Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026: Interim Report

ԵԱՀԿ Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Հայաստանի Հանրապետություն 2026 թվականի հունիսի 7- ի Ազգային ժողովի ընտրություններ ՄԻՋԱՆԿՅԱԼ ԶԵԿՈՒՅՑ 23 ապրիլի- 20 մայիսի, 2026թ ․ 22 մայիսի, 2026թ . I. ԱՄՓՈՓԱԳԻՐ • 2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններն անցկացվում են բևեռացված միջավայրում, որը ձևավորվել է 2023 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի հետ հրադադարի համաձայնագրի կնքումից և 2025 թվականի օգոստոսին Վաշինգտոնյան գագաթաժողովին ևս Հայաստանի եվ Ադրբեջանի միջև «Խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին» համաձայնագրի նախաստորագրումից հետո տեղի ունեցած զարգացումների ազդեցությա ն ներքո։ Ընտրական միջավայրը պայմանավորված է եղել համաձայնագրի վավերացման և կիրա րկման, սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացի, երկրի արտաքին քաղաքական կողմնորոշման, կառավարության և Հայ Առաքելական Եկեղեց ու առաջնորդների միջև լարվածության, ինչպես նաև վերջերս ընդդիմության հայտնի ներկայացուցիչների նկատմամբ հարուցված քրեական գործերի վերաբերյալ խնդիրներով։ • Ազգային ժողովի ընտրություններում կընտրվի առնվազն 101 պատգամավոր՝ հնգամյա ժամկետով, համամասնական ընտրակարգով, հանրապետության ողջ տարածքն ընդգրկող մեկ բազմամանդատ ընտրատարածքից՝ կուսակցությունների փակ ցուցակներով: Որոշ փոփոխություններ համահունչ էին ԺՀՄԻԳ -ի նախկին ում ներկայացրած առաջարկությունների հետ, այդ թվում՝ այն առաջարկությունների հետ, որոնք վերաբերում էին վարչական ռեսուրսների չարաշահման կանխարգելման ը, ընտրողների նկատմամբ ճնշումների և ձայների գնման համար նախատեսված պատասխանատվության միջոցներին , ընտրությունների հետ կապված քրեական իրավախախտումների ն, ինչպես նաև հաշմանդամություն ունեցող ընտրողների համար հասանելիության ապահովմանը: Սակայն մի շարք առաջարկություններ դեռևս շարունակում են մնալ չիրականացված, այդ թվում՝ հոգեկան առողջության հետ կապված ընտրական իրավունքի սահմանափակումների, ընտրողների տվյալների պաշտպանության, լրատվամիջոցների սեփականատերերի թափանցիկության, երկքաղաքացիների թեկնածու առաջադրվելու իրավունքի և հասարակական կազմակերպությունների, որպես դիտորդական կազմակերպությունների հավատարմագրման վերաբերյալ առաջարկությունները։ • Մինչ օրս ընտրությունների վարչարարությունը իրականացնող մարմինը պահպանել է տեխնիկական նախապատրաստական աշխատանքների առնչությամբ օրենքով սահմանված ժամկետները։ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը (ԿԸՀ) կանոնավոր կերպով հրավիրել է նիստեր, որոնք հեռարձակվել են ուղիղ եթերով, և որոշումների մեծ մասն ընդունվել է միաձայն։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի հետ հանդիպած զրուցակիցների մեծ մասը դրական է գնահատել ընտրությունների վարչարարությունը իրականացնող մարմնի ընդհանուր տեխնիկական կարողությունները: Հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներկայացնող կազմակերպությունները նշել են, որ ընտրատեղամասերի սահմանափակ մատչելիությունը շարունակում է մնալ մտահոգիչ: • Մայիսի 18-ի դրությամբ գրանցված ընտրողների թիվը կազմում է 2,483,520 ընտրող։ Օրենքի համաձայն՝ ընտրողների ցուցակները ապրիլի 28 -ին հրապարակվել են առցանց, և ընտրողները մինչև մայիսի 26-ը կարող են դիմել ցուցակներում ընդգրկվելու, տվյալների

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 2 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) ճշգրտման կամ քվեարկության հասցեն փոխելու համար։ Արտերկրում քվեարկելու իրավունքը սահմանափակված է դիվանագիտական և զինվորական անձնակազմով․ արտերկրում բնակվող մյուս ընտրողները կարող են քվեարկել միայն ընտրության օրը Հայաստանում գտնվելու դեպքում։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ի զրուցակիցների մեծ մասն ընդհանուր առմամբ վստահություն է հայտնել ընտրողների ցուցակների ճշգրտության նկատմամբ, սակայն որոշները նշել են, որ տեղահանված հայ փախստականների քաղաքացիության դիմումների քննության ձգձգումները կարող են ազդել դիմորդների ընտրական իրավունքի իրացման վրա։ • Այս ընտրությունների համար որպես ընտրություններին մասնակցող կուսակցություն (կուսակցությունների դաշինքն) գրանցվելու հայտ են ներկայացրել թվով 17 քաղաքական կուսակցություն և 2 դաշինք և մինչև մայիսի 3-ը բոլոր հայտերը հաստատվել են Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից: Ընտրություններին մասնակցում է ընդհանուր թվով 2,032 թեկնածու․ հինգ քաղաքական կուսակցություն ազգային փոքրամասնությունների համար նախատեսված տեղերի համար ներկայացրել է նաև փոքրամասնությունների ցուցակներ։ Գրանցումից հետո 73 