ЗБИРНИ ИНФОРМАЦИИ 2017 ОД ИНФОРМАТОРИ Нееднаквиот третман кон определено лице или група на лица поради нивните лични карактеристики претставува дискриминација. Основите, видот и областите во кои дискриминацијата се забранува најдетално се опфатени со Законот за спречување и заштита од дискриминација. Прифаќањето на различностите и заштитата од дикриминација се многу важни за напредокот на секое општество. Од овие причини Мисијата на ОБСЕ во Скопје и Хелсиншкиот комитет ги набљудуваат случаите на дискриминација, активностите на државата и останатите здруженија на граѓани во делот на превенцијата и заштитата од дискриминација. Годишниот информатор ги прикажува збирните податоци од месечните информатори, информациите од јавен карактер добиени од првостепените судови, како и од годишните извештаи (2017) на Комисијата за заштита од дискриминација и Народниот правобранител.
Случаи на дискриминација Реакции
ОБЛАСТ Нееднаков третман оваa година 82 ВИД НА РЕАКЦИЈА Реакции оваа година 68 работни 19 23 образование социјална 0 41 Активности на 25 Активности на останато 2 односи сигурност здруженија на граѓани државни институции
8 здравство 9 пристап до добра домување 0 СЛУЧАИ НА С ко п ј е Делчево и услуги медиуми ДИСКРИМИНАЦИЈА Тетово
ВО 2017 ГОДИНА Берово
медиуми 3 1 избирачки права друго 19 Охрид Струмица
Карактеристики на жртвата: ОБЛИК НА ДИСКРИМИНАЦИЈА СУДСКИ ПОСТАПКИ 10% 12% 10% 6% позитивни етничка религија политичка директна 62 судски одлуки 14 пол припадност припадност тековни индиректна 4 судски пресуди 43 16% 14% 29% 3% Негативни вознемирување 16 пресуди 3 сексуална корисници попреченост ориентација друго на дроги
СЛУЧАИ НА ДИСКРИМИНАЦИЈА ВО 2017
СЛУЧАЈ: СУДСКА ПРАКСА: РЕСУРСИ: Во периодот од јули до септември 2017 година, Државната Со пресудата на ЕСЧП (Судот), во случајот на 1.Годишен извештај на Комисијата за заштита од изборна комисија (ДИК), во соработка со Министерството за Carvalho Pinto de Sousa Morais против Португалија дискриминација за 2016 година -http://www.kzd.mk/sites/de- труд и социјална политика, Центрите за социјална работа, (no. 17484/15), со 5 наспроти 2 гласа, се одлучи fault/files/Godisen_izvestaj_2016_finalen.pdf здруженија на граѓани (меѓу кои и Хелсиншкиот комитет) со дека има повреда на член 14 од ЕКЧП (забрана за 2.Годишен извештај на Народниот правобранител за 2016 поддршка од Мисијата на ОБСЕ во Скопје и Меѓународната дискриминација), како и член 8 (право на година -http://ombudsman.mk/upload/Godisni%20izvestai/- фондација за изборни системи спроведе теренска проверка за приватен и семеен живот). Случајот се однесува на GI-2016/GI-2016.pdf пристапноста на гласачките места за лицата со физичка одлуката на Врховниот суд во Португалија, со која 3.Практично помагало на Еквинет за „Врамување на попреченост. Проверката се спроведе на ниво на цела држава и се намалила сумата за компензација на еднаквоста“: Алатки за комуникација за телата за еднаквост - беа опфатени 79% проценти од гласачките места во државата. тужителката изречена од понискиот суд, 50 http://www.equineteurope.org/IMG/pdf/framing_equali- Според член 112-а од Изборниот Законик, ДИК е обврзана да годишна жена, која претрпела здравствени ty__communication_toolkit_for_equality_bodies.pdf обезбеди пристапност до гласачките места на лицата со компликации по гинеколошки интервенции. 4.Извештај на ФРА: „Правото на самостоен живот на лицата со попреченост. Општите и посебните заклучоци од проценката се Операцијата која се случила во 1995 година, ја попречености“. 