (15.06.2011թ.) և «Ըն­տա­նե­կան կա­պա­լին է­ին հար­վա­ծե­ լու» (16.06.2011թ.): Հոդ­ված­նե­րի ա­ռի­թը ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րո­ շումն էր Մի­նաս Ա­վե­տի­սյա­նի եր­կու ո­րմ ­ն ան­կար­նե­րը վե­րա­կանգ­նե­լու նպա­տա­կով Գյում­րի­ից Ե­րե­ւան տե­ղա­փո­խե­լու եւ ա­պա «Զ­վարթ­նոց» օ­դա­նա­վա­կա­յա­նում ցու­ցադ­րե­լու մա­սին: Մի­նա­սի ո­րմ ­ն ան­կար­նե­րի տե­ղա­փո­խու­մը Գյում­րի­ից Եր­ևան, ո­րը կազ­մա­կեր­պել էր «­Մի­նաս Ա­վե­ տի­սյան» մշա­կու­թային բա­րե­գոր­ծա­կան ­հիմ ­ն ադ­րա­մի հո­գա­բար­ձու­նե­ րի ­խորհր­դի ­նա­խա­գահ, նկար­չի որ­դի Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը (ո­ւ մ հետ, ը­ստ գյում­րե­ցի մտա­վո­րա­կան­նե­րի, պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն էր ձեռք բեր­վել դա չա­նել ա­ռանց ի­րենց հա­մա­ձայ­նու­թյան), մեծ վր­դով­մունք էր ա­ռա­ջաց­րել գյում­րե­ցի­նե­րի շր­ջա­նում: 2011թ. հու­նի­սի 23-ին Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը նա­մակ է ու­ղար­կել Լևոն Բար­սե­ղ յա­նին` պա­հան­ջե­լով տպագ­րել հեր­քում կամ հրա­պա­րա­կել իր նա­մա­կի բո­վան­դա­կու­թյու­նը՝ որ­պես պա­տաս­խան: Լևոն Բար­սե­ղ յա­նը Ա. Ա­վե­տի­սյա­նի ու­ղար­կած տեքս­տը հրա­պա­րա­կել է հու­նի­սի 30-ին: Օ­գոս­տո­սի 4-ին Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը հայ­ցա­դի­մու­մով դի­մել է դա­ տա­րան: Հայ­ցով նա Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նին հե­տե­ւյալ պա­հանջ­ներն էր

77  ներ­կա­յաց­րել` պար­տա­վո­րեց­նել հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից եւ հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ձել 2 մլն դրամ, ո­րից 500 հա­զա­րը՝ վի­րա­վո­րան­քի, 1 մլն 500 հա­զա­րը՝ զր­պար­տու­թյան հա­մար: Ե­ւս 200 հա­զար` դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: Մաս­նա­վո­րա­բար, նա զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րել Լ. Բար­սե­ղ յա­նի հոդ­ված­նե­րում առ­կա մի քա­նի գնա­հա­տա­կան­նե­ր եւ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­ր, թե Ար­ման Ա­վե­տի­ սյա­նը «թ­ռավ իր պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյու­նից»: ­Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում կող­մե­րը փոր­ձե­ցին բա­նակ­ցու­թյուն­ նե­րով հաս­նել հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան, սա­կայն չհա­ջող­վեց: ­Հայց­վոր կող­մը պն­դում էր, որ վե­ճը ծա­գել է Ա. Ա­վե­տի­սյա­նի պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյունն ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ հրա­պա­րա­կե­լուց եւ նրան նյու­թա­կան վնաս­ներ պատ­ճա­ռե­լուց, ի­սկ այս գոր­ծով կի­րա­ռե­լի ի­րա­վա­կան նոր­մե­րի շր­ջա­նա­կը հս­տա­կեց­նե­ լիս նշեց, թե սույն խն­դի­րը պի­տի կար­գա­վոր­վի ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծի 2-րդ, 3-րդ, 7-րդ (1-ին, 2-րդ կե­տե­րով) եւ 8-րդ մա­սե­րով, Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եւ հիմ ­ն ա­րար ա­զա­տու­թյուն­նե­ րի պաշտ­պա­նու­թյան մա­սին կոն­վեն­ցի­այի 10-րդ հոդ­վա­ծով, ՀՀ Սահ­ մա­նադ­րու­թյամբ: Դա­տա­վա­րու­թյան ըն­թաց­քում հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նի Խլ­ղա­թյա­նը ներ­կա­յաց­րեց զր­պար­տու­թյան եւ վի­րա­վո­րան­քի ի­րա­վա­ կան շր­ջա­նակ­նե­րը: Զր­պար­տու­թյան ա­ռու­մով հայ­ցո­րը միջ­նոր­դեց, որ պա­տաս­խա­նող կողմն ա­պա­ցու­ցի հե­տե­ւյա­լը. 1. ­Հայց­վոր կող­մը ո­րմ­նան­կար­նե­րի տե­ղա­փոխ­ման հա­մար ֆի­նան­սա­կան ե­կա­մուտ­ներ է ստա­ցել:­ 2. Որմ­նան­կար­նե­րը քա­ղա­քից տե­ղա­փոխ­վել են գաղտ­նի:­ 3. Ինչ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյու­նից է «թ­ռել» հայց­վոր կող­մը: 4. ­Հայց­վոր կող­մը գոր­ծել է Էռ­նե­կյա­նի պատ­վե­րով: ­Վի­րա­վո­րան­քի ա­ռու­մով պի­տի ա­պա­ցու­ցի, ո­ր 1. Տ­ղա­մար­դու հետ է գործ ու­նե­ցել:­ 2. Ա. Ա­վե­տի­սյա­նը լա­րա­խա­ղաց է: 3. «Այ­դօ­րի­նակ կեր­պար­նե­րի վզից գդալ-չան­գյալ կա­խե­լը» վի­րա­վո­րանք չէ: ­Պա­տաս­խա­նող Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նը 52 է­ջա­նոց պա­տաս­խան էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րան, իր քն­նա­դա­տու­թյուն­նե­րը հիմ ­ն ա­վո­րող փաս­ տա­կան հան­գա­մանք­ներն ա­պա­ցու­ցող տե­սագ­րու­թյուն­ներ եւ ձայ­նագ­ րու­թյուն­ներ, վկա­յու­թյուն­ներ եւ այլն, սա­կայն Շի­րա­կի մար­զի ը­նդ­հա­ նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը, ա­ռանց մնա­ցած հան­գա­մանք­նե­րը հաշ­վի առ­նե­լու, հեն­վե­լով մի­այն հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տի խախտ­ման հան­գա­ման­քի վրա` 2012թ. հու­լի­սի 10-ին Ա. Ա­վե­տի­սյա­ նի հայ­ցը մեր­ժեց ամ­բող­ջու­թյամբ: Դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում դա­ տա­րա­նին «­Հայ­ցային վա­ղե­մու­թյուն կի­րա­ռե­լու մա­սին» դի­մում ներ­ կա­յաց­րել էր Լե­ւոն Բար­սե­ղ յա­նը՝ պն­դե­լով, որ հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կե­տը լրա­ցել է 2011թ. հու­լի­սի 23-ին, մինչ­դեռ հայ­ցը ներ­կա­յաց­վել է օ­գոս­տո­սի 4-ին:­ Ար­ման Ա­վե­տի­սյա­նը Շի­րա­կի մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճի­ռը բո­ղո­քար­կել է վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան:

78 ­¸³­íÇà γ­ñ³­å»­ïÛ³­ÝÁ ÙÇç­Ýáñ­¹»É ¿, ´»­ÝÇÏ Ð³­ñáõ­ÃÛáõ­ÝÛ³ÝÝ ¿É Ññ³­Å³ñ­í»É ¿ §Äá­Õáíáõñ­¹Ç¦ ¹»Ù ѳۭóÇó 2011-ին «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի դեմ 3 հայց էր ներ­կա­յաց­վել պատ­ վին ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը պատ­ճառ­ված վնա­սի փոխ­հա­տուց­ման պա­հան­ջով: Դրան­ցից մե­կը ներ­կա­յաց­րել էր ՀՀ կու­րոր­տա­բա­նու­թյան եւ ֆի­զի­կա­կան բժշ­կու­թյան գի­տա­հե­տա­զո­տա­կան կենտ­րո­նի տնօ­ րեն Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը: Հոկ­տեմ­բե­րի 12-ին Ե­րե­ւա­նի Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­ տա­րա­նի դա­տա­վոր Ռու­բեն Ա­փի­նյա­նը վա­րույթ էր ըն­դու­նել հայ­ցը:­ Որ­պես վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան հե­տե­ւան­քով պատ­վին ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը պատ­ճառ­ված վնա­սի փոխ­հա­տու­ցում՝ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը «­Ժո­ղո­վուրդ»-ից պա­հան­ջում էր 2 մլն դրամ, ե­ւս 244 հա­զար դրամ` փաս­տա­բա­նա­կան եւ դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: «Ն­շենք, որ ղա­րա­բա­ղ յան ծա­գում ու­նե­ցող, Սերժ Սարգ­սյա­նի մտե­ րիմ Բ. Հա­րու­թյու­նյա­նի հայ­ցը վե­րա­բե­րում է «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­ թի սեպ­տեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­րում տպագր­ված «­Դոկ­տոր, պրո­ֆե­սո­րի ար­կած­նե­րը ոս­կու հան­քե­րում» հոդ­վա­ծին, որ­տեղ ներ­կա­յաց­րել է­ինք Ա­ՄՆ քա­ղա­քա­ցի Նու­նե Սե­րո­բյա­նի հն­չեց­րած մե­ղադ­րանք­ներն այն մա­սին, որ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը, ո­ւ մ հետ հա­մա­տեղ բիզ­նես են ու­նե­ ցել, չի վե­րա­դարձ­նում իր կող­մից ներդր­ված 218 հա­զար Ա­ՄՆ դո­լա­րը: Ը­նդ ո­րում, նույն հրա­պա­րակ­ման մեջ հան­գա­մա­նա­լի կեր­պով ներ­կա­ յաց­րել է­ինք թե° Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի եւ թե° իր փաս­տա­բան Մհեր Սի­մո­նյա­նի հեր­քում ­ն երն ու պա­տաս­խան մե­ղադ­րանք­նե­րը, ի­նչ­պես նաեւ` նրանց տրա­մադ­րած բո­լոր փաս­տա­կան տվյալ­նե­րը»,- նշ­ված էր օ­րա­թեր­թի տա­րա­ծած հա­ղոր­դագ­րու­թյան մեջ: Դա­տա­կան նիս­տին դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նի հար­ցին, թե ա­րդյոք կող­մե­րը չե՞ն ցան­կա­նում հաշ­տու­թյան գալ, հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գնել Նա­զա­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց` մի­այն այն դեպ­քում, ե­թե պա­տաս­ խա­նողն ամ­բող­ջու­թյամբ հեր­քի իր գրա­ծը: Ի­սկ թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հ. Ճա­րո­յանն ա­սաց, որ նախ հայց­վո­րը պետք է հաշ­տու­թյան տեքստ ներ­կա­յաց­նի: Հայց­վո­րը նշեց, որ ժա­մա­նա­կին նման տեքստ ներ­կա­ յաց­րել են, սա­կայն կող­մը հա­մա­ձայն չի ե­ղել, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով նրանք այժմ հաշ­տու­թյան ա­ռա­ջարկ չու­նեն ներ­կա­յաց­նե­լու: Հ. Ճա­րո­յա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ Նու­նե Սե­րո­բյա­նի՝ հոդ­ վա­ծում ար­ված պն­դում ­ն ե­րի, հար­ցազ­րույ­ցի և ներ­կա­յաց­ված տվյալ­ նե­րի հի­ման վրա միջ­նոր­դում է Ն. Սե­րո­բյա­նին ճա­նա­չել որ­պես պա­ տաս­խա­նող, այ­սինքն՝ փո­խել պա­տաս­խա­նո­ղին, քա­նի որ այս դեպ­ քում «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թը որ­պես ամ­բի­ոն է հան­դես ե­կել: Հայց­վո­ րը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ Նու­նե Սե­րո­բյա­նի հար­ցազ­րույ­ցը, ո­րը տպագր­վել է N179-ո­ւ մ, N151-ի հոդ­վա­ծի շա­րու­նա­կու­թյունն է, և ի­րենք հայ­ցա­պա­հանջն ա­վե­լաց­րել են N179-ի հոդ­վա­ծի կապակցությամբ:­ Ըստ պա­տաս­խա­նո­ղի՝ սույն գոր­ծով ե­թե ան­գամ առ­կա են զր­պար­ տու­թյուն և վի­րա­վո­րանք, դրանք հասց­վել են ոչ թե թեր­թի կող­մից, այլ

79  Ն. Սե­րո­բյա­նի, ի­սկ թեր­թը պետք է այս գոր­ծըն­թա­ցում հան­դես գար որ­պես 3-րդ ան­ձ: ­Հայց­վո­րը ա­ռար­կեց միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ մեկ­նա­բա­նե­լով, որ հա­մա­ ձայն օ­րեն­քի՝ լրատ­վու­թյան մի­ջո­ցը պար­տա­վոր էր ստու­գել ի­րեն տր­ ված ին­ֆոր­մա­ցի­ան և ճշ­տել տե­ղե­կատ­վու­թյան հա­վաս­տիությունը: ­Դա­տա­րա­նը, լսե­լով պա­տաս­խա­նո­ղի միջ­նոր­դու­թյան կա­պակ­ցու­ թյամբ ար­տա­հայտ­ված դիր­քո­րո­շու­մը, ո­րո­շեց մեր­ժել այն: Հ. Ճա­րո­յա­նը այ­նու­հետև միջ­նոր­դեց դա­տա­րա­նին Ն. Սե­րո­բյա­նին դա­տա­կո­չել որ­պես վկա: Սա­կայն դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նը հե­տաձ­ գեց վկայի դա­տա­կոչ­ման միջ­նոր­դու­թյան քն­նար­կու­մը, մինչև կող­մե­րը կքն­նար­կեն ա­պա­ցուց­ման բե­ռը բաշխ­ելու հարցը:­ Այս­պի­սով, կող­մերն ան­ցան ա­պա­ցուց­ման բե­ռի բաշխ­ման փու­ լին: Գ. Նա­զա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց, թե հոդ­վա­ծում առ­ կա որ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն է հայց­վո­րը հա­մա­րում վի­րա­վո­րանք և ո­րը՝ զր­պար­տու­թյուն: Հայց­վո­րը վի­րա­վո­րանք է հա­մա­րում «­Դոկ­տոր, պրո­ֆե­սո­րի ար­կած­նե­րը ոս­կու հան­քե­րում» վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ծի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը. « ...Ա­սում է Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից «քց­ված» Նու­նեն…»: Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ սրա­նով հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կը նկա­տի է ու­նե­ցել այն, որ հայց­վո­րը իր գոր­ծըն­կե­րո­ջը խա­բել է և գու­մար է շոր­թել: « …Ինչ­ևէ, այս պատ­մու­թյան մեջ հե­տաքր­քի­րը ոչ մի­այն այն է, որ Սերժ Սարգ­սյա­նի մեր­ձա­վո­րը «ք­ցել» է ներդ­րում ­ն եր կա­տա­րած տիկ­ նո­ջը, այլև այն, որ նա իր ան­լուրջ խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րով «խրտ­նեց­րել» է ներդ­րում ­ն ե­րի պատ­րաս­տա­կա­մու­թյամբ Հա­յաս­տան ե­կած գոր­ծա­ րա­րին… »:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ թեր­թի (N179) հա­մա­րում հրա­պա­րակ­ված «­Բե­նի­ կից շա­րու­նա­կում են դժ­գո­հել» վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ծում հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն են վի­րա­վո­րել հայց­վո­րին. « ...Բո­լո­րը գի­տեն, որ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը ­կա­շա­ռե­լու, մարդ­ կանց վա­խեց­նե­լու շատ մեծ կա­րո­ղու­թյուն և ըն­դու­նա­կու­թյուն ու­նի, ու դա մե­նակ մեր կար­ծի­քը չէ… »: ­Հայց­վո­րը սա և° վի­րա­վո­րանք է համարում և’ զր­պար­տու­թյուն: Ը­ստ հայց­վո­րի՝ լրագ­րո­ղը պետք է ճշ­տեր Ն. Սե­րո­բյա­նի տված տե­ղե­կատ­ վու­թյան հա­վաս­տի­ու­թյու­նը: Սա­կայն դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նը նկա­ տեց, որ հար­ցազ­րույ­ցը լրագ­րո­ղա­կան ժան­րե­րից մեկն է, այ­սինքն` լրագ­րո­ղը հար­ցազ­րույց է վերց­րել և դրա մա­սին հրա­պա­րա­կել: ­Հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րում հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րը. «...Ի­նչ­պես «­Ժո­ղո­վուրդ»-ի հետ զրույ­ցում նշեց Նու­նե­ի ըն­կեր­նե­ րից Ա­րև­շա­տը, Հրազ­դա­նի քնն­չա­կա­նի պե­տը, ով «­Բե­նի­կի վա­րոր­դի ախ­պերն է», պատ­ճա­ռա­բա­նել է, թե գոր­ծը քա­ղա­քա­ցի­աի­րա­վա­կան բնույ­թի է...»: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ի­՞նչն է զր­պար­տու­թյուն, պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, թե թեր­թի այն ձևա­կեր­պու­մը, որ Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյանն ու­նի կա­պեր և իր ա­նօ­րի­նա­կան գոր­ծե­րը ու­զում է լու­ծել կա­պե­րի մի­ջո­ցով: ­Հայց­վո­րը վի­րա­վո­րանք է հա­մա­րում նաև հետեւյալ նա­խա­դա­սութ­ յու­նը. «...Հե­տաքր­քիր է, թե ին­չու այդ դեպ­քում բժշ­կա­կան գի­տու­թյուն­

80 նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր և 130 գի­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի և գյու­տե­ րի (ան­գամ գի­տու­թյան և ար­վես­տի աս­պե­տի ­կո­չում ու­նե­ցող) հեղինակ Բ. Հա­րու­թյու­նյա­նի մա­սին ստա­հոդ տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծող Նու­ նե Սե­րո­բյա­նի նկատ­մամբ սուտ մատ­նու­թյան մե­ղադ­րան­քով քրե­ա­ կան գործ չեն հա­րու­ցում...»: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ա­րդյոք քնն­չա­կա­նի պե­տը Բե­նիկ Հա­ րու­թյու­նյա­նի եղ­բա՞յրն է, հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նեց՝ ոչ: Դա­տա­վո­րը հարց­րեց նաև, թե ի­՞նչ պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ է մերժ­վել քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­մը: Քա­նի որ կող­մե­րը հա­վաս­տի ո­չինչ չա­սա­ցին, դա­ տա­վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղի վրա դրեց սույն քրե­ա­կան գոր­ծի նյու­թե­րը դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու պար­տա­կա­նու­թյու­նը: ­Հա­ջորդ դա­տա­կան նիս­տը նշա­նակ­ված էր 2012-ի մար­տի 5-ին, սա­կայն մինչ դա­տա­կան նիս­տը հայտ­նի դար­ձավ, որ հայց­վոր Բե­նիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը, «արժ­ևո­րե­լով մա­մու­լի զար­գա­ցու­մը որ­պես ժո­ղովր­ դա­վար պե­տու­թյան կերտ­ման կար­ևոր բա­ղադ­րիչ, ՀՀ պաշտ­պա­ նու­թյան նա­խա­րա­րի մա­մու­լի քար­տու­ղար Դա­վիթ Կա­րա­պե­տյա­նի միջ­նոր­դու­թյամբ հրա­ժար­վում է «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի նկատ­մամբ ներ­կա­յաց­րած դա­տա­կան հայ­ցից և որ­պես փոխ­հա­տու­ցում 2 մլն 200 հա­զար դրա­մի պա­հան­ջից»:

81  ¶»õáñ· ²ÉÃáõÝÛ³Ý

­Ð³Ý­ñ³ÛÇÝÁ Ñ»ñ­ù»É ¿ º­Ñá­í³ÛÇ íϳ­Ý»­ñÇ Ù³­ëÇÝ Ññ³­å³­ñ³­Ï³Í ï»­Õ»­Ï³ï­íáõ­ÃÛáõ­ÝÁ «Ե­հո­վայի վկա­ներ» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը դա­տա­կան կար­ գով վի­ճար­կում էր 2010թ. նոյեմ­բե­րի 9-ին, 10-ին և 11-ին «­Հայ­լուր» և «­Տե­սան­կյուն» հա­ղոր­դա­շա­րե­րի ըն­թաց­քում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­ կու­թյունն այն մա­սին, որ իր ծնող­նե­րի սպա­նու­թյան մեջ մե­ղադր­վող Ար­ման Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա է (դեպ­քը տե­ղի էր ու­նե­ցել Սե­ւան քա­ղա­քում): Գոր­ծը գտն­վում էր Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Սամ­ վել Թադ­ևո­սյա­նի վա­րույ­թում: ­Հայց­վոր կող­մը զր­պար­տու­թյուն և վի­րա­վո­րանք էր հա­մա­րում հն­ չած ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից հետ­ևյալ­նե­րը՝­

ա) Ըն­դա­մե­նը ե­րեկ Ե­հո­վայի վ­կան ս­պա­նեց իր ծ­նող­նե­րին: ­Հայց­վո­րի ­ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ե­լե­նա Մար­գա­րյա­նը դա­տա­րա­նում հայտ­նեց, որ սա մի­ան­շա­նակ զր­պար­տու­թյուն և փաստ է: Պա­տաս­ խա­նո­ղի  ­ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա Զոհ­րա­բյա­նը հայտ­նեց, որ ի­րենք նույն­ պես այն համարում են փաստ:

բ) Ի­նչ­պե՞ս փր­կել ա­րյան ծա­րավ Ա­ստ­ծո զո­հե­րին: ­Հայց­վո­րի խոս­քով, սա զր­պար­տու­թյուն է, քա­նի որ փաստ է, ո­րը ներ­կա­յաց­նում է, որ ե­հո­վա­նե­րը պաշ­տում են այն Ա­ստ­ծուն, ո­րը ա­րյան ծա­րավ է: Խո­րագ­րում նշ­ված է Ե­հո­վայի վկա­նե­րի մա­սին, այ­սինքն՝ այս դեպ­քում էլ խոս­քը Ե­հո­վայի վկա­նե­րի մա­սին է:­ Ըստ պա­տաս­խա­նո­ղի՝ գ­նա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյու­նը պետք է տար­բե­րել փաս­տից, սա գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է: Սա փաստ չէ, այլ դիտ­վում է որ­պես հարց:

գ) «Ե­հո­վայի կա­մա­զուրկ ստ­րուկ­ներ և դա­ժան դա­հիճ­ներ» խո­ րա­գի­րը և «Ին­չու՞ են ու­րիշ ա­ստ­ված­նե­րը և սուտ մար­գա­րե­նե­րը կա­րո­ղա­նում տի­րա­նալ մարդ­կանց հո­գի­նե­րին՝ դարձ­նե­լով նրանց կա­մա­զուրկ ստ­րուկ ու դա­ժան դա­հիճ­ներ» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը: ­Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ այս սուտ տե­ղե­կու­թյու­նը զր­պար­տում և վի­

82 րա­վո­րում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին, քա­նի որ վեր­ջին­նե­րիս ներ­կա­յաց­նում է որ­պես կա­մա­զուրկ, բա­նա­կա­նու­թյու­նից զուրկ է­ակ­ներ: «­Դա­ժան Ա­ստ­ված և նրան ե­րկր­պա­գող­նե­րին որ­պես կա­մա­զուրկ ստ­րուկ­ներ» ա­սե­լով՝ կող­մը ցան­կա­ցել է ա­սել, որ դրա հա­մա­տեքս­տում ներ­կա­յաց­վող սպա­նու­թյու­նը Ե­հո­վայի վկա­նե­րին բնո­րոշ գոր­ծե­լա­ կերպ կամ վար­վե­լաոճ է: ­Պա­տաս­խա­նողն այն ­գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն է համարում:

գ) ­Հա­րա­զատ ծնող­նե­րին սար­սա­փազ­դու դա­ժա­նու­թյամբ սպա­ նած ե­րի­տա­սար­դը, իր ի­սկ վկա­յու­թյամբ, կա­տա­րել է Ե­հո­վա Ա­ստ­ծո պատ­վի­րա­նը:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ ­կող­մը պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­ վայի վկա է ե­ղել, հա­կա­ռակ դեպ­քում զր­պար­տում և վի­րա­վո­րում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը: Պա­տաս­խա­նո­ղը ­ նույն­ պես հա­մա­ձայ­նեց, որ սա փաստ է:

դ) Ե­հո­վայի վկա­նե­րը ա­ղանդ են, և` տո­տա­լի­տար ա­ղանդ են: ­Հայց­վո­րի դի­տարկ­մամբ` ­ սա զր­պար­տու­թյուն է, ­ քա­նի որ «Ե­հո­ վայի վկա­ներ»-ը ա­ղանդ չեն, այլ օ­րեն­քով գրանց­ված են ՀՀ­–ում, ի­նչ­ պես նաև՝ տո­տա­լի­տար ա­ղանդ չեն: Այդ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, բա­ցի զր­պար­տու­թյուն լի­նե­լուց, նաև վի­րա­վո­րա­կան է: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րոշ­մամբ՝ ­սա նույն­պես փաստ չէ, այլ` գնա­ հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն: ­ ե) Իսկ թե նրան­ցից քա­նի՞­սը ա­մեն վայր­կյան կա­րող է ան­ցնել հայտ­նի սահ­մա­նա­գի­ծը, դժ­վար է կան­խա­տե­սել: ­Հայց­վորն ան­հիմն ո­րա­կեց ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, թե Ե­հո­վայի վկա­ նե­րը կա­րող են քրե­ա­կան հան­ցա­գոր­ծու­թյուն կա­տա­րել, ի­նչ­պի­սին է, օ­րի­նակ, Ար­ման Թո­րո­սյա­նի կող­մից կա­տար­ված ստոր սպա­նու­թյու­ նը: Այս տե­ղե­կու­թյու­նը, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, նվաս­տաց­նում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին:

­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ա­րդյոք հայց­վոր կող­մը սա որ­պես փաս՞տ է դի­տար­կում, պաշտ­պա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ խն­դիրն այն է, որ Եվ­ րո­պա­կան դա­տա­րա­նը այն դիր­քո­րո­շումն ու­նի, որ զր­պարտ­չա­կան և վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը ան­հրա­ժեշտ է դի­տարկել ամ­բողջ հա­ղորդ­ման, հրա­պա­րակ­ման հա­մա­տեքս­տում: Այս դեպ­քում խոս­վում է Ար­ման Թո­րո­սյա­նի մա­սին, ով «­դա­ժա­նու­թյամբ սպա­նել է իր ծնող­նե­րին», որ «­նա Ե­հո­վայի վկա է», և «­թե նրան­ցից քա­նի՞­սը կանց­նեն հայտ­նի սահ­մա­նա­գի­ծը»: Փաս­տա­բա­նի կար­ծի­քով՝ Ե­հո­վայի վկա­նե­րը ներ­կա­յաց­վում են որ­պես սահ­մա­նա­գի­ծը ցան­կա­ցած պա­ հի հա­տող ան­ձնա­վո­րու­թյուն­ներ, այ­սինքն` ցան­կա­ցած պա­հի սպա­ նու­թյուն գոր­ծե­լու պատ­րաստ մար­դիկ, և սա ներ­կա­յաց­վում է որ­պես փաստ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի գնա­հատ­մամբ՝ ­սա ­փաստ չէ, այլ գնա­հա­տո­ղա­ կան դա­տո­ղու­թյուն է, ո­րի հիմ­քում ըն­կած է մեկ փաստ՝ Ա. Թո­րո­սյա­նի կող­մից իր ծնող­նե­րին սպա­նե­լը:

83  ­Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նաև ա­ռանձ­նաց­րեց 2010թ. նոյեմ­բե­րի 11-ին «­Տե­սան­կյուն» հա­ղոր­դա­շա­րի ըն­թաց­քում հն­չած ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րից հետ­ևյալ­նե­րը. ­ ա) Ա. Թո­րո­սյա­նի կող­մից կա­տար­ված սպա­նու­թյու­նը Ե­հո­վայի վկա­նե­րի կող­մից շա­րու­նա­կա­կան պրո­ցե­սի ար­դյունք է, ո­րը դեռ շատ ու շատ զո­հեր է տա­նե­լու: ­Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ ծնող­նե­րին սպա­նած ե­րի­տա­սար­դին որ­պես Ե­հո­վայի վկա ներ­կա­յաց­նե­լը և դա վե­րագ­րե­լը Ե­հո­վայի վկա­նե­րին դիտ­վում է որ­պես փաստ, ո­րը վի­րա­վո­րում և զր­պար­տում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Զոհ­րա­բյա­նը սպա­նու­թյուն գոր­ ծե­ լը և դրա մա­ սին ա­ սե­ լը դի­ տեց որ­ պես փաստ, սա­ կայն մնա­ ցած մա­սը ո­րա­կեց որ­պես գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն, քա­նի որ ա­պա­գայի վե­րա­բե­րյալ որ­ևէ բան ա­սե­լը որ­պես փաստ չի դիտ­վում:

բ) ­Սե­փա­կան ծնող­նե­րին սպա­նած մար­դան­ման եր­ևույ­թը Ե­հո­ վայի վկա էր, սպա­նել էր ծնող­նե­րին, քա­նի որ իր Ե­հո­վան էր այդ­ պես հրա­մայել: ­Հայց­վո­րը սա կր­կին ան­հիմն փաստ դի­տար­կեց, ո­րը զր­պար­տում և վի­րա­վո­րում է Ե­հո­վայի վկա­նե­րին: Պա­տաս­խա­նո­ղն ըն­դու­նեց, որ դա փաստ է:

գ) Ա­ղանդ, ա­ղան­դա­վոր­նե­րի ոհ­մակ կամ զահրու­մար­ներ: ­Հայց­վո­րը ա­ղանդ, ա­ղան­դա­վոր­ներ բա­ռե­րը դի­տար­կեց որ­պես զր­ պար­տու­թյուն, քա­նի որ Ե­հո­վայի վկա­նե­րը ա­ղանդ չեն, այլ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն են, մինչ­դեռ «­զա­հրու­մա­րը» գնա­հա­տո­ղա­կան դա­ տո­ղու­թյուն է: ­Պա­տաս­խա­նողն ըն­դու­նեց, որ դա գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­ թյուն է:

դ) Ե­հո­վայի վկա­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը սահ­մա­նա­փակ­վել է նույ­ նիսկ եվ­րո­պա­կան մի քա­նի ե­րկր­նե­րում: ­Հայց­վո­րի կար­ծի­քով՝ սա ոչ ճիշտ տե­ղե­կատ­վու­թյուն է, ան­հիմն փաստ է: Պ ­ ա­տաս­խա­նո­ղը նույն­պես կար­ծում է, որ այն փաստ է: ­ ե) «­Տե­սան­կյուն» ­ հա­ղորդ­ման ժա­մա­նակ նշ­վել է, որ մար­դիկ սպան­վե­ցին և հա­վա­նա­բար դեռ կս­պան­վեն: ­Հայց­վո­րը սա ­սուտ և զր­պարտ­չա­կան հա­մա­րեց, քա­նի որ հա­ղոր­ դու­մը պատ­կեր է ստեղ­ծում, թե Ե­հո­վայի վկա­նե­րը մե­ղա­վոր են ստոր ա­րար­քի հա­մար: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ ­հայց­վո­րի կող­մից ճիշտ չի վե­րար­տադր­ վում, այն փաստ չէ, քա­նի որ «­մարդ են սպա­նել և հա­վա­նա­բար դեռ կս­պա­նեն» ար­տա­հայ­տու­թյան մեջ չի նշ­վում կոնկ­րետ Ե­հո­վայի վկա­ նե­րի մա­սին:

84  զ) «­Տե­սան­կյուն» հա­ղորդ­ման մեջ կոչ է ար­վել գցել ան­հատ Ե­հո­ վայի վկա­նե­րին ար­տա­թո­րան­քով լի տա­կա­ռի մեջ այն­պես, որ գլու­ խը եր­ևա և պտ­տեց­նել քա­ղա­քով մեկ, ի­սկ կող­քին սու­րը ձեռ­քին մի դա­հիճ կանգ­նեց­նել, ո­րը պետք է սու­րը ան­ցկաց­նի տա­կա­ռի վրայով, այն­պես, որ Ե­հո­վայի վկան ստիպ­ված լի­նի սուզ­վել կեղ­տի մեջ և կրկ­նել դա նո­րից ու նո­րից: ­Հայց­վո­րի դի­տարկ­մամբ՝ ­սա մեջ­բե­րում է ե­ղել տե­սա­ֆիլ­մից, ո­րը կոչ է ա­րել դի­տո­ղին, որ­պես­զի հետ­ևեն տե­սա­ֆիլ­մի օ­րի­նա­կին: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե ի­՞նչն է հայց­վո­րը համարում փաստ, հայց­ վո­րը պա­տաս­խա­նեց` այն, որ Ե­հո­վայի վկա­նե­րն ար­ժա­նի են նման վատ վե­րա­բեր­մուն­քի: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րոշ­մամբ՝ սա ֆիլ­մից հատ­ված է, ֆիլ­մի սյու­ ժեն և դե­րա­սան­նե­րից ոչ մե­կի խոս­քը չի փոխ­վել, հետ­ևա­բար, որ­պես փաստ չի կա­րող դիտ­վել: ­ է) ­ Հա­ղոր­դու­մը հե­ռուս­տա­դի­տող­նե­րին քա­ջա­լե­րում է վար­վել այն­պես, ի­նչ­պես հարկ է նման դեպ­քե­րում և հար­ձակ­վել Ե­հո­վայի վկա­նե­րի վրա՝ բռ­նու­թյամբ նրանց շեն­քից դուրս գցե­լով:

­Հայց­վո­րի բնո­րոշ­մամբ` ս­րա­նով Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­ նը կոչ է ա­նում նման կերպ վար­վել Ե­հո­վայի վկա­նե­րի հետ՝ փաս­տե­ լով, որ նրանք ար­ժա­նի են նման վե­րա­բեր­մուն­քի: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի կար­ծի­քով՝ ­սա որ­պես փաստ չի կա­րող դիտ­վել, քա­նի որ հե­ռուս­տա­հա­ղորդ­ման կող­մից այն­պի­սի բան չի ե­ղել, որ քա­ ջա­լե­րի նման կերպ վար­վել: Հան­րայի­նը հայց­վո­րի խնդ­րան­քով ժա­ մա­նա­կին հեր­քել է Ա. Թո­րո­սյա­նի Ե­հո­վայի վկա լի­նե­լը, սա­կայն կողմն ա­սում է, որ դա հեր­քում չէ, քա­նի որ այն բա­րեխղ­ճո­րեն չի ար­վել: ­Հայց­վո­րը հարց­րեց, թե արդյոք պա­տաս­խա­նող կող­մը պատ­րա՞ստ է ըն­դու­նել, որ Հան­րայի­նը պետք է հեր­քի այս մա­սով: ­Պա­տաս­խա­նողն ա­ռար­կեց` ներ­կա­յաց­նե­լով հետ­ևյալ 3 ա­պա­ցույց­ նե­րը. 1.    Ս­ևա­նի քնն­չա­կան բա­ժան­մուն­քի քն­նի­չի ցու­ցու­մե­րը` պար­զե­ լու, թե ա­րդյոք Ա. Թոր­սյա­նը հա­ճա­խել է ե­հո­վա­յա­կան խմ­բա­վո­րում­ նե­րի, մաս­նակ­ցել է և ո­ւ մ հետ է մաս­նակ­ցել: 2.    Ս­ևա­նի ոս­տի­կա­նու­թյան բաժ­նի պե­տի պա­տաս­խա­նը, ո­րով հայտ­նում է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը հա­րել է ե­հո­վա­յա­կան ա­ղան­դին, սա­ կայն չի պարզ­վել, թե ո­ւ մ հետ է մաս­նակ­ցել այդ հա­վա­քույթ­նե­րին: 3.    Datalex.am կայ­քից հան­ված ակ­տը, ո­րով դա­տա­րա­նը պար­զել է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը ան­մեղ­սու­նակ է և դա­տա­րա­նի ո­րո­շումն առ այն, որ նրա հան­դեպ կի­րառ­վի հո­գե­բու­ժա­կան հար­կա­դիր բու­ժում հո­գե­ բու­ժա­րա­նում: Ս­րա­նով պա­տաս­խա­նողն ու­զում էր ա­պա­ցու­ցել, որ Հան­րայի­նը հա­մա­պա­տաս­խան լուր է հայտ­նել՝ հիմն­վե­լով նման տե­ղե­կատ­վու­թյան վրա, ի­նչ­պես նաև news.am լրատ­վա­կան կայ­քի հրա­պա­րակ­ման վրա:­ Ե­լե­նա Մար­գա­րյա­նը հարց­րեց, թե   արդյոք ներ­կա­յաց­ված փաս­տա­ թուղ­թը, ո­րը կազմ­վել է 2011թ. հուն­վա­րի 19-ին, կա­րո՞ղ էր հիմք հան­ դի­սա­նալ Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան հա­մար 2010թ. նոյեմ­բե­րի

85  9-ին, 10-ին և 11-ին հայ­տա­րա­րե­լու, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա է: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նշեց, որ   այդ լու­րե­րը ի­րա­կա­նու­թյան մեջ պտտ­ վել են, հար­ևան­նե­րի վկա­յու­թյուն­նե­րում, նույ­նիսկ նա­խաքն­նա­կան մար­մի­նը սա դարձ­րել է պաշ­տո­նա­կան հե­տաքն­նու­թյան ա­ռար­կա: ­Պա­տաս­խա­նո­ղը նաև ա­վե­լաց­րեց, որ հայց­վո­րից խնդ­րել էր ի­րեն տրա­մադ­րել Ե­հո­վայի վկա­նե­րի ցու­ցա­կը, քա­նի որ հայց­վո­րը նշել է, որ նրանց թի­վը մո­տա­վոր 11000 է, սա­կայն հայց­վորն ի­րեն տրա­մադ­րել է մի­այն 200 Ե­հո­վայի վկա­նե­րի տվյալ­ներ: Պա­տաս­խա­նո­ղը պն­դում է դա, քա­նի որ կար­ծում է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նի տվյա­նե­րը նույն­պես այն­ տեղ կգտն­վեն:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ ի­րենք տվել են Ե­հո­վայի այն վկա­նե­րի տվյալ­նե­րը, ո­րոնք գրանց­ված են որ­պես ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ, ի­սկ պա­տաս­խա­ նո­ղի խնդ­րանքն առ այն, որ ի­րեն տրա­մադր­վեն Ե­հո­վայի վկա­նե­րի տվյալ­նե­րը, ան­տրա­մա­բա­նա­կան է: Հայց­վո­րը նաև ա­վե­լաց­րեց, որ «Ե­հո­վայի վկա­ներ» քրիս­տո­նե­ա­կան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը նշում է, որ Ա. Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա չէ: Չ­նա­յած կոշտ դիր­քո­րոշ­մա­նը` հայց­վոր «Ե­հո­վայի վկա­ներ» կազ­ մա­կեր­պու­թյու­նը 2011-ի սեպ­տեմ­բե­րին հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն կն­քե­լու նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ հան­դես ե­կավ: Հերք­ման տեքս­տի շուրջ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը բա­վա­կան եր­կար տե­ւե­ցին: Եվ մի­այն 2012թ. մայի­սի 15-ին Հ1-ը ստո­րագ­րեց հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն և հե­ ռար­ձա­կեց հեր­քու­մը՝ այն հրա­պա­րա­կե­լով նաև իր պաշ­տո­նա­կան կայ­ քում: ­Հան­րայի­նը հեր­քեց այն տե­ղե­կու­թյու­նը, թե Սևան քա­ղա­քում իր ծնող­նե­րին դա­ժա­նա­բար սպա­նե­լու մեջ մե­ղադր­վող ե­րի­տա­սար­ դը ա­ռնչ­վում է «Ե­հո­վայի վկա­ներ» կրո­նա­կան հա­մայն­քի հետ` հղում կա­տա­րե­լով ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Սևա­նի քնն­չա­կան բա­ժան­մուն­քում հա­րուց­ված թիվ ԳԴ5/0007/01/11 քրե­ա­կան գոր­ծով պարզ­ված հան­գա­ մանք­նե­րին: «Նշ­ված քրե­ա­կան գոր­ծի նա­խաքն­նու­թյան ար­դյուն­քում պարզ է դար­ձել, որ ծնող­նե­րին սպա­նած Ար­ման Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա չէ, հետ­ևա­բար Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նը նույն­պես հեր­ քում է տե­ղե­կատ­վու­թյունն առ այն, որ իր ծնող­նե­րին սպա­նած Ար­ման Թո­րո­սյա­նը Ե­հո­վայի վկա է»,- նշ­ված էր հերք­ման տեքս­տում: ­Հան­ րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյու­նը նաև տե­ղե­կաց­նում էր, որ «­Հայ­լուր» լրատ­վա­կան և «­Տե­սան­կյուն» հա­ղոր­դում ­ն ե­րով «Ե­հո­վայի վկա­ներ» քրիս­տո­նե­ա­կան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյա­նը վի­րա­վո­րե­լու նպա­ տակ չի ու­նե­ցել:

86 ­¶áõñ­·»Ý ²­Õ³­ç³­ÝÛ³ÝÝ Á­Ý¹­¹»Ù §­Äá­Õá­íáõñ¹Ç¦

¸³­ï³­Ï³Ý ÝÇë­ï»ñÝ ³­ÝÁݹ­Ñ³ï Ñ»­ï³Ó·­íáõÙ »Ý 2011 թ. հոկ­տեմ­բե­րի 24-ին Ե­րե­ւա­նի Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ վար­ չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում սկս­վել էր Գուր­գեն Ա­ղա­ջա­նյա­նի` ը­նդ­դեմ «­Ժո­ղո­վուրդ» օ­րա­թեր­թի հայ­ցի քն­ նու­թյու­նը: Քա­ղա­քա­ցի Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը պա­հան­ջում էր հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել «զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը լրատ­ վու­թյան նույն մի­ջո­ցով», «զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տու­ցում վճա­րել եւ հա­տու­ցել վնաս­նե­րը»: Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը վի­րա­վոր­վել էր ՀՀ պետ­գույ­քի կա­ռա­վար­ման վար­չու­թյան նախ­կին պետ Կա­րի­նե Կի­րա­ կո­սյա­նի եւ նույն վար­չու­թյան պե­տի տե­ղա­կալ Ա­շոտ Մար­կո­սյա­նի մա­ սին թեր­թի հրա­պա­րա­կու­մից եւ պա­հան­ջել 804 հա­զար դրա­մի չա­փով փոխ­հա­տու­ցում: Նշ­ված հրա­պա­րակ­ման մեջ «­Ժո­ղո­վուր­դը» մեջ­բե­րում ­ն եր էր ա­րել խմ­բագ­րու­թյա­նը հաս­ցե­ագր­ված` Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նի ա­նու­նից ստաց­ված նա­մա­կից, որ­տեղ ՀՀ պետ­գույ­քի կա­ռա­վար­ման վար­չու­թյան նախ­կին պետ, Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան ան­դամ Կ. Կի­րա­կո­սյա­նին եւ պե­տի ներ­կայիս տե­ղա­կալ Ա. Մար­կո­սյա­նին մե­ղադ­րանք­ներ է­ին ո­ւ ղղ­վել:­ Ա­վե­լի ո­ւ շ խմ­բագ­րու­թյուն էր այ­ցե­լել Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը, ո­րի ա­նու­նից օ­րա­թեր­թը նա­մակ էր ստա­ցել եւ հրա­պա­րա­կել: Գ. Ա­ղա­ջա­ նյա­նը պն­դել էր, թե ին­քը չէ նա­մա­կի հե­ղի­նա­կը: Խմ­բագ­րու­թյու­նում Ա­ղա­ջա­նյա­նին ցույց է­ին տվել «­Հայ­փոս­տի» մի­ջո­ցով խմ­բագ­րու­թյանն ու­ղարկ­ված նա­մա­կը (նա­մա­կի հե­տա­դարձ հաս­ցեն Պետ­գույ­քի կա­ ռա­վար­ման վար­չու­թյան հասցեն է), վեր­ջինս պատ­ճե­նա­հա­նել էր նա­ մակն ու ծրա­րը եւ հե­ռա­ցել: Հա­ջորդ օ­րը Ա­ղա­ջա­նյա­նը խմ­բագ­րու­թյուն էր ներ­կա­յաց­րել մի հերք­ման տեքստ, ո­րը օ­րա­թեր­թը չէր հրա­պա­րա­կել, քա­նի որ, ը­ստ «­Ժո­ղո­վուր­դի», այն ի­րա­կա­նում հեր­քում չէր, այլ գո­վես­տի խոս­քեր իր հետ խմ­բագ­րու­թյուն այ­ցե­լած Ա. Մար­կո­սյա­նի հաս­ցե­ին, տեքստն ան­ հե­թեթ էր, հրա­պա­րակ­ված նյու­թի հետ ո­րե­ւէ ա­ռն­չու­թյուն չու­ներ: Գ. Ա­ղա­ջա­նյա­նը վի­րա­վոր­վել էր հե­տե­ւյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­ րից. «­Կա­րի­նեն Ա­բո­վ յան փո­ղո­ցի իր բնա­կա­րա­նը ստա­ցել է որ­պես կա­շառք», «7 տա­րի ղե­կա­վա­րե­լով վար­չու­թյու­նը` իր տե­ղա­կալ, «­գիտ­ նա­կան», կա­շա­ռա­կեր Ա­շոտ Մար­կո­սյա­նի հետ մի­ա­սին ո­ւ ղ­ղա­կի շա­ հե­ցին պե­տա­կան ու­նեց­ված­քի մի զգա­լի չա­փա­քա­նակ», «Կ. Կի­րա­կո­ սյանն ի­րեն այդ ո­լոր­տում ա­վե­լի ա­պա­հով զգա­լու հա­մար եւ պետ­գույ­ քի մի զգա­լի մա­սը յու­րաց­նե­լու նպա­տա­կով ա­ճուր­դի կենտ­րո­նի տնօ­ րեն է նշա­նա­կել իր քե­ռու տղային` Մար­տին Քա­լա­շյա­նին, ով նույն­պես կեղ­ծիք­նե­րի մեծ վար­պետ է…»: ­Հատ­կան­շա­կան է, որ նույն նյու­թում «­Ժո­ղո­վուրդը» ներ­կա­յաց­րել էր նաեւ Կ. Կի­րա­կո­սյա­նի եւ վար­չու­թյան ներ­կայիս պետ Ար­ման Սա­ հա­կյա­նի կար­ծիք­նե­րը:­ Եր­րորդ կող­մի` Կ. Կի­րա­կո­սյա­նի եւ Ա­. Մար­կո­սյա­նի բա­ցա­կա­յու­ թյուն­նե­րի պատ­ճա­ռով նիս­տերն ա­նընդ­հատ հե­տաձգ­վել են, եւ գոր­ծի բուն քն­նու­թյու­նը 2012թ. հոկ­տեմ­բե­րի դրու­թյամբ դեռ չէր սկս­վել:

87  §Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏÁ¦ èá­µ»ñï øá­ã³­ñÛ³­ÝÇó Ý»­ñá­Õ³Ù­ïáõ­ÃÛáõÝ Ñ³Û­ó»ó ­ Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի փետր­վա­րի 15-ի վճ­ռով Ռո­բերտ Քո­չա­ րյանն ու «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյան ե­կան: ­Փետր­վա­րի 18-ին «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, հա­մա­ձայն դա­տա­ րա­նի վճ­ռի, հրա­պա­րա­կեց հերք­ման տեքս­տը. ««Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­ թեր­թը հայտ­նում է, որ 12.02.2011թ. 25/695/ հա­մա­րում Ռո­բերտ Սեդ­ րա­կի Քո­չա­րյա­նի մա­սին հրա­պա­րա­կած «­Քո­չա­րյա­նին ո­չն­չաց­նում են, Ծա­ռու­կյա­նին` բա­ցատ­րո՞ւմ» հոդ­վա­ծում տեղ գտած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը ամ­բող­ջու­թյամբ չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ա­րա­ տա­վո­րում են Ռո­բերտ Սեդ­րա­կի Քո­չա­րյա­նի պա­տիվն, ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը և բա­րի համ­բա­վը։ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը հայ­ցում է նե­րո­ղամ­տու­թյուն 12.02.2011թ. 25/695/ հա­մա­րի նշ­ված հոդ­վա­ծում տեղ գտած ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի և վի­րա­վո­րանք­նե­րի հա­մար»։ 2011թ. մար­տի 28-ին դա­տա­րա­նի ո­րոշ­մամբ կա­լանք էր դր­վել «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի գույ­քի եւ բան­կային հա­շիվ­ն ե­րի վրա: ՀՀ ե­րկ­րո­րոդ նա­խա­գահ Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նը հայ­ցա­դի­մում էր ներ­կա­ յաց­րել օ­րա­թեր­թի դեմ` պա­հան­ջե­լով «­պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­ վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի հեր­քում եւ 6 մլն դրա­մի փոխ­հա­տու­ցում», ո­րից 3 մլն-ը` վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան, ի­սկ մյուս 3-ը` դա­տա­կան ծախ­սե­րի հա­մար: Սա­կայն ապ­րի­լի 11-ին վե­րաց­ վեց նրա հայ­ցա­պա­հան­ջով օ­րա­թեր­թի գույ­քի եւ բան­կային հա­շիվ­ն ե­րի վրա դր­ված ար­գե­լան­քը: Ըստ հայց­վոր կող­մի՝ Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի հաս­ցե­ին վի­րա­վո­րա­ կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ է­ին տպագր­վել «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­ թի փետր­վար եւ մարտ ա­միս­նե­րի 3 հա­մար­նե­րում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ «­Քո­չա­րյա­նին ո­չն­չաց­նում են, Ծա­ռու­կյա­նին բա­ցատ­րու՞մ» հոդ­վա­ծում: Հրա­պա­րակ­ված հոդ­վա­ծում վի­րա­վո­րա­կան եւ զր­պար­տող ար­տա­ հայ­տու­թյուն­ներ է­ին հա­մար­վել. «Մտ­քով ի­՞նչ ան­ցներ, թե Քո­չա­րյանն ան­ցու­դար­ձին չի դի­մա­նա եւ իր ան­մտու­թյամբ աս­պա­րեզ կիջ­նի», «Իսկ Քո­չա­րյա­նը, որ­քան էլ ա­ռանձ­նա­նում է գա­վա­ռա­կա­նու­թյամբ ու ա­րյուն­ռուշ­տու­թյամբ, ա­ռանձ­նա­կի փայ­լում է ան­մտու­թյամբ…», «Ե­րե­ւի տե­ղա­պահ Քո­չա­րյա­նը ոչ մի­այն մտ­քի, այ­լեւ հի­շո­ղու­թյան կար­ճու­թյան խն­դիր ու­նի»: ­Հայց­վոր կող­մը եր­կու ան­գամ թեր­թից պա­հան­ջել էր վե­րո­հի­շյա­լի կա­պակ­ցու­թյամբ տպագ­րել հեր­քում: Սա­կայն «Հ­րա­պա­րա­կի» փետր­ վա­րի 22-ի հա­մա­րի «Ինք­նա­կոչ նա­մակ Քո­չա­րյա­նի ա­նու­նից» եւ մար­ տի 14-ի հա­մա­րի «Ան­ձամբ Քո­չա­րյա­նից` սխալ­նե­րով եւ ստո­րագ­րու­ թյամբ» վեր­նագ­րե­րով հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րը հայց­վո­րի կող­մից չէ­ին դի­տարկ­վել որ­պես բա­վա­րա­րող պա­տաս­խան­ներ: Ո­ւս­տի, ե­րկ­րորդ նա­խա­գա­հը ո­րո­շել էր հար­ցը լու­ծել դա­տա­կան կար­գով:

88 ­¸³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó §Î۳ݭùÇ Ëáë­ù¦-Ç Ñ³ÛóÝ Á­Ý¹­¹»Ù §Æ­ñ³­íáõÝ­ùǦ ­Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում 2012թ. մար­տի 23-ին կա­յա­ցավ «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­ կան կազ­մա­կեր­պու­թյունն ը­նդ­դեմ «Ի­րա­վունք» թեր­թի գոր­ծով նախ­ նա­կան դա­տա­կան նիս­տը: «­Կյան­քի խոս­քը» դա­տա­րա­նում վի­ճար­կում էր «Ի­րա­վունք» թեր­թի հոկ­տեմ­բե­րի 19-25-ի հա­մա­րում տպագր­ված «Ա­ղան­դա­խառն պոռ­նո­լու­սան­կար­նե­րի թե­ման «­ծաղ­կեց» ման­կապղ­ ծու­թյան մե­ղադ­րան­քով» հոդ­վա­ծը: ­Կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը վի­րա­վո­րանք և զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րում թեր­թի հենց ա­ռա­ջին է­ջում հոդ­վա­ծին ու­ղեկ­ցող կո­լա­ժային լու­սան­ կա­րը, մյուս լու­սան­կա­րում պատ­կեր­ված կնոջ ձեռ­քի «­Կյան­քի խոսք» գրառ­մամբ վա­հա­նա­կը, հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը, «ա­ղանդ» եզ­րույ­թը, «Կ­տոր մը «­Կյան­քի խոսք»» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը (նաև` ծաղ­րանք): «Ան­շուշտ, մենք առ­հա­սա­րակ չէ­ինք ան­դրա­դառ­նա հայ­կա­կան շոու բիզ­նե­սին այդ­քան բնո­րոշ ա­նա­ռա­կա­բա­րո վար­քագ­ծին և, մաս­նա­ վո­րա­պես, զազ­րե­լի պոռ­նո­կադ­րե­րի թե­մային, ե­թե չլի­ներ եր­կու հան­ գա­մանք: Ա­ռա­ջի­նը, որ պոռ­նոս­կան­դա­լի «­հե­րո­սու­հի» Ան­ժե­լա Սարգ­ սյա­նը պատ­կա­նում է Հա­յաս­տա­նի խո­շո­րա­գույն ա­ղան­դին` «­Կյան­քի խոս­քին», ո­րին պատ­կա­նում են նաև շոու բիզ­նե­սի շատ ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ­ներ, ա­վե­լին` այդ պատ­կա­նե­լու­թյու­նը հա­ճախ նրանց ա­ռաջ­խա­ ղաց­ման նա­խա­պայ­ման­նե­րից մեկն է»: Այս ար­տա­հայ­տու­թյու­նը ևս «­Կյան­քի խոս­քի» հա­մար և՛ վի­րա­վո­րա­կան է, և՛ զր­պարտ­չա­կան: «Պ­րակ­տի­կո­րեն գրե­թե բո­լոր» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը և հոդ­վածն ամ­բող­ջու­թյամբ փաս­տա­բա­նը վի­րա­վո­րա­կան հա­մա­րեց, ի­սկ պա­ տաս­խա­նող կող­մը` հան­ձին նաև «Ի­րա­վուն­քի» խմ­բա­գիր Հայկ Բա­բու­ խա­նյա­նի, ա­ռար­կեց հայ­ցի դեմ ամ­բող­ջու­թյամբ: «­Կյան­քի խոսք» կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը հա­մա­րում է, որ այս հրա­ պա­րա­կու­մը ա­րա­տա­վո­րել է կազ­մա­կեր­պու­թյան բա­րի համ­բա­վը, պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը, կրո­նա­կան ա­տե­լու­թյուն է հրահ­րել, ին­չի հերք­ման և նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու պա­հան­ջով էլ կազ­մա­կեր­պու­ թյու­նը մտել է դա­տա­րան: «­Կյան­քի խոս­քը» հասց­ված վի­րա­վո­րան­քի հա­մար պա­հան­ջում է հրա­պա­րա­կավ նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել թեր­թի ա­ռա­ջին է­ջում, ի­նչ­պես որ տե­ղադր­վել էր հոդ­վա­ծը, հեր­քել զր­պար­տու­ թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը և հրա­պա­րա­կել նաև հերք­ման տեքս­տե­րը: Գու­մա­րային պա­հան­ջը մեծ չէ՝ հօ­գուտ «­Կյան­քի խոս­քի» բռ­նա­գան­ձել պե­տա­կան տուր­քի գու­մա­րը` 8 հա­զար դրամ, ի­նչ­պես նաև թարգ­ման­չա­կան և նո­տա­րա­կան ծախ­սե­րը` 15 հա­զար դրամ: Փաս­տա­բան Ա­վե­տիք Պա­պի­նյա­նը լրագ­րող­նե­րի հետ զրույ­ցում նշեց, որ «­Կյան­քի խոս­քը» մի­տում չու­նի ֆի­նան­սա­կան նե­ղու­թյուն պատ­ճա­ ռել թեր­թին, այլ մի­այն իր ի­րա­վունք­նե­րի վե­րա­կանգն­ման հա­մար է պայ­քա­րում: ­Հա­ջորդ՝ ապ­րի­լի 13-ի դա­տա­կան նիս­տին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ ցիչ Ա. Պա­պի­նյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցա­դի­մու­մի ե­րկ­ րորդ լրա­ցու­մը, ո­րում առ­կա են լրա­ցու­ցիչ ա­պա­ցույց­ներ, ա­ռար­կու­

89  թյուն հայ­ցա­դի­մու­մի պա­տաս­խան­նե­րին և հայ­ցա­պա­հան­ջի ա­վե­լա­ ցում հա­վե­լ յալ դա­տա­կան ծախ­սե­րի մա­սին: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բաղ­դա­սա­րյա­նը դա­տա­րա­նին որ­պես ա­պա­ցույց ներ­կա­յաց­րեց տե­սաս­կա­վա­ռակ, փաս­տա­բա­նա­կան հար­ցում, փաս­տա­բա­նա­կան հարց­ման պա­տաս­խան, եր­կու պայ­մա­ նա­գիր, լի­ա­զո­րա­գիր, ռե­գիստ­րի վկա­յա­կան, վկա­յա­կա­նի պատ­ճենը և լրագ­րող Ար­թուր Հով­հան­նի­սյա­նի հոդ­վա­ծը «­Հա­յացք» թեր­թում:­ Այ­նու­հետև հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը դա­տա­րա­նին միջ­նոր­դու­ թյուն ա­րեց առ այն, որ կապ­ված դա­տա­րան ներ­կա­յաց­րած ա­պա­ցույց­ նե­րի հան­գա­ման­քի հետ՝ այս ըն­թաց­քում հայց­վոր կող­մը դի­մել է ՀՀ տե­ղե­կատ­վա­կան վե­ճե­րի խորհր­դին, ի­նչ­պես նաև Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­ նու­թյան փի­լի­սո­փա­յա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի թեկ­նա­ծու­նե­րի, գի­տու­ թյուն­նե­րի ռու­սաս­տա­նյան ա­կա­դե­մի­այի ա­ռա­ջա­տար գի­տաշ­խա­տող­ նե­րի, կրո­նի և հա­սա­րա­կա­կան խն­դիր­նե­րի հե­տա­զոտ­ման կենտ­րո­նի աշ­խա­տակ­ցի, կրո­նի և ի­րա­վուն­քի հար­ցե­րի փոր­ձա­գետ հան­դի­սա­ցող ան­ձանց, ո­րոնց փոր­ձա­գի­տա­կան եզ­րա­կա­ցու­թյուն­նե­րը կա­րող են սույն գոր­ծի հա­մար է­ա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­նալ: Ո­ւս­տի, միջ­նոր­ դեց հե­տաձ­գել դա­տա­կան նիս­տը ա­ռն­վազն 25 օ­րով, քա­նի որ նշ­ված ժամ­կե­տում կս­տաց­վեն դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րած ա­պա­ցույց­նե­րը հաս­տա­տող փոր­ձա­գի­տա­կան եզ­րա­կա­ցու­թյուն­ներ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բաղ­դա­սա­րյա­նը ա­ռար­կեց միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ հայց­վոր կող­մը կաշ­կանդ­ ված չէ դի­մել տար­բեր պե­տա­կան և ոչ պե­տա­կան մար­մին­նե­րի: Չնա­ յած դա վեր­ջի­նիս ի­րա­վունքն է, սա­կայն հայ­ցի ա­ռար­կան վե­րա­բե­րում է այն հիմ­քին, ո­րով հայց­վո­րը մտել է դա­տա­րան, և հայ­ցա­պա­հան­ջը վա­րույթ ըն­դու­նե­լուց հե­տո հայց­վո­րը փոր­ձում է ա­պա­ցու­ցել, որ հայ­ ցա­պա­հան­ջի հիմ­քում դր­ված ա­պա­ցու­ցո­ղա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ ցող փաս­տե­րը պետք է նոր ա­պա­ցուց­վեն: Ի­սկ ի­նչ վե­րա­բե­րում է այն ա­պա­ցույ­ցին, որ հայց­վո­րը կս­տա­նար 25 օր­վա ըն­թաց­քում, ա­պա այն կա­րող է նաև ստա­նալ դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում, այ­սինքն՝ ոչ մի խն­դիր չկա նիս­տը հե­տաձ­գե­լու: ­Դա­տա­վա­րու­թյու­նը նա­խա­գա­հող Ռ. Ներ­սի­սյա­նը հայտ­նեց, որ սույն հայ­ցը վա­րույթ է ըն­դուն­վել 2011թ. նոյեմ­բե­րի 23-ին, այժմ 2012թ. ապ­րի­լի 13-ն է, այս ըն­թաց­քում հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին է ներ­կա­յաց­րել հայ­ցա­դի­մու­մի լրա­ցում, այ­սօր հայց­վո­րը ներ­կա­յաց­նում է հայ­ցա­դի­ մու­մի ևս մեկ լրա­ցում, այ­նու­հետև ա­վե­լաց­րեց, որ այս մա­սով հայց­ վո­րի կող­մից ա­կն­հայ­տո­րեն առ­կա է ան­բա­րե­խիղճ վե­րա­բեր­մունք դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի ի­րա­գործ­ման հան­դեպ: Ի­սկ ի­նչ վե­ րա­բե­րում է միջ­նոր­դու­թյա­նը, դա­տա­րա­նը նշեց, որ այն են­թա­կա է բա­ վա­րար­ման այն պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ, որ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տի ամ­բողջ ի­մաստն այն է, որ կող­մե­րը ա­պա­ցույց­ներ ձեռք բե­րե­լու և դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­նան, ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ այս դեպ­քում ա­ռա­վե­լու­թյու­նը պետք է տր­վի ար­ դա­րա­դա­տու­թյան ի­րա­կա­նաց­մա­նը, և կող­մին պետք է ա­պա­ցույց­ներ ներ­կա­յաց­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ըն­ձեռ­վի:

90 §Î۳ݭùÇ Ëáëù¦-Ý áõ §Æ­ñ³­íáõÝ­ùÁ¦ ãѳßï­í»­óÇÝ ­Մայի­սի 10-ին հայց­վո­րը հայ­տա­րա­րեց, որ պատ­րաստ է հաշ­տու­թյուն կն­քե­լու բա­նակ­ցու­թյուն­ներ վա­րել կող­մի հետ: Սա­կայն հա­ջորդ նիս­ տին դա­տա­րա­նին հաշ­տու­թյան որ­ևէ հա­մա­ձայ­նու­թյուն չներ­կա­յաց­ վեց, և դա­տա­վոր Ռ. Ներ­սի­սյա­նը շա­րու­նա­կեց նիս­տը: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ­ևոն Բաղ­դա­սա­րյա­նը դա­տա­ րա­նին որ­պես ա­պա­ցու­ցո­ղա­կան փաս­տա­թուղթ ներ­կա­յաց­րեց «Ի­րա­ վունք» թեր­թի մայի­սի 29-ի 59-րդ հա­մա­րը: Դա­տա­վո­րի հար­ցին, թե հայց­վորն ա­րդյոք գտ­նո՞ւմ է, որ պատ­րաստ են դա­տաքն­նու­թյան փուլ ան­ցնե­լու, Ա. Պա­պի­նյա­նը ­պա­տաս­խա­նեց՝ «ոչ»՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ այս գոր­ծով կի­րա­ռե­լի Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ ծում բա­ցա­կա­յում է բա­րի համ­բա­վի մա­սին նոր­մա­տի­վային եզ­րույ­թը, այլ առ­կա է գոր­ծա­րար համ­բա­վի եզ­րույ­թը: Ա. Պա­պի­նյանն ա­վե­լաց­ րեց, որ «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը չու­նի գոր­ ծա­րար համ­բավ, քա­նի որ այն բիզ­նե­սով չի զբաղ­վում, այս դեպ­քում այն ու­նի բա­րի համ­բավ: Եվ որ­պես­զի հե­տա­գա­յում օ­րեն­քում տվյալ նոր­մա­տի­վային եզ­րույ­թի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը չանդ­րա­դառ­նա գոր­ծի ել­ քի վրա, միջ­նոր­դեց դա­տա­րա­նին գոր­ծը կա­սեց­նել և վի­ճարկ­վող հոդ­ վա­ծի՝ Սահ­մա­նադ­րու­թյա­նը հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյան վե­րա­բե­րյալ դի­մում ներ­կա­յաց­նել Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րան: ­Պա­տաս­խա­նող կողմն ա­ռար­կեց տվյալ միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ պար­զա­ բա­նե­լով, որ հայց­վո­րը ցան­կա­նում է ժա­մա­նակ շա­հել և նիս­տը ա­նընդ­ հատ հե­տաձ­գել: Դա­տա­րա­նը մեր­ժեց հայց­վո­րի միջ­նոր­դու­թյու­նը՝ մեկ­ նա­բա­նե­լով, որ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րանն ար­դեն ի­սկ ո­րո­շում ու­նի տվյալ հոդ­վա­ծի վե­րա­բե­րյալ (նոյեմ­բե­րի 15, ՍԴՈ - 997), ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը, ար­դեն ի­սկ հաշ­վի առ­նե­ լով ՍԴ-ի N997 ո­րո­շու­մը, հրա­պա­րա­կել է ո­րո­շում ­ն եր, ո­րոն­ցում  ­ման­ րակր­կիտ նկա­րագր­վում է վի­ճարկ­վող հոդ­վա­ծը:

§Î۳ݭùÇ Ëáëù¦-Ý ³­Õ³±Ý¹ ¿, û± سÛñ ²­Ãá­éÇ å³­ï³ë­Ë³ÝÝ ¿ Ç­ñ³­í³­Ë³Ëï

­Մայր Ա­թոռ Սուրբ Էջ­մի­ա­ծի­նը հաս­տա­տել է, որ «­Կյան­քի խոսք» կրո­ նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը ա­ղանդ է: Հու­լի­սի 13-ին «Ի­րա­վուն­քի» ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, փաս­տա­բան Լ. Բաղ­դա­սա­րյանն իր խոս­քում ներ­ կա­յաց­րեց Մայր Ա­թո­ռից ստաց­ված գրու­թյան պա­տաս­խա­նը: «­Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցին որ­ևէ կապ չու­նի «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան հետ, «­Կյան­քի խոսք» կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը չի կա­ րող դիտ­վել որ­պես հայ ե­կե­ղե­ցու բաղ­կա­ցու­ցիչ մաս: «­Կյան­քի խոս­ քը» ա­ղանդ է հա­մար­վում, ո­րով­հետև նրա դա­վա­նան­քը և ո­ւ ս­մուն­քը շեղ­ված են ա­ռա­քե­լա­կան ճշ­մա­րիտ ե­կե­ղե­ցու հա­վատ­քից և սր­բա­զան հա­ղոր­դու­թյու­նից, նրա ծե­սե­րը և խոր­հուրդ­նե­րը չեն հա­մա­պա­տաս­ խա­նում ե­կե­ղե­ցու կա­նո­նա­կան և ա­վան­դա­կան սկզ­բունք­նե­րին, այն չի ըն­դուն­վում և չու­նի ա­ռա­քե­լա­կան հա­ջոր­դա­կա­նու­թյուն և նվի­րա­ պե­տու­թյուն»:

91  «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան և դրա ղե­կա­ վար Ա. Սի­մո­նյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Պա­պի­նյա­նը պն­դեց, որ այս պա­տաս­խա­նը չի կա­րող դր­վել վճ­ռի հիմ­քում և առ­հա­սա­րակ հաշ­վի ա­ռն­վել դա­տա­րա­նի կող­մից, քա­նի որ ի­րա­վա­բա­նա­կան ո­ւ ժ չու­նի և հան­րա­ճա­նաչ ի­րա­վունք­նե­րի խախտ­ման փաստ է պա­րու­նա­կում: Ե­կե­ ղե­ցուն տր­ված հար­ցը, թե «­Կյան­քի խոս­քը» հա­մար­վո՞ւմ է ա­ղան­դա­վո­ րա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն, ը­ստ փաս­տա­բա­նի` հա­կա­սում է «Խղ­ճի ա­զա­տու­թյան և կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­ քին. ««­Կյան­քի խոս­քը» ե­րբ­ևէ չի նշել, որ կապ ու­նի Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու հետ, և վեր­ջի­նիս վե­րա­պահ­ված չէ ի­րա­վունք՝ հայտ­նե­լու որ­ ևէ կար­ծիք, այդ թվում` թվա­ցյալ մաս­նա­գի­տա­կան` այլ ե­կե­ղե­ցու կամ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի մա­սին, հետ­ևա­բար հար­ցը Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցու ի­րա­վա­սու­թյու­նից դուրս է և այս վե­ճում որ­ևէ նշա­նա­կու­թյուն, ա­ռա­վել ևս՝ ա­պա­ցու­ցո­ղա­կան, չի կա­րող ու­նե­նալ»,- ա­սաց փաս­տա­բան Պա­պի­նյա­նը: ­Մեջ­բե­րե­լով Եվ­րա­դա­տա­րա­նի մի շարք նա­խա­դե­պային ո­րո­շում­ ներ՝ նա նշեց, որ ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան և ի­րա­վա­կան հա­սա­րա­կու­թյու­ նում, նաև Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան կոն­վեն­ցի­այի առ­կա­ յու­թյան պայ­ման­նե­րում Մայր Ա­թո­ռի պա­տաս­խա­նը ի­րա­վա­խախտ և նշ­ված­նե­րին հա­կա­սող պա­տաս­խան է: Այն կոպ­տա­գույնս խախ­տում է հա­սա­րա­կու­թյան ան­դամ ­ն ե­րի կյան­քի հոգ­ևոր կող­մի ա­զատ բազ­ մա­կար­ծու­թյու­նը և ժխ­տո­ղա­կան և նե­գա­տիվ կեր­պով պի­տա­կա­վո­րում նրա հան­րա­հայտ ի­րա­վուն­քը, միև­նույն ժա­մա­նակ վտան­գում և պայ­ ման­ներ է ստեղ­ծում այդ ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փակ­ման տե­սան­կյու­ նից: Փաս­տա­բա­նը միջ­նոր­դեց այն չդի­տար­կել ա­պա­ցույց­նե­րի շար­ քում, ո­րին թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը ա­ռար­կեց՝ նշե­լով, որ դա­տա­րանն է գնա­հա­տում ներ­կա­յաց­ված ա­պա­ցույց­նե­րը: Հա­մա­ձայ­նու­թյուն հայտ­ նեց նաև դա­տա­վոր Ռ. Ներ­սի­սյա­նը և մեր­ժեց միջ­նոր­դու­թյու­նը:­ Անդ­րա­դառ­նա­լով «ա­ղանդ» բա­ռի վի­րա­վո­րա­կան լի­նել-չ­լի­նե­ լուն` Ա. Պա­պի­նյա­նը պն­դեց դրա վի­րա­վո­րա­կան լի­նե­լը, մեջ­բե­րեց «ա­ղանդ» բա­ռի բա­ռա­րա­նային ի­մաստ­նե­րը, ո­րոնք բա­ցա­սա­կան են, այն է՝ կա­խար­դանք, տվյալ ե­րկ­րում ըն­դուն­ված կրո­նին դեմ կամ օ­տար կրոն, մո­լո­րու­թյուն և այլն: Նա նաև վկա­յա­կո­չեց մաս­նա­գետ­նե­ րի կող­մից ար­ված բա­զում գի­տա­կան, վեր­լու­ծա­կան, մաս­նա­գի­տա­կան աշ­խա­տու­թյուն­ներ, ո­րոն­ցում հիմ ­ն ա­վոր­վում է «ա­ղանդ» բա­ռի վի­րա­ վո­րա­կան և զր­պարտ­չա­կան լի­նե­լը, և ո­րո­նից բխում է ստո­րաց­նող և նսե­մաց­նող նշա­նա­կու­թյու­նը: ­Թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բաղ­դա­սա­րյանն ամ­բող­ջու­թյամբ ա­ռար­ կեց հայ­ցա­դի­մու­մին: Նա հղում կա­տա­րեց «ա­ղանդ» եզ­րույ­թի՝ Ղ. Ա­ղա­յա­նի բա­ռա­րա­նային բա­ցատ­րու­թյա­նը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ ա­ղան­դը տվյալ ե­կե­ղե­ցու դա­վա­նան­քից շեղ­վող կրո­նա­կան ո­ւ ս­մունք է, տվյալ ե­րկ­րում ըն­դուն­ված կրո­նից օ­տար մեկ այլ կրոն, որ­ևէ ո­ւ ս­մուն­քից շեղ­վող ո­ւ ղ­ղու­թյուն: «Ա­ղանդ» նշա­նա­կում է նաև որ­ևէ ո­ւ ս­մուն­քի հի­ մունք­նե­րից շեղ­վե­լը, ի­սկ «ա­ղան­դա­վո­րը» ա­ղան­դի հետ­ևորդն է, հե­րե­ տի­կոս, խմ­բա­կային ի­րենց շա­հե­րով ու դոգ­մա­տիկ հա­մոզ­մունք­նե­րին հետ­ևող գոր­ծիչ, ա­ղան­դա­վո­րու­թյուն տա­րա­ծող և այլն:­