թեկնածու հանել է իր թեկնածությունը։ Անհատ թեկնածուները չեն կարող առաջադրվել ինքնուրույն, ինչը հակասում է ԵԱՀԿ պարտավորություններին։ • Հանրային և քաղաքական կյանքում կանանց մասնակցությունը, հատկապես ղեկավար պաշտոններում, շարունակում է մնալ ցածր՝ չնայած վերջին տարիներին քաղաքական կուսակցությունների համար ներդրված գենդերային քվոտայի և ֆինանսական խթաններին։ Մասնակցող կուսակցություններից ոչ մեկը չունի կին ղեկավար։ Ներկայումս ԿԸՀ-ի 7 անդամներից 4-ը հանդիսանում են կանայք, ինչը համապատասխանում է օրենքով սահմանված գենդե րային պահանջներին: Կանայք կազմում են նաև տարածքային ընտրական հանձնաժողովի անդամների մոտ 47 տոկոսը։ Օրենքի համաձայն թեկնածուների ցուցակները պետք է ներառեն յուրաքանչյուր սեռի ներկայացուցիչների առնվազն 30 տոկոսը. ներկայացված բոլոր ցուցակները համապատասխանում է ին այս պահանջին։ Գրանցված թեկնածուների մոտ 37.8 տոկոսը կանայք են։ Միայն մեկ ցուցակ է գլխավորում կին։ • Շատ կուսակցություններ (կուսակցությունների դաշինքներ) իրենց քարոզչությունը սկսել են մինչև պաշտոնական քարոզչության ժամանակահատվածի մեկնարկը։ Քարոզ չությունը ընթանում է ակտիվ և կենտրոնացած է Ադրբեջանի հետ խաղաղության գործընթացի, արտաքին քաղաքականության, տնտեսության, զբաղվածության, իրավունքի գերակայության և կոռուպցիայի դեմ պայքարի հարցերի վրա։ Քարոզչական խոսույթը ունի պառակտող և կոշտ բնույթ և աչքի է ընկնում պատերազմական հռետորաբանությամբ, հատկապես կառավարության «Իրական Հայաստան» ծրագրի, ինչպես նաև Հայ Առաքելական Եկեղեցու կարգավիճակի և հնարավոր բարեփոխումների շուրջ։ Ընտրությունների նշանակման պահից ի վեր հարուցվել են ենթադրյալ ձայների գնման և բարեգործական կառույցների չարաշահման հետ կապված մի շարք քրեական գործեր, այդ թվում՝ ընդդիմադիր կուսակցությունների անդամների նկատմա մբ։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ի ընդդիմադիր և քաղաքացիական հասարակության որոշ զրուցակիցներ մտահոգություններ են հայտնել վարչական ռեսուրսների չարաշահման և ընտրություններից կարճ ժամանակ առաջ ներդրված բյուջետային հավելավճարների վերաբերյալ։ • Առցանց քարոզչությունը բավականին տարած ված է, սակայն շարունակում է մնալ չկարգավորված։ Որևէ կառույց չունի առցանց քարոզարշավի մշտադիտարկման լիազորություն, թեև վարչապետի աշխատակազմի ներքո գործող մի շարք ստորաբաժանումներ ստանձնել են որոշակի պատասխանատվություն՝ մանիպուլյատիվ տեղեկատվության և հիբրիդային սպառնալիքների հայտնաբերման և դրանց արձագանքման ուղղությամբ։ Վերջին շրջանում հրապարակված հարթակների զեկույցները վկայում են Հայաստանի դեմ արտերկրից իրականացվող մի շարք համակարգված ազդեցության գործողությունների մասին։ Սոցիալական հարթակները մի շարք քայլեր են ձեռնարկել իրենց

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 3 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) համայնքային չափանիշները խախտող բովանդակությունը, այդ թվում՝ ընտրություններին առնչվող բովանդակությունը սահմանափակելու ուղղությամբ: Հաղորդված հիբրիդային սպառնալիքների և օտարերկրյա ազդեցության գործողությունների աճի պայմաններում կառավարությունը քայլեր է ձեռնարկել դիմակայունության ամրապնդման ուղղությամբ՝ օրենսդրական փոփոխությունների, ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացման և արտաքին համագործակցության միջոցով։ • 2021 և 2024 թվականներին ընդունված փոփոխություններով բարձրացվել են նվիրատվությունների և քարոզչական ծախսերի սահմանաչափերը, վերաբաշխվել են վերահսկողական լիազորությունները և ընդլայնվել է քարոզչական ծախսերի սահմանումը։ Կուսակցությունները (կուսակցությունների դաշինքները) կարող են ստանալ և ծախսել մինչև 800 միլիոն ՀՀ դրամ (1.86 միլիոն եվրո), մինչդեռ երրորդ կողմի կողմից իրականացվող քարոզչությունը կարգավորված չէ։ Մինչև մայիսի 8 -ը բոլոր կուսակցությունները (կուսակցությունների դաշինքները) բացել են նախընտրական հիմնադրամնե ր: Օրենքով սահմանված կարգով բանկերը եռօրյա պարբերականությամբ ներկայացնում են քաղվաքծներ հատուկ հաշվի մուտքերի և ելքերի վերաբերյալ: ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի տարբեր զրուցակիցներ մտահոգություններ են հայտնել նախընտրական ֆինանսավորման թափանցիկության վերաբերյալ, այդ թվում՝ նախընտրական հիմնադրամների բացումից առաջ կատարված ծախսերի, իրավաբանական անձանց կողմից արգելված բնեղեն նվիրատվությունների և երրորդ կողմի կողմից իրականացվող քարոզչության, ինչպես նաև ենթադրյալ իրավախախտումների քննության հետևողականության վերաբերյալ։ • Լրատվական միջավայրը բազմակարծիք է, սակայն փոքր և շարունակաբար կրճատվող գովազդային շուկայի պատճառով առավել խոցելի է դառնում քաղաքական ազդեցության նկատմամբ։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի մի շարք զրուցակիցներ մտահոգություններ են հայտնել մամուլի ազատության միջավայրի թուլացմա ն, ինչպես նաև առցանց լրատվամիջոցների և բլոգերների դեմ դատական հայցերի վերաբերյալ, որոնք հիմնականում նախաձեռնվել են բարձրաստիճան պետական պաշտոնյաների կողմից։ Օրենքը պահանջում է քարոզարշավի հավասարակշռված լուսաբանում, սակայն ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ որոշ զրուցակիցներ հանրային հեռարձակողին ընկալում են որպես կառավարությանը աջակցող։ Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովը լիազորված է մշտադիտարկում իրականացնել հեռարձակողների նկատմամբ և մինչև պաշտոնական քարոզարշավի մեկնարկն արդեն նախազգուշացումներ է տվել երկու հեռուստաալիքի։ • Ընտրական վեճերի վերաբերյալ իրավական դաշտը նախորդ ընտրություններից ի վեր մնացել է անփոփոխ և նախատեսում է ընտրական հանձնաժողովների կողմից վարչական վերանայում և բողոքարկում վարչական դատարանում։ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ վերջնական որոշումը կարող է բողոքարկվել Սահմանադրական դատարանում։ Մինչ օրս ընտրությունների հետ կապված ներկայացվել են քիչ թվով բողոքներ և դիմումներ․ ԿԸՀ-ն մերժել է ընդհանուր թվով երկու բողոք․ մեկը՝ կուսակցություններից մեկի գրանցման վերաբերյալ, իսկ մյուսը՝ դիտորդների խմբի վերաբերյալ: Վարչական դատարան է ներկայացվել ութ բողոք՝ հիմնականում թեկնածուների և դիտորդների գրանցման վերաբերյալ, որոնցից երեքը մերժվել են, երկուսը՝ բավարարվել, իսկ երեքը վերադարձվել են թերությունները վերացնելու նպատակով։ • Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը գրանցել է 13 դիտորդական խումբ, որոնցից մինչ այժմ հավատարմագրվել է 1285 դիտորդ, ինչպես նաև 8 միջազգային դիտորդական կազմակերպություն։ 2026 թվականի հունվարի փոփոխություններով ներդրվել են հավատարմագրման լրացուցիչ պահանջներ, այդ թվում՝ գործունեության հաշվետվությունների և ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկատվության ներկայացման պահանջը։ ԺՀՄԻԳ ԸԴ Ա-ի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչ զրուցակիցները դրական են գնահատել փոփոխությունները՝ դրանք դիտարկելով որպես դիտորդի կարգավիճակի չարաշահման դեմ երաշխիքներ։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 4 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) II. ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ Ազգային Ժողովի ընտրությունները գնահատելու ՀՀ իշխանությունների հրավերով և հիմնվելով Կարիքների գնահատման առաքելության հանձնարարականների հիման վրա և իր մանդատին համապատասխան, ԺՀՄԻԳ- ն ապրիլի 22-ին 1 մեկնարկել է Ընտրությունների Դիտորդական Առաքելություն (ԸԴԱ)։ Յանես Լանարչիչի գլխավորած առաքելությունը բաղկացած է Երևանում տեղակայված 13 անդամից կազմված հիմնական թիմից և 30 երկարաժամկետ դիտորդներից, որոնք մայիսի 1-ից տեղակայվել են երկրի տարբեր մասերում: Առաքելության անդամները, որոնցից 40 տոկոսը կանայք են, ներկայացնում են ԵԱՀԿ 28 մասնակից պետությունները։ III. ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԵՎ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՄԱՏԵՔՍՏ Հայաստանը հանդիսանում է խորհրդարանական հանրապետություն, որտեղ օրենսդիր իշխանությունը վերապահված է միապալատ խորհրդարանին։ Գործադիր իշխանությունն իրականացնում է կառավարությունը՝ վարչապետի գլխավորությամբ։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը 2018 թվականից ի վեր ունի խորհրդարանական մեծամասնություն և զբաղեցնում է 107 մանդատից 69-ը։ Գործող խորհրդարանում ընդդիմությունը ներկայացնում էր «Հայաստան» դաշինքը՝ 28 մանդատով, և «Պատիվ ունեմ» դաշինք ը՝ 6 մանդատով։ Փետրվարի 6-ին ՀՀ Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը նշանակել է խորհրդարանական ընտրություններ՝ 2026 թվականի հունիսի 7- ին ։ Ընտրություններն անցկացվում են բևեռացված և հուզական առումով բավականին լարված միջավայրում, որը մեծապես պայմանավորված է հարևան Ադրբեջանի հետ 2023 թվականի սեպտեմբերին կնքված հրադադարի համաձայնագրից հետո տեղի ունեցած զարգացումներով։ 2025 թվականի օգոստոսին երկու երկրները նախաստորագրել են «Խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին» համաձայնագիրը, որով սահմանվում է հարաբերությունների կարգավորման շրջանակը։ 2 Համաձայնագրի վավերացման և իրականացման հետ կապված հարցերը շարունակում են ձևավորել քաղաքական բանավեճ և մնալ մարտահրավեր ընթացող սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացի համար։ 3 1 Տե՛ս նաև Հայաստանում ընտրությունների վերաբերյալ ԺՀՄԻԳ -ի նախորդ դիտորդական առաքելությունների զեկույցները՝ https://www.osce.org/odihr/elections/armenia. 