3 дела - Заложби и структура, Финансирање и содржани во Извештајот кој што го објави ДИК и истите одат во оставила оваа жена во голема постојана болка, во буџетирање и Исходите за лицата со попречености. – насока дека поголем дел од избирачките места воопшто не ги незадоволство и потешкотија во сексуалниот http://fra.europa.eu/en/publications-and-resources/publica- исполнуваат условите за обезбедување на пристап на лицата со живот. Тужителката истакнува дека одлуката да се tions?title=community&year%5Bmin%5D%5Byear%5D=&year физичка попреченост до и во гласачките места, а голем дел намали компензацијата е дискриминаторска, %5Bmax%5D%5Byear%5D=&related_content=212&language само делумно ги исполнуваат условите. Со овие наоди се бидејќи ја занемарува потребата за квалитетен =All&countries_eu=All&publisher=81 потврдува дека во секој изборен циклус се врши сексуален живот за жените. 5.Публикација на Комисионерот за човекови права на ЕК и дискриминација врз лицата со физичка попреченост во однос Националното судство во донесувањето на Советот на Европа –„Сексуално и репродуктивно здравје и на останатата популација за која се обезбедени условите за одлуката имал дискриминаторски однос кон полот права на жените во Европа“ – https://rm.coe.int/women-s-sex- слободно и непречено да си го изразат своето право на глас. и возраста на тужителката, така што конечната ual-and-reproduc- tive-health-and-rights-in-europe-issue-%20pape/168076dead Хелсиншкиот комитет спроведе и тестирање ситуација за одлука не се однесува само на намалување на пристапот и начинот на практикување на избирачкото право од сумата со која ќе се изврши компензацијата, туку се 6.Преглед на европската легислатива за еднаквост и прекинува и помошта која тужителката ја добивала недискриминација – Европска Комисија - http://www.equali- страна на лицата во инвалидска количка и слепите и лицата со tylaw.eu/downloads/4484-european-equali- оштетен вид и согласно наодите поднесе претставка до од специјализирана помошничка. Одлуката во ty-law-review-2-2017-pdf-1-818-kb Народниот правобранител. Постапувајќи по добиените голема мера е базирана на претпоставката дека претставки, Народниот правобранител утврди системска сексуалноста не е важна за 50-годишна жена и 7.Публикација на ФРА: Втор извештај за малцинствата и мајка на две деца, како на пример за некоја дискриминацијата во ЕУ – Главни резултати - http://fra.euro- дискриминација врз лицата со физичка попреченост и слепите pa.eu/en/publication/2017/eumidis-ii-main-results и лицата со оштетен вид, давајќи препорака до Државната тинејџерка. изборна комисија и Владата за преземање итни мерки за Во одлуката на Судот, овие претпоставки 8.Анализа на Европската мрежа на правни експерти во областа соодветно приспособување на избирачките места за лицата со покажуваат јасен однос на предрасуди кои на родовата еднаквост и недискриминација, нарачан од попреченост и промена на начинот на гласање за слепите и Европската Комисија –„Религиозното облекување и симболи преовладале во судството на Португалија. во вработувањето“ - http://www.equineteurope.org/Reli- лицата со оштетен вид преку електронско гласање. gious-clothing-and-symbols-in-employment
Содржината на ова издание не секогаш ги одразува погледите или ставовите на Мисијата на ОБСЕ во Скопје.
ПРИЈАВИ ДИСКРИМИНАЦИЈА НА: +389 (0)2 3119 073 / 078 252 812 ОБРАБОТКА НА ПОДАТОЦИТЕ ЗА РАБОТАТА НА НАРОДНИОТ ПРАВОБРАНИТЕЛ ВО ДЕЛОТ НА ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА
Годишен извештај на Народниот правобранител, 2017 Податоците се целосно преземени од Годишниот извештај Народниот правобранител за 2017 година.
90 Вкупно Примени 70 претставки во 2017 година предмети: (20 претставки се префрлени од претходната година)
Според податоците од извештајот на Народниот 1 правобранител, 15 предмети се уште во работа. 1 РЕАКЦИИ2 :
31 Во 31 случај е констатирана повреда со доставени
47 укажувања и препораки до надлежните органи3.
Во 21 случај прифатени се укажувањата на Народниот правобранител, а за 4 случаи се чека одговор. Во 6 случаи е запрена постапката, затоа што по констатирана повреда Народниот правобранител ги презел сите законски дејствија во негова надлежност. Во овие случаи органот не го прифатил укажувањето/препораката на Народниот правобранител, непризнавајќи дека врши дискриминација, поради што граѓаните биле упатени заштитата да ја бараат по судски пат.