92  Ըստ այդմ, փաս­տա­բա­նը դա­տա­րա­նին միջ­նոր­դեց մեր­ժել «­Կյան­քի խոս­ք»-ի հայ­ցը և որ­պես դա­տա­կան ծախս «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից և կազ­մա­կեր­պու­թյան ղե­կա­վար Ար­թուր Սի­մո­ նյա­նից հօ­գուտ «Ի­րա­վուն­քի» բռ­նա­գան­ձել 300-հա­զա­րա­կան դրամ` որ­պես փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­րու­թյան գու­մար:

­¸³­ï³­ñ³­ÝÁ Ñ»­ï³­½á­ï»ó §Î۳ݭùÇ Ëáë­ù¦-ÇÝ »õ ²Ý­Å»­É³ ê³ñ·­ëÛ³­ÝÇÝ í»­ñ³­µ»­ñáÕ Ëï³ë­Ï³­í³­é³Ï­Ý»­ñÁ ­Դե­րա­սա­նու­հի Ան­ժե­լա Սարգ­սյա­նի և «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյան հնա­րա­վոր կա­պը կամ դրա բա­ցա­կա­յու­թյունն էր քն­նարկ­վում հու­լի­սի 17-ի դա­տա­կան նիս­տի ըն­թաց­քում: «­Կյան­քի խոս­ք»-ի կող­մից ներ­կա­յաց­ված խտաս­կա­վա­ռա­կում «­Երկիր Մեդիա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան «Կռ­վախն­ձոր» հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում Ան­ժե­ լա Սարգ­սյա­նի հայ­տա­րա­րու­թյունն էր առ այն, որ վեր­ջինս «­Կյան­քի խոսք» ե­կե­ղե­ցու ան­դամ չէ և հե­տաքրք­րու­թյու­նից դրդ­ված հա­ճա­խա­ կի է այ­ցե­լել տար­բեր ե­կե­ղե­ցի­ներ և մաս­նակ­ցել տար­բեր հա­վաք­նե­րի: «Ի­րա­վունք» թեր­թի ներ­կա­յաց­րած խտաս­կա­վա­ռա­կը տե­ղե­կու­ թյուն­ներ էր պա­րու­նա­կում «­Կյան­քի խոսք» կազ­մա­կեր­պու­թյան ղե­կա­ վար Ա. Սի­մո­նյա­նի գոր­ծու­նե­ու­թյան մա­սին: Հիմ ­ն ա­կա­նում ներ­կա­յաց­ վում էր Ա. Սի­մո­նյա­նի ի­տա­լե­րեն քա­րո­զը, որ­տեղ վեր­ջինս օգ­տա­գոր­ ծում է «­պոռ­նոաստ­վա­ծու­հի», «­ծո­վի հրե­շի որ­դի­ներ» բա­ռե­րը: Ա­նդ­րա­ դարձ էր կա­տար­վում Ա. Սի­մո­նյա­նի վար­քագ­ծին, այն է՝ հա­վաք­նե­րի ըն­թաց­քում վեր­ջինս նշում է, որ շնա­ցել է, հար­բել է, պե­տու­թյու­նից գո­ղու­թյուն է կա­տա­րել, ի­նչ պետք է ե­ղել, այն էլ գո­ղա­ցել է: Խ­տաս­կա­վա­ռա­կում առ­կա էր հատ­ված Ռու­սաս­տա­նում ան­ցկաց­ ված «­Կյան­քի խոս­ք»-ի հա­վաք­նե­րից, որ­տեղ հո­վի­վը բե­մի վրա տե­ ղադր­ված զու­գա­րա­նը հա­մե­մա­տում է ա­ղո­թա­տե­ղի­ի հետ՝ նշե­լով, որ բնա­կան կա­րիք­նե­րը հո­գա­լու ժա­մա­նակ ա­ղո­թե­լիս ան­ձը մաքր­վում է վեր­ջում ջու­րը քա­շե­լու մի­ջո­ցով:­ Այ­նու­հետև խտաս­կա­վա­ռա­կում ներ­կա­յաց­վում է Ան­ժե­լա Սարգ­սյա­ նի «տ­ղա­մար­դու» մոր՝ Մա­րի­նա Ա­րա­յա­նի հար­ցազ­րույ­ցը, ով հայտ­նում է, որ Ա. Սարգ­սյա­նը սպառ­նա­ցել է իր որ­դուն. «Ան­ժե­լան շան­տա­ժի էր են­թար­կում Կա­րե­նին, փոր­ձում էր ա­հա­բե­կել իր թի­կուն­քին կանգ­նած «­Կյան­քի խոսք» ա­ղան­դով, ո­րն ի զո­րու է այս քա­ղա­քում լու­ծել ցան­կա­ ցած հարց»: Մ. Ա­րա­յա­նը նաև հայտ­նում է, որ Ա. Սարգ­սյա­նի քույ­րը՝ Ան­նան, «­Կյան­քի խոս­ք»-ի ա­վագ­նե­րից է:­ Ա. Սարգ­սյա­նի նախ­կին կո­լե­գա­ներ Գա­յա­նե Աս­լա­մա­զ յա­նը և Ա­նի Պետ­րո­սյա­նը հայտ­նում են, որ Ա. Սարգ­սյա­նը հիմ ­ն ա­կա­նում խո­սել է հա­վատ­քից՝ նշե­լով. «­Մենք ի­մա­ցել ե­նք, որ նա հա­վա­տա­ցյալ է, ո­րով­ հետև ա­նընդ­հատ խո­սում էր, որ սա մեղք է, նա մեղք է, ես գնում եմ հա­վատ­քի»: Նրանք նաև ա­վե­լաց­րել են, որ «Ան­ժե­լան ու­նի քույր, ո­րն ի­նչ-որ կապ ու­նի թեր­թե­րի հետ, և պա­տա­հա­կան չի, որ էդ ա­մեն ին­չը ա­նընդ­հատ հայտն­վում ա մա­մու­լում»: Խ­տաս­կա­վա­ռա­կում ներ­կա­յաց­վում է նաև Ա. Սարգ­սյա­նի հար­ցազ­ րույ­ցը, որ­տեղ նա ա­սում է, որ հա­վատ­քով է հա­սել այն ա­մե­նին, ի­նչ հի­մա ու­նի, որ նա սո­վո­րել է «Աստ­վա­ծաշն­չյան դպ­րո­ցում»: Ը­ստ պա­

93  տաս­խա­նո­ղի պար­զած տվյալ­նե­րի՝ այդ դպ­րո­ցը պատ­կա­նում է «­Կյան­ քի խոսք» ե­կե­ղե­ցուն, ո­րի դե­կանն է Ար­թուր Տո­նո­յա­նը: Պա­տաս­խա­ նո­ղը ներ­կա­յաց­նում է հատ­ված­ներ, որ­տեղ Ա. Սարգ­սյա­նը դեռ վաղ տա­րի­քից ներ­կա է ե­ղել «­Կյան­քի խոս­ք»-ի հա­վաք­նե­րին: Խ­տաս­կա­վա­ռակ­նե­րը դի­տե­լուց հե­տո դա­տա­րա­նը հե­ռա­ցավ ա­պա­ցույց­նե­րի հե­տա­զոտ­ման և դա­տա­կան ա­կտ կա­յաց­նե­լու հա­մար: Հու­լի­սի 31-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը դա­տա­վոր Ռ. Ներ­սի­սյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ մեր­ժեց «­Կյան­քի խոսք» կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­ պու­թյան հայցն ը­նդ­դեմ «Ի­րա­վունք» թեր­թի: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ «­Կյան­ քի խոսք» ­կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից և նրա ղե­կա­վար Ար­թուր Սի­մո­նյա­նից հօ­գուտ «Ի­րա­վունք» թեր­թի պետք է բռ­նա­գանձ­վի 150-հա­զա­րա­կան դրամ՝ որ­պես փաս­տա­բա­նա­կան ծախս, ի­սկ հօ­գուտ պե­տա­կան բյու­ ջե­ի՝ 1500 ՀՀ դրամ:

94  سñ·³ñÇï³ Ê³ã³ïñÛ³Ý

§Ð­ñ³­å³­ñ³­ÏÁ¦ Ñ»ñ­ùáõÙ ãÇ ïå³·­ñ»­Éáõ. 1-ÇÝ ³ïÛ³ÝÇ ¹³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó سñ­·³­ñÇ­ï³ Ê³­ã³ï­ñÛ³­ÝÇ Ñ³Û­óÁ 2011 թ. ապ­րի­լին «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ար­մի­ նե Օ­հա­նյա­նը դի­մել էր ոս­տի­կա­նու­թյուն՝ Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նին քրե­ա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան են­թար­կե­լու պա­հան­ջով: Վեր­ջինս էլ հայ­ցով մտել էր դա­տա­րան եւ պա­հան­ջում էր, որ «Հ­րա­պա­րա­կը», իր մա­սին տպագ­րած հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րից մե­կը հեր­քե­լուց զատ, զր­պար­ տու­թյան հա­մար իբ­րեւ փոխ­հա­տու­ցում ի­րեն վճա­րի 2 մլն ՀՀ դրամ:­ Ապ­րի­լի 21-ին «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թերթն ա­ռա­ջին է­ջում տպագ­ րել էր մի նյութ, ը­ստ ո­րի՝ Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նը, որ պար­բե­ րա­բար ստու­գայ­ցեր է կա­տա­րում ՀՀ զո­րա­մա­սե­րում, աչ­քի է ը­նկ­նում իր կո­պիտ վար­քագ­ծով. զո­րա­մա­սե­րում թե­րու­թյուն­ներ, խախ­տում ­ն եր հայտ­նա­բե­րե­լիս զերծ չի մնում հայ­հո­յանք­նե­րից: «­Մեր տե­ղե­կու­թյուն­ նե­րով՝ վեր­ջին այ­ցե­րից մե­կի ժա­մա­նակ ԼՂՀ զո­րա­մա­սե­րից մե­կում վի­ճա­բա­նու­թյուն է սկս­վել Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի եւ հրա­մա­նա­ տա­րա­կան կազ­մի մի­ջեւ, եւ բա­նը հա­սել է նույ­նիսկ քաշք­շո­ցի ու ծե­ ծի»,- գրել էր թեր­թը: «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թում նշյալ լու­րի տպագր­վե­լու հենց նույն օ­րն ա­ռա­վո­տյան Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյանն այ­ցե­լել էր խմ­բագ­րու­թյուն: «Ա­նակն­կալ ներ­խու­ժում է, կարմրճ­տած գո­ռում, տղա­մար­դա­վա­րի հայ­հո­յում, քա­ցով խփում է ա­թոռ­նե­րին, պատ­ռում թեր­թե­րը, հար­ձակ­ վում խմ­բագ­րի ու խմ­բագ­րա­կազ­մի վրա, ջրով լի բա­ժա­կը շպր­տում խմ­բագ­րի ո­ւ ղ­ղու­թյամբ, բա­րե­բախ­տա­բար բախ­վե­լով պա­տին՝ բա­ ժա­կի փշուր­նե­րը հա­տա­կին են թափ­վում. «­Թո­ղեք խփեմ սրան»… »,- ա­հա այս­պես է «Հ­րա­պա­րա­կի» լրագ­րող Ֆե­լիքս Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը թեր­թի հա­ջորդ օր­վա հա­մա­րում նկա­րագ­րել «­Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի եւ իր տիկ­նանց շքախմ­բի» այ­ցե­լու­թյու­նը: Այս ա­մե­նի, ի­նչ­պես նաեւ լրագ­ րող­նե­րից մե­կին հար­վա­ծե­լու եւ խմ­բագ­րի ձեռ­քը ճանկ­ռե­լու հա­մար (ո­րը հե­տա­գա­յում ար­ձա­նագր­վել է դա­տաբժշ­կա­կան փոր­ձաքն­նու­ թյամբ) նույն օ­րը հա­ղոր­դում է ներ­կա­յաց­վում ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­ րո­նա­կան բա­ժին:

95  ­Տա­րե­վեր­ջին վե­րոն­շյալ դր­վագ­նե­րից եւ ոչ մե­կով դե­ռեւս հան­ գու­ցա­լու­ծում չկար: Կենտ­րո­նի դա­տա­րա­նը ձգձ­գում էր գոր­ծի քն­նու­ թյու­նը՝ պայ­մա­նա­վոր­ված նոյեմ­բե­րի 15-ին Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­ տա­րա­նի կող­մից վի­րա­վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան մա­սին օ­րեն­քի սահ­մա­նադ­րա­կա­նու­թյան հար­ցի ո­րոշ­մամբ: Ի­սկ հա­ղորդ­ման հի­ման վրա կա­տար­ված քն­նու­թյան ար­դյուն­քում ի­րա­վա­պահ­նե­րը ո­րո­շել է­ին քրե­ա­կան գործ չհա­րու­ցել: Այս ո­րոշ­ման դեմ խմ­բագ­րու­թյան՝ դա­տա­ րան ներ­կա­յաց­րած բո­ղո­քը բա­վա­րար­վել էր: Ի­րա­վա­պահ­ներն ի­րենց հեր­թին դի­մել է­ին վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան, սա­կայն այս ա­տյա­նը ե­ւս հա­մա­րել էր, որ քրե­ա­կան գործ հա­րու­ցե­լու հիմ­քե­րը բա­վա­րար են: Ար­ դյուն­քում դա­տա­խա­զու­թյու­նը խմ­բագ­րու­թյուն ու­ղար­կած գրու­թյամբ հայտ­նել էր, որ ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­րո­նի բաժ­նում խու­լի­գա­նու­թյան հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ: Դեկ­տեմ­բե­րի 23-ի նիս­տին Մ. Խա­չատ­րյա­նի փաս­տա­բան Դա­վիթ Թու­մա­սյա­նը միջ­նոր­դու­թյուն ներ­կա­յաց­րեց դա­տա­րա­նին, ո­րը բաղ­ կա­ցած էր եր­կու մա­սից. ա­ռա­ջի­նում միջ­նոր­դու­թյուն էր ար­վում, որ­ պես­զի պա­տաս­խա­նո­ղը հայց­վո­րին տրա­մադ­րեր իր ե­կա­մուտ­նե­րի մա­սին տե­ղե­կու­թյուն, քա­նի որ, հա­մա­ձայն Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­ րա­նի նոյեմ­բե­րի 15-ի ո­րոշ­ման, հայց­վո­րը դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում պա­հան­ջե­լիս պետք է հաշ­վի առ­նի պա­տաս­խա­նո­ղի ֆի­նան­սա­կան վի­ճա­կը:­ Այդ պատ­ճա­ռով հայց­վո­րը միջ­նոր­դում էր ի­րեն տրա­մադ­րել հա­մա­պա­տաս­խան տվյալ­ներ, որ­պես­զի հարկ ե­ղած դեպ­քում փո­փո­ խու­թյուն­ներ ար­վեն հայ­ցա­պա­հան­ջի մեջ: Միջ­նոր­դու­թյան ե­րկ­րորդ մա­սում հայց­վո­րը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց իր կազ­մած հերք­ման տեքս­տը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը պետք է հեր­քի Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նի վե­րա­բե­րյալ ապ­րի­լի 21-ին հրա­պա­րա­ կած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաև հե­տա­գա­յում հայց­վո­րի վե­րա­ բերյալ որ­ևէ վի­րա­վո­րա­կան նյութ չհ­րա­պա­րա­կի: ­Դա­տա­վոր Ս. Թադ­ևո­սյա­նը միջ­նոր­դու­թյան ա­ռա­ջին մա­ սը չբա­վա­րա­րեց՝ մեկ­նա­բա­նե­լով, որ վճիռ կա­յաց­նե­լիս դա­տա­ րա­նին մի­գու­ցե պետք գա պա­հանջ­վող տե­ղե­կու­թյու­նը, հարկ ե­ղած դեպ­քում դա­տա­րանն այն կպա­հան­ջի պա­տաս­խա­նո­ղից: Ի­սկ ե­րկ­րորդ մա­սով դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րեց հայց­վո­րի միջ­նոր­ դու­թյու­նը և պա­տաս­խա­նող կող­մին հատ­կաց­րեց օ­րեն­քով սահ­ ման­ված 14-օ­րյա ժա­մա­նա­կա­հատ­ված, որ­պես­զի պա­տաս­խա­նո­ ղը ծա­նո­թա­նա հայ­ցա­դի­մու­մին, քա­նի որ միջ­նոր­դու­թյու­նից հե­տո հայ­ցա­պա­հան­ջը փոխ­վել է՝ ա­վե­լա­ցել է նաև հերք­ման տեքս­տը:

­Ø³ñ­·³­ñÇ­ï³ Ê³­ã³ï­ñÛ³­ÝÁ §Ð­ñ³­å³­ñ³Ï¦ û­ñ³­Ã»ñ­ÃÇó ³ÛÉ»õë 2 ÙÉÝ ãÇ å³­Ñ³Ý­çáõÙ­ Ար­դեն 2012-ին կա­յա­ցած դա­տա­կան նիս­տի ժա­մա­նակ «­Զին­վոր» ՀԿ-ի հա­մա­կար­գող խորհր­դի նա­խա­գահ Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նը հրա­ժար­վեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի դեմ ներ­կա­յաց­ված 2 մլն դրամ գու­մա­րային պա­հան­ջից: Մ. Խա­չատ­րյա­նը թեր­թից պա­հան­ջեց մի­այն հեր­քել իր մա­սին հրա­պա­րա­կած, զր­պար­տու­թյուն հան­դի­սա­ցող տե­ ղե­կու­թյուն­նե­րը:

96  ­Գու­մա­րային պա­հան­ջից հրա­ժար­վե­լը Մ. Խա­չատ­րյա­նի ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ, փաս­տա­բան Դ. Թու­մա­սյա­նը հիմ ­ն ա­վո­րեց «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թի ֆի­նան­սա­կան ո­րոշ խն­դիր­նե­րով, ը­ստ ո­րի՝ օ­րա­թեր­թի ո­րոշ լրագ­րող­ներ հո­նո­րար չեն ստա­նում: «Որ­պես­զի «Հ­րա­պա­րակ» օ­րա­թեր­թը հե­տա­գա­յում չշա­հար­կի այն հան­գա­ման­քը, ի­բրև թե Մար­ գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նը ցան­կա­նում է հարս­տա­նալ այդ ե­ղա­նա­կով, մենք ը­նդ­հան­րա­պես գու­մա­րային պա­հանջ չենք ներ­կա­յաց­նում»,- հա­ վե­լեց Դ. Թու­մա­սյա­նը:­ Ըստ փաս­տա­բա­նի՝ դա­տաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի մա­սին որ­ևէ ա­պա­ցույց, որ դեպ­քը տե­ղի է ու­նե­ցել, չի ներ­կա­յաց­վել, չնա­յած ա­պա­ցուց­ման բե­ռը հենց պա­տաս­խա­նո­ղի վրա էր: Մինչ­դեռ հայց­վոր կողմն է զո­րա­մա­սից տե­ղե­կանք ներ­կա­ յաց­րել, որ­տեղ նշ­ված է, որ զո­րա­մաս այդ օր­վա այ­ցե­լու­թյան ժա­մա­ նակ որ­ևէ դեպք չի գրանց­վել: Դ. Թու­մա­սյա­նի խոս­քով՝ հայտ­նի չէ նաև այն աղ­բյու­րը, ո­րից օ­րա­թեր­թը ծեծկռ­տու­քի մա­սին տե­ղե­կու­թյուն­ներ է ստա­ցել:­ Օ­րա­թեր­թի շա­հե­րը ներ­կա­յաց­նող փաս­տա­բան Դա­վիթ Դա­նի­ե­լ յա­ նը նշեց, որ լրագ­րո­ղը բա­րեխղ­ճո­րեն կա­տա­րել է իր պար­տա­կա­նու­ թյու­նը, ու­նե­ցած տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը ճշ­տե­լու հա­մար զան­գա­հա­րել է Մ. Խա­չատ­րյա­նին և նրա պա­տաս­խա­նը նույն­պես նե­րա­ռել այդ նյու­թում, որ­տեղ Մ. Խա­չատ­րյա­նը հեր­քում է այդ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: Հետ­ևա­ բար, ևս մեկ ան­գամ հեր­քում տպագ­րե­լու ան­հրա­ժեշ­տու­թյուն չկա: ­Կող­մերն ան­դրա­դար­ձան նաև հերք­ման տեքս­տին, ո­րը ներ­կա­յաց­ րել էր հայց­վո­րը: Ը­ստ է­ութ ­ յան, այն ա­վե­լի ծա­վա­լուն էր, քան հրա­ պա­րակ­ված նյու­թը և նե­րա­ռում էր նաև Մար­գա­րի­տա Խա­չատ­րյա­նից նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու հատ­ված: Օ­րա­թեր­թի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նշեց, որ մի­այն վի­րա­վո­րան­քի պա­րա­գա­յում է կի­րա­ռե­լի նե­րո­ղու­թյու­նը, այլ ոչ թե զր­պար­տու­թյան: Ա­վե­լին, հայց­վո­րը հերք­ման տեքս­տում պա­ հան­ջում է հե­տա­գա հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րում ևս զերծ մնալ նմա­նա­տիպ տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծե­լուց, ին­չը նույն­պես ըն­դու­նե­լի չէ օ­րա­թեր­թի հա­մար: Բա­ցի դրա­նից, հերք­ման տեքս­տը չպետք է զի­ջի հիմ ­ն ա­կան նյու­թին, բայց նաև չպետք է գե­րա­զան­ցի ող­ջա­միտ ծա­վա­լը:­ Այ­դու­հան­դերձ, փաս­տա­բան Դ. Դա­նի­ե­լ յա­նը ա­ռար­կեց հայ­ցին և դա­տա­րա­նից խնդ­րեց ամ­բող­ջու­թյամբ մեր­ժել այն: Գոր­ծով դա­տաքն­ նու­թյունն ա­վարտ­վեց հու­լի­սի 13-ին: Հու­լի­սի 30-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը մեր­ժեց Մար­գա­րի­ տա Խա­չատ­րյա­նի՝ հեր­քու­մը տպագ­րե­լու մա­սին հայցն ը­նդ­դեմ «Հ­րա­ պա­րակ» օ­րա­թեր­թի:­ Իսկ Կենտ­րո­նի քնն­չա­կա­ն բաժ­նի քն­նիչ Է. Այ­վա­զ յա­նի ո­րոշ­մամբ, ա­միս­ներ տե­ւած քն­նու­թյու­նից հե­տո, 2012թ. փետր­վա­րին քր­գոր­ծով վա­րույ­թը կարճ­վում է՝ «Մ. Խա­չատ­րյա­նի կող­մից խու­լի­գա­նու­թյուն կա­տա­րե­լու կա­պակ­ցու­թյամբ քրե­ա­կան հե­տապն­դում չի­րա­կա­նաց­նել հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով»:

97  έϳ­ë»ó­íDZ ²­éÇíÙá­Éá­·Ç­³­Ï³Ý ëñ­ï³­µ³­Ý³­Ï³Ý Ï»Ýï­ñáÝ-news.am ¹³­ï³­í³­ñáõ­ÃÛáõ­ÝÁ ­ ­ ր­ևա­նի Ա­ջափ­նյակ և Դավ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր Ե ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Մար­գա­րի­տա Հար­թե­նյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ դե­ռեւս 2011 թվա­կա­նից լս­վում է news.am լրատ­վա­ կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան դեմ Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­ նա­կան կենտ­րո­նի` պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան, գոր­ծա­րար համ­ բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան հայ­ցը: News.am-ի դեմ ներ­կա­յաց­ված հայ­ցի հա­մար հիմք է հան­դի­սա­ ցել լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան՝ 2010 թ. ­նոյեմ­բե­րի 23-ին տպագ­ րած նյու­թը: Այն վե­րա­բե­րում էր Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցի Հով­հան­նես Կաթր­ջյա­նին, ով news.am-ի թղ­թակ­ցի հետ զրույ­ցում մե­ղադ­րել էր վե­ րոն­շյալ բժշ­կա­կան կենտ­րո­նին ի­րեն խա­բե­լու և 10 տա­րի շա­հա­գործ­ ման ժամ­կե­տով է­լեկտ­րա­կար­դի­ոխ­թա­նի­չի փո­խա­րեն վի­րա­հա­տու­ թյամբ մեկ այլ` է­ժա­նա­գին սարք տե­ղադ­րե­լու մեջ: Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նը լրատ­վա­մի­ջո­ցից 2 մլն դրամ է պա­հան­ջում իր պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը, գոր­ծա­րար համ­բա­վին վնաս հասց­նե­լու հա­մար: ­Նիս­տե­րից մե­կի ժա­մա­նակ հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մու­րադ Աս­ րյա­նը միջ­նոր­դեց կա­սեց­նել գոր­ծի քն­նու­թյու­նը, քա­նի որ քա­ղա­քա­ցի Հով­հան­նես Կաթր­ջյա­նը դի­մել է ոս­տի­կա­նու­թյուն Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի դեմ քրե­ա­կան գործ հա­րու­ցե­լու հա­մար: Սա­կայն պա­տաս­խա­նող news.am-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա­մազդ Կի­վի­ րյա­նը ա­ռար­կեց հայց­վո­րի միջ­նոր­դու­թյա­նը՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ տվյալ քրե­ա­կան գոր­ծը որ­ևէ ազ­դե­ցու­թյուն չի կա­րող ու­նե­նալ սույն գոր­ծի ել­քի վրա, քա­նի որ Հ. Կաթր­ջյա­նը մե­ղադ­րում է Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­ կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նին ի­րեն խա­բե­լու և գու­մար յու­րաց­նե­լու մեջ, ի­սկ սույն գոր­ծով քնն­վում է news.am-ի կող­մից հայց­վո­րի պատ­ վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին վնաս հասց­նե­ լու հար­ցը: ­Դա­տա­վոր Մ. Հար­թե­նյա­նը հայց­վո­րին հարց ո­ւ ղ­ղեց առ այն, որ ե­թե հայց­վո­րը պն­դում է, որ news.am կայ­քը վի­րա­վո­րել և զր­պար­տել է Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի պա­տի­վը, ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը, ի­նչ­պես նաև նշում, որ Հ. Կաթր­ջյանն է զր­պար­տել հայց­վո­րին, ա­պա ի­՞նչ կապ ու­նի news.am-ը: Հայց­վո­րը պա­տաս­խա­նեց, որ Հ. Կաթր­ջյա­նը հայտ­նել է այդ մա­սին պա­տաս­խա­նո­ղին, ի­սկ նրանք էլ հրա­պա­րա­կել են այն, ու­րեմն պա­ տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը նրանք են կրում: ­Հե­տա­գա դա­տա­կան նիս­տե­րին Մու­րադ Աս­րյա­նի միջ­նոր­դու­թյուն­ նե­րը գոր­ծի կա­սեց­ման եւ Սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի տնօ­րե­նին որ­ պես վկա ներգ­րա­վե­լու մա­սին դա­տա­վոր Հար­թե­նյա­նը մեր­ժեց: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 3-ին հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մու­րադ Աս­րյա­նը ամ­ բող­ջու­թյամբ ըն­թեր­ցեց հայ­ցա­պա­հան­ջը, ո­րում հիմ ­ն ա­կա­նում պն­դում էր, որ հոդ­վա­ծի վեր­նա­գի­րը և հոդ­վա­ծի բո­վան­դա­կու­թյու­նը մի­մյանց 98 չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ հոդ­վա­ծի մեջ որ­ևէ կերպ չի աս­վում, որ Հ. Կաթր­ջյա­նին «ֆռ­ռաց­րել» են: Ը­ստ Մ. Աս­րյա­նի՝ դա լրագ­րո­ղի կող­մից գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյան չա­րա­շա­հում է՝ հիմն­ված ոչ ստույգ փաս­տե­րի վրա: ­Սա­կայն իր ե­լույ­թում պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա­մազդ Կի­վի­րյա­նը հայտ­նեց, որ ի­րենք այն կար­ծի­քին են, որ վեր­նա­գիրն ան­ մի­ջա­կան կապ ու­նի հոդ­վա­ծի հետ: Ա. Կի­վի­րյա­նը նաև դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց, որ ի­րենք ա­ռար­կում են հայ­ցա­պա­հան­ջի դեմ, քա­նի որ այն ներ­կա­յաց­վել է հայ­ցային վա­ղե­մու­թյան ժամ­կետ­նե­րի խախտ­ մամբ. նյու­թը հրա­պա­րակ­վել է նոյեմ­բեր ամ­սին, սա­կայն հայց է ներ­ կա­յաց­վել փետր­վա­րին: ­Մու­րադ Աս­րյա­նը նաև պա­հանջ է ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րա­նին փաս­ տա­բա­նա­կան ծախ­սե­րի հա­մար, ո­րի գու­մա­րը կազ­մում է եր­կու հա­ րյուր հա­զար դրամ: Ա.Կի­վի­րյանն էլ դա­տա­րա­նին խնդ­րեց, որ­պես­զի դատա­րա­նը հաշ­վի առ­նի «­Մե­դի­ա Կոն­սալթ» ՍՊԸ-ի և «Ա­րես» փաս­ տա­բա­նա­կան գրա­սե­նյա­կի միջև կնք­ված պայ­մա­նա­գի­րը դա­տա­կան ծախ­սե­րի վե­րա­բե­րյալ:

News.am-Ç ·áñ­Íáí ÏÑ»­ï³­½áï­íÇ Ñ»­é³­Ëá­ë³ÛÇÝ Ñ³ñ­ó³½­ñáõÛ­óÁ ­Հոկ­տեմ­բե­րի 9-ին դա­տա­րա­նը հե­տա­զո­տեց գոր­ծում առ­կա ա­պա­ ցույց­նե­րը, այ­նու­հետև հրա­վի­րեց դա­տա­կոչ­ված վկա Հով­հան­նես Կաթր­ջյա­նին: ­Քա­նի որ պա­տաս­խա­նողն էր միջ­նոր­դու­թյուն ա­րել նրան որ­պես վկա դա­տա­կո­չե­լու, վկային ա­ռա­ջի­նը հար­ցաքն­նե­լու ի­րա­վուն­քը տր­ վեց պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Կի­վի­րյա­նին: Վեր­ջինս ըն­թեր­ ցեց news.am-ո­ւ մ հրա­պա­րակ­ված «Սր­տի ա­րա­տով հի­վան­դին Առիթ­մո­ լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նում «ֆռ­ռաց­րել» են ու այլ սարք տե­ղադ­րել» ­վեր­տա­ռու­թյամբ հոդ­վա­ծը և հարց­րեց վկային` ա­րդյո՞ք հոդ­վա­ծում առ­կա խոս­քե­րը իր խոս­քերն են: Հ. Կաթր­ջյա­նը հաս­տա­ տեց, որ իր խոս­քերն են, ի­սկ վեր­նագ­րում առ­կա «ֆռ­ռաց­րել» են բա­ռի վե­րա­բե­րյալ ա­վե­լաց­րեց, որ դա մեղմ է աս­ված: Հ. Կաթր­ջյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց բժիշկ­նե­րի տված ար­ ձա­նագ­րու­թյու­նը, ո­րում աս­վում է, որ տե­ղադր­ված սար­քը ծա­ռայե­լու է 6 տա­րի ժամ­կե­տով: Ի­նչ­պես նաև դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց ո­րո­ շում քրե­ա­կան գոր­ծով ի­րեն տու­ժող ճա­նա­չե­լու և Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի նախ­կին տնօ­րեն Սմ­բատ Ջա­մա­լ յա­նին մե­ղադ­րյալ ներգ­րա­վե­լու մա­սին: Վկան ա­վե­լաց­րեց, որ բա­ցի ի­րե­նից՝ ևս եր­կու հո­գի է Ս. Ջա­մա­լ յա­նին դա­տի տվել՝ վեր­ջի­նիս ան­վա­նե­լով մար­դաս­պան, Հի­պոկ­րա­տի եր­դում տված մարդ, ո­րը տա­րի­ներ շա­ րու­նակ մարդ­կանց հաշ­ման­դամ է դարձ­րել, ո­րին պետք է կա­խել: Հ. Կաթր­ջյա­նը Ս. Ջա­մա­լ յա­նին նաև հա­մե­մա­տեց Սա­ֆա­րո­վի հետ՝ մեկ­ նա­բա­նե­լով, որ վեր­ջինս քնած է մարդ սպա­նել, Ս. Ջա­մա­լ յանն էլ քնեց­ նե­լով է դա ա­նում: Մ. Աս­րյա­ նի հար­ ցին, թե նա ի­՞նչ մի­ ջո­ ցով է news.am-ին հա­ ղոր­ դել վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը,

99  Հ. Կաթր­ջյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ ան­ձամբ, իր նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ է գնա­ցել news.am գոր­ծա­կա­լու­թյուն: ­Դա­տա­րա­նը հրա­պա­րա­կեց ամ­բողջ տեքս­տը, որ­պես­զի վկան ա­սեր, թե ա­րդյոք հոդ­վա­ծում առ­կա տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը հա­մա­պա­ տաս­խա­նում է ի­րա­կա­նու­թյա­նը, թե ոչ, և ին­չը իր կար­ծի­քը չէ, այլ ա­վե­ լաց­ված է խմ­բագ­րու­թյան կող­մից: Վկան ա­սաց, որ ամ­բողջն իր հայտ­ նած տե­ղե­կու­թյուն­ներն են և կր­կին պն­դեց իր կար­ծի­քը Ս. Ջա­մա­լ յա­նի վե­րա­բե­րյալ: Այ­նու­հետև կող­մե­րը դա­տա­րա­նին հայտ­նե­ցին ի­րենց դիր­քո­րո­շում­ նե­րը վկայի ցուց­մուն­քի վե­րա­բե­րյալ: Մ. Աս­րյանն ա­ռա­ջադ­րեց այն հար­ցը, որ պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա. Կի­վի­րյա­նի խոս­քե­րի և դա­տա­կոչ­ված վկա Հ. Կաթր­ջյա­նի ցուց­մուն­քի միջև հա­կա­սու­թյուն­ներ կան առ այն, որ Հ. Կաթր­ջյանն ա­սում է, թե իր նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ է գնա­ցել գոր­ծա­կա­լու­թյուն, մինչ­դեռ Ա. Կի­վի­րյա­նը նա­խորդ նիս­տե­ րից մե­կում ա­սել է, որ Հ. Կաթր­ջյա­նին թղ­թա­կի­ցը հան­դի­պել է Կա­ռա­ վա­րու­թյան շեն­քի դի­մաց: Սրա­նից Մ. Աս­րյա­նը հետ­ևու­թյուն է ա­նում, որ news.am-ո­ւ մ հրա­պա­րակ­ված հոդ­վա­ծը հրա­պա­րա­կային ե­լույ­թից վերց­ված չէ, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով որ­պես պա­տաս­խա­նող պետք է հան­ դես գա «­Մե­դի­ա Կոն­սալթ» ՍՊԸ-ն, ո­րը ներ­կա­յաց­րել է ոչ հա­վաս­տի տվյալ­ներ: Մ. Աս­րյա­նը պն­դեց, որ որ­պես ա­պա­ցույց ներ­կա­յաց­ված ձայ­նա­ սկա­վա­ռա­կը, ո­րում news.am-ի թղ­թակ­ցի և Ս. Ջա­մա­լ յա­նի հե­ռա­խո­ սային հար­ցազ­րույցն է, հե­տա­զոտ­վի դա­տա­րա­նում: Դա­տա­րա­նը նիս­ տը հե­տաձ­գեց, քա­նի որ հա­մա­պա­տաս­խան տեխ­նի­կա չկար` հե­տա­ զո­տե­լու ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կը: Հեր­թա­կան նիս­տի օր նշա­նա­կվեց հոկ­ տեմ­բե­րի 26-ը, ո­րը հե­տաձգ­վեց:

­

100 Üáñ 峭ѳÝç` Ù»­Ï³­Ï³Ý ÙÉÝ íÇ­ñ³­íá­ñ³Ý­ùÇ »õ ½ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý Ñ³­Ù³ñ ­Մինչ news.am լրատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյու­նը դա­տա­ րա­նում փոր­ձում էր ա­պա­ցու­ցել, որ չի ա­րա­տա­վո­րել Ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­ կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի բա­րի համ­բա­վը, կենտ­րո­նի փաս­տա­ բան Մու­րադ Աս­րյա­նը 2011 թ. մար­տին գոր­ծա­կա­լու­թյան դեմ («­Մե­դի­ա Կոն­սալտ» ՍՊԸ) իր պատ­վի, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան, գոր­ծա­րար համ­ բա­վի պաշտ­պա­նու­թյան հայց ներ­կա­յաց­րեց: Հայ­ցի հիմ­քում 2011թ. փետր­վա­րի 4-ին news.am կայ­քում Գա­գիկ Շամ­շյա­նի հե­ղի­նա­կու­թյամբ հրա­պա­րակ­ված «­Հեր­թա­կան դա­տա­կան հայ­ցը ան­կախ լրատ­վա­մի­ջո­ ցի դեմ. ան­գրա­գի­տու­թյան կա­տա­րյալ օ­րի­նակ» ­հոդ­վածն էր: Մ. Աս­րյա­նը ներ­կա­յաց­րել էր եր­կու պա­հանջ` հրա­պա­րա­կել իր պա­ տաս­խա­նը և վճա­րել փոխ­հա­տու­ցում հոդ­վա­ծում առ­կա զր­պար­տու­ թյան հա­մար` 2 մլն ՀՀ դրամ: Սա­կայն 2012թ. ապ­րի­լի 19-ի նիս­տին հայց­վո­րը ցան­կու­թյուն հայտ­նեց փո­խել հայ­ցի ա­ռար­կան՝ ի­նչ­պես վի­ րա­վո­րան­քի, այն­պես էլ զր­պար­տու­թյան հա­մար պա­հան­ջե­լով 1-ա­կան մլն ՀՀ դրամ: Այ­սինքն` հայց­վո­րը պա­հանջ­վող գու­մա­րը թող­նում է ան­փո­փոխ՝ 2 մլն դրամ, փոխ­վում է մի­այն հայ­ցի ա­ռար­կան՝ վի­րա­վո­ րան­քի մա­սով: Սա­կայն Մ. Աս­րյա­նը հայ­ցի ա­ռար­կան փո­խե­լու մա­սին գրա­վոր միջ­նոր­դու­թյուն չու­ներ, այդ պատ­ճա­ռով խնդ­րեց նիս­տը հե­ տաձ­գել մինչև հայ­ցի ա­ռար­կայի և հնա­րա­վոր հիմ­քի փո­փո­խու­թյան մա­սին դա­տա­րա­նին գրա­վոր միջ­նոր­դու­թյան ներ­կա­յա­ցու­մը: ­Պա­տաս­խա­նող կող­մի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­րա­մազդ Կի­վի­րյա­նը իր կար­ծի­քը հայտ­նեց առ այն, որ հայց­վո­րը բա­րեխղ­ճո­րեն չի օ­գտ­վում իր ի­րա­վունք­նե­րից, այն է՝ լի­նե­լով հայց­վոր՝ պետք է նա­խօ­րոք պատ­ րաստ­ված գար, որ­պես­զի նիս­տը չհե­տաձգ­վեր: Պա­տաս­խա­նո­ղի մյուս ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Դի­ա­նա Գրի­գո­րյա­նը հայտ­նեց դա­տա­րա­նին, որ որ­ պես օգ­նու­թյուն հայց­վո­րին` կող­մը սղագ­րել է 2011թ. փետր­վա­րի 4-ի դա­տա­կան նիս­տը, ո­րը ցույց է տա­լիս, որ news.am կայ­քում հրա­պա­ րակ­ված հոդ­վա­ծը չի ա­րա­տա­վո­րում հայց­վո­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­ պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը, այլ գր­ված է օբյեկ­տի­վո­րեն, ի­նչ­պես նաև առ­կա է վի­դե­ոն­կա­րա­հա­նում, ո­րն էլ ա­պա­ցու­ցում է պա­ տաս­խա­նո­ղի օբյեկ­տի­վու­թյու­նը: ­Դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րեց եր­կու կող­մե­րի միջ­նոր­դու­թյուն­նե­րը՝ ըն­ դու­նեց պա­տաս­խա­նող կող­մի միջ­նոր­դու­թյու­նը և հայց­վո­րի խնդ­րան­ քով նիս­տը հե­տաձ­գեց մինչև հու­նի­սի 22-ը: Նշ­ված օ­րը Մ. Աս­րյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ հոդ­վա­ծում տեղ գտած հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը՝ «Ընդ ո­րում, դա­տա­րա­նը վա­ րույթ է ըն­դու­նել մի հայց, ո­րն ապ­շեց­նում է իր ան­գրա­գի­տու­թյամբ եւ օ­րեն­քի խախ­տում ­ն ե­րով», «­Դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նը ստիպ­ված էր ժա­մա­նակ տրա­մադ­րել հայց­վո­րի՝ Հա­յաս­տա­նի ա­ռիթ­մո­լո­գի­ա­կան սր­տա­բա­նա­կան կենտ­րո­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մու­րադ Աս­րյա­նին՝ շտ­ կե­լու հայ­ցի ա­կն­հայտ ան­գրա­գի­տու­թյու­նը», «­Դի­տար­կումն, ի դեպ, ան­սպա­սե­լի էր Մու­րադ Աս­րյա­նի հա­մար, եւ վեր­ջինս ող­ջա­միտ ո­րե­ւէ բա­ցատ­րու­թյուն չկա­րո­ղա­ցավ գտ­նել: Դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նը

101  մի կերպ «­հու­շեց-բա­ցատ­րեց» փաս­տա­բա­նին, որ նա միջ­նոր­դու­թյուն ներ­կա­յաց­նի եւ դա­տա­րա­նից ժա­մա­նակ խնդ­րի հայ­ցում պատ­շաճ պա­տաս­խա­նո­ղի ա­նու­նը նշե­լու հա­մար», համարում է զր­պար­տու­թյուն, քա­նի որ դրանք չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը և ներ­կա­ յաց­նում են ոչ փաս­տա­ցի տվյալ­ներ: Մ. Աս­րյա­նը վի­րա­վո­րանք է հա­մա­րում այն ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, որ լրագ­րողն ի­րեն ան­վա­նել է «անգ­րա­գետ»: ­Հայց­վո­րը նաև ան­դրա­դար­ձավ հոդ­վա­ծում առ­կա լու­սան­կա­րին՝ մեկ­նա­բա­նե­լով, որ պա­տաս­խա­նող­նե­րի նկար­նե­րը, մեղմ ա­սած, տար­ բեր­վում են իր նկա­րից: Նա դա նույն­պես հա­մա­րում է լրագ­րո­ղի կող­ մից դի­տա­վո­րու­թյուն, քա­նի որ վեր­ջինս հայց­վո­րին մի քա­նի ան­գամ նկա­րել է, սա­կայն տե­ղադ­րել է հայց­վո­րի հա­մար զր­պար­տիչ բնույթ կրող նկար: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Դ. Գրի­գո­րյա­նը, ան­դրա­դառ­նա­ լով Մ. Աս­րյա­նի կող­մից նշ­ված զր­պար­տու­թյա­նը և վի­րա­վո­րան­քին, դա­տա­րա­նին հայտ­նեց պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րո­շումն առ այն, որ լրագ­րողն ան­դրա­դար­ձել է հայ­ցի ան­գրա­գի­տու­թյա­նը, քա­նի որ Մ. Աս­րյա­նը որ­պես պա­տաս­խա­նող է ը­նդ­գր­կել news.am-ին, սա­կայն վեր­ ջինս որ­պես քա­ղա­քա­ցի­աի­րա­վա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի սուբյեկտ չէր կա­րող հան­դի­սա­նալ, այն որ­պես ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չի գրանց­ ված:­ Այ­նու­հետև ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը հայտ­նեց, որ հայց­վո­րը դա­տա­րան դի­մե­լիս պա­հան­ջել է դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում, սա­կայն պե­տա­ կան տուրք վճա­րել է ըն­դա­մե­նը 8 հա­զար ՀՀ դրամ, այն դեպ­քում, ե­րբ պետք է վճա­րեր ա­ռն­վազն 48 հա­զար ՀՀ դրամ: Ը­ստ ներ­կա­յա­ցուց­չի՝ ա­կն­հայտ կո­պիտ սխալ­նե­րով է հայ­ցը դա­տա­րան մուտք ար­վել: Դ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց նիս­տի ար­ձա­նագ­ րու­թյու­նից հատ­ված, որ­տեղ դա­տա­վոր Է. Ա­վե­տի­սյա­նը հու­շում ­ն եր է ա­նում Մ. Աս­րյա­նին՝ նիս­տը հե­տաձ­գե­լու և պատ­շաճ պա­տաս­խա­նող ներ­կա­յաց­նե­լու վե­րա­բե­րյալ միջ­նոր­դու­թյուն ա­նե­լու: Նիս­տի ըն­թաց­ քում դա­տա­վո­րի կող­մից հա­ճա­խա­կի կրկն­վում են ար­տա­հայ­տու­թյուն­ ներ, ի­նչ­պի­սիք են «լ­սում եմ ձեզ», «ի՞նչ ա­նենք հի­մա»… : Այս­քա­նով Դ. Գրի­գո­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց ի­րենց ա­ռար­կու­թյուն­նե­րը՝ նշե­լով, որ լրագ­րողն իր կար­ծիքն է հայտ­նել հայ­ցի, այլ ոչ թե հայց­վո­րի ան­ձի վե­րա­բե­րյալ: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը խո­սե­ցին ա­պա­ցույց­նե­րի բաշ­խում կա­տա­րե­լու մա­սին, սա­կայն Մ. Աս­րյա­նը ա­ռար­կեց՝ պար­զա­ բա­նե­լով, որ պետք է ծա­նո­թա­նա պա­տաս­խա­նո­ղի գրա­վոր ա­ռար­կու­ թյա­նը, այ­նու­հետև ան­ցնեն ա­պա­ցույց­նե­րի բաշխ­մա­նը: ­Հոկ­տեմ­բե­րի 8-ին նշա­նակ­ված նիս­տը հե­տաձգ­վեց, քա­նի որ Մու­ րադ Աս­րյա­նը հայ­տա­րա­րեց հայ­ցի ա­ռար­կան փո­խե­լու իր մտադ­րու­ թյան մա­սին: Հեր­թա­կան դա­տա­կան նիս­տը նշա­նակ­վել է նոյեմ­բե­րի 19-ին:

102 ²­éáÕ­ç³­å³­Ñáõ­ÃÛ³Ý ³½­·³ÛÇÝ Ç­Ýë­ïÇ­ïáõ­ïÇ Ý³Ë­ÏÇÝ ³ß­Ë³­ï³­ÏÇ­óÁ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ¿ §åÇ­ï³­ÝÇ ã»Ý¦ ³ñ­ï³­Ñ³Û­ïáõ­ÃÛáõ­ÝÇó ­ Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի նախ­կին աշ­խա­տա­կից Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նը Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­ նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում վի­ճար­կում էր 2011թ. նոյեմ­բե­րի 26-ին news.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված «Ա­ռող­ջա­պա­հու­ թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի 40-100 աշ­խա­տա­կից­ներ կհա­մալ­րեն գոր­ծա­զուրկ­նե­րի շար­քե­րը» հոդ­վա­ծում Վի­գեն Շա­հի­նյա­նի ա­րած ար­ տա­հայ­տու­թյու­նը: Հայ­ցը ներ­կա­յաց­վել էր ը­նդ­դեմ ՀՀ ԱՆ ա­կա­դե­մի­ կոս Ս. Խ. Ավ­դալ­բե­կյա­նի ան­վան ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­ տի­տուտ ՊՓ­ԲԸ-ի և Վի­գեն Շա­հի­նյա­նի, 3-րդ ան­ձ՝ news.am-ի: Հոդ­վա­ծը վե­րա­բե­րում էր Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­ տի 150 աշ­խա­տա­կից­նե­րի, ո­րոնք աշ­խա­տա­վարձ չեն ստա­ցել՝ հայտն­ վե­լով կր­ճատ­ման տակ: Հոդ­վա­ծում Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տու­տի աշ­խա­տան­քային խմ­բի ղե­կա­վար Վի­գեն Շա­հի­նյա­նն ա­սել է. «­Հի­մա ի­րա­վի­ճա­կը այս­պի­սին է. 176 հո­գի դեռ շա­րու­նա­կում է աշ­խա­տել, ո­րոնց մի մա­սի վճա­րու­մը ձգձգ­վում է, ի­սկ մյուս­նե­րին ը­նդ­հան­րա­պես գու­մար չի վճար­վել: Նման դեպ­քե­րում ան­խու­սա­փե­ լի են վե­րա­կազ­մա­կեր­պա­կան կա­ռուց­ված­քային փո­փո­խու­թյուն­նե­րը: Ներ­կա պա­հին 40 հո­գի կր­ճատ­ման գոր­ծըն­թա­ցի փու­լում է, ո­րոնք այս նոր պայ­ման­նե­րում պի­տա­նի չեն ի­նս­տի­տու­տի գոր­ծու­նե­ու­թյան հա­ մար»: news.am-ի հար­ցին, թե ի­՞նչ նկա­տի ու­նի «­պի­տա­նի չեն» ա­սե­լով, նա պա­տաս­խա­նել է. «Այ­սինքն` դե­կա­նատ չկա: Օ­ժան­դակ ստո­րա­բա­ ժա­նում ­ն ե­րում 6 հո­գի է, ի­սկ նոր պայ­ման­նե­րը թե­լադ­րում են, որ 3-ը մնա»: ­Հայց­վոր Յ. Մնա­ցա­կա­նյա­նը Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­ տի­տու­տի աշ­խա­տա­կից է ե­ղել և այդ ժա­մա­նակ նույն­պես գտն­վել է կր­ճատ­ման տակ, ո­ւ ս­տիև վի­րա­վոր­վել է «­պի­տա­նի չեն» ար­տա­հայ­տու­ թյու­նից: Նա պա­տաս­խա­նո­ղից որ­պես վի­րա­վո­րան­քի փոխ­հա­տու­ցում պա­հան­ջում էր 1 մլն դրամ: 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րին ներ­կա­յաց­ված հայ­ցը քն­նու­թյան ա­ռն­վեց 2012թ. ապ­րի­լի 5-ին: Հու­լի­սի 23-ի նիս­տում պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­ յա­ցու­ցի­չը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց դա­տա­րա­նի պա­հան­ջած փաս­ տա­թուղ­թը, ո­րում աս­վում էր, որ Յ. Մնա­ցա­կա­նյա­նը 4,5 ա­միս ա­ռաջ ծա­նու­ցում է ստա­ցել կր­ճատ­ման մա­սին, սա­կայն այն այդ­պես էլ չի հաս­տատ­վել: Հե­տա­գա­յում` 2012թ. մայի­սի 21-ին, հաս­տատ­վել է, սա­ կայն այլ հիմ­քով՝ ժա­մա­նա­կին աշ­խա­տան­քի չներ­կա­յա­նա­լու պատ­ճա­ ռով, ո­րի հա­մար վեր­ջի­նիս պայ­մա­նա­գի­րը լուծ­վել է:­ Օ­գոս­տո­սի 21-ին կող­մերն ար­դեն պետք է ան­ցնե­ին դա­տաքն­նու­ թյան փուլ, սա­կայն հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Դի­ա­նա Գրի­գո­րյա­նը միջ­նոր­դեց դա­տա­րա­նին նախ­քան դա­տաքն­նու­թյու­նը սկ­սե­լը ա­պա­ ցույց­ներ ներ­կա­յաց­նել դա­տա­րան: Ներ­կա­յաց­ված ա­պա­ցույ­ցով հայց­ վո­րը պն­դում էր, որ նա­խորդ դա­տա­կան նիս­տին պա­տաս­խա­նո­ղի

103  ներ­կա­յաց­րած ա­պա­ցույց­նե­րը որ­ևէ է­ա­կան նշա­նա­կու­թյուն չու­նեն, մաս­նա­վո­րա­պես՝ Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նին աշ­խա­տան­քից ա­զա­տե­լու մա­սին հրա­մա­նը ի­րա­վա­բա­նա­կան ո­ւ ժ չու­նի և ա­ռո­չինչ է: Դ. Գրի­ գոր­յա­նի խոս­քով՝ տնօ­րե­նը, ը­ստ իր կող­մից ներ­կա­յաց­ված հրա­մա­նի, դեռևս մայի­սի 21-ի դրու­թյամբ աշ­խա­տան­քից չէր ա­զա­տել Յու­րի Մնա­ ցա­կա­նյա­նին, սա­կայն 2011թ. նոյեմ­բե­րին news.am կայ­քում հա­մա­պա­ տաս­խան հոդ­վա­ծը հրա­պա­րա­կե­լուց ա­ռաջ հայց­վո­րին տվել է ծա­նու­ ցա­գիր, ո­րով վեր­ջինս հայտն­վել է կր­ճատ­ման գոր­ծըն­թա­ցի մեջ: Այ­նու­ հետև հայց­վո­րը news.am-ի հոդ­վա­ծից տե­ղե­կա­նում է, որ կր­ճատ­ման մեջ հայտն­ված­նե­րը «­պի­տա­նի չեն» աշ­խա­տե­լու հա­մար: Հայց­վո­րին աշ­խա­տան­քից հե­ռաց­նե­լու մա­սին այդ­պես էլ հրա­ման չի կա­յաց­վել, ին­չը, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն վի­րա­վո­րել է հայց­վո­րի պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը: Դ. Գրի­գո­րյա­նը ա­վե­լաց­րեց, որ այն ար­դա­րա­ցու­մը, թե «­մեղմ ա­սած՝ դե­կա­նատ չկա, և օ­ժան­դակ ստո­րա­ բա­ժա­նում ­ն ե­րում 6 հո­գի է», չի վե­րա­բե­րում հայց­վո­րին, քա­նի որ վեր­ ջինս ոչ դե­կա­նա­տի աշ­խա­տող է, ոչ էլ` օ­ժան­դակ ստո­րա­բա­ժան­ման: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցուց­չի հար­ցին, թե որ­տե՞ղ է գր­ված, որ խոս­քը վե­րա­բե­րում է մի­այն դե­կա­նա­տին, Դ. Գրի­գո­րյա­նը պա­տաս­ խա­նեց, որ ի­րենք կարծում են, որ «­պի­տա­նի չեն» ար­տա­հայ­տու­թյունն ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն վե­րա­բե­րում է հայց­վո­րին, սա­կայն, «­մեղմ ա­սած», որ­ պես ար­դա­րա­ցում նշ­վել են դե­կա­նա­տի և օ­ժան­դակ ստո­րա­բա­ժան­ ման աշ­խա­տա­կից­նե­րը: Պա­տաս­խա­նողն իր ե­լույ­թում դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ Վի­գեն ­Շա­հի­նյա­նը հոդ­վա­ծում նշել է ըն­կե­րու­թյան բո­ լոր ստո­րա­բա­ժա­նում ­ն ե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րին, այդ թվում՝ հայց­վո­րին, վեր­ջի­նիս խոս­քը վե­րա­բե­րել է ը­նդ­հա­նու­րին, ոչ թե կոնկ­րետ հայց­վո­ րին: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 4-ին Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­ հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը դա­տա­վոր Ռ. Ա­փի­նյա­նի նա­խա­ գա­հու­թյամբ վճ­ռեց մեր­ժել Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նի հայցն ը­նդ­դեմ ՀՀ ԱՆ ա­կա­դե­մի­կոս Ս. Խ. Ավ­դալ­բե­կյա­նի ան­վան ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ազ­գային ի­նս­տի­տուտ ՊՓ­ԲԸ-ի և Վի­գեն Շա­հի­նյա­նի, 3-րդ ան­ձ` news. am-ի: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Յու­րի Մնա­ցա­կա­նյա­նից պետք է բռ­նա­գանձ­վի 20 հա­զար ՀՀ դրամ՝ որ­պես պե­տա­կան տուրք:

104 Ò³ËÇó` Þ. سûõáëÛ³Ý, ¶. 컽ÇñÛ³Ý ö. ØÇñ½áÛ³Ý

­ ³­ï³­ñ³­ÝÁ Ù»ñ­Å»ó ö. ØÇñ­½á­Û³­ÝÇ Ñ³ÛóÝ ¸ Á­Ý¹­¹»Ù §âáñ­ñáñ¹ Ç­Ýù­ÝÇ߭˳­Ýáõ­Ã۳ݦ ­Â» ÇÝ­ãÇó ¿ íÇ­ñ³­íáñ­í»É ö³­ñ³­íáÝ ØÇñ­½á­Û³­ÝÁ 2012թ. հուն­վա­րի 24-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում շա­րու­նակ­վեց Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րեն Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի (կամ` Փա­ րա­վոն Միր­զո­յան)՝ պա­տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­ րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լու և պատ­ճառ­ված վնաս­նե­րը հա­տու­ցե­ լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին հայ­ցով դա­տա­վա­րու­թյունն ը­նդ­դեմ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի («­Կողմ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊ ըն­կե­րու­ թյան և Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի): ­Գոր­ծով դա­տա­կան ա­ռա­ջին նիս­տը տե­ղի էր ու­նե­ցել 2011թ. հոկ­ տեմ­բե­րի 14-ին: Միր­զո­յա­նի փաս­տա­բան Սի­մոն Բա­բա­յա­նի՝ գոր­ծուղ­ ման մեկ­նե­լու պատ­ճա­ռով դա­տա­րանն ան­ժամ­կետ հե­տաձ­գել էր դա­ տա­վա­րու­թյու­նը: 2011թ. ապ­րի­լի 9-ին «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թը «­Ճա­նա­չել Փա­րա­վո­նին» հրա­պա­րակ­ման ներ­քո ան­դրա­դար­ձել էր Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րեն Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նին, ո­րը Հա­ յաս­տա­նի գե­ղար­վես­տա­կան ա­կա­դե­մի­այի 65-ա­մյա­կի առ­թիվ կազ­ մա­կերպ­ված մի­ջո­ցառ­ման ժա­մա­նակ «­վի­րա­վոր­վել է, որ ի­րեն պար­ գեւատ­րում են «ըն­դա­մե­նը» շնոր­հա­կա­լագ­րով եւ «Ար­վես­տի վաս­տա­ կա­վոր գործ­չին շնոր­հա­կա­լա­գիր չեն տա­լիս» բա­ռերն ա­սե­լով՝ ցու­ցադ­ րա­բար հրա­ժար­վել է փա­րա­վո­նին ոչ վայել պար­գե­ւը վերց­նել կր­թու­ թյան նա­խա­րար Ար­մեն Ա­շո­տյա­նի ձեռ­քից»:­ Ա­պա թեր­թը շա­րու­նա­կել է զար­գաց­նել պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րե­նի գոր­ծու­նե­ու­թյան թե­ման` օ­գտ­վե­լով նախ­կի­նում Ֆ. Միր­զո­յա­նի գոր­ծու­ նե­ու­թյան մա­սին այլ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րից: Հրա­ պա­րա­կու­մը պատ­րաս­տե­լիս «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն»-ը, մաս­ նա­վո­րա­պես, հղում է ա­րել «­Հետք» թեր­թի 2010 թ. նոյեմ­բե­րի 8-ի մի հոդ­վա­ծի, որ­տեղ ար­վես­տա­գետ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նը մե­ղադ­րում է Միր­զո­յա­նին Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հին ի պահ տր­ված հա­վա­քա­ ծուից 410 նմուշ վա­ճա­ռե­լու մեջ: «­Հետքն» այս մե­ղադ­րան­քի վե­րա­ բե­րյալ իր տե­սա­կե­տը հայտ­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն էր տվել նաեւ Ֆ. Միր­զո­յա­նին: 105  Ար­տատ­պե­լով յու­րա­ցում ­ն ե­րի մա­սին Գաս­պա­րյա­նի պն­դում ­ն ե­ րը` «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն»-ը եր­գի­ծան­քով եզ­րա­կաց­րել է, որ «…­գու­ցե կր­թու­թյան եւ գի­տու­թյան նա­խա­րա­րը ծե­րու­նա­զարդ ա­պա­ կե­գործ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը յու­րաց­նե­լու եւ վա­ճա­ռե­լու գոր­ծում ու­նե­ցած վաս­տա­կի եւ ա­վան­դի հա­մար է ո­րո­շել Փա­րա­վո­նին այս­պես շնոր­հա­կա­լա­գիր տալ»: ­Կարճ ժա­մա­նակ ան­ց Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ Սի­մոն Բա­բա­յա­նի եւ Ար­սեն Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից հայ­ցա­դի­մում է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­րան` ը­նդ­դեմ պա­տաս­խա­նող­ներ «­Չոր­րորդ ի­նք­ նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի հիմ ­ն ա­դիր եւ հրա­տա­րա­կիչ «­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊԸ-ի եւ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի, ո­րով խնդր­վել է պար­ տա­վո­րեց­նել պա­տաս­խա­նող­նե­րին հեր­քել հայց­վո­րին ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաեւ պա­տաս­խա­նող­նե­րից հա­մա­պար­ տու­թյան կար­գով հօ­գուտ հայց­վո­րի բռ­նա­գան­ձել 2 մլն ՀՀ դրամ` որ­ պես զր­պար­տու­թյան հա­մար փոխ­հա­տու­ցում, 1 մլն դրամ` որ­պես վի­ րա­վո­րան­քի փոխ­հա­տու­ցում, 300 հա­զար դրամ` որ­պես խախտ­ված ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան հա­մար վճար­ված փաս­տա­բա­նի վար­ձատ­րու­թյան գու­մար, 60.000 դրամ էլ` որ­պես նա­խա­պես վճար­ ված պե­տա­կան տուր­քի հա­տու­ցում:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ հրա­պա­րակ­ման մեջ տեղ գտած հետ­ևյալ ար­տա­ հայ­տու­թյուն­ներն ի­րեն ո­ւ ղղ­ված զր­պար­տու­թյուն կամ վի­րա­վո­րանք են. 1. «­Բա­վա­կան է հի­շել «­Հա­յա­պա­կի» ՓԲԸ-ից ա­պա­կե­գործ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի՝ Ազ­գային պատ­կե­րաս­րա­հին ի պահ տր­ված մոտ 800 աշ­խա­տանք­նե­րի յու­րաց­ման և վա­ճա­ռե­լու պատ­մու­թյու­նը»։ 2. «Իս­կա­պես, գու­ցե կր­թու­թյան և գի­տու­թյան նա­խա­րա­րը ծե­րու­ նա­զարդ ա­պա­կե­գործ Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­ րը յու­րաց­նե­լու և վա­ճա­ռե­լու գոր­ծում ու­նե­ցած վաս­տա­կի և ա­վան­դի հա­մար է ո­րո­շել Փա­րա­վո­նին այս­պես շնոր­հա­կա­լա­գիր տալ»։ 3. «­Բայց պետք է խոս­տո­վա­նել, որ ան­գամ ա­մեն ի­նչ տե­սած հայ հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար է ան­նա­խա­դեպ ար­վես­տա­գե­տի կող­մից ար­վես­տա­գե­տին օ­րը ցե­րե­կով ան­պա­տիժ կո­ղոպ­տե­լը, և Փա­րա­վո­նը բո­լոր հիմ­քերն ու­ներ՝ փա­րա­վո­նա­վայել պարգև ա­կն­կա­լե­լու»։ 4. «­Գաս­պա­րյա­նը բաց նա­մա­կով դի­մել էր բո­լոր հնա­րա­վոր ա­տյան­նե­րին՝ Փա­րա­վո­նին մե­ղադ­րե­լով իր ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի ցու­ցադ­րու­թյու­նը մի­տում ­ն ա­վոր ձգձ­գե­լու, դրանց կե­սը յու­րաց­նե­լու և «Գ­լաս ո­ւ որլդ քամ­փը­նի» ըն­կե­րու­թյան սե­փա­կա­նա­տեր Ա. Քո­չա­րյա­ նին վա­ճա­ռե­լու մեջ»։ 5. «­Բաց նա­մակ­նե­րից մե­կում Գաս­պա­րյա­նը Փա­րա­վո­նի մա­ սին գրել է. «­Միր­զո­յա­նը հո­շո­տել, թա­լա­նել է թան­գա­րա­նը... Ես նրա պորտ­րե­տը նկա­րե­լու եմ ու վրան գրե­լու ե­մ՝ աշ­խար­հի ա­մե­նա­մեծ սրի­կան...»»: «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյու­նը»-ը հայ­ցա­դի­մու­մի պա­տաս­խա­նում նշել է, որ հայց­վոր Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի դիր­քո­րո­շու­մը և պա­հանջն ը­նդ­հան­րա­պես հա­կա­սում են մի շարք մի­ջազ­գային, ներ­պե­տա­կան ի­րա­վա­կան ակ­տե­րի պա­հանջ­նե­րին և ՄԻ­ԵԴ-ի ար­տա­հայ­տած դիր­ քո­րո­շում ­ն ե­րին։ Հոդ­վա­ծում հղում է պա­րու­նակ­վում «­Հետք» ին­տեր­

106 նե­տային թեր­թին և այդ նույն լրատ­վա­մի­ջո­ցին Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­ նի տ­ված հար­ցազ­րույց­նե­րին, ա­վե­լին, դրան­ցից կա­տար­ված են բա­ ռա­ցի մեջ­բե­րում ­ն եր («­Հետք», 08.11.2010թ., 20.12.2010թ. հրա­պա­րակ­ ված հոդ­ված­ներ)։ «­Վե­րո­հի­շյալ լրատ­վա­մի­ջո­ցում այդ հոդ­ված­նե­րի հրա­պա­րա­կու­մից հե­տո հայց­վո­րը, հա­վա­նա­բար դրանք զր­պար­տու­ թյուն և վի­րա­վո­րանք չհա­մա­րե­լով, չի դի­մել հեր­քում կամ պա­տաս­խան հրա­պա­րա­կե­լու պա­հան­ջով, և այդ փաս­տը հաշ­վի առ­նե­լով՝ պա­տաս­ խա­նողն ի­րա­վունք է ու­նե­ցել հա­մա­րե­լու, որ այդ տե­ղե­կու­թյուն­ներն ի­րա­վա­ցի են և մի­ան­գա­մայն օ­րի­նա­կա­նո­րեն օգ­տա­գոր­ծել է դրանք իր հոդ­վա­ծում՝ հղում կա­տա­րե­լով տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյու­րին և մի­ ա­ժա­մա­նակ ա­նե­լով իր գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք ա­պա­ցուց­ման կա­րիք չու­նեն»,- աս­ված է պա­տաս­խա­նում։ Ն­շե­լով, որ հայցն ա­կն­հայտ ան­հիմն է՝ պա­տաս­խա­նո­ղը դա­տա­րա­ նին խնդ­րել է այն մեր­ժել ամ­բող­ջու­թյամբ։ ­Հուն­վա­րի 24-ի նիս­տին ներ­կա չէր որ­պես պա­տաս­խա­նող ը­նդ­գրկ­ ված Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նը, չնա­յած պատ­շաճ ծա­նուց­ված էր նիս­տի մա­սին: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, նիս­տը շա­րու­նակ­վեց նրա բա­ցա­կա­յու­թյամբ: Նիս­տին ներ­կա պա­տաս­խա­նող «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյան» ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ Հո­վիկ Ար­սե­նյա­նը դա­տա­րա­նին տե­ղե­կաց­րեց, որ լրագ­ րո­ղը կա­տա­րել է գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն և հեր­քեց հայց­վո­րի այն դիր­քո­րո­շու­մը, թե թեր­թը վի­րա­վո­րել և զր­պար­տել է Ֆ. Միր­զո­յա­ նին: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ս. Բա­բա­յա­նը շա­րու­նա­կեց պն­դել, որ թեր­թը, չնա­յած այլ լրատ­վա­մի­ջո­ցից է վերց­րել իր վս­տա­հոր­դի մա­սին ին­ֆոր­մա­ցի­ան, սա­կայն փո­փո­խել է այն, ին­չի հետ­ևան­քով էլ զր­պար­ տել և վի­րա­վո­րել է իր վս­տա­հոր­դին: ­Դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ կող­մե­րի միջև բա­ժան­վեց ա­պա­ցուց­ման բե­ռը հետ­ևյալ հա­ջոր­դա­կա­նու­թյամբ. հայց­ վո­րը պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ ի­րեն վի­րա­վո­րել են, ի­սկ պա­տաս­խա­ նող­ներ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» թեր­թի և Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի վրա դր­վեց զր­պար­տու­թյան մա­սով ա­պա­ցուց­ման բե­ռը: ­Մար­տի 22-ին դա­տա­րա­նի՝ հաշ­տու­թյան գա­լու ա­ռա­ջար­կին կող­ մե­րը դրա­կան ար­ձա­գան­քե­ցին, և հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ս. Բա­բա­ յա­նը պա­տաս­խա­նո­ղին ներ­կա­յաց­րեց հաշ­տու­թյան ի­րենց տեքս­տը: Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Յու­րա Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը դա­տա­րա­նին միջ­նոր­դեց ժա­մա­նակ տրա­մադ­րել հաշ­տու­թյան տեքս­տին ծա­նո­թա­ նա­լու հա­մար: Դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րեց միջ­նոր­դու­թյու­նը և հեր­թա­ կան նիս­տի օր նշա­նա­կեց մայի­սի 23-ը: Սա­կայն Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նը և «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թը հաշ­տու­թյան եզ­րեր չկա­րո­ղա­ցան գտ­նել: Օ­գոս­տո­սի 27-ի նիս­տում Ս. Բա­բա­յա­նը իր ե­լույ­թում հայտ­նեց, որ ամ­բող­ջու­թյամբ պն­ դում է իր հայ­ցը, ի­նչ­պես նաև դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց Թա­թուլ Մա­ նա­սե­րյանն ը­նդ­դեմ «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի հիմ ­ն ա­դիր «Ս­կիզբ մե­դի­ա կենտ­րոն»-ի գոր­ծով Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած ո­րո­շու­մը, ո­րը նա­խա­դե­պային է վի­րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան գոր­ծե­րով: Օ­րա­ թեր­թի փաս­տա­բան Հո­վիկ Ար­սե­նյա­նը նույն­պես պն­դեց իր ա­ռար­կու­ թյուն­նե­րը, ի­նչ­պես նաև ա­վե­լաց­րեց, որ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թը պատ­շաճ պա­տաս­խա­նող չի կա­րող լի­նել, քա­նի որ օ­գտ­վել