2 Համաձայնագրով կողմերը պարտավորվել են կարգավորել հարաբերությունները՝ փոխադարձաբար ճանաչելով միմյանց ինքնիշխանությունը և տարածքային ամբողջականությունը, հրաժարվելով տարածքային պահանջներից, ինչպես նաև ուժի կամ ուժի սպառնալիքի կիրառումից։ Նրանք նաև պարտավորվել են իրականացնել խաղաղության կառուցման միջոցառումներ, այդ թվում՝ հաստատել դիվանագիտական հարաբերություններ, հարգել ներքին գործերին չմիջամտելու սկզբունքը և զարգացնել համագործակցությունը տարբեր ոլորտներում։ Համաձայնագիրը 2025 թվականի օգոստոսի 8- ին նախաստորագրվել է Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների կողմից՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի և Միացյալ Նահանգների պետությունների ղեկավարների ներկայությամբ, որոնք ստորագրել են Համատեղ հռչակագիրը: 3 Սահմանադրական բարեփոխումների շուրջ քննարկումները սկսվել են 2020 թվականին՝ անկախ խաղաղության գործընթացից․ 2022 թվականին ստեղծվել է Բարեփոխումների նոր խորհուրդ՝ նոր Սահմանադրության նախագիծ մշակելու մանդատով։ 2025թ․ օգոստոսի համաձայնագրի նախաստորագրումից հետո Ադրբեջանը դրա իրականացումը պայմանավորել է Հայաստանի Սահմանադրությունից այն հղումների հեռացմամբ, որոնք, իր գնահատմամբ, տարածքային պահանջներ են պարունակում։ Ի պատասխան՝ Հայաստանի վարչապետը և արտաքին գործերի նախարարը նշել են, որ սահմանադրական բարեփոխումները ներքին հարց են, սակայն միաժամանակ կարծիք են արտահայտել հօգուտ ընդունելու Սահմանադրություն, որը չի պարունակի վիճարկվող ձևակերպումների հղումներ։ 2026 թվականի մարտին արդարադատության նախարարը հայտարարել է, որ Սահմանադրության նոր նախագիծն ավարտված է և մինչև հրապարակումը կքննարկվի իշխող կուսակցության շրջանակներում։ Վարչապետը հայտարարել է, որ սահմանադրական հանրաքվեն նախատեսվում է անցկացնել 2027 թվականին։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 5 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) Ավելի լայն քաղաքական համատեքստը բնորոշվում է կառավարության և Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջնորդության միջև առկա լարվածությամբ, որին հրապարակայնորեն աջակցում են մի շարք հիմնական ընդդիմադիր կուսակցություններ։ 4 Ընտրությունների նշանակման նախաշեմին մի շարք նախկին պաշտոնյաների, եկեղեցական առաջնորդների և ընդդիմադիր գործիչների նկատմամբ հարուցվել են քրեական գործեր, այդ թվում՝ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդի նկատմամբ, որը գտնվում է տնային կալանքի տակ։ Ընդդիմադիր կուսակցությունները նշված գործերը բնութագրում են որպես քաղաքական շարժառիթներով պայմանավորված, մինչդեռ իշխանությունները և իշխող կուսակցությունը պնդում են, որ քննություններն իրականացվում են օրենքին համապատասխան և ուղղված են կոռուպցիայի կանխարգելմանը։ 5 2023 թվականից ի վեր տեղի ունեցած տարածաշրջանային զարգացումները նույնպես արագացրել են Հայաստանի աշխարհաքաղաքական վերակողմնորոշումը, ինչը էլ ավելի է բևեռացրել ընտրական դաշտը։ 6 Մինչ մի շարք քաղաքական կուսակցություններ հանդես են գալիս Ռուսաստանի Դաշնության հետ ռազմավարական գործընկերության պահպանման կամ ամրապնդման օգտին, կառավարությունը և որոշ կուսակցություններ առաջ են տանում իրենց բնորոշմամբ հավասարակշռված արտաքին քաղաքականության ամրապնդ ումը, Եվրոպական միության հետ առավել սերտ հարաբերություններ ը և հարևան երկրների հետ 4 2020 թվականի նոյեմբերին Ռուսաստանի Դաշնությ ան միջնորդությամբ Ադրբեջանի հետ հրադադարի հայտարարության ստորագրումից հետո Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ կոչ արեց վարչապետի հրաժարականին՝ նշելով, որ կառավարությունը, ենթադրաբար, չի պաշտպանել ազգային շահերը։ Նմանատիպ կոչեր հնչեցին նաև 2023 թվականի սեպտեմբերյան հրադադարի համաձայնագրից հետո, որոնք գագաթնակետին հասան 2024 թվականի մայիսին որոշ բարձրաստիճան հոգևորականների գլխավորած զանգվածային հակակառավարական բողոքի ցույցերով, որոնց ընթացքում բազմաթիվ անձինք բերման են ենթարկվել։ 2025 թվականի հունիսին բարձրաստիճան հոգևորականներ և ընդդիմության ներկայացուցիչներ ձերբակալվել և քրեական հետապնդման են ենթարկվել տարբեր հիմքերով․ ձերբակալությունները շարունակվել են մինչև 2026 թվականի հունվարը։ 2026 թվականի փետրվարին Կաթողիկոսի նկատմամբ առաջադրվել են քրեական մեղադրանքներ և կիրառվել է երկրից դուրս գալու արգելք, որոնք ապրիլին դատարանի կողմից չեղարկվել են։ 2026 թվականի հունվարին վարչապետը, մի շարք հոգևորականների հետ միասին, կոչ է արել , որպեսզի Կաթողիկոսը տա հրաժարական և սկսել եկեղեցական բարեփոխումների արշավ, որը դարձել է Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության ընտրական ծրագրի մաս։ Եկեղեցին և մի շարք կուսակցություններ քննադատել են այս քայլը՝ այն