47 случаи со одлука за запирање или непокренување постапка 1 случај завршен со давање правен совет 1 случај започнат по сопствена иницијатива
Содржината на ова издание не секогаш ги одразува погледите или ставовите на Мисијата на ОБСЕ во Скопје.
ПРИЈАВИ ДИСКРИМИНАЦИЈА НА: +389 (0)2 3119 073 / 078 252 812 ОБРАБОТКА НА ПОДАТОЦИТЕ ЗА РАБОТАТА НА КОМИСИЈАТА ЗА ЗАШТИТА ОД ДИСКРИМИНАЦИЈА Годишен извештај на Комисијата за заштита од дискриминација, 2017 Податоците се целосно преземени од Годишниот извештај на комисијата за заштита од дискриминација за 2017 година
ОСНОВИ НА ДИСКРИМИНАЦИЈА4: 7% 7% 19% пол и род 19% личен или општествен 8% статус 16% етничка припадност 18% возраст 8% 16% 18% политичка припадност 17% образование 7% 16% 17% здравствена состојба 16% социјално потекло 7% 16% сексуална ориентација и родов идентитет 16%
ОБЛАСТИ НА ДИСКРИМИНАЦИЈА5 Број на доставени претставки за дискриминација до КЗД 10% од страна на граѓани, правни лица, здружение на граѓани: 59
работа и работни односи: 41% 14% 41% пристап до добра и услуги: 25%
22% медиуми и јавно информирање 22% образование наука и спорт 14% 25% и социјалната сигурност и социјалната заштита, пензиско и инвалидско осигурување, здравствено осигурување и здравствена заштита 10%.
ДОНЕСЕНИ МИСЛЕЊА: 4 1 19 ВКУПНО: 84 -19 утврдена е дискриминација и дадена препорака
31 за отстранување на истата6, -29 не е утврдена дискриминација. 29 -31 не е постапено поради немање надлежност, -1 е спогодбено решена, -4 запрена постапката. 4 Во поголем број на претставки, односно 32, како основ на дискриминација наведена е само една, додека во 27 претставки наведени се повеќе основи на дискриминација. 5 Во вкупно 51 претставки подносителите наведуваат една област на дискриминација, додека пак во 8 претставки поднесувачите се чувствуваат дискриминирани во повеќе области на дискриминација. 6 Во текот на 2017 година, од вкупниот број на предмети со утврдена дискриминација и дадена препорака за отстранување на истата, за жал само 6 дискриминатори го исполнија членот 28 став 3 од Законот за спрекување и заштита од дискриминација, односно ја известија Комисијата дека ја отстраниле дискриминацијата.
Содржината на ова издание не секогаш ги одразува погледите или ставовите на Мисијата на ОБСЕ во Скопје.
ПРИЈАВИ ДИСКРИМИНАЦИЈА НА: +389 (0)2 3119 073 / 078 252 812 ОБРАБОТКА НА ПОДАТОЦИТЕ ОД СУДСКИТЕ ПОСТАПКИ ВО ОБЛАСТА НА ДИСКРИМИНАЦИЈАТА ЗА 2017 ГОДИНА
СУДСКИ ПОСТАПКИ Заведени предмети за заштита од дискриминација: 777
Заведени предмети 1% за заштита 3% Битола 39% од дискриминација 11% Скопје 29% по градови:
17% 39% Прилеп 17% Берово 11% Ресен 3% 29% Штип 1%8
Судски постапки во областа на ДОНЕСЕНИ ОДЛУКИ: 49 ОДЛУКИ ПО ГРАДОВИ: дискриминација: 2 Битола 35% 4 Скопје 25% Тековни 10 16 Позитивни 31 Негативни 7 35 Прилеп 18% Берово 16% Отфрлени 1 Повлечени 2 18 Ресен 4% Во прекин 2 Укинати 1 25 Кратово 2%
Нема податоци: 238
7 Судовите во одговорите доставени по барањата за информации од јавен карактер не обезбедија податоци за основот, областа и видот на дискриминација во заведените предмети. 8 Во одговорите по барањата за информации од јавен карактер, судовите не обезбедија податоци за статусот на 23 судски постапки.
Содржината на ова издание не секогаш ги одразува погледите или ставовите на Мисијата на ОБСЕ во Скопје.