107  է «­Հետք» օ­րա­թեր­թի հ­րա­պա­րա­կում ­ն ե­րից, և որ հենց «­Հետ­քը» պետք է որ­պես պա­տաս­խա­նող ը­նգրկ­վեր: Սա­կայն Հ. Ար­սե­նյա­նի այդ միջ­ նոր­դու­թյանն ա­ռար­կել էր հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը, ի­սկ դա­տա­րա­ նը դեռ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տե­րի ըն­թաց­քում միջ­նոր­դու­թյու­նը մեր­ժել էր: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 11-ին դա­տա­րա­նը պետք է հրա­պա­րա­կեր այս գոր­ ծով դա­տա­կան ակ­տը, սա­կայն դա­տա­վոր Է. Ա­վե­տի­սյա­նը հայ­տա­րա­ րեց, որ դա­տա­րա­նը, ան­հրա­ժեշտ հա­մա­րե­լով լրա­ցու­ցիչ հե­տա­զո­տել ա­պա­ցույց­նե­րը կամ շա­րու­նա­կել գոր­ծի հա­մար նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ ցող հան­գա­մանք­նե­րի պար­զու­մը, վերսկ­սում է գոր­ծի քն­նու­թյու­նը: Դա­տա­րա­նը պետք է պար­զեր, թե պա­տաս­խա­նողն ա­րդյոք հերք­ման տեքստ ստա­ցե՞լ է և արդյոք այն տպագ­րե՞լ է իր թեր­թում, թե՞ ոչ: Դա­ տա­րա­նը նաև պետք է պար­զեր` պա­տաս­խա­նո­ղի կող­մից ար­ված ար­ տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե՞ր են ե­ղել, թե՞ ոչ: Բայց քա­նի որ կող­մե­րը նիս­տին ներ­կա չէ­ին, Է. Ա­վե­տի­սյա­նը դա­ տաքն­նու­թյու­նը հա­մա­րեց ա­վարտ­ված և գոր­ծում առ­կա նյու­թե­րի հի­ ման վրա հե­ռա­ցավ վճիռ կա­յաց­նե­լու: Հոկ­տեմ­բե­րի 2-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը դա­տա­վոր Է­դիկ Ա­վե­տի­սյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ մեր­ժեց Ֆա­րաոն Միր­զո­յա­նի՝ պա­ տիվն ու ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լու և պատ­ճառ­ված վնաս­նե­րը հա­տու­ցե­լու պա­հանջ­նե­րի մա­սին հայցն ը­նդ­դեմ «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թի («­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊ ըն­կե­րու­թյան և Սեր­գեյ Գաս­պա­րյա­նի):

108  èáõµ»Ý гÛñ³å»ïÛ³Ý

à±í ¿ лɭëÇÝ­ÏÛ³­ÝÇ §û­Õ»­ñáí ß³Ý ÍÝáõÝ­¹Á¦. ²ñ­Ãáõñ ê³­ùáõÝóÝ Á­Ý¹­¹»Ù èáõ­µ»Ý гۭñ³­å»­ïÛ³­ÝÇ «Ին­չո՞ւ եք դի­մել, ի­՞նչ եք պա­հան­ջում»,- հայց­վո­րին ո­ւ ղղ­ված հար­ ցադ­րու­մով 2012թ. հու­լի­սի 25-ին նիս­տը սկ­սեց Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­ տա­րա­նի դա­տա­վոր Ռու­բեն Ա­փի­նյա­նը: Դա Ար­թուր Սա­քուն­ցի հայ­ցով ա­ռա­ջին նախ­նա­կան նիստն էր ը­նդ­դեմ Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի, եր­ րորդ ան­ձ՝ Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան՝ հրա­պա­րա­կային նե­րո­ ղու­թյուն խնդ­րե­լուն պար­տա­վո­րեց­նե­լու, պատ­վին և ար­ժա­նա­պատ­վու­ թյա­նը պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջի մա­սին: ­Դա­տա­վո­րը նշեց, որ հայ­ցա­դի­մու­մում փո­փո­խու­թյուն է ար­վել. «­Պատ­կե­րաց­նո՞ւմ եք, հայ­ցա­պա­հան­ջը նվա­զեց­վել է 10 դրա­մից 1 լու­ մայի, շատ լուրջ փո­փո­խու­թյուն է՝ 10 ան­գամ նվա­զեց­վել է պա­հան­ջը»: ­Պա­տաս­խա­նող Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լու­սի­ նե Բա­կու­մյա­նը հայտ­նեց, որ ի­րենք ծա­նո­թա­ցել են փո­փո­խու­թյա­նը: Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Կա­րեն Թու­մա­նյա­նը հայտ­նեց, որ խն­դի­րը ոչ թե նյու­թա­կանն է, այլ բա­րո­յա­կան կող­մը: ­Լու­սի­նե Բա­կու­մյա­նը դա­տա­րա­նին և կող­մին տրա­մադ­րեց հայ­ցա­ դի­մու­մի պա­տաս­խա­նը՝ հայ­ցա­դի­մումն ամ­բող­ջու­թյամբ մեր­ժե­լու խնդ­ րան­քով, սա­կայն Կ. Թու­մա­նյա­նը չցան­կա­ցավ, որ նիս­տը հե­տաձգ­վի պա­տաս­խա­նին ծա­նո­թա­նա­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ, քա­նի որ, ը­ստ փաս­տա­բա­նի, այն կարճ է ու պարզ, և հայց­վոր կող­մը տե­ղում ծա­նո­ թա­ցավ պա­տաս­խա­նին: ­Դա­տա­վորն ըն­թեր­ցեց հայ­ցի հա­մար հիմք հան­դի­սա­ցած 2012 թ. մայի­սի 26-ին Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյամբ ցու­ցադր­ված «Լ­րա­ ցու­ցիչ ժա­մա­նակ» սպոր­տային հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում Ռ. Հայ­րա­պե­ տյա­նի ա­րած հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը. «Երբ որ ես Վա­նա­ձո­րում ու­զում եմ ֆուտ­բո­լի դպ­րո­ցը կա­ռու­ցեմ, ոչ մի ծառ, ոչ մի թուփ չկա, սա­րի վրա դպ­րոց եմ կա­ռու­ցում, բայց, չգի­տես ին­չի, հայտն­վեց հել­ սին­կյան մի հատ ի­նչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի օ­ղե­րով մի հատ շան ծնունդ ու բռ­նեց դա­տի տվեց մեզ, քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նին, ա­վա­գա­նու ո­րոշ­մա­նը,

109  այդ թվում ֆե­դե­րա­ցի­ան էլ որ­պես եր­րորդ կողմ, պա­տաս­խա­նող կողմ: Հի­մա դրանք մի քա­նի կո­պեկ ար­տա­սահ­ման­նե­րից էդ գրանտ­նե­րը ստա­նում են, ի­րանց գրանտ­նե­րի հաշ­վին ցան­կա­ցած գե­ղե­ցիկ բան այ­սօր վար­կա­բե­կում են»:­ Այ­նու­հետև Ռ. Ա­փի­նյա­նը հարց ո­ւ ղ­ղեց Կ. Թու­մա­նյա­նին, թե ա­րդյոք հայց­վո­րը «­հել­սին­կյան մի հատ ի­նչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի օ­ղե­րով մի հատ շան ծնունդ» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը հա­մա­րո՞ւմ է վի­րա­վո­րանք: Կ. Թու­մա­նյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ նա «այժմ ցուց­մունք չի տա­լու», այլ նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տի կար­գին հա­մա­պա­տաս­խան պետք է ներ­կա­յաց­նի հայ­ցի հիմ­քը և ա­ռար­կան, և քա­նի որ հայ­ցի հիմ­քը գոր­ ծում առ­կա է, նա դա­տա­րա­նին խնդ­րեց՝ ­պար­տա­վո­րեց­նել Ռ. Հայ­րա­ պե­տյա­նին նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ա. Սա­քուն­ցից: ­Դա­տա­վո­ր Ռ. Ա­փի­նյանն ըն­թեր­ցեց պա­տաս­խա­նը, ո­րում աս­վում էր հետ­ևյա­լը. «­Պա­տաս­խա­նում որ­պես վի­րա­վո­րա­կան գնա­հատ­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նում ա­կն­հայտ է, որ խոս­քը ոչ մի­այն Ա. Սա­քուն­ցի մա­սին չէ, այլև բա­ցառ­վում է նրա դեմ ո­ւ ղղ­ված լի­նե­լը, քան­զի Ռ. Հայ­ րա­պե­տյանն ար­տա­հայտ­վել է մի հատ ի­նչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի օ­ղե­րով ան­ձի մա­սին, ո­րին ան­վա­նել է շան ծնունդ, մինչ­դեռ Ա. Սա­քուն­ցը, մեր տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով, ե­րբ­ևէ որ­ևէ կար­գի օղ չի կրել»: Դա­տա­վո­րը հայ­ տա­րա­րեց, որ հայց­վո­րի վրա է դր­վում ա­պա­ցուց­ման այն բե­ռը, որ այդ վի­րա­վո­րան­քը հաս­ցե­ագր­ված է ե­ղել Ա. Սա­քուն­ցին: Կ. Թու­մա­նյան. «Այդ փու­լը դեռ պետք է նա­խոր­դեր ո­րո­շա­կի այլ փու­լե­րի, ո­րոնց մենք դեռ չենք հա­սել»: ­Դա­տա­վոր. «­Դուք ու­զում եք դա­տա­րա­նի հետ բա­նա­վե­ճի մեջ մտ­ նե՞լ: Դա­տա­րա­նը պետք է բաշ­խի ա­պա­ցուց­ման բե­ռը, և Ձեր վրա է դր­ վում այդ բե­ռը: Այդ­պես է համարում դա­տա­րա­նը, քա­նի որ Դուք ե­կել եք ոչ թե դա­տա­րա­նի հետ բա­նա­վի­ճե­լու, այլ կող­մի»: Կ. Թու­մա­նյան. «­Չեմ հաս­կա­նում, թե մենք քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­ տա­վա­րու­թյան սկզ­բունք­նե­րի շր­ջա­նա­կո՞ւմ ե­նք գոր­ծը քն­նում, քա­նի որ ա­ռա­ջին հեր­թին կող­մե­րի հետ պետք է քն­նարկ­վի, թե ա­րդյոք ան­հրա­ ժեշ­տու­թյուն կա՞ կող­մին փո­խա­նա­կե­լու, թե՞ ոչ»: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչն, այ­նու­հետև, հարց ո­ւ ղ­ղեց պա­տաս­խա­նո­ղին առ այն, թե ո­ւ մ է ո­ւ ղղ­ված քն­նարկ­վող ար­տա­հայ­տու­թյու­նը: Սա­կայն դա­տա­վո­րը հար­ցը հա­նեց՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ պա­տաս­խա­նողն ա­պա­ցու­ցե­լու որ­ևէ պար­տա­կա­նու­թյուն չու­նի: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, Լ. Բա­կու­մյա­նը ցան­կա­ցավ պա­տաս­խա­նել այդ հար­ցին՝ ա­սե­լով, որ քա­ նի որ գոր­ծը քնն­վում է կոնկ­րետ փաս­տի վե­րա­բե­րյալ, ա­պա նա որ­ևէ են­թադ­րու­թյուն կամ գու­շա­կու­թյուն չի կա­րող ա­նել: Սա­կայն Կ. Թու­ մա­նյա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ, քա­ղա­քա­ցի­ա­կան դա­տա­վա­րու­թյան սկզ­ բունք­նե­րից ել­նե­լով, ցան­կա­նում է պա­տաս­խա­նո­ղից ճշ­տել, թե ո­ւ մ է ո­ւ ղղ­ված ե­ղել այդ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, որ­պես­զի փո­խի պա­տաս­խա­ նո­ղին, քա­նի որ վեր­ջինս նշում է, որ այդ ար­տա­հայ­տու­թյունն Ա. Սա­ քուն­ցին ո­ւ ղղ­ված չի ե­ղել: ­Դա­տա­վո­րը պար­զա­բա­նեց` քա­նի որ հայց­վորն ի­նքն է այն ի­րեն վե­րագ­րել, հետ­ևա­բար ի­նքն էլ պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ վի­ճա­հա­րույց ար­տա­հայ­տու­թյունն ի­րեն է ո­ւ ղղ­ված:

110  Կ. Թու­մա­նյա­նը ժա­մա­նակ խնդ­րեց դա­տա­րա­նից ա­պա­ցույց­ներ ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար, ո­րոնք կվե­րա­բե­րեն այն մար­զա­դաշ­տին, ո­րը Վա­նա­ձո­րի քա­ղա­քա­պե­տը նվի­րա­բե­րել է Ռու­բեն Հայ­րա­պե­տյա­նի ղե­ կա­վա­րած ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ցի­ային: «Ե­թե Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նը հայ­տա­րա­րի, որ ու­րի­շին է ա­սել, այլ ոչ թե Սա­քուն­ցին, ա­պա նա պետք է ըն­դու­նի, որ այդ­քա­նը չէր էլ կա­րող ա­սել, քա­նի որ նրա հնա­րա­վո­րու­թյու­նը այդ­քա­նը չէր նե­րի՝ Ա. Սա­քուն­ ցի հաս­ցե­ին նման ար­տա­հայ­տու­թյուն ա­նե­լու»,- ա­սաց փաս­տա­բան Կ. Թու­մա­նյա­նը:­ Օ­գոս­տո­սի 17-ի նիս­տի ըն­թաց­քում Ա. Սա­քուն­ցը Հայ­րա­պե­տյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Լ. Բա­կու­մյա­նի հետ հար­ցու­պա­տաս­խա­նի մի­ջո­ցով դա­տա­րա­նին ցույց տվեց, որ ֆուտ­բո­լի ֆե­դե­րա­ցի­ան ցան­կա­նում էր Վա­նա­ձո­րում ֆուտ­բո­լի դպ­րոց կա­ռու­ցել, եւ ՀՔԱ Վա­նա­ձո­րի գրա­սեն­ յա­կը դա­տա­կան կար­գով վի­ճար­կել է ա­վա­գա­նու այդ ո­րո­շու­մը: «­Բա ո­՞նց է, որ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նը վե­րա­ցա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ է ա­րել»,- Բա­կու­մյա­նին հարց­րեց Սա­քուն­ցը: Լ. Բա­կու­մյա­նը դար­ձյալ ա­սաց, որ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նը վե­րա­ցա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն է ա­րել եւ Սա­քուն­ցին նկա­տի չի ու­նե­ցել, քա­նի որ «օբյեկ­տիվ կապ չկա վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյան եւ Սա­քուն­ցի մի­ջեւ»: Ը­ստ նրա՝ «­պետք է լի­նի օղ կրող ան­ձ, ո­րը դա­տի է տվել ֆուտ­ բո­լի ֆե­դե­րա­ցի­ային, մինչ­դեռ Սա­քունցն օղ չի կրում եւ, ի­նչ­պես ին­քը հաս­տա­տեց իր խոս­քում, եր­բեք էլ չի կրել»: Սա­քուն­ցը հե­տաքրքր­վեց՝ հնա­րա­վո՞ր է, որ Հայ­րա­պե­տյա­նը շփո­թել է գոր­ծո­ղու­թյու­նը կա­տա­րող եւ օղ կրող ան­ձանց: Լ. Բա­կու­մյա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ հարցն այս գոր­ծին չի վե­րա­բե­րում: Մինչ­դեռ Սա­քուն­ցը կարծում է. «­Մեր կող­մից կա­տար­ված գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը եւ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նի տված գնա­հա­ տա­կան­ներն օբյեկ­տիվ կա­պի մեջ են»:­ Օ­գոս­տո­սի 29-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը մեր­ժեց Ա. Սա­քուն­ ցի հայցն ը­նդ­դեմ Ռ. Հայ­րա­պե­տյա­նի և որ­պես եր­րորդ ան­ձ հան­դես ե­կող Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան:

111  ­Þ³Ù­ßÛ³­ÝÇ ¹»Ù ѳۭóÇó Ññ³­Å³ñ­í»ó ­ Ա­րաբ­կիր և Քա­նա­քեռ-Զեյ­թուն վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ալ­վարդ Հու­նա­նյա­նի վա­րույ­ թում էր գտն­վում ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյանն ա­ռըն­թեր Ան­շարժ գույ­քի կա­ դաստ­րի պե­տա­կան կո­մի­տե­ի «Ա­րաբ­կիր» սպա­սարկ­ման գրա­սե­նյա­կի ղե­կա­վա­րի տե­ղա­կալ Ա­րամ Չա­տի­նյա­նի հայցն ը­նդ­դեմ «Ա­ռա­վո­տի» ֆո­տոլ­րագ­րող Գա­գիկ Շամ­շյա­նի:­ Ա. Չա­տի­նյանն իր ներ­կա­յա­ցուց­չի՝ ՀՀ փաս­տա­բան­նե­րի պա­լա­տի ան­դամ Ար­շակ Թով­մա­սյա­նի մի­ջո­ցով վի­ճար­կում էր պա­տի­վը, ար­ժա­ նա­պատ­վու­թյու­նը ա­րա­տա­վո­րող տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծե­լու փաս­ տը և հեր­քում էր պա­հան­ջում: Ըստ հայ­ցա­դի­մու­մի՝ այդ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը տա­րած­վել է­ին 24.08.2011թ. aravot.am կայ­քում հրա­պա­րակ­ված ««­Վե­րեւ­նե­րը» հույ­ սե­րը չար­դա­րաց­րին» ­ հոդ­վա­ծի մի­ջո­ցով: Հոդ­վա­ծում աս­վում է, որ ոս­տի­կա­նու­թյան կազ­մա­կերպ­ված հան­ցա­վո­րու­թյան դեմ պայ­քա­րի գլ­խա­վոր վար­չու­թյան (6-րդ վար­չու­թյուն) աշ­խա­տա­կից­նե­րը Թու­ման­ յան-Հյու­սի­սային պո­ղո­տա փո­ղոց­նե­րի խաչ­մե­րու­կից բեր­ման է­ին են­ թար­կել միջ­պե­տա­կան հե­տա­խուզ­ման մեջ գտն­վող 40-ա­մյա Տիգ­րան Չա­տի­նյա­նին, ո­րը Կա­դաստ­րի պե­տա­կան կո­մի­տե­ի «Ա­րաբ­կիր» սպա­ սարկ­ման գրա­սե­նյա­կի ղե­կա­վա­րի տե­ղա­կալ Ա­րամ Չա­տի­նյա­նի եղ­ բայրն է:­ Այ­նու­հետև հե­ղի­նա­կը նշում է, որ դա­տա­րա­նի բա­կում հա­վաք­ված Տիգ­րա­նի մտե­րիմ ­ն ե­րն ասում է­ին, ո­ր «ոչ մի խն­դիր չկա, վերև­նե­րով հար­ցե­րը լու­ծել ե­նք, մեր ախ­պե­րը դա­տա­րա­նից ա­զատ է ար­ձակ­վե­ լու», սա­կայն Տ. Չա­տի­նյա­նի նկատ­մամբ որ­պես խա­փան­ման մի­ջոց կի­րառ­վել է 40-օ­րյա կա­լանք, ո­րից հե­տո Չա­տի­նյա­նը տե­ղա­փոխ­վել է «­Նու­բա­րա­շեն» ՔԿՀ:­ Այ­նու­հետև «Ա­ռա­վո­տը» նշում է, որ իր տե­ղե­կու­թյուն­նե­րով՝ Օ­դե­սա­ յում նրան հո­վա­նա­վո­րել է Վա­նիկ ա­նու­նով մի հայտ­նի գոր­ծա­րար, ո­րը մին­չեւ Տիգ­րա­նի ձեր­բա­կալ­վե­լը ժա­մա­նել է Եր­ևան և նրա հար­ցե­րը լու­ծե­լու նպա­տա­կով հան­դի­պում ­ն եր ու­նե­ցել ԱԺ ո­րոշ պատ­գա­մա­վոր­ նե­րի և պե­տա­կան պաշ­տո­նյա­նե­րի հետ, ին­չը, հա­վա­նա­բար, այդ­պես էլ օ­գուտ չի տվել:

112  ­Գոր­ծով եր­կու նախ­նա­կան նիստ էր տե­ղի ու­նե­ցել, ի­սկ ֆո­տոլ­րագ­ րողն էլ դի­մել էր ՀՀ փաս­տա­բան­նե­րի պա­լա­տի ան­դամ Հո­վիկ Ար­ սե­նյա­նին՝ իր ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը լի­նե­լու խնդ­րան­քով: Սա­կայն գոր­ծը չհա­սավ դա­տա­կան քն­նու­թյան փուլ, քա­նի որ Ա­րամ Չա­տի­նյանն իր հայ­ցա­դի­մու­մից հրա­ժար­վեց:

113  slaq.am-Ç Õ»­Ï³­í³­ñáõ­ÃÛáõÝÝ ÁÝ­¹áõ­Ý»É ¿ ë˳­ÉÁ »õ ³­é³­ç³ñ­Ï»É ѳßï­í»É 2012թ. մայիսի 6-ի խորհրդարանական ընտրություններում պատ­գա­ մա­վո­րի թեկ­նա­ծու ի­նք­նաա­ռա­ջադր­ված, փաս­տա­բան Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նը դա­տի է տվել slaq.am-ին («­Վիր­տո­ւ ալ Մե­դի­ա» ՍՊԸ): Նա պա­հան­ջում է իր հաս­ցե­ին գր­ված վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տիչ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի հա­մար նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել, հեր­քում տպագ­ րել slaq.am կայ­քում և փոխ­հա­տու­ցել զր­պար­տու­թյան հա­մար 2 մլն դրամ, վի­րա­վո­րան­քի հա­մար՝ 1 մլն դրամ:­ Ան­կու­սակ­ցա­կան Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նը ա­ռա­ջադր­վել էր Լո­ռու մար­զի թիվ 32 ը­նտ­րա­տա­րած­քում (ք. Տաշիր): ՀՀԿ-ա­կան Կա­րեն Կա­ րա­պե­տյա­նը նրա մր­ցա­կից­նե­րից էր: 2012թ. մայի­սի 4-ին slaq.am կայ­ քում հրա­պա­րակ­վել է «Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նի «ա­բիժ­նի­կու­թյան» ի­րա­կան պատ­ճա­ռը» ­վեր­նագ­րով հոդ­վա­ծը, որ­տեղ նշ­վում է, որ Ա­նու­ շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նի և Կա­րեն Կա­րա­պե­տյա­նի հա­կա­մար­տու­թյան ի­րա­կան պատ­ճա­ռը Կա­րա­պե­տյա­նի մեր­ժումն է Նի­կո­ղո­սյա­նի` եր­թու­ ղային տրանս­պոր­տի գիծ տրա­մադ­րե­լու հար­ցում օգ­նե­լու խնդ­րան­քին:­ Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նի հայ­ցը վա­րույթ է ըն­դուն­վել Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ռու­բեն Ա­փի­նյա­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ: Դա­ տա­կան ա­ռա­ջին նիս­տը տե­ղի ու­նե­ցավ հու­լի­սի 31-ին: Այդ օ­րը պա­ տաս­խա­նողն ըն­դու­նեց հայցն ամ­բող­ջու­թյամբ, ի­սկ հայց­վոր Ա­նու­շա­ վան Նի­կո­ղո­սյա­նը պն­դեց իր հայ­ցը: slaq.am-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, վեր­ջի­նիս գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Կա­րեն Վար­դա­նյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ պատ­րաստ է հաշ­տու­թյան գալ կող­մի հետ: «­Հետ­քին» Կ. Վար­դա­նյանն ա­սաց, որ ի­րենք ըն­դու­ նում են ի­րենց սխա­լը և պատ­րաստ են հեր­քում տպագ­րել, սա­կայն տե­ղ յակ չեն Ա. Նի­կո­ղո­սյա­նի դիր­քո­րոշ­մա­նը: «Ու­սում­ն ա­սի­րե­լով նյու­ թե­րը` ըն­դու­նում եմ, որ սխալ­մունք է ե­ղել, ճիշտ ձևա­կեր­պում ­ն եր չեն ե­ղել: Բո­լորս էլ սխալ­վում ե­նք, ոչ մեկն ա­պա­հո­վագր­ված չէ սխալ­նե­ րից»,- ա­սաց Կ. Վար­դա­նյա­նը: Նա նաև տե­ղե­կաց­րեց, որ նա­խա­պես դի­մել է Ա­նու­շա­վան Նի­կո­ղո­սյա­նին հաշ­տու­թյան եզ­րեր գտ­նե­լու հա­ մար, սա­կայն վեր­ջինս չի հա­մա­ձայ­նել: «Չ­նա­յած հի­մա նման բա­ներ շատ կան կայ­քե­րում, լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի մեծ մա­սում, օ­րի­նակ` ը­նդ­դի­ մա­դիր լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը նա­խա­գա­հի, տար­բեր քա­ղա­քա­կան գոր­ ծիչ­նե­րի հաս­ցե­ին վի­րա­վո­րանք­ներ են հասց­նում, բայց հիմ ­ն ա­կա­նում դրա հա­մար ի­րար դա­տի չեն տա­լիս: Բայց դա իր սահ­մա­նադ­րա­կան ի­րա­վունքն է, ե­թե կարծում է, որ դրա հա­մար պետք է դա­տի տալ, ու­ րեմն թող տա»,- նշեց Կ. Վար­դա­նյա­նը: ­Դա­տա­րա­նը կող­մե­րին ժա­մա­նակ է տրա­մադ­րել մինչև օ­գոս­տո­ սի 10-ը՝ հաշ­տու­թյան եզ­րեր գտ­նե­լու հա­մար: Սա­կայն հաց­վո­րը դեմ է ար­տա­հայտ­վել հաշ­տու­թյան հա­մա­ձայ­նու­թյուն կն­քե­լուն: Դա­տա­րա­նը վճի­ռը հրա­պա­րա­կե­լու է նոյեմ­բե­րի 12-ին:

114 ¸»­Ï³­ÝÁ Ññ³­Å³ñ­í»ó §Ð»ï­ùǦ Éñ³·­ñá­ÕÇ ¹»Ù Ý»ñ­Ï³­Û³ó­ñ³Í ѳۭóÇó 2011 թ. նոյեմ­բե­րին Լո­ռու մար­զի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­ րա­նից ծա­նու­ցում էր ստաց­վել, որ Վա­նա­ձո­րի Հով­հան­նես Թու­ման­ յա­նի ան­վան պե­տա­կան ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­տու­տի ման­կա­ վար­ժու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի դե­կան Թե­րե­զա Շահ­վեր­դյա­նը պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջի մա­սին հայ­ցա­դի­մում է ներ­կա­յաց­րել դա­տա­ րան ը­նդ­դեմ «­Հետք» թեր­թի թղ­թա­կից Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նի՝ որ­պես եր­րորդ ան­ձ ներգ­րա­վե­լով նաեւ «­Հետք» թեր­թին: Հայ­ցի հիմ­քում թեր­ թի մայի­սի 13-ի հա­մա­րում Ա. Թո­րո­սյա­նի հե­ղի­նա­կու­թյամբ հրա­պա­ րակ­ված «­Հի­վան­դա­գին կր­քեր Վա­նա­ձո­րի ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­ տու­տում» վեր­նագ­րով հոդ­վածն էր, ո­րի հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը դե­կա­նը հա­մա­րել էր զր­պար­տու­թյուն. «­Դեպ­քե­րի հե­տա­գա զար­գաց­ մամբ` 2011թ. ապ­րի­լի 1-ին, հայոց լեզ­վի ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Լու­սի­ նե Սարգ­սյա­նը ման­կա­վար­ժու­թյան ամ­բի­ո­նի դե­կան Թե­րե­զա Շահ­ վեր­դյա­նի հետ ներ­կա­յա­ցել է ոս­տի­կա­նու­թյան Վա­նա­ձո­րի բա­ժին և հայ­տա­րա­րու­թյուն տվել, որ հայոց լեզ­վի ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նը շուրջ եր­կու տա­րի սպա­նու­թյան սպառ­նա­լիք­ներ է տա­լիս Լու­սի­նե Սարգ­սյա­նի հաս­ցե­ին»: Դե­կա­նը դա­տա­րա­նից սկզ­բում խնդ­րում էր լրագ­րո­ղին պար­տա­վո­ րեց­նել «­Հետք» թեր­թում հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը և նրա­նից հօ­գուտ ի­րեն բռ­նա­գան­ ձել 2 մլն ՀՀ դրամ, ի­նչ­պես նաև՝ դա­տա­կան ծախ­սե­րը: Այ­նու­հետև ներ­կա­յաց­նե­լով հայ­ցա­դի­մու­մի լրա­ցում` փո­խել էր գույ­քային պա­հան­ ջի չա­փը` 2 մլն-ի փո­խա­րեն պա­հան­ջե­լով 200 հա­զար դրամ: ­Դա­տա­կան նիս­տե­րի ա­նընդ­հատ հե­տաձգ­ման պատ­ճա­ռով բուն դա­տաքն­նու­թյունն այդ­պես էլ չսկս­վեց: Մեկ տար­վա ըն­թաց­քում կա­յա­ ցած ըն­դա­մե­նը 2 դա­տա­կան նիս­տե­րից մե­կի ժա­մա­նակ հայց­վոր կող­ մը հաշ­տու­թյան ա­ռա­ջարկ է ա­րել, ո­րը հա­ջորդ նիս­տին մերժ­վել է պա­ տաս­խա­նո­ղի ու նրա ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի կող­մից, քա­նի որ լրագ­րո­ղի ու խմ­բագ­րու­թյան հա­մոզ­մամբ` թեր­թի նշ­ված հրա­պա­րա­կու­մը որ­ևէ զր­պար­տու­թյուն չի պա­րու­նա­կում: Ա­վե­լին` լրագ­րողն իր հրա­պա­րակ­ ման իս­կու­թյու­նը ա­պա­ցու­ցող ձայ­նագ­րու­թյուն ու­նի: Դրան հա­ջոր­դող նիստն էլ հե­տաձգ­վել է դե­կա­նի` դա­տա­րա­նում իր շա­հե­րը ներ­կա­յաց­ նող փաս­տա­բան չու­նե­նա­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: ­Հոկ­տեմ­բե­րի 24-ին նշա­նակ­ված էր հեր­թա­կան դա­տա­կան նիս­տը, սա­կայն նիս­տից 1 ժամ ա­ռաջ դա­տա­րա­նից լրագ­րո­ղին հայտ­նե­ցին, որ դի­մում է ստաց­վել Թե­րե­զա Շահ­վեր­դյա­նից` հայ­ցից հրա­ժար­վե­լու մա­սին:

115  §Ð»ï­ùÁ¦ »õ ATV-Ý` áñ­å»ë »ññáñ¹ ³Ý­Ó 2011թ. հու­լի­սին Վա­նա­ձո­րի Հովհ. Թու­մա­նյա­նի ան­վան պե­տա­կան ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­տու­տի ռեկ­տոր Գուր­գեն Խա­չատ­րյա­նը պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վին պատ­ճառ­ ված վնա­սի հա­տուց­ման պա­հան­ջով հայց էր ներ­կա­յաց­րել դա­տա­րան՝ որ­պես եր­րորդ ան­ձինք ներգ­րա­վե­լով «­Հետք» շա­բա­թա­թեր­թին և ATV հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյա­նը: Մայի­սի 13-ին «­Հետ­քի» հրա­պա­րա­կած «­Հի­վան­դա­գին կր­քեր Վա­ նա­ձո­րի ման­կա­վար­ժա­կան ի­նս­տի­տու­տում» վեր­նագ­րով նյու­թի մեջ ի­նս­տի­տու­տի նախ­կին դա­սա­խոս Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նը մե­ղադ­րում էր ամ­բի­ո­նի ղե­կա­վա­րու­թյա­նը և բու­հի ռեկ­տո­րին ա­նար­դա­րա­ցի­ո­րեն իր դա­սա­ժա­մե­րը կր­ճա­տե­լու և դրանք կո­լե­գային՝ Լու­սի­նե Սարգ­սյա­նին, տա­լու հա­մար: Դա­սա­ժա­մե­րի հա­մար վե­ճը եր­կու դա­սա­խոս­նե­րին հասց­րել էր ան­գամ ոս­տի­կա­նու­թյուն, որ­տեղ մե­կը հայ­տա­րա­րու­թյուն էր տվել սպա­նու­թյան սպառ­նա­լի­քի մա­սին, մյու­սը՝ սուտ մատ­նու­թյան: Եր­կու դեպ­քում էլ քրե­ա­կան գոր­ծե­րի հա­րու­ցու­մը մերժ­վել էր: «­Սա կան­խամ­տած­ված, մի­տում ­ն ա­վոր քայլ էր: Հետ­ևում այն մարդն է կանգ­նած, ո­րը խիստ շա­հագր­գիռ է, որ Լու­սի­նեն պաշտ­պա­նի (ն­կա­ տի ու­նի ռեկ­տոր Գուր­գեն Խա­չատ­րյա­նին, ո­րը Լու­սի­նե Սարգ­սյա­նի գի­տա­կան ղե­կա­վարն է - «­Հետք»): Ա­մեն ի­նչ վեր­ևից է թե­լադր­ված՝ ղե­կա­վա­րու­թյան կող­մից: Պար­զա­պես ի­րա­գոր­ծել են Լու­սի­նե Սարգ­ սյանն ու նրա մայ­րը»,- Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նի՝ ռեկ­տո­րի մա­սին աս­ված և «­Հետ­քում» տպագր­ված այս ար­տա­հայ­տու­թյունն է ռեկ­տոր Գ. Խա­ չատ­րյա­նը գնա­հա­տել որ­պես զր­պար­տու­թյուն: Գ. Խա­չատ­րյա­նը դա­ տա­րան ներ­կա­յաց­րած հայ­ցով խնդ­րել է Լու­սի­նե Ա­շու­ղ յա­նին պար­ տա­վո­րեց­նել նույն լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րով` ATV հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյամբ և «­Հետք» թեր­թով, հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն հեր­քել զր­պար­տու­թյուն հա­ մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը և պա­տաս­խա­նո­ղից հօ­գուտ ի­րեն բռ­ նա­գան­ձել 2 մլն ՀՀ դրամ, ի­նչ­պես նաև` դա­տա­կան ծախ­սե­րը: ­Շուրջ մեկ տա­րի գոր­ծը Վա­նա­ձո­րի դա­տա­րա­նում քնն­վե­լուց հե­տո Լ. Ա­շու­ղ յա­նը դա­տա­վոր Սու­րեն Բաղ­դա­սա­րյա­նին ի­նք­նա­բա­ցար­կի միջ­նոր­դու­թյուն է ներ­կա­յաց­րել, ո­րն ըն­դուն­վել է, և գոր­ծը փո­խադր­վել է Սպի­տակ քա­ղա­քի դա­տա­վոր Ա­ղա­սի Մկո­յա­նի վա­րույթ: Սկս­վել է նոր քն­նու­թյուն:

116 Ð1-Á, §´³­Ý³Ó»õÁ¦ »õ ê. º­ÕÇ­³­½³­ñÛ³­ÝÁ å³ñ­ ï³­íáñ »Ý Ññ³­å³­ñ³­Ï³ÛÇÝ Ý»­ñá­Õáõ­ÃÛáõÝ Ëݹ­ñ»É º­äÐ ³Ù­µÇ­á­ÝÇ í³­ñÇ­ãÇó 2012թ. փետր­վա­րի 29-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­ կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում տե­ղի ու­ նե­ցավ Եր­ևա­նի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի ի­րա­վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­ տե­տի քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի և նույն ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի ­պատ­վին, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյա­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­ վին պատ­ճառ­ված վնա­սի հա­տուց­ման՝ հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­ թյուն խնդ­րե­լու և հերք­ման պար­տա­վո­րեց­նե­լու պա­հան­ջի մա­սին հայ­ ցով նախ­նա­կան դա­տա­կան նիստն ը­նդ­դեմ «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ի, Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի և Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի: ­Պետ­հա­մալ­սա­րա­նը վի­ճար­կում էր «Ա­կա­նա­տես» հա­ղորդ­ ման «Ի­րա­վա­խախտ ի­րա­վա­գե­տը» ­վեր­նագ­րով սյու­ժե­ում հաղորդված տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը: ­Հա­ղոր­դու­մը պատ­մում է Սի­րակ Ե­ղի­ ա­զա­րյա­նի մա­սին, ով դի­մել է Մայր բու­հի մա­գիստ­րա­տու­րա, սա­կայն նրա գրա­վոր աշ­խա­տանքն ան­բա­վա­րար է գ­նա­հատ­վել` ա­ռանց բո­ վան­դա­կու­թյու­նը ստու­գե­լու, մի­այն ծա­վա­լին նայե­լով: Ը­ստ հա­ղորդ­ ման` դա­սա­խո­սը փոր­ձել է դի­մոր­դին ոս­տի­կա­նու­թյա­նը հանձ­նել մի­ այն այն պատ­ճա­ռով, որ ե­րի­տա­սար­դը հա­մար­ձակ­վել է բո­ղո­քար­կել:­ Ըստ Ե­ՊՀ-ի՝ վեր­նագ­րի «ի­րա­վա­խախտ» բա­ռը զր­պար­տիչ կամ վի­րա­վո­րա­կան է քա­ղա­քա­ցի­ա­կան ի­րա­վուն­քի ցան­կա­ցած սուբյեկ­ տի հա­մար: Այն ա­ռա­վել ևս վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տիչ բնույթ ու­նի, ե­րբ վե­րա­բե­րում է դա­սա­խոս, ի­րա­վա­բա­նա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­ տոր ի­րա­վա­բա­նին: Հայց­վոր կող­մը հարց­նում է, թե ի­նչ­պե՞ս կա­րող է ի­րա­վա­խախ­տը ի­րա­վա­գի­տու­թյուն սո­վո­րեց­նել և ի­րա­վուն­քի նոր­մե­րի պահ­պա­նու­թյան օ­րի­նակ ծա­ռայել ու­սա­նող­նե­րին: Ն­շյալ դա­տա­կան նիս­տին հայց­վորն ան­դրա­դար­ձավ պա­տաս­խա­ նող­նե­րի կող­մից հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում թույլ տր­ված վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­տիչ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րին:

­Հա­ղորդ­ման ի­րա­վա­բան-փոր­ձա­գետ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից կա­տար­ված ար­տա­հայ­տու­թյու­նը. «Ե­թե ­մենք ա­սում ենք՝ ­բո­ լո­րը ­հա­վա­սար են օ­րեն­քի առջև, տ­վ յալ ­դեպ­քում ԵՊՀ ք­րե­ա­ կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նը պա­տաս­խա­նում է, որ ­մենք ­մեր ու­սա­ նող­նե­րին այլ ­կերպ ենք ­վե­րա­բեր­վում, ­քան, կ­նե­րեք ար­տա­հայ­տու­ թյանս ­հա­մար, դր­սից ե­կած ու­սա­նող­նե­րին»:­ Ըստ հայց­վո­րի՝ սրա­նով փոր­ձա­գե­տը փոր­ձում է ցույց տալ, որ դր­սի ու­սա­նող­նե­րին ի­րենք ա­վե­լի վատ են վե­րա­բեր­վում, քան ներ­սի ու­սա­ նող­նե­րին: ­Դա­տա­վո­րը հարց ո­ւ ղ­ղեց Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նին` ա­րդյոք նա հա­ մալ­սա­րա՞նն է ա­վար­տել: Սի­րա­կը պա­տաս­խա­նեց` ոչ, նա ա­վար­տել է Գյում­րի­ի Ման­կա­վար­ժա­կան հա­մալ­սա­րա­նը: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նշեց, որ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­ նի ա­րած հայ­տա­րա­րու­թյան հա­մար հիմք է հան­դի­սա­ցել ՀՀ ԿԳ նա­ խա­րա­րին ո­ւ ղղ­ված` Ե­ՊՀ ի­րա­վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի մաս­նա­

117  գետ­նե­րի կար­ծի­քից մի հատ­ված, ո­րը վե­րա­բե­րում է հենց քն­նարկ­վող ար­տա­հայ­տու­թյա­նը եւ կա­տար­վել է Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի բո­ղո­քի հի­ման վրա նրա գրա­վոր աշ­խա­տան­քի կրկ­նա­կի ստուգ­ման ար­դյուն­ քում. «...Ա­ռան­ձին հար­ցե­րի հա­մար դր­ված գնա­հա­տա­կան­նե­րը մեղմ մո­տեց­ման ար­դյունք են. մեր ու­սա­նող­նե­րի նկատ­մամբ պա­հանջ­ներն ա­վե­լի խիստ են, ըն­թա­ցիկ քն­նու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ նրանց նմա­նօ­ րի­նակ պա­տաս­խան­ներն ա­վե­լի ցածր են գնա­հատ­վում»:­ Ըստ հայց­վոր կող­մի` հա­ղորդ­ման փոր­ձա­գե­տը, խե­ղա­թյու­րե­լով ար­տա­հայտ­ված միտ­քը, կա­տա­րել է սխալ եզ­րա­կա­ցու­թյուն­ներ, ան­ հիմն հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ ա­րել և զր­պար­տել Ե­ՊՀ-ի­ն՝ ի դեմս ի­րա­ վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի: Սա­կայն պա­տաս­խա­նո­ղը համարում է, որ այս­տեղ չկան զր­պար­տու­թյան տար­րեր, քա­նի որ փոր­ձա­գետն իր կար­ծիքն է հայտ­նել: Ե­թե նրա կար­ծի­քը հիմն­վել է գնա­հա­տո­ղա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րի վրա, ա­պա Ե­ՊՀ-ն խախ­տում է ու­սա­նող­նե­րի հա­ վա­սա­րու­թյան սկզ­բուն­քը: Ի­սկ թե ի­նչ­պես է «­Բա­նաձ­ևը» ա­րել իր հար­ ցադ­րում ­ն ե­րը, ի­նչ­պես է դրանք մեկ­նա­բա­նել, հայ­ցա­պա­հան­ջը պետք է ո­ւ ղ­ղել «­Բա­նաձ­ևին»: Նա նաև ա­վե­լաց­րեց, որ հայց­վոր­նե­րը, տե­ղ յակ լի­նե­լով Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի ա­րած ար­տա­հայ­տու­թյա­նը, բաց են թո­ ղել դա­տա­րան դի­մե­լու՝ Քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քով սահ­ման­ված ի­նչ­պես 1-ամ­սյա, այն­պես էլ 6-ամ­սյա ժամ­կետ­նե­րը: ­Հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Գրի­գոր Բեք­մե­զ յա­նը հայտ­նեց, որ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի ա­րած հայ­տա­րա­րու­թյու­նը մեկ­նա­բան­վում է, թե ի­բր ի­րա­կա­նում ի­րա­վա­բա­նա­կան ֆա­կուլ­տե­տում բո­լո­րը հա­վա­սար չեն, քա­նի որ բու­հի ու­սա­նող­նե­րին ա­վե­լի լավ են վե­րա­բեր­վում, քան դր­սի ու­սա­նող­նե­րին, այ­սինքն՝ բա­ցա­սա­կան վե­րա­բեր­մուն­քի են ար­ժա­նա­ նում դր­սի ու­սա­նող­նե­րը:­ Այս­պի­սով, ա­պա­ցուց­ման բե­ռը դր­վեց Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նի վրա, ո­րը փաստ է ար­ձա­նագ­րել և պետք է ա­պա­ցու­ցի դրա հա­մա­պա­տաս­ խա­նու­թյու­նը ի­րա­կա­նու­թյա­նը:

«Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի ըն­թաց­քում հն­չած ար­տա­հայ­տու­ թյուն­նե­րը. «Ի­րա­վա­գետ ի­րա­վա­խախ­տը»:  ­Սա հայց­վո­րը համարում է մաս­նա­ գե­տին՝ Ե­ՊՀ դա­սա­խո­սին ո­ւ ղղ­ված զր­պար­տու­թյուն, ի­սկ որ­պես ի­րա­ վա­բա­նի՝ վի­րա­վո­րանք: «Ս­խալ­ներ գտ­նե­լու ­հա­մար ­վե­րա­դաս ­մար­մի­նը ­նայեց ա­մեն ­տեղ, ­բա­ ցի այն­տե­ղից, որ­տեղ ս­խալ­ներ ­հաս­տատ կգտ­ներ»: ­Սա հայց­վո­րը համարում է փաս­տի ար­ձա­նագ­րում, որ հա­մալ­սա­րա­նում սխալ կա: «­Թաքն­ված ­կո­ռուպ­ցի­այի ­կաս­կած ­հայտ­նում է ոչ ­թե ­սո­վո­րա­ կան ­մի ե­րի­տա­սարդ, այլ ի­րա­վա­բա­նա­կան ­մի ամ­բողջ խումբ»: ­Դա­ տա­վո­րը սա հա­մա­րեց ա­կն­հայտ փաս­տի ար­ձա­նագ­րում և զր­պար­տու­ թյուն, ո­րը պետք է պա­տաս­խա­նողն ա­պա­ցու­ցի: «­Խո­սել ­կո­ռուպ­ցի­այի ­վե­րաց­ման ­մա­սին, ­կա­րե­լի է ա­սել, անհ­ նար է, ո­րով­հետև ­պե­տա­կան ­մար­մին­նե­րը, ո­րոնք ­պետք է ­ձեռ­նա­ մուխ ­լի­նե­ին դ­րա ­դեմ ­պայ­քա­րին, ­ցու­ցա­բե­րել են ան­գոր­ծու­թյուն»:  ­Դա­ տա­վո­րի դի­տարկ­մամբ՝ այս ար­տա­հայ­տու­թյու­նը պե­տա­կան մար­ մին­նե­րին է վե­րա­բե­րում, սա­կայն հայց­վորն ա­վե­լաց­րեց, որ խոս­վում է Ե­ՊՀ-ի մա­սին, չնա­յած, դա­տա­վո­րի դի­տարկ­մամբ, դա ը­նդ­հա­նուր է աս­վում: 118  «Գ­րա­վոր աշ­խա­տան­քի ­թե­րու­թյուն­նե­րը ­ցույց ­տա­լու և գ­նա­հա­տա­ կա­նը ­հիմ ­ն ա­վո­րե­լու ­փո­խա­րեն «­դա­սա­խո­սը դե­մա­գոգ է ան­վա­նում ­դի­ մոր­դին ու ­վա­խեց­նում ոս­տի­կա­նու­թյամբ»: Քն­նու­թյան ար­դյուն­քի ­մա­ սին ­բա­ցատ­րու­թյուն ստա­նա­լու ­փո­խա­րեն ­Սի­րա­կը լ­սում է` ­կար­ևո­ րը գ­րա­վո­րի ­ծա­վալն է, ­թե ­քա­նի էջ ես լց­րել»: Ըստ հայց­վո­րի՝ սրա­նով զր­պար­տում են դա­սա­խո­սին, ի­նչ­պես նաև՝ ի­րա­վա­բա­նա­կան ֆա­կուլ­ տե­տին: «Օ­րեն­քը խախ­տել է»: ­Սա նույն­պես փաստ է, ո­րը պետք է ա­պա­ցու­ ցի «­Բա­նաձ­ևը»: «­Դա­սա­խո­սի խա­բե­ու­թյու­նը և պրո­ռեկ­տո­րի սխա­լը»: Ըստ հայց­վո­ րի՝ սրա­նով դա­սա­խո­սին խա­բե­բա են ան­վա­նում: «­Մայր ­բու­հում ­դի­մոր­դի գ­րա­վո­րը ան­բա­վա­րար են գ­նա­հա­ տել ա­ռանց ­բո­վան­դա­կու­թյու­նը ս­տու­գե­լու»: Ըստ հայց­վո­րի՝ սա ան­հիմն հայ­տա­րա­րու­թյուն է, ո­րը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ար­տա­հայ­տում է մի­ա­կող­մա­նի և չս­տուգ­ված պն­դում եւ ցույց է տա­լիս, որ Ե­ՊՀ- ո­ւ մ ու­սա­նող­նե­րին կամ տվյալ ­դեպ­քում մեկ դի­մոր­դի գնա­հա­ տում են ոչ օբյեկ­տիվ, ո­րը նսե­մաց­նում է Ե­ՊՀ-ի գոր­ծա­րար համ­բա­վը: ­Դա­տա­վո­րի հար­ցին` ա­րդյոք կող­մե­րը հա­մա­ձա՞յն են ար­տա­դա­տա­ կան կար­գով գոր­ծը լու­ծել, Սի­րա­կը պա­տաս­խա­նեց՝ ոչ: Նրա ներ­կա­ յա­ցու­ցի­չը հայտ­նեց, որ «­դե­մա­գոգ» բա­ռի հա­մար հա­կընդ­դեմ հայց է ներ­կա­յաց­վել Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի դեմ: ­Սա­կայն Գ. Բեք­մեզ ­ յա­նը հայտ­նեց, որ դա սույն գոր­ծի հետ կապ չու­նի, քա­նի որ սույն գոր­ծի նյու­թե­րի հի­ման վրա չի հա­րուց­վել վա­ րույթ, այլ aravot.am կայ­քում Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի տված հար­ցազ­րույ­ցի հի­ման վրա:

­Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի կող­մից ար­ված ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը. «Ն­ րանք ի­ նձ ա­ սում են, որ աշ­ խա­ տում են մի­ այն ծա­ վա­ լի վրա, մեզ ­հա­մար բո­վան­դա­կու­թյու­նը ­չի կար­ևոր»: ­Դա­տա­վոր. ­Սի­րակ, ո­՞վ է ա­սել: ­Սի­րակ. Ա­րա Գա­բու­զ յանն է ա­սել: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Սա ի­րա­կա­նու­թյա­նը չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում, քա­ նի որ Ա­րա Գա­բու­զ յա­նը նման բան պա­տաս­խա­նո­ղին չի ա­սել: «Ես ա­կա­նա­տես եմ ե­ղել կր­թու­թյան ո­լոր­տում ի­րա­կա­նաց­ված մի գոր­ծո­ղու­թյան, ո­րն իր մեջ պա­րու­նա­կում է կո­ռուպ­ցի­ոն ռիսկ»: ­Դա­տա­վոր. ­Սա Դու՞ք եք ա­սել: ­Սի­րակ. Այո, ա­սել եմ: Սա­կայն այս­տեղ Ե­ՊՀ-ի ա­նու­նը չի տր­վում: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Կո­ռուպ­ցի­ոն ռիս­կը դուք որ­տե՞ղ եք տես­նում: ­Սի­րա­կի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. Այն հան­գա­ման­քում, որ Ե­ՊՀ-ի կա­յաց­ րած ո­րոշ­ման բո­ղո­քը` ու­ղարկ­ված գի­տու­թյան և կր­թու­թյան նա­խա­րա­ րու­թյուն, ու­ղարկ­վել է Ե­ՊՀ-ի գնա­հատ­մա­նը: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Դուք գի­տեք, չէ՞, թե ի­նչ է կո­ռուպ­ցի­ան: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. Այո, բայց դա Դուք պետք է մեկ­նա­բա­նեք, թե կո­ ռուպ­ցի­ան ի­նչ է նշա­նա­կում, քա­նի որ Դուք եք դա վի­րա­վո­րանք կամ զր­պար­տանք համարում, ի­սկ այս­տեղ Ե­ՊՀ-ի ա­նու­նը չկա: Գ. Բեք­մե­զ յան. Այս­տեղ Ե­ՊՀ-ի ան­վան լի­նել կամ չլի­նե­լը ը­նդ­հան­ րա­պես կապ չու­նի: Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նը իր խոս­քե­րի են­թա­տեքս­ տում նկա­տի է ո­ւ ն­եցել, որ կո­ռուպ­ցի­ոն ռիսկ ա­սե­լով` հաս­կա­նում է,

119  որ ամ­բողջ հա­մալ­սա­րա­նը կո­ռուպ­ցի­այի է գնում: Կո­ռուպ­ցի­ոն ռիս­կը սկս­վել է հա­մա­լա­սա­րա­նից և ա­վարտ­վել նա­խա­րա­րու­թյամբ: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. ­ Կո­ռուպ­ցի­ոն ռիսկ մի­այն չի նշա­նա­կում կա­ շառք տա­լը, կո­ռուպ­ցի­ոն տար­րեր կա­րող են պա­րու­նա­կել մի շարք այլ դրսևո­րում ­ն եր: Գ. Բեք­մե­զ յան. Օ­րի­նա՞կ: ­Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ. ­Դե հի­մա: ­Դա­տա­վոր Ս. Թադ­ևո­սյա­նը նշեց, որ հա­ղորդ­ման ձայ­նագ­րու­թյու­ նը կնայի, նոր այդ կե­տի վե­րա­բե­րյալ իր կար­ծի­քը կհայտ­նի: «Ըստ իս և ը­ստ մաս­նա­գետ­նե­րի՝ իմ գրա­վոր աշ­խա­տան­քը ա­վե­ լի ­քան 5 ­մի­ա­վոր էր և ա­վե­լի քան 8 մի­ա­վոր էր` ­մի­նի­մա­լը ­հա­մալ­սա­ րան ըն­դուն­վե­լու ­հա­մար»: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­Սի­րա­կը փաս­տում է մի բան, որ չկա: Ի­սկ մաս­նա­ գետ­նե­րի կար­ծի­քը թող ա­պա­ցու­ցի, թե ով­քեր են ե­ղել այդ մաս­նա­գետ­ նե­րը: «­Զա­վեշ­տա­լին այն է, որ պա­րոն Գա­բու­զ յա­նը և նրա նման­նե­ րը կար­ ևո­ րում են ոչ թե օ­ րեն­ քի հղու­մը ճիշտ կա­ տա­րե­լը, այլ ս­ պի­ տակ թուղ­թը սևաց­նե­լը»: «­Բա դու պրո­ֆե­սոր ես, գի­տես, որ ին­ձա­ նից ­դու ­խե­լա­ցի ես»: Գ. Բեք­մե­զ յան. ­ Սի­րա­կի նման­նե­րը հա­մալ­սա­րան են ու­զում ըն­ դուն­վել: ­Դա­տա­վոր. ­Մի՛ բան ա­րեք... Գ. Բեք­մե­զ յան. Չ­վի­րա­վո­րե՞մ: ­Տես­նու՞մ եք, որ սա վի­րա­վո­րանք է: ­Սի­րակ. Ես դա որ­պես վի­րա­վո­րանք չեմ ըն­դու­նում: «­Նա վր­դով­վեց, սպառ­նաց ոս­տի­կա­նու­թյուն կան­չել, փնտ­րում էր հե­ռա­խո­սը ոս­տի­կա­նու­թյուն կան­չե­լու ­հա­մար: Ոս­տի­կա­նու­թյուն էր կան­չում այն պատ­ճա­ռով, որ ես ճիշտն է­ի խո­սում, ո­րի հա­մար էլ ինձ դե­մա­գոգ ան­վա­նեց»: ­Դա­տա­վոր. Ո՞վ է տե­սել ձեր նշած գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը, որ­ևէ վկա ե­ղե՞լ է: ­Սի­րակ. Ան­նա Մար­գա­րյա­նը: Գ. Բեք­մե­զ յան. Որ­պես վկա հրա­վի­րենք նրան: ­Սի­րակ. ­Նա շա­հագրգռ­ված ան­ձ է, աշ­խա­տան­քային հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րի մեջ է գտն­վում Ա­րա Գա­բու­զ յա­նի հետ, և նրա ա­սա­ծը չի կա­րող ար­ժա­նա­հա­վատ լի­նել: ­Դա­տա­վոր. ­Նախ­քան վկա­յու­թյուն տա­լը վկան ե­րդ­վում է, ի­սկ դա ար­դեն դա­տա­րա­նը կո­րո­շի՝ կա­րե­լի՞ է կան­չել որ­պես վկա, թե՞ ոչ: ­Դա­տա­վոր. Ոս­տի­կա­նու­թյուն կան­չե­լու մա­սին ձեզ ա­սե՞լ է: ­Սի­րակ. Այո, ան­գամ aravot.am-ին տված հար­ցազ­րույ­ցում նա խոս­ տո­վա­նել է, որ փոր­ձել է ոս­տի­կան կան­չել: Գ. Բեք­մե­զ յա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց հայ­ցի ա­ռար­կայի փո­փո­ խու­թյան մա­սին, այն է՝ հայց­վո­րը պա­հան­ջը փո­խում է, քա­նի որ «­Բա­ նաձ­ևը» այլևս չի հե­ռար­ձակ­վում Հ1-ով: Պա­հան­ջում է Սի­րակ Ե­ղի­ա­ զա­րյա­նին, Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նին, «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ին պար­տա­վո­ րեց­նել հրա­պա­րա­կային, բա­նա­վոր նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ե­ՊՀ-ից և քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա­րա Գա­բու­զ յա­նից Հ1-ի այլ հե­ ռուս­տա­հա­ղորդ­մամբ, ի­նչ­պես նաև դա­տա­րա­նի վճի­ռը հրա­պա­րա­կել http://akanates.banadzev.com ին­տեր­նե­տային կայ­քում:

120  ­Հու­լի­սի 31-ին Եր­ևա­նի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ս. Թադ­ ևո­սյա­նը մաս­նա­կի բա­վա­րա­րեց Ե­ՊՀ ի­րա­վա­գի­տու­թյան ֆա­կուլ­տե­տի քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի և նույն ամ­բի­ո­նի դա­սա­խոս Ա­րա Գա­ բու­զ յա­նի հայ­ցը: Դա­տա­րա­նը գտել է, որ ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձը չի կա­րող ու­նե­նալ պա­տիվ և ար­ժա­նա­պատ­վու­թյուն, ո­ւ ս­տի և չի կա­րող այդ ի­րա­վունք­նե­րի են­թադ­րյալ խախտ­ման պաշտ­պա­նու­թյան հայց ներ­կա­յաց­նել դա­տա­րան, այ­սինքն` ԵՊՀ-ն պատ­շաճ հայց­վոր չէ, և այս մա­սով հայցն ան­հիմն է և են­թա­կա է մերժ­ման։ ­Դա­տա­րա­նը նաև համարել է, որ Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նին ներ­կա­ յաց­ված պա­հան­ջը են­թա­կա է մերժ­ման այն պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ, որ հա­մա­ձայն Քաղ. օր.-ի 1087.1 հոդ­վա­ծի` հայց կա­րող է ներ­կա­յաց­վել դա­տա­րան վի­րա­վո­րան­քի կամ զր­պար­տու­թյան մա­սին ան­ձին հայտ­նի դառ­նա­լու պա­հից հե­տո մեկ ա­մս­վա ըն­թաց­քում, ի­սկ տվյալ դեպ­քում հայց­վո­րը քն­նարկ­վող հա­ղորդ­ման մա­սին ի­մա­ցել է 2011թ. մայի­սի 28- ին, սակայն Սո­նա Հա­րու­թյու­նյա­նին պա­հան­ջ է ներ­կա­յաց­վել 2011թ. նոյեմ­բե­րի 29-ին` ա­վե­լի քան 6 ա­միս հե­տո: Այ­սինքն` կող­մը բաց է թո­ ղել դա­տա­րան դի­մե­լու` օ­րեն­քով նա­խա­տես­ված ժամ­կե­տը։ ­Դա­տա­րա­նը գտել է, որ Ս. Ե­ղի­ա­զա­րյա­նի մա­սով ներ­կա­յաց­ված հայ­ցը են­թա­կա է բա­վա­րար­ման: Հա­մա­ձայն վճ­ռի՝ Ս. Ե­ղի­ա­զա­րյա­ նը պար­տա­վոր է «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ի կող­մից պատ­րաստ­վող և Հան­ րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան Հ1 հե­ռուս­տաա­լի­քով հե­ռար­ձակ­վող «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­լուն հա­ջոր­դող հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում, ի­սկ դրա ան­հնա­ րի­նու­թյան դեպ­քում՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­ լուց հե­տո մե­կամ­սյա ժամ­կե­տում Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան այլ հե­ռուս­տա­հա­ղորդ­մամբ հրա­պա­րա­կային բա­նա­վոր նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ե­ՊՀ քրե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա­րա Գա­բու­զ յա­ նից` տե­ղադ­րե­լով այդ տե­սա­նյու­թը նաև «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի ին­տեր­նե­տային կայ­քում և www.youtube.com կայ­քում։ Ս. Ե­ղիա­­զա­րյա­ նը պար­տա­վոր է նաեւ վե­րը նշ­ված կար­գով հերքել Ա. Գա­բու­զ յա­նի վե­րա­բե­րյալ զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող ստորև բեր­ված փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը` ­տե­ղադ­րե­լով այդ տե­սա­նյու­թը նաև «Ա­կա­նա­տես» հա­ ղոր­դա­շա­րի ին­տեր­նե­տային կայ­քում և www.youtube.com կայ­քում.