գնահատելով որպես Սահմանադրությամբ պաշտպանված իր կարգավիճակի խաթարում։ Այս ընտրություններից առաջ «Ուժեղ Հայաստան»- ը և մի շարք ընդդիմադիր ընտրական սուբյեկտներ, այդ թվում՝ «Հայաստան դաշինք»-ը, «Բարգավաճ Հայաստան»- ը և «Միասնության թևեր»-ը շարունակում են հրապարակայնորեն աջակցություն հայտնել Եկեղեցուն։ 5 Եկեղեցուն աջակցող հայտարարություններից հետո «Ուժեղ Հայաստան» -ի առաջնորդ Սամվել Կարապետյանը 2025 թվականի հունիսին ձերբակալվել է իշխանությունը զավթելուն հրապարակայնորեն կոչ անելու մեղադրանքով․ հոկտեմբերին նրան առաջադրվել են նաև հարկերից խուսափելու և փողերի լվացման լրացուցիչ մեղադրանքներ։ 2025 թվականի դեկտեմբերին նա տեղափոխվել է տնային կալանքի, որը 2026 թվականի ապրիլին երկարաձգվել է ևս երեք ամսով։ Ընտրությունների հայտարարումից առաջ այլ աղմկահարույց քրեական քննությունների շրջանակում ներգրավված են երկու նախկին նախագահներ և ներկայիս կուսակցությունների ղեկավարներ՝ Ռոբերտ Քոչարյան -ը և Սերժ Սարգսյան-ը, ինչպես նաև Երևանի նախկին քաղաքապետը և Գյումրու գործող քաղաքապետը։ 6 Հայաստանը 2024 թվականի փետրվարին դադարեցրել է իր մասնակցությունը Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը, որը գլխավորում է Ռուսաստանի Դաշնությունը, թեև պաշտոնապես չի դուրս եկել կազմակերպությունից։ Եվրոպական միությունը 2023 թվականի հունվարին մեկնարկել է քաղաքացիական առաքելություն՝ սահմանամերձ շրջաններում կայունությանը նպաստելու նպատակով։ Խորհրդարանը 2025 թվականի մարտին ընդունել է ԵՄ ինտեգրման մասին ակտը , իսկ 2025 թվականի դեկտեմբերին՝ ԵՄ–Հայաստան ռազմավարական գործընկերության օրակարգը։ 2026 թվականի ապրիլին Հայաստանում ստեղծվել է ԵՄ գործընկերության առաքելություն՝ դիմակայունության և ճգնաժամային կառավարման կարողությունների ամրապնդման նպատակով։ 2026 թվականի մայիսին Եվրոպական քաղաքական համայնքի հանդիպումից հետո, Երևանում տեղի է ունեցել Հայաստան–ԵՄ առաջին գագաթնաժողովը։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 6 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) հարաբերությունների կարգավորումը։ Այս միմյանց հետ մրցակցող ուղղվածությունները հաճախ ուղեկցվում են արտաքին միջամտության վերաբերյալ փոխադարձ մեղադրանքներով։ 7 Կանանց մասնակցությունը հանրային և քաղաքական կյանքում շարունակում է մնալ ցածր՝ պայմանավորված արմատացած գենդերային նորմերով և տղամարդկանց գերակշռությամբ բնորոշվող քաղաքական գործելակերպով։ Կառավարության 12 նախարարներից 4 -ը և գործող խորհրդարանի պատգամավորների 39 տոկոսը կանայք են։ Մարզպետների թվում կին չկա։ Չնայած գենդերային քվոտաներին և կուսակցությունների ղեկավար մարմիններում գենդերային հավասարակշռությունը պահպանելու համար վերջերս ներդրված ֆինանսական խթաններին՝ ընտրություններին մասնակցող կուսակցություններից ոչ մեկը չունի կին ղեկավար։ 8 IV. ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԴԱՇՏԸ ԵՎ ԸՆՏՐԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ Խորհրդարանական ընտրությունները կարգավորվում են 1995թ. Սահմանադրությամբ, 2016թ. Ընտրական օրենսգրքով, 2016թ. «Կ ուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքով և այլ օրենքներով: 9 ԿՀԿ որոշումները նույնպես հանդիսանում են իրավական դաշտի բաղկացուցիչ մասը։ Նախորդ ընտրություններից ի վեր ընտրություններին վերաբերող իրավական դաշտը ենթարկվել է էական փոփոխությունների։ 2021 թվականի մայիսին ընդունված ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների համաձայն, որոնց մեծ մասն առաջին անգամ կկիրառվի այս ընտրություններում, վերանայվել են մանդատների բաշխման և կայուն մեծամասնության համար նախատեսված շեմերը, երկարացվել է հնարավոր երկրորդ փուլի անցկացման ժամկետը, ինչպես նաև փոփոխվել են նախընտրա կան ֆինանսավորման, ավանդական և առցանց լրատվամիջոցներով քարոզչության լուսաբանման, ընտրողների և թեկնածուների գրանցման, ինչպես նաև քվեաթերթիկների վավերականության որոշման կարգավորումները։ 2022 թվականի հուլիսին ընդունված հետագա փոփոխությունները վերաբերում էին քվեարկության և ձայների հաշվարկի տեսաձայնագրմանը, ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովների անդամներին ներկայացվող պահանջներին, ինչպես նաև քաղաքական կուսակցությունների դաշինքների անվանումներին։ 10 2024 թվականի դեկտեմբերին ընդունվել են Ընտրական օրենսգրքի և հարակից օրենքների էական փոփոխություններ, որոնք վերաբերում էին թեկնածուների գրանցումը ուժը կորցրած ճանաչելուն, թույլատրելի քարոզչական նյութերին, ընտատեղամասերի հասանելիության ապահովման միջոցառումներին, վերահաշվարկի ընթացակարգերին և նախընտրական ֆինանսավորման վերահսկողությանը։ 11 2024 թվականի փոփոխություններով լրացվել, վերաձևակերպվել կամ ուժը