ПРИЈАВИ ДИСКРИМИНАЦИЈА НА: +389 (0)2 3119 073 / 078 252 812 ОБРАБОТКА НА ПОДАТОЦИТЕ ОД СУДСКИТЕ ПОСТАПКИ ВО ОБЛАСТА НА ДИСКРИМИНАЦИЈАТА ЗА 2017 ГОДИНА
ПОЗИТИВНИ СУДСКИ ОДЛУКИ: 31
Битола – 26% делумно е утврдена дискриминација, 6% е утврдена дискриминација 6% 3% Прилеп – 24% делумно 6% е утврдена дискриминација 26% Берово – 16% е утврдена 13% дискриминација
6% Скопје – 13% е утврдена
16% дискриминација, 6% делумно е утврдена дискриминација 24% Ресен – 6% е утврдена дискриминација
Кратово – 3% е утврдена дискриминација
ПРАВОСИЛНИ СУДСКИ ПРЕСУДИ: 15
Позитивни: 11 Негативни: 4 9% 9% Берово 45% 25% Берово 25%
18% 45% Битола 19% Берово 75%
19% Скопје 18% Кратово 9% 75% Ресен 9%
Содржината на ова издание не секогаш ги одразува погледите или ставовите на Мисијата на ОБСЕ во Скопје.
ПРИЈАВИ ДИСКРИМИНАЦИЈА НА: +389 (0)2 3119 073 / 078 252 812 ЗАКЛУЧОЦИ: ПРЕПОРАКИ:
1 1 Проактивно Најчести основи за кои граѓаните сметаат вклучување на државните институции дека биле дискриминирани се: пол и род, и јавните функционери за подигнување на попреченост, етничка припадност, свесноста за постоењето на дискриминацијата. политичка припадност, сексуална ориентација, здравствена состојба, религија. 2 Зајакнување на улогата на Комисијата за заштита од дискриминација преку измена на критериумите за изборот на членовите и воведување на стручна служба во Комисијата.
2 Најчести области во кои граѓаните сметаат дека биле дискриминирани се: работните односи, образованието, пристапот до 3 Подобрување на ефикасноста на Комисијата за заштита од дискириминација преку почитување на добра и услуги, медиумите и здравството. законскиот рок за донесување на мислење по претставки за заштита од дискриминација.
3 4 Водење Здруженијата на граѓани продолжуваат на одвоена статистика за соодветната и да бидат најактивни во делот на правична застапеност и случаите на покренување на свесноста за постоењето дискриминација од страна на Народниот на дискриминацијата. правобранител, преку која особено ќе се обезбеди статистика за основот, областа и видот на дискриминација.
4 Бројот на претставки поднесени пред Комисијата за заштита од дискриминација останува ист со претходната година, што покажува дека Комисијата не успева да ја 5 Почесто користење на законското овластување за отпочнување на постапка по службена должност
4 од страна на Народниот правобранител во случаи подобри видливоста и комуникацијата со на дискриминација и вклучување како пријател на граѓаните. судот (amicus curiae) во судски постапки.
6 Судовите да водат посебна статистика за
5 Народниот правобранител продолжува да основите, областите и видот на дискриминација води статистика за соодветна и правична со цел да одговорат на потребата за доставување застапеност и за случаите на на точни податоци и утврдување на трендовите на дискриминација под една категорија, иако дискриминација. станува збор за две различни области.
7 Подобрување на пристапот до судска заштита од дискриминација и пристапот до правда воопшто
6 Зголемен е бројот на позитивни судски за жртвите од дискриминација. одлуки за заштита од дискриминација, особено на подрачјето на Основен суд Битола, Основен суд Скопје, Основен суд 8 Промоција на принципот на еднаков третман од страна на државните институции и независните Прилеп и Основен суд Берово. тела за еднаквост.
9 Собирање на статистички податоци за
7 Судовите не водат посебна статистика за дискриминацијата разделени по основот на судските постапки иницирани за заштита дискриминацијата од страна на органите од дискриминација, поради што не можат надлежни за истото. да обезбедат соодветни податоци за основите и областите за кои граѓаните барале заштита од дискриминација.
Содржината на ова издание не секогаш ги одразува погледите или ставовите на Мисијата на ОБСЕ во Скопје.
ПРИЈАВИ ДИСКРИМИНАЦИЈА НА: +389 (0)2 3119 073 / 078 252 812