• ն­րանք ա­սում են. «­Մենք աշ­խա­տում ե­նք ծա­վա­լի վրա, մեզ բո­վան­դա­կու­թյու­նը չի կար­ևոր», • «ըստ մաս­նա­գետ­նե­րի՝ իմ գրա­վոր աշ­խա­տանքն ա­վե­լի քան հինգ մի­ա­վոր էր և ա­վե­լի քան ո­ւ թ մի­ավ ­ որ էր»:

«­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ն պար­տա­վոր է իր ի­սկ կող­մից պատ­րաստ­վող և Հա­յաս­տա­նի Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան Հ1 հե­ռուս­տաա­լի­ քով հե­ռար­ձակ­վող «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­լուն հա­ջոր­դող հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում, ի­սկ դրա ան­հնա­րի­նու­թյան դեպ­քում՝ դա­տա­րա­նի վճ­ռի օ­րի­նա­կան ու­ժի մեջ մտ­նե­լուց հե­տո մե­կամ­սյա ժամ­կե­տում Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­ րու­թյան այլ հե­ռուս­տա­հա­ղորդ­մամբ հեր­քել Ե­ՊՀ ք­րե­ա­կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա. Գա­բու­զ յա­նի վե­րա­բե­րյալ զր­պար­տու­թյուն հա­մար­

121  վող հետ­ևյալ փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը` ­տե­ղադ­րե­լով այդ տե­սա­նյու­թը նաև «Ա­կա­նա­տես» հա­ղոր­դա­շա­րի ին­տեր­նե­տային կայ­քում և www. youtube.com կայ­քում. . • «­Մայր բու­հում դի­մոր­դի գրա­վո­րը ան­բա­վա­րար են գնա­հա­տել` ա­ռանց բո­վան­դա­կու­թյու­նը ստու­գե­լու, մի­այն ծա­վա­լին նայե­լով», • «քն­նու­թյան ար­դյուն­քի մա­սին բա­ցատ­րու­թյուն ստա­նա­լու փո­խա­րեն Սի­րա­կը լսում է. «­Կար­ևո­րը գրա­վո­րի ծա­վալն է, թե քա­նի էջ ես լց­րել», • «խնդ­րի լր­ջու­թյու­նը գնա­հա­տա­կա­նից հե­ռու է գնում. ի­րա­ վա­բան­ներն ա­կն­հայտ կաս­կած ու­նեն, որ գոր­ծը կո­ռուպ­ցի­ոն ռիս­կեր ու­նի։ Դի­մում են կր­թու­թյան և գի­տու­թյան նա­խա­րա­րու­թյուն, որ գործն ու­սում ­ն ա­սի­րեն և հա­վա­նա­կան կո­ռուպ­ցի­ան կան­խեն..., ­թաքն­ված կո­ռուպ­ցի­այի կաս­կած հայտ­նում է ոչ թե սո­վո­րա­կան մի ե­րի­տա­սարդ, այլ ի­րա­վա­բա­նա­կան մի ամ­բողջ խումբ..., սխալ­ներ գտ­նե­լու հա­մար նա­խա­րա­րու­թյու­նը նայեց ա­մեն տեղ` բա­ցի այն­տե­ղից, որ­տեղ սխալ­ներ հաս­տատ կգտ­ներ», • «­պատ­մու­թյու­նը մեկ դա­սա­խո­սի կամ մեկ ամ­բի­ո­նի սխալն է»:

«­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ն նաև պար­տա­վոր է ին­տեր­նե­տային կայ­քի գլ­ խա­վոր է­ջի եր­ևա­ցող մա­սում, ի­նչ­պես նաև http։//akanates.banadzev. com ին­տեր­նե­տային կայ­քի սկզ­բի և 28.05.2011 թ. հա­ղորդ­ման է­ջե­րում եր­ևա­ցող մա­սե­րում հրա­պա­րա­կել դա­տա­րա­նի վճի­ռը` նշու­մով. «ք. Եր­ևան, Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի վճ­ռով պար­տա­վո­րեց­վել է «­Բա­նաձև» ՍՊԸ-ին և Սի­րակ Ե­ղի­ա­զա­րյա­նին նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Ե­ՊՀ քրե­ա­ կան ի­րա­վուն­քի ամ­բի­ո­նի վա­րիչ Ա­րա Գա­բու­զ յա­նից և հեր­քել վեր­ջի­ նիս վե­րա­բե­րյալ զր­պար­տու­թյուն հա­մար­վող փաս­տա­ցի տվյալ­նե­րը «Ի­րա­վա­խախտ ի­րա­վա­գե­տը» հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում հասց­ված վի­ րա­վո­րան­քի և զր­պար­տու­թյան հա­մար»։

122  îÇ·ñ³Ý øáã³ñÛ³Ý

´­Éá­·»ñ öÇÕÝ áõ §­âƦ-Ý ¹³­ï³­ñ³­ÝáõÙ »Ý. ÷á˭ѳ­ïáõó­Ù³Ý 峭ѳݭçÁ 3,5 ÙÉÝ ¹ñ³Ù ¿­ ­Հու­լի­սի 24-ին բլո­գեր Տիգ­րան Քո­չա­րյա­նը (Փիղ) իր ֆեյս­բու­քյան է­ջին գ­րել էր, որ դա­տի է տվել «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» թեր­թին «Ֆա­շիստն ու փի­ղը. ի պաշտ­պա­նու­թյուն փղե­րի» հոդ­վա­ծում իր հաս­ ցե­ին հն­չած և զր­պար­տու­թյուն ու վի­րա­վո­րանք պա­րու­նա­կող հայ­հո­ յանք­նե­րի հիմ­քով: ­Սեպ­տեմ­բե­րի 5-ին Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ վար­չա­կան շր­ջան­նե­ րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում դա­տա­վոր Ա. Սու­քո­յա­նի նա­խա­գա­հու­թյամբ կա­յա­ցավ Տիգ­րան Քո­չա­րյանն ը­նդ­դեմ «­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊԸ-ի նախ­նա­կան դա­տա­կան նիս­տը: Նիս­տին ներ­կա պա­տաս­խա­նող «­Կողմ ­ն ա­կի ան­ձանց Մ» ՍՊԸ-ի տնօ­րեն Դա­վիթ Մա­ թևո­սյա­նը դա­տա­րա­նին հայտ­նեց, որ փոս­տային խն­դիր­նե­րի պատ­ ճա­ռով ի­րենք հայ­ցը ստա­ցել են օ­գոս­տո­սի 23-ին և ժա­մա­նակ չեն ու­ նե­ցել հայ­ցա­պա­հան­ջին պա­տաս­խան ներ­կա­յաց­նե­լու: ­Հայց­վոր Տիգ­րան Քո­չա­րյա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Սար­դա­ րյա­նը չա­ռար­կեց, որ­պես­զի պա­տաս­խա­նո­ղին ժա­մա­նակ տրա­մադր­ վի պա­տաս­խան գրե­լու համար և մի­ա­ժա­մա­նակ դա­տա­րա­նին ներ­կա­ յաց­րեց ո­րոշ փաս­տաթղ­թեր, ո­րոնք վե­րա­բե­րում է­ին հայց­վո­րին՝ նրա կր­թու­թյա­նը, բու­հե­րին, ո­րոնք նա ա­վար­տել է: ­Դա­տա­րա­նը նիս­տը հե­տաձ­գեց մինչև սեպ­տեմ­բե­րի 24-ը՝ ժա­մա­ նակ տրա­մադ­րե­լով պա­տաս­խա­նո­ղին հայ­ցա­պա­հան­ջին պա­տաս­խան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար: ­Հոկ­տեմ­բե­րի 16-ի նիս­տում նախ­քան հայ­ցա­դի­մու­մի հիմ­քը և ա­ռար­ կան դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­նե­լը հայց­վո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ա­նա­հիտ Սար­դա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց հայ­ցի հիմ­քի փո­փո­խու­ թյուն, այն է՝ հայց­վո­րը փաս­տա­բա­նա­կան ծախ­սե­րի հա­մար պա­հան­ ջում է 500 հա­զար ՀՀ դրամ: Բա­ցի այդ, զր­պար­տու­թյան հա­մար հայց­ վո­րը պա­տաս­խա­նո­ղից պա­հան­ջում է 2 մլն դրամ, ի­սկ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար՝ 1 մլն դրամ:­ Ա. Սար­դա­րյա­նը դա­տա­րա­նին ներ­կա­յաց­րեց 2012թ. հու­լի­սի 13-ի թիվ 616 հա­մա­րում հրա­պա­րակ­ված «­Ֆա­շիստն ու փի­ղը» վեր­տա­ ռու­թյամբ վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծում առ­կա վի­րա­վո­րա­կան և զր­պար­

123  տիչ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը: Հոդ­վա­ծի նա­խա­բա­նում գր­ված է. «Ախր դա­սա­կան ի­մաս­տով ֆա­շիստ էլ չէ այս պատ­վիր­ված, պատ­վի­րո­վի խա­մա­ճի­կը: Ա­խր էս ա­նա­սու­նին, էս կեն­դա­նուն ներշն­չել են, թե ին­ քը պե­տա­կա­նա­մետ, հզոր, ան­դր­կու­լի­սյան մու­տի­տի մաս­նա­գետ է, կրե­ա­տիվ կեր­պար է ու օգ­տա­գոր­ծում-գոր­ծա­ծում են»: Այս նա­խա­դա­ սու­թյու­նը փաս­տա­բա­նը հա­մա­րում է վի­րա­վո­րանք ը­նդ­հա­նուր բո­վան­ դա­կային ի­մաս­տով, մաս­նա­վո­րա­պես՝ «­պատ­վի­րո­վի խա­մա­ճի­կը», «էս ա­նա­սու­նին», «էս կեն­դա­նուն» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը: «­Հայտ­նի ի­մաս­տով ֆա­լո­սի վրա քաշ­ված ռե­զինն էլ ֆա­լո­սի ֆոր­ման է ստա­նում ու նրա գոր­ծա­ռույթ­նե­րը ստանձ­նում զու­գա­հե­ռա­բար...»: Այս նա­խա­դա­սու­թյու­նը պա­րու­նա­կող պար­բե­րու­թյունն ա­վարտ­վում է հետ­ևյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րով. «Կն­ճիթ: Փիղ: Փիղ: Կն­ճիթ: Կա­ սեք` է­լի փղին ե­կանք: Կա­սեք` է­լի Փղին ես դար­ձել: Փղից, կա­սեք, ի­՞նչ ես ու­զում»: Ը­ստ փաս­տա­բա­նի՝ այս ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներն ո­ւ ղղ­ված են կամ վե­րա­բե­րում են մե­կին, ո­ւ մ ծած­կա­նունն է «­Փիղ»: ­Պա­տաս­խա­նո­ղի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Վա­հե Հով­սե­փյա­նի հար­ցին, թե ի­՞նչն է հայց­վո­րը վե­րոն­շյալ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի մեջ հա­մա­րել վի­ րա­վո­րանք, Ա. Սար­դա­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ պար­բե­րու­թյունն ամ­ բողջ ի­մաս­տային բո­վան­դա­կու­թյամբ վի­րա­վո­րանք է: Վ. Հով­սե­փյա­նը դի­մեց հայց­վո­րին, թե ա­րդյոք բա­ցա­ռու՞մ է, որ այլ ան­ձինք կա­րող են ու­նե­նալ «­Փիղ» մա­կա­նուն: Ա. Սար­դա­րյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ չի բա­ ցա­ռում, սա­կայն «­Փիղ» ծած­կա­նու­նով ան­ձնա­վո­րու­թյու­նը հայտ­նի է այդ ան­վամբ ոչ մի­այն իր ըն­կե­րա­կան շր­ջա­պա­տին, այլև ը­նդ­հան­րա­ պես հա­սա­րա­կու­թյա­նը: ­Հոդ­վա­ծի շա­րու­նա­կու­թյան մեջ գոր­ծած­վում են «­հայ­վա­նը», «­կոն­ դոմ» ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք, ը­ստ հայց­վո­րի, նա­խորդ նա­խա­ դա­սու­թյան շա­րու­նա­կու­թյունն են և վի­րա­վո­րում են հայց­վո­րին: ­Վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծի հրա­պա­րա­կու­մից օ­րեր ա­ռաջ՝ 2012թ. մայի­ սի 26-ին, «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն» օ­րա­թեր­թում հրա­պա­րակ­վել էր մեկ այլ հոդ­ված՝ «­Ֆա­շիս­տիկ-Ֆա­շու­լ յա-Ֆա­շյա-3 փղե­րի մա­սին» վեր­տա­ռու­թյամբ, ո­րը տպագր­վել է նույն ծած­կան­վամբ՝ Մ.Մ.: Հոդ­վա­ ծում նշ­ված է. «Եվ բազ­մա­զա­նու­թյան շքեր­թի վրա հար­ձակ­վող­նե­րին, տե­սա­նյու­թով դա հս­տակ է եր­ևում, հա­մա­կար­գում էր եր­կու «­փիղ»: Մե­կը՝ մո­րու­քով, պն­դոտ, «ին­տե­լեկ­տո­ւ ալ» ե­րի­տա­սարդ՝ ա­րի­նե­րից թե ա­րի­ա­ցի­նե­րից /­վայը տա­նի ա­րի­ա­ցի­նե­րին, թե դա է ա­րի լի­նե­լը/, բայց այս կն­ճի­թա­վոր կաթ­նա­սու­նի ան­ձնագ­րային ա­նու­նը չեմ ա­սի՝ չգի­տեմ, մյու­սը՝ դար­ձյալ փիղ, ին­քը Փիղն է­ր՝ Հա­յաս­տա­նի մերձ­քա­ղա­քա­կան շր­ջա­նակ­նե­րում հայտ­նի կն­ճի­թա­վոր ա­նա­սու­նը, որ ՌՔ-ի ու ՍՍ-ի թի­ մի կե­րակ­րա­տաշ­տի լա­փող­նե­րից է ՊԱՇ­ՏՈ­ՆԱ­ՊԵՍ: Սրան ան­վա­նա­ պես ար­ժե մո­ռա­նալ դեռ կեն­դա­նու­թյան օ­րոք: Ա­նու­նը՝ Քո­չա­րյան Տիգ­ րան: Սա նաև օ­րեր ա­ռաջ «­Կենտ­րո­նով» հյուր էր ե­ղել Պետ­րո­սին»:­ Ըստ Ա. Սար­դա­րյա­նի՝ այս եր­կու հոդ­վա­ծի ու­սում ­ն ա­սի­րու­թյու­նից և վեր­լու­ծու­թյու­նից պարզ է դառ­նում, որ հոդ­ված­նե­րի հե­ղի­նա­կը նույն ան­ձն է, որ «­Փի­ղը» «ուղ­ղոր­դել կամ ղե­կա­վա­րել է» բազ­մա­զա­նու­թյան շքեր­թի վրա հար­ձա­կու­մը, ի­նչ­պես նաև այն, որ «­Փիղ» ծած­կա­նու­նով ան­ձնա­վո­րու­թյան ա­նունն է Քո­չա­րյան Տիգ­րան: ­Հայց­վորն ա­ռա­ջին հոդ­վա­ծի հրա­պա­րակ­վե­լուց հե­տո իր բլո­գում

124 տե­ղադ­րել է մի հոդ­ված, ո­րով դի­մում է «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­ թյուն» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող­նե­րին՝ պա­հան­ջե­լով հա­նել այդ հոդ­վա­ծը և նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել ի­րե­նից: Եվ նա­խա­դա­սու­թյու­նը վեր­ջաց­նում է «­բեզ ա­բիդ» ար­տա­հայ­տու­թյամբ: Ա. Սար­դա­րյա­նը տե­ղե­կաց­րեց դա­ տա­րա­նին, որ հենց այդ բա­ռե­րով էլ վեր­ջա­նում է նաև վի­ճա­հա­րույց հոդ­վա­ծը: Հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րում հետ­ևյալ ար­տա­ հայ­տու­թյուն­նե­րը. «...բազ­մա­զա­նու­թյան շքեր­թի մաս­նա­կից­նե­րի վրա հար­ձակ­վե­լու, նրանց հա­լա­ծե­լու և ֆա­շիս­տա­կան վար­քագ­ծի և ար­տա­ հայ­տու­թյուն­նե­րի հա­մար...», «Այս­պես ա­սեմ՝ ըն­դու­նել է այս ՀԱՅ­ՎԱ­ ՆԸ այն փաս­տը, որ ի­նքն է ո­ւ ղ­ղոր­դել, ղե­կա­վա­րել բազ­մա­զա­նու­թյան եր­թի վրա հար­ձա­կու­մը»: Փաս­տա­բա­նն այս ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի զր­պար­տու­թյուն լի­նե­լը հիմ ­ն ա­վո­րում է նրա­նով, որ դրանք չեն հա­մա­ պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը, քա­նի որ հայց­վո­րը ֆա­շիստ կամ ֆա­շիզ­մի հետ­ևորդ չէ:­ Այս­պի­սով նիստն ա­վարտ­վեց, և պա­տաս­խա­նո­ղին ե­րկ­շա­բա­թյա ժամ­կետ տր­վեց դա­տա­րա­նին իր դիր­քո­րո­շու­մը ներ­կա­յաց­նե­լու հա­ մար:

125  ¼ñ­å³ñ­ïáõ­ÃÛ³Ý »õ íÇ­ñ³­íá­ñ³Ý­ùÇ ·áñ­ÍáõÙ 5 Éñ³ï­í³­ÙÇ­çáó Ý»ñ·­ñ³í­í³Í ¿ áñ­å»ë »ñ­ñáñ¹ ³Ý­Ó «­Հայ­հիդ­րոէ­ներ­գա­նա­խա­գիծ» ի­նս­տի­տու­տի տնօ­րեն­նե­րի խորհր­դի նա­խա­գահ Սե­նիկ Ջուլ­հա­կյա­նը 2012թ. մայի­սի 15-ին վի­րա­վո­րան­քի հա­մար հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լուն, ի­սկ զր­պար­տու­ թյան հա­մար հրա­պա­րա­կայ­նո­րեն տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը հեր­քե­լուն պար­ տա­վո­րեց­նե­լու ու փոխ­հա­տուց­ման գու­մար բռ­նա­գան­ձե­լու պա­հան­ջի մա­սին հայց է ներ­կա­յաց­րել Քա­ղա­քա­գետ­նե­րի մի­ու­թյան նա­խա­գահ Հմա­յակ Հով­հան­նի­սյա­նի դեմ: Գոր­ծում որ­պես եր­րորդ ան­ձ՝ պա­տաս­ խա­նող են ճա­նաչ­վել 9 ի­նք­նու­րույն պա­հանջ չներ­կա­յաց­նող­ներ՝ «Հ­րա­ պա­րակ» օ­րա­թեր­թը, «­Հայե­լի ա­կում­բը», «­Մե­դի­ա Սթայլ» ՍՊ ըն­կե­րու­ թյու­նը (tert.am), «­Դի­ա­լոգ» փոր­ձա­գի­տա­կան հայ­կա­կան կենտ­րո­նը, «­Հե­նա­րան» սո­ցի­ալ-ի­րա­վա­կան հու­մա­նի­տար ա­սո­ցի­ա­ցի­ան, «Ար­մե­ նի­ա» TV ըն­կե­րու­թյու­նը, «­Մուլ­տի Մե­դի­ա-Կենտ­րոն Թի­վի»-ն եւ «Արմ­ նյուզ» ՓԲԸ ըն­կե­րու­թյու­նը։ Հ. Հով­հան­նի­սյան-Հայ­հիդ­րոէ­ներ­գա­նա­խա­գիծ վե­ճը սկս­վել է այն բա­նից հե­տո, ե­րբ ի­նս­տի­տու­տի ղե­կա­վա­րու­թյու­նը Հով­հան­նի­սյա­նին խնդ­րել է ա­զա­տել շեն­քում իր ղե­կա­վա­րած մի­ու­թյան զբա­ղեց­րած տա­ րած­քը, քա­նի որ այն պետք է վե­րա­նո­րոգ­վի: Տար­բեր լրատ­վա­մի­ջոց­ նե­րում Հ. Հով­հան­նի­սյա­նը Ս. Ջուլ­հա­կյա­նի հաս­ցե­ին ա­րել էր այս­պի­սի ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ. «… Դա մա­շեն­նիկ է եւ ո­րե­ւէ սե­փա­կա­նու­թյուն չու­նի, ի­րեն ձե­ւաց­նում է լուրջ բիզ­նես­մեն, այ­նինչ ոչ մի բաժ­նե­տոմս չու­նի, ըն­դա­մե­նը ֆիր­մայի ա­ռեւտ­րային ներ­կա­յա­ցու­ցիչն է Սուր­գուտ քա­ղա­քում եւ զբաղ­վում է լյուստ­րա­նե­րի վա­ճառ­քով» («Հ­րա­պա­րակ», 20.04.2012 թ.), «­Քա­ղա­քում Լիս­կան է՝ Սե­նիկ Ջուլ­հա­կյա­նի տես­քով… Մյուս ե­րեք տա­րածք­նե­րը ար­դեն ձեռ գցած չա­կեր­տա­վոր բա­րե­րա­րը ի­նչ-որ թուղթ է ներ­կա­յաց­րել… Նա ան­հա­ջող ա­վան­տյու­րիստ է, ով վտանգ է ներ­կա­յաց­նում» (Tert.am, 20.04.2012 թ.): Հայ­ցա­դի­մու­մում հղում է ար­վել նաեւ www.hayeli.am կայ­քէ­ջին, որ­տեղ Հ. Հով­հան­նի­սյանն ա­սել էր. «Ս. Ջուլ­հա­կյա­նը գաղտ­նի ձայ­նագ­րել էր, ին­չի ի­րա­վուն­քը չու­ ներ», ի­սկ «Ար­մե­նի­ա» հեռուստաընկերությամբ հե­ռար­ձակ­վել էր հե­ տե­ւյա­լը. «­Ներդ­րող­նե­րի փո­խա­րեն եր­կիր են գա­լիս ա­ֆե­րիստ­նե­րը, Ս. Ջուլ­հա­կյա­նը կաս­կա­ծե­լի ան­ձնա­վո­րու­թյուն է, ով բա­րե­րա­րի ան­վան տակ ի­բր ներդ­րում ­ն եր է կա­տա­րում ի­նս­տի­տու­տում, նա մա­շեն­նիկ է, վտան­գա­վոր է հա­սա­րա­կու­թյան հա­մար»: ­Մեջ­բե­րում ­ն ե­րը կա­տար­վել են Հ. Հով­հան­նի­սյա­նի` մա­մու­լի ա­սու­լի­ սի ժա­մա­նակ ու­նե­ցած ե­լույ­թից։ Հայց­վոր Ջուլ­հա­կյա­նը վի­րա­վո­րա­կան է հա­մա­րում «­մա­շեն­նիկ» բա­ռը, ո­րի մեկ­նա­բա­նու­թյան հա­մար դի­մել է ռուս-հայե­րեն բա­ռա­րա­նի օգ­նու­թյա­նը, որ­տեղ այն թարգ­ման­ված է՝ խա­բե­բա, սու­տա­սան, խար­դախ: ­Հայց­վո­րը զր­պար­տու­թյուն է հա­մա­րել նաեւ «­Քա­ղա­քում Լիս­կան է՝ Ս. Ջուլ­հա­կյա­նի տես­քով, չխաբ­վեք», ի­նչ­պես նաեւ «Ս. Ջուլ­հա­կյա­ նը գաղտ­նի ձայ­նագ­րել էր, այս­տեղ սկս­վեց ջր­հե­ղե­ղի նման մի բան,

126 մի­տում ­ն ա­վոր էր ար­վում, իմ ա­հա­զան­գե­րին հա­կա­ռակ` ջու­րը չէ­ին կտ­րում, ես ոս­տի­կա­նու­թյուն հրա­վի­րե­ցի, Կենտ­րո­նի բաժ­նում գործ է հա­րուց­ված», «­Լիս­կան ե­կել է այս­տեղ, շոյել է այս պա­տե­րը» ար­տա­ հայ­տու­թյուն­նե­րը։ Գոր­ծը լսում է Կենտ­րոն եւ Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­ նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նի դա­տա­վոր Ա­րայիկ Մել­ քու­մյա­նը, ո­րը վճ­ռի հրա­պա­րակ­ման օր է նշա­նա­կել նոյեմ­բե­րի 1-ը:

127  §Ð­ñ³­å³­ñ³­Ï³ÛÇÝ Ñ³Û­ï³­ñ³­ñáõ­ÃÛáõݦ ѳë­Ï³­óáõ­ÃÛ³Ý ·Ý³­Ñ³ï­Ù³Ý Ýáñ ã³­÷³­ÝÇß` §Ñ³­ë³­Ý»­ÉÇ ¿ µá­Éá­ñÇݦ

­Î³­Û³ó­í»É ¿ §ü»Ûë­µáõù¦ ëá­óÇ­³­É³­Ï³Ý ó³Ý­óÇ í»­ñ³­µ»­ñÛ³É Ð³­Û³ë­ï³­ÝáõÙ ³­é³­çÇÝ í×Ç­éÁ 2012թ. հու­նի­սի 28-ին Ա­ջափ­նյակ և Դավ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջան­նե­ րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նը հրա­պա­րա­կել է Դ. Ի.-ի, Բ. Պ.-ի, Հ. Ս.-ի՝ ը­նդ­դեմ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան հայ­ցով վճի­ռը: ­Հայց­վոր­նե­րը հայ­ցա­դի­մում է­ին ներ­կա­յա­ցել դա­տա­րան ը­նդ­դեմ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան` «­պա­տաս­խա­նող կազ­մա­կեր­պու­թյու­նից հայց­վոր­նե­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­ բա­վը ա­րա­տա­վո­րե­լու հա­մար գու­մա­րի բռ­նա­գանձ­ման, ի­նչ­պես նաև հրա­պա­րա­կային նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­լու պա­հան­ջի մա­սին»: Հայց­վոր­ ները հայտ­նել էին, որ 2011թ. դեկ­տեմ­բե­րի 28-ին «­Ֆեյս­բուք» սո­ցի­ա­ լա­կան ցան­ցում «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի է­ջում հրա­պա­րակ­վել են հայց­վոր­նե­րի նկար­նե­րը, ո­րոնց կից գր­վել են սուտ (զր­պար­տիչ) տե­ղե­կու­թյուն­ներ հայց­վոր­նե­րի մա­սին և վի­րա­վո­րանք­ ներ նրանց հաս­ցե­ին: ­Մաս­նա­վո­րա­պես, Դ. Ի.-ի մա­սին «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րի դա­շին­քը հայ­տա­րա­րել էր, որ վեր­ջինս «­հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րի պաշտ­պան է, ով դա­տա­պար­տում է «­Մեկ ա­զգ» դա­շին­քի պայ­քա­րը ը­նդ­դեմ հա­մա­սե­ռա­մո­լու­թյան… Այս խեղ­կա­տա­կը նույ­նիսկ ազ­գու­ թյամբ հայ չէ… »: Հայց­վոր­ներն ի­րենց դիր­քո­րոշ­ման մեջ նշում են, որ Դ. Ի.-ն, լի­նե­լով բա­վա­կա­նին հայտ­նի հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծիչ, եր­բեք հան­դես չի ե­կել հա­մա­սե­ռա­կան­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյամբ և եր­բեք չի դա­տա­պար­տել դա­շին­քի պայ­քարն ը­նդ­դեմ որ­ևէ մե­կի (այդ թվում՝ հա­ մա­սե­ռա­կան­նե­րի): Ն­րան վե­րա­բե­րող հայ­տա­րա­րու­թյու­նում նաև աս­վում էր, որ վեր­ ջինս խեղ­կա­տակ է և ազ­գու­թյամբ հայ չէ: «Այդ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րը ևս զր­պար­տիչ են և բա­ցար­ձա­կա­պես չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­ նու­թյա­նը, քա­նի որ Դ. Ի.-ն խեղ­կա­տակ չէ, եր­բեք կր­կե­սում չի աշ­խա­ տել, ազ­գու­թյամբ հայ է»,- նշել են հայց­վոր­նե­րը: Բ. Պ.-ի մա­սին դա­շին­քը հայ­տա­րա­րել էր, թե նա չի պատ­կե­րաց­ նում մեր եր­կիրն ա­ռանց հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րի: Հայց­վոր­նե­րը վի­րա­վո­ րանք է­ին հա­մա­րել նաև Բ. Պ.-ի հաս­ցե­ին դա­շին­քի հն­չեց­րած «­գա­ ղա­փա­րա­կան վիժ­ված­քը» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը: Հ. Ս.-ի մա­սին դա­շին­քը հայ­տա­րա­րել է. «Այս տի­կի­նը դա­տա­պար­ տել է «­Մեկ ա­զգ» դա­շին­քի պայ­քա­րը ը­նդ­դեմ հա­մա­սե­ռա­մո­լու­թյան, եր­ևույ­թը մեկ բան է փաս­տում, որ ին­քը սե­ռա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան վառ կողմ ­ն ա­կից է ու Հա­յաս­տա­նը մի­այն պատ­կե­րաց­նում է հա­մա­սե­ ռա­մոլ­նե­րի հոծ բա­նա­կի ներ­քո»:

128  ­Հայց­վոր­նե­րի կար­ծի­քով՝ այս հայ­տա­րա­րու­թյունն էլ նա­խորդ­նե­րի նման սուտ է ու զր­պար­տող: Հ. Ս.-ն սե­ռա­կան հե­ղա­փո­խու­թյան կողմ­ նա­կից չէ (ա­ռա­վել ևս` վառ) և եր­բեք որ­ևէ տեղ նման կար­ծիք չի բարձ­ րա­ձայ­նել: Հայց­վոր­նե­րի կար­ծի­քով՝ դա­շին­քը իր վե­րոն­շյալ հայ­տա­րա­ րու­թյուն­նե­րով վի­րա­վո­րանք է հասց­րել Դ. Ի.-ն և Բ. Պ.-ին, ի­նչ­պես նաև` զր­պար­տել է Դ. Ի.-ն, Բ. Պ.-ին և Հ. Ս.-ին, եւ այդ վի­րա­վո­րան­քի ու զր­պար­տու­թյան դեպ­քե­րը հա­մա­պա­տաս­խա­նում են ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ծում ամ­րագր­ված սահ­մա­նում ­ն ե­րին: ­Հայց­վոր­նե­րը խնդ­րել են ճա­նա­չել զր­պար­տու­թյուն­նե­րի և վի­րա­ վո­րանք­նե­րի վե­րոն­շյալ դեպ­քե­րը և պա­տաս­խա­նող կազ­մա­կեր­պու­ թյու­նից հայց­վոր­նե­րի պա­տի­վը, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը և գոր­ծա­րար համ­բա­վը ա­րա­տա­վո­րե­լու հա­մար հայց­վոր­նե­րի օգ­տին բռ­նա­գան­ձել դրա­մա­կան փոխ­հա­տու­ցում: Ի­նչ­պես նաև հար­կադ­րել հրա­պա­րա­կավ նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Դ. Ի.-ից, Բ. Պ.-ից վեր­ջին­նե­րիս վի­րա­վո­րե­լու հա­մար ու հրա­պա­րա­կավ հեր­քել հայց­վոր­նե­րի մա­սին տա­րած­ված զր­ պար­տիչ տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը: Պա­տաս­խա­նո­ղը հայ­ցա­դի­մու­մի վե­րա­բե­րյալ պա­տաս­խա­նում հայտ­նել է, որ այն մե­ղադ­րանք­նե­րը, ո­րոնք հն­չեց­վել են հայց­վոր­նե­րի կող­մից «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան մա­սին, ան­հիմն են: Մեկ պարզ պատ­ճա­ռով, քա­նի որ այն խոս­քե­րը, ո­րոնք մեկ­նա­բա­նու­թյան տես­քով տե­ղադր­վել են «­Ֆեյս­բու­քում» առ­կա, «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ նե­րի դա­շին­քին պատ­կա­նող է­ջում, տե­ղադր­վել են ոչ թե «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյան կամ «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի ղե­կա­վա­րու­թյան կող­մից կամ նրա հանձ­նա­րա­րա­կա­նով, այլ «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի ե­րիտթ­ևի ան­դամ Կ. Թ.-ի ի­նք­նագ­լուխ նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ, հետ­ևա­բար ո°չ «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ ցու­թյու­նը և ո°չ էլ «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քը, ո­րի մաս է կազ­մում նաև «­Մեկ ա­զգ» կու­սակ­ցու­թյու­նը, ի­րա­վա­կան կամ քա­ղա­քա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն չի կա­րող կրել վե­րոն­շյալ հայց­ վոր­նե­րի ա­ռջև: Պա­տաս­խա­նո­ղի դիր­քո­րոշ­ման մեջ նշ­վում է նաև, որ քա­ղա­քա­ցի Կ. Թ.-ն ըն­դու­նում է, որ ին­քը տուրք է տվել հայ­րե­նա­սի­րա­ կան զգա­ցում ­ն ե­րին ու «­Մեկ ա­զգ» կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դա­շին­քի պայ­քարն ը­նդ­դեմ ա­ղան­դա­վո­րու­թյան, ը­նդ­դեմ հա­մա­սե­ռա­մո­լու­թյան եր­ևույ­թի դա­տա­պար­տող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ա­ռջև ի­նքն է կրում ի­րա­վա­ կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն ու պատ­րաստ է գրա­վոր այն ներ­կա­յաց­ նել դա­տա­րա­նին: ­Դա­տա­րա­նը գտավ, որ հայ­ցը են­թա­կա է մաս­նա­կի բա­վա­րար­ման՝ պա­տաս­խա­նո­ղին հար­կադ­րել հրա­պա­րա­կավ նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել Դ. Ի.-ից, Բ. Պ-ից վեր­ջին­նե­րիս վի­րա­վո­րե­լու հա­մար և վի­րա­վո­րան­քին հա­մա­չափ փոխ­հա­տու­ցում սահ­մա­նել` Դ. Ի.-ի օգ­տին բռ­նա­գան­ձել 10 դրամ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար, Բ. Պ.-ի օգ­տին՝ 10 դրամ վի­րա­վո­րան­քի հա­մար: Հայ­ցը մնա­ցած պա­հանջ­նե­րի մա­սով մերժ­վեց:­ Այս գոր­ծը հե­տաքրք­րա­կան էր ոչ մի­այն այն ա­ռու­մով, որ ա­ռա­ջին հայցն էր «­Ֆեյս­բուք» սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­ կատ­վու­թյան հիմ­քով, եւ սոց­ցանցն իր բնու­թագ­րա­կան հատ­կա­նիշ­ նե­րով հա­մար­վել է ԶԼՄ, այ­լեւ դա­տա­րա­նի կող­մից «հ­րա­պա­րա­կային

129  հայ­տա­րա­րու­թյուն» հաս­կա­ցու­թյան գնա­հատ­ման նոր՝ «­հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին» չա­փա­նի­շի կի­րառ­մամբ: Մինչ այդ ոչ մի դա­տա­րան, այդ թվում` Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը իր նա­խա­դե­պային ո­րոշ­ման մեջ, այն չէր կի­րա­ռել: Ը­ստ այդմ, սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում տե­ղադր­ված նյու­թը կամ տա­րած­ված խոս­քը ցան­կա­ցած հան­գա­ման­քում հա­մար­վում է հրա­պա­ րա­կային, քա­նի որ հա­սա­նե­լի է բո­լո­րին:

130  زê II

´è­ÜàôÂÚàôܭܺð

131  ­Êáõ­ÉÇ­·³­Ýáõ­ÃÛáõÝÝ ³Û­É»õë ѳݭó³Ýù 㿱 ­ Այս տար­վա փետր­վա­րի 12-ի­ն՝ Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­ թյան օ­րը, «­Չենք լռե­լու» ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը տա­ րա­ծել էր հա­ղոր­դագ­րու­թյուն եւ տե­սա­նյութ, ո­րը, ի­նչ­պես մինչ այդ նա­ խա­ձեռ­նու­թյան տա­րա­ծած բազ­մա­թիվ հա­ղոր­դագ­րու­թյուն­ներ, հա­մա­ պա­տաս­խան հղ­մամբ տեղ գտավ նաեւ hetq.am կայ­քէ­ջում: «Հար­ձա­կում լրագ­րո­ղի վրա (տե­սագ­րու­թյու­նը պա­րու­նա­կում է հայ­ հո­յանք­ներ)» վեր­նա­գի­րը կրող հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում «­Չենք լռե­լու»-ն պատ­մում էր. «Ըստ ա­կա­նա­տես­նե­րի՝ Հրազ­դա­նի հա­մա­տի­րու­թյուն­նե­ րից մեկն իր գրա­սե­նյա­կից ամ­բողջ օր­վա ըն­թաց­քում ը­նտ­րա­կա­շառք էր բա­ժա­նում 5000 դրա­մի չա­փով: Նկա­տե­լով լրագ­րող­նե­րին` ը­նտ­ րա­կեղ­ծա­րար­նե­րը հար­ձակ­վել են նրա վրա: ­Հա­մա­տի­րու­թյան վրա փակց­ված է ՀՀԿ-ի լո­գո­տի­պը կրող դրոշ»: ­ Ոս­տի­կա­նու­թյան լրատ­վու­թյան վար­չու­թյու­նը «­Հետ­քի» խնդ­րան­ քով ներ­կա­յաց­րել է դեպ­քե­րի զար­գաց­ման հե­տա­գա ըն­թաց­քը: Ը­ստ այդմ՝ փետր­վա­րի 28-ին Կո­տայ­քի մար­զի քնն­չա­կան բա­ժի­նը ոս­տի­կա­ նու­թյան Հրազ­դա­նի բաժ­նից նյու­թեր է ստա­ցել այն մա­սին, որ «Ա­ղավ­ նա­ձոր գյու­ղի բնա­կիչ Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նը, 2012թ. փետր­վա­րի 12-ին իր ըն­կեր­ներ Ա­շոտ Հա­րու­թյու­նյա­նի եւ Իշ­խան Մու­րա­դյա­նի հետ գտն­ վե­լով վեր­ջի­նիս վար­ձա­կա­լած՝ Հրազ­դան քա­ղա­քի Միկ­րոշր­ջան թա­ ղա­մա­սի 68 շեն­քի 4-րդ բնա­կա­րա­նում, ժա­մը 17:00-ի սահ­ման­նե­րում հաց­կե­րույ­թի ժա­մա­նակ նկա­տել է, որ ի­նչ-որ մե­կը տե­սախ­ցի­կով նկա­ րա­հա­նում է ի­րենց: Ա. Դա­նի­ե­լ յա­նը դուրս գա­լով պատշ­գամբ՝ փոր­ձել է պար­զել նկա­րա­հա­նո­ղի ով լի­նե­լը, սա­կայն վեր­ջինս չի ներ­կա­յա­ցել, ին­չից էլ զայ­րա­ցած Ա. Դա­նի­ե­լ յանն ի­րենց նկա­րա­հա­նող ան­ձի հաս­ ցե­ին 3-4 րո­պե տվել է սե­ռա­կան բնույ­թի հայ­հո­յանք­ներ՝ կո­պիտ կեր­ պով խախ­տե­լով հա­սա­րա­կա­կան կար­գը եւ դր­սե­ւո­րե­լով բա­ցա­հայտ ան­հար­գա­լից վե­րա­բեր­մունք հա­սա­րա­կու­թյան նկատ­մամբ»: ­Տե­սա­նյու­թը հս­տակ ֆիք­սել է, որ նկա­րա­հա­նո­ղի ո­ւ ղ­ղու­թյամբ տար­բեր բա­ներ նե­տող Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նից բա­ցի՝ այլ ան­ձինք ե­ւս հայ­հո­յում են, հե­տե­ւա­բար, գու­ցե­եւ ա­վե­լի քիչ տե­ւո­ղու­թյամբ, վեր­ջին­ ներս ե­ւս կո­պիտ կեր­պով խախ­տում են հա­սա­րա­կա­կան կար­գը եւ բա­ ցա­հայտ ան­հար­գա­լից վե­րա­բեր­մունք դր­սե­ւո­րում հա­սա­րա­կու­թյան նկատ­մամբ: Քն­նիչն այս ա­մե­նին ու­շադ­րու­թյուն չի դարձ­րել եւ նույն տե­սա­նյու­թը դի­տե­լիս տա­րօ­րի­նակ կեր­պով հան­գել է հե­տե­ւու­թյան, որ Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նը, դուրս գա­լով պատշ­գամբ, նախ փոր­ձել է պար­զել նկա­րա­հա­նո­ղի ով լի­նե­լը եւ մի­այն վեր­ջի­նիս չներ­կա­յա­նա­լուց զայ­րա­ ցած՝ սկ­սել է հայ­հոյել: Ա­վե­լին` բա­ցա­հայտ ա­նու­շադ­րու­թյան է մատն­վել այն հան­գա­ման­քը, որ կա­տար­վա­ծը, խու­լի­գա­նու­թյու­նից զատ, պետք է ո­րակ­վեր նաեւ իբ­րեւ լրագ­րո­ղի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյան խո­չըն­դո­տում, ե­թե, ի­հար­կե, հիմ ­ն ա­վոր­վեր, որ նկա­րա­հա­նո­ղը լրագ­ րող էր: Մի բան, որ այդ­պես էլ չի պարզ­վել՝ դառ­նա­լով բո­լոր հար­ցե­րի լուծ­ման բա­նա­լին: ­Փաս­տի առ­թիվ ՀՀ քր. օր.-ի 258-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սի հատ­կա­ նիշ­նե­րով («­Խու­լի­գա­նու­թյուն») հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ: Հե­տա­գա­ յում նույն հոդ­վա­ծով Ա­շոտ Դա­նի­ե­լ յա­նին մե­ղադ­րանք է ա­ռա­ջադր­վել,

132 ի­սկ իբ­րեւ խա­փան­ման մի­ջոց ը­նտր­վել է ստո­րագ­րու­թյուն չհե­ռա­նա­լու մա­սին ո­րո­շու­մը: Դրա­նից հե­տո ոս­տի­կա­նու­թյու­նը սկ­սեց հա­ղոր­դագ­ րու­թյուն­ներ տա­րա­ծել՝ խնդ­րե­լով «տե­սան­կա­րա­հա­նո­ղին եւ ա­կա­նա­ տես­նե­րին ներ­կա­յա­նալ ոս­տի­կա­նու­թյուն»: Ան­գամ «­Հետ­քը» հար­ցում ստա­ցավ ոս­տի­կա­նու­թյու­նից՝ «­տե­սա­նյու­թի եւ հոդ­վա­ծի հե­ղի­նա­կին ճշ­տե­լու հա­մար»: Պա­տաս­խանն ան­ձամբ վերց­նե­լու հա­մար Կո­տայ­քի մար­զից խմ­բագ­րու­թյուն էր ե­կել քն­նի­չը: Վեր­ջի­նիս «­Հետ­քում» ման­ րա­մասն բա­ցատ­րե­ցին՝ նշյալ հրա­պա­րա­կու­մը եւ կց­ված տե­սա­նյու­թը տա­րա­ծել է «­Չենք լռե­լու» ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը, ի­սկ քն­նիչն ան­կեղ­ծա­ցավ, որ ան­ցած ա­միս­նե­րին ի­րենց այդ­պես էլ չի հա­ ջող­վել գտ­նել «­Չենք լռե­լու»-ի ան­դամ ­ն ե­րին: «­Հետ­քի» փոխխմ­բա­գիր Լի­ա­նա Սա­յա­դյա­նը քն­նի­չին տվեց ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­ թյան է­լեկտ­րո­նային հաս­ցեն, «­Ֆեյս­բուք» սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցում ցույց տվեց «­Չենք լռե­լու»-ի է­ջը եւ նա­խա­ձեռ­նու­թյան հիմ ­ն ա­դիր խմ­բի ան­ դամ Ա­շոտ Պո­ղո­սյա­նի տված հար­ցազ­րույ­ցը «­Մե­դի­ա­մաքս» գոր­ծա­ կա­լու­թյա­նը: Ը­նդ ո­րում՝ «­Մե­դի­ա­մաք­սը» հրա­պա­րա­կել է նաեւ Պո­ղո­ սյա­նի լու­սան­կա­րը: «­Կար­ծում ե­մ՝ այս­քա­նից հե­տո ա­ռն­վազն տվյալ­նե­րի բա­զայի մի­ ջո­ցով ոս­տի­կա­նու­թյու­նը կգտ­նի Ա­շոտ Պո­ղո­սյա­նին»,- քն­նի­չին ա­սաց Լի­ա­նա Սա­յա­դյա­նը: ­Հե­տո «­Հետ­քը» է­լեկտ­րո­նային նա­մակ գրեց «­Չենք լռե­լու» նա­ խա­ձեռ­նու­թյա­նը: Պա­տաս­խա­նե­ցին, որ տե­սա­նյու­թը ներ­բեռ­նել են «YouTube»-ից: Այ­սինքն՝ «­Չենք լռե­լու»-ն ու­րի­շի տե­սա­նյու­թը «YouTube»- ից ներ­ բեռ­նել, ա­ պա կր­ կին վեր­ բեռ­ նել է «YouTube», բայց ար­ դեն` «­Չենք լռե­լու»-ի էջ ու տա­րա­ծել լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րով: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­ նիվ, նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը տե­սա­նյու­թի ներ­քե­ւի հատ­վա­ծում գրել է, որ դրա «­հե­ղի­նա­կային ի­րա­վունք­նե­րը «­Չենք լռե­լու»-ին չեն պատ­կա­նում: Այն բեռն­ված է youtube.com/hrazdanelections ա­լի­քից» (թե­եւ չենք կա­ րող պն­դել, որ այս նշու­մը տե­սա­նյու­թի տակ ե­ղել է նաեւ փետր­վա­րի 12-ին, ե­րբ «­Չենք լռե­լու»-ն ԶԼՄ-նե­րով տա­րա­ծել է տե­սա­նյու­թը): «YouTube»-ո­ւմ հի­շյալ՝ «Ընտ­րու­թյուն­ներ» (http://www.youtube.com/ hrazdanelections) ա­ նու­նը կրող է­ ջում ո­ րե­ւէ տվյալ չկա, բայց ոս­ տի­ կա­նու­թյան հա­մա­պա­տաս­խան մաս­նա­գետ­նե­րի հա­մար ցան­կու­թյան դեպ­քում ա­ռանձ­նա­կի դժ­վա­րու­թյուն չի ներ­կա­յաց­նի տվյալ է­ջը «տ­նօ­ րի­նող­նե­րին» գտ­նե­լը: Ճիշտն ա­սած՝ «­Հետ­քը» չի էլ փոր­ձել նույն բանն ա­նել, ո­րով­հե­տեւ բա­նը բա­նից վա­ղուց ան­ցել է: ­Կո­տայ­քի մար­զի դա­տա­խա­զի տե­ղա­կա­լը հանձ­նա­րա­րել է կար­ճել քրե­ա­կան գոր­ծի վա­րույ­թը եւ դա­դա­րեց­նել քրե­ա­կան հե­տապն­դու­մը հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Պարզ­վում է՝ խու­լի­գա­նու­թյու­ նը հան­ցանք չէ, կամ այն հիմ ­ն ա­վո­րե­լու հա­մար ան­հրա­ժեշտ է գտ­նել նկա­րա­հա­նո­ղին: Մ­նում է հու­սալ, որ ե­թե հա­ջորդ ան­գամ ա­շոտ դա­նի­ե­լ յան­նե­րը նույն ա­րար­քը կա­տա­րեն, ի­րա­վա­պահ­նե­րը հս­տակ կզ­բաղ­վեն ի­րենց գոր­ծով:

­Ա­րա­րատ Դավ­թյան

133  È­ñ³·­ñáÕ­Ý»­ñÁ ã»Ý ϳ­ñáÕ å³ßï­å³­Ýáõ­ÃÛáõÝ ³­Ïݭϳ­É»É Ç߭˳­Ýáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÇó ­ ա­յաս­տա­նյան ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան փոր­ձա­քա­րը ը­նտ­րու­թյուն­ներն Հ են. 2012 թվա­կա­նը ը­նտ­րա­կան է, եւ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը խոս­տա­ցել է­ին ա­մե­նա­ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ը­նտ­րու­թյուն­ներն ան­ցկաց­նել, ի­նչ­պի­սին չեն ե­ղել եր­բեք: Չնա­յած խոստ­մա­նը, այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, ոչ ոք Հա­յաս­ տա­նում ը­նտ­րու­թյուն­ներն ա­ռանց մի­ջա­դե­պե­րի չի պատ­կե­րաց­նում: Խոս­քի ա­զա­տու­թյան սահ­մա­նա­փակ­ման, լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­ տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու, բռ­նու­թյուն­ներ կի­րա­ռե­լու հիմ ­ն ա­կան դեպ­քե­րը գրանց­վում են հենց ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ: Պետք է ա­սել, որ նա­խորդ հա­մա­պե­տա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի հա­մե­ մա­տու­թյամբ ա­ռա­ջըն­թաց ար­ձա­նագր­վեց՝ 2012թ. գրանց­վեց լրագ­ րո­ղի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու 7 դեպք: Այն քա­նա­կա­պես զի­ջեց 2008-ի նա­խա­գա­հա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­ մա­նակ գրանց­ված՝ լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­ նը խո­չըն­դո­տե­լու դեպ­քե­րին (գ­րանց­վել էր 18 դեպք), նաեւ՝ 2009-ի խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ գրանց­ված 11 դեպ­ քին: Սա­կայն բռ­նու­թյուն­նե­րը ձե­ւի ա­ռու­մով չմեղ­մա­ցան, չփոխ­վեց նաեւ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի վե­րա­բեր­մուն­քը՝ ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րը շա­րու­նա­կե­ցին ան­պա­տիժ թող­նել լրագ­րող­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­ թյուն­ներ կի­րա­ռող­նե­րին: ­Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին նա­խոր­դել էր Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­թյու­նը (2012թ., փետր­վա­րի 12), ո­րի ժա­մա­նակ գրանց­ված բռ­նու­թյան դեպ­քը տա­րած­վել էր հա­մա­ցան­ցում եւ լայն ար­ ձա­գանք գտել: 2012թ. փետր­վա­րի 12-ի­ն՝ Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­թյան օ­րը, «­Չենք լռե­լու» ե­րի­տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյու­ նը տա­րա­ծեց «Հար­ձա­կում լրագ­րո­ղի վրա (տե­սագ­րու­թյու­նը պա­րու­ նա­կում է հայ­հո­յանք­ներ)» վեր­նա­գի­րը կրող հա­ղոր­դագ­րու­թյուն եւ տե­սա­նյութ: «­Չենք լռե­լու»-ն պատ­մում էր, որ Հրազ­դա­նի հա­մա­տի­րու­ թյուն­նե­րից մեկն իր գրա­սե­նյա­կից ամ­բողջ օր­վա ըն­թաց­քում ը­նտ­րա­ կա­շառք էր բա­ժա­նում 5000 դրա­մի չա­փով: Նկա­տե­լով նկա­րա­հա­նող­ նե­րին` ը­նտ­րա­կեղ­ծա­րար­նե­րը հար­ձակ­վել են նրանց վրա: Փաս­տի առ­թիվ քրե­ա­կան գործ հա­րուց­վեց, այ­նու­հե­տեւ ոս­տի­կա­ նու­թյու­նը հա­ղոր­դագ­րու­թյուն­ներ տա­րա­ծեց՝ խնդ­րե­լով «տե­սան­կա­րա­

134 հա­նո­ղին եւ ա­կա­նա­տես­նե­րին ներ­կա­յա­նալ ոս­տի­կա­նու­թյուն»: Ճիշտ է, «YouTube»-ի հի­ շյալ՝ «Ընտ­րու­թյուն­ներ» ա­նու­նը կրող է­ջում, ո­րով տա­րած­վել էր տե­սագ­րու­թյու­նը, ո­րե­ւէ տվյալ չկա «­Չենք լռե­լու» ե­րի­ տա­սար­դա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյան մա­սին, բայց ոս­տի­կա­նու­թյան հա­ մա­պա­տաս­խան մաս­նա­գետ­նե­րի հա­մար դժ­վար չէր նրանց գտ­նե­լը: Տե­սա­նյու­թը տա­րա­ծող­նե­րը նա­խաքն­նա­կան մարմ ­ն ին ա­ջակ­ցել է­ին այդ հար­ցում՝ ներ­կա­յաց­նե­լով նրանց տվյալ­նե­րը, բայ­ցե­ւայն­պես կարճ ժա­մա­նակ ան­ց ի­րա­վա­պահ­նե­րը «­խու­լի­գա­նու­թյունն» ի­րա­կա­նաց­նող­ նե­րին ան­պա­տիժ թող­նե­լու հնա­րը գտան. Կո­տայ­քի մար­զի դա­տա­խա­ զի տե­ղա­կա­լի ո­րոշ­մամբ կարճ­վեց քրե­ա­կան գոր­ծի վա­րույ­թը, եւ քրե­ ա­կան հե­տապն­դու­մը դա­դա­րեց­վեց հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան հիմ­քով: Որ խու­լի­գա­նու­թյու­նը կա­տար­ված փաստ է­ր՝ ան­հեր­քե­լի է, կա­տա­ րող­նե­րը նույն­պես հայտ­նի է­ին, սա­կայն չկար նկա­րա­հա­նո­ղը, թե­պետ հայտ­նի չէ, թե նրա ի հայտ գալն ի­նչ կփո­խեր «­խու­լի­գա­նու­թյուն» ո­րակ­ ված նրանց ա­րար­քում: Ին­չե­ւէ, նա­խաքն­նու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող­նե­րը ո­րո­շե­ցին չփնտ­րել նկա­րա­հա­նո­ղին, քա­նի որ նկա­րա­հա­նո­ղը՝ տվյալ դեպ­քում՝ «­Չենք լռե­լուն», նման է ան­գլուխ ձի­ա­վո­րին: Նա ա­նե­րե­ւու­ թա­կան է՝ ե­՛ւ կա, ե­՛ւ չկա, ու, փաս­տո­րեն, ա­մե­նա­պա­տաս­խա­նա­տու պա­հե­րին կա­րող է չգո­յու­թյուն հա­մար­վել (քա­նի որ ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չէ)` իր կա­տա­րա­ծի ո­ղ ջ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը թող­նե­լով տա­ րա­ծող­նե­րին: Այս պատ­մու­թյա­նը վեր­ջա­կետ դրեց Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը՝ վի­րա­ վո­րան­քի եւ զր­պար­տու­թյան գոր­ծով 2012 թ. ապ­րի­լի 27-ին կա­յաց­րած ո­րո­շու­մով նա­խազ­գու­շաց­րեց լրագ­րող­նե­րին ու լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին, որ այ­սօ­րի­նակ տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­նե­րից օ­գտ­վե­լու ռիսկն ի­րենցն է: Եվ ե­թե նույ­նիսկ տե­ղե­կատ­վու­թյան վե­րար­տադ­րու­թյու­նը բա­րե­խիղճ կեր­պով է կա­տար­վել, դա չի նշա­նա­կում, որ լրատ­վա­մի­ ջո­ցը կա­րող է ի­նք­նըս­տին­քյան ա­զատ­վել պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից: Աղ­բյու­րը, ո­րից օ­գտ­վել է լրատ­վա­մի­ջո­ցը, ը­ստ այս ո­րոշ­ման, պետք է հան­դի­սա­նա հե­ղի­նակՀՀ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան օ­րենսգր­քի 1087.1 հոդ­վա­ ծի 6-րդ մա­սի ի­մաս­տով. ե­թե ին­ֆոր­մա­ցի­ան տա­րա­ծում է այն­պի­սի աղ­բյու­րի ա­նու­նից, ո­րն ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձ չէ, չպետք է ըն­դու­նի, հա­կա­ռակ դեպ­քում տա­րա­ծող­ներն ի­րենք են պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն կրե­լու նյու­թի հա­մար: Մայի­սի 6-ին տե­ղի ու­նե­ցած խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­ դո­տե­լու 7 դեպք գրանց­վեց: Դրան­ցից 4-ով քրե­ա­կան գործ հա­րուց­վեց Քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 164-րդ հոդ­վա­ծի հիմ­քով՝ «Լ­րագ­րո­ղի մաս­նա­գի­ տա­կան օ­րի­նա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լը»: Քրե­ա­կան գոր­ ծե­րի քն­նու­թյան ըն­թաց­քը պար­զո­րոշ ցույց է տա­լիս, որ իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րի վե­րա­բեր­մուն­քը չի փոխ­վել՝ լրագ­րող­նե­րը չեն կա­րող պաշտ­պա­ նու­թյուն ա­կն­կա­լել ի­րա­վա­պահ­նե­րից: Ոս­տի­կա­նու­թյու­նը կար­ճեց «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի նկատ­մամբ կի­րառ­ված բռ­նու­թյան դեպ­քով հա­ րուց­ված քրե­ա­կան գոր­ծը՝ իր պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյուն­նե­րի մեջ հաս­նե­ լով աբ­սուր­դի: Լրագ­րո­ղը մե­ղա­վոր հա­մար­վեց իր մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը բա­րեխղ­ճո­րեն չկա­տա­րե­լու հա­մար, ի­սկ բռ­նու­թյուն կի­րա­ռո­ղի գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հա­մար ար­դա­րա­ցում գտն­վեց:

135  ­Մայի­սի 6-ին` ժա­մը 11:00-ի սահ­ման­նե­րում, թիվ 178 դպ­ րո­ցում տե­ղա­կայ­ված 12/32 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սի բա­կում նկա­ րա­հա­նում ­ն եր ա­նե­լիս «­Վար­դան» ա­նու­նով ներ­կա­յա­ցած ան­ձը հար­վա­ծել է «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գարյա­նի ձեռ­քին և փոր­ձել խլել «Ֆ­ԼԻՊ» տե­ սա­կի նկա­րա­հա­նող սար­քը: Հե­տա­գա­յում պարզ­վել է, որ նա Հո­վիկ Համ­բար­ձու­մյանն է: «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­ յա­նի լրագ­րող Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տե­լու փաս­տի առ­թիվ ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 164-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սով հա­րուց­ված քրե­ա­ կան գոր­ծը ոս­տի­կա­նու­թյան Է­րե­բու­նու քնն­չա­կան ծա­ռա­յու­ թյու­նը հու­լի­սի 13-ին կար­ճել է՝ հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­ թյան հիմ­քով: Գոր­ծը կար­ճե­լու մա­սին ո­րոշ­ման մեջ նշ­վում է. «Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նը տե­սան­կա­րա­հա­նում ­ն եր կա­տա­ րե­լիս չի ներ­կա­յա­ցել որ­պես լրագ­րող, լրագ­րո­ղին հա­տուկ տար­բե­րիչ նշան չի կրել, նրա օգ­տա­գոր­ծած տե­սախ­ցի­կը նույն­պես տար­բե­րան­շան չի ու­նե­ցել: Ն­ման պայ­ման­նե­րում նա­խաքն­նու­թյամբ ձեռք բեր­ված ա­պա­ցույց­ներն ի­րենց հա­մակ­ցու­թյան մեջ գնա­հա­տե­լով՝ հիմ ­ն ա­վոր­ված պետք է հա­մա­րել, որ Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նը չի գի­տակ­ցել եւ պար­տա­վոր չէր գի­տակ­ցել, որ Է­լի­նա Չի­լին­ գա­րյա­նը լրագ­րող է եւ ի­րա­կա­նաց­նում է մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյուն: Հ. Համ­բար­ձու­մյա­նի դի­տա­վո­րու­թյունն ո­ւ ղղ­ված չի ե­ղել Չի­լին­գա­րյա­նին ծե­ծե­լուն, մարմ ­ն ա­կան վնաս­վածք կամ ֆի­զի­կա­կան ցավ պատ­ճա­ռե­լուն: Նկա­րա­ հան­վե­լուց խու­սա­փե­լու նպա­տա­կով նա հար­վա­ծել է նկա­ րա­հա­նո­ղի ձեռ­քին, ո­րի հե­տե­ւան­քով տե­սախ­ցիկն ըն­կել է գետ­նին:

2012թ. մայի­սի 6-ին կա­յա­ցած խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում լրագ­րող­նե­րի դեմ բռ­նու­թյան մյուս ե­րեք դեպ­քե­րը գրանց­ վե­ցին Գյում­րի­ի ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սե­րում: Ե­թե Է­լի­նա Չի­լին­գա­րյա­նի գոր­ծը կար­ճե­լու պատ­ճա­ռը «լ­րագ­րո­ղի հա­տուկ տար­բե­րիչ նշան չկ­ րելն էր», ա­պա «­Մաք­սին­ֆո» լրատ­վա­կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­ թյան լրագ­րող-օ­պե­րա­տոր Կա­րեն Ա­լե­քյա­նին դա էլ չի փր­կել:

136  ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի 2012թ. մայի­սի 6-ի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի օ­րը` ժա­մը 09:30-ին, չորս ան­հայտ ան­ձանց կող­մից Գյում­ րու թիվ 34/26 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում «­Մաք­սին­ֆո» լրատ­վա­ կան-վեր­լու­ծա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան լրագ­րող-օ­պե­րա­տոր Կա­րեն Ա­լե­քյա­նի տե­սախ­ցի­կը խլե­լու, նրա հա­գուս­տին ամ­ րաց­ված լրագ­րո­ղի ան­ցա­գի­րը պո­կե­լու և ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­ սից հե­ռա­նա­լու, դրա­նով վեր­ջի­նիս մաս­նա­գի­տա­կան լի­ա­ զո­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­դո­տե­լու դեպ­քի առ­ թիվ 2012թ. մայի­սի 8-ին ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­վա­ծի 2-րդ մա­սի 3-րդ և 5-րդ կե­տե­րի հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ:

Այս եւ Գյում­րի­ի ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սե­րում նույն ձե­ռագ­րով կա­տար­ված բռ­նու­թյան մյուս եր­կու դեպ­քե­րը մի­աց­վել են մեկ վա­րույ­թում եւ փո­ խանց­վել Հա­տուկ քնն­չա­կան ծա­ռա­յու­թյա­նը (ՀՔԾ)՝ քն­նու­թյուն կա­տա­ րե­լու: Սա­կայն առ այ­սօր ա­ռա­ջըն­թաց չկա, քն­նու­թյան 4 ա­միս­նե­րի ըն­ թաց­քում որ­ևէ մե­կին մե­ղադ­րանք չի ա­ռա­ջադր­վել։ ՀՔԾ-ից «­Հետքին» պա­տաս­խա­նել են, որ մինչև օ­րս ե­րեք գոր­ծե­րով կաս­կա­ծյալ­ներ կամ ձեր­բա­կալ­ված­ներ չկան, նա­խաքն­նու­թյու­նը շա­րու­նակ­վում է, և «­մի­ ջոց­ներ են ձեռ­նարկ­վում հան­ցանք կա­տա­րած ան­ձանց ի­նք­նու­թյու­նը պար­զե­լու ո­ւղ­ղու­թյամբ»:

1. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի 2012թ. մայի­սի 6-ի ը­նտ­րու­թյուն­նե­ րի օ­րը` ժա­մը 08:30-ին, ան­հայտ ան­ձանց կող­մից Գյում­րու թիվ 34/21 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյան լրագ­րող-օ­պե­րա­տոր Վլա­դի­միր Խա­չատ­րյա­նի տե­ղադ­րած տե­սախ­ցի­կը վերց­նե­լու և ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից հե­ռա­նա­լու, դրա­նով վեր­ջի­նիս մաս­նա­գի­տա­կան լի­ա­զո­րու­ թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­դո­տե­լու դեպ­քի առ­թիվ 2012թ. մայի­սի 8-ին ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­ վա­ծի 2-րդ մա­սի 5-րդ կե­տի հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ: 2. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի 2012թ. մայի­սի 6-ի ը­նտ­րու­թյուն­ նե­րի օ­րը` ժա­մը 08:30-ին, Գյում­րու թիվ 34/25 ը­նտ­րա­տե­ ղա­մա­սում «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող-օ­ պե­րա­տոր Վա­րազ­դատ Պա­պի­կյա­նի տե­ղադ­րած տե­սախ­ ցի­կը վերց­նե­լու և ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից հե­ռա­նա­լու մի­ջո­ցով վեր­ջի­նիս լի­ա­զո­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­ դո­տե­լու դեպ­քի առ­թիվ 2012թ. մայի­սի 8-ին ՀՀ քրե­ա­կան օ­րենսգր­քի 149-րդ հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սի հատ­կա­նիշ­նե­րով հա­րուց­վել է քրե­ա­կան գործ:

­ այտ­նի չէ, թե ՀՔԾ-ն որ­տեղ է փնտ­րում «­հան­ցանք կա­տա­րած ան­ Հ ձանց», բայց ար­ժե հի­շեց­նել, որ «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան օ­պե­րա­տոր Վա­րազ­դատ Պա­պի­կյա­նի ձեռ­քից տե­սախ­ցի­կը վերց­նե­լու

137  մա­սին ոս­տի­կա­նու­թյա­նը տե­ղե­կաց­րել էր «­Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ցու­թյան վս­տահ­ված ան­ձը: Նա հայտ­նել էր, որ Գյում­րու քա­ղա­ քա­պե­տի որ­դին՝ Սպար­տակ Ղու­կա­սյա­նը, «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյան օ­պե­րա­տոր Վա­րազ­դատ Պա­պի­կյա­նի ձեռ­քից վերց­րել է տե­սախ­ցի­կը և նրան դուրս հա­նել ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սից: Խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի եւ դրան նա­խոր­դած օ­րը տե­ղի ու­նե­ցած մի քա­նի այլ դեպ­քե­րով ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րը մեր­ ժել են քրե­ա­կան գոր­ծե­րի հա­րու­ցու­մը: Այս­պես՝ «­Գա­լա» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան լրագ­րող Նաի­րա Նալ­բան­դյա­ նի ներ­կա­յաց­րած հա­ղորդ­ման հի­ման վրա ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Գյում­ րի­ի քնն­չա­կան բա­ժի­նը մեր­ժել է քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­մը: Լրագ­ րո­ղը ոս­տի­կա­նու­թյա­նը հայտ­նել էր, որ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի նա­խորդ օ­րը դի­մել է թիվ 33 ը­նտ­րա­տա­րած­քի հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Գ. Հով­ հան­նի­սյա­նին՝ պար­զա­բա­նում­ներ ստա­նա­լու, սա­կայն նա հրա­ժար­վել է տե­ղե­կու­թյուն­ներ տրա­մադ­րել, վի­ճա­բա­նել և խո­չըն­դո­տել է լրագ­րո­ ղի գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը: «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող Նել­լի Բա­բա­յա­նի աշ­խա­տան­ քը խո­չըն­դո­տել են մայի­սի 6­–ին Դա­վ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջա­նի թիվ 5/11 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում: Տե­ղա­մա­սում ը­նտ­րող­նե­րի կու­տա­կում­նե­րը հե­ռա­խո­սով նկա­րե­լու ժա­մա­նակ ան­հայտ ան­ձը փոր­ձել է լրագ­րո­ղի ձեռ­քից խլել հե­ռա­խո­սը: Նա չի ներ­կա­յա­ցել և փոր­ձել է «ա­պա­ցու­ցել», որ լրագ­րո­ղը նկա­րե­լու ի­րա­վունք չու­նի: «Ա­վե­լի շատ փոր­ձում էր հո­գե­ բա­նա­կան ճն­շում գոր­ծադ­րել, վա­խեց­նել»,- ա­սել է Նել­լի Բա­բա­յա­նը: Քիչ հե­տո ե­րի­տա­սար­դը վե­րա­դարձ­րել է հե­ռա­խո­սը, սա­կայն այդ­պես էլ չի ներ­կա­յա­ցել: mynews.am կայ­քի թղ­թա­կից Ար­թուր Հա­րու­թյու­նյանն ա­հա­զան­ գել է, որ մայի­սի 6-ին Ա­րա­րա­տի մար­զի Նոր կյանք գյու­ղի 18/17 ը­նտ­ րա­տե­ղա­մա­սում խո­չըն­դոտում են իր աշ­խա­տան­քին: «Ընտ­րու­թյուն­ նե­րի հենց սկզ­բից տե­ղա­մա­սում մթ­նո­լոր­տը լար­ված էր: Նկատ­վում է­ին մարդ­կային  ­կու­տա­կում­ներ տե­ղա­մա­սի առ­ջեւ եւ ներ­սում: 09:45-ի սահ­մա­նում, ե­րբ պար­զա­պես ցան­կա­նում է­ի նկա­րել տե­ղա­մա­սը, թե ի­նչ­պես են քա­ղա­քա­ցի­նե­րը գա­լիս քվե­ար­կու­թյան, ՏԸՀ ան­դամ Ար­ մեն Աբ­րա­հա­մյա­նը ստի­պեց ի­նձ չն­կա­րել եւ իմ աշ­խա­տան­քը ո­րա­ կեց «­մեյ­մու­նու­թյուն»` ի­նձ մե­ղադ­րե­լով ոչ ա­նա­չառ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի մեջ: Ի­նձ ստի­պե­ցին զբա­ղեց­նել լրագ­րող­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված տե­ղը»: ­Վեր­ջին եր­կու դեպ­քե­րի կա­պակ­ցու­թյամբ ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան հա­ սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի վար­չու­թյու­նից «­Հետ­քին» տե­ղե­կաց­ րել են, որ «06.05.2012թ. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­վի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­ թաց­քում Դա­վ­թա­շեն վար­չա­կան շր­ջա­նի թիվ 5/11 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում «Ա­ռա­վոտ» օ­րա­թեր­թի լրագ­րող Նել­լի Բա­բա­յա­նի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը խո­չըն­դո­տե­լու» և «06.05.2012թ. ՀՀ Ազ­գային ժո­ղո­ վի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում Ա­րա­րա­տի մար­զի Նոր Կյանք գյու­ ղի թիվ 18/17 ը­նտ­րա­տե­ղա­մա­սում ՏԸՀ ան­դամ Ար­մեն Աբ­րա­հա­մյա­նի կող­մից լրագ­րող Ար­թուր Հա­րու­թյու­նյա­նի աշ­խա­տան­քը խո­չըն­դո­տե­ լու» վե­րա­բե­րյալ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի հի­ման վրա նա­խա­պատ­րաստ­ ված նյու­թե­րով ո­րո­շում ­ն եր են կա­յաց­վել քրե­ա­կան գոր­ծի հա­րու­ցու­

138 մը մեր­ժե­լու մա­սին՝ ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Եր­ևան քա­ղա­քի մար­զային վար­չու­թյան Մաշ­տո­ցի բաժ­նի կող­մից՝ հան­ցա­կազ­մի, ի­սկ Ա­րա­րա­տի մար­զային վար­չու­թյան Ա­րա­րա­տի բաժ­նի կող­մից՝ հան­ցա­դե­պի բա­ցա­ կա­յու­թյան պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: ­Ներ­կա­յաց­ված օ­րի­նակ­նե­րը փաս­տում են, որ ի­րա­վա­պահ­ներն ան­տար­բեր են քրե­ա­կան գոր­ծե­րի քն­նու­թյան նկատ­մամբ ան­գամ այն դեպ­քե­րում, ե­րբ ան­վա­նա­պես հայտ­նի են լրագ­րող­նե­րի մաս­նա­գի­տա­ կան գոր­ծու­նե­ու­թյա­նը խո­չըն­դո­տող­նե­րը, բռ­նու­թյուն գոր­ծադ­րող­նե­րը: Քրե­ա­կան գոր­ծե­րի հա­րու­ցու­մը զուտ ձե­ւա­կան բնույթ է կրում՝ ը­նտ­րա­ կան խախ­տում ­ն ե­րին ար­ձա­գան­քո­ղի տպա­վո­րու­թյուն թող­նե­լու, լար­ վա­ծու­թյու­նը թու­լաց­նե­լու հա­մար ժա­մա­նակ շա­հե­լու նպա­տա­կով: Ի­րա­վա­պահ­նե­րը, սա­կայն, նույն­քան հան­դուր­ժող չեն լրագ­րող­նե­ րի նկատ­մամբ: 2012 թվա­կա­նը նշա­նա­վոր­վեց «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի թո­ղարկ­ման պա­տաս­խա­նա­տու, լրագ­րող Հայկ Գե­ւոր­գյա­ նի ձեր­բա­կա­լու­մով, ո­րն ա­նակն­կա­լի բե­րեց ոչ մի­այն լրագ­րո­ղա­կան հա­մայն­քին, այ­լեւ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան հա­սա­րա­կու­թյա­նը:

2012թ. փետր­վա­րի 3-ին, ա­ռա­վո­տյան աշ­խա­տան­քի գնա­լիս քա­ ղա­քա­ցի­ա­կան հա­գուս­տով ան­ձինք բեր­ման են են­թար­կել «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի թո­ղարկ­ման պա­տաս­խա­նա­տու, լրագ­րող Հայկ Գե­ւոր­գյա­նին: Ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­րոն բա­ժին բե­րե­լուց քիչ ա­վե­լի ո­ւշ Հայ­կին կա­լա­նա­վո­րել և տե­ղա­փո­խել են «­Նու­բա­րա­շեն» քրե­ա­ կա­տա­րո­ղա­կան հիմ ­ն արկ: ՀՀ ոս­տի­կա­նու­թյան Կենտ­րո­նի բաժ­նի աշ­խա­տա­կից­նե­րը լրագ­րո­ղին կա­լա­նա­վայր տե­ղա­փո­խե­լու ո­րո­շու­մը բա­ցատ­րել են նրա­նով, որ դեռևս հուն­վա­րի 23-ից Հայկ Գևոր­գյա­նը գտն­վել է հե­տա­խուզ­ման մեջ: ­Դեպքն ար­տա­ռոց էր, եւ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը պար­տա­վոր էր բա­ցատ­ րու­թյուն տալ կա­տար­վա­ծին: Նույն օ­րը ե­րե­կո­յան տե­ղե­կու­թյուն­ներ տրա­մադ­րե­ցին ոս­տի­կա­նու­թյու­նը և «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նա­կ»-ի խմ­ բագ­րու­թյու­նը:­ Ոս­տի­կա­նու­թյան հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի և լրատ­վու­ թյան վար­չու­թյու­նը հայ­տա­րա­րեց, որ դե­ռեւս հուն­վա­րի 23-ից Հայկ Գե­ւոր­գյա­նը հե­տա­խուզ­ման մեջ է գտն­վել հուն­վա­րի 13-ին վրաերթ կա­տա­րե­լու եւ դեպ­քի վայ­րից փա­խուս­տի դի­մե­լու փաս­տի առ­թիվ: Ոս­տի­կա­նու­թյու­նը վրաերթ կա­տա­րե­լու հան­գա­ման­քը հիմ ­ն ա­վո­րել է հուն­վա­րի 23-ին կա­տար­ված լու­սան­կա­րով ճա­նաչ­ման ներ­կա­յաց­նե­լու

139  ար­ձա­նագ­րու­թյամբ եւ նույն օ­րն էլ Հայկ Գևոր­գյա­նին բեր­ման են­թար­ կե­լու ո­րո­շում է կա­յաց­րել: Լ­րագ­րող­ներն այս հայ­տա­րա­րու­թյա­նը թե­րա­հա­վա­տո­րեն վե­րա­ բեր­վե­ցին այն պա­հից, ե­րբ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հայ­տա­րա­րեց, որ ձեռ­ նարկ­ված օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի ար­դյուն­քում նա չի հայտ­նա­բեր­վել: Ը­ստ ոս­տի­կա­նու­թյան հա­ղոր­դագ­րու­թյան՝ Հայկ Գևոր­գյա­նը պատ­շաճ կեր­պով, ի­նչ­պես փոս­տով, այն­պես էլ ոս­տի­կա­ նու­թյան Մա­լա­թի­այի բաժ­նի կող­մից հուն­վա­րի 17-ին ծա­նուց­վել է ՃՏՀ քն­նու­թյան բա­ժին հար­ցաքն­նու­թյան ներ­կա­յա­նա­լու հա­մար: «­Հայ­կա­կան ­ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի խմ­բագ­րու­թյու­նը փաս­տում է, որ Հայկ Գե­ւոր­գյա­նը ի­նչ­պես հուն­վա­րի 23-ից ա­ռաջ, այն­պես էլ դրա­ նից հե­տո ա­մե­նօ­րյա ռե­ժի­մով շա­րու­նա­կել է իր լրագ­րո­ղա­կան գոր­ ծու­նե­ու­թյու­նը, վա­րել է նույն ավ­տո­մե­քե­նան, ա­մեն օր այդ մե­քե­նայով է ներ­կա­յա­ցել աշ­խա­տան­քի, վե­րա­դար­ձել տուն, մաս­նակ­ցել կա­ռա­ վա­րու­թյան նիս­տե­րին, լու­սա­բա­նել բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տո­նյա­նե­ րի ա­սու­լիս­նե­րը եւ այլն: «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նա­կ»-ի խմ­բա­գիր Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի խոս­քե­րով՝ Հայկ Գևոր­գյանն այս ըն­թաց­քում նաև մի քա­նի հե­ռա­խո­սազ­րույց է ու­նե­ցել ճա­նա­պար­հային ոս­տի­կա­նու­թյան՝ նրա նկատ­մամբ հե­տա­խու­զում հայ­տա­րա­րած քն­նի­չի հետ և ա­սել, որ պատ­րաստ է ներ­կա­յա­նալ քն­նու­թյան, ե­թե ի­րեն ծա­նու­ցա­գիր ու­ղարկ­ վի: Գոր­ծով քն­նի­չին հայտն­վել է նաև Հայկ Գևոր­գյա­նի վա­րած ավ­տո­ մե­քե­նայի գտն­վե­լու վայ­րը և ա­ռա­ջարկ­վել այն զն­նու­թյան են­թար­կել տե­ղում: «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­թի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Նի­կոլ Փա­ շի­նյա­նը հրա­վի­րած ա­սու­լի­սում հայ­տա­րա­րեց, որ Հայ­կի կա­լա­նա­վո­ րու­մը կա­րող է կապ­ված լի­նել նրա մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյան հետ, իր կար­ծի­քով՝ այն պատ­վիր­ված հե­տապն­դում է եւ կապ­ված է ոս­տի­կա­նա­պետ Վլա­դի­միր Գաս­պա­րյա­նի մա­սին հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի հետ: Հայկ Գևոր­գյա­նին ա­զատ ար­ձա­կե­լու պա­հան­ջով հան­դես ե­կան մի շարք լրագ­րո­ղա­կան և ի­րա­վա­պաշտ­պան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­ներ՝ նրա կա­լա­նա­վոր­ման հիմ­քե­րը հա­մա­րե­լով շին­ծու: Նրանք ե­րկ­րի քա­ ղա­քա­կան իշ­խա­նու­թյա­նը կոչ ա­րե­ցին ար­դյու­նա­վետ քայ­լեր ձեռ­նար­ կել լրագ­րող­նե­րի եւ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ ան­հիմն հե­տապն­ դում ­ն ե­րը, մե­ղադ­րանք­նե­րը եւ ճն­շում ­ն ե­րը բա­ցա­ռե­լու նպա­տա­կով: Հա­վա­նա­կան են համարվում «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նա­կ»-ի այն են­թադ­ րու­թյուն­նե­րը, որ խա­փան­ման մի­ջո­ցի ը­նտ­րու­թյու­նը պայ­մա­նա­վոր­ ված է լրագ­րո­ղի մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյամբ: Փետր­վա­րի 6-ին Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ հա­մայնք­նե­րի ը­նդ­հա­նուր ի­րա­վա­սու­թյան դա­տա­րա­նում պետք է քնն­վեր Հայկ Գևոր­գյա­նի խա­փան­ման մի­ջոց կա­լան­քի հար­ցը, սա­կայն նույն օ­րը քիչ ա­վե­լի վաղ դա­տա­խա­զու­թյու­ նը ո­րո­շում կա­յաց­րեց ­խա­փան­ման մի­ջոց կա­լա­նա­վո­րու­մը փո­խա­րի­ նել բնա­կա­վայ­րից չհե­ռա­նա­լու մա­սին ստո­րագ­րու­թյամբ: «ՀԺ»-ի գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Հայկ Գե­ւոր­գյա­նը ստա­ցել է ՀՀ ոս­տի­ կա­նու­թյան ճա­նա­պար­հատ­րանս­պոր­տային հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի քն­նու­թյան բաժ­նի քն­նիչ Ա. Ա­սա­տու­րյա­նի՝ հու­լի­սի 3-ին Գե­ւոր­գյա­նի նկատ­մամբ հա­րուց­ված քրե­ա­կան գոր­ծը կար­ճե­լու մա­սին ո­րո­շու­մը`