կորցրած են ճանաչվել 2021 և 2022 թվականներին ներդրված բազմաթիվ դրույթներ։ 7 Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ապրիլյան այցի ընթացքում Մոսկվա, Վլադիմիր Պուտինը խոսել է երկու երկրների միջև առկա «հատուկ հարաբերությունների» մասին և մտահոգություն հայտնել այն կապակցությամբ, որ ռուսամետ դիրքորոշում ունեցող որոշ հայ քաղաքական գործիչներ գտնվում են կալանքի տակ։ Մայիսին տեղի ունեցած Հայաստան –ԵՄ գագաթնաժողովից հետո մի շարք պետությունների ղեկավարներ աջակցություն են հայտնել վարչապետ Փաշինյանին, այդ թվում՝ Էմանուել Մակրոնը, որը մայիսի 5-ին վարչապետի հետ մասնակցել է Գյումրիում կազմակերպված լայնամասշտաբ հանրային միջոցառմանը։ 8 Թեկնածուների ցուցակներից միայն մեկը՝ «Ընդդեմ բոլորի» ժողովրդավարական կուսակցությունն է գլխավորում կին։ 9 Այդ թվում՝ Վարչական դատավարության օրենսգրքով, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքով, Քրեական օրենսգրքով և «Խաղաղ հավաքների մասին» օրենքով։ 10 2022 թվականին ներդրվել են նաև նոր վարչական իրավախախտումներ, այդ թվում՝ ընտրական ժամանակահատվածում կուսակցությունների հետ փոխկապակցված բարեգործական գործունեության, անօրինական քարոզչական նյութերի, ինչպես նաև գույքի և եկամուտների հայտարարագրեր չներկայացնելու համար։ 11 Տե՛ս Վենետիկի հանձնաժողով-ի և Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակ-ի 2023 թվականի Համատեղ կարծիքը՝ Ընտրական օրենսգրքում և հարակից օրենսդրությունում առաջարկվող փոփոխությունների նախագծի վերաբերյալ. մի շարք հանձնարարականներ հաշվի են առնվել 2024 թվականի դեկտեմբերին ընդունված օրենքում։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 7 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) 2026 թվականին ընդունվել են փոփոխությունների երկու փաթեթներ: Յուրաքանչյուր փաթեթի շուրջ խորհրդարանական քննարկումները իրականացվել են 24 ժամվա ընթացքում: ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի որոշ զրուցակիցներ նշել են, որ, ի տարբերություն նախորդ փոփոխությունների, հունվարին կատարված փոփոխություններին նախորդած քննարկումները համապարփակ չէին և ամբողջությամբ չէին արտացոլում ընդդիմության տեսակետները, մինչդեռ ապրիլյան փոփոխություններին շուրջ հանրային քննարկումներ չեն կազմակերպվել: Հունվարին ընդունված փոփոխություններով ներդրվել են դիտորդների հավատարմագրման նոր պահանջներ, ինչպես նաև Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովին վերապահվել է որոշ խախտումների դեպքում դիտորդների հավատարմագրումը ուժը կորցրած ճանաչելու լիազորություն։ 12 Ապրիլին ընդունված հետագա փոփոխություններով մանրամասնորեն ներկայացվում են քվեաթերթիկների վավերականության պահանջները, ինչպես նաև վերականգնվել են այն դրույթները, որոնք ներդրվել էին 2022 թվականին և 2024 թվականին, սակայն օրենսդրական ձևակերպումների որոշ թերությունների պատճառով ուժը կորցրած էին ճանաչվել, և որոնք արգելում են անձնանունների օգտագործումը դաշինքների անվանումներու մ: Թեև նման արգելքներ քաղաքական կուսակցությունների անվանումների համար արդեն իսկ սահմանված էին «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ օրենքով, ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ի որոշ ընդդիմադիր զրուցակիցներ քննադատել են փոփոխությունը՝ այն գնահատելով ուշացած և «Ուժեղ Հայաստան» -ի քարոզարշավի վրա բացասաբար ազդող։ 13 Վերջին ընտրություններից ի վեր օրենսդրական փոփոխությունները համապատասխանում էին ԺՀՄԻԳ մի շարք նախկին ում ներկայացրած առաջարկություններին, մասնավորապես այն հարցերին, որոնք վերաբերվում էին վարչական ռեսուրսների չարաշահմանը, ընտրողների վրա ճնշման և ձայների գնման համար նախատեսվող պատասխանատվության միջոցներին , ընտրությունների հետ կապված քրեական հանցագործությունների ն և հաշմանդամություն ունեցող ընտրողների համար հասանելիությանը: Այնուամենայնիվ, նախկինում ներկայացված որոշ առաջարկություններ շարունակում են մնալ չիրականա ցված, այդ թվում՝ հոգեկան առողջության հիմքով ընտրական իրավունքի սահմանափակումների, ընտրողների անձնական տվյալների պաշտպանության, լրատվամիջոցների սեփականատերերի թափանցիկության, երկքաղաքացիների՝ թեկնածու առաջադրվելու իրավունքի, նախընտրական քարոզարշավի պաշտոնական ժամանակահատվածից առաջ նախընտրական ֆինանսավորման հաշվետվողականության, ինչպես նաև հասարակական կազմակերպությունների որպես դիտորդական կազմակերպությունների հավատարմագրման սահմանափակումների վերաբերյալ առաջարկությունները։ Ընտրողները կընտրեն առնվազն 101 պատգամավոր՝ հնգամյա ժամկետով, համամասնական ընտրակարգով, հանրապետության ողջ տարածքն ընդգրկող մեկ բազմամանդատ ընտրատարածքից՝ կուսակցությունների փակ ցուցակներով: 14 Կուսակցությունները մանդատների բաշխմանը մասնակցելու համար պետք է ստանան տրված ձայների առնվազն չորս 12 Ազգային ժողովի պետա-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովը ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ին տեղեկացրել է, որ փոփոխություններից առաջ անցկացրել է խորհրդակցություններ մի շարք քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների և միջազգային շահագրգիռ կողմերի հետ։ Ընդդիմությունը բոյկոտել է 2026 թվականի հունվարի 23- ի խորհրդարանական նիստը, որի ընթացքում Ընտրական օրենսգրքում փոփոխություններն ընդունվել են «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության ձայների մեծամասնությամբ։ 13 Այս ընտրություններում «Ուժեղ Հայաստան»-ը սկզբնապես իր գրանցման հայտը ներկայացրել էր «Ուժեղ Հայաստան՝ Սամվել Կարապետյանի հետ» անվամբ․ փոփոխության ընդունումից հետո դաշինքը պարտավորվել է փոփոխել իր հայտը։ 14 Բացի այդ, օրենքը նախատեսում է խորհրդարանում մինչև չորս վերապահված մանդատ՝ վերջին՝ 2022 թվականի մարդահամարի տվյալներով չորս խոշորագույն ազգային փոքրամասնություններից յուրաքանչյուրի համար (եզդիներ, ռուսներ, ասորիներ և քրդեր)։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 8 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) տոկոսը, իսկ դաշինքները՝ առնվազն ութ տոկոսը։ 15 Ըստ Սահմանադրության, կառավարություն կազմելու համար անհրաժեշտ է կայուն խորհրդարանական մեծամասնություն՝ մանդատների ընդհանուր թվի 52 տոկոսի չափով: Եթե կուսակցությունը (կամ կուսակցությունների դաշինքը) ստանում է մանդատների բացարձակ մեծամասնություն, սակայն չի հասնում նշված շեմին, ապա այդ կուսակցությունը ստանում է այնքան նվազագույն թվով լրացուցիչ մանդատներ, որոնց արդյունքով այդ կուսակցության մանդատների քանակը տոկոսային արտահայտությամբ կլինի ոչ պակաս, քան սահմանված շեմը: Եթե որևէ կուսակցություն (կամ կուսակցությունների դաշինք) չի ստանում մանդատների բացարձակ մեծամասնություն, հարաբերական մեծամասնություն ստացած կուսակցությունը կարող է ինը օրվա ընթացքում այլ կուսակցությունների հետ կազմել քաղաքական կոալիցիա։ Եթե քաղաքական կոալիցիա կազմելու ճանապարհով կայուն մեծամասնություն չի ձևավորվում, ապա ցանկացած կուսակցություն հնգօրյա ժամկետում կարող է կազմել կայուն մեծամասնություն ապահովող կոալիցիա։ Եթե որևէ քաղաքական կոալիցիա չի ձևավորվում, ապա քվեարկության օրվանից 35 օր հետո անցկացվում է ազգային ժողովի ընտրության երկրորդ փուլ՝ երկու առավելագույն ձայներ ստացած կուսակցությունների միջև, և հաղթողին տրվում են լրացուցիչ մանդատները։ V. ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՎԱՐՉԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ Ը Ընտրությունների վարչարարությունն իրականացվում է եռաստիճան համակարգով, որը կազմված է ԿԸՀ-ից, 38 ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովներից (ԸԸՀ) և 2005 տեղամասային ընտրական հանձնաժողովներից (ՏԸՀ): ԿԸՀ-ն կազմված է յոթ անդամներից, ովքեր ընտրվում են վեցամյա ժամկետով Ազգային ժողովի քվեարկության արդյունքում՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների առնվազն երեք հինգերորդով, առավելագույնը երկու՝ իրար հաջորդող ժամկետով: ԸԸՀ-ները հանդիսանում են մշտական մարմիններ և կազմված են յոթ անդամից, որոնք նշանակվում են ԿԸՀ-ի կողմից վեց տարի ժամկետով։ Օրենքի պահանջի համաձայն՝ ԿԸՀ-ն և ԸԸՀ-ները պետք է ներառեն յուրաքանչյուր սեռի առնվազն երեք ներկայացուցիչ․ ԿԸՀ անդամներից չորսը և ԸԸՀ անդամների 47 տոկոսը կանայք են։ 16 ԿԸՀ-ն պատասխանատու է ընտրությունների ընդհանուր կազմակերպման համար։ Մինչ օրս այն պահպանել է օրենքով սահմանված բոլոր ժամկետները, և նախապատրաստական աշխատանքներն ընթանում են սահմանված ժամկետներին համապատասխան։ ԿԸՀ -ն պարբերաբար անցկացրել է հանրային նիստ, որոնք հեռարձակվում են ուղիղ եթերով։ Ընտրությունների նշանակման պահից ի վեր ԿԸՀ -ն ընդունել է ավելի քան 160 որոշում՝ հիմնականում միաձայն։ Որոշումները վերաբերել են տեխնիկական նախապատրաստական աշխատանքներին, թեկնածուների և դիտորդների գրանցմանը, ինչպես նաև օրենսդրության մեկնաբանմանը։ ԿԸՀ-ն նաև ստեղծել է վերապատրաստման և ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովների հետ հարաբերությունների նոր բաժիններ՝ ստորադաս հանձնաժողովների կարողություններն ամրապնդելու և ներքին հաղորդակցությունը բարելավելու նպատակով։ ԸԸՀ-ը վերահսկում են ՏԸՀ-ի ձևավորումը և աշխատանքը, իրականացնում վերահաշվարկներ և ամփոփում արդյունքները իրենց համապատասխան տարածքներում։ Վերջին օրենսդրական փոփոխություններին համապատասխան ՏԸՀ -ի բոլոր անդամներն անցել են ատեստավորում և վերապատրաստում։ Ընտրական ժամանակահատվածում ԸԸՀ-ների նիստերը հեռարձակվում են