140 հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ: «­Հայ­կա­կան ժա­մա­նակ»-ն այդ կա­պակ­ցու­թյամբ իր հրա­պա­րակ­ման մեջ նշեց, որ սա բա­վա­կա­նին «­խո­րա­մանկ» ո­րո­շում է: Թեր­թի կար­ծի­քով՝ ե­թե գոր­ ծը հաս­նի դա­տա­րան, ա­պա այն­տեղ մի­ան­շա­նակ կա­պա­ցուց­վի, որ «վ­րաեր­թը» սարք­վել է եւ սարք­վել է ՀՀ ոս­տի­կա­նա­պետ Վո­վա Գաս­ պա­րյա­նի հրա­հան­գով, կամ ա­ռն­վազն ո­րե­ւէ բարձ­րաս­տի­ճան ոս­տի­ կան փոր­ ձել է նրան լա­ վու­ թյուն ա­ նել: Գոր­ ծը կար­ճե­լով` ՀՀ ոս­ տի­ կա­նու­թյու­նը փոր­ձում է խու­սա­փել այս հե­ռան­կա­րից: Հ. Գե­ւոր­գյա­նը բո­ղո­քար­կել է կարճ­ման ո­րո­շու­մը՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով ա­պա­ցու­ցել «վ­րաեր­թի» սարք­ված լի­նե­լը ու պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան կան­չել գոր­ ծում ներգ­րավ­ված բո­լոր ան­ձանց:

­Սա­ռա Պետ­րո­սյան

141  ­Ø²ê III

­ÊàðÐ𭸲­ð²­Ü²­Î²Ü À­Üî­ðàôÂÚàôܭܺ­ðÆ Èàô­ê²­´²­Üàô­ØÀ ¼ÈØ-ܺ­ðàôØ

142 ­¶áé ²µ­ñ³­Ñ³­ÙÛ³Ý

­ÐÇÝ Ýå³­ï³Ï­Ý»ñ` Ýá­ñ³ó­í³Í Ù»­Ãá¹­Ý»­ñáí ­Վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րին ին­տեր­նե­տի սա­կագ­նե­րի նվա­զումն ու մուտ­քը ան­գամ հե­ռա­վոր գյու­ղա­կան բնա­կա­վայ­րեր ստի­պում է փո­խել նախ­կին ա­վան­դա­կան ըն­կա­լում ­ն ե­րը ը­նտ­րա­կան քա­րոզ­չու­թյան ա­ռու­ մով հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րին վե­րա­պահ­վող դո­մի­նան­տու­թյան վե­ րա­բե­րյալ: Այ­լընտ­րան­քային տե­ղե­կատ­վա­կան հոս­քե­րի առ­կա­յու­թյան պայ­ման­նե­րում քա­րոզ­չա­կան հին մե­թո­դա­բա­նու­թյանն ու ա­վան­դույթ­ նե­րին ա­պա­վի­նե­լը ռիսկ է` ­վերջ­նա­կա­նա­պես կորց­նե­լու լրատ­վա­կան օ­րա­կարգ ձևա­վո­րե­լու հան­րային վս­տա­հու­թյան ռե­սուր­սը և տա­նուլ տա­լու ին­տեր­նե­տի հետ ներ­կա­յումս ծա­վալ­ված ան­զի­ջում մր­ցակ­ցու­ թյու­նում: Դա հաս­կա­նում են թե° ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ ղա­քա­կան ու­ժե­րը, թե° պե­տու­թյու­նը և թե° հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: 2012թ. խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րը տե­ղի են ու­նե­նում այս նոր ի­րո­ղու­թյուն­նե­րի, վե­րա­փո­խում ­ն ե­րի պայ­ման­նե­րում, ի­նչն ո­ւ ղ­ ղա­կի­ո­րեն ան­դրա­դառ­նում է ը­նտ­րու­թյուն­նե­րում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի քա­րոզ­չա­կան ֆունկ­ցի­ո­նալ նշա­նա­կու­թյան վրա: Մյուս կող­ մից` քա­ղա­քա­կան սուր բևե­ռաց­վա­ծու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյու­նը, 2008թ. նա­խա­գա­հա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ող­բեր­գա­կան հետ­ևանք­նե­րը ստի­ պում են իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին վե­րա­նայել հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով ագ­րե­սիվ քա­րոզ­չա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան նախ­կին մո­ տե­ցում ­ն ե­րը և ա­ռաջ­նորդ­վել գո­նե ի­մի­տա­ցի­ոն մր­ցակ­ցու­թյան ֆոն ա­պա­հո­վե­լու սկզ­բուն­քով: Այս վե­րա­նա­յու­մը սկս­վեց 2009-2010 թթ. «­Հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան և ռա­դի­ոյի մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում կա­տար­ված փո­փո­խու­թյուն­նե­րով, ո­րոնք ո­ւ ղղ­ված է­ին հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոո­լոր­տի կա­ռա­վար­ման ո­րո­շա­կի ան­կա­խու­թյան ա­պա­հով­մա­նը: Այն գործ­նա­ կան որ­ևէ ար­դյունք չտ­վեց, սա­կայն գո­նե ի­րա­վա­կան բա­զա ստեղ­ծեց` ցույց տա­լով իշ­խա­նու­թյան ու­ղեգ­ծում ար­ձա­նագր­ված փո­փո­խու­թյուն­ նե­րը: 2012-ին հե­ռուս­տա­դաշ­տը զուտ ներ­կա­յա­նա­լի­ու­թյուն ա­պա­հո­վե­լու ի­մաս­տով ա­կն­հայ­տո­րեն ա­վե­լի մատ­չե­լի է քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի հա­ մար, քան 2007-ին: Ը­նդ ո­րում` սա նկա­տե­լի է մատ­չե­լի­ու­թյան չափ­ ման գրե­թե բո­լոր աս­պեկտ­նե­րով: Մարտ ամ­սին թե° հան­րային և թե° մաս­նա­վոր հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, օ­րեն­քի պա­հան­ջից ել­նե­լով, հրա­պա­րա­կե­ցին քա­րո­զար­շա­վի ըն­թաց­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րին հատ­կաց­վե­լիք ե­թե­րա­ժա­մա­նա­կի սա­կագ­նե­րը: Ը­ստ նոր Ը­նտ­րա­կան օ­րենսգր­քի` վճա­րո­վի ե­թե­րա­ժա­մի 1 րո­պե­ի գի­նը չի կա­րող գե­րա­զան­ ցել մին­չեւ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի նշա­նա­կու­մը վեր­ջին 6 ա­մս­վա հա­մար ա­ռեւտ­րային գո­վազ­դի մի­ջին գի­նը: ­Սա նպաս­տեց, որ քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դին հատ­կաց­վող ե­թե­րա­ ժա­մա­նա­կի սա­կա­գի­նը նվա­զի: Բայց նվա­զեց­ման հար­ցում մաս­նա­ վոր հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը ան­հա­տա­կան մո­տե­ցում հան­դես բե­րե­ցին: Ե­թե այս­պես կոչ­ված ժա­ման­ցային ո­ւ ղղ­վա­ծու­թյուն ու­նե­ցող հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը («Ար­մե­նի­ա», «­Շանթ») սա­կա­գի­նը նվա­

143  զեց­րին մոտ 20 տո­կո­սով, ա­պա պայ­մա­նա­կա­նո­րեն լրատ­վական-վեր­ լու­ծա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյան հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը («Եր­կիր Մե­դի­ա», «­Կենտ­րոն», «Արմ ­ն յուզ»)` գրե­թե ե­ռա­կի: Ա­ռա­ջին­նե­րի դի­տո­ղա­կա­նու­ թյան բարձր ցու­ցա­նիշ­նե­րին ե­րկ­րորդ­նե­րը հա­կադ­րե­ցին մատ­չե­լի­ու­ թյու­նը:­ Այս խո­րա­պատ­կե­րին ա­ռանձ­նա­ցավ մի­այն Հան­րային հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյու­նը, ո­րը սահ­մա­նել է վճա­րո­վի ե­թե­րա­ժա­մա­նա­կի այն­ պի­սի գին, ի­նչ­պի­սին 2007-ի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ: Այն գրե­թե հա­վա­սար է մաս­նա­վոր ժա­ման­ցային հե­ուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի հայ­ տա­րա­րած գնե­րին: Հան­րայի­նը հար­ցին մո­տե­ցել է ոչ թե հան­րային պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան սկզ­բուն­քից ել­նե­լով, ին­չը նման կար­գա­վի­ ճա­կով օ­ժտ­ված հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյան պար­տա­կա­նու­թյու­նը պետք է լի­ներ, այլ` բիզ­նե­սի:­ Ընդ ո­րում` բա­ցար­ձա­կա­պես չի հիմ ­ն ա­վոր­վում, թե ի­նչ չա­փո­րո­ շիչ­նե­րից ել­նե­լով է հատ­կա­պես այդ գի­նը սահ­ման­վել: Քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի հա­մար ե­թե­րա­ժա­մա­նակ հատ­կաց­նող հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը, բա­ցա­ռու­թյամբ «Արմ ­ն յու­զի», այ­սօր ար­բա­նյա­կային հե­ ռար­ձա­կում են ա­պա­հո­վում և հա­սա­նե­լի են հե­ռա­վոր մար­զե­րում ու բնա­կա­վայ­րե­րում: Ե­թե այս հար­ցում նախ­կի­նում Հան­րայինն ու­ներ բնա­կան ա­ռա­վե­լու­թյուն, ա­պա այ­սօր զրկ­վել է նաև դրա­նից: Ներ­կա­ յումս որ­դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը նաև այս ի­մաս­տով որ­ևէ տրա­ մա­բա­նու­թյան չի են­թարկ­վում: ­Սա­կայն ը­նտ­րա­զանգ­վա­ծի կողմ ­ն ո­րո­շում ­ն ե­րի վրա ոչ այն­քան վճա­րո­վի ե­թե­րի մի­ջո­ցով ի­րա­կա­նաց­ված քա­րոզ­չու­թյունն է ազ­դում, որ­քան` դրա­նից դուրս, այս­պես կոչ­ված թաքն­ված քա­ղա­քա­կան գո­ վազ­դը կամ հա­կա­քա­րոզ­չու­թյու­նը: Ի­րա­կան ան­հա­վա­սա­րու­թյու­նը, խտ­րա­կա­նու­թյան դրս­ևո­րում ­ն ե­րը ա­վան­դա­բար ար­տա­հայտ­վել են հենց այս մի­ջա­վայ­րում, ո­րով­հետև դուրս է ի­րա­վա­կան կար­գա­վոր­ման դաշ­տից և պայ­մա­նա­վոր­ված է հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի որ­դեգ­րած ծրագ­րային-տե­ղե­կատ­վա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ:­ Իշ­խա­նա­կան կամ իշ­խա­նա­մերձ քա­ղա­քա­կան ու­ժերն ա­վան­դա­ բար թե° քա­նա­կա­կան, թե° ո­րա­կա­կան ու բո­վան­դա­կային ա­ռում ­ն ե­րով հս­կա­յա­կան ա­ռա­վե­լու­թյուն են ու­նե­ցել մնա­ցած մր­ցա­կից­նե­րի նկատ­ մամբ: Այս խզու­մը նախ­կի­նում չա­փա­զանց մեծ էր` ա­ռա­ջին հեր­թին հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող ճա­կա­տային, ոչ պրո­ֆե­սի­ո­նալ և բա­ցա­հայտ գո­վազ­դի, ի­նչ­պես նաև` մյուս մր­ցա­կից­նե­ րի նկատ­մամբ ի­րա­կա­նաց­ված հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան ու տե­ղե­կատ­վա­ կան այ­լընտ­րան­քային աղ­բյուր­նե­րի, խո­ղո­վակ­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռով:­ Այս եր­ևույ­թը հի­մա այդ­քան էլ զգա­լի չէ: Բայց պատ­ճա­ռը թաքն­ված գո­վազ­դի կամ հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան ծա­վա­լի նվա­զու­մը չէ: Դեր ու­նի եր­ կու հիմ ­ն ա­կան գոր­ծոն:­ Ա­ռա­ջի­նը հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի, այս­պես կոչ­ված, տե­սա­ կա­վո­րումն է, քա­ղա­քա­կան նա­խընտ­րու­թյուն­նե­րի ո­րո­շա­կի տար­ բե­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք նախ­կի­նում նկա­տե­լի չէ­ին: Ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից եր­կու­սը` ՀՅԴ-ն ու ԲՀԿ-ն, ու­նեն ի­րենց շա­հե­րի տի­րույ­թում գոր­ծող հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներ` հա­մա­

144 պա­տաս­խա­նա­բար «Եր­կիր Մե­դի­ա»-ն և «­Կենտ­րո­նը»: Հան­րային, Հ 2, «Ար­մե­նի­ա» և «­Շանթ» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը գտն­վում են իշ­ խա­նու­թյուն­նե­րի, տվյալ դեպ­քում` ՀՀԿ-ի ոչ ֆոր­մալ վե­րահս­կո­ղու­թյան ներ­քո: Այս ի­րո­ղու­թյու­նը խայ­տաբ­ղետ տե­ղե­կատ­վա­կան-քա­րոզ­չա­ կան մի­ջա­վայր է ա­պա­հո­վում: ­Սա­կայն ի­րա­կան քա­րոզ­չա­կան մր­ցակ­ցու­թյունն այս հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րում սկս­վել է շատ ա­վե­լի վաղ, ո­րն ար­տա­հայտ­վում էր լրատ­վա­կան թո­ղար­կում ­ն ե­րում կու­սակ­ցա­կան բնույ­թի ի­րա­դար­ձու­ թյուն­նե­րին եւ մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րին ող­ջա­խո­հու­թյան սահ­ման­նե­րից դուրս ան­դրա­դարձ կա­տա­րե­լու, հար­ցազ­րույ­ցային ժան­րով հա­ղոր­ դում ­ն ե­րում պո­տեն­ցի­ալ մր­ցա­կից ու­ժե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին լրագ­ րո­ղա­կան, հո­գե­բա­նա­կան նուրբ ճն­շում ­ն ե­րի են­թար­կե­լու մի­ջո­ցով: Սա հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս ե­թեր բե­րել «­փակ» թե­մա­ներ, հիմ ­ն ախն­ դիր­ներ, ի­նչ-որ ա­ռու­մով նպաս­տում է ը­նտ­րող­նե­րի կողմ ­ն ո­րո­շում ­ն ե­րի վրա: ­Մյուս կող­մից` ան­հա­վա­սար պայ­ման­ներ է ստեղ­ծում նման ռե­սուրս­ նե­րի չտի­րա­պե­տող մնա­ցած ու­ժե­րի` ՕԵԿ-ի, Հայ ազ­գային կոնգ­րե­ սի, Կո­մու­նիս­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան հա­մար: Վեր­ջին­նե­րիս հա­մար ե­թե­րը փակ չէ, սա­կայն նրանց գոր­ծու­նե­ու­թյան նկատ­մամբ գոր­ծում է այս­պես կոչ­ված «ե­թե ո­չինչ չա­սել հնա­րա­վոր չէ, ա­պա գո­նե ա­սել նվա­ զա­գույ­նը» սկզ­բուն­քը:­ ՕԵԿ-ի պա­րա­գա­յում ի­րա­վի­ճա­կը մի փոքր այլ է, ո­րով­հետև վեր­ ջինս, լի­նե­լով իշ­խա­նա­կան ո­ւ ժ, ա­վե­լի շատ ըն­կալ­վում ու ներ­կա­յաց­ վում է ի­բրև ի­րա­կան իշ­խա­նու­թյուն կրող ու­ժի` ՀՀԿ-ի քա­րոզ­չու­թյան լրա­ցու­ցիչ պո­տեն­ցի­ալ, բա­ղադ­րիչ: ՕԵԿ-ը` որ­պես ա­ռան­ձին քա­ղա­ քա­կան մի­ա­վոր, գո­նե մինչև ը­նտ­րար­շա­վի պաշ­տո­նա­կան մեկ­նար­ կը չի ներ­կա­յաց­վում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով: Կոմ­կու­սը ե­թե­րում չի եր­ևում ոչ այն­քան խտ­րա­կա­նու­թյան, որ­քան նրա նկատ­ մամբ հե­տաքրք­րու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյան պատ­ճա­ռով: Ա­մե­նա­խո­ցե­լի վի­ճա­կում շա­րու­նա­կում է մնալ ՀԱԿ-ը, ո­րին ան­դրա­դառ­նում են մի­այն այն­քա­նով, որ­քա­նով ան­հրա­ժեշտ է հա­մա­կող­մա­նի­ու­թյան և հա­վա­սա­ րու­թյան պատ­րանք ա­պա­հո­վել:­ Երկ­րոր­դը թաքն­ված քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի բնույ­թի փո­փո­խու­ թյունն է, ո­րը պայ­մա­նա­վոր­ված է իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի քա­րոզ­չա­կան մար­տա­վա­րու­թյան փո­փո­խու­թյամբ: ­Թույլ տա­լով ո­րո­շա­կի­ո­րեն ը­նդ­ լայ­նել հե­ռուս­տա­ռա­դի­ոե­թե­րի սահ­մա­նա­փակ ա­զա­տու­թյու­նը` իշ­խա­ նու­թյունն իր քա­րոզ­չու­թյու­նը սկ­սեց կա­ռու­ցել եր­կու մո­տեց­ման վրա. քա­րոզ­չու­թյան շա­րու­նա­կա­կա­նու­թյան և պե­տա­կան ու կու­սակ­ցա­կան գոր­ծա­ռույթ­նե­րի նույ­նա­կա­նաց­ման: Ա­ռա­ջի­նը են­թադ­րում էր քա­րոզ­ չա­կան թեթև «­չա­փա­բա­ժին­նե­րով» իշ­խա­նա­կան կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյան լու­սա­բա­նում տևա­կան ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի կտր­ ված­քով:­ Այս մար­տա­վա­րու­թյու­նը գոր­ծադր­վում է 2009-ից` հայտ­նի քա­ղա­ քա­կան և տն­տե­սա­կան ճգ­նա­ժա­մե­րի ար­դյուն­քում իշ­խա­նու­թյան և նրա կո­րի­զը կազ­մող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի վար­կա­նի­շի զզա­լի ան­կու­ մից հե­տո: Որ­պես «­թի­րախ» կամ գոր­ծիք կի­րառ­վում էր հիմ ­ն ա­կա­նում կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի բա­րե­գոր­ծա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը: Այն ար­տա­

145  հայտ­վում էր ՀՀԿ-ի, ԲՀԿ-ի կող­մից սո­ցի­ա­լա­կան, ա­ռող­ջա­պա­հա­կան ան­վճար ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­տուց­ման, տար­բեր ակ­ցի­ա­նե­րին մաս­ նակ­ցու­թյան, ստեղծ­ված, զուտ ֆոր­մալ բնույթ կրող բա­րե­գոր­ծա­կան հիմ ­ն ադ­րամ ­ն ե­րի կող­մից բա­ժան­վող նվեր­նե­րի և այդ ա­մե­նը հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով հետ­ևո­ղա­կան ու նպա­տա­կադր­ված լու­ սա­բան­ման մի­ջոցով:­ Այս թե­մա­նե­րով ռե­պոր­տաժ­նե­րը զերծ են ե­ղել գո­վա­սանք, ո­րա­ կում, ա­ծա­կան­ներ պա­րու­նա­կող ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րից: Զու­գա­ հեռաբար, հետ­ևո­ղա­կա­նո­րեն լու­սա­բան­վում է­ին նաև հատ­կա­պես կոա­լի­ցի­ոն կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րին քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ան­դա­մակ­ցու­թյան մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րը: Սա ա­վե­լի շատ ո­ւ ղղ­ված էր ը­նտ­րա­զանգ­վա­ծի են­ թա­գի­տակ­ցու­թյան վրա ներ­գոր­ծե­լուն և գերհ­զոր ու ա­մե­նա­կա­րող կու­ սակ­ցու­թյուն­նե­րի ի­միջ ձե­ւա­վո­րե­լուն: ­Պե­տա­կան և կու­սակ­ցա­կան գոր­ծա­ռույթ­նե­րի նույ­նա­կա­նաց­ման մի­տում ­ն ե­րը դրս­ևոր­վել են հա­մե­մա­տա­բար վեր­ջերս և ա­վե­լի ու ա­վե­ լի ը­նդ­գծ­ված դար­ձել նա­խընտ­րա­կան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի մո­տե­նա­ լուն զու­գըն­թաց: Հան­րա­պե­տու­թյան վար­չա­պե­տի, Ա­նվ­տան­գու­թյան խորհր­դի քար­տու­ղա­րի` աշ­խա­տան­քային ժա­մե­րին մար­զային այ­ցե­ լու­թյուն­ներն ու կու­սակ­ցա­կան ան­դա­մա­տոմ­սե­րի բա­ժա­նու­մը, կու­ սակ­ցու­թյան տե­ղա­կան կա­ռույց­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ նա­ խընտ­րա­կան ծրագ­րե­րի քն­նար­կու­մը, նա­խընտ­րա­կան բնույթ ու­նե­ցող ե­լույթ­նե­րը հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րով լու­սա­բան­վում է­ին պե­տա­ կան պաշ­տո­նյա­նե­րի պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի ու գոր­ծա­ռույթ­նե­րի հա­ մա­տեքս­տում, ին­չը տի­պիկ թաքն­ված քա­ղա­քա­կան գո­վազդ էր: Դ­րան ա­վե­լա­ցան նաև Կա­ռա­վա­րու­թյան` ա­կն­հայ­տո­րեն պո­պու­ լիս­տա­կան բնույթ կրող նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րը (սո­ցի­ա­լա­կան ա­նա­ պա­հով շեր­տե­րի կր­թու­թյան մատ­չե­լի­ու­թյան ա­պա­հով­ման, զին­ծա­ ռայող­նե­րին աշ­խա­տանք գտ­նե­լու հար­ցում օ­ժա­դա­կե­լու, նա­խորդ տա­րի­նե­րի` ե­կամ­տա­հար­կից ու հո­ղի հար­կից կու­տակ­ված պարտ­քե­րի ու ա­պառք­նե­րի զրո­յա­ցու­մը), ի­նչ­պես նաև ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­տուց­ ման ո­լոր­տում կա­տար­ված հա­կա­կո­ռուպ­ցի­ոն փո­փո­խու­թյուն­նե­րը ներ­ կա­յաց­նե­լուն ո­ւ ղղ­ված լայն քա­րոզ­չա­կան ար­շավ­ն ե­րի կազ­մա­կեր­պու­ մը հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րով:­ Ի տար­բե­րու­թյուն հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի` ռա­դի­ոե­թե­րը ան­ հա­մե­մատ ա­վե­լի ա­զատ է: Հան­րային ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյունն ա­ռաջ­ նորդ­վում է քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի միջև հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյան և լու­սա­ բան­ման ա­նա­չա­ռու­թյան սկզ­բուն­քով` ան­դրա­դառ­նա­լով չոր փաս­տե­ րին ու եր­ևույթ­նե­րին: Հա­յաս­տա­նում այ­լընտ­րան­քային տե­ղե­կատ­վա­ կան աղ­բյու­րի իր գոր­ծա­ռույ­թը շա­րու­նա­կում է ա­նար­գել ի­րա­կա­նաց­նել նաև «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դի­ո­կա­յա­նը: Մնա­ցած ռա­դի­ոըն­կե­րու­թյուն­նե­ րը, ո­րոնք հիմ ­ն ա­կա­նում ժա­ման­ցային-ե­րաժշ­տա­կան ո­ւ ղղ­վա­ծու­թյուն ու­նեն, սահ­մա­նա­փակ­վում են բա­ցա­ռա­պես կարճ ու հիմ ­ն ա­կա­նում չքա­ղա­քա­կա­նաց­ված լրատ­վա­հոս­քե­րով: Նրանց դե­րա­կա­տա­րու­թյու­ նը քա­րո­զար­շա­վում լի­նե­լու է նվա­զա­գույն մա­կար­դա­կով:

146 ­²­½³ï, µ³Ûó áã ³½­¹»­óÇÏ íÇñ­ïá­õ³É Ù»­¹Ç­³Ý 2008թ. նա­խա­գա­հա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո մեծ թվով նոր լրատ­վա­մի­ջոց­ներ են ի հայտ ե­կել հենց վիր­տո­ւ ալ տի­րույ­թում, և նրանց մեծ մասն այ­սօր դար­ձել է հա­մա­կար­գիչ ու ին­տեր­նետ ու­նե­ցող բազ­մա­հա­զար և օր օ­րի ա­վե­լա­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի տե­ղե­կատ­վու­թյան հիմ ­ն ա­կան աղ­բյու­րը: Դա պայ­մա­նա­վոր­ված է մեկ հիմ ­ն ա­կան գոր­ծո­ նով. ի տար­բե­րու­թյուն ա­վան­դա­կան թղ­թային կրիչ­նե­րով ԶԼՄ-նե­րի կամ է­լեկտ­րո­նային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի` հա­մա­ցան­ցային ԶԼՄ-նե­րը և հա­ղոր­դակ­ցու­թյան մի­ջա­վայ­րե­րը շատ ա­վե­լի քիչ են վե­րահս­կե­լի ու գրաքն­նու­թյան են­թա­կա, ին­չը ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ու ի­նք­նադր­սեւոր­ ման ա­վե­լի մեծ ա­զա­տու­թյուն­ներ է տա­լիս: ­Հա­յաս­տա­նյան ԶԼՄ հա­մա­ցան­ցային տի­րույ­թում նկա­տե­լի է զար­ գաց­ման ե­րեք հիմ ­ն ա­կան ո­ւ ղ­ղու­թյուն. ա­ռա­ջին` տե­ղե­կատ­վա­կան, ե­րկ­րորդ` մեկ­նա­բա­նա­կան-վեր­լու­ծա­կան, եր­րորդ` հա­ղոր­դակ­ցային:­ Ա­ռա­ջին ո­ւ ղ­ղու­թյա­նը դա­վա­նող կայ­քե­րի միջև լուրջ մր­ցակ­ցու­թյուն է ծա­վալ­վել լու­րե­րի հայ­թայթ­ման ա­ռու­մով: Դա հան­գեց­րել է լու­րե­րի ո­րա­կի ան­կման: Փո­խա­րե­նը ա­ռաջ են մղ­վել օ­պե­րա­տի­վու­թյան, բազ­ մա­զա­նու­թյան և հնա­րա­վո­րու­թյան սահ­ման­նե­րում օբյեկ­տի­վու­թյան հատ­կա­նիշ­նե­րը: Տե­ղե­կատ­վա­կան կայ­քե­րը սկ­սել են լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րին դուրս թող­նել աս­պա­րե­զից` ստի­պե­լով նրանց փո­խել ի­րենց նպա­տակ­ներն ու խն­դիր­նե­րը:­ Երկ­րորդ ո­ւ ղ­ղու­թյա­նը պատ­կա­նող կայ­քե­րում քա­ղա­քա­կան կողմ­ նո­րո­շում ­ն երն ա­վե­լի շատ են, օբյեկ­տի­վու­թյան գոր­ծո­նը մղ­ված է ե­րկ­րորդ պլան, և նրանք հիմ ­ն ա­կա­նում գոր­ծում են տպա­գիր մա­մու­ լի հետ մր­ցակ­ցու­թյան տի­րույ­թում: Ան­գամ մա­մու­լի մի­ջոց­նե­րի ին­ տեր­նե­տային տար­բե­րակ­ներն այ­սօր փաս­տա­ցի ա­վե­լի պա­հանջ­ված են, քան հենց թեր­թերն ու պար­բե­րա­կան­նե­րը: Հա­մե­մա­տու­թյան մեջ վեր­լու­ծա­կան-մեկ­նա­բա­նա­կան կայ­քերն ա­վե­լի ցածր հա­ճա­խե­լի­ու­ թյուն ու­նեն, քան տե­ղե­կատ­վա­կան կայ­քե­րը: Դա պայ­մա­նա­վոր­ված է հիմ ­ն ա­կա­նում ըն­թեր­ցող­նե­րի` հնա­րա­վո­րինս օբյեկ­տիվ տե­ղե­կատ­վու­ թյուն ստա­նա­լու ա­ռաջ­նային պա­հան­ջով: Փո­խա­րե­նը ին­տեր­նե­տային վեր­լու­ծա­կան «­պար­բե­րա­կան­նե­րը» շատ ա­վե­լի մեծ պո­տեն­ցի­ալ ու­նեն հան­րային կար­ծի­քի վրա ներ­գոր­ծու­թյան ա­ռու­մով, ո­րով­հետև աս­տի­ ճա­նա­բար այս­տեղ է կենտ­րո­նա­նում հա­սա­րա­կու­թյան մտա­վոր, թարմ հա­յացք­նե­րով ու վեր­լու­ծա­կան ձիր­քով օ­ժտ­ված ան­հատ­նե­րի մե­ծա­ մաս­նու­թյու­նը: ­ Եր­րորդ ո­ւ ղ­ղու­թյու­նը հիմն­ված է ա­վե­լի շատ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան, տե­ղե­կատ­վու­թյան փո­խա­նակ­ման այ­լընտ­րան­քային մի­ջոց­նե­րի վրա: Խոս­քը հիմ ­ն ա­կա­նում վե­րա­բե­րում է այս­պես կոչ­ված «բ­լո­գոս­ֆե­րային» և սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րին, ո­րոն­ցից Հա­յաս­տա­նում ա­ռա­վել տա­րած­ ված ու կի­րա­ռե­լի են Facebook-ը, Twitter-ը և YouTube-ը: Սրան­ցում ա­ռա­ վել, քան որ­ևէ այլ մի­ջա­վայ­րում կի­րա­ռե­լի և օգ­տա­գոր­ծե­լի են դառ­ նում տե­ղե­կատ­վու­թյան գրե­թե բո­լոր ձևե­րը` գրա­վոր, տե­սա­ձայ­նային, պատ­կե­րային, նշա­նային և այլն: Ցան­ցային ա­կն­թար­թային փո­խանց­ ման հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րով դրանք վե­րած­վում են տե­ղե­կատ­վա­կան

147  հոս­քե­րի ան­վե­րահս­կե­լի տա­րա­ծու­թյան: Այս­տեղ ե­ղա­նակ ստեղ­ծում է ոչ թե լրագ­րո­ղը, այլ ան­հա­տը, ո­րը վե­րած­վում է տե­ղե­կատ­վու­թյան տի­րա­պե­տո­ղի և սպա­ռո­ղի մի­ա­ժա­մա­նակ: Տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­ բյուր­նե­րը, հա­վաս­տի­ու­թյան սկզ­բուն­քը մղ­վում են ե­րկ­րորդ պլան, ին­չը հան­գեց­նում է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան ան­հաս­ցե­ա­կա­նու­թյան` ին­ տեր­նե­տային ռե­սուրս­նե­րը տե­ղե­կատ­վու­թյան փո­խա­նակ­ման հա­մար դարձ­նե­լով ա­վե­լի գայ­թակ­ղիչ և նա­խընտ­րե­լի: ­Հա­մա­ցան­ցի հա­յաս­տա­նյան ռե­սուրս­նե­րը 2012-ի խորհր­դա­րա­նա­ կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի հա­մա­տեքս­տում կա­տա­րում են ե­րեք հիմ ­ն ա­կան գոր­ծա­ռույթ՝ տե­ղե­կատ­վա­կան, քա­րոզ­չա­կան և մո­բի­լի­զա­ցի­ոն, ո­րոնք փոխ­պայ­մա­նա­վո­րում են մի­մյանց:

­î»­Õ»­Ï³ï­í³­Ï³Ý ·áñ­Í³­éáõÛí

Ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րի վե­րա­բե­րյալ այ­սօր ա­վե­լի հա­մա­պար­ փակ ու հա­մա­կող­մա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյուն չի կա­րե­լի ձեռք բե­րել, քան հենց հա­մա­ցան­ցից: Մի քա­նի կայ­քե­րի ա­րագ դի­տար­կու­մը, լրատ­վա­ հոս­քե­րի, հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րի հա­մադ­րու­թյու­նը թույլ են տա­լիս գրե­թե ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րա­ցում կազ­մել ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քի և դրա գրե­թե բո­լոր հան­գա­մանք­նե­րի մա­սին: Այս ի­մաս­տով քա­ղա­քա­ցին գրե­թե լի­ար­ժեք հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի ոչ մի­այն հետ­ևե­լու պրո­ցես­նե­ րին, ստա­նա­լու կամ ը­նտ­րե­լու ի­րեն ան­հրա­ժեշտ տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը, այլև ան­մի­ջա­կա­նո­րեն մաս­նակ­ցե­լու եւ ազ­դե­լու գոր­ծըն­թաց­նե­րի և հան­րային կար­ծի­քի ձևա­վոր­ման վրա: Մյուս կող­մից՝ տե­ղե­կատ­վա­կան ա­րագ հոս­քե­րը մե­ծաց­նում են նաև մարդ­կանց մա­նի­պու­լ յա­ցի­այի են­ թար­կե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը:

­ø³­ñá½­ã³­Ï³Ý ·áñ­Í³­éáõÛí

Ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը վիր­տո­ւ ալ տա­ րած­քում հա­վա­սա­րա­պես հան­դի­սա­նում են տե­ղե­կատ­վու­թյուն «ար­ տադ­րող­ներ»: Աս­տի­ճա­նա­բար ին­տեր­նե­տը սկ­սում է ըն­կալ­վել որ­պես քա­րոզ­չու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ար­դյու­նա­վետ մի­ջոց: Այս ռե­սուր­սից օ­գտ­վե­լու կա­րիք ա­ռա­վե­լա­բար զգում են ը­նդ­դի­մա­դիր ու­ժե­րը, ո­րոնց մուտ­քը հե­ռուս­տաե­թեր ո­րո­շա­կի­ո­րեն սահ­մա­նա­փակ­ված է: Նրանք չու­նեն քա­րոզ­չու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու այ­լընտ­րան­քային մի­ջոց­ներ: Ե­թե իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րի քա­րոզ­չա­կան հիմ ­ն ա­կան գոր­ծիք­նե­րը վե­ րահս­կե­լի մա­մու­լի մի­ջոց­ներն են և հատ­կա­պես հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը, ա­պա հատ­կա­պես ար­մա­տա­կան ը­նդ­դի­մու­թյան հիմ ­ն ա­կան գոր­ծի­քը հա­մա­ցանցն է` պաշ­տո­նա­կան կայ­քե­րով ու սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րում նրա ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ու հա­մա­խոհ­նե­րի լայն տա­րած­ վա­ծու­թյամբ: ­Մայի­սյան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող 9 քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից հա­մա­ցան­ցում ակ­տիվ են հատ­կա­պես եր­կու­սը` ՀԱԿ-ը` իր հա­մա­խոհ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան շր­ջա­նակ­նե­րով, և «­Ժա­ռան­գու­թյու­նը»` ժա­մա­նա­ կա­կից տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րի մա­նի­պու­լ յա­ցի­ոն և քա­րոզ­չա­կան նշա­նա­

148 կու­թյու­նը հաս­կա­ցող ե­րի­տա­սարդ ակ­տի­վիստ­նե­րով: Իշ­խա­նու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նող ու­ժե­րի` ՀՀԿ-ի և ԲՀԿ-ի հա­մար հա­մա­ցան­ցը և սո­ցի­ա­ լա­կան ցան­ցե­րը հիմ ­ն ա­կա­նում ան­հաս­ցե հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան և քն­ նա­դա­տու­թյուն­նե­րին, մա­մու­լի հրա­պա­րա­կում­ն ե­րին ա­րագ ար­ձա­գան­ քե­լու մի­ջոց են:

­Ø᭵ǭÉÇ­½³­óÇ­áÝ ·áñ­Í³­éáõÛà    2011թ. ա­րա­բա­կան ե­րկր­նե­րում տե­ղի ու­նե­ցած հե­ղա­փո­խու­թյուն­նե­ րում, հա­սա­րա­կա­կան հզոր շար­ժում ­ն ե­րի կազ­մա­կերպ­ման ու ղե­կա­ վար­ման ա­ռու­մով սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րի ու­նե­ցած դե­րա­կա­տա­րու­ թյու­նից հե­տո այլևս հնա­րա­վոր չէ թե­րագ­նա­հա­տել վիր­տո­ւ ալ սո­ցի­ա­ լա­կան մե­դի­այի մո­բի­լի­զա­ցի­ոն գոր­ծա­ռույ­թը:­ Ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում տե­ղի ու­նե­ցող զար­գա­ցում ­ն ե­րը, մանր ու մեծ, շո­շա­փե­լի ու հա­րա­բե­րա­կան բո­լոր խախ­տում ­ն ե­րը, օ­րի­ նա­զան­ցու­թյուն­նե­րը շատ ա­րագ հայտն­վում են ցան­ցե­րում և տա­րած­ վում ան­վե­րահս­կե­լի ձևով, ի­նչն ի­նք­նին, ա­ռանց լրա­ցու­ցիչ մեկ­նա­բա­ նու­թյուն­նե­րի, բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րի ձևա­վո­րում է հան­րային ըն­կա­լում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ո­րա­կի, ը­նտ­րա­խախ­տում ­ն ե­րի ծա­վալ­նե­րի վե­րա­բե­ րյալ: Դրանք ու­նակ են դի­մադ­րու­թյան մեծ ա­լիք ա­ռա­ջաց­նել` կի­րա­ ռե­լով ցան­ցային ի­րա­զեկ­ման և գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի հա­մա­ձայ­նեց­ման վիր­տո­ւ ալ մե­խա­նիզմ ­ն ե­րը` փո­խա­կերպ­վե­լով փո­ղո­ցային զանգ­վա­ ծային մի­ջո­ցա­ռում ­ն ե­րի: ­Ռու­սաս­տա­նում ան­ցած տա­րի հենց վիր­տո­ւ ալ մե­դի­այի և ցան­ ցային հա­ղոր­դակ­ցու­թյան հեն­քի վրա ծա­վալ­վե­ցին ազ­գայ­նա­մո­լա­կան ա­րյու­նա­լի ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը Մոսկ­վայի հրա­պա­րակ­նե­րում: Ա­դր­ բե­ջա­նում հզոր հան­րա­հա­վաք­նե­րը, ո­րոնք խեղդ­վե­ցին իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րի ռեպ­րե­սիվ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քում, նախ կազ­մա­կերպ­ վում ու «­տա­քաց­վում է­ին» հենց վիր­տո­ւ ալ ցան­ցային մի­ջա­վայ­րում: Այս ի­րո­ղու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նում հաշ­վի չառ­նել չեն կա­րող: Մա­նա­վանդ, որ փետր­վա­րին Հրազ­դա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րից ան­մի­ ջա­պես հե­տո իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը ստիպ­ված ե­ղան բա­ցատ­րու­թյուն­ներ ներ­կա­յաց­նել ցան­ցե­րում հայտն­ված խայ­տա­ռակ տե­սա­նյու­թե­րի վե­ րա­բե­րյալ: Կոնկ­րետ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի հետ կապ­ված ա­ռա­ջին նման մո­բի­լի­զա­ցի­ոն դրս­ևո­րումն ի­րա­կա­նաց­րեց «­Հա­յաս­տանն ա­ռանց ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի» նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը` կոչ ա­նե­լով ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­ նե­րի դեմ ի­րենց սկ­սած պայ­քա­րին մի­ա­նալ նաև Facebook-ի մի­ջո­ցով:­ Ընդ­հան­րա­պես, ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի և այդ շր­ջա­նա­կում ը­նտ­րա­ ցու­ցակ­նե­րում առ­կա հս­կա­յա­կան ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի, ը­նտ­րող­նե­րի թվի չհիմ ­ն ա­վոր­ված ու ան­բա­ցատ­րե­լի ո­ւ ռ­ճաց­ման խն­դիրն ար­դեն ի­սկ դար­ձել է ա­մե­նաքն­նարկ­վող թե­ման ցան­ցե­րում, և չի կա­րե­լի բա­ցա­ ռել, որ դրանք նաև հա­սա­րա­կա­կան նո­րա­նոր նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րի կհան­գեց­նեն: ­Սա­կայն բլո­գեր­նե­րի և սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րի հա­յաս­տա­նյան հան­րույթ­նե­րի վար­քագ­ծի դի­տար­կու­մը ցույց է տա­լիս, որ վիր­տո­ւ ալ մե­դի­ան չի ձևա­վո­րում հա­մար­ժեք ըն­կա­լում ցան­ցե­րի մո­բի­լի­զա­ցի­ոն

149  նշա­նա­կու­թյան վե­րա­բե­րյալ և դուրս չի գա­լիս տե­ղե­կատ­վու­թյան տա­ րած­ման ու ցան­ցային պար­զու­նակ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան շր­ջա­նա­կից: Ցան­ցային ակ­տիվ հան­րույթն ա­վե­լի շատ օ­րի­գի­նալ եր­ևա­լու, ա­ռա­վե­ լա­գույ­նը բա­նա­վի­ճային թե­մա­ներ ա­ռա­ջադ­րե­լու տե­սան­կյու­նից է գնա­ հատ­վում, ո­րի պատ­ճառն ա­ռա­ջին հեր­թին այդ հան­րու­թյան խիստ բևե­ռաց­վա­ծու­թյունն ու հատ­վա­ծա­կա­նու­թյունն է: ­Ներ­հա­սա­րա­կա­կան բա­նա­վե­ճի կուլ­տու­րայի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը լի­ ար­ժե­քո­րեն դրս­ևոր­վում է նաև սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րում, որ­տեղ ա­վե­լի շատ հայ­հո­յանք կա, քան ռա­ցի­ո­նալ քն­նար­կում: Դրան նպաս­տում են վեր­ջին շր­ջա­նում ակ­տի­վա­ցած այս­պես կոչ­ված կեղծ օգ­տա­տե­րե­րը, ո­րոնց նպա­տա­կը, մեծ հաշ­վով, ի­րա­կան ակ­տիվ հան­րու­թյան մո­բի­լի­ զաց­ման հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը չե­զո­քաց­նելն է, ար­ժեզր­կե­լը: Այլ կերպ ա­սած` ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին ըն­դա­ռաջ՝ ցան­ցե­րում շատ ա­վե­լի մա­նի­պու­ լյա­ցի­ոն եր­ևույթ­ներ են նկա­տե­լի, քան ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցը վե­ րահս­կե­լու գործ­նա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներ:

­

150 ´³½­Ù³­½³Ý, µ³Ûó Ç­Ýï­ñÇ­·³ÛÇÝ áõ Ù³­Ï»­ñ»­ë³ÛÇÝ Ù³­Ùáõ­ÉÁ ­ ­Ի տար­բե­րու­թյուն ԶԼՄ-նե­րի այլ տե­սակ­նե­րի` տպա­գիր մա­մու­լը Հա­ յաս­տա­նում չա­փից դուրս քա­ղա­քա­կա­նաց­ված է: Թեր­թե­րը լրատ­վա­ կան դաշ­տում ի­րենց դիր­քա­վոր­մամբ մո­տա­վո­րա­պես ար­տա­ցո­լում են ու­ժե­րի այն հա­րա­բե­րակ­ցու­թյու­նը, ո­րն առ­կա է քա­ղա­քա­կան դաշ­ տում: Այս ի­մաս­տով նրանք ոչ այն­քան տե­ղե­կաց­նե­լու, ի­րա­զե­կե­լու գոր­ծա­ռույթ են ի­րա­կա­նաց­նում, որ­քան քա­րոզ­չա­կան ճա­կա­տում քա­ ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու:­ Ա­ռան­ձին վերց­րած` գրե­թե որ­ևէ պար­բե­րա­կա­նից հնա­րա­վոր չէ լի­ար­ժեք և ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րա­ցում կազ­մել ը­նտ­րա­կան ամ­բողջ գոր­ծըն­թա­ցի մա­սին, ո­րով­հետև հիմ ­ն ա­կա­նում տե­ղե­կատ­վու­թյան նկատ­մամբ ը­նտ­րո­ղա­կան վե­րա­բեր­մունք է ցու­ցա­բեր­վում: Ը­ստ այդմ` շատ ա­վե­լի գործ ու­նենք թաքն­ված գո­վազ­դի ու հա­կա­գո­վազ­դի, հա­ մակ­րու­թյուն­նե­րի ու հա­կակ­րու­թյուն­նե­րի դրս­ևո­րում ­ն ե­րի հետ, քան տե­ղե­կատ­վու­թյան: ­Սա թե­լադ­րում է նաև ըն­թեր­ցող-թերթ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ո­րո­ շա­կի կուլ­տու­րա: Մար­դիկ այս կամ այն թեր­թը կր­պա­կից գնում են ոչ թե որ­քան հնա­րա­վոր է շատ ու ո­րա­կյալ, հա­մա­կող­մա­նի տե­ղե­կատ­ վու­թյուն ստա­նա­լու, այլ ցան­կա­լի, շատ հա­ճախ ի­րենց հա­մոզ­մունք­նե­ րը հաս­տա­տող տե­ղե­կատ­վու­թյուն ստա­նա­լու հա­մար: Այ­սինքն՝ թեր­ թե­րի ըն­թեր­ցող­նե­րի մի ստ­վար մա­սը հիմ ­ն ա­կա­նում ար­դեն ի­սկ կողմ­ նո­րոշ­ված քա­ղա­քա­ցի­ներն են: ­Նա­խընտ­րա­կան շր­ջա­նում կա­րե­լի է ա­ռանձ­նաց­նել տպա­գիր մա­ մու­լի մի քա­նի ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն: Մա­մու­լի մի ո­րո­շա­կի հատ­ված թաքն­ված ի­րա­կա­նաց­նում է իշ­խա­նու­թյու­նը կրող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­ րի, ա­վե­լի կոնկ­րետ և հա­ճախ` Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան քա­ րոզ­չու­թյու­նը: Ա­ռա­վել ա­կն­հայտ դա դրս­ևոր­վում է «­Հայոց աշ­խարհ» և «Ի­րա­վունք» պար­բե­րա­կան­նե­րում: Վեր­ջի­նիս հս­տակ կողմ ­ն ո­րո­շու­մը պայ­մա­նա­վոր­ված է ՍԻՄ նա­խա­գահ Հայկ Բա­բու­խա­նյա­նի` Հան­րա­ պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցա­կում ը­նդ­գրկ­վե­լու հան­գա­ման­քով: Թե° մե­կը և թե° մյուսն ա­վե­լի շատ զբաղ­վում են հա­ կա­քա­րոզ­չու­թյամբ` քն­նա­դա­տե­լով ու բա­ցա­սա­կան ո­րա­կում ­ն եր տա­ լով մր­ցա­կից­նե­րի գրե­թե բո­լոր նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­նե­րին: Թեր­թե­րից մի քա­նի­սը գրե­թե նույն նկա­տա­ռում ­ն ե­րով գոր­ծում են Հայ ազ­գային կոնգ­րե­սի քա­րոզ­չու­թյան տի­րույ­թում: Դրանք են` «­Հայ­կա­կան ժա­մա­ նակ», «­Չոր­րորդ ի­նք­նիշ­խա­նու­թյուն», մա­սամբ` «­Ժա­մա­նակ» օ­րա­թեր­ թե­րը: Թե° մեկ, թե° մյուս կող­մին սա­տա­րող պար­բե­րա­կան­նե­րը, կա­րե­ լի է ա­սել, շատ ա­վե­լի քա­րոզ­չա­կան թռու­ցիկ­նե­րի տպա­վո­րու­թյուն են թող­նում:­ Ա­ռան­ձին «­դա­սա­կարգ» են ի­րենց ան­կախ հա­մա­րող մի քա­նի պար­բե­րա­կան­ներ, ո­րոնք ձե­ռագ­րով, հե­տապն­դած նպա­տակ­նե­րով խիստ նման են ի­րար: Խոս­քը «Հ­րա­պա­րակ», «­Ժո­ղո­վուրդ», «­Հա­յացք» պար­բե­րա­կան­նե­րի մա­սին է, ո­րոնք փաս­տա­ցի վե­րած­վել են ա­նաղ­ բյուր տե­ղե­կատ­վու­թյան «­լա­բո­րա­տո­րի­այի»: Սրանք քա­ղա­քա­կան հս­տակ կողմ ­ն ո­րո­շում­ն եր չու­նեն, հիմ­ն ա­կան խն­դի­րը ի­նտ­րի­գի ա­պա­

151  հո­վումն է: Այս յու­րա­հատ­կու­թյան շնոր­հիվ նրանք ո­րո­շա­կի լսա­րան ու­նեն, այդ ի­սկ պատ­ճա­ռով նաև հե­տաքրք­րու­թյուն են ներ­կա­յաց­նում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող բո­լոր ու­ժե­րի հա­մար: Թե որ­քա­նով այս պար­բե­րա­կան­նե­րը հա­վա­սա­րակշ­ռու­թյուն կպահ­պա­նեն բուն քա­ րոզ­չու­թյան շր­ջա­նում, կեր­ևա ա­ռա­ջի­կա­յում, սա­կայն չի կա­րե­լի չն­կա­ տել, որ նրանց հիմ ­ն ա­կան թի­րա­խը մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գով մաս­նակ­ցող թեկ­նա­ծու­ներն են և նրանց հետ կապ­ված տե­ղե­կատ­վու­ թյու­նը:­ Ան­կախ­նե­րի մեկ այլ «­դա­սա­կարգ» են ներ­կա­յաց­նում «­Հա­յաս­ տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյուն», «Ազգ», «Ա­ռա­վոտ» և «168 ժամ» պար­ բե­րա­կան­նե­րը, ո­րոնք փոր­ձում են խա­ղալ ոչ մի­այն չա­փա­վոր օբյեկ­ տի­վու­թյան, այլև ը­նդ­գծ­ված կո­ռեկ­տու­թյան սահ­ման­նե­րում: Ա­ռա­ջին եր­կուսն ա­ռայժմ լու­սա­բա­նում են հիմ ­ն ա­կա­նում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թա­ցա­կար­գային կող­մը` ա­կն­հայ­տո­րեն խու­սա­փե­լով քա­րոզ­չու­թյու­ նից: Ե­րկ­րորդ­նե­րի տե­սա­դաշ­տը շատ ա­վե­լի լայն է, ը­նդ­գր­կում է նաև ներ­կու­սակ­ցա­կան ու միջ­կու­սակ­ցա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, ը­նտ­ րա­տա­րածք­նե­րում ու թեկ­նա­ծու­նե­րի շուրջ տե­ղի ու­նե­ցող գոր­ծըն­թաց­ նե­րը: Սա­կայն, ի տար­բե­րու­թյուն մյուս­նե­րի` նրանք հա­մե­մա­տա­բար ա­վե­լի խոր­քային մո­տե­ցում են ցու­ցա­բե­րում: Հատ­կան­շա­կան է, որ այս եր­կու պար­բե­րա­կան­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը, մի դեպ­քում՝ ա­ռանց­ քային լրագ­րո­ղը, ե­րկ­րոր­դի դեպ­քում` խմ­բա­գի­րը, ա­ռա­ջադր­վել են ը­նտ­րու­թյուն­նե­րում և ի­րենց գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը խմ­բագ­րու­թյուն­նե­րում կա­սեց­րել են` թեր­թե­րին ա­զատ գոր­ծե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն թող­նե­լով: Կո­ռեկ­տու­թյան սկզ­բուն­քը փոր­ձում են պահ­պա­նել նաև «Եր­կիր» և «Օ­րա­կարգ» պար­բե­րա­կան­նե­րը, սա­կայն նրանք ու­նեն քա­ղա­քա­կան նա­խա­սի­րու­թյուն­ներ ու քա­րոզ­չա­կան ա­ռաջ­նայ­նու­թյուն­ներ. ա­ռա­ջի­նի դեպ­քում` ը­նդ­գծ­ված կեր­պով Հայ հե­ղա­փո­խա­կան դաշ­նակ­ցու­թյունն է, ե­րկ­րոր­դի դեպ­քում` թաքն­ված` «­Բար­գա­վաճ Հա­յաս­տան» կու­սակ­ ցու­թյու­նը:­ Այս ը­նտ­րու­թյուն­նե­րում նկա­տե­լի է տպա­գիր մա­մու­լը տե­ղե­կատ­վա­ կան խայ­ծե­րի հա­մար օգ­տա­գոր­ծե­լու` ընտ­րա­պայ­քա­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի մի­տու­մը: Դա դրս­ևոր­վել է ա­ռայժմ մե­ծա­մաս­ նա­կան ը­նտ­րա­տա­րածք­նե­րում թեկ­նա­ծու­թյուն­նե­րի ա­ռա­ջադր­ման և հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցակ­նե­րի կազ­մե­րի հս­տա­կեց­ման, ի­նչ­պես նաև հրա­պա­րակ­վող պատ­վիր­ված սոց­հար­ցում ­ն ե­րի մի­ջո­ցով: ­Սա­կայն, դրան զու­գա­հեռ դեռևս նկա­տե­լի չէ մա­մու­լը կոմպ­րո­մա­ տային պա­տե­րազմ ­ն ե­րի դաշ­տի վե­րա­ծե­լու`­ նախ­կի­նում գրե­թե մշ­տա­ պես ար­ձա­նագր­վող ի­րո­ղու­թյու­նը: Այ­նո­ւ ա­մե­նայ­նիվ, փոր­ձար­կում ­ն ե­ րի, հա­սա­րա­կա­կան տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րի շո­շափ­մանն ո­ւ ղղ­ված այս հնարք­նե­րի կի­րա­ռումն է նաև պատ­ճառ­նե­րից մե­կը, որ ի տար­բե­րու­ թյուն նա­խորդ ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի` այս ան­գամ տե­ղե­կատ­վա­կան աղ­ բյուր­նե­րին հղում չպա­րու­նա­կող լու­րե­րը թեր­թե­րում սկ­սել են գե­րակշ­ ռել, և որ­պես կա­նոն՝ դրանք շատ ա­վե­լի մեծ պա­հան­ջարկ են վայե­լում, ո­րով­հետև հիմ ­ն ա­կա­նում մեծ կամ փոքր սեն­սա­ցի­ա­ներ են պա­րու­նա­ կում: ­Սա, ի­հար­կե, թեր­թերն ա­վե­լի շատ բամ­բա­սանք­նե­րի տա­րած­ման մի­ջոց­նե­րի է վե­րա­ծում: Սա­կայն փաս­տը, որ տեղ գտ­նող նմա­նա­տիպ

152 լու­րե­րում նշ­վող հան­գա­մանք­նե­րը հա­ճախ ի­րա­կա­նու­թյուն են դառ­ նում, թույլ է տա­լիս ա­սել, որ դրանք մե­ծա­մա­սամբ նպա­տա­կային կեր­ պով շր­ջա­նա­ռու­թյան մեջ դր­վող տե­ղե­կու­թյուն­ներ են: ­Պար­բե­րա­կան­նե­րի այս «­ձե­ռա­գի­րը» պայ­մա­նա­վոր­ված է նաև կու­սակ­ցա­կան պաշ­տո­նա­կան լրա­հո­սի գրե­թե բա­ցար­ձակ բա­ցա­կա­ յու­թյամբ: Այս բա­ցը լրագ­րող­նե­րը փոր­ձում են փոխլ­րաց­նել սե­փա­կան աղ­բյուր­նե­րից ճշ­տում ­ն եր ա­նե­լով: Դա է պատ­ճա­ռը, որ կու­սակ­ցա­ կան­նե­րի հետ ան­հա­տա­կան զրույց­ներն ու հար­ցազ­րույց­նե­րը, դրանց վրա ար­վող ը­նդ­հան­րա­ցում ­ն ե­րը, մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը դար­ձել են խիստ տա­րած­ված: Դրա­նից, սա­կայն, ոչ թե տպա­գիր ԶԼՄ-նե­րը կամ էլ ըն­թեր­ցող­ներն են տու­ժում, այլ` ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք այդ­պի­սով չեն կա­րո­ղա­նում վե­րահս­կե­լի տե­ղե­կատ­վա­կան հոս­քեր ա­պա­հո­վել և հա­ճախ ը­նկ­նում են ան­հե­թեթ վի­ճակ­նե­րի մեջ ու փոր­ձում խն­դիր­նե­րը հար­թել քիչ տպա­վո­րու­թյուն թող­նող ու ան­հա­մո­զիչ բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րով:­ Այս ա­մե­նը եր­բեմն թույլ չի տա­լիս ե­րկ­րոր­դա­կա­նը զա­տել ա­ռաջ­ նայի­նից, եր­բեմն էլ ա­ռանց­քային ը­նտ­րա­կան հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող ո­րոշ թե­մա­ներ դուրս են մնում պար­բե­րա­կան­նե­րի ու­ շադ­րու­թյու­նից: Մաս­նա­վո­րա­պես` այդ­պես էլ լուրջ մաս­նա­գի­տա­կան վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րի չեն­թարկ­վե­ցին քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի նա­խընտ­րա­ կան լո­զունգ­նե­րը: Ներ­կա­յաց­ված ը­նտ­րա­ցու­ցակ­նե­րը, ո­րոնց ա­ռա­ջին 20-յակ­նե­րը կա­րե­լի է ի­նչ-որ տեղ ստ­վե­րային կամ պո­տեն­ցի­ալ կա­ռա­ վա­րու­թյուն­նե­րի կազ­մեր հա­մա­րել, կադ­րային պո­տեն­ցի­ա­լի գնա­հատ­ ման ա­ռու­մով դուրս մնա­ցին լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի ու­շադ­րու­թյու­նից հենց մա­կե­րե­սային ան­դրա­դարձ­ե­րի պատ­ճա­ռով: ­Մի­ան­գա­մայն ան­տես­վել է քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի գա­ղա­փա­րա­կան պո­տեն­ցի­ա­լի, ծրագ­րային մո­տե­ցում ­ն ե­րի տի­րույ­թը: Գրե­թե ոչ մի լրագ­րո­ղա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն, վեր­լու­ծու­թյուն չի ներ­կա­յաց­վել այն մա­սին, թե որ­քա­նով են ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող, ներ­կայիս խորհր­դա­րա­նում գոր­ծող կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը հա­վա­տա­րիմ մնա­ցել ի­րենց նա­խընտ­րա­կան ծրագ­րե­րին, ե­ղել հետ­ևո­ղա­կան, ին­չը նաև ըն­ թեր­ցող­նե­րին կողմ ­ն ո­րոշ­վե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն կտար: Այս ա­ռու­մով ներ­կայիս մա­մու­լը ա­վե­լի շատ մա­կե­րե­սային, ֆոր­մալ ըն­կալ­ման մա­ կար­դա­կով է մո­տե­նում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին:

153  ­Ð»­éáõë­ï³ÁÝ­Ï»­ñáõ­ÃÛáõÝ­Ý»­ñÇ ³­Ý³­ã³é §ÏáÕ٭ݳ­Ï³­Éáõ­ÃÛáõ­ÝÁ¦ ­ Ընտ­րար­շա­վի ան­ցած ըն­թաց­քի քիչ թե շատ հան­դար­տու­թյու­նը նաև հա­յաս­տա­նյան հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­րած տե­ղե­ կատ­վա­կան-քա­րոզ­չա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան հետ­ևանք էր: Մեծ հաշ­վով, լուրջ է­քս­ցես­ներ չե­ղան. հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, հիմ­ նա­կա­նում պահ­պա­նե­լով սահ­ման­ված կա­նոն­նե­րը, ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րին քա­րոզ­չու­թյան հա­մար գրե­թե հա­ վա­սա­րա­չափ ե­թե­րա­ժա­մա­նակ տրա­մադ­րե­ցին: Թե վեր­ջին­ներս որ­ քա­նով կա­րո­ղա­ցան այս ռե­սուրսն օգ­տա­գոր­ծել՝ ոչ այն­քան կոնկ­րետ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րից էր կախ­ված, որ­քան քա­ղա­քա­կան ու­ժե­ րի ֆի­նան­սա­կան ու ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րից:­ Ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող հետ­նա­պահ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը` ՀԿԿ-ն, ՀԴԿ-ն և «­Մի­ա­վոր­ված հայե­րը», ի տար­բե­րու­թյուն մյուս­նե­րի, օ­գտ­վե­ցին մի­այն օ­րեն­քով ի­րենց հա­սա­նե­լիք քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի ան­վճար ե­թե­րա­ժա­մա­նա­կից` դա հիմ ­ն ա­կա­նում պայ­մա­նա­վո­րե­լով ու­ նե­ցած սուղ մի­ջոց­նե­րով: ­ Ի տար­բե­րու­թյուն նա­խորդ հա­մա­պե­տա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի, ո­րոնց ժա­մա­նակ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ա­ռաջ­նորդ­վում է­ին հիմ ­ն ա­կա­նում բա­ցառ­ման կամ հս­տակ տար­բե­րակ­ման սկզ­բուն­քով, ին­չով ան­հա­վա­սար պայ­ման­ներ է­ին ստեղ­ծում մր­ցակ­ցու­թյան հա­մար, այս ան­գամ գոր­ծում է­ին նա­խա­պատ­վու­թյան սկզ­բուն­քով: Այն քա­ղա­ քա­կան ու­ժե­րը` ԲՀԿ, ՀՅԴ, որ­պես իշ­խա­նու­թյուն` ՀՀԿ-ն, ո­րոնք ի­րենց ո­ւ ղ­ղա­կի կամ ա­նուղ­ղա­կի ազ­դե­ցու­թյան ներ­քո ու­նե­ին գոր­ծող հե­ռուս­ տաըն­կե­րու­թյուն­ներ` հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար «­Կենտ­րոն», «Եր­կիր Մե­դի­ա», Հան­րային հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն, դրան­ցով թե’ ծա­վա­լային և թե’ բո­վան­դա­կային ա­ռու­մով մի փոքր ա­վե­լի լավ ներ­կա­յաց­վե­ցին: Ն­կա­տե­լի էր այս ու­ժե­րին ա­վե­լի հա­մա­կո­ղմա­նի «­մա­տու­ցե­լու» ձգ­ տու­մը, ո­րը, սա­կայն, ը­նդ­հա­նուր պատ­կե­րի մեջ այն­քան էլ ը­նդ­գծ­ված չէր: Չնա­յած դրան` Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան կող­մից ի­րա­կա­ նաց­ված` ՀՀ նա­խա­գա­հի մար­զային աշ­խա­տան­քային հան­դի­պում ­ն ե­ րը կու­սակ­ցա­կան ը­նտ­րար­շա­վային այ­ցե­լու­թյուն­նե­րի հետ հա­մա­տե­ ղե­լը ՀՀԿ-ին ա­վե­լի շատ ժա­մա­նակ տրա­մադ­րե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն էր տա­լիս, ո­րով­հետև նա­խընտ­րա­կան բնույ­թի հան­դի­պում ­ն ե­րը ևս ՀՀ նա­խա­գահն էր մի­անձ­նյա ան­ցկաց­նում: Ի­սկ դա բա­վա­կա­նին նուրբ մշակ­ված, թաքն­ված քա­րոզ­չու­թյուն էր: Նույ­նը կա­րե­լի է ա­սել նաև «­Գա­գիկ Ծա­ռու­կյան» հիմ ­ն ադ­րա­մի` հատ­կա­պես գյու­ղատն­տե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան բա­րե­գոր­ծա­կան ակ­ցի­ա­նե­րի վե­րա­բե­րյալ ան­դրա­դար­ ձե­րի մա­սին: Չ­նա­յած ԲՀԿ-ն հայ­տա­րա­րում է, որ այդ հիմ ­ն ադ­րա­մի հետ կապ չու­նի, սա­կայն դա ըն­դա­մե­նը կու­սակ­ցու­թյան կող­մից բա­րե­գոր­ծու­ թյամբ չզ­բաղ­վե­լու օ­րենսդ­րա­կան ար­գել­քի ֆոր­մալ կող­մը պա­հե­լու նպա­տակ է հե­տապն­դում: Բո­լոր այդ ակ­ցի­ա­ներն ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն կապ­ վում են ԲՀԿ-ի հետ թե­կուզ այն պատ­ճա­ռով, որ հիմ ­ն ադ­րա­մի ղե­կա­

154 վարն այդ կու­սակ­ցու­թյան նա­խա­գահն է, ո­րը ևս ան­ձամբ է ի­րա­կա­ նաց­նում ԲՀԿ-ի քա­րո­զար­շավն ու հան­րային հան­դի­պում ­ն ե­րը: ­Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյան ա­մե­նադ­րա­կան կող­ մե­րից մեկն այն էր, որ զերծ է­ին մնում հա­կա­քա­րոզ­չու­թյու­նից: Ե­թե­ րը զգա­լի­ո­րեն բաց­վել էր­ ընդ­դի­մա­դիր ու­ժե­րի հա­մար, ո­րոնք բա­վա­ կա­նա­չափ հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­ին ոչ լրատ­վա­կան թո­ղար­կում ­ն ե­րի կամ քա­ղա­քա­կան գո­վազդ­նե­րի, այ­սինքն՝ հե­ռուս­տա­տե­սային այլ ձևա­չա­փե­րով հա­ղոր­դում ­ն ե­րին մաս­նակ­ցու­թյան մի­ջո­ցով հան­րու­թյա­ նը ներ­կա­յաց­նե­լու ի­րենց մո­տե­ցում ­ն երն ու ծրագ­րե­րը տար­բեր հար­ ցե­րի վե­րա­բե­րյալ: Մի­ա­ժա­մա­նակ պահ­պա­նե­լով կո­ռեկ­տու­թյան չգր­ ված օ­րենք­նե­րը՝ հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ի­րենք է­ին ձգ­տում զերծ մնալ բա­ցա­սա­կան ե­րան­գա­վո­րում, ո­րա­կում ­ն եր, սուր քն­նա­դա­տու­ թյուն պա­րու­նա­կող մտ­քե­րից ու ձևա­կեր­պում ­ն ե­րից` կենտ­րո­նա­նա­լով զուտ փաս­տե­րի, բայց հատ­կա­պես նա­խընտ­րա­կան ե­լույթ­նե­րում հն­ չած մտ­քե­րի վրա: Այս­պի­սով նրանք զերծ է­ին մնում ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող ու­ժե­րի վե­րա­բե­րյալ ո­ւ ղ­ղա­կի ձևով հս­տակ բա­ցա­սա­կան կար­ծիք ձևա­վո­րե­լուց` հնա­րա­վո­րու­թյուն տա­լով ը­նտ­րո­ղին սե­փա­կան դա­տո­ղու­թյուն­նե­րը կա­տա­րել:­ Եվ չնա­յած այս դրա­կան տե­ղա­շար­ժին` հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­ րի գոր­ծու­նե­ու­թյունն ա­ռանձ­նա­ցավ նաև բա­ցա­սա­կան ե­րանգ­նե­րով: 1. Է­լեկտ­րո­նային լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը հեր­թա­կան ան­գամ չկա­րո­ղա­ ցան դառ­նալ քա­ղա­քա­կան ե­րկ­խո­սու­թյուն­նե­րի հար­թակ և նա­խա­ձեռ­ նող: Չհաշ­ված ո­րոշ բա­ցա­ռու­թյուն­ներ` չփոր­ձե­ցին ձևա­վո­րել քա­ղա­ քա­կիրթ բա­նա­վե­ճի մշա­կույթ: Այս ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին ևս ե­թե­րից բա­ ցա­կա­յում է­ին բա­նա­վե­ճե­րը, ո­րը եր­կու պատ­ճառ ու­ներ: Մի դեպ­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը, մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գով ը­նտ­րու­թյուն­ նե­րին մաս­նակ­ցող ան­հատ­ներն ի­րենք է­ին խու­սա­փում բա­նա­վե­ճից, թեև ը­նտ­րար­շա­վի մեկ­նար­կին հատ­կա­պես տրա­մագ­ծո­րեն հա­կա­ռակ ճամ­բար­նե­րում գտն­վող ՀՀԿ-ի ու ՀԱԿ-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը մի­մյանց բա­նա­վե­ճի ձեռ­նոց­ներ է­ին նե­տում: Դրան­ցից, սա­կայն, կա­յա­ցավ ըն­ դա­մե­նը մե­կը` Եր­ևա­նի թիվ 2 ը­նտ­րա­տա­րած­քում ա­ռա­ջադր­ված եր­ կու թեկ­նա­ծու­նե­րը` Սամ­վել Ֆար­մա­նյա­նը և Վլա­դի­միր Կա­րա­պե­տյա­ նը, հրա­պա­րա­կային բա­նա­վե­ճի մեջ մտան «Արմ ­ն յուզ» հ/ը ե­թե­րով: Ու չնա­յած այն բա­վա­կա­նին հե­ռու էր քա­ղա­քա­կիրթ բա­նա­վեճ հա­մար­ վե­լուց, սա­կայն գո­նե փորձ էր: Մինչ­դեռ բա­նա­վե­ճի մյուս նա­խա­ձեռ­ նու­թյուն­նե­րը տա­պալ­վե­ցին իշ­խա­նու­թյան օ­լի­գարխ թեկ­նա­ծու­նե­րի կող­մից, ո­րոնք պար­զա­պես հրա­ժար­վե­ցին ի­րենց տված նախ­նա­կան հա­մա­ձայ­նու­թյուն­նե­րից: ­Հե­տաքրք­րա­կանն այն էր, սա­կայն, որ բա­նա­վեճ նա­խա­ձեռ­նե­լու ցան­կու­թյուն չհայտ­նե­ցին ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից և ոչ մե­կը` բա­ցա­ռու­թյամբ, թերևս, ՀՅԴ-ի: Իշ­խող Հան­րա­պե­ տա­կան կու­սակ­ցու­թյունն առ­հա­սա­րակ հենց սկզ­բից որ­դեգ­րեց բա­նա­ վե­ճե­րից հրա­ժար­վե­լու քա­ղա­քա­կան կեց­վածք, չնա­յած ի­րենց հա­վա­ տա­լու պատ­ճառ­նե­րը ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար դրա­նից լավ ձևա­չափ չէր կա­րող լի­նել: Ի­րա­կա­նում սա պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից խու­սա­փե­լու, ը­նտ­րող­նե­րի ա­ռջև հաշ­վե­տու չլի­նե­լու բա­ցո­րոշ պահ­վածք էր:

155  ­Մյուս դեպ­քում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ի­րենք նա­խա­ձեռ­նող չե­ղան: Բա­ցա­ռու­թյամբ «Եր­կիր Մե­դի­ա», «Արմ ­ն յուզ» և ի­նչ-որ չա­փով նաև «­Կենտ­րոն» հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի՝ մնա­ցած­նե­րը բա­նա­վի­ ճային հա­ղոր­դա­շա­րի որ­ևէ նոր ձե­ւա­չափ չս­տեղ­ծե­ցին: Դրանց առ­կա­ յու­թյան դեպ­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը գու­ցե պար­տադր­ված կլի­նե­ին մաս­նակ­ցե­լու հրա­վիր­վող բա­նա­վե­ճե­րին` թե­կուզ մյուս­նե­րից ետ չմ ­ն ա­ լու հա­մար: 2. Ոչ հե­ռուս­տա­տե­սու­թյամբ ե­թեր գնա­ցող քա­ղա­քա­կան գո­վազ­դի, ոչ էլ որ­ևէ այլ ձևա­չա­փով քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի նա­խընտ­րա­կան ծրագ­ րե­րը չհան­րայ­նաց­վե­ցին: Դրա­նում թե­րա­ցան թե° կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը, թե° հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը: Լրատ­վա­կան թո­ղար­կում ­ն ե­րում ու­ շադ­րու­թյու­նը կենտ­րո­նա­ցած էր հան­րային հան­դի­պում ­ն ե­րի և ե­լույթ­ նե­րի վրա, ո­րոնք շատ բան չէ­ին կա­րող տալ՝ թե­կուզ ը­նդ­հան­րա­կան ու ո­րոշ դեպ­քե­րում զգաց­մուն­քային լի­նե­լու պատ­ճա­ռով: Հե­ռուս­տաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րը դա կա­րող է­ին ա­պա­հո­վել հենց բա­նա­վի­ճային հա­ղոր­ դա­շա­րե­րի մի­ջո­ցով, ո­րոնք, ի­նչ­պես նշե­ցինք, պար­զա­պես բա­ցա­կա­ յում է­ին ե­թե­րից:­ Ար­դյուն­քում ը­նտ­րո­ղը հայ­րե­նի հե­ռուս­տաե­թե­րից հասց­րեց մի­այն ի­մա­նալ, թե որ կու­սակ­ցու­թյու­նը տվյալ օ­րը որ մար­զում, որ քա­ղա­ քում է հան­դի­պում ­ն եր ու­նե­ցել և մո­տա­վո­րա­պես ին­չի մա­սին է խո­սել: Եվ քա­նի որ բո­լո­րը հիմ ­ն ա­կա­նում նույն տո­նայ­նու­թյամբ նույն բա­նե­ րի մա­սին է­ին խո­սում, մի­այն հե­ռուս­տաե­թե­րին հետ­ևե­լով՝ ը­նտ­րո­ղը կողմ ­ն ո­րոշ­վե­լու գրե­թե ոչ մի հնա­րա­վո­րու­թյուն չու­նե­ցավ, մա­նա­վանդ ե­թե նկա­տի առ­նենք, որ քա­ղա­քա­կան ու­ժերն ի­րենք էլ շեշ­տադ­րու­ մը կա­տա­րում է­ին ա­վե­լի շատ վճ­ռա­կան, քան հա­մո­զիչ եր­ևա­լու վրա: Այս ը­նդ­հա­նուր մո­տե­ցու­մը թույլ չտ­վեց հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րին փոր­ձել նպաս­տել նա­խընտ­րա­կան ծրագ­րե­րի նկատ­մամբ հան­րային պա­հան­ջար­կի ձևա­վոր­մա­նը: 3. Եր­կու հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներ` «Արմ ­ն յու­զը» և «­Շան­թը», ա­ռանձ­նա­ցան սո­ցի­ա­լա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն­ներ պատ­վի­րե­լով ու դրանց ար­դյունք­նե­րը հրա­պա­րա­կե­լով: Ար­տա­քուստ դա ար­վում էր լրիվ ան­մեղ` հան­րային տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րի դի­նա­մի­կան ներ­կա­յաց­ նե­լու նպա­տա­կով: Սա­կայն հան­րու­թյանն այդ­պես էլ ան­հայտ մնաց, թե բա­վա­կա­նին սուղ մի­ջոց­ներ ու­նե­ցող այս հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ի­նչ­պես կա­րո­ղա­ցան նման թան­կար­ժեք հե­տա­զո­տու­թյուն­ներ պատ­ վի­րել: ­Հաշ­վի առ­նե­լով նաև ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի` ներ­կա­յաց­ված վար­կա­նիշ­նե­րի խիստ կաս­կա­ծե­լի­ու­թյու­նը, հան­րային տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րը և վար­կա­նիշ­նե­րը բնո­րո­շող հիմ ­ն ա­ կան տվյալ­նե­րի ո­րոշ ան­հա­մա­տե­ղե­լի­ու­թյու­նը` հե­ռուս­տաըն­կե­րու­ թյուն­նե­րի այս նա­խա­ձեռ­նու­թյունն ա­վե­լի շատ ար­դյունք­նե­րի օբյեկ­ տի­վու­թյան հետ կապ­ված կաս­կած­ներ ա­ռա­ջաց­րեց, հատ­կա­պես ե­րբ պարզ դար­ձավ, որ մի­ջազ­գային քիչ թե շատ հե­ղի­նա­կա­վոր սո­ցի­ո­ լո­գի­ա­կան հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րի կենտ­րոն­ներն ի­րենց այս հար­ցում­ ներն ա­րել է­ին տե­ղա­կան մաս­նա­գի­տաց­ված, բայց հե­ղի­նա­կազրկ­ված կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի ու սո­ցի­ո­լոգ­նե­րի մի­ջո­ցով:

156  ­Հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով նման հար­ցում ­ն ե­րի ան­ցկա­ ցու­մը պար­զա­պես օբյեկ­տի­վու­թյան պատ­րանք ստեղ­ծե­լու նպա­տակ էր հե­տապն­դում՝ նրանց դարձ­նե­լով ը­նտ­րող­նե­րին դե­պի ՀՀԿ-ն տրա­ մադ­րե­լու քա­րոզ­չա­կան գոր­ծիք: Սա աշ­խա­տանք էր ոչ թե հան­րային գի­տակ­ցու­թյան, այլ` են­թա­գի­տակ­ցու­թյան հետ: Թեև ի­րենց լրատ­վա­ կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ այս հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­ներն ը­նդ­գծ­ված ան­կողմ ­ն ա­կա­լու­թյուն է­ին հան­դես բե­րում, սա­կայն ը­նտ­րող­նե­րին սկ­ սե­ցին կողմ ­ն ո­րո­շել քա­ղա­քա­կան տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րի` տվյալ դեպ­քում սոց­հար­ցում ­ն ե­րի մի­ջո­ցով: Սա, ի­հար­կե, քա­րոզ­չու­թյան բո­լո­րո­վին այլ, ա­վե­լի պրո­ֆե­սի­ո­նալ մա­կար­դակ է: Թե որ­քա­նով է բա­րո­յա­կան ու որ­ քա­նով է տե­ղա­վոր­վում հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծա­ռույթ­նե­րի ու ա­ռա­քե­լու­թյան հա­մա­տեքս­տում, քն­նար­կե­լու հարց է:

­

157  س­Ùáõ­ÉÇ ù³­ñá­½³ñ­ß³­íÁ ϳ٠ù³­ñá­½³ñ­ß³­íÇ Ù³­Ùáõ­ÉÁ 2012-ի խորհր­դա­րա­նա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րը մա­մու­լի հա­մար տար­ բեր­վե­ցին ա­ռա­ջին հեր­թին նրա­նով, որ վեր­ջինս ո­ւ ղ­ղա­կի­ո­րեն սկ­սեց մաս­նակ­ցել ը­նտ­րու­թյա­նը: Մի քա­նի լրագ­րող­ներ` հիմ ­ն ա­կա­նում հենց տպա­գիր մա­մու­լի դաշ­տից, ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու հայտ ներ­կա­յաց­րին` մի մա­սը հա­մա­մաս­նա­կան, մյուս մա­սը՝ մե­ծա­մաս­նա­ կան ը­նտ­րա­կար­գով: Այս հան­գա­ման­քը, սա­կայն, մեծ ազ­դե­ցու­թյուն չու­նե­ցավ ը­նտ­րար­շա­վում մա­մու­լի կողմ ­ն ո­րո­շում ­ն ե­րի կամ լու­սա­բա­ նում ­նե­ րի բնույ­թի վրա, ո­ րով­ հետև ի սկզ­ բա­ նե պարզ դար­ ձավ, որ նրանց նկատ­մամբ լրագ­րո­ղա­կան համ­քա­րու­թյան ո­ւ ղ­ղորդ­ված ա­ջակ­ ցու­թյու­նը մա­մու­լի մի­ջո­ցով չի դրս­ևոր­վե­լու:­ Ընդ­հան­րա­պես ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին լրագ­րող­նե­րի` հենց լրագ­րո­ղի ի­մի­ջով մաս­նակ­ցու­թյու­նը մաս­նա­գի­տա­կան է­թի­կայի հետ կապ­ված ո­րո­շա­կի հիմ ­ն ախն­դիր­ներ հա­րու­ցեց, ո­րոնք դեռ վեր­լու­ծու­թյան պետք է են­թարկ­վեն: Օ­րի­նակ` որ­քա­նո՞վ է ճիշտ լրագ­րո­ղի` պատ­գա­մա­վո­րու­ թյան թեկ­նա­ծու ա­ռա­ջադր­ման դեպ­քում նրա մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ ծու­նե­ու­թյան շա­րու­նա­կու­մը ը­նտ­րար­շա­վի ըն­թաց­քում, ա­րդյոք դա նրան մր­ցակ­ցային ո­րո­շա­կի ա­ռա­վե­լու­թյամբ չի՞ օժ­տում, կամ հա­սա­ րա­կա­կան դիր­քը մաս­նա­վոր շա­հե­րին ծա­ռայեց­նե­լու հնա­րա­վո­րու­ թյուն չի՞ ըն­ձե­ռում: Ե­րբ պար­բե­րա­կան մա­մու­լը դի­տար­կում ե­նք քա­ րոզ­չու­թյան գոր­ծա­ռույ­թի պրիզ­մայով, լրագ­րո­ղա­կան օբյեկ­տի­վու­թյան պահ­պան­ման խն­դիրն առ­հա­սա­րակ ա­վե­լորդ է դառ­նում: ­Բայց­ևայն­պես, լրագ­րող-թեկ­նա­ծու­նե­րի առ­կա­յու­թյու­նը ը­նտ­րա­ պայ­քա­րում ո­րո­շա­կի ի­նտ­րիգ մտց­րեց: Ի տար­բե­րու­թյուն հա­մա­մաս­ նա­կան ը­նտ­րա­կար­գի կամ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի մր­ցակ­ցու­թյան` մե­ ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գի նկատ­մամբ այս ան­գամ մա­մուլն այդ­քան էլ բծախն­դիր մո­տե­ցում չէր ցու­ցա­բե­րում: Մի կող­մից դա պայ­մա­նա­ վոր­ված էր այս դաշ­տում ը­նտ­րար­շա­վի հա­մե­մա­տա­բար կո­ռեկտ ըն­ թաց­քով` չհաշ­ված ը­նտ­րար­շա­վի սկզ­բում ար­ձա­նագր­ված բռ­նու­թյուն­ նե­րի եր­կու-ե­րեք դեպ­քե­րը թեկ­նա­ծու­նե­րի կամ նրանց մեր­ձա­վոր­նե­րի նկատ­մամբ, ո­րոնք լայ­նո­րեն լու­սա­բան­վե­ցին մա­մու­լում: Մե­ծա­մաս­նա­ կան ը­նտ­րա­կար­գում հիմ ­ն ա­կան ի­նտ­րիգն ա­պա­հո­վեց ­հենց լրագ­րող- թեկ­նա­ծու­նե­րի ագ­րե­սիվ քա­րո­զար­շա­վը, ո­րը հիմ ­ն ա­կա­նում պտտ­վում էր բա­նա­վե­ճե­րի հրա­վիր­ման, դրան­ցից մր­ցա­կից­նե­րի հրա­ժար­վե­ լու տրա­գի­կո­մե­դիկ դր­վագ­նե­րի շուրջ: Սա­կայն, ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ, նկա­տե­լի էր, որ մա­մու­լը մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գը ո­րո­շա­կի­ո­րեն ա­ռանձ­նաց­րել էր ը­նդ­հա­նուր քա­ղա­քա­կան մթ­նո­լոր­տից և ա­ռանձ­նա­ պես ցան­կու­թյուն չու­նե­ցավ խո­րա­նա­լու ա­ռան­ձին ը­նտ­րա­տա­րածք­նե­ րի ներ­քին խո­հա­նոց­նե­րի մեջ: Այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն էր, կար­ծես խոս­քը ոչ թե հա­մա­պե­տա­կան ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի մա­սին է, այլ տե­ղա­ կան ի­նք­նա­կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի: ­Բուն ը­նտ­րար­շա­վը մա­մու­լում լու­սա­բան­վեց` ել­նե­լով քա­ղա­քա­կան նա­խա­սի­րու­թյուն­նե­րից ու հակ­վա­ծու­թյուն­նե­րից, այ­սինքն՝ այն­քա­նով, որ­քա­նով ան­հրա­ժեշտ էր այս կամ այն կու­սակ­ցու­թյան կամ դա­շին­քի

158 քա­րոզ­չու­թյան ի­րա­կա­նաց­ման հա­մար: Այ­սու­հան­դերձ, ը­նտ­րար­շա­վի ըն­թաց­քում ը­նտ­րա­խախ­տում ­ն ե­րի դեմ միջ­կու­սակ­ցա­կան շտա­բի ձևա­ վոր­ման ու դրա­նից ա­ծան­ցյալ եր­ևույթ­նե­րի ու զար­գա­ցում ­ն ե­րի ը­նդ­ հա­նուր ֆո­նին մա­մու­լում ար­ձա­նագր­վե­ցին հա­մար­ժեք վե­րա­փո­խում­ ներ: Ողջ մա­մու­լը, կա­րե­լի է ա­սել, սկ­սեց ­տե­ղա­վոր­վել ստեղծ­ված ԲՀԿ- ՀՅԴ-ՀԱԿ տան­դե­մի աջ ու ձախ կող­մեր ­ ում: Եվ մա­մու­լը գրե­թե ամ­ բող­ջու­թյամբ մտավ քա­ղա­քա­կան այս վե­րա­դա­սա­վո­րում ­ն ե­րի շուրջ, դրա­նից բխող ի­նտ­րիգ­նե­րի հյուս­ման ու հրահր­ման, փո­խա­դարձ պրո­ վո­կա­ցի­ա­նե­րի լա­բի­րին­թոս` հիմ ­ն ա­կան շեշ­տադ­րում ­ն ե­րը տե­ղա­փո­ խե­լով կեղծ ու ի­րա­կան ը­նդ­դի­մու­թյուն­նե­րի ու մեր­կա­ցում ­ն ե­րի հան­րա­ ծա­նոթ ու ո­չինչ չտ­վող հար­թու­թյուն: Փոխ­վե­ցին հա­կա­քա­րոզ­չու­թյան թի­րախ­նե­րը: Ան­գամ այն ու­ժե­րը, ո­րոնք նախ­կի­նում են­թարկ­վում է­ին ո­րոշ թեր­թե­րի սուր քն­նա­դա­տու­թյա­նը, վեր­ջին­նե­րիս կող­մից սկ­սե­ցին ա­վե­լի լո­յալ վե­րա­բեր­մուն­քի ար­ժա­նա­նալ: Եվ այս ի­րո­ղու­թյու­նը հս­ տակ ցույց տվեց, թե մա­մու­լը որ­քան մեծ կախ­վա­ծու­թյան մեջ է քա­ղա­ քա­կան շր­ջա­նակ­նե­րից: ­Մա­մուլն ա­վե­լի ըն­կա­լու­նակ էր ը­նտ­րար­շա­վին հա­րող, ի­րենց մեջ ան­ձնա­կան, խմ­բա­կային կամ քա­ղա­քա­կան ի­նտ­րիգ­ներ պա­րու­նա­կող եր­ևույթ­նե­րի նկատ­մամբ, քան ը­նտ­րող­նե­րի հա­մար շատ ա­վե­լի լուրջ նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ցող խն­դիր­նե­րի, մաս­նա­վո­րա­պես` ը­նտ­րար­շա­վի բո­վան­դա­կու­թյան, կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ու թեկ­նա­ծու­նե­րի ծրագ­րե­րի, նրանց ան­ցած ճա­նա­պար­հի, խոս­տում ­ն ե­րի ի­րա­տե­սա­կա­նու­թյան, մար­տա­վա­րու­թյուն­նե­րի: Այդ­պես էլ ո­ղ ջ քա­րո­զար­շա­վի ժա­մա­նակ քն­նու­թյան չառն­վեց հար­ցը, թե ժամ­կե­տը սպա­ռող խորհր­դա­րա­նում ներ­կա­յաց­ված այն ու­ժե­րը, ո­րոնք նո­րից են ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­ նակ­ցում, որ­քա­նո՞վ են ի­րենց հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի սահ­ման­նե­րում կա­րո­ղա­ցել ի­րա­կա­նաց­նել նախ­կի­նում ներ­կա­յաց­րած ծրագ­րե­րը, որ­ քա­նո՞վ են հա­վա­տա­րիմ մնա­ցել դրանց գա­ղա­փա­րա­բա­նու­թյանն ու դրույթ­նե­րին: Մինչ­դեռ նման դի­տար­կում ­ն երն ու վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րը կա­րող է­ին է­ա­պես ազ­դել ը­նտ­րող­նե­րի կողմ ­ն ո­րոշ­ման և այս կամ այն ու­ժի նկատ­մամբ ի­րենց վե­րա­բեր­մուն­քը ճշ­տե­լու վրա: Չ­նա­յած բո­լոր քա­ղա­քա­կան ու­ժերն էլ ներ­կա­յա­ցել է­ին սե­փա­կան ծրագ­րե­րով` քա­րո­զար­շա­վի ըն­թաց­քում մա­մուլն առ­հա­սա­րակ դրանց չանդ­րա­դար­ձավ: Բա­ցա­ռու­թյուն էր, թերևս, «Եր­կիր» օ­րա­թե­թը, ո­րը եր­կու-ե­րեք շա­բաթ գրե­թե ա­մեն օր կա­տա­րում էր ծրագ­րե­րի թե­մա­ տիկ հպան­ցիկ հա­մե­մա­տա­կան դի­տար­կում, ո­րը, սա­կայն, շատ ա­վե­լի ար­վում էր ՀՅԴ-ի ծրագ­րի ա­ռա­վե­լու­թյուն­ներն ը­նդ­գծե­լու նպա­տա­կով: Բո­լոր դեպ­քե­րում, որ­քան էլ դա «Եր­կի­րի» քա­րոզ­չա­կան քա­ղա­քա­կա­ նու­թյան մաս էր կազ­մում, գո­նե մի­ջան­կյալ հնա­րա­վո­րու­թյուն էր տա­ լիս ծա­նո­թա­նա­լու այս կամ այն ո­լոր­տի հետ կապ­ված` կու­սակ­ցու­թյուն­ նե­րի մո­տե­ցում ­ն ե­րին, այն դեպ­քում, ե­րբ այդ ծրագ­րե­րը մա­մու­լում չհ­ րա­պա­րակ­վե­ցին: Ն­կա­տե­լի էր, սա­կայն, մա­մու­լի ա­ռանձ­նա­հա­տուկ վե­րա­բեր­մուն­ քը պատ­գա­մա­վո­րու­թյան թեկ­նա­ծու­նե­րի հրա­պա­րա­կած գույ­քի և ե­կա­մուտ­նե­րի հայ­տա­րա­րագ­րե­րի նկատ­մամբ, մի բան, որ նախ­կի­ նում եր­բեք նման ա­ժի­ո­տաժ չէր ա­ռա­ջաց­րել: Դա պայ­մա­նա­վոր­ված էր այն հան­գա­ման­քով, որ, ի տար­բե­րու­թյուն նախ­կի­նի, այս ան­գամ

159  հան­րային ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում ա­ռա­վել շատ գտն­վող թեկ­նա­ ծու­ներն ա­ռանձ­նա­պես ջանք չէ­ին գոր­ծադ­րել թաքց­նե­լու ու­նեց­ված­ քը: Եվ չնա­յած փաս­տե­րի ար­ձա­նագր­մա­նը` ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ ներ­ կա­յաց­ված տվյալ­նե­րը մա­մու­լի կող­մից խոր­քային վեր­լու­ծու­թյուն­նե­րի չեն­թարկ­վե­ցին: Բա­ցա­ռիկ է­ին այն դեպ­քե­րը, ե­րբ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը փոր­ձե­ցին պար­զել ա­ռան­ձին թեկ­նա­ծու­նե­րի ներ­կա­յաց­րած` ա­ներ­ևա­ կայե­լի չա­փե­րի հաս­նող ե­կա­մուտ­նե­րի ու գույ­քի ծագ­ման աղ­բյուր­նե­րը, այն դեպ­քում, ե­րբ նրան­ցից շա­տե­րը պե­տա­կան պաշ­տո­նյա­ներ է­ին և, ը­ստ տրա­մա­բա­նու­թյան ու ի­րա­վա­կան սահ­մա­նա­փա­կում ­ն ե­րի, նման կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի չէ­ին կա­րող տի­րա­պե­տել: Մա­մու­լի նման կրա­վո­րա­ կան վե­րա­բեր­մուն­քը հան­րային գի­տակ­ցու­թյան մեջ ամ­րապն­դում է այդ ա­մենն ի­բրև օ­րի­նա­չա­փու­թյուն ըն­դու­նե­լու մտայ­նու­թյու­նը:­ Այս ըն­թաց­քում մա­մու­լի ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում էր նաև ը­նտ­ րա­խախ­տում ­ն ե­րի հնա­րա­վո­րու­թյան, ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ար­դյունք­նե­րի հնա­րա­վոր կեղծ­ման թե­ման, ո­րը հիմ ­ն ա­կա­նում սահ­մա­նա­փակ­վում էր ը­նտ­րա­կա­շառք­նե­րի բա­ժան­ման մա­սին ա­հա­զան­գե­րի և ը­նտ­րա­ցու­ ցակ­նե­րում տեղ գտ­նող ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի մա­սին ա­ռան­ձին հրա­պա­ րա­կում ­ն ե­րով: Բա­ցի այն, որ ը­նտ­րա­կա­շառք­նե­րի մա­սին ա­հա­զան­գե­ րը, դրանց հետ կապ­ված մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րը սո­վո­րա­բար հրա­պա­ րակ­վում է­ին ա­ռանց կոնկ­րետ փաս­տե­րի, ին­չը ա­ռն­վազն կաս­կա­ծի տակ էր դնում տե­ղե­կատ­վու­թյան ար­ժա­նա­հա­վա­տու­թյու­նը, ցու­ցակ­ նե­րում ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի մա­սին հրա­պա­րա­կում ­ն ե­րը ե­ւս խիստ ան­ հա­մա­չափ է­ին այն պատ­կե­րին, որ ներ­կա­յաց­նում է­ին այս­պես կոչ­ված ը­նդ­դի­մա­դիր կամ չե­զոք մա­մու­լի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը, ո­րոնց հա­կադր­ վում է­ին իշ­խա­նու­թյան մա­տույց­նե­րում գոր­ծող թեր­թերն այս խն­դիր­ նե­րի նկատ­մամբ ի­րենց ան­բնա­կան, կեղծ ան­տար­բե­րու­թյամբ, դրանց մա­սին չխո­սե­լու ան­թա­քույց կեց­ված­քով: Խն­դի­րը ցու­ցակ­նե­րում առ­կա վի­ճա­կի չա­փա­զան­ցու­թյան մեջ չէ, ի­հար­կե, այլ տե­ղե­կատ­վու­թյան և դրանց աղ­բյուր­նե­րի սա­կա­վու­թյան: Ե­րբ հար­ցը կր­կին տե­ղա­փո­խում ե­նք հա­յաս­տա­նյան ներ­կայիս մա­մու­ լի հա­մար ա­մե­նաբ­նա­կան վի­ճա­կի` քա­րոզ­չու­թյան, այն էլ` նա­խընտ­ րա­կան քա­րոզ­չու­թյան հար­թու­թյուն, պարզ է դառ­նում, որ ներ­կա­յաց­ վող փաս­տերն իս­կա­պես քիչ է­ին կամ ան­հա­մո­զիչ` հրա­պա­րակ­ված ցու­ցակ­նե­րի և ը­նտ­րող­նե­րի ի­րա­կան թվի ահ­ռե­լի տար­բե­րու­թյու­նը հիմ ­ն ա­վոր­ված ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար: Եվ դրա պատ­ճա­ռով իշ­խա­նու­ թյու­նը կա­րո­ղա­ցավ մանև­րե­լով խու­սա­փել լուրջ բա­ցա­հայ­տում ­ն ե­րից:­ Այն­պես որ, չնա­յած այն հան­գա­ման­քին, որ Հա­յաս­տա­նում հրա­ պա­րա­կա­խո­սա­կան, վեր­լու­ծա­կան միտ­քը դեռևս մա­մու­լում է կա­րո­ ղա­նում ի­րաց­վել, զուտ ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցի կտր­ված­քով մա­մու­լը դուրս չե­կավ այն մա­կե­րե­սայ­նու­թյան ու ի­նտ­րի­գայ­նու­թյան մա­կար­դա­ կից, ո­րում գտն­վում էր ը­նտ­րար­շա­վի մեկ­նար­կին:

160 ­Ü³­ËÁÝï­ñ³­Ï³Ý ù³­ñá½­ãáõ­ÃÛ³Ý íÇñ­ïá­õ³É »­ñ»­ëÁ Ընտ­րու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցող քա­ղա­քա­կան 9 ու­ժե­րից 7-ն ու­նեն պաշ­տո­նա­կան կայ­քէ­ջեր, ո­րոնք ը­նտ­րու­թյուն­նե­րին ըն­դա­ռաջ հիմ ­ն ա­ կա­նում թար­մաց­վել են թե° ար­տաք­նա­պես և թե° ի­նչ-որ չա­փով բո­վան­ դա­կային ա­ռու­մով: Սա­կայն նրանց ըն­դա­մե­նը մի մասն է, որ պաշ­տո­ նա­կան կայ­քէ­ջե­րը փոր­ձել է օգ­տա­գոր­ծել քա­րոզ­չա­կան նպա­տակ­նե­ րով: Այս ի­մաս­տով աչ­քի են ը­նկ­նում հատ­կա­պես «­Ժա­ռան­գու­թյու­նը» և Հայ ազ­գային կոնգ­րե­սը, ո­րոնց կայ­քէ­ջեր այ­ցե­լող ը­նտ­րող­նե­րը կա­րող են գրե­թե ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րա­ցում կազ­մել թե° այս ու­ժե­րի նա­ խընտ­րա­կան ծրագ­րի, թե° ներ­կա­յաց­րած թեկ­նա­ծու­նե­րի և թե° առ­հա­ սա­րակ ը­նտ­րար­շա­վի ըն­թաց­քի վե­րա­բե­րյալ: ԲՀԿ-ն և ՕԵԿ-ն այս ռե­սուր­սը մաս­նա­կի­ո­րեն են օգ­տա­գոր­ծել` կայ­ քե­րում զե­տե­ղե­լով մի­այն քա­րո­զար­շա­վին ա­ռնչ­վող ա­մե­նա­հիմ ­ն ա­կան ատ­րի­բուտ­նե­րը: Չնա­յած ի­րա­կա­նաց­րած մասշ­տա­բային և շատ է­ֆեկ­ տիվ քա­րո­զար­շա­վին` ՀՅԴ-ի պաշ­տո­նա­կան կայ­քէ­ջը գրե­թե չի ար­տա­ ցո­լել այդ ա­մե­նը: Առ­հա­սա­րակ, չնա­յած ա­ռան­ձին վերց­րած կու­սակ­ցա­ կան­նե­րի կող­մից ին­տեր­ներ­տային, ցան­ցային ռե­սուրս­նե­րի այս կամ այն չա­փով կի­րառ­մա­նը` ՀՅԴ-ն վիր­տո­ւ ալ գոր­ծի­քա­կազմն օգ­տա­գոր­ ծե­լու ի­մաս­տով չա­փից դուրս պահ­պա­նո­ղա­կան է ե­ղել: Նույ­նը կա­րե­ լի է ա­սել նաև ՀՀԿ-ի վե­րա­բե­րյալ: Վեր­ջի­նիս ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյունն այն է, սա­կայն, որ կու­սակ­ցու­թյան պաշ­տո­նա­կան կայ­քէջն օգ­տա­գործ­ վում է նաև թաքն­ված քա­րոզ­չու­թյան հա­մար: Այս­տեղ ոչ մի­այն զուտ կու­սակ­ցա­կան, այլև ան­հաս­կա­նա­լի­ո­րեն ե­րկ­րի նա­խա­գա­հին կամ վար­չա­պե­տին ա­ռնչ­վող պաշ­տո­նա­կան լրա­հոսն է զե­տեղ­վում: Ի դեպ, այս մո­տե­ցումն ըն­կած էր նաև ՀՀԿ-ի նա­խընտ­րա­կան քա­րո­զար­շա­վի կա­ռուց­ված­քի և մե­թո­դա­բա­նու­թյան հիմ­քում: ­Մեծ հաշ­վով, սա­կայն, այ­ցե­լու­թյուն­նե­րի մա­սով կու­սակ­ցու­թյուն­նե­ րի պաշ­տո­նա­կան կայ­քերն այդ­քան էլ հե­տաքրք­րու­թյուն չեն ներ­կա­ յաց­նում: Կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ հե­տաքրք­րու­թյունն ա­վե­լի մեծ է սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րում ու տա­րա­տե­սակ վիր­տո­ւ ալ ֆո­րում ­ն ե­ րում: Խն­դիրն այն է, սա­կայն, որ սոց­ցան­ցե­րում ներգ­րավ­ված կոն­տին­ գեն­տը կազ­մում են հա­սա­րա­կու­թյան ա­ռա­վել քա­ղա­քա­կա­նաց­ված ու քա­ղա­քա­ցի­ա­կա­նաց­ված և, ը­ստ է­ու­թյան, ի­րենց կա­յուն հա­մոզ­մունք­ ներն ու­նե­ցող ան­հատ­նե­րը, և զուտ է­ֆեկ­տի­վու­թյան տե­սան­կյու­նից այս ճա­կա­տում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի հա­մար քա­րոզ­չու­թյան ի­րա­կա­ նա­ցու­մը լուրջ ազ­դե­ցու­թյուն չէր կա­րող ու­նե­նալ, ին­չով և բա­ցատր­վում է վիր­տո­ւ ալ մե­դի­աաշ­խար­հում նրանց ոչ նա­խա­ձեռ­նո­ղա­կա­նու­թյունն ու նկա­տե­լի պա­սի­վու­թյու­նը: ­Գու­ցե դա է պատ­ճա­ռը, որ միկ­րոբ­լոգ­նե­րը, Facebook-ը ը­նտ­րար­շա­ վի ըն­թաց­քում այդ­պես էլ քա­րոզ­չու­թյան ի­րա­կա­նաց­ման լայ­նա­մասշ­ տաբ հար­թա­կի չվե­րած­վե­ցին, կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը ջանք չգոր­ծադ­րե­ ցին ցան­ցե­րում ձևա­վո­րե­լու ի­րենց ի­մի­ջը: Ին­տեր­նե­տը և հատ­կա­պես ցան­ցերն ա­վե­լի շատ օգ­տա­գործ­վում է­ին քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ա­ռան­ ձին ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի կող­մից` որ­պես կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի գոր­ծո­

161  ղու­թյուն­նե­րի, կա­յաց­րած քա­ղա­քա­կան ո­րո­շում ­ն ե­րի պատ­ճառ­նե­րը, հիմ ­ն ա­վոր­վա­ծու­թյու­նը հրա­պա­րա­կային-ան­հա­տա­կան կոն­տակտ­նե­ րի մի­ջո­ցով ներ­կա­յաց­նե­լու, բա­ցատ­րե­լու, պաշտ­պա­նե­լու լա­վա­գույն հար­թակ: ­Հետ­ևա­բար, որ­քա­նով կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի ա­ռան­ձին ներ­կա­յա­ ցու­ցիչ­ներ ճա­նա­չե­լի ու ազ­դե­ցիկ են ցան­ցային հա­ղոր­դակ­ցու­թյան մի­ջա­վայ­րում, այն­քա­նով ներ­կա­յա­նա­լի է տվյալ կու­սակ­ցու­թյու­նը: Այս ի­մաս­տով վիր­տո­ւ ալ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը լա­վա­ գույնս օգ­տա­գոր­ծել են «­Ժա­ռան­գու­թյուն»-ը և «­ՀԱԿ»-ը` ի­րենց ֆեյս­ բու­քյան հա­մայնք­նե­րի, հա­մա­խոհ­նե­րի, մո­լե­ռանդ­նե­րի բազ­մու­թյամբ, ո­րոնք, ու­նե­նա­լով ո­րո­շա­կի աշ­խար­հա­յաց­քային ը­նդ­հան­րու­թյուն­ներ և քա­ղա­քա­կան հա­յացք­նե­րի տար­բե­րու­թյուն­ներ, եր­բեմն ի­րենց դի­ պուկ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րով, սուր քն­նար­կում ­ն ե­րով կա­րո­ղա­ցել են հե­տաքր­քիր ներ­կապ­նակ ստեղ­ծել:­ Ի տար­բե­րու­թյուն կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րի` ցան­ցային ռե­սուրս­նե­ րից ա­ռա­վե­լա­պես օ­գտ­վել են մե­ծա­մաս­նա­կան ը­նտ­րա­կար­գով ա­ռա­ ջադրված թեկ­նա­ծու­նե­րը` ստեղ­ծե­լով ի­րենց ան­ձնա­կան-քա­րոզ­չա­կան է­ջե­րը և դրանք փոր­ձե­լով ծա­ռայեց­նել ի­րենց ի­մի­ջի ձևա­վոր­մա­նը: Հատ­կա­պես աչ­քի է­ին ը­նկ­նում Սա­թիկ Սեյ­րա­նյա­նի, Սամ­վել Ֆար­ման­ յա­նի, Վլա­դի­միր Կա­րա­պե­տյա­նի, Գո­հար Վե­զի­րյա­նի, Վա­հան Կա­րա­ պե­տյա­նի, Գա­րե­գին Նու­շի­կյա­նի և մի քա­նի այլ թեկ­նա­ծու­նե­րի` PR տե­սան­կյու­նից հե­տաքրք­րա­շարժ է­ջե­րը: ­Վիր­տո­ւ ալ մե­դի­ան լա­վա­գույնս օգ­տա­գոր­ծել են այն ան­հատ­նե­ րը, ով­քեր, փաս­տո­րեն, հաս­կա­նում է­ին բազ­մաձև տե­ղե­կատ­վու­թյան և դրա փո­խա­նակ­ման այ­լընտ­րան­քային մի­ջոց­նե­րի կար­ևո­րու­թյու­նը հան­րային գի­տակ­ցու­թյան ո­ւ ղ­ղորդ­ման, մա­նի­պու­լ յա­ցի­ա­նե­րի ա­ռու­ մով: Եր­բեմն, ի­հար­կե, դա հան­գեց­նում էր չա­փի զգա­ցո­ղու­թյան կորս­ տի, ի­նչ­պես, օ­րի­նակ, Սամ­վել Ֆար­մա­նյա­նի և նրա գե­րակ­տիվ թի­մա­ կից­նե­րի պա­րա­գա­յում: Բայց որ­քան ան­հաս­կա­նա­լի էր քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի նկա­տե­լի ան­տար­բե­րու­թյու­նը ցան­ցե­րի ռե­սուրս­նե­րի նկատ­ մամբ, նույն­քան էլ չա­փա­զանց­ված էր մե­ծա­մաս­նա­կան թեկ­նա­ծու­նե­րի նման ակ­տի­վու­թյու­նը` հաշ­վի առ­նե­լով, որ այս մի­ջա­վայ­րում նրանք կա­րող է­ին աշ­խա­տել մի­այն ի­րենց պո­տեն­ցի­ալ ը­նտ­րա­զանգ­վա­ծի շատ փոքր մա­սի հետ:­ Այս ա­մե­նով հան­դերձ` քա­րոզ­չու­թյան տե­սան­կյու­նից հա­յաս­տան­ յան վիր­տո­ւ ալ ի­րա­կա­նու­թյու­նը դրս­ևոր­վեց նաև իր բա­ցա­սա­կան կող­մե­րով: Նախ` այդ­պես էլ որ­ևէ քա­ղա­քա­կան ո­ւ ժ կամ ա­ռան­ձին թեկ­նա­ծու չկա­րո­ղա­ցավ օգ­տա­գոր­ծել ցան­ցային հա­ղոր­դակ­ցու­թյան տի­րույ­թի մո­բի­լի­զա­ցի­ոն պո­տեն­ցի­ա­լը, ո­րի մա­նի­պու­լ յա­տիվ է­ֆեկ­տը բազ­մա­պա­տիկ ա­վե­լի մեծ կա­րող էր լի­նել: ­Հա­ղոր­դակ­ցու­թյու­նը դուրս չե­կավ տե­ղե­կատ­վու­թյան փո­խա­նակ­ ման պար­զու­նակ մա­կար­դա­կից և չվե­րած­վեց ո­րո­շա­կի գա­ղա­փար­ նե­րի շուրջ հա­մախմ­բում ­ն ե­րի: Ի­րա­կա­նում, սա­կայն, դրա ան­հրա­ժեշ­ տու­թյունն առ­կա էր ա­ռն­վազն ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի դեմ հա­մա­հա­սա­րա­ կա­կան պայ­քար նա­խա­ձեռ­նե­լու մա­սով` հաշ­վի առ­նե­լով ը­նտ­րա­ցու­ ցակ­նե­րում առ­կա ան­ճշ­տու­թյուն­նե­րի քա­նա­կը, ո­րոնք բա­ցա­հայ­տե­լու հա­մար ան­հրա­ժեշտ էր գո­նե ակ­տիվ քա­ղա­քա­ցի­նե­րի կոն­սո­լի­դաց­ված

162 աշ­խա­տանք հենց ը­նտ­րա­ցու­ցակ­նե­րի հետ, ի­նչ­պես նաև` այս հար­ցի քա­ղա­քա­կա­նա­ցու­մը: ­Հա­յաս­տա­նյան հա­սա­րա­կա­կան-քա­ղա­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­ րում քա­ղա­քա­կիրթ ե­րկ­խո­սու­թյան և բա­նա­վե­ճի ան­տիմ­շա­կույթն իր ո­ղ ջ շու­քով դրս­ևոր­վեց հենց վիր­տո­ւ ալ հա­ղոր­դակ­ցու­թյան տա­րած­ քում` ո­րոշ դեպ­քե­րում հան­գե­լով ը­նդ­հուպ գռե­հիկ դրս­ևո­րում ­ն ե­րի: Քա­ ղա­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ան­ձնա­վոր­ված ե­րան­գա­վո­րում ­ն ե­րը, վի­րա­վո­րա­կան ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րով ու­ղեկ­ցում ­ն ե­րը, ան­հան­դուր­ ժո­ղա­կա­նու­թյան տար­րերն ու շփում ­ն ե­րում եր­բեմն փո­խա­դարձ տար­ րա­կան հար­գան­քի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը ֆեյս­բու­քյան ի­րա­կա­նու­թյա­նը բնո­րոշ եր­ևույթ­ներ են, ո­րոնք ա­վե­լի խորն ար­տա­հայտ­վե­ցին այս նա­ խընտ­րա­կան ար­շա­վի ըն­թաց­քում: Սկզ­բից դա հիմ ­ն ա­կա­նում ըն­թա­նում էր ՀՀԿ-ԲՀԿ ե­րի­տա­սարդ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի «ս­րամ­տու­թյուն­նե­րի» դաշ­տում, ե­րբ օ­րի­ նակ, ՀՀԿ քաղ­խորհր­դի ան­դամ, ՀՀ ԿԳ նա­խա­րար Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը և ԲՀԿ-ա­կան պատ­գա­մա­վոր Վա­հե Էն­ֆի­ա­ջյա­նը փոր­ձում է­ին ի­րար սևաց­նե­լու գոր­ծում մի­մյանց գե­րա­զան­ցել հե­տաքր­քիր ձևա­կեր­պում­ նե­րով, ի­սկ հե­տա­գա­յում էս­տա­ֆե­տը հանձ­նե­ցին նույն ը­նտ­րա­տա­րած­ քում մր­ցակ­ցող Սամ­վել Ֆար­մա­նյա­նին և Վլա­դի­միր Կա­րա­պե­տյա­նին, ո­րոնք փոր­ձե­ցին չխախ­տել կո­ռեկ­տու­թյան սահ­ման­նե­րը: Ա­վե­լի ո­ւ շ դա տե­ղա­փոխ­վեց նաև այս­պես կոչ­ված հա­կա­ժա­ռան­գա­կան տի­րույթ, ե­րբ այս կու­սակ­ցու­թյու­նը դուրս ե­կավ ը­նտ­րա­կեղ­ծիք­նե­րի դեմ պայ­ քա­րի միջ­կու­սակ­ցա­կան շտա­բից և իր դեմ տրա­մադ­րեց ո­րո­շա­կի հա­ մոզ­մունք­ներ եւ կու­սակ­ցու­թյու­նից հա­կա­ռակ սպա­սե­լիք­ներ ու­նե­ցող շր­ջա­նակ­նե­րի հս­կա­յա­կան զանգ­վա­ծի: ­Վիր­տո­ւ ալ մե­դի­այի հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներն ան­սպառ են հատ­կա­ պես այն պատ­ճա­ռով, որ այս­տեղ տե­ղե­կատ­վու­թյան պա­տաս­խա­նատ­ վու­թյան խն­դի­րը խոր­քային չէ, ի­սկ ին­ֆոր­մա­ցի­այի աղ­բյուր­նե­րի ան­ հաս­ցե­ա­կա­նու­թյան շա­հա­գոր­ծու­մը հնա­րա­վոր է լի­նում դարձ­նել պրո­ վո­կա­տիվ մա­նի­պու­լ յա­ցի­ա­նե­րի գոր­ծիք: «­Ռեգ­նում» գոր­ծա­կա­լու­թյան կող­մից հրա­պա­րակ­ված տե­ղե­կատ­վա­կան խայ­ծը` «­Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­սակ­ցու­թյան լի­դեր Րաֆ­ֆի Հով­հան­նի­սյա­նի և «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ ներ» կու­սակ­ցու­թյան ղե­կա­վար Խա­չա­տուր Քո­քո­բե­լ յա­նի` Մեծ Բրի­ տա­նի­ա­յում թուրք դի­վա­նա­գետ­նե­րի հետ հան­դիպ­ման և ի­նչ-որ սե­ պա­րատ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­ներ ձեռք բե­րե­լու մա­սին, հենց այդ շար­քից էր: ­Հան­րու­թյունն այն կուլ չտ­վեց մի­այն այն պատ­ճա­ռով, որ շատ հապ­ ճեպ պատ­րաստ­ված լի­նե­լու պատ­ճա­ռով շատ ա­րագ բա­ցա­հայտ­վեց դրա ար­հես­տա­կա­նու­թյու­նը և հս­տակ մի­տում ­ն ա­վո­րու­թյու­նը: Սա­կայն տե­ղե­կատ­վա­կան այս գրո­հը կա­րող էր հա­ջո­ղու­թյուն ու­նե­նալ, ո­րով­ հետև գայ­թակ­ղիչ լու­րը ա­րա­գո­րեն սկ­սել էր տա­րած­վել սոց­ցան­ցե­րի մի­ջո­ցով` տե­ղե­կատ­վու­թյան աղ­բյուր­նե­րը չճշ­տե­լուն սո­վոր օգ­տա­տե­ րե­րի օգ­նու­թյամբ: Սա սև PR-ի դա­սա­կան օ­րի­նակ էր` հիմն­ված եր­կու ղե­կա­վար­նե­րի, ի­սկ ը­նդ­հա­նուր առ­մամբ` ո­ղ ջ «­Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­ սակ­ցու­թյա­նը վար­կա­բե­կե­լու մե­թո­դա­բա­նու­թյան վրա:­ Այս ի­մաս­տով հա­մա­ցան­ցում և վիր­տո­ւ ալ տե­ղե­կատ­վու­թյան ու հա­ ղոր­դակ­ցու­թյան մի­ջա­վայ­րում տե­ղի է ու­նե­նում հա­յաս­տա­նյան տպա­

163  գիր մա­մու­լին բնո­րոշ ո­րոշ բա­ցա­սա­կան եր­ևույթ­նե­րի ա­ռա­վել բյու­րե­ ղաց­ման, դրանց ի­րաց­ման, դրս­ևոր­ման մի­ջոց­նե­րի կա­տա­րե­լա­գործ­ ման գոր­ծըն­թաց:­ Ինչ վե­րա­բե­րում է տե­ղե­կատ­վա-վեր­լու­ծա­կան կայ­քե­րին, ո­րոնք ան­դրա­դառ­նում է­ին ը­նտ­րար­շա­վին, ա­պա զուտ տե­ղե­կատ­վու­թյան բո­վան­դա­կու­թյան, մե­սիջ­նե­րի ո­ւ ղղ­վա­ծու­թյուն­նե­րի ա­ռու­մով դրանք է­ա­կա­նո­րեն չէ­ին տար­բեր­վում մա­մու­լից, ո­րով­հետև ի­նչ­պես մա­մու­լը, ին­տեր­ներ­տային տե­ղե­կատ­վա­կան կայ­քե­րը ևս ա­վե­լի շատ կենտ­րո­ նա­նում է­ին ի­նտ­րիգ­նե­րի վրա` խո­րա­մուխ չլի­նե­լով ի­րա­դար­ձու­թյուն­ նե­րի, զար­գա­ցում ­ն ե­րի ներ­քին պատ­ճա­ռա­հետ­ևան­քային տրա­մա­բա­ նա­կան կա­պե­րի մեջ:

164 Violence, intimidation and legal cases against journalists and the media in Armenia 2012

cases and analysis

Investigative Journalists NGO

Yerevan 2012

165  CONTENT PREFACE 169

Media Freedom in Armenia 170

PART I JOURNALISTS AND THE MEDIA IN THE COURTS 178

Courts Now Taking a More Balanced Approach Re: Slander Compensatory Damages Against the Media 179

The Decision of the Court of Cassation Definitely Restricts the Activities of the Press 181

Court Found No Premeditation on the Part of Hraparak Newspaper 183

Cassation Court Sets Precedent with Zhamanak Newspaper Case 187

Glendale Hills v Zhamanak: 200,000 AMD in Slander Damages 189

Hayk Baboukhanyan Loses: Doesn’t File Slander Suit Within Deadline 192

Lernapat Village Mayor Loses in Cassation Court 196

Court Awards 200,000 AMD to Regional Governor in Compensation for Slandered Dignity 198

Court Finds in Favor of Police Chief 201

Construction Company Sues Ijevan TV and Reporter for 3.2 Million Each 203

168 Zham Newspaper Issues a Retraction 205

Son of Former Principal Loses Slander Case against Reporter 206

Court Finds that Hetq Reporter Did Not Slander or Insult Lernapat Mayor 207 Arrhythmology Cardiology Center and Aravot Reconcile 209

166 Court Throws Out Arman Avetisyan’s Slander Suit; He Filed Too Late 210

Benik Haroutyunyan Drops Slander Suit against Zhoghovourd 212

Armenian Public T.V. Issues Retraction in Jehovah’s Witnesses Slander Case 213

Gourgen Aghajanyan v Zhoghovourd: Constant Delays Plague This Slander trial 216

Hraparak Apologizes to Robert Kocharyan 217

Court Throws Out “Word of Life” Slander Suit against Iravounk 218

Court Rejects Margarita Khachatryan’s Slander Suit: Hraparak Doesn’t Have to Publish Retraction. 221

Arrhythmology Cardiology Center v. News.am: Will the Case be Suspended? 223

New Demand: One Million Apiece for Slander and Insult 225

Former National Institute of Health Employee Finds Term “Unsuitable” Insulting 226

Court Rejects Slander Suit Filed by Paravon Mirzoyan against Chorrord Inknishkhanutyun 227

Artur Sakunts v Rouben Hayrapetyan: Who Was That “Son of a Dog Wearing an Earring?” 230

Plaintiff Withdraws Slander Suit against Shamshyan 232

Slaq.am Admits It Slandered Parliament Candidate; Seeks Reconciliation 233

Vanadzor Dean Drops Slander Charges against Hetq Reporter 234

Rector Sues Former Teacher; Hetq & A-TV Named as 3rd Party Defendants 235

Armenian Public TV, Banadzev Ltd and Sirak Yeghiazaryan Must Apologize to YSU’s Head of Criminal Law Chair 236

167  Blogger “Pigh” Demands 3.5 Million in Compensation from Chorrord Inknishkhanutyun 238

Five News Outlets Listed as 3rd Party Defendants in Slander Case 240

A New Evaluative Concept of “Public Declaration” – “Accessible to All” 241

PART II VIOLENCE 243 Is Hooliganism No Longer Considered a Crime? 244

Reporters in Armenia Can’t Expect Any Assistance From Law Enforcement 246

PART III MEDIA COVERAGE OF THE PARLIAMENTARY ELECTIONS 251

Election Campaigning: Old Objectives – New Methods 252

Armenia’s “Virtual” Media: Free, but Not Influential 255

Armenia’s Print Media: Diverse But Superficial and Mostly Focused on Intrigue 257

Unbiased “Objectivity” of Armenia’s TV Stations 259

Media Campaign or the Campaign’s Media 261

The “Virtual” Face of Election Campaigning 263

168  Pref ace Those concerned with the state of freedom of speech in Armenia will find this latest study of the Investigative Journalists’ NGO of interest. The compendium pays particular attention to incidents of violence perpetrated against reporters and a new method that has surfaced within the past two years to impede the functioning of the press; namely to sue the media on charges of slander and insult. The book summarizes the cases and incidents that have been reported from January to October, 2012. Attorneys Ara Ghazaryan and Ashot Vareljyan have concisely presented various aspects regarding the freedom of news outlets – legislative regulation, news accessibility, physical violence, and slander/insult court cases. In their analysis, they have expressed an optimistic view only on the latter; i.e., the overall judicial process is developing in the right direction. Such cases brought to the courts have decreased dramatically, and the significant drop in the amounts of compensatory damages awarded has become established judicial practice. In contrast, when it comes to exposing incidents of violence committed against journalists, the situation hasn’t improved. In 2012, as in years past, police investigations of the cases reported have been more for “show” than anything else and thus unproductive. The first section of the book, entitled “Reporters and News Outlets in Court”, includes articles on 2012 court cases in which reporters have been either defendants or third party litigants. The main charges filed against them are slander, insult and defaming the honor, dignity and working reputation of another. Hetq reporters have covered every step of these trials, in all the courts, preparing news stories, analytical pieces and interviews with specialists in the field. The book’s second section recaps incidents of violence committed against reporters during the same period. Seven such cases have been reported so far in 2012. The conclusion reached by Hetq reporters in their analytical pieces is that journalists in Armenia cannot expect to have their rights defended by state authorities. In contrast to past publications, this book has a new section entitled “Media Coverage of the Parliamentary Elections”. Hetq’s political commentator followed the May 6, 2012 official and non-official campaign appearing in the print media, TV and internet surrounding the elections and came up with a number of interesting insights.

169  Media Freedom in Armenia (January-October 2012) Brief In 2012 the civil society, the Central Election Committee and the government undertook legislative initiatives some of which resulted in changes in statutory laws regulating the media activities whereas some other initiatives had no success because they were either rejected by the National Parliament or were not included in the agenda of the Parliament despite the fact that they had been submitted to the Parliament in the beginning of this year and it’s already a significantly long time now since the drafts have been in circulation in the Parliament. On the day of the parliamentary elections several instances of physical assaults were recorded against the journalists in the polling stations in respect of which the police demonstrated inaction by failure of instituting criminal proceedings or by discontinuing the instituted proceedings after certain period of time on the basis of the lack of offense or lack of criminal behavior in the actions of the offender. Violations of the right to access to information were recorded by some public bodies and non-state trade companies. In the framework of administrative and judicial proceedings, both the public bodies and the courts continued interpreting the definition of the concept of “trade secret” overly broadly as a result of which the media outlets and some other human rights organizations defending media rights were deprived of the access to information. The only area where steady positive developments continue is the judicial practice of defamation and libel lawsuits in which the courts consistently refuse the disproportionally high and unjustified damage claims jeopardizing media’s right to impart information which is regarded by the courts as a public interest issue.

Legislative initiates and amendments In 2012 human rights groups, government bodies and the Central Electoral Commission undertook some legislative initiatives concerning media freedom and the freedom of journalists. In particular, it is worth noting the decision of 31 January 2012 of the Central Electoral Commission (CEC) about amending the regulations of accreditation of the journalists covering elections, and under the decision it was presumed to reject or terminate the accreditation of those journalists who had been convicted of premeditated criminal offense and their criminal records had not been removed or quashed at that time, including those who had disseminated untrue information about the activities of the electoral commissions or their officials and where those facts had been established by court verdict. It was clear that the mentioned amendments defined such limitations of the journalistic freedom that they raised human rights issues, and therefore those limitations could not have been stipulated by the CEC and instead they should have been stipulated by statutory law adopted by the National Parliament. After several media organizations and human rights defenders had expressed

170 concerns over the above decision, on March 15 the CEC had to abolish the above constraining regulations of the accreditation procedure. It is also worth noting the fact of adoption by the National Parliament on March 21 of the “Law on Legal Regime of the State of Emergency”. The adoption of such law was justified under Constitution, in particular it emanated from the standpoint of the Constitutional requirement that the fundamental rights and freedoms of an individual be limited in the order prescribed by “law”. The article 7 of the prescribes the exhaustive list of limitations, the paragraph 12 of which prescribes the “limitation of the right to free speech, in particular, prohibition of certain publications, programs through mass media”. In combination with this law, the article 182.2 of the “Law on Administrative Violations” was amended (violation of legal regime of the state of emergency) to define imposition of fine in the amount of five to eight hundred times of the minimum salary for dissemination of prohibited publications or programs via mass media. A matter of special interest was the draft law on “Amendments in the Law on Television and Radio of RA” prepared jointly by three journalistic organizations, the Yerevan Press Club, the Internews and the Committee of Protection of Freedom of Speech. On March 19 the Standing Committee on Science, Education, Culture, Youth and Sport of the National Parliament put the draft law into circulation. The proposed changes in the law were justified after incorporation of digital broadcasting technologies in the television and radio broadcasting sphere without first having resolved those main complex issues which would ensure the expected results of the incorporation of digital broadcasting and would address the concerns that had been raised by journalistic community, the wide public and the international organizations. Before the draft law was presented to the above committee, it was discussed with the OSCE and COE experts and then it was posted for public discussions within the framework of the “Forum of Media Freedom” organized by the Ombudsman’s office which had 100 participants. The main changes proposed by the draft are aimed at adopting proper regulatory statutory framework for digitized broadcasting, as well as at enhancing the supervisory authorities of the Television and Radio National Commission (TRNC) over the public television and radio companies. It has to be noted that any supervisory authority by the TRNC over the public television and radio companies may bring to conflicts between the two regulatory bodies, the TRNC from the one side and the Council of Public TV and Radio of Armenia from the other side since these two bodies regulate two distinct areas. It is not clear whether such regulatory mechanism will be effective in practice. At present the draft law is still in circulation and it has not been included in the agenda of parliamentary sessions. Another draft law about amending the article 1087.1 of the Civil Code authored by Karen Mezhlumyan and put into circulation by a former member of the National Parliament Karen Dallakyan is still in circulation. They propose by the draft to add in the disposition of the above article non-public statements, as well as such concepts of defamatory and insulting speech as “improper” and “clearly false” statements. It is further proposed by the draft to lower the civil damage compensation ceiling to 500,000 drams for defamation and 800,000 for insult. The inclusion of the draft in the agenda was postponed in 06/02/2012 for 60 days. At present the draft law is still in circulation.

171  Physical assaults In 2012 incidents of physical assaults were recorded against journalists during parliamentary elections and the elections of local self-governing bodies. As a rule, in those cases the journalists filed police report on the facts of violence to district police stations and the police opened criminal cases but after certain period of time the police closed the criminal cases for lack of a crime or a criminal offense. We present hereby some examples. On May 5 the journalist of Gala TV Naira Nalbandyan was physically assaulted in no. 33 election district. She reported the incident to the department of police investigation of the Shirak district and the police opened a criminal case on the basis of the report. However, on May 16 the police took a decision to close the criminal case for lack of elements of crime.13 A similar approach was demonstrated in respect of the journalist Elina Chilingaryan from the “Freedom” radio station. She was video shooting the outside of the polling station and the group of young men who were crowded at the entrance of the station and a young man from the group approached her and hit her two times to her hands by attempting to grab the camera. The journalist could hardly manage to save the camera after which she left the area. Elina Chilingaryan filed a report to the police about the incident on the grounds of the part 1 of the article 164 of the Criminal Code. Despite the fact that the police carried out formal investigation and collected materials for the criminal case, on July 13 it took a decision to discontinuing the investigation on the following grounds: “During video filming, Elina Chilingaryan did not present herself as a journalist, she did not bear an identification mark as a journalist, her camera also didn’t have an identification mark. Under such circumstances, on the basis of the assessment of the evidence obtained in the course of the investigation, it is to be concluded that H. Hambarzumyan did not realize and couldn’t have realized that Elina Chilingaryan was a journalist and that she was acting in her professional capacity. The determination of H. Hambardzumyan was not directed to beating Chilingaryan, causing her bodily injuries or physical pain. In order to avoid being video filmed, he hit on the hands of the video cameraman as a result of which the camera fell on the ground. It was only Elina Chilingaryan who had testified that a second person had hit on her hands. No other evidence was obtained in respect of that episode, thus, the crime event was not confirmed”.14 A criminal case was instituted under paragraphs 3 and 5 of part 2 of the article 149 of the Criminal Code for preventing the performance of professional duties of the journalist of “Maxinfo” informational-analytical news agency Karen Aleqyan on the facts of hindering the representative of media to perform his/her functions by a group of persons accompanied with violence. However, as of the moment of writing this report the police has not brought any charges against any person and nor has it conducted any investigative or procedural measures in the framework of the instituted criminal case.15 The above described situations raise an issue of failure by the Republic of Armenia of performing its positive obligations stipulated under the RA 13 See the observations of the “Hetq” Investigative Journalists concerning the violations of 2012 on the following website: http://hetq.am/arm/articles/17891/lragroxnery-chen- karox-pashtpanutyun-aknkalel-ishkhanutyunneric.html 14 Ibid. 15 Ibid.

172 Constitution and the European Convention of Human Rights (hereafter Convention). A number of provisions of the Constitution and the Convention oblige the Member States to take positive steps for protecting the rights of citizens under their jurisdiction regardless of the fact whether the interference in the rights of the citizen was demonstrated by an ordinary citizen or a state officer or a state body. Not only does the State (meaning all officers or bodies acting on behalf of the State) have an obligation to abstain from committal of certain actions (negative obligation), for example, of ill-treating a person, but it also has a positive obligation to undertake an official investigation if such incident happens. It has to be noted that the investigation shall not be of formal nature but it has to lead to the identification of those who are guilty and bring them to justice and assign a relevant punishment against them. Thus, the substantive aspect of prohibition of ill-treatment against a person involves also a procedural component under which it is presumed that the State has to undertake and ensure an effective investigation on the fact of violence. The idea of the positive obligation has a special importance in respect of the freedom of speech of the media and the journalists. In considering that the freedom of speech is one of the important pre-conditions of democracy, the effective realization of this right depends not only on the negative obligation of the state bodies and the public officials not to interfere in the right to freedom of speech of journalists and the media, but also on the positive obligation of the State to ensure that the above right is effectively implemented. Among such steps are, for example, the measures for protecting the media outlets and their staff from violence and threats of violence and, if need be, undertaking preventive measures and leading effective investigations on the facts of violence or threats of use of violence. The Parliamentary Assembly of the Council of Europe has also referred to this issue in its Resolution no. 1535 by stating that the States bear a positive obligation to investigate any violence against journalists, including threats and that this obligation stems from “the individual journalist’s rights under the Convention as well as from the necessity for any democracy to have functioning media free from intimidation and political threats. Where attacks against journalists can be carried out with impunity, democracy and the rule of law suffer”.16 The Court of Cassation of Armenia has also adopted the idea of the positive obligation of the State to take measures for protecting the physical integrity of a person. The court, by referring to the case law of the European Court of Human Rights, has defined that the right to respect of private life under article 8 of the Convention involves also “the physical and psychological integrity of a person. Under Article 8 the States have a duty to protect physical and moral integrity of an individual from other persons. To that end they are to maintain and apply in practice an adequate legal framework affording protection against acts of violence by private individuals”.17 In the situations described above the journalists were the victims of violence which was obviously related to the exercise by them of their professional duties; in this case their functions of covering the elections. The violence was exercised by persons who were not public officers. Consequently, the issues concerning 16 PACE Resolution no. 1535 on the Threats to the Lives and Freedom of Expression of Journalists. § 5. 17 Decision no. EShD/0097/01/09 of 26/03/2010 of the Court of Cassation in the case of Tigran Kamalyan, § 23:

173  the interference in the rights and the violations of the rights must be examined under framework of positive obligations stipulated under articles 23 (right to respect to private life) and article 27 (freedom of speech) of the Constitution and accordingly the articles 8 and 10 of the Convention. In this respect, the issues of concern are whether the competent bodies of the Republic of Armenia have conducted effective investigation for finding the offenders, bringing them to responsibility and assigning against them an adequate measure of punishment. The facts show that in the above cases, including in the cases mentioned in the survey referred to above, the police first undertook an investigation on the basis of the report filed to the police but it then showed sheer inaction by refusing to undertake investigative and procedural steps and after few months it either discontinued the proceedings or refused to institute a criminal case. It is even more surprising that the criminal cases were closed under circumstances where the police had reports of crime at its disposal that had been filed by citizens (the report by the journalist of GALA TV Naira Nalbandyan, the journalist of the Radio Freedom Elina Chilingaryan and the journalist of www. mynews.am Arthur Harutyunyan) which is a situation that raises as such an issue of ignorance by authorities of their positive obligations. The Constitutional Court of RA has stipulated in its Decision no. 871 that the discontinuance of criminal proceedings on the grounds of lack of crime under circumstances where the police has at its disposal a report of crime by a victim was unconstitutional. As a summary to the above, in the above cases the authorities violated the rights stipulated under articles 17, 23 and 27 of the RA Constitution (prohibition of ill-treatment, right to respect to private life and the right to freedom of speech) by failure of following by the competent bodies the procedural requirements of the above articles, such as conducting investigation, finding those who are guilty and bringing them to responsibility by assigning against them a proportional and adequate punishment. It is also worth mentioning in the end that the failure of conducting effective investigation of the violence against journalists has an overall chilling effect on media and on journalistic freedom which harms the general public right to know.

Broadcasting licensing competition On March 28, 2012 the Court of Cassation refused the admissibility of the appeal brought by the “Meltex Ltd” which was challenging the grounds of the broadcasting licensing competition of December 2011. With that decision the company finished the domestic judicial proceedings that the company undertook by requesting from the courts to recognize as invalid the Decision no. 96-A of December 16, 2010 of the National Commission on Television and Radio (NCTR) about recognizing the Armnews CJSC as the winner of the competition and declare that the company’s right to fair competition had been violated as a result of the interference by the NCTR. Thus, the company exhausted all domestic remedies before it applied to the European Court of Human Rights this September by initial notice informing the court about its intention of lodging a full application with the court under article 10 of the European Convention for failure of the TRNC to ensure equality of arms, transparency and impartiality

174 in the licensing competition. In addition, the company argued that the TRNC discriminated against the company by showing tendency to defame the reputation of the company. Despite the judicial process with the National Committee of TV and Radio, in which ArmNews was included as a third party, ArmNews Executive Director Artak Aleksanyan and A1+ T.V. President Mesrop Movsesyan convened a joint press conference on September 4, 2012 announcing news about their cooperation. As of September 10, the twenty minute A1+ “Ayp-Feh” (A-Z) news analysis program is being broadcast on ArmNews’ prime time 9pm slot from Monday to Friday. The cooperative agreement between the T.V. stations has been signed for a period of one year. The long-year struggle of the Meltex Ltd., of which the above judicial proceedings is only one episode, reflects the main problem in the Armenian broadcasting sphere; the lack of transparent and fair licensing competition as a result of which companies with lack of sufficient independence from the executive branch and from various political fractions, occupy a place in the news sphere. Despite the numerous changes that have been made in recent years in the RA Law on Television and Radio, with the aim of ensuring sufficient institutional independence of TRNC from the executive power, as well as of ensuring fair licensing competition procedures, and despite the fact that those changes were welcomed by the CoE bodies, in practice the participants of the competition do not have free and fair competition framework. In this respect it has to be noted that both the public and international scrutiny over the licensing competition are very weak as a result of which the NCTR has adopted a policy of imitating the democratic principles rather than effectively regulating the television and radio broadcasting sphere.

Defamation and insult court cases against media entities Since May 2010, when the defamation and insult norms were decriminalized, the courts have received a huge number of civil claims from various groups of the society; ordinary citizens, politicians, oligarchs, public officers, show business celebrities, attorneys and even journalists and media entities. As of October of this year, out of 51 court cases instituted since June 2010 under the new statutory regulation, 15 remain pending and 36 court cases ended.18 Out of the 15 pending cases in respect of 7 of them the courts have adopted at least one judicial decision and in respect of 8 cases the courts have not adopted a decision yet and the proceedings are still pending in the first instance court. Out of 36 completed cases in 9 of them the courts granted the claim partially, in respect of 10 cases the courts turned down the claims, in 9 cases the parties have come to settlement, in 6 cases the claimants have withdrawn their claim during the trial proceedings and in 2 cases the courts returned the claim by instructing to make corrections and resubmit.

18 This statistics includes only those cases in which the media entity or the journalist appeared as a respondent in the proceedings.

175  The court practice of 2012 significantly differs from the practice of 2010 and 2011. From January to October of 2012 the courts have received 8 applications, which is a very low number in comparison with the figures of 2011 when the courts used to receive in average 3 to 6 cases per month. Under the practice of 2010 and 2011 the courts tended to grant high and even astronomical damage claims against defamation and/or insult. During this period the courts granted from 3 to 6 million drams damage claims against non- pecuniary damage.19 The judicial practice changed sharply from the Decision no. 997 of the Constitutional Court. This decision was followed by the Decision no. EKD/2293/02/10 of the Court of Cassation, adopted a little later on 27/04/2012, which also supported the changes in the judicial practice already underway after the decision of the Constitutional Court.20 As of the beginning of 2012, the courts started consistently lowering the compensation claims against costs and non-pecuniary damages. Moreover, the courts started considering such conditions as the financial situation of the respondent media entity, the manner of dissemination of the disputed information, the status of the applicant (the courts used to significantly lower or refuse the claims brought by politicians, oligarchs or public officials), as well as the negative effect that the granting of the claim in general could have had on the operation of the media entity which was considered as a matter of public interest. Thus, in the ordinary civil dispute between two physical or legal persons the courts began to see legal relations of public law importance (the freedom of imparting information by media and the freedom of receiving information by citizens) as a result of which the courts started applying the balancing test between the conflicting interests of the individual and the public. By following the same principle, in some cases in which the journalists used excessive or even provocative language which they justified under public interest test, the courts lowered the award amount or even refused the claim in whole and in doing so the courts referred to the public interest that the disputed media content raised.21 Thus, during 2012 the courts adopted their decision under the guidance set by the above judgments of the Constitutional Court and the Court of Cassation in which the two courts had cited the case law of the European Court of Human Rights. The judicial statistics of the present year are the results of the above judicial policy. In 2012 15 court cases ended and in 3 of them the courts granted the claim partially22, in 5 cases the courts refused the claim,23 2 cases ended with settlement 19 Samvel Aleksanyan, Ruben Hayrapetyan and Levon Sargsyan v. Dareskizb Ltd., civil case no. EKD/2347/02/10 and Bela and Sedrak Kocharyan v. Skizb Media Kentron Ltd., civil case no. EKD/2479/02/10. The judgments are available in www.datalex.am. 20 The decision in the case of Tatul Manaseryan v. Skizb Media Kentron Ltd. 21 See, for example, the judgment of Kentron and Nork-Marash administrative district in the civil case no. EKD/0790/02/11 in the matter of Hayk Babukhanyan v. “Khmbagir” Ltd. The judgment of Kentron and Nork-Marash administrative court in the civil case no. EKD/0526/02/11 in the matter of Tigran Arzakantsyan v. Iravunk Media Ltd. 22 Glendale Hills v. Skizb Media Kentron Ltd., civil case no. EKD/1963/02/10: Tatul Manaseryan v. “Skizb Media Kentron” Ltd., EKD/2293/02/10. Daniel Ioannisyan, Bayandur Poghosyan and Hasmik Simonyan v. “One Nation” party, civil case no. EADD/0074/02/12. The court decisions are available at www.datalex.am. 23 Hayk Babukhanyan and “Iravunk Media” Ltd. v. “Khmbagir” Ltd. and journalist Edik Andreasyan, civil case no. EKD/2374/02/10. Hayk Babukhanyan v. “Khmbagir” Ltd.,

176 between the parties24 and five cases ended because the claimant withdrew the claim during the trial proceedings.25 In 2 out of the three decisions in which the courts granted the claim partially the courts lowered the damage award five times (the third case involved very insignificant monetary claim). As a comparison, in 2010 and 2011 the courts lowered the monetary claims from 2 to 18 times. The overall amount of the monetary claim brought by parties by the cited 15 cases amounted to 74,434,050 and only 1,020,000 or the 1.4% of them was granted by the courts. Or, speaking in different terms, none of the 15 claims were granted fully (which means in respect of none of them the courts had made a favorable decision), in 12 cases the courts made fully favorable decisions and in 3 cases the courts made partially favorable decision. And if we assess not only the judicial practice of 2012 but the practice between 2010 and 2012, the following is the picture; as a total of 51 claims were brought and in the 36 completed cases the applicants brought a total of 130,698,350 drams of monetary claim (against pecuniary and non-pecuniary damage) of which 11,286,000 was granted which is the 8.6%. It is obvious that in 2012 the courts significantly lowered the pecuniary damage claims. In summary, the above observations show that the judicial practice develops positively. The number of cases brought to court has significantly dropped. The lowering of monetary claims has become a stable judicial practice. The granting of 7-digit damage awards has been left in the past. In more and more cases the claimants abstain from bringing monetary compensation claims. There is an increase in the number of the cases in which the parties finish the court dispute by a settlement. The tendency of resolving the dispute by extrajudicial ways grows. There are more cases in which the parties see the solution of the dispute under ethical rather than legal framework. All of the above means that the decriminalization of the defamation and insult norms serves its true purpose.

Ashot Vareljyan Ara Ghazaryan

and journalist Edik Andreasyan and Abel Mikaelyan, civil case no. EKD/0790/02/11. Tigran Terteryan v. “168 Zham” Ltd., and journalist Marine Martirosyan, civil case no. EKD/1485/02/11. Vano Yeghiazaryan v. journalist of “Hetq” weekly Adrine Torosyan, civil case no. LD/0628/02/11. Arthur Grigoryan v. “Hraparak” daily Ltd., civil case no. EKD/2491/02/11. The court decisions are available at www.datalex.am. 24 Jehova’s Witnesses Religious Organization and Gevorg Zakaryan, Ashkhen Zakaryan, David Harteyan, Aksel Ghazaryan, Shushanik Ghazaryan, Hayk Hakobyan, Aida Hakobyan and Arthur Martirosyan v. Armenian Public TV CJSC and Gevorg Altunyan, Sona Torosyan, Nune Aleksanyan and Edgar Davtyan, civil case no. EKD/2621/02/10. “Arythmiological Cardiology Center” Ltd. v. Aravot daily” Ltd, civil case no. EKD/2707/02/10: Judicial decisions are available at www.datalex.am 25 Aram Chatinyan v. Gagik Shamshyan, civil case no. EAKD/1751/02/11. Tereza Shahverdyan v. journalist of “Hetq” weekly Adrine Torosyan, civil case no. LD/0656/02/11. Benik Harutyunyan v. Zhoghovurd newspaper Ltd., civil case no. EKD/2427/02/11. Ruzanna Azizyan v. “7 or” news agency, civil case no. ESHD/0325/02/12. Sas Group v. Aram Antinyan, civil case no. EAKD/0395/02/12. Judicial decisions are available at www. datalex.am

177  PART I

JOURNALISTS AND THE MEDIA IN THE COURTS

178 Sara Petrosyan

Courts Now Taking a More Balanced Approach Re: Slander Compensatory Damages Against the Media Starting in January, 2012, the number of slander and insult cases filed against news outlets and reporters began to decrease. In our opinion, a main factor impacting this process was the RA Constitutional Court’s Decision 997 of November 15 of last year. The courts appear to have begun balancing the scales of justice. Several officials, who had taken media reps to court, didn’t get the decisions they expected and their demands for large compensation awards were rejected. Several cases filed last year have already been decided and the verdicts show that the courts are inclined to develop judicial practice based on European precedence. An analysis of judicial verdicts shows that the courts have reviewed their approach, and financial compensation, as a defense mechanism from slander and insult is no longer seen as the only option. Non-financial compensation is also being applied – retracting the questionable article and a public apology. It would appear that the approach being established is that individuals applying to the courts shouldn’t be financially compensated according to the maximum limits defined, but rather that an individual should be defended from having his/her good name and reputation trampled. Moreover, restoring ones honour and good name restored via large financial amounts has become risky for plaintiffs. For example, take the case of attorney Artur Grigoryan vs. the Hraparak newspaper. The attorney had demanded 2 million AMD for each comment he had deemed slanderous, for a total of 18 million. Grigoryan didn’t take into account that if he lost the case he’d had to pay state fees that total 360,000 AMD in the general court of jurisdiction. The attorney appealed this approach in the upper courts, arguing that the amount of the fee was unacceptable and that he refused to pay it since his case wasn’t a property demand. Grigoryan stated that he was arguing a principle of rights and that he only had to pay 4,000 AMD. The Appeals Court rejected his argument and the Cassation Court merely made it known that it agrees with the view of the Court of Appeals. This approach was welcomed by legal experts who argued that otherwise the courts would have assisted in bankrupting the news outlets by allowing for small fees to be paid to present large compensation demands. The impact of this approach was immediately felt in ongoing court cases. For example, Lernapat Mayor Vano Yeghiazaryan filed several slander suits with the Vanadzor Court and had registered a number of serious successes before the Constitutional Court’s famous decision. However, in the case of “Vano Yeghiazaryan v Hetq reporter Adrine Torosyan” the mayor lost. Predicting he would lose, Yeghiazaryan withdrew his 1 million AMD demand and merely asked for 1 AMD. In any event, the court threw out the case and obliged Yeghiazryan to pay Torosyan 150,000 AMD for incurred legal fees.

179  We see that for the most part financial demands have decreased in recent cases. Plaintiffs aren’t taking advantage of demanding the maximum allowed by the law since the decisions of the Constitutional Court and the Cassation Court have directed the lower courts to take into account the financial situation of news outlets. The experience of the last several months shows that those who have demanded large financial compensatory accounts have subsequently withdrew them or substituted them with symbolic figures. Also encouraging is the fact that courts had already started to decrease the compensatory threshold down from the millions it had reached. The main compensatory demand sought by plaintiffs is now for incurred court expenses. These expenses, which also include attorney fees, have mostly been sustained within reasonable limits. We should note that last year attorney fees also broke the million AMD border. But there are still exceptions to the above approach showing that the courts have still not completely rid themselves of regarding financial compensation as a method to negate slander. In the case of “Glendale Hills v Zhamanak”, the plaintiff, a housing developer, demanded that the paper pay 2 million for slander, 500,000 for court expenses, and a retraction of the questionable article. The court found in favour of Glendale Hills and order the paper to pay 200,000 for slander and 300,000 for court expenses, as well as a retraction. Thus, while the court decreased the amounts, it still exacted hefty damages for the newspaper. In fact, Armenian courts do not always provide reasons why monetary compensation can serve as defense for individuals from slander and insult. In the precedents and comments of the European Court it is always stressed that methods of non-monetary compensation should be regarded as the primary manner to rectify damage done by libellous expressions and that monetary award should only be considered when non-monetary damages aren’t sufficient to compensate for the damages sustained. Summarizing slander and insult cases filed with the courts in the first six months of 2012, we can state:

1. As opposed to last year when filers of suits were public figures, in 2012 they were mostly average citizens in whose cases news outlets were included as third parties. 2. Officials have pulled back from filing lawsuits since the courts, in their decisions, have stated that they are public figures who should expect less protection. 3. The courts have greatly decreased monetary demands, including demands for compensation of court expenses. 4. Litigants are now attempting to settle out of court. 5. At the same time, the courts of professional organizations, in their decisions against news outlets, have registered that reporters do not always carrying out their duties in a professional and conscientious manner.

180 The Decision of the Court of Cassation Definitely Restricts the Activities of the Press Attorney Ara Ghazaryan comments on the April 27, 2012 decision of the Cassation Court regarding insult and slander.

The Court of Cassation has finally made its long awaited decision on insult and slander known. What issues has this decision settled? It’s a long awaited but somewhat tardy decision. Almost one year ago I said that it was vital for the Court of Cassation (CC) to make its position known on slander and insult. It had the chance but didn’t take it, so the Constitutional Court, based on the petition of the Human Rights Defender, expressed a number of opinions in its decision. I do not belittle the role of the Constitutional Court’s decision but it is very vital that those positions be expressed by the highest court tribunal and not the Constitutional Court. The Court of Cassation came to its decision based on the cassation petition filed by the defendant (to reject slander and the demands to pay compensation) in the case of Tatul Manaseryan v Skizb Media Center. Several points in the decision express the same conclusions as the Constitutional Court. But at the same time, it settles several issues that the Constitutional Court failed to address. First, the issue of who assumes the burden of responsibility in those cases when a press outlet publishes, for example, information received by this or that civic group in an on-line format, received a legal procedural order. According to the discussed decision, if a news outlet publishes a statement by an organization that isn’t a legal entity or a piece of information, the news outlet assumes the responsibility. What’s your take on this? The news outlet receives news from a certain source and decides to publish it, almost verbatim. Then a person shows up demanding a retraction, the chance to respond or monetary compensation. The attorney, when writing the suit, clashes with the following query – who assumes responsibility for the publication, the news outlet who published the information or the one who disseminated it in the first place. In this case, the Cassation Court included some concepts by saying that even

181  if the reprinting of the information was done in a diligent manner; this doesn’t mean that the news outlet automatically is free of responsibility. The source used by the news outlet, according to this decision, must be an author based on Article 1087.1, Part 6, of the RA Civil Code. What does this mean? The Court of Cassation, in page 14 of its decision, gives the following interpretation of the concept of an author: “sources of information can be authors and news agencies”. The Cassation Court stresses that: A person shall be exempted from liability for insult and defamation if the factual data stated or presented by him/her are the verbatim or diligent reproduction of information disseminated by an information agency, as well as of information contained in another person’s public speech, official documents, other information means or information contained in any creative piece; and when disseminating it a reference has been made to the information source With this decision, the Cassation Court is forcing news outlets to enter the ethical arena. If a news outlet has the source of the information and believes in that source, let it disseminate it. But if it disseminates information on behalf of a source that isn’t a legal entity, it shouldn’t accept it. The legal regulation of this issue is lacking in the Cassation Court’s decision. The Court of Cassation’s decision regarding the source of information has been given a variety of judgemental interpretations. According to some opinions, the Court’s concept of a source restricts the right of news outlets to receive and disseminate information. Regarding the concept of information sources, that is noted in Part 9 of Article 1087.1, it says that a source can either be a physical or legal entity. In this case, the Zhamanak newspaper received questionable information from its source – Anton Arakelov, a private individual. The Cassation Court notes that a company, according to Article 1087.1 of the Civil Code, cannot be regarded as a source of news, since it doesn’t represent the author of any form of information dissemination or an implementer of media activities. This means that if a news outlet uses the information or rumors provided by any private individual, it assumes the risk of responsibility on itself. In other words, the new outlet goes to court as the defendant. The Cassation Court notes that the risk in such cases belongs to the news outlet. If you were to even reveal the identity of the private individual who is your source in court, it’s the same. You will be the defendant. Thus, if you want to utilize non-specified sources, that cannot free you from responsibility later on. The news outlet must note the source of news when it disseminates it. If it doesn’t, then the outlet assumes responsibility. Recently, in one discussion on this issue, it was stated that the judicial acts of the courts are obligating news outlets to take steps never demanded by the plaintiffs. Have you come across such incidents in your research? That practice, when the court puts obligations on news outlets not envisaged by the law, has already disappeared. This problem used to surface in much earlier court cases when judicial practice hadn’t yet satisfactorily developed. For example, a questionable publication had been published on page 7, but the court obligated a retraction on the first page. It also obligated a public apology, even though the plaintiff never presented such a demand in his suit. (Hrach Keshishyan v Hraparak newspaper).

182  Artur Grigoryan

Court Found No Premeditation on the Part of Hraparak Newspaper Nevertheless, Comments in Websites Must be Monitored A court case, unprecedented in Armenia, began in December 2011. Attorney Artur Grigoryan sued the newspaper Hraparak, charging that six comments left by readers had slandered his honor and dignity. Also unprecedented was the amount of compensatory damages he sought – 18 million AMD (2 million for each comment). One commentator replying to the August 10,2011 article entitled “Citizens Fall Prey to Unscrupulous Lawyers?” that appeared in Hraparak’s internet edition, charged Artur Grigoryan with professional negligence, stating that he lost the right to appeal because the lawyer didn’t file the proper papers in time. Another commentator wrote that the attorney pocketed a 600,000 AMD payment from him and all he did was try to resolve the case by negotiating with the court. On January 13, Grigoryan’s legal representative Tigran Atanesyan filed the legal suit arguing that each of the comments in questions contained slander and insult. The plaintiff demanded 18 million AMD in total compensation - 2 million for each instance of slander and 1 million for insult. Taking a cue from a November 15, 2011 RA Constitutional Court ruling calling on plaintiffs to take the financial status of defendants in question before specifying sought after damages, Grigoryan asked that the court seize a monthly sum of 225,000 AMD from the news website until the 18 million was totally paid off. Tigran Atanesyan assumed the burden of proving the incurred damages and defense attorney Gevorg Gevorgyan presented his position regarding the burden of proof, according to which Hraparak was obliged to prove the following facts: 1 – Who is responsible for placing comments in an internet website? 2 - Who is responsible for restricting the placement of comments in the site? 3 – Must the company assume responsibility for the comments in question? 4 – Is the company the one that committed the slander and insult? According to G. Gevorgyan, the defendant cannot assume the burden of

183  proof for slander and insult, given that the company did not slander or insult the attorney and is not competent to prove such facts in court. The court divided the burden of proof between both sides in the following manner. The plaintiff had to prove that he was aggrieved and that the defendant was obliged to, or had the right to, forbid readers from writing such comments. The defendant, in addition to the above-mentioned burden, also had to prove that the questionable comments were in fact from real people and not contrived. The plaintiff added that he would present a series of articles, during the examination phase of the burden of proof, that were publicized in the paper regarding his վս­տա­հոր­դի from other individuals. The initial phase of the court case ended with this and a trial date was set for February 24.

Had the Closure of the Newspaper Become the Attorney's "Mission in Life" At the February 24 trial, plaintiff representative Tigran Atanesyan presented the court with the August 10, 2011 Hraparak article entitled “Citizens Fall Prey to Unscrupulous Lawyers?” , which according to the attorney included six comments slanderous and insulting to the plaintiff. Here are those comments: Sahak: Due to Artur Grigoryan’s procrastination we lost the right to appeal the court’s decision regarding our house on Northern Avenue...We then found out that he was paid to screw up the case. ...He also has a terrible disposition, let the Chamber of Advocates try and fix it. Garik: That disagreeable ruffian, the so-called lawyer, is nothing but a liar. We initially signed a contract for 150,000 for his services, but he later jacked up the price to 600,000. All he did was to try to get the case resolved by negotiating with the judge. He told us to pay him, that he reached an agreement with the judge. So why should we have paid him all that money? Iskouhie: I’m just amazed how people can trust somebody like that. His looks alone would make anyone think twice before giving him a case to handle. They make out that they know English to boost their reputations and thus deceive the people. The lawyers and the judges are in cahoots and all the verdicts are based on bribes. Anahit: I am an attorney and I really am ashamed that he calls himself a lawyer. He is obligated to tell people that the European Court accepts legal suits written in Armenian and that English isn’t necessary. Of course, he never informed his clients about this. In addition, he could have easily found out the status of each case. I believe he did, but kept his clients in the dark. Artak: It’s interesting that this lawyer expects to get a fair court hearing. Has he already bribed someone for a just verdict? Sergey: Just see if they told him that lying and extortion are inexcusable for a lawyer. This was a case of extortion...swindling money through deception. It’s the same with fortune-tellers. The prosecution presented articles written by others also defaming the plaintiff that appeared in the paper. These cases are now being heard in various Armenian courts. The plaintiff’s attorney also told the court that lawyers aren’t

184 psychologists and cannot listen to the ravings of their clients for hours every day, adding that lawyers do not always win their cases, that are also defeats, and that every client doesn’t walk away satisfied. Defense lawyer Gevorg Gevorgyan expressed his total opposition to the suit as presented. Gevorgyan argued that it first must be clarified who wrote the comments. The lawyer argued that even the plaintiff agreed, in his speech, that the newspaper had merely published the comments written by others. The defense noted that anyone could leave comments in such internet sites as facebook.com, odnoklassniki.ru and most news websites. The internet, the defense argued, offers readers the opportunity to express themselves and that Hraparak is also a vehicle for freedom of expression and doesn’t have the right or obligation to curtail such freedom. Gevorgyan said that the paper couldn’t possibly monitor all comments left by readers and, in any event, a news outlet has no responsibility to do so. The lawyer continued that there was no premeditation on the part of Hraparak to keep the comments online for the period in question. Gevorgyan noted that according to a November 15 decision of the RA Constitutional Court, premeditation must be substantiated in such cases. Hraparak Chief Editor Armineh Ohanyan told the court that the internet affords limitless possibilities and that monitoring or restricting them is not possible. Ohanyan said that the newspaper had presented its readers to express their opinions just like any other news outlet. After reading the article, she said, that’s exactly what they did. Ohanyan brought to the attention to the court a statement attributed to Artur Grigoryan that appeared in the press in which he states that the closing of Hraparak has become his new mission in life. When asked by the plaintiff whether comments are monitored or not before being published, Ohanyan responded that this court case had taught them a valuable lesson and that as of October 2011 all comments are pre-screened. The editor said in the past all comments were automatically published when sent in. The plaintiff also asked if it was possible to design the website in a way that comments weren’t automatically published. Ohanyan answered that it was.

Court Throws Out Slander Suit against Hraparak On March 7, 2012, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court threw out the slander suit that attorney Artur Grigoryan had filed against the newspaper Hraparak. The court found that there was no premeditation on the part of Hraparak to defame or insult the plaintiff and that the article in question raised important issues of public interest. The court also found that the sic questionable comments deemed libelous by the plaintiff had been left by individuals using aliases and that their identity was not known. The court also ordered that Artur Grigoryan pay 360,000 AMD in unpaid court fees (2% of the 18 million).

185  Grigoryan’s lawyer Tigran Atanesyan told Hetq that, “This is an illegal and crazy verdict fabricated by self-centered individuals. We will definitely appeal and continue our struggle.”

Appeals Court Rejects Attorney Grigoryan's Suit On April 19, 2012, the RA Appeals Court refused to accept attorney Artur Grigoryan’s suit regarding the decision of a lower court to find in the favor of the newspaper Hraparak. The Appeals Court stated that the reason for not accepting the suit was that Grigoryan had made partial payment of the initial court fees, Grigoryan had sued the newspaper’s website for 18 million AMD due to a number of comments left by readers under an article pertaining to him. The lower court found that there was no premeditation on the part of Hraparak to defame or insult the plaintiff and that the article in question raised important issues of public interest. The court also ordered that Artur Grigoryan pay 360,000 AMD in unpaid court fees (2% of the 18 million). When asked by Hetq why he partially paid the fees, Artur Grigoryan replied that it was mistakenly presented as a property demand. However, according to Grigoryan, even a law student would know that an individual’s honor and dignity is subject to the right of non-material defense; in other words, his demand shouldn’t have been regarded as property-related. Grigoryan says he will take the case to the RA Court of Cassation and to the UN Human Rights Commission if need be.

Court of Cassation Throws Out Petition of Attorney Grigoryan On June 27, the RA Court of Cassation refused to accept attorney Artur Grigoryan suit regarding the April 16, 2012 decision of a lower court to find in the favor of the newspaper Hraparak. Grigoryan argued that the Court of Appeals had violated Article 6 of the European Convention on Human Rights; Articles 14 and 17 of the International Convention on Civil and Political Rights; and Article 1087.1 of the RA Civil Code.

186  Tatoul Manaseryan

Cassation Court Sets Precedent with Zhamanak Newspaper Case After the decriminalization of the slander and insult articles, the Court of Cassation had been returning legal petitions involving media outlets. Finally, the Court examined one of these cases and created a precedent. On April 27, the Court of Cassation reviewed a decision by the Appeals Court filed by the defendant, the newspaper Zhamanak (Skizb Media Kentron Ltd.) In its verdict on September 9, 2011, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction partially found in favor of the plaintiff Tatoul Manaseryan. The court instructed the paper to issue a retraction of a September 29, 2010 article entitled “Criminal Case against the Advisor of the President of the National Assembly”. The paper was instructed to state that there was no criminal case against Tatoul Manaseryan and that he wasn’t involved in usury. The court also instructed the defendant to pay the plaintiff 510,000 AMD in compensation (300,000 for slander, 200,000 for incurred legal fees and 10,000 for a previously paid state fee). The Court of Appeals had refused to review the petition filed by the defendant and sustained the lower court’s decision. In its appeal to the Court of Cassation, Zhamanak attorney Nikolai Baghdasaryan claimed that the defendant had revealed the source of the information in court and made a motion to invite Anton Arakelyan for questioning as a witness, but that the court overturned the notion. From the verdict of the court it follows that if the reporter doesn’t reveal the source of information at the time of publication, then he/she is deprived of such right in court. However, this position of the court contradicts Article 1087.1, Points 6 and 9, of the RA Civil Code. Plaintiff attorney Anahit Sardaryan, in her reply to the Cassation Court petition, claimed that the defendant could only have been freed of responsibility had the reporter made a direct reference to the information source in the article. Moreover, when making a reference to another individual’s public pronouncement, the reference must be proper; that’s to say either a literal or faithful reproduction.

187  The appellant noted that the court did not take into account that the very next day the reporter of the article published another article in Zhamanak noting that, “There is a case launched on usury evidence and that another individual has been charged…” This can be seen as a retraction by Zhamanak that is similar in content to the retraction defined by the court and demanded of the defendant. Attorney A. Sardaryan noted in her reply that the very fact that the newspaper’s second article appears as a retraction just goes to proves that Zhamanak agrees that its original article contained slanderous information. In addition, the second article could not be regarded as a retraction, given that the reporter points out that Tatoul Manaseryan had demanded that he draft a retraction for the paper to print. In other words, as noted by the court, when publishing the second article, the defendant had no retraction text to speak of; i.e. the second article wasn’t published as a retraction. Nikolai Baghdasaryan then noted that he received no retraction text from the plaintiff for the paper to publish and thus demanded that the December 15, 2011 decision of the Appeals Court be nullified and that the case be sent for retrial. When asked by Cassation Court Judge T. Petrosyan asked plaintiff attorney Sardaryan if his client had sent a retraction text or not, Sardaryan replied that a retraction text had been sent prior to his client’s filing a petition with the court. Sardaryan added that the defendant had been informed that if the retraction text wasn’t published they’d be taken to court. The Court of Cassation decided to end its review of the case at this point. Soon after the session, the Court announced that it had rejected the appeal brought by Skizb Media Kentron. The company would have to pay 30,000 AMD in court fees for filing the appeal. In addition, since the appeal was rejected, Zhamanak would also have to pay Tatoul Manaseryan the original 510,000 AMD as instructed by the lower court.

188 Nikolai Baghdasaryan Anahit Sardaryan

Glendale Hills v Zhamanak: 200,000 AMD in Slander Damages For the past two years the Glendale Hills construction company has been demanding a retraction by the newspaper Zhamanak for an August 26, 2010 article it published entitled “$1,000 in Hush Money”. “The Gyumri representatives of Glendale Hills tried everything to convince residents not to go to the press after one of the houses it built in the Moush #2 neighborhood in Gyumri partially self-collapsed. Our sources, who wished to remain anonymous, stated that the company offered them $1,000 and promised to quickly repair the apartment in question. In return, residents weren’t to go to the press with the story, otherwise the company threatened that it wouldn’t carry out any repairs. The residents rejected the under the table transaction,” the paper wrote. Glendale Hills argued that the term “self-collapse” gave the impression that the building itself was falling down whereas only the wall plaster had fallen. Glendale Hills also rejected the paper’s claim that it offered up to $1,000 in hush money to residents to keep quiet about construction defects. Glendale Hills sued the paper for 2.5 million AMD (2 million for slander and 500,000 for legal fees). .

The Art of Journalism or Slander? The trial got underway in September 2010 at the Yerevan Kentron and Nork- Marash Court, Judge Aleksei Soukoyan presiding, and lasted till 2012. At the January 16 trial session, the plaintiff’s attorney, Anahit Sardaryan, presented the court with her client’s position regarding the arguments made by the defendant as to the facts of the case. In her presentation, Sardaryan stated that the defendant, by referring to Constitutional Court Decision N997 (according to which a distinction must be made between factual details and evaluative observations), noted that the reporter presented the term “self-collapse” as an evaluative observation, bearing in mind that the ceiling collapsed on its own. However, according to the plaintiff, the term “self-collapse” cannot be regarded as an evaluation and that, rather, it is the statement of a definite fact. According to the plaintiff, the difference between fact and evaluative observation

189  is that the existence of facts can be demonstrated by that observations are not subject to verification. Later, Sardaryan cited the precedent of the Lingens v Austria case of the ECHR, according to which, even in the case of opinion there must be a substantiated or accepted factual basis to express said opinion and that it must be expressed honestly. The plaintiff, in his argument, also referred to the other facts subject to verification, namely the amount of money noted in the article by the defendant. In the article’s title, the defendant had in mind a distribution of money, financial compensation and an apartment repair. However, in this case, the plaintiff believed that the article shouldn’t have been entitled “$1,000 in Hush Money” and subsequently note in the body of the article that Glendale Hills representatives offered $1,000 in cash to residents not to go to the press, with the threat that otherwise they wouldn’t repair the apartment. In its argument, the plaintiff noted that the reporter acted in bad faith, didn’t take steps to verify the information presented in the published article, and sought to defame the working reputation of the company by publishing said article. Newspaper attorney Nikolai Baghdasaryan, in his address, noted that by summarizing both RA and international judicial practice, it is very important to differentiate factual factors from evaluative observation. The attorney brought the following example. When a person declares that Nikolai Baghdasaryan received a $5,000 bribe, this is both a fact and slander. But when a person declares that Baghdasaryan is a bribe giver, this is an evaluative observation and constitutes insult. Regarding the questionable matter in the case it says that Glendale Hills built a house in Gyumri. This is fact. Later, as an evaluative observation, it says that a self-collapse took place. That’s to say that the reporter appraised the ceiling falling down as a self-collapse. Baghdasaryan added that the title of the article could not be regarded as fact, that the reporter condensed it, and that it was the case of the art of journalism As Sardaryan put it, you can change the meaning of a sentence with just one comma or hyphen in such a way that a company’s reputation or someone’s dignity and honor is slandered and insulted. The lawyer added that the ECHR and a number of international experts have frequently noted that attention must be paid to an article’s title since it describes the article in a nutshell. In the court, as a piece of written evidence, the 1,895,000 AMD revenue of the newspaper’s publisher, Skizb Media Kentron, was also scrutinized. Regarding this, Baghdasaryan presented the court with a verdict of the Kentron and Nork- Marash Jurisdictional Court in the case of “Bella and Sedrak Kocharyan v Skizb Media Kentron”. According to the verdict, the defendant was instructed to pay the Kocharyans 3,000,000 AMD. With this, Baghdasaryan argued that the defendant presently had less revenue than the amount it was supposed to pay. In other words, the obligations of the defendant company superseded its assets.

Zhamanak Has to Pay 550,000 and Publish a Retraction On January 30 Judge Aleksei Soukoyan announced his verdict in the case. The court partially found in favor of Glendale Hills and instructed Zhamanak newspaper to pay 200,000 AMD in slander damages, 300,000 for incurred legal

190 fees, and 50,000 in state fees. Zhamanak was also obligated to publish a retraction of the August 26 article “$1,000 in Hush Money”. On May 2, the newspaper appealed the lower court’s decision On June 14, the RA Court of Appeals threw out Zhamanak’s appeal and let the lower court’s decision stand. The newspaper was also instructed to pay 6,000 for filing the appeal. On September 3, the RA Court of Cassation rejected Zhamanak’s suit seeking to overturn the Court of Appeal’s decision.

191  Edik Andreasyan Hayk Babukhanyan

Hayk Baboukhanyan Loses: Doesn't File Slander Suit Within Deadline Two very interesting and connected court cases involving charges of slander and insult began in 2011 and dragged on until 2012. Hayk Baboukhanyan, President of the Constitutional Rights Party (CRP), filed two defamation suits at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction. The first named analyst Edik Andreasyan and report.am as defendants. The second named Andreasyan, report.am and Khmbakir Ltd, the publisher of the site, as defendants. It all began in September 2010, when Andreasyan’s article “Iravounk’s right is on the edge of Hayk Babukhanyan’s sword” (“Iravounk” in Armenian means “right,” thus the title is a play on words) appeared on the Report.am website. In the article, Andreasyan reflected on the activities of CRP President Baboukhanyan and stated that a letter published in Iravounk signed by H. Ordouyan was actually written by Baboukhanyan and that he used a false name. (Hayk Baboukhanyan is also the President of Iravounk’s editorial board) Not availing himself of the right to respond or publish a retraction, Baboukhanyan went directly to the courts, demanding that the website and author issue a retraction and a public apology of the slanderous and insulting information. Baboukhanyan also demanded that the website publish the verdict of the court and compensate him for all incurred legal fees. Baboukhanyan said what the website had published was a pack of lies, although his suit failed to specify the expressions deemed to be slanderous and insulting. Nevertheless, the defendant claimed that Baboukhanyan’s attorneys presented a list of ten points after the trial got underway. One such passage that Baboukhanyan found insulting was – “Internal party upheavals and duels for the party’s official stamp come easily to this ‘brave’ soldier.” The plaintiff also deemed slanderous the charge that he was a “destroyer of the party” and the following query posed by the author – “We understand that the elections are approaching. But is it possible to sell oneself to get elected and at such a cheap price?” Another questionable passage: “A few times during the warming of Armenian-Turkish relations, Hayk Baboukhanyan exploded onto the TV screen

192 and mumbled some anti-Turkish things, mostly repeating ARF views. What we want to say is that a politician must have something original to say and not a brazen desire to stir things up. Later on, the Iravounk newspaper responded to Edik Andreasyan’s article.

Plaintiff files another legal suit In an article by Gayaneh Zargaryan entitled “Freedom of Speech: Squeezed under the ARF Vice” that appeared in the March 22-24 edition of Iravounk, she also mentioned Andreasyan. A few days later, Andreasyan responded with an analysis of his own entitled, “When that not worthy of remembrance is forcibly remembered”. This prompted Baboukhanyan to sue Andreasyan a second time. Thus, there were two separate court cases underway at the same time. In the first, the plaintiff demanded 3 million AMD from the article’s author in compensatory damages and the same amount from the website. In the second, Baboukhanyan demanded one million each from report.am, analyst Edik Andreasyan and from Khmbakir Ltd, the publisher of the site. Baboukhanyan’s attorneys also petitioned the court to prohibit Report.am from publishing anything about their client. The court sustained the motion. Andreasyan attempted to resolve the matter through reconciliation, but Baboukhanyan asserted that he would only reconcile if the analyst paid him for legal fees already incurred and issued a retraction. Andreasyan turned down these conditions. The first case got underway on January 27, 2011 and the second on June 15.

Case N 1 - "Iravounk's right is on the edge of Hayk Babukhanyan's sword" On February 12, 2012, at the Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, the trial brought by Hayk Baboukhanyan and Iravounk Media Ltd. against report. am and Edik Andreasyan got underway. At issue was the Andreasyan’s article “Iravounk’s right is on the edge of Hayk Babukhanyan’s sword” that appeared in the August 31, 2010 edition of www.report.am. The plaintiff claimed that the article was baseless, publicly defamed his dignity and working reputation, and thus demanded 6 million AMD in compensation. At the trial, the plaintiff also presented what he claimed to be disparaging comments under the article, arguing that defendant was responsible for them as well. The defense countered that the slander suit had no merit and should be rejected. Defense lawyer Lousineh Bakoumyan argued that the article’s author had merely expressed his subjective opinion based on the public speeches Baboukhanyan had made over the years and his activities. Bakoumyan added that the plaintiff waited past the one month deadline to initiate a slander suit and that the case should be dropped. On February 27, Judge Samvel Tadevosyan handed down his verdict rejecting Baboukhanyan’s suit and the 6 million AMD demand. Instead, the court ordered Baboukhanyan to pay 236,000 AMD in state fees. The court found that the plaintiff had violated the one month filing deadline as per Article 1087.1, Point 13, of the RA Civil Code.

193  Court of Appeals Rejects Baboukhanyan's Petition On May 16, Armenia’s Court of Appeals reviewed the petition brought by Hayk Baboukhanyan, seeking to overturn a lower court’s verdict throwing out his slander suit against report.am and Edik Andreasyan. Before the hearing, the court urged the sides to settle out of court. The litigants deemed such a resolution impossible. Baboukhanyan’s lawyers argued that the lower court had misconstrued the articles dealing with the deadline issue and hadn’t taken into account the second section of Article 1087.1 according to which a suit could be filed no later than six months after the slander or insult. On May 31, the Court of Appeals rejected the suit filed by Hayk Baboukhanyan and Iravounk Media and ordered them to pay 393,000 AMD in court fees.

Court of Cassation Also Rejects Baboukhanyan Appeal After his suit was thrown out by the Appeals Court, Baboukhanyan took his case to the Court of Cassation. On August 6, 2012, the Court of Cassation rejected the petition filed by Baboukhanyan and Iravounk Media against report.am and Edik Andreasyan. The Court found that the appeal failed to satisfy the requirements of Article 234, Point 1, Subsections 1 and 3, of the RA Judicial Code.

Case N 2 - "When that not worthy of remembrance is forcibly remembered" Edik Andreasyan Files Countersuit against Hayk Baboukhanyan At the opening trial session of this second case, Baboukhanyan’s lawyer Vahe Hovhannisyan again presented the demands of his client – a public apology in the news site, that the site publish the full court verdict if totally of partially in favor of the plaintiff and that the defendant pay 1 million AMD in compensation. The lawyer then announced a fourth demand – that Edik Andreasyan publicly apologize to Baboukhanyan for disparaging comments he made in his reply to the slander suit. Andreasyan countered by arguing that his reply was not public in nature since only he, Baboukhanyan and the court had access to it. At the conclusion of a long give and take between the two sides, Edik Andreasyan announced that he would be filing a countersuit against Baboukhanyan, arguing that the plaintiff had insulted him. Judge Melkoumyan granted him one week to prepare the countersuit and scheduled the next session for February 3. The basis for the countersuit was the argument by Andreasyan that Baboukhanyan had slandered him when he wrote in his original suit, where it asked for the name of the defendant’s father, “the patronymic is not known” in parentheses. Baboukhanyan replied that he had no ulterior motives when he wrote the above and that he really didn’t know the name of the defendant’s father. Andreasyan countered that Baboukhanyan could have easily gotten the name but that the plaintiff really wanted to slander him.

194  In his countersuit, Andreasyan demanded that Baboukhanyan publicly apologize for the name fiasco. On February 27, 2012, The Kentron and Nork-Marash District Court threw out the countersuit filed by Edik Andreasyan against Hayk Baboukhanyan, arguing that there was no reciprocity between the original suit and the countersuit. Given that the two sides had presented their arguments and had failed to reconcile, the court decided that the trial had ended. On March 12, Judge Melkoumyan threw out Baboukhanyan’s slander suit against Edik Andreasyan, report.am and Abel Mikayelyan on the grounds that it was baseless. The court ordered Hayk Baboukhanyan to pay 20,000 AMD in state fees.

195  Lernapat Village Mayor Loses in Cassation Court Armenia’s Court of Cassation found in favor of Boris Ashrafyan, a resident of the village of Lernapat who had been sued by community mayor Vano Yeghiazaryan for slanderous and insulting comments made to the press. Ashrafyan was one of ten residents sued by Yeghiazaryan. Some news outlets, including the daily Aravot, were also included in the case of third party defendants. The Lori Regional Court found had found in favor of Mayor Yeghiazaryan. Boris Ashrafyan was told that he had to offer a public apology to the mayor, retract the slanderous information that appeared in the press, and pay Yeghiazaryan 300,000 AMD in compensatory damages (100,000 for insult and 200,000 for slander). He also had to compensate Yeghiazaryan 14,000 for incurred state fees. Yeghiazaryan had been seeking an apology, a retraction, 3 million in compensation (1 million for insult and 2 million for slander) and restitution of incurred legal fees. Boris Ashrafyan appealed the court’s verdict but the Appeals Court rejected the plea and let stand Judge Hovnanyan’s verdict. Ashrafyan then filed a petition with the Court of Cassation. Mayor Yeghiazaryan filed his legal suit based on an article entitled “Let’s Remove This Turk from Our Midst” that appeared in the newspaper Zhamanak. In the article, residents were quoted as saying that the mayor had faked the signatures of dead villagers so that he could allocate social assistance from the budget and then pocket the money. The Court of Cassation, however, evaluating the questionable text in the context of the entirety of the expressed ideas, concluded that the expressions couldn’t be considered slander or insult. Citing the corresponding slander clause of the RA Civil Code, the Cassation Court noted that slander consists of the public pronouncement of real details regarding a person that do not correspond to reality which blemish his/her honor, dignity and reputation. However, in this case, the expressions deemed slanderous do not possess at least two of the above mentioned characteristics. The Court of Cassation stressed that the law refers to fact, definite details, that cannot be abstract or conjectural, but must have a concise objective manifestation. In the questionable text, though, there can be no talk of real facts since they are abstract and conjectural. Also, they in no way defame a person’s honor. The court also found that Boris Ashrafyan’s expression “I said shame on you. There are other hungry people in this village other than your mother, father and in-laws”, was an evaluative observation, a personal appraisal of the defendant, directed at the moral side of the mayor’s activities. Thus, the court found, it is clearly impossible to prove the veracity of this expression. Turning to the expressions deemed as insulting, and again viewing them in the total context, the Cassation Court conclude that Boris Ashrafyan hadn’t made insulting expressions, either direct or couched, and that he hadn’t stepped over

196 the line of acceptable criticism. Moreover, the court affirmed that the acceptable limits of criticism directed towards government officials, as opposed to ordinary citizens, must be wider in scope. The Court of Cassation overturned the verdict of the lower court and obligated Mayor Yeghiazaryan to pay Ashrafyan 39,000 AMD for incurred legal fees (19,000 for Appeals Court filing and 20,000 for the Cassation Court).

197  Nver Poghosyan

Court Awards 200,000 AMD to Regional Governor in Compensation for Slandered Dignity Nver Poghosyan, then the Gegharkouniq Regional Governor, sued the Zhoghovourd newspaper for slander for running an article in its October 7, 2011 edition entitled “The Regional Governor Took a Bribe”. The article claimed that Poghosyan pocketed a $3,000 bribe in return for announcing a certain individual as the winner in a local competition to fill the post of history teacher in the village of Tutujur. The paper reported that the allegation was made by Anna Torosyan, another candidate for the post. Poghosyan sued, seeking 2.5 million AMD in compensatory damages. An official statement from the Gegharkouniq Regional Authority (Marzpetaran) said that it had no knowledge of such a competition other than the fact that the principal of the Tutujur High School had previously announced a teaching vacancy. The Authority says that the principal violated procedures regarding the vacancy competition and that disciplinary action had been taken. The newspaper countered that it was odd that Nver Poghosyan did not reject the bribe allegation. Subsequently, the Regional Authority’s Press Office sent a statement to the newspaper via email declaring that the article entitled “Prosperous Armenia Party Regional Governor Takes $3,000 Bribe” was slanderous and a falsehood. The newspaper countered by saying: “First, the Zhoghovourd article has no such headline as referred to in the email sent by the Regional Authority. It is incomprehensible why the Regional Governor even underlined his membership in Prosperous Armenia. In a telephone conversation with Sona Grigoryan, the reporter who wrote the article, Nver Poghosyan countered that it was a fabrication and then hung up. In this case, we don’t understand what the Regional Governor regards as spreading slander if he categorically does not reject taking a bribe.” The newspaper said that in the article it had published the views of the two parties involved – that of the Regional Governor and Anna Torosyan, who

198 claimed he took the bribe. The paper said it had a recording of Torosyan making such a claim.

Trial Gets Underway: Star Witness Wavers About Bribe Claim The trial got underway at the Gegharkouniq Regional Court, Judge Artour Tamrazyan presiding, on November 18, 2011. Nver Poghosyan’s lawyers argued that the newspaper had no right to publish such a story since their client was a public figure. Furthermore, they argued that the paper had to check the bribe allegation before going to print. Zhoghovourd’s attorney Hakob Tcharoyan countered by saying that the paper was not obliged to reveal the circumstances of the bribe. The attorney argued that the paper served as a public forum and had published the comments of Anna Torosyan saying that another competitor for the teaching post bribed the Regional Governor by giving money to his chauffeur. Judge Tamrazyan also asked the plaintiff, “Don’t you think the paper was only making a quote?” The plaintiff’s lawyer responded, “No” Anna Torosyan, present at the trial, testified that all her comments were true. However, she started to waver when it came to the actual bribery allegation. Fearfully looking left and right, Torosyan said she knew nothing about Poghosyan taking a bribe and that she had merely overhead rumors in the village. At this point, the defense made a motion to play the recording of the statement made by Torosyan to the paper. The motion was sustained. In the taped recording, Torosyan says that she and her husband went to see Poghosyan’s chauffeur and that the man told them that the position had already been filled since he had taken $3,000 from another competition candidate and had handed the money to Regional Governor Poghosyan. Torosyan goes on to say that the chauffeur told them, “If I knew it was you, I wouldn’t have done it.”

Newspaper Countersues: Demands 1 AMD in Symbolic Award At the next trial session on January 17, 2012, Zhoghovourd lawyer Tcharoyan motioned that the court conduct a preliminary court session since a countersuit had been filed. The plaintiff’s lawyers opposed the motion. Anna Torosyan, a third party litigant in the case, agreed with the newspaper’s attorney. In its countersuit, the newspaper demanded a public apology from regional Governor Poghosyan and symbolic compensation in the amount of 1 AMD, arguing that Poghosyan “had defamed the honor of Zhoghovourd”.

Newspaper Refuses to Pay; Claims Court Decision Unjust On March 19, 2012 The Gegharkouniq Regional Court found in favor of Gegharkouniq Regional Governor Nver Poghosyan and ordered that 200,000 AMD (100,000 for compensation and 100,000 for incurred legal fees) be seized from the newspaper Zhoghovourd. The newspaper then issued a statement that it would not to pay and considers the court’s decision unjust.

199  Judge Artur Tamrazyan, without providing substantiation, also threw out the newspaper’s countersuit. “Rather than the Regional Governor accusing Anna Torosyan, he wants to buy back his honor from Zhoghovourd for 100,000 AMD. It’s good that the judge noted that Nver Poghosyan’s honor isn’t valued at 2.5 million but only 100,000 AMD,” the newspaper wrote. Refusing to pay the amount, the newspaper referred to Article 9, Point 2, of the RA Law on Mass Media, according to which: The implementer of media activity shall be exempt from liability for dissemination of information if the information is a literal or conscientious reproduction of the information contained in a public statement, official documents of state bodies, other media product or work of authorship and contains a reference to the original source. The newspaper also cited Article 27 of the RA Constitution: Everyone shall have the right to freely express his/her opinion. Everyone shall have the right to freedom of expression including freedom to search for, receive and impart information and ideas by any means of information regardless of the state frontiers. In a public statement, the newspaper wrote: “Thus, Zhoghovourd observed all the legal and ethical norms. The paper engaged in professional activities that observed the obligations Article 4, Point 1, and Article 9, Point 2, of the RA Law on the Mass Media, providing a literal reproduction of Anna Torosyan’s words regarding the bribe and those of the Regional Governor.”

Zhoghovourd and Regional Governor Fail to Reconcile On May 31, 2012, the RA Court of Appeals reviewed the petition of the Zhoghovourd newspaper seeking to overturn a lower court’s decision in favor of Gegharkouniq Regional Governor Nver Poghosyan. The litigants raised no objections to a court proposal that they reconcile. For this reason, the court delayed the trial till June 14, in the hope that the sides would settle out of court and present their agreement to the court on that day. When the court reconvened on June 14, earlier hopes that the two sides would settle out of court were put to rest when plaintiff lawyers stated that no such common ground had been found. On September 6, 2012, the RA Court of Appeals threw out the suit filed by Zhoghovourd newspaper seeking to overturn the March 19 verdict of the Gegharkouniq Regional Court.

200 Vladimir Gasparyan Artur Sakunts

Court Finds in F avor of Police Chief Artur Sakunts v Vladimir Gasparyan: Who Was the Police Chief Referring To?

The trial in which the Vanadzor Office of the Helsinki Civil Assembly is suing RA Police Chief Vladimir Gasparyan for slander got underway on February 20, 2012 at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, Judge Aleksey Soukoyan presiding. The NGO is suing Gasparyan for remarks he made during an October 2011 interview with the hraparak.am news site and a program called Zinouzh when he served as Armenia’s Deputy Defense Minister. The organization claims that some of the remarks slandered their good name. The plaintiff demanded that the defendant issue a public retraction and pay 10,000 AMD in damages. When asked by plaintiff attorney Ara Zohrabyan if materials other than the Hraparak and Zinouzh publications comprised a basis for the suit, Defense attorney Vahe Grigoryan noted a news.am interview in which the defendant specified that he was referring to the plaintiff, Artur Sakunts, in his previous interviews. The plaintiff argued that this was a rejection of the defendant’s claim that he had not singled out Sakunts in his defamatory comments.

The plaintiff then presented the news.am article in question: "Armenian Police Chief Forgives His Plaintiff" Judge Soukoyan: What did the Police Chief Mean by Saying “20 year-old punks with ponytails”?

At the June 27 trial session, Vladimir Gasparyan’s lawyer Ara Zohrabyan told the court that his client completely rejected the demands made in the suit. Zohrabyan argued that the plaintiff, a non-profit civic organization, does not and cannot have a working reputation. According to the defendant, the plaintiff can only have a respectable reputation.

201  Attorney Grigoryan, in his suit, asked the court to obligate the defendant to refute his slanderous comments that the Assembly was full of four-legged 20 year-old punks with ponytails who insult the young boys defending the nation and even the defense minister with their pronouncements. Grigoryan also noted a comment by the Police Chief implying that Sakunts rejoiced when tragic incidents happened in the military because he and the Assembly could make more money from the scandal. Ara Zohrabyan referring to Article 1087.1 of the RA Civil Code, pointed out that the burden of proof in scandal cases is assumed by the plaintiff and that the news.am article cited by the plaintiff could not be regarded as such proof. According to the attorney, the article deals with whether or not Gasparyan would forgive Sakunts, who heads the organization that had sued him. Zohrabyan added that the comments “20 year-old punks with ponytails” and “four-legged” referred to those who had insulted the RA Minister of defense and not to Sakunts or the Assembly. The attorney added that it was up to the prosecution, not the defense, to prove that those comments were directed at the plaintiff. Judge Soukoyan then asked for a clarification as to what Police Chief Gasparyan meant by the term “ponytails”, but no answer was forthcoming. Attorney Grigoryan then clarified that his client had found the Police Chief’s statement that the Vanadzor Assembly had insulted the RA minister of Defense to be slanderous and not his comment about the “20 year-old punks with ponytails”. At this point, the trial was recessed until July 11, when the court was supposed to pronounce its verdict. However, on that day the court declared that there would be a delay in the verdict so that it could conduct further investigations into the comments that “the Assembly was full of four-legged 20 year-old punks with ponytails who insult the young boys defending the nation and even the defense minister with their pronouncements.” On July 20, the Court threw out the slander suit brought by the Vanadzor Helsinki Civil Assembly against Vladimir Gasparyan.

Appeals Court Rejects Petition Filed by Vanadzor Helsinki Citizens' Assembly The Vanadzor Assembly then filed with the RA Court of Appeals, arguing that the defense never categorically refuted its claim that the scurrilous comments made by Gasparyan weren’t directed at Sakunts. The plaintiff also claimed that the lower court had incorrectly applied Articles 19 and 1087.1 of the RA Civil Code and had thus been deprived of the rights contained within. On October 17, the court rejected the suit filed by the Vanadzor Office of the Helsinki Citizens’ Assembly seeking to overturn the lower court’s decision and sending the case for retrial. The Court of Appeals found that the lower court, after objectively examining all the evidence, handed down an impartial and correct verdict.

202 Construction Company Sues Ijevan TV and Reporter for 3.2 Million Each In 2011, the Ijevan Road Exploitation and Construction LLC (IREC) filed a defamation suit with the Tavoush Regional Court against Ijevan Studio Ltd (a local TV station) and Ijevan Studio reporter Nayira Khachikyan. In its suit, IREC argued that the business reputation of the company was smeared in an H2 TV broadcast on June 21 (Lraber News) and several programs broadcast by Yerkir Media dealing with dubious practices of the company in a 36 million AMD road repair project. Some of the questionable passages deemed as defamatory include: “The true destroyers are hidden under the guise of business, simply IREC”, “It‘s due to a lack of professionalism and impartiality that such consequences arise”. At the conclusion of the broadcasts the following credits appeared – “Nayira Khachikyan and Armen Asatryan for Ijevan TV’s Lraber program”. In its suit, IREC demanded that the reporter and the TV station issue a public apology and that each of the defendants pay 3 million AMD in compensation and an additional 264,000 for incurred legal and court fees. The trial got underway at the Tavoush Regional Court of First Instance in the town of Dilijan on August 11, 2011. Tapes of the news programs in question were shown and the two sides presented their arguments. The plaintiff claimed that the programs contained comments that had damaged its working reputation. The defendants countered that the programs merely raised issues of public concern, noting that they had offered the IREC director a chance to respond to the allegations during a June 27, 2011 broadcast. Thus, the defendants argued that the plaintiff was offered a chance for rebuttal and consequently, according to Article 1087.1 Point 10 of the RA Civil Code, could not now seek other forms of defense, including material compensation. On April 27, 2012, the Tavoush Court found in favor of IREC but drastically scaled down the compensatory damages sought by the construction company. Ijevan Studio TV and reporter Khachikyan were ordered to pay 50,000 AMD. The court justified the cut by stating that the company’s reputation had been partially restored when management appeared on the June 27 TV program and gave its side of the story.

Court of Appeals Overturns Lower Court Ruling IREC then took the case to the RA Court of Appeals which overturned the lower court’s ruling and sent the case back for retrial. The Appeals Court questioned why the lower court had set damages at only 50,000 AMD given that H2 TV is broadcast throughout the country and that, for a company like IREC with business dealings all over Armenia, such information casting aspersions on the company could prove quite damaging. The Appeals Court also noted that no documentation pertaining to Nayira Khachikyan’s financial status had been examined by the lower court before it set damages to be seized at 50,000 AMD.

203  The Court of Appeals also questioned whether the June 27 broadcast could be considered a retraction by the defendant since it was actually the plaintiff who was trying to refute accusations made against him, whereas a retraction should be made by the person spreading such information. Based on this, the Appeals Court also instructed that the new trial in the lower court examine whether the plaintiff, before taking the matter to the courts, had gone to the defendant asking for a retraction in the same format in which the original material had been disseminated.

204 168 Zham Newspaper Issues a Retraction On July12, 2012, Yerevan’s Kentron and Nork Marash Court of Jurisdiction handed down its verdict in the slander suit pitting plaintiff Margarita Martirosyan against Hripsimeh Karapetyan and the 168 Zham newspaper. Judge Edik Avetisyan decreed that 168 Zham had to publish a retraction of its November 4, 2010 article entitled “I cannot live like this; an innocent man has been convicted.” The court found that the article had slandered the honor and good name of plaintiff Martirosyan. Karapetyan was also ordered to pay the plaintiff 100,000 AMD for incurred legal fees. In her suit, Martirosyan, argued that the November 4, 2011 article contained baseless charges against her. She demanded that a retraction of the questionable excerpts be published in the paper and that the court seize 500,000 AMD from Karapetyan as compensation for her legal costs. The defendant was absent during most of the trial and did not contest the verdict in the Court of Appeals. 168 Zham subsequently issued a retraction.

205  Son of Former Principal Loses Slander Case against Reporter Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction had been reviewing the slander case filed by Hamlet Terteryan against the 168 Zham newspaper and its reporter Marineh Martirosyan for over a year. Hamlet Terteryan claimed that an article written by Martirosyan slandered his son Tigran Terteryan. The article stated that according to local gossip, Tigran Terteryan, a student at Etchmiadzin Public School #2, set fire to the school’s archive. Susanna Nazaryan, Tigran Terteryan’s mother and a former principal of the school, had earlier filed a slander suit against the newspaper and reporter for their coverage of improprieties at the school. Nazaryan argued that the allegations had slandered her good name and reputation. In November, 2011, Judge Melkoumyan of the Kentron and Nork-Marash District Court suspended the examination of a slander suit brought by Susanna Nazaryan until the completion of the preliminary hearing of the criminal case looking into the alleged improprieties at the school. The criminal case had been launched based on the coverage of 168 Zham and Martirosyan. Only one witness testified during the trial– Siren Yeghiazaryan. The latter testified that she had heard, along with many other Etchmiadzin residents, that Tigran had set fire to the library. Yeghiazaryan claimed that thousands of others would state the same thing is asked. Afterwards, prosecuting attorney Gevorg Gevorgyan read the plaintiffs list of demands, including two million AMD in compensation. Defense attorney Anahit Hakobyan countered that Martirosyan had cited her source for the information. Gevorgyan replied that the reporter misrepresented the source’s statement and had published unverified information and that the Martirosyan never attempted to verify it. Martirosyan argued that she had indeed verified that a blaze had taken place from the temporary director at the time and that construction documents had been destroyed. Hakobyan said the reporter had adhered to ethical standards and that Martirosyan wasn’t a policeman to conduct an investigation. The defense attorney stated that the reporter had merely conveyed the word being circulated in Etchmiadzin and had cited the source. When the presiding judge asked the parties if they wished to reach an out of court settlement, they responded in the negative. On April 13, Judge Arayik Melkoumyan threw out the slander suit filed by Hamlet Terteryan.

206 Court Finds that Hetq Reporter Did Not Slander or Insult Lernapat Mayor On May 29, 2012, Judge Varduhie Hovnanyan threw out the slander suit filed by Lernapat Mayor Vano Yeghiazaryan against Hetq reporter Andrineh Torosyan. The court also decreed that Yeghiazaryan must pay the Torosyan 150,000 AMD as compensation for incurred legal fees. Mayor Yeghiazaryan had sued over an August 2011 Hetq article (“The word ‘to graze’ directed at the mayor cost 1 million”) by Adrineh Torosyan, covering a judicial dispute between the mayor and local resident Gevorg Melkonyan. The dispute resulted from an article in the newspaper Zhamanak entitled “Remove This Turk from Our Midst” in which a number of Lernapat residents, including Gevorg Melkonyan, expressed their displeasure regarding the mayor’s work performance. Residents also called the mayor a few choice names. As a result, Mayor Yeghiazaryan sued Lernapat village residents Kamsar Tamaryan and Gevorg Melkonyan arguing that the expressions used were slanderous and the published information, defamatory. In her article Adrineh Torosyan had written, “Mayor Yeghiazaryan had demanded 1 million AMD for insult and 2 million for slander from a resident of his village, as well as legal fees. Judge Hovnanyan sustained the financial demand in small part.” Mayor Yeghiazaryan found this sentence and the article’s headline as slanderous and deemed it defamation, noting that he never made any property demands of Melkonyan. In his original lawsuit Mayor Yeghiazaryan had demanded that Hetq issue a public retraction of the “insulting and defamatory” information, publish an apology and 1 million AMD in compensation, including legal fees. At the initial session, Yeghiazaryan changed his demand from 1 million AMD to a mere 1 AMD. He still wanted Hetq to issue a public retraction of the “insulting and defamatory” information and publish an apology. During the trial Yeghiazaryan declared that since the defendant was a former student of his, the reporter had deliberately sought to defame him. The plaintiff talked at length as to how the reporter was hounding him and following his goings and comings. The Lernapat mayor argued that Torosyan seemed to be fixated in demeaning his reputation and this was apparent in her articles about his activities. In her verdict, Judge Hovnanyan stated that information in Torosyan’s article was not slanderous or insulting and referred to two Cassation Court rulings regarding the interpretation of RA Civil Code Article 1087.1. Examining the comments alleged to be libelous by Mayor Yeghiazaryan in the context of these rulings, Judge Hovnanyan concluded that the article’s headline was not slander given that it does not contain specific information regarding an action or inaction and that, on the contrary, it is abstract and does not present factual information about the mayor. Thus, the headline does not, nor cannot, blemish the honor, dignity or working reputation of the mayor. The court also noted that the information contained in the article about the mayor demanding 1 million AMD for insult and 2 million for slander from a resident of his village, as well as legal fees, was in fact true. In fact, noted the court, Yeghiazaryan launched two such civil suits in the courts. 207  Some three months after the verdict in her favor was handed down, reporter Adrineh Torosyan was still waiting for Vano Yeghiazaryan, who was no longer the mayor of Lernapat, to pay her the 150,000 AMD she was owed. Thus, Torosyan filed a request with the Compulsory Enforcement Service of Judicial Acts (CESJC) to get Yeghiazaryan to pay up what he legally owes. On September 7, the Lori branch of the CESJC passed a decision to freeze Yeghiazaryan’s assets in order to seize the 150,000 AMD and an additional 7,500 in processing fees.

208 Arrhythmology Cardiology Center and Aravot Reconcile The libel trial in which the Arrhythmology Cardiology Center had sued the Aravot daily newspaper came to a close when the litigants decided to reconcile in the Kentron and Nork-Marash Civil Court. Aravot, the defendant, accepted that a December 1, 2010 article entitled “What Happened to the Hippocratic Oath” had included unverified information that slandered the business reputation of the Center. The article was written by Kapan resident Karo Avanesyan. In the article Avanesyan says that after having read an earlier article about the Center in Aravot (“Payment was made for 10 years of life and only 7 were received. The doctors cheated the patient and the government”; November 13, 2010), he decided to write about his own experience. Avanesyan writes that he had gone to the Arrhythmology Cardiology Center for help with a medical condition. After making payments, he was examined and found to suffer from arrhythmia. The Center advised him to undergo an immediate operation. A contract was drawn up for the 5.1 million AMD operation - 70% up front and the balance within three months. The patient was fitted with a Biotronic Lexos DR type biventricular pacemaker to regulate the arrhythmia. It came with a 4-5 year guarantee. Avanesyan continues that on the trip back to Kapan from Yerevan he fell ill and had trouble breathing; as before the operation. By the time he reached Kapan, his breathing was even more restricted. The unit failed to work when his condition became acute and this was verified by testing the unit. Returning to Yerevan, the patient handed a notice to the nurse saying that the initial diagnosis was incorrect and that he wanted a new medical consultation. He also wanted treatment based on a correct diagnosis at no extra cost. Arrhythmology Cardiology Center Director S. Jamalyan reviewed the request and believed that the patient was lying about the bouts of short breathing and that the patient would have to pay for any further treatment. Even before said reconciliation, the newspaper had published a retraction and the official response of the Center. The plaintiff has agreed not to present any more libel suits over the same article in future. Based on this, an earlier slander case regarding the November 13, 2010 article (“Payment was made for 10 years of life and only 7 were received. The doctors cheated the patient and the government”) was also dropped.

209  From left: A. Zeynalyan, L. Barseghyan From left: A. Klghatyan, A. Avetisyan

Court Throws Out Arman Avetisyan's Slander Suit; He Filed Too Late On August 9, 2011, Arman Avetisyan, a board member of the Minas Avetisyan Benevolent Cultural Foundation launched a slander suit against Levon Barseghyan, Council President of the Asparez Journalists’ Club. Avetisyan was seeking 2 million AMD in compensatory damages and 200,000 for incurred legal fees. He also demanded that www.asparez.am issue a public apology. At issue were three articles published in the www.asparez.am website – “There are things that cannot be forgiven (June 11, 2011), Arman Avetisyan lies for incomprehensible reasons (June 15, 2011) and “Could have caused harm to the “family business”?” (June 16, 2011). The articles dealt with an Armenian government decision to relocate two Minas Avetisyan frescoes from Gyumri to Yerevan for restoration purposes and to then display them in Zvartnots Airport. The transfer of the frescoes, organized by Arman Avetisyan, the son of the artist Minas Avetisyan, caused great consternation within various circles in Gyumri, especially the “intelligentsia”. On June 23, 2011, Arman Avetisyan sent a letter to Levon Barseghyan, demanding that he publish either a retraction of or a copy of his letter in response to the previous article that had appeared in the newspaper. Arman Avetisyan then took Levon Barseghyan to court. During the trial, the two sides attempted, but failed, to reconcile. The plaintiff argued that he had been slandered and had suffered financially as a result of the newspaper’s articles and stated that the matter must be adjudicated according to clauses of Article 1087.1 of the RA Civil Code, the RA Constitution, and Article 10 of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms.

210  During the trial, the plaintiff motioned the court to obligate the defendant to prove:

1. The plaintiff receive financial revenues to relocate the frescoes. 2. The frescoes were covertly removed from Gyumri. 3. What agreement did the plaintiff violate. 4. That the plaintiff acted on the instructions of Eduardo Erneukian.

For his part, Levon Barseghyan presented the court with a 52 page dossier of video tapes, voice recordings and other evidence to back up the newspaper’s articles. However, the Shirak Regional Court took none of this into account. On July 10, 2012, the court threw out Arman Avetisyan’s suit on the basis that it was filed after the prescribed deadline of July 23, 2011. Arman Avetisyan took the case to the Court of Appeals.

211  Benik Haroutyunyan Drops Slander Suit against Zhoghovourd

Plaintiff says Davit Karapetyan, Press Spokesman for the RA Ministry of Defense, urged him to do so

In 2011, three slander suits were launched against the newspaper Zhoghovourd in which the plaintiffs sought compensatory damages. One was filed by Benik Haroutyunyan, Director of the RA Physical Health Defense Center in Armenia. On October 12, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, Judge Rouben Apinyan presiding, accepted the suit for trial. Haroutyunyan was seeking 2 million AMD in damages and 224,000 for incurred legal fees. Regarding the case, Zhoghovourd wrote: “Let us note that Benik Haroutyunyan, a native of Artsakh and a close friend of President Sargsyan, took issue with a September 9 article entitled “The Adventures of a PhD. Professor in the Gold Mines”. The article contained accusations made by U.S. citizen Nouneh Serobyan that Haroutyunyan, with whom she had jointly owned a business, had not returned her $218,000 investment. Furthermore, we presented a detailed response to the charges by Haroutyunyan and his lawyer Mher Simonyan in that article, as well as all the facts they provided us with.” When Judge Apinyan asked the litigants if they wished to reconcile, plaintiff lawyer Gnel Nazaryan responded that it would be possible only if the defendant completely refuted what it had written. Defense attorney H. Tcharoyan replied that the plaintiff should present a suitable reconciliation text, to which the plaintiff said that he had already done so, but that it was rejected. Tcharoyan then motioned that the court register Nouneh Serobyan, who made the accusations, as the main defendant. The lawyer argued that all the newspaper had done was to serve as a public forum. The plaintiff told the court that it had attached the published interview given by Serobyan to its legal suit. The defense argued that even if a case of slander or insult could be made, the source was Serobyan, not the newspaper, and requested that Zhoghovourd be listed as a third party. The plaintiff opposed the motion, arguing that a news outlet is obligated to check and verify all incoming information. The court rejected the defendant’s motion. Attorney Tcharoyan then motioned the court to subpoena Serobyan as a witness. Judge Apinyan delayed a review of this motion until the sides discussed the burden of proof issue. The plaintiff then presented those portions of the article it deemed defamatory. The trial session then concluded and March 5 was set as the next court date. However, before the trial recommenced, Benik Haroutyunyan announced that was withdrawing his original suit against the paper and his compensatory demand of 2.2 million AMD. The plaintiff stated the move was “based on his belief that a vibrant press in Armenia is one of the cornerstones of a developing democracy” and that he didn’t want to inflict excessive damage to Zhoghovourd. Haroutyunyan said he did so at the urging of Davit Karapetyan, press spokesman for the RA Ministry of Defense.Haroutyunyan said he did so at the urging of Davit Karapetyan, press spokesman for the RA Ministry of Defense. 212  Gevorg Altounyan

Armenian Public T.V. Issues Retraction in Jehovah's Witnesses Slander Case On January 11, 2011, Gevorg Altounyan, producer of the “Perspective” series on Armenian Public TV, received a notice from the Kentron and Nork-Marash District Court. A legal suit had been jointly filed against him by the Jehovah’s Witnesses organization in Armenia and a number of citizens. The suit was over the November , 10 and 11 “Perspective” program’s coverage of a murder that took place in the town of Sevan on November 8. On that day, Arman Torosyan brutally murdered his parents in the town of Sevan. Torosyan family neighbors, during an interview with a reporter from the Aravot newspaper, said that they had heard Arman shout, “I am carrying out the orders of the god Jehovah and I am murdering the devils on his orders”, upon leaving the family’s apartment. “Perspective” included these statements in its coverage of the murder. Here are some of the statements that the plaintiff found slanderous and insulting: A) A Jehovah Witness member killed his parents the other day In court, plaintiff lawyer Yelena Margaryan stated that this was absolute slander and a fact. Defense lawyer Ara Zohrabyan stated that they too regarded it as fact. B) How to save the victims of a blood thirsty God? The plaintiff said this headline was slander since it was presented as fact that the Jehovah’s Witnesses prayed to a God that was blood thirsty. The defendant said that one must differentiate between evaluative observation and fact, and that this was the former. This wasn’t presented as fact but as a question. C) The boy, who cruelly murdered his parents, testified that he had carried out the mission of the God Jehovah. According to the plaintiff, it must be proven that Arman Torosyan was a member of the Jehovah’s Witnesses, otherwise the statement slanders and insults their dignity. The defendant agreed that this was fact

213  D) The Jehovah’s Witnesses are a sect and a totalitarian one. The plaintiff argued that this was slander since the Jehovah’s Witnesses aren’t a sect but is an organization legally registered in Armenia and that the organization isn’t totalitarian. The plaintiff stated the comment was both slanderous and insulting. In the view of the defendant, this comment was also an evaluative observation. The plaintiff’s lawyer also singled out the following comments voiced during the November 11, 2010 “Perspective” program:

The murder committed by Arman Torosyan is the result of a continuous process conducted by the Jehovah’s Witness and it will lead to any more victims.

The plaintiff argued that the program presented as fact that the boy was a member of the Jehovah’s Witnesses, crediting the murder to the Jehovah’s Witnesses. This was slander and insult. Defense lawyer Zohrabyan stated that the murder itself and talk about it was indeed fact, but that all the rest was evaluative observation. The lawyer argued that any talk about the future couldn’t be regarded as fact. After the plaintiff brought forth all the expressions and comments found to be defamatory, he asked whether the defendant was ready to accept that Public TV should issue a retraction. The defendant countered and presented the following three pieces of evidence.

1. The directives of the Sevan Investigative Division investigator, in order to ascertain as to whether or not Arman Torosyan had participated in Jehovah’s Witness assemblies or not; and if so with whom. 2. The reply of the Chief of the Sevan Police stating that Arman Torosyan adhered to the Jehovah’s Witnesses sect, but that it wasn’t know with whom he participated at those assemblies. 3. A legal act taken from the Datalex.am website, whereby the court revealed that Arman Torosyan was blameless and that, by court decision, Torosyan would receive mandatory psychiatric treatment. With this, the defendant wished to prove that Public TV had presented news corresponding to such information and that in the news.am website.

As to the crucial question whether Torosyan was actually a member of the Jehovah’s Witnesses or not, the defendant stated in court that they had requested a membership list from the religious organization since the plaintiff had claimed some 11,000 members. The defendant said that the organization only provided a list of 200 names. The defense argued that the organization supplied a severely condensed member ship list because otherwise Torsion’s name would have shown up. The defendant countered by stating that Jehovah’s Witnesses, as a legal body, officially states that Torosyan is not a member.

214  Despite its firm stance, in September 2011, the Jehovah’s Witnesses suggested that the two sides seek to reconcile. Lengthy negotiations regarding an acceptable retraction text followed. Finally, on May 15, 2012, Public T.V. signed a reconciliation agreement and broadcast the retraction. Public T.V. refuted the information that the boy accused of brutally murdering his parents in the town of Sevan was linked to the Jehovah’s Witnesses. The station cited a Sevan police report also verifying that Arman Torosyan wasn’t a member of Jehovah’s Witnesses. In its retraction, Public T.V. stated that it had never intended to insult the Jehovah’s Witnesses.

215  Gourgen Aghajanyan v Zhoghovourd: Constant Delays Plague This Slander trial The slander trial brought by Gourgen Aghajanyan against the newspaper Zhoghovourd got underway at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction on October 24, 2011. Gourgen Aghajanyan demanded that the newspaper issue of retraction of information he found to be slanderous and to pay 804,000 AMD in compensatory damages. Aghajanyan argued that he was insulted by comments made by Karineh Kirakosyan, former head of the RA State Property Management Department, and Ashot Markosyan, deputy head of the same department that appeared in the newspaper. In its article the paper had quoted passages from a letter it received in Gourgen Aghajanyan’s name. In the letter, he had leveled charges against Kirakosyan and Markosyan. Later on, Aghajanyan visited the newspaper claiming that he never wrote the letter in question. The editorial staff showed Aghajanyan the letter sent through HayPost (the return address was the Department of State Property Management). Aghajanyan made a copy of the letter and envelope and left the office. The following day Aghajanyan returned to the newspaper office with a copy of a retraction. The paper never published it given that Zhoghovourd didn’t regard it as a retraction but rather a text full of praise for Ashot Markosyan, who by the way, accompanied Aghajanyan to the office. The text had nothing to do with the article. Zhoghovourd says that the following passages had irritated Aghajanyan: “Karineh obtained her apartment on Abovyans Street as a bribe”, “During seven years heading the department, she, along with her bribe taking deputy Ashot Markosyan, managed to win a large amount of state property”, “To make her position more secure at the department and with the aim of seizing a large amount of state property, Kirakosyan appointed Martin Kalshyan, her uncle’s son and also a master of fraud, as head of the auction unit...” Of note is the fact that in the same article Zhoghovourd also presented the views of Karineh Kirakosyan and Arman Sahakyan, the current department head. Due to the continued absence of third party litigants Karineh Kirakosyan and Ashot Markosyan, the trial was delayed time and again. As of October 2012, the actual examination of the case has still not begun.

216 Hraparak Apologizes to Robert Kocharyan On February 15, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction issued its verdict in the slander case pitting Robert Kocharyan, Armenia’s second president, and the newspaper Hraparak. After months of battling it out in the courts, the two sides told the court they were ready to reconcile. On February 18, Hraparak published a full retraction of the February 12, 2011 article “They destroy Kocharyan and explain to Tsaroukyan” that Kocharyan found slanderous in the first place. The newspaper also apologized for inaccuracies and insults it contained. On March 28, 2011, a court decided to freeze the assets and bank accounts of the Hraparak daily newspaper. Armenia’s second president, Robert Kocharyan has launched a slander suit against the paper and was demanding 6 million AMD in compensation for insult and defamation, of which 3 million was for legal fees. On April 11, the freeze on Hraparak assets was lifted. Kocharyan sued over various insulting comments directed against him that appeared in three of the newspaper’s February and March editions, including the article mentioned above. On two occasions, the plaintiff demanded that Hraparak publish adequate retractions. The plaintiff did not regard the two responses by Hraparak (the February 22 “Uninvited letter from Kocharyan” and the March 14 “From Kocharyan personally; with mistakes and signed” to be sufficient. Thus, the former president decided to take the matter to the courts.

217  Court Throws Out "Word of Life" Slander Suit against Iravounk A Yerevan court on July 31, 2012 rejected the slander suit filed by the Word of Life religious organization against the newspaper Iravounk. The presiding judge has ordered that the religious group and its president each pay the newspaper 150,000 AMD for incurred legal fees. Word of Life had sued the paper for an article that appeared in its October 19-25 2011 edition showing a collage of photos implicating the organization in a sex scandal involving a well-known Armenian show business personality who is said to be a member. In the opening session of the slander trial on March 23, 2012, the attorney for the group again maintained that the word “sect” that appeared in the article was defamatory. Word of Life argued that the article was libelous and defamatory and that it incited religious hatred. It wanted the newspaper to retract the article and publish an apology on the front page. As to financial compensation, the organization was seeking 8,000 AMD it had spent for various court fees and 15,000 for translation and notary services. When Hetq asked why the organization was suing the paper, plaintiff attorney Avetik Papinyan’s answer was short and sweet – “Because that’s how it is.” He added that the word “sect” has a negative connotation in public discourse and could present evidence to this effect if need be. Papinyan added that his client didn’t want “to financially hurt the paper but only wanted to restore its rights.” Hayk Baboukhanyan, President of Iravounk’s editorial board, countered this assertion by stating that he considers the word “sect” to signify a deviation from the Armenian Apostolic Church. “We realize that the issue deals with the freedom of the press, and the press must be free in our country. It must enjoy the right to express its opinion on this of that matter,” argued Baboukhanyan. The court then adjourned until April 13, when the plaintiff would be required to substantiate its demands. At the April 13 session, the plaintiff motioned for a 25 day adjournment in order to provide further expert testimony to substantiate its claims of defamation. The defense countered by stating that there was no need for a postponement and that all the evidence heretofore provided was sufficient for the case to proceed. At this point Judge Nersisyan noted that the suit had been accepted on November 23, 2011 and that in the subsequent five months the plaintiff had presented one addition to the suit and was doing the same today. Nersisyan said that the plaintiff was abusing its rights to a trial. The judge sustained the plaintiff’s motion, arguing that the entire idea of a preliminary court session is to allow for the sides to present all the evidence to the court they can amass. On May 10, the plaintiff announced that it was ready to enter negotiations leading to reconciliation. However, at the next session no such agreement was

218 presented to the court and Judge Nersisyan ordered the trial to proceed. Another objection raised by plaintiff lawyer Papinyan was that Article 1087.1 of the RA Civil Code, which deals with slander and insult cases, was deficient since it only spoke about defaming ones “working reputation”. The lawyer argued that the article in question could not be applied to non-commercial organizations like Word of Life that possessed no “working reputation” but rather “goodwill” Papinyan then motioned that the trial be halted and a petition be sent to the RA Constitutional Court for a ruling on the matter. The defense countered that this was yet another stalling tactic by the plaintiff.

Etchmiadzin Regards Word of Life as a "Sect" At the next session on July 13, Iravounk attorney Levon Baghdasaryan admitted into the record a statement received by the Holy See of the Armenian Apostolic Church at Etchmiadzin that the Word of Life organization was a “sect” since it doesn’t adhere to the teachings of the true apostolic church. Word of Life attorney Papinyan argued that the statement could not be entered as evidence since it had no legal power and that the Armenian Apostolic Church had no jurisdiction to comment on whether other religious organizations should be considered as sects. Papinyan argued that Etchmiadzin’s response ran counter to several decisions of the ECHR and the provisions of the European Convention on Human Rights. The lawyer then focused on the term “sect”, arguing that its usage was indeed insulting and pointed to its dictionary definitions, all which he claimed were negative. Defense lawyer Baghdasaryan countered by referring to a definition of sect found in the dictionary compiled by Ghazaros Aghayan. There the term “sect” signifies a religious order that has strayed from the doctrines of a particular church or another religion outside the accepted one in a country. Based on this, Baghdasaryan motioned the court to drop the suit filed by Word of Life and to seize 300,000 AMD from both the religious organization and its leader Artur Simonyan to compensate Iravounk for incurred legal fees. At the July 17 trial session, the court reviewed whether the actress Anzhela Sargsyan, who appeared in the original questionable collage, actually had links to the Word of Life organization. The organization offered into evidence a copy of a statement made by Anzhela Sargsyan during a TV program that she wasn’t a member of Word of Life but often visited various church services out of interest. It was then the turn of the defendant to present a CD showing the statements of Marina Arayan, the mother of Anzhela Sargsyan’s husband. In the CD, Arayan confirms that Anzhela threatened her husband (Arayan’s son) by saying that she had the backing of Word of Life and that the religious organization had the power to take care of any problem in the city. Arayan also states that Anzhela’s sister Anna was an elder of Word of Life. The CD also showed an interview given by Anzhela Sargsyan in which the actress states that she’s attained what she has through the power of faith and that she was taught at a bible school.

219  The defense attorney said that it had been revealed that the school in question belongs to Word of Life and that the principal is Artur Melikyan. After viewing the CD’s, the court recessed to review the evidence presented. On July 31, 2012, the court handed down its verdict. It threw out the suit filed by Word of Life against the newspaper Iravounk Word of Life and Artur Simonyan were each ordered to pay Iravounk 150,000AMD for incurred legal fees. They also had to pay a 1,500 AMD state fee.

220  Margarita Khachatryan

Court Rejects Margarita Khachatryan's Slander Suit: Hraparak Doesn't Have to Publish Retraction On July 30, 2012, a Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction threw out the slander suit filed by Margarita Khachatryan against the Hraparak newspaper. Khachatryan, Council Coordinator for the Zinvor civic organization, had sued the newspaper for an April 21, 2011 article alleging that she got into a shoving match with officers at an Artsakh military base she had visited. In her suit, the plaintiff demanded 2 million AMD in compensation and a retraction by the newspaper. The article that Khachatryan took issue with read: “According to our information, during a recent visit to a NKR army base, an argument broke out between Margarita Khachatryan and a member of the command staff, escalating to a pushing match and fisticuffs. But Mrs. Margarita denied the story. ‘Nothing of the kind happened, child. I was well received. I gave a child. I am the mother of Tanjo. There is nobody who can tell the mother of Tanjo to get lost. I received twenty medals.’”

Khachatryan Investigated for Hooliganism On the morning the article appeared, Margarita Khachatryan visited the editorial office of Hraparak. Hraparak reporter Felix Yeghiazaryan described the encounter in the following day’s edition: “She burst in screaming, cursing like a man. She was kicking chairs and ripping up the papers. She attacked the editor and staff. She picked up a glass of water and threw it at the editor. Luckily it hit the wall and shattered. She said-let me go so I can hit her.” Hraparak filed a complaint and a criminal investigation was launched soon afterwards. Months later, in February 2012 the investigation into “hooliganism” was dropped by the Kentron Investigative Division due to lack of corpus delecti.

221  Plaintiff Drops 2 Million Compensation Demand During the July 13 trial session, plaintiff attorney Davit Toumasyan announced that his client was withdrawing her compensation demand of 2 million AMD. Toumasyan stated that his client is now only demanding a public apology, adding that the withdrawal of the compensation demand is based on the financial difficulties faced by the paper. “We don’t want to give the impression that Khachatryan is suing the newspaper just for the money,” Toumasyan said. The attorney said that the defendant has failed to produce any factual evidence that a disturbance took place at the military base, adding that, on the contrary, the prosecution has received and official notice from the base stating that no such incident occurred on the day in question. Davit Danielyan, attorney for Hraparak, stated in court that the reporter had included Khachatryan’s denial of any such incident in the original article and thus, there wasn’t any need to publish a retraction of the information. Danielyan argued that the plaintiff, in her retraction text she wished the paper to publish, was demanding that the paper refrain from publishing such information in the future. The attorney found such a demand unacceptable. Danielyan argued that the entire suit was baseless and requested that it be thrown out. That’s just what the court did on July 30, 2012.

222 Arrhythmology Cardiology Center v News.am Will the Case be Suspended? The trial examining the slander suit filed by Arrhythmology Cardiology Center against the news site news.am got underway on October 7, 2011 at the Ajapnyak and Davtashen District Court, Judge Margarita Hartenyan presiding. The Center had taken the site to court over a November 23, 2010 item headlined “Arrhythmology Cardiology Center swindled a patient with a heart condition and installed another unit”. The piece referred to RA citizen Hovhannes Katrtchyan who, in a conversation with a news.am reporter, charged the medical center with defrauding him. Katrtchyan says the Center fitted him with an inexpensive unit instead of a pacemaker with a ten year warranty. The Arrhythmology Cardiology Center sued news.am for 2 million AMD for insult and defamation. During one of the trial sessions, plaintiff lawyer Murad Asryan motioned for a postponement of the case since Katrtchyan had gone to the police in order to launch a criminal case against the Arrhythmology Cardiology Center. Defense lawyer Aramazd Kiviryan opposed the motion, stating that the criminal case could have no impact on the outcome of the civil trial since Katrtchyan was accusing the Center of fraud and deceit, and that the news.am case was one of defamation. Later, Judge Hartenyan rejected the postponement motion. On September 3, plaintiff attorney Murad Asryan read out the slander suit in court, claiming that the headline of the article did not correspond to its contents, arguing that in it there was no reference to the fact that Hovhannes Katrtchyan “was taken for a ride”. Asryan argued that this was an abuse of the concept of “evaluative observation” made by the reporter and it wasn’t bases on non-concise facts. Defense lawyer Kiviryan noted that in his opinion the headline was directly linked to the article. The lawyer also rejected the suit outright due to the fact that it was filed passed the deadline. The article was published in November and the suit was filed in February Asryan also presented a demand for the compensation of legal fees in the amount of 200,000 AMD. Kiviryan requested that the court take into account the contract between Media Consult Ltd and Ares Legal Services regarding attorney fees. On October 9, the court called Hovhannes Katrtchyan to testify. Defense lawyer Kiviryan read out a copy of the article in question and then asked the witness if the words contained therein were his. Katrtchyan answered that they were his words, adding that the expression “took him for a ride” was putting it mildly. Katrtchyan then presented the court with the doctor’s note stating that the installed unit had a lifetime of six years. He also presented the court with a decision of the police finding him victim in the criminal case he had launched

223  against the Center and finding former Center director Smbat Jamalyan as the accused. Katrtchyan noted that two other Center patients had taken Jamalyan to court.

Court to Examine Telephone Recording in News.am Slander Trial Plaintiff attorney then asked the witness in what manner did he communicate with news.am, to which he replied “in person and at my initiative”. The witness again testified that news.am faithfully reproduced his words in the article. The two sides presented their positions on the evidence so far submitted. Plaintiff attorney Asryan claimed that there were contradictions in the evidence presented by the defense and their witness Katrtchyan. Asryan pointed out that the witness, in earlier testimony, stated that he had met with the reporter outside the Government Building and now he was testifying that he went to the news.am office in person. Asryan, attorney for the plaintiff, requested that the court examine a telephone recording between the news.am reporter and former hospital director Smbat Jamalyan. The trial was recessed until October 26 since the court lacked the necessary equipment to examine the recording.

224 New Demand: One Million Apiece for Slander and Insult While news.am was in court trying to prove that it hadn’t slandered the Arrhythmology Cardiology Center, Mourad Asryan, the Center’s attorney, filed a suit of his own against the site’s publisher Media Consult Ltd Asryan presented two demands –that the defendant publish his response and pay 2 million AMD in slander damages. At the April 19, 2012 court session, the plaintiff changed his demand to one million for slander and one million for insult. The trial had to be postponed in order for the plaintiff to put the changes in writing and to present the new suit to the court. Defense attorney Aramazd Kiviryan lambasted the plaintiff for not properly following procedure. Nevertheless, the court adjourned until June 22. On that day, Asryan pointed out the following passages in the article he found offensive: “Moreover, the court has accepted a suit that amazes one with its illiteracy and legal violations.” “Judge Edik Avetisyan was forced to provide time to the attorney for the plaintiff, the Arrhythmology Cardiology Center, so that he could correct the illiterate nature of the suit.” Asryan argued that the “illiterate” term used by the reporter to describe him was insulting. The plaintiff also pointed to the photos used in the article, arguing that his photo was quite inferior to the others. He argued that this was a premeditated move by the reporter since he had taken several photos of the plaintiff. Defense lawyer Grigoryan noted that the plaintiff had demanded material compensation but that he had only paid a mere 8,000 AMD in court fees when he should have paid at least 48,000. This, the lawyer argued, was further proof that the suit was riddled with infractions. Grigoryan also presented passages from the court record in which Judge Avetisyan was heard referring to the motions of Asryan to delay proceedings. The attorney wrapped up by arguing that the reporter had commented on the suit itself and not the parson of the plaintiff. The next scheduled trial date of October 8 was postponed since Asryan had informed the court that he planned to modify his suit yet again. The trial will recommence on November 19.

225  Former National Institute of Health Employee Finds Term "Unsuitable" Insulting On September 4, 2012, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction rejected the slander suit brought by Yuri Mnatsakanyan against the RA National Institute of Health, Vigen Shahinyan and news.am, as a third party. Mnatsakanyan had argued that Shahinyan’s comments in a November 26, 2011 news.am report entitled “40-100 Employees of the National Health Institute are Joining the Ranks of the Unemployed” were libelous. Mnatsakanyan had sued for 1 million AMD in damages. The article in question dealt with 150 employees at the institute that hadn’t been paid and were facing being laid off. In the article, Institute Working Group Director Vigen Shahinyan was quoted as saying: “Now, the situation is such that 176 individuals continue to work. The wages for some have been postponed and the others haven’t been paid at all. In these conditions, certain structural changes are unavoidable. At present, some 40 individuals, who are unsuitable for the operations of the Institute, are in the process of being laid off.” When news.am asked what he meant by “suitable”, Shahinyan answered: “In other words, there is no dean’s office. There are six individuals in the subdivision and the new conditions just call for three.” Plaintiff Yuri Mnatsakanyan, was an Institute employee at the time and was also under threat of losing his job. He argued that he had been insulted by the term “unsuitable”. Instead, the plaintiff will have to pay 20,000 in court fees. At the July 23, 2012 hearing, the defense stated that Mnatsakanyan had been informed of the impending cuts five months before but that the basis in his case was due to unacceptable absences. In its closing arguments the defense argued that Shahinyan’s article referred to employees of all the subdivisions, including the plaintiff, and thus Shahinyan’s comments referred to individuals in general and not specifically to the plaintiff. On September 4, 2012, the court threw out the slander suit and ordered Mnatsakanyan to pay 20,000 AMD in state fees.

226 Sh. Matevosyan, G. Veziryan P. Mirzoyan

Court Rejects Slander Suit Filed by Paravon Mirzoyan against Chorrord Inknishkhanutyun What did Mirzoyan find so offensive? On January 24, 2012 the trial in which National Gallery Director Faraon (Paravon) Mirzoyan had accused the newspaper Chorrord Inknishkhanutyun of defaming his honor and dignity recommenced at Yerevan’s Kentron and Nork- Marash Court of Jurisdiction. Mirzoyan was seeking 3.3 million AMD in compensation and a retraction of the information published. The trial began on October 14, 2011. Given that Mirozyan’s attorney Simon Babayan had been called away on business, the trial had been indefinitely postponed. The April 9, 2011 Chorrord Inknishkhanutyun (CI) newspaper article “Get to know Paravon” wrote about the news that Faraon Mirzoyan, Director of the National Picture Gallery of Armenia, was annoyed that he wasn’t properly honored at the celebration marking the 65th anniversary of the Yerevan Academy of Fine Arts. The paper wrote, “He was insulted that he was only awarded a letter of thanks” and that “By uttering the words ‘they don’t give a Distinguished Artist a letter of commendation’ at the ceremony Mirzoyan was publicly refusing to accept the unbefitting award from the hands of Education Minister Armen Ashotyan.” In the article, CI delved further into the activities of the gallery director Mirzoyan, culling information from other publications. CI mentioned a Hetq article of November 8, 2010 in which artist Sergey Gasparyan charges Mirzoyan with selling 410 items given to the gallery for safekeeping. Hetq had given Mirzoyan the opportunity to present his side of the story. Republishing the charges made by Gasparyan regarding the sale of the art items, CI satirically concluded that, “...Perhaps the Minister for Education and Science had decided to award Paravon a letter of thanks for his contribution

227  and reputation in the matter of acquiring and selling the creations of the elderly glassmaker Sergey Gasparyan.” A short time later, Mirzoyan’s attorneys Simon Babayan and Arsen Haroutyunyan filed a legal suit naming “Koghmnaki Andzants M” “Trespassers W.” (Publisher of CI) and Sergey Gasparyan as defendants. The plaintiff wanted the court to obligate the defendants to retract the slanderous information and jointly seize 2 million AMD in compensatory damages for defamation, 1 million for slander, 300,000 for legal fees, and 60,000 for incurred court fees. The plaintiff found the following passages in the article slanderous and defamatory:

• It’s enough to remember the story of the seizure and sale of 800 works of HayApaki Ltd (ArmenianGlass) glassworker Sergey Gasparyan. • Perhaps the Minister for Education and Science decided to award Paravon a letter of thanks for his contribution and reputation in the matter of acquiring and selling the creations of the elderly glassmaker Sergey Gasparyan. • One has to confess that even for the Armenian public, which has seen everything, the fact of one artist stealing from another day and night without punishment is unprecedented and Paravon had every right to expect an awards fir for a pharaoh. (This is a play on words since Paravon means pharaoh in Armenian) • Gasparyan reached out to all possible tribunals, charging Paravon with intentionally postponing an exhibition of his works, seizing half of them, and selling them to A. Kocharyan, owner of Glass World Company. • In one of his open letters, Gasparyan wrote that ‘Mirzoyan has dismembered, pilfered the museum...I will paint his portrait and write on it – the world’s biggest scoundrel.

In its response to the legal suit, CI noted that Mirzoyan’s outlook and demand principally contradict a number of international and state legal acts and the positions enumerated in verdicts handed down by the European Court of Human Rights. The defendant argued that: “In the article there’s a reference to Hetq Online and a number of Sergey Gasparyan interviews appearing in the news site. Moreover, there are quotes taken from these interviews. After the publication of these articles in Hetq, it would appear that the plaintiff didn’t deem them slanderous or defamatory since he never demanded that they be retracted. Thus, the defendant had ever the right to consider the information factual and legally use it in the article, crediting the source of the information and adding observations that do not need to be proved.” Noting that the legal suit was completely baseless, the defendant motioned for the court to reject it in full. At the January 24 trial session, CI lawyer Hovik Arsenyan told the court that the reporter had made an evaluative observation and dismissed the plaintiff’s position that the newspaper had slandered or insulted Mirzoyan. Plaintiff lawyer Babayan continued to argue that even though the newspaper had culled

228 information regarding his client from other news outlets, CI had made changes that defamed Mirzoyan. Judge Edik Avetisyan then stated that the plaintiff would have to prove that CI insulted him, whilst the newspaper and Sergei Gasparyan would have to prove that they hadn’t insulted the plaintiff. The court’s March 22 suggestion that the sides reconcile was positively received and plaintiff lawyer Babayan presented the defendant with a prepared text. Defense lawyer Yura Yeghiazaryan asked the court for time to study the text. The court agreed and recessed until May 23. But the reconciliation attempt failed. At the August 27 trial lawyer Babayan told the court that he would go ahead with the suit. He also submitted to the court a precedent making decision handed down by the Court of Cassation in the case of Tatoul Manaseryan v Zhamanak newspaper. Hovik Arsenyan reaffirmed his arguments and added that CI couldn’t be regarded as a suitable defendant since it had taken articles from the Hetq newspaper and that Hetq should be included as a defendant. Plaintiff attorney Arsenyan opposed the motion. The court had already denied a similar motion. The court was scheduled to announce its verdict on September 11. However Judge Avetisyan declared that the court, finding it necessary to conduct further study of the evidence and to clarify certain important circumstances of the case, would be launching a new trial. The court would have to ascertain whether the defendant had actually received the retraction text and if it had published it in the newspaper. The court would also have to clarify whether the comments made by the defendant were evaluative observations or not. Since the litigants weren’t present at the trial, Judge Avetisyan considered the case closed and recessed to chambers to issue a verdict based on the existing evidence, On October 2, 2012, the court threw out the suit filed by Faraon Mirzoyan.

229  Rouben Hayrapetyan

Artur Sakunts v Rouben Hayrapetyan: Who Was That "Son of a Dog Wearing an Earring?" Judge Rouben Apinyan opened the slander trial pitting Artur Sakunts against Rouben Hayrapetyan on July 25, 2012, at Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction, with the following query: “Why have you come to court and what are you demanding?” Sakunts was suing MP Rouben Hayrapetyan and, as a third party defendant, Armenian Public TV. The plaintiff was seeking a public apology. The judge noted that the compensation demand had been dropped from ten AMD to just one cent. Hayrapetyan’s attorney Lousineh Bakoumyan said that they had been informed of the change. Plaintiff lawyer Karen Toumanyan noted that morality, not money, was the issue. Bakoumyan declared that the defendant completely rejected the slander charges. Toumanyan said he didn’t need time to go over the rejection since the statement was short and clear. Judge Apinyan then read out the following comments made by Hayrapetyan broadcast by Public TV on May 26, 2012 during a program called “Additional Time”. “When I wanted to open a football school in Vanadzor, there were no trees or bushes, I am building a school on the hill but for some inexplicable reason some son of a dog guy wearing an earring from the Helsinki Assembly shows up and takes us to court; me, the mayor and the council and the federation as a third party. Now, they are receiving a few cents in foreign grants and with that money they are discrediting each and every beautiful thing.” Judge Apinyan then asked attorney Toumanyan if the plaintiff regarding the phrase “some son of a dog guy wearing an earring from the Helsinki Assembly shows up” as an insult.” The attorney replied that he wouldn’t comment on the issue then but rather, according to court procedure, he would lay out the basis for the suit. He reiterated the demand that Hayrapetyan offer an apology.

230  Judge Apinyan read out the defendant’s reply arguing that the above comments weren’t directed at Sakunts personally since Hayrapetyan had referred to a guy wearing an earring and that Sakunts doesn’t wear one. Judge Apinyan stated that it was up to the plaintiff to prove that the remarks were directed at Sakunts. The plaintiff then asked the defendant whom the comments were directed towards if not Sakunts. The judge removed the question from the record, arguing that the defendant was under no obligation to prove otherwise. Bakoumyan nevertheless said he was willing to answer by saying that since the case was examining a specific fact, he couldn’t make any assumption or prediction. The judge then stated that since the plaintiff claimed that the comments were directed at him, he would have to prove this assumption. During the August 17 trial session Sakunts was interrogated by Bakoumyan and revealed that the Helsinki Assembly took the Vanadzor Council to court for its decision allowing the Football Federation to build a school. Given this context, Sakunts asked Bakoumyan, “So how is it that you claim that Hayrapetyan made abstract statements?” Bakoumyan again claimed that Hayrapetyan had made abstract comments that weren’t directed towards Sakunts. On August 29, the court threw out the slander suit filed by Sakunts.

231  Plaintiff Withdra ws Slander Suit against Shamshyan A case was on the docket of Yerevan’s Kanaker-Zeytoun Court of Jurisdiction in which Arabkir Real Estate Cadastre Deputy Director Aram Chatinyan had filed slander charges against Aravot photo-journalist Gagik Shamshyan . The plaintiff was demanding a retraction of the disseminated information and compensation of 1 AMD over an August 24, 2011 article entitled “Those at the top didn’t validate their hopes” that appeared in aravot.am. The article stated that employees of the Police Department’s Anti-Crime Squad headed by Department 6 had detained 40 year-old Tigran Chatinyan at the intersection of Toumanyan Street and Northern Boulevard. The police had launched a manhunt for Tigran Chatinyan, the brother of Arabkir Real Estate Cadastre Deputy Director Aram Chatinyan. The author of the article then writes that relatives of Tigran, who at assembled outside the court, were saying that “there was nothing to worry about, that the case had been taken care of by those at the top and that their brother would be released.” However, the court issued a 40 day pretrial detention for Tigran Chatinyan. Afterwards, he was transferred to the Noubarshen Correctional Facility. The Aravot article then notes that according to its information, a famous businessman called Vanik in Odessa was backing Tigran. It was alleged that Vanik had travelled to Yerevan before the arrest and had met with various Armenian MPs and state officials to resolve the problem. Two preliminary trial sessions took place. Photo-journalist Shamshyan went to Hovik Asryan, a member of the RA Chamber of Advocates, asking that Asryan represent him. The case never made it beyond the preliminary trial phase since Chatinyan withdrew his suit.

232 Slaq.am Admits It Slandered Parliament Candidate; Seeks Reconciliation In July 2012, Yerevan’s Kentron and Nork-Marash Court accepted the slander suit filed by Anoushavan Nikoghosyan, who ran for parliament in the May election, against the news site slaq.am. Nikoghosyan claims that slaq.am maligned his good name and reputation in a May 4 article alleging that the reason he entered the race in Election District 32 (Tashir) against Republican Party candidate Karen Karapetyan was purely based on commercial interests. The article said that Karapetyan had turned down Nikoghosyan’s request for help in obtaining a minivan commuter route and that Nikoghosyan took this as a personal insult. Nikoghosyan demanded a retraction of the allegations and 3 million in compensatory damages (2 million for slander and 1 million for insult). The trial got underway on July 31, Judge Rouben Apinyan presiding. Slaq.am accepted the charges contained in the suit and Chief Editor Karen Vardanyan said they were ready to reconcile. Vardanyan told Hetq, “After studying the material, we accept that mistakes were made. We all make mistakes and no one is immune from them.” The editor also said that he had previously approached Nikoghosyan to hammer out a reconciliation agreement but that he refused. Vardanyan noted: “Even though similar articles now appear in new sites, for example where opposition news outlets write insulting things about the president or various political figures, but they usually don’t take legal action.” Judge Apinyan gave the sides until August 10 to reach an out of court settlement. The plaintiff, however, stated he wouldn’t sign any reconciliation agreement. The next trial date was set for October 26.

233  V anadzor Dean Drops Slander Charges against Hetq Reporter In November 2011, Tereza Shahverdyan, Dean of the Pedagogical Faculty at the Hovhannes Toumanyan State Pedagogical Institute of Vanadzor, filed a libel suit against Hetq reporter Adrineh Torosyan. Hetq was named as a third party defendant. The suit stems from a May 13, 2011 Hetq article penned by Torosyan entitled “Unhealthy Passions at the Vanadzor Pedagogical Institute”. The plaintiff found the following passage to be slanderous: “As the events unfolded, Dean Tereza Shahverdyan, along with Armenian language instructor Liza Sargsyan, went to the Vanadzor police station on April 1, 2011 and testified that Lousineh Ashoughyan, another Armenian language instructor, had been making death threats against Lusineh Sargsyan, the daughter of Liza.” Initially, the plaintiff had demanded that Torosyan be obligated to retract the slanderous information published in Hetq and that the reporter pay 2 million AMD in damages plus incurred legal expenses. The plaintiff later dropped the compensation demand to 200,000 AMD. Constant delays hindered the trial. In one of the two trial sessions that actually took place over the course of one year, the plaintiff expressed a willingness to reconcile. The defendants rejected the offer. The reporter and it argued that the article contained nothing of a slanderous nature. Furthermore, the reporter had a tape recording proving the veracity of her article. The next trial had to be postponed since the plaintiff had no attorney to represent her. One hour before the start of the October 24 trial session, the court informed the reporter that Shahverdyan had dropped the charges.

234 Rector Sues Former Teacher; Hetq and A-TV Named as 3rd Party Defendants In July of 2011, Rector Gourgen Khachatryan pressed slander charges against Lusineh Ashoughyan, an Armenian language teacher that he dismissed from the Vanadzor Hovhannes Toumanyan Pedagogical Institute. It was named a third party defendant in the case based on an article it published on May 13 entitled “Unhealthy Passions at the Vanadzor Pedagogical Institute”. Ashoughyan claimed that the rector cut her instruction hours with no just cause and gave them to a colleague, Lousineh Sargsyan. In particular, there was a passage regarding Tereza Shahverdyan, Dean of the Pedagogical Faculty at the Hovhannes Toumanyan State Pedagogical Institute. Shahverdyan and Liza Sargsyan, another instructor at the school, had gone to the Vanadzor police station alleging that Ashoughyan had been making death threats against Lusineh Sargsyan, the daughter of Liza. The court never pressed charges against Ashoughyan who told Hetq that she believed the two woman were put up to the task of launching criminal charges against her by the school administration. “It was all planned ahead and intentional. It was all ordered from the top. They just got Lusineh Sargsyan and her mother to do the dirty work,” Ashoughyan told Hetq. It was this statement by Ashoughyan that Gourgen Khachatryan deemed slanderous. Also named as a third party defendant in the case was the A-TV television station. It ran a program on June 15 that included defendant Lusineh Ashoughyan making statements that Rector Khachatryan argued were “slanderous In his suit, Rector Khachatryan demanded that Ashoughyan retract the statements that appeared in the two news outlets and compensate him in the amount of 2 million AMD plus incurred legal costs. The trial dragged on at the Vanadzor Court for about one year. Lousineh Ashoughyan then made a motion for presiding Judge Souren Baghdasaryan to recuse himself. He agreed and the case was transferred to the docket of Spitak Municipal Judge Aghasi Mkoyan. A new trial has begun.

235  Armenian Public TV, Banadzev Ltd and Sirak Yeghiazaryan Must Apologize to YSU's Head of Criminal La w Chair On February 29, 2012, the court case in which Yerevan State University (YSU) accused Banadzev Ltd., Sirekan (Sirak) Yeghiazaryan and Sona Haroutyunyan of slandering and defaming the honor, dignity and business reputation of the University’s Faculty of Law’s Criminal Law Department got underway. Associate Professor Ara Gabouzyan, Head of the YSU’s Chair of Criminal Law, was a co-plaintiff in the case, arguing that he too was slandered and defamed. The case was heard at the Kentron and Nork-Marash District Court and the plaintiffs are seeking compensatory damages and the publication of a retraction and apology. The plaintiffs objected to information included in the Akanates (Eye Witness) program segment called “The lawbreaking lawyer” that appeared on the series broadcast by Armenian Public TV. YSU argued that the term “lawbreaker” either slanders or defames anyone’s civil rights, arguing that this is more so the case when applied to an instructor and a candidate of Juridical Sciences (lawyer). The segment dealt with Sirak Yeghiazaryan, an individual who applied for a master’s degree at YSU. He stated that his written application essay was deemed unsatisfactory, not because of the content, but merely because it was too short. The program stated that the instructor attempted to deliver the applicant to the police just because he dared to object. In the TV program, Sirak Yeghiazaryan recounts that he took the examination for acceptance at YSU’s Master’s program at the Faculty of Law, but that he failed by getting a score of 5. He was told by outside experts that his written exam should have gotten a higher score than the 8 points required for acceptance. Sirak filed a complaint about the exam score and says that Gabouzyan called him to his office. Sirak says that Gabouzyan confessed that they didn’t even read the essay and that it was the volume that mattered most to them. Sirak says that Gabouzyan then called him a demagogue and searched for his phone to call the police. The plaintiff labeled the above story a pack of lies and claimed that nothing of the kind ever occurred. The plaintiff argues that the statements, contrary to the defendant’s claims, slandered the Chair of Criminal Law since they call into question the objectivity and fairness with which instructors grade written essays. At the opening trial session, the plaintiff rhetorically asked how can lawbreakers teach the law and serve as an example of one who defends the legal norms. The plaintiff also referred to the following statement made by attorney Sona Haroutyunyan, the program’s legal expert – “If we say that everyone is equal under the law, in this case the YSU’s Department of Criminal Rights responds that they treat their students differently than students from the outside.” The plaintiff said such a statement was unacceptable and slanderous and that the station’s attorney had misrepresented the comments made by the YSU

236 lawyers. YSU lawyers argued that it implied that there were two sets of standards when treating students at the school. The plaintiffs argued that the entire program sought to slander the YSU’s Department of Criminal Law and that the following closing statement made by the program’s moderator proves this. “The story is the mistake made by one instructor or one department, but this doesn’t mean that the entire educational system is corrupted. However, someone must be punished so that the bad example does not spread like weeds...” The plaintiffs argued that the impression is thus created that the YSU is a hotbed of corruption and that Akanates is a frontline soldier combating against the illness. They add that the program, by intentionally smearing the plaintiffs, was seeking to grab a larger TV audience and prove that the money it had received from donor organizations to criticize corruption had been well spent. In conclusion, the plaintiffs argued that the Akanates TV program produced by Banadzev Ltd. defamed and slandered the honor, dignity and business reputation of the YSU, the YSU’s Department of Criminal Law, and Candidate of Juridical Sciences, Associate Professor Ara Gabouzyan. Prosecuting attorney Grigor Bekmezyan said the plaintiff was seeking: That Sirekan Yeghiazaryan, Sona Haroutunyan and Banadzev Ltd. make a public apology to YSU and Ara Gabouzyan on Armenian Public TV and that the court’s verdict be immediately published on http://akanates.banadzev.com On July 31 the Kentron and Nork-Marash Court partially found in favor of YSU and Ara Gabouzyan. In its decision, the court found that a legal entity cannot possibly possess “honor and dignity” and thus YSU cannot petition the court as a proper plaintiff. The court thus rejected this portion of the suit. The court also rejected that portion of the suit dealing with Sona Haroutyunyan given that the plaintiff waited past the accepted one month filing deadline. The plaintiff was informed as to the TV program in May 2011 but filed the suit in November 2011. The court sustained that portion of the suit regarding Sirak Yeghiazaryan. The court ordered Yeghiazaryan, Banadzev Ltd and Armenian Public TV to publicly apologize to YSU and Ara Gabouzyan over the airwaves of Armenian Public TV and to place a copy of the segment on the Akanates website and YouTube. Sirak Yeghiazaryan was also ordered by the court to refute any number of comments he made about Gabouzyan during the Akanates show. He would have to retract the statements over the Armenian Public TV airwaves and then place a copy of the segment on the Akanates website and YouTube. In addition, Banadzev Ltd was ordered to also refute, in the same manner as Yeghiazaryan, certain comments made regarding Ara Gabouzyan. The company also had to publish the verdict of the court prominently on the first page of akanates.banadzez.com and on the pages of the May 5, 2011, with the notation that the court had obligated Banadzev Ltd and Sirak Yeghiazaryan to apologize to Ara Gabouzyan, Head of the Chair of Criminal Law at YSU’s Faculty of Criminal Law and to retract defamatory statements about him. P.S. Armenian Public TV has not broadcast any Banadzev programs, including Akanates, since July 2011.

237  Tigran Kocharyan

Blogger "Pigh" Demands 3.5 Million in Compensation from Chorrord Inknishkhanutyun On July 24, the Tigran Kocharyan (aka Pigh) announced in his blog that he was suing the Chorrord Inknishkhanutyun (CI) newspaper for slander. The blogger took the newspaper paper to court over an article it ran entitled “The Fascist and the Elephant; In Defense of Elephants”. (Pigh, in Armenian, means elephant) The trial got underway on September 5 at Yerevan’s Kentron and Nork- Marash Court, Judge Soukoyan presiding. Davit Matevosyan, director of the newspaper’s publisher, told the court that they had only received the suit papers on August 23, due to a postal mix-up, and that they had no time to present a reply. Anahit Sardaryan, attorney for Kocharyan, did not oppose the motion to allocate more time to the defense. She presented documentation attesting to her client’s education ad background. The court then adjourned until September 24. At the October 16 trial session, Sardaryan announced a modification to the plaintiff’s suit. He would be demanding 500,000 for incurred legal expenses, 2 million in slander damages and 1 million for insult. Attorney Sardaryan then presented to the court’s attention passages in the article’s introduction that she argued referred to her client as “an animal” and a “bought off puppet”. Defense lawyer Vahe Hovsepyan then asked which of the above expressions had the plaintiff found libelous. Sardaryan replied that the entire article was insulting. Hovsepyan countered by asking, “Couldn’t other individuals go by the moniker Pigh?” Sardaryan replied that the possibility couldn’t be ruled out but noted that the individual known as Pigh was publicly known. Attorney Sardaryan also presented as evidence another article in CI that had been published just days before the abovementioned one. It too was signed by the same alias “M.M.” It read: “The videotape of those who attacked the Diversity Parade in Yerevan clearly shows two pighs. One had a beard, a sturdy young intellectual type. But I

238 won’t give the name of this mammal with a trunk. I don’t know it. The other was also a pigh, the real Pigh - that tusked animal with the name Tigran Kocharyan…” The attorney argued that a study of the two articles clearly shows that the author is the same in both cases, that he claims that Pigh had directed the attack against the Diversity Parade and that he identifies Pigh as Tigran Kocharyan. The trial session came to a close and the defendant was granted two weeks to present his counter-arguments. The trial will recommence on November 5.

239  Five News Outlets Listed as 3rd Party Defendants in Slander Case On May 15, 2012, Senik Julhakyan, Board Chairman of the ArmHyrdroEnergyProject Institute, filed a slander and insult suit against Hmayak Hovhannisyan, President of the Union of Political Scientists of Armenia. Nine others were registered as third party defendants – Hraparak newspaper, Hayeli Club, Media Style, tert.am, Dialog Specialist Armenian Center , Henaran Social- Legal Humanitarian Association , Armenia TV, Multi-Media TV, and ArmNews. The quarrel started when Julhakyan’s Institute requested that Hovhannisyan’s organization vacate the premises it occupied in their building so that scheduled renovations could be completed. What followed were a number of comments made by Hovhannisyan in the press that Julhakyan found offensive. Here are a few examples: “He is a rascal who has no real property. He makes himself out to be a serious businessman but owns no shares at all. He’s just the commercial representative of a company in the city of Sourgud and sells chandeliers.” (Hraparak, April 20, 2012) “Senik Julhakyan secretly tape recorded me and he had no right to do so.” (Hayeli.am) “Instead of investors coming to the country, we get swindlers. Julhakyan is a suspicious character who claims to be investing in the Institute under the guise of a benefactor. He’s a rascal and dangerous to society.” (Armenia TV) The case is being heard by Judge Arayik Melkoumyan atYerevan’s Kentron and Nork-Marash Court of Jurisdiction. A verdict is expected on November 1.

240 A New Ev aluative Concept of "Public Declaration" - "Accessible to All" Court in Armenia Issues First Verdict Regarding Facebook On June 28, 2012, the Ajapnyak and Davtashen Court of Jurisdiction issued its verdict in the defamation case pitting S.I., B.P. and H.S. against the “One Nation” organization. The plaintiffs had taken the One Nation organization to court seeking compensatory damages and a public apology for publishing their photos on its Facebook page, accompanied by what they argued to be false and defamatory information about them. In particular, the “Alliance of One Nation Organizations” wrote that D.I. “was a defender of homosexuals who condemns the struggle of the Alliance against homosexuals…this clown isn’t even Armenian…” The plaintiffs argued that D.I., being a fairly well-known public figure, has never defended homosexuals and has never condemned the struggle waged by the Alliance against anyone, including homosexuals. Regarding the allegation that D.I. is a non-Armenian clown, the plaintiffs noted, “Such information is also slanderous and completely false, given that D.I. is not a clown, has never worked in a circus, and is Armenian.” Regarding B.P, the Alliance wrote that this person “could not imagine Armenia without homosexuals.” The plaintiffs also found the “ideological abortion” expression used by the Alliance to describe B.P as insulting. As for H.S., the Alliance wrote, “This lady condemned the One Nation Alliance’s struggle against homosexuality. This proves that she is a striking supporter of the sexual revolution and that she can only imagine Armenia under a vast army of homosexuals.” In the opinion of the plaintiffs, these pronouncements, like the previous ones, were lies and slander. They argued, “H.S. is not a supporter, certainly not striking, of the sexual revolution, and has never voiced such an opinion.” The plaintiffs argued that the Alliance had thus insulted D.I. and B.P. and had slandered all three of them based on the definitions of slander and insult as set out in Article 1087.1 of the RA Civil Code. The plaintiffs requested that the court order the Alliance to pay compensation for the slander and insult, apologize to D.I. and B.P. for insulting them, and to issue a public retraction of the slanderous information. The defendant countered that the accusations made by the plaintiffs were baseless since the information in question was placed as commentary on the Alliance’s Facebook page, not by the Alliance or its leadership, but by one K.T., a member of the Alliance’s youth wing. The Alliance claimed that K.T. acted on his own and that, as a result, neither the One Nation organization or the Alliance of One Nation Organizations could be held accountable. The defendant also countered by noting that the K.T. had accepted the fact

241  that he let his patriotic passions get the better of him and that he was ready to state, in writing, that he is legally responsible before those citizens condemning the Alliance’s struggle against sects and homosexuality. The court partially found in favor of the plaintiffs and instructed the defendant to publicly apologize to D.I. and B.P. for insulting them. The court also ordered the defendant to pay 10 AMD in compensation to both D.I. and B.P. The rest of the suit was dropped. This case was interesting not only due to the fact that it was the first in Armenia based on information appearing in Facebook and that the social network was deemed a part of the mass media, but because the court employed a new standard, “accessible to all” when evaluating the concept of “public declaration”. Prior to this, not one court, not even the Court of Cassation in its precedence setting decision, had employed it. Accordingly, material placed in the social network or disseminated speech in any form, would be regarded as public since it was accessible to all.

242  PART II

VIOLENCE

243  Ararat Davty an

Is Hooliganism No Longer Considered a Crime? On February 12 of this year, the day of a mayoral election in the town of Hrazdan, the civic group “We Will Not be Silenced” circulated a statement and video clip. Hetq published the statement entitled “Assault on a Reporter” and published a link to the video clip with the rejoinder that it contained foul language. The group’s statement read that, “According to eye-witnesses, 5,000 AMD bribes were being handed out all day long from one of the offices of the Hrazdan real estate.   Noticing a reporter, those handing out the bribes assaulted him. A flag bearing the logo of the ruling Republican Party was affixed to the office.” It requested that the police present the subsequent developments of the case. Accordingly, on February 28 the Kotayk Regional Investigative Unit received material from the Hrazdan police that, “On February 12, Aghavnadzor village resident Ashot Danielyan and his friends Ashot Harutyunyan and Ishkhan Muradyan were eating a meal at around 5pm at Muradyan’s rented apt #4 in building 68 in the Hrazdan neighborhood of Microshrjan, when they noticed that someone was videotaping them. Danielyan came out to the balcony in an attempt to see who it was. The person did not identify himself and this irritated Danielyan who started to launch a 3-4 minute barrage of sexually related expletives at the person; rudely disturbing the peace and clearly showing disrespectful behaviour towards the public.” The video tape clearly shows that others were also cursing in addition to Danielyan who was throwing things at the cameraman. These individuals were also disturbing the public peace in a rude manner. But the investigator paid no attention to all this and came to the conclusion that Danielyan only started his tirade of curses after the person with the camera failed to identify himself. Moreover, not only was this manifestation of “hooliganism” overlooked but that the incident should have been regarded as a blatant attempt to restrict the professional duties of a reporter. Naturally, this would have been the case had it been ascertained that the cameraman was a reporter. This didn’t happen. A criminal case of hooliganism was launched and later on Ashot Danielyan was so charged. He signed a no-flight affidavit and was not arrested before the trial got underway. Afterwards, the police requested that eye-witnesses to the incident report what they saw that day. Even Hetq received a questionnaire from the police to verify the author of the article and the video tape. The investigator in charge personally came to the Hetq office to pick up the form. Hetq editors told the investigator that it was the “We Will Not be Silenced” civic group that circulated the article and the video. The investigator confessed that they had been unable to locate any members of the group during the prior months.

244  Hetq Deputy Editor Liana Sayadyan gave the investigator the email address and showed him the group’s Facebook page, along with a Medimax agency interview with group member Ashot Poghosyan. Mediamax   also ran a photo of Poghosyan with the interview. Sayadyan told the investigator that she thought the police could find Ashot Poghosyan armed with all the information she had just provided. Later, Hetq sent an email to the group and they in turn replied that they had indeed uploaded the video off of You Tube. In other words, “We Will Not be Silenced” uploaded someone else’s video and then downloaded it on You Tube, but this time on their page. The group did write a rejoinder at the bottom of the page stating that “the copyright doesn’t belong to “We Will Not be Silenced”. It was downloaded from youtube.com/hrazdanelections.”

(Hetq cannot verify if this notation appeared on the video clip of February 12, when the group circulated it to the press)

While there is no further information on the page entitled “Elections”, it shouldn’t be difficult for police experts to uncover who the page belongs to. The Kotayk regional deputy prosecutor instructed that the case be dropped due to the lack of any identifiable individuals. So it turns out that hooliganism isn’t a crime and that, in any case, the cameraman must be found before it can be considered as such. One can only hope that law enforcement will perform their specific duties the next time the Ashot Danielyans of this world perform similar acts.

245  Sara Petrosyan

Reporters in Armenia Can't Expect Any Assistance From Law Enforcement Elections are the litmus test for democracy in Armenia. 2012 is an election year and the authorities have promised democratic elections; something that has never happened. No one really expects this to happen. Everyone knows that elections give rise to increased incidents of violence and restrictions placed on reporters doing their jobs. It must be noted that certain progress has been registered in comparison to the previous national election. In 2012, seven cases of reporters being hindered from doing their job were reported. This favorably compares to 18 cases in 2008 during the presidential election. During the 2009 parliamentary elections, 11 such cases were reported. While the number of cases may have decreased, the form of the violence committed didn’t soften nor did the attitude of the government. Law enforcement continued to let the perpetrators go unpunished. The mayoral election in Hrazdan on February 12, 2012, preceded the parliamentary elections in Armenia this year. An incident of violence during the election went viral on the internet and caused an uproar. On the day of the mayoral election, a group called “We Will Not Be Silent” circulated a video on You Tube entitled “Assault Against a Reporter” The group noted that 5,000 AMD election bribes were being handed out all day from a local property board office and that when a reporter started filming what was taking place those giving the bribes attacked him. A criminal case was launched and the police requested that witnesses come forward to testify. While there was no mention of the “We Will Not Be Silent” group on the YouTube “Elections” page, it wasn’t difficult for the police to track them down. Those who downloaded the video assisted the police and provided them with whatever information they had.

246  Soon afterwards, however, the police came up with a scheme to let the bribe givers and attackers off the hook. The Kotayk Marz Deputy Prosecutor dropped the criminal case and the investigation was stopped in its tracks. That a case of hooliganism took place is beyond question and the identities of those responsible are known. However, the person who filmed the attack never came forward. But it remains unclear what would have changed had that person indentified himself or herself. Nevertheless, the pre-investigative body decided not to track down the photographer since the person was affiliated with the “We Will Not Be Silent” group which is amorphous to begin with. It would be like looking for a needle in a haystack. The Court of Cassation put the finishing touches to the case with its verdict of April 27, 2012. It dealt with potential slander and insult issues and warned reporters that they were taking legal risks by using unverifiable sources. Even if the news source was republished faithfully it doesn’t mean that the press outlet is freed from accountability and could be sued. According to RA Civil Code Article 1087, Part 6, if information is being disseminated from a source that isn’t a legal entity, it shouldn’t be used. Otherwise, those circulating the information will be held accountable. During this year’s parliamentary elections on May 6, seven cases of reporters being prevented from doing their jobs were reported. In four of the cases, criminal proceedings were launched based on Article 164 of the RA Criminal Code – “Hindering reporters from carrying out their professional activities”. The examination process of the criminal cases clearly shows that the attitude of the authorities hasn’t changed and that members of the press can expect no defense from law enforcement. The police dropped the criminal case of violence perpetrated on Elina Chilingaryan, a reporter with Radio Liberty, with arguments that reached absurd levels. The reporter was found to have overstepped her professional bounds and her attackers were exonerated of any crime.

The other three cases were registered in the Gyumri election district. If the Chilingaryan case was dropped because the reporter wasn’t wearing her press badge, this failed to save Karen Alekyan, a reporter/cameraman with the Maxinfo news agency.

247  This case and the two others were joined and sent as one package to the Special Investigative Service (SIS). No one has been charged in the four months that have followed. The SIS has told Hetq that it has failed to come up with any suspects and that the investigation is continuing. It is unclear where the SIS is looking for suspects. But it is worth noting that in the case of Varazdat Papikyan, a cameraman with Kentron TV who had his video camera snatched from his hands, it was an election proxy for the Prosperous Armenia Party who informed the police. The proxy told cops that he saw Spartak Ghoukasyan, son of the Gyumri mayor, snatch the camera from Papikyan and escort him out of the polling station. During and prior to the parliamentary elections other incidents took place that police failed to follow up with criminal proceedings. Nayira Nalbandyan (GALA TV) – The reporter informed police that on the day before the elections she went to see G. Hovhannisyan, President of Election District Committee #33 with some questions. The official failed to provide the requested information, started to argue and hindered the reporter in her duties. Nelli Babayan (Aravot newspaper) – When the reporter was filming the long lines of voters waiting at Davtashen Polling Station 5/11, an unidentified person approached and snatched her cell phone. The individual claimed that the reporter had no right to take photos. Artour Haroutyunyan (mynews.am) – The reporter says that when he attempted to photograph the crowds of voters outside Ararat Polling Station #18/17, he was reprimanded by local election board member Armen Abrahamyan. The reporter claims that Abrahamyan accused him of not being impartial and described his work as “monkey business”. The above examples show that law enforcement is indifferent when it comes to criminally investigating such incidents even though the identities of those guilty of impeding the work of journalists are known. Criminal cases are launched purely for “show”. But law enforcement had to justify its actions in the following case that caused a furor inArmenia’s media community.

Hayk Gevorgyan (Haykakan Zhamanak) – On the morning of February 3, 2012, men in civilian dress took the reporter into custody as he was going to work. Gevorgyan was later arrested and transferred to the Nubarashen Correctional Facility. Law enforcement justified the move by stating that Gevorgyan was

248 being sought as of January 23 for hitting a pedestrian with his car on January 13 and fleeing the scene of the accident. Police claim that they had contacted Gevorgyan by mail to report to police but that he failed to do so. Many in the media community and a number of human rights groups called for Gevorgyan’s immediate release and accused law enforcement of fabricating charges against the reporter due to his criticism of Police Chief Vladimir Gasbaryan. Before a local court was to rule on the pre-trial detention of Gevorgyan, the state prosecutor in the case modified the detention, substituting jail for a promise by Gevorgyan not to flee the city. On July 3, the Traffic Crimes Division of the RA Police dropped the charges against Gevorgyan, citing a lack of “corpus deliciti”. The newspaper noted that this was a convenient move by law enforcement to avoid any embarrassment had the case gone to court, given that it would be easily proven that the traffic accident had been fabricated.

249  PART III

MEDIA COVERAGE OF THE PARLIAMENTARY ELECTIONS

250 Gor Abrahamyan

Election Campaigning: Old Objectives' New Methods With the lowering of internet rates and the entrance of the web into even the most remote of villages, we must take a new look at the role of TV in shaping public opinion in the run-up to elections in Armenia. There are risks in relying only in traditional news outlets and public relations methodologies to get one’s message across. This reality is understood by the political forces gearing up for the elections, as well as the government and TV companies. This new ser of circumstances directly impacts on the functionality of TV when it comes to election campaigning. Given the relative absence of sharp political divisions, as was the case before the 2008 presidential elections, has forced the ruling regime to review its prior aggressive TV campaign stance and adopt the appearance of competition. This review began in 2009-2010, with the changes to the “Law on TV and Radio” that were aimed at creating a degree of freedom for the management of the media. While there were no practical results, it did create a legal basis to show that the authorities had in fact made changes. Without doubt, political forces have greater access to TV than in 2007. One month ago, Armenian Public TV and private broadcasters issued their rate schedule for air-time. According to the Electoral Code, the price of one minute of air-time cannot exceed the average price of advertising time for the six months prior to the scheduling of elections. This has allowed for a decrease in TV rates for political adverts. But the private TV stations have adopted a personal approach to the matter of decreasing rates. If entertainment-based stations (Armenia, Shant) decreased rates by 20%, the more news oriented stations (Yerkir Media, Kentron, ArmNews) conditionally decreased rates by 1/3rd. The high viewing rates of the former forced the latter to respond with greater accessibility. The only exception was Armenian Public TV, which kept its 2007 rates. They are on par with the rates published by the private entertainment stations. Thus, Armenian Public TV adopted a business approach to rates rather than one in the public interest, as stated in its mandate. With the exception of ArmNews, all other broadcasters offering political air- time can today reach the farthest village via satellite. Thus, Armenian Public TV has been deprived of its former advantage in this regard. Thus, there is no logic to Public TV’s adopted rate schedule. But it is not paid air-time that impacts on public perceptions of the electorate as much as the so-called “hidden political advertising” or the counter-campaigns.

251  This is the sector that has traditionally spawned manifestations of inequality and discrimination, given that it remains outside the legal realm of control. It is a formulation of the programming policies adopted by the TV stations. In this respect, the ruling regime and political forces aligned to it have traditionally received better coverage, both quantitatively and qualitatively, than the rest of the pack. This divide was really big in the past. TV stations were quite boldfaced in the advantageous coverage and positive slant it offered those in power. To this we must add the negatively slanted coverage given to the competition and the lack of news alternatives. This aspect isn’t so great today, but it’s not due to the decrease of “hidden advertising” or counter-advertising. There are the following two factors at play First, there is the so-called “sorting” of TV companies, a certain difference of political preferences, that weren’t apparent before. Two political forces participating in the elections, the ARF and Prosperous Armenian Party, have TV stations of their own – Yerkir Media and Kentron. Armenian Public TV, H2, Armenia and Shant TV fall under the purview of the ruling regime; under the unofficial control of the Republican Party. This reality creates a mixed news/campaign broadcast environment. The true campaign competition in these TV stations began much earlier and was evidenced by the slanted and restricted coverage afforded to the outsiders. These stations, in addition, created unequal conditions for those forces lacking the necessary financial resources – the Rule of Law Party, Armenian National Congress or the Communist Party. While TV airtime was not closed to them, they were restricted to saying the bare minimum. The second factor dealt with the change of the nature of hidden advertising, which in turn was based on the change of campaigning tactics of the ruling authorities. While allowing for a certain widening of the restricted freedom of TV and radio stations, the regime started to build its campaigning on two approaches. The first envisaged a constant, long-term coverage of the regime’s activities but in smaller sound bites. This has been the approach in operation since 2009, after the fall in ratings of the regime and its support core due to the economic and political crises. The benevolent actions of the parties were the main tool that was used – the social, health and other services paid for by the largesse of the Republican and Prosperous Armenia parties. To be sure, all this largesse, the distribution of gifts and charity, was all for show but it had a certain impact on public perceptions given the constant coverage such displays were afforded. The tendency to equate official state and party functions has grown of late, especially in the run-up to elections. Just look at the number of trips made by the prime minister, the secretary of the Security Council, and other officials to the outlying regions allegedly for work-related reasons. They hand out party memberships cards, discuss election plans with local party representatives, and appear before the TV cameras that cover such events as if they are somehow related to the functioning of the government and the functions of government officials. These are typical examples of hidden advertising.

252  In contrast to TV, radio stations are relatively freer. Armenian Public Radio operates on the principle of equality amongst the political forces and unbiased coverage. Armenia Liberty radio continues to serve as an alternative source of news and information in Armenia. The other radio stations, mostly focused on entertainment and music, restrict their news coverage to short reports lacking any political context. These stations won’t have much of an impact in the election campaign.

253  Armenia's "Virtual" Media: Free, but Not Influential After the 2008 presidential elections in Armenia, a large number of new media outlets burst upon the scene. We’re talking about the “virtual” scene – the internet. These sites have become the prime source of news and information for a growing number of Armenian citizens that have access to a computer and the web. The main factor for this attraction is that these “virtual” sites are less prone to censorship and monitoring than the traditional print media. There are three main tendencies of the internet-based media in Armenia – news distribution, commentary/analysis, and communicative. There is a serious and healthy competition going on amongst outlets in the first category. This has led to a fall in the overall quality of the news being reported. These information sites are pushing the traditional news agencies out of the market and are forcing them to change their objectives. There is much more opinion and less objectivity in the second category. These sites are in direct competition with the print media in Armenia. These sites are frequented less than the information sites mentioned above. Internet users are looking for objective information, first and foremost, rather than opinion. But the opinion sites possess a great potential when it comes to shaping public opinion. It all depends on the quality and creativity of the commentators. If people have something new and interesting to say, others will listen. The third category basically deals with the so-called blogosphere and other social websites like Facebook, YouTube and Twitter. It’s a field of instantaneous information exchange that is practically impossible to monitor or supervise. These sites use the entire array of media forms (text, visual, etc) and issues like objectivity and information sources are placed on the back-burner. In the context of the upcoming May parliamentary elections, the internet resources of Armenia will be playing three main functions – informational, propagandizing and mobilization.

Information Function The internet affords an unparallel source of diverse and complete information regarding the elections. Even a cursory look at the sites, their news briefs and articles, will give the reader a fairly full picture about the election campaign and its consequences. Citizens connected to the web can not only follow the process on a minute by minute basis, but has a wide variety of news and information to pick and choose from. With these resources at hand, citizens are able to directly participate in the process itself. On the other hand, such a constant and quick flow of information also increases the risk that one can be the subject of manipulation. Propaganda Like the political forces contesting the elections, the “producers” of

254 information are equally represented in the virtual world of the internet. The web is increasingly being viewed as an effective tool for campaigning. This is especially true for the opposition given its restricted access to TV, where the ruling regime holds sway. The opposition Armenian National Congress and the Heritage Party are the most active in using the internet for campaigning out of the nine political parties and organizations contesting the elections. The Republican Party and Prosperous Armenia Party, the two main government coalition members, view the internet and social websites mostly as venues to quickly respond to their critics in the press and elsewhere.

Mobilization Function Given that social internet sites played a major role in the organization of the revolutions that have shaken the Arab world of later, their effectiveness as mobilizing tools cannot be underestimated. Election developments, infractions large and small and major violations very quickly wind up in the internet and spread uncontrollably. This unrestricted dispersion, by itself, without added analysis or commentary, goes a long way in shaping public opinion on the ground regarding the quality of the elections and the quantity of violations. They are capable of forming a huge wave of resistance when the virtual mechanisms of information and action are intertwined. Today, in Armenia, a main subject of discussion and debate on the internet is the huge increase in the number of officially registered voters despite the large numbers of Armenians who have left the country. But there is a lack of internal public debate in Armenia, and this shows up in the social internet websites. There is more ad hominem attack than rational discussion. Much of this can be credited to the recent increase of scammers/impostors whose main aim is to neutralize and discredit the mobilization possibilities of the truly active segments of the public. Put another way, what we are seeing in the run-up to the election in the social sites is more a process of manipulation than initiatives to monitor the electoral process.

255  Armenia's Print Media: Diverse, But Superficial and Mostly Focused on Intrigue The print media in Armenia, in contrast to other media, is extremely politicized. Newspapers, more of less reflect the political landscape in the country. Rather than informing, the print media is more interested in trumpeting, extolling these various political forces. Being so selective regarding their coverage, individual papers fall short of covering the entire political spectrum. Rather than providing information, we thus are faced with veiled or subliminal campaigning and propaganda. This has set forth a certain culture between readers and the newspaper. Thus, readers don’t buy a newspaper from the newsstand to get the most possible objective coverage of the issues, but rather they want to read news and information than supports the convictions they already adhere to. For the most part, newspaper readers are citizens with preset political positions. In the pre-campaign period, we can single out a number of characteristics. One spectrum of the media, is furtively carrying out campaigning for the ruling authorities; i.e. the Republican Party of Armenia (RPA). In this regard, the papers Hayots Ashkharh and Iravunk come to mind. This political alignment is conditioned by the fact that Constitutional Rights Union President Hayk Babukhanyan has been included on the proportional ballot of the RPA. Both papers are more active in counter-campaigning; vocally criticizing almost all the initiatives of the competitors. Some newspapers carry out the same function for the opposition Armenian National Congress (HAK). Here we can point to Haykakan Zhamanak, Chorrord Inkniskhanutyun, and, in part,Zhamanak. In fact, the papers supporting either side more resemble propaganda broadsheets than anything else. In a separate category are the newspapers that call themselves independent. They closely resemble one another when it comes to their objectives and writing style. Here, we’re talking aboutHraparak, Zhoghovurd and Hayatsk, newspapers that have become laboratories of non-sourced information. These papers have no discernible political stance, and their main objective seems to be stirring up the pot of political intrigue. Thus, they enjoy a certain following, which in turn makes them of interest to all political players in the elections. As to what counterbalance these papers will bring to the electoral mix remains to be seen. However, it is clear that their main targets are the candidates running for single mandate seats. Another category of independent papers is comprised of those who are not only trying to play within the confines of measures objectivity but underlined political correctness as well – Hayastani Hanrapetutyun, Azg, Aravot and 168 Zham. The first two are currently mainly covering the procedural aspect of the elections; clearly avoiding propagandizing. The scope of the others is much wider, incorporating internal and inter-party relations and processes taking place regarding the electorate and the candidates.

256  In contrast to the others, however, they adopt a much deeper approach. It’s noteworthy that representatives from both (in the first a reporter; in the second an editor) were nominated for the elections and have thus ceased their press functions. The papers Yerkir and Orakarg are also trying to maintain the principle of correctness, even though they both have political preferences and campaign priorities. The first openly backs the ARF and the second backs the Prosperous Armenia Party, but much more subtly. The inclination of the political forces participating in the election race to use the print media as information bait is clear. This “handwriting” of the papers also stems from the fact that the parties practically lack any official news coverage of their own. Reporters try to supplement the gap by putting pressure on their own personal sources. This is the reason that individual interviews and conversations with politicos, and the generalities and commentary based on them have become so widespread. But it is not the mass media or voters that suffer as a result, but the parties themselves who cannot guarantee supervised flows of information. Sometimes, all this does not allow for priorities to be differentiated from what is secondary. Sometimes, themes of crucial election interest are not covered by the newspapers. In particular, there was no serious professional analysis of the election slogans put forth by the parties. When it came to the ballots of the parties, the first twenty names of which could be regarded as shadow and possible future government lists, the press failed to scrutinize and evaluate them in terms of personnel potential. The ideological potential of the political forces was completely overlooked as well as the realm of programmatic approaches. There was practically not one press analysis regarding the degree to which the parties now in the parliament have fulfilled their campaign pledges of the past. This would have been a helpful resource for voters when it came to a comparison of who actually accomplished what, or failed to. In this regard, today’s press appears to be intent on covering the May elections on a fairly superficial and matter of fact basis, as if to say – why bother covering them in depth and detail anyway – they won’t change things.

257  Unbiased "Objectivity" of Armenia's TV St a tions The more or less calm of the recent election campaign cycle in Armenia is a result of the news coverage policy of the TV stations in Armenia. The stations have followed the rules for the most part and have provided equal time to all political forces in the race. As to whether the parties have been able to utilize these resources is less dependent on the stations than the financial and creative possibilities of the parties themselves. The political parties behind the pack, Armenian National Congress, ARF and United Armenians, in contrast to the others, have only used the free campaign time allotted them given their limited resources. In contrast to the last nationwide election, when the TV stations employed a policy of exemption and clear differentiation treatment, resulting in unequal conditions, this time a preferential policy is in use. Those parties, Prosperous Armenia, ARF and the Republican Party, who have direct or indirect influence on TV stations, Kentron, Yerkir Media and Public TV respectively, have come out better this time around in terms of quantity and content. Their desire to be more comprehensive in news coverage is observable but not very stressed in the general picture. Despite this, the fact that Public TV covered the president’s working visits to the regions in the same breath as the Republican Party’s election campaign, opened the way for greater air time for the authorities. This was a very subtle and crafty propaganda device. The same can be said for the TV references to the agricultural charity dished out by Gagik Tsarukyan’s foundation. Even though Prosperous Armenia argues that these charity works have nothing to do with the party’s campaign, this is just a cover. For starters the president of the foundation just happens to be the president of the party who is personally on the campaign stump. One of the most positive aspects of the TV coverage is that the stations have refrained from counter-campaigning. The stations have been opened to the opposition forces outside the realm of mere political ads and news reports, and have been allowed other venues to get their message across to the public. At the same time, the stations have refrained from painting the opposition in negative tones and have basically stuck to the facts on the ground in the election campaign. Despite this positive change, the activity of the TV stations was coupled with negative aspects as well. 1. The electronic media has yet again failed to serve as a platform for political dialogue and debate. With some exceptions, they did not attempt to formulate a culture of debate. The stations failed to organize debates amongst the candidates. For one, candidates in single mandate races avoided debating at all costs, even though at the start of the campaign the Republican Party and the Armenian National Congress, diametrically opposed forces, threw down the debate gloves. There was only one debate between Samvel Farmanyan and Vladimir Karapetyan, candidates in Election District #2, which appeared on ArmNews. While far from a civilized debate, it was at least an attempt.

258  What is more interesting is the fact that, with the exception of the ARF, none of the contesting political forces expressed a desire to debate. The ruling Republican Party, from the get-go, adopted a no-debate policy. In reality, this was a convenient way to avoid any responsibility before the voters. Then too, the TV stations failed to organize any such debates, except for Yerkir Media, ArmNews, and, to a lesser extent, Kentron TV. 2. TV coverage in the main was restricted to coverage of the campaign stops and the speeches made during the stump. In terms of content and specifics, such publicity events had little to impart to voters other than generalities and emotional exhortations. Watching Armenian TV voters were merely informed about where a certain party was campaigning on a particular day and what the party spokesperson told the crowd. This was the extent of the coverage, leaving voters in the lurch as to voting decisions. The TV stations, by following such a policy, did little to create an environment in which the public demanded more from the candidates. 3. Two stations, ArmNews and Shant, stood out with conducting and ordering elections polls. They presented the polls as a great way to get a handle on the mod of the people, the average voters on the ground. But it remained a mystery for the public as to how these financially strapped stations could afford such costly polling actions. When it became clear that more or less credit worthy international pollsters conducted such surveys via discredited local organizations and poll takers, their results created more doubts than anything else. Such surveys conducted by the TV stations were simply an attempt to create the illusion of objectivity and became a tool to illicit support for the ruling party. This work had more to do with the public’s sub-consciousness than its consciousness. This is propaganda of a different sort; a highly specialized way of getting voters to lean this way or that. Whether it is moral and falls within the purview of TV stations, is another matter for discussion.

259  Media Campaign or the Campaign's Media Members of the press are directly participating in the 2012 parliamentary elections. This would seem to be a first for Armenia. This factor, however, had little impact on how the media in general has covered the election campaign. In general, the media community’s support of these candidates wasn’t channeled via the press. The participation of members of the press in these elections raises certain ethical questions. For example, should reporters continue to work as such even if they are running as candidates? Does it provide these candidates with a competitive edge or an opportunity to employ their social standing for personal interests? When we view the periodic press through the prism of propaganda, the issue of preserving pres objectivity becomes superfluous. Nevertheless, the entrance into the race of reporters has instilled the campaign with a certain degree of intrigue. In contrast to the proportional electoral system or the competition of political forces, this time the press hasn’t displayed such a pedantic approach regarding the single-mandate system. On the one hand, the reason has been the relatively correct process the campaign has taken in this field, despite the two or three incidents of assaults on the candidates or their representatives at the start of the campaign that were widely covered in the press. Overall, the main intrigue in the single mandate electoral process was due to the aggressive campaigning of the reporter/ candidates themselves. Generally speaking, it was evident that the press had singled out the single mandate electoral system from overall political environment and didn’t seem particularly interested in delving too deeply in the backdoor workings of individual election districts. The press covered the campaign based on political preferences and leanings; i.e. to the extent necessary in order to propagandize for this or that party or alliance. Nevertheless, against the backdrop of the creation of an inter-party headquarters to fight against electoral violations and their linked manifestations, equivalent alterations were registered in the press. It can be said that the entire media, began to come down on the right or left sides of the Prosperous Armenia-ARF-ANC tandem. The press, almost in its entirety, took positions around these political changes - a labyrinth of mutual provocations and the intricate webs of intrigue that resulted. The targets of counter-propaganda shifted. Even those forces that were the targets of sharp critique by certain papers began to receive more favored treatment. The press was more receptive regarding manifestations of personal or group intrigues occurring concurrent with the campaign than to issues of significance to the voters, especially those related to the platforms and program content of the parties, their past track records, the rationality of their promises, and their tactics. Even though all the political forces presented their individual programs, the press, in general, did not reflect upon them. An exception, perhaps, was the newspaper Yerkir which did a quick comparison of the programs of the parties. This comparison, naturally, displayed the ARF’s program in a favorable light. In

260 any event, even though this comprised a section of the newspaper’s propaganda policy, it at least provided voters an interim opportunity to get acquainted with approaches of the various parties’ to this or that issue or sector. However, what was especially evident was the focus of the press on the financial status of the candidates, something which in the past was not a big thing. In contrast to the past, this time various candidates in the public eye made a special effort to conceal their assets. This prompted the unprecedented focus of the press. While the press presented the numbers, a more thorough and extensive analysis of what the numbers signified was lacking. Rare were the attempts of the press to dig deeper and connect the dots, especially when it came to the financial statements of government officials whose meager salaries could not jive with the large amounts of reported revenues and cash holdings. During this process the press also focused on the theme of the possibility of election violations and faking the election results. This focus was restricted to separate articles about the distribution of bribes and the inconsistencies found in the voter rolls. The fact that these alarms raised as to election bribes were generally never of a specific nature backed by specific facts, at best raised suspicions as to the veracity of the news sources involved. It was the same situation regarding the coverage of the press on inconsistencies in the voter rolls. The facts presented to back up the claims were few in number or either unconvincing. In the end, while it is true that public commentary and analysis is still the purview of the press in Armenia today, at least in terms of the electoral process, the media was not able to break out of its shell of superficiality and intrigue- centric coverage.

261  The "Virtual" F ace of Election Campaigning Seven of the nine politival forces contesting the elections had web sites that were updated during the campaign drive, mostly in terms of design and, to a much lesser extent, in content. Only a few of these sites were actually used for campaigning purposes. In this respect, the sites of the Heritage Party and the HAK (ANC) coalition stand out. Prospective voters could get a overall picture of their platforms, their candidates, and the general election prcess. Prosperous Armenia (BHK) and Country of Law (OYK) partially used this resource, merely downloading the most basic attributes linked to the campaign. Despite the ARF’s far-reaching and very effective campaign, this party’s site almost never reflected all this. In the utilization of the internet, the ARF was quite conservative in its approach. The same can be said for the Republcan Party of Armenia (HHK). This party stands out for using its website for hidden propaganda. Not only was party news downloaded in the site, but it also incomprehensibly served as a news outlet for the president and the prime minister. This approach was at the core of the HHK’s campaign structure and methodology. In the main, however, the websites of the political parties didn’t present much of interest to those who visited them. Much more of interest was to be found in the social websites and various online forums. The problem was that visitors to these sites were the most politicized and publicly active segments of the society, people with firmly held views. Thus, from a practical standpoint, the political parties couldn’t really wage a campaign for hearts and minds in the social websites. This fact this explains their inaction in the internet media landscape. Perhaps this is the reason why individual reps of the political forces, and not the parties themselves, used the internet and various social networks to present the public with an overall image of the parties, their activities and underlying motivations. Thus, the more recognizable and influential these indiciduals were in terms of the internet landscape, the better the image for the party being represented. In this respect, Heritage and HAK were the ones who used the virtual communications resources most effectively. The large numbers of their supporters and Facebook followers, having certain commonalities of outlook and political perspective disagreements, occasionally were able to create interesting palettes with their targeted commentaries and sting critiques. In contrast to the parties, candidates running on majoritarian ballots used the resources of the internet to a much wider extent, creating personal campaign pages in an attempt to shape their public images. Here, the web pages of Satik Seryanyan, Samvel Farmanyan, Vladimir Karapetyan, Gohar Veziryan, Vahan Karapetyan, Garegin Noushikyan and a few other candidates stand out from a PR perspective. Those who understood the importance of employing alternative methods to get their message and information out to the public were the ones who most efficiently used the resources of the “virtual” media. Notwithstanding, from a propaganda perspective, there were certain negative manifestations of the Armenian virtual reality. First, no political party or

262 individual candidates were able to utilize the full mobilization potential afforded by the internet’s communication’s realm. Communications did not exceed the simple level of information exchange – it did not lead to groupings sharing certain ideas or opinions. The need for such collective work on the part of average citizens was primarily felt in terms of fighting election fraud, particularly the inaccuracies in the voter rolls. The anti-culture towards civilized discussion and debate in Armenian public- political relations was fully manifested in the internet as well and, in certain cases, reached extreme levels of crudeness. Elements of intolerance, ad hominem attacks, use of vulgarity, are all characteristic of facebook reality and surfaced more strongly during this election campaign. The possibilities of the virtual media are inexhaustible especially because the issue of information accountability isn’t deep-seated and the use of unidentified information sources can become a tool for provocative manipulations. The article in Regnum regarding the meeting between Raffi Hovannisian and Khachatur Kokobelyan ( leaders of the Heritage Party and Free Democrats respectively) and Turkish officials in Great Britain and the reaching of a separate agreement, is just one example.

263 «­Հե­տաքն­նող լրագ­րող­ներ» ՀԿ

Լ­րագ­րող­նե­րի եւ լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի նկատ­մամբ բռ­նու­թյուն­նե­րը, ճն­շում ­ն ե­րը եւ դա­տա­կան գոր­ծե­րը Հա­յաս­տա­նում 2012 ­դեպ­քեր եւ վեր­լու­ծու­թյուն­ներ

Խմ­բա­գիր` Լի­ա­նա Սա­յա­դյան­ Անգ­լե­րե­նի թարգ­մա­նիչ` Հրանդ Կատարիկեան ­Շա­պի­կի ձե­ւա­վո­րու­մը եւ է­ջադ­րու­մը` Նա­րա Մեն­դե­լյա­նի

­Նյու­թե­րը պատ­րաս­տել են լրագ­րող­ներ`

­ ա­ռա Պետ­րո­սյա­նը Ս Ք­րիս­տի­նե Ա­ղա­լա­րյա­նը­ Ա­րա­րատ Դավ­թյա­նը­ Ադ­րի­նե Թո­րո­սյա­նը­ եւ ի­րա­վա­բան Տա­թե­ւիկ Շալ­ջյա­նը

­ ափ­սը` 14.5X21.5, Թուղ­թը` օֆ­սեթ, 80 գր./մ2 Չ Տպա­քա­նա­կը` 200: Տ­պագր­ված է «Ա­ՍՈ­ՂԻԿ» հրա­տա­րակ­չու­թյու­նում

“INVESTIGATIVE JOURNALISTS” NGO

Violence, Intimidation And Legal Cases Against Journalists And The Media In Armenia cases and analysis

Project Manager/Editor - Liana Sayadyan English Translator - Hrant Gadarigian Cover Design and Layout - Nara Mendelyan

Articles prepared by Hetq reporters:

Sara Petrosyan Kristine Aghalaryan Ararat Davtyan Adrine Torosyan and Lawyer Tatevik Shaljyan

Dimensions` 14.5X21.5, Offset paper, 80 gr./m2 Print Run – 200 Printed by «Asoghik» Publishing House