առցանց, իսկ նիստերի արդյունքում կայացրած որոշումները հրապարակվում են ԿԸՀ կայքում։ 15 Օրենքի համաձայն, եթե անցողիկ շեմը հաղթահարում է երեքից պակաս կուսակցություն կամ դաշինք, ապա Խորհրդարան անցնում են ամենաշատ ձայներ ստացած երեք կուսակցությունները (կամ կուսակցությունների դաշինքները): 16 Թեև ընտրատարածքային հանձնաժողովներում քարտուղարների շուրջ 87 տոկոսը կանայք են, նրանց մասնակցությունը ղեկավար պաշտոններում սահմանափակ է․ նրանք զբաղեցնում են նախագահների պաշտոնների 16 տոկոսը և նախագահների տեղակալների պաշտոնների 18 տոկոսը։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 9 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) ՏԸՀ-ը, որոնք պատասխանատու են ընտրության օրվա գործընթացների կազմակերպման համար, յուրաքանչյուր ընտրության համար ձևավորվում են նոր կազմով և բաղկացած են ութ անդամից․ երկուական անդամ նշանակվում է խորհրդարանական երեք խմբակցություններից յուրաքանչյուրի կողմից, ևս երկուսը՝ համապատասխան ԸԸՀ-րի կողմից։ 17 Բոլոր ՏԸՀ-ը նշանակվել են օրենքով սահմանված ժամկետներում, այն է՝ մինչև մայիսի 13-ը: ԿԸՀ-ն առաջին անգամ ՏԸՀ կարողություններն ամրապնդելու նպատակով ԸՀ անդամների համար մեկնարկել է վերապատրաստողների վերապատրաստման ծրագիր : ԿԸՀ-ն նաև մշակել է ընտրողների կրթությանն ուղղված տարբեր նյութեր՝ ընտրողների գրանցման, ընտրական համակարգի և քվեարկության ընթացակարգերի վերաբերյալ: Նյութերը ուղեկցվում են ժեստերի լեզվով կամ փակ ենթագրերով։ Հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներկայացնող կազմակերպությունները դրական են գնահատել նյութերի հասանելիությունը բարելավելու ԿԸՀ-ի ջանքերը, այդ թվում քվեաթերթիկների համար Բրալյան կաղապարի ներդրումը։ Այնուամենայնիվ, նշված կազմակերպությունները արձանագրել են նաև, որ ընտրատեղամասերի սահմանափակ հասանելիությունը, որը, ԿԸՀ տվյալների համաձայն, կազմում է 31 տոկոս, շարունակում է խոչընդոտել ինքնուրույն մասնակցությանը։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ զրուցակիցների մեծ մասը, այդ թվում՝ քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչները, դրական են գնահատել ընտրությունների վարչարարությունը իրականացնող մարմինների ընդհանուր տեխնիկական կարողությունները և հույս հայտնել, որ ՏԸՀ-ի անդամների բարելավված վերապատրաստումը մեծապես կլուծի նախորդ ընտրությունների ընթացքում արձանագրված մտահոգությունները, որոնք վերաբերում էին նրանց տեխնիկական կարողություններին: VI. ԸՆՏՐՈՂՆԵՐԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ԵՎ ԳՐԱՆՑՈՒՄԸ Ընտրությունների օրը 18 տարին լրացած բոլոր քաղաքացիներն ունեն ընտրելու իրավունք, բացառությամբ ծանր հանցագործությունների համար ազատազրկված կամ դատարանի որոշմամբ անգործունակ ճանաչված անձինք: Մտավոր հաշմանդամության հիմքով ընտրական իրավունքի այս սահմանափակումները հակասում են միջազգային ստանդարտներին: 18 Ընտրողների ռեգիստրը վարում է Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունը՝ բնակչության պետական ռեգիստրի տվյալների հիման վրա, և այն ներառում է մշտական բնակության իրավունք ունեցող այն քաղաքացիներին, որոնք ընտրության օրվան նախորդող վեց ամիսների ընթացքում ունեցել են վավեր անձը հաստատող փաստաթուղթ։ Ապրիլի 28-ին, ըստ օրենքի պահանջի, ընտրատեղամասային մակարդակով ընտրողների ցուցակները ներբեռնվող և որոնելի ձևաչափով հրապարակվել են առցանց։ Ընտրողները մինչև մայիսի 26-ը կարող են անձամբ կամ առցանց դիմել տվյալների ճշգրտման կամ ըստ գտնվելու վայրի ընտրական տեղամասի ընտրողների ցուցակում ընդգրկվելու համար: 19 Ընտրելու իրավունք ունեցող, սակայն ընտրողների ցուցակներում չներառված ընտրողները կարող են ընդգրկվել 17 Ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովների նախագահների և քարտուղարների պաշտոնները բաշխվում են խորհրդարանական խմբակցությունների միջև և նշանակվում Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից՝ յուրաքանչյուր կուսակցության զբաղեցրած մանդատների թվի, առկա պաշտոնների և ընտրատեղամասերի քանակի հիման վրա կիրառվող բանաձևի համաձայն։ 18 Տե՛ս ՄԱԿ-ի Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին կոնվենցիայի (CRPD) 12-րդ և 29-րդ հոդվածները։ CRPD-ի վերաբերյալ 2014 թվականի թիվ 1 Ընդհանուր մեկնաբանության 48- րդ պարբերության համաձայն՝ «անձի որոշումներ կայացնելու կարողությունը չի կարող հիմնավորում հանդիսանալ հաշմանդամություն ունեցող անձանց քաղաքական իրավունքների իրականացման որևէ սահմանափակման համար, այդ թվում՝ ընտրելու իրավունքի, ընտրվելու իրավունքի և երդվյալ ատենակալ լինելու իրավունքի մասով»։ 19 Հատուկ ընտրողների ցուցակներ կկազմվեն քրեակատարողական հիմնարկներում, կալանավայրերում, զինվորական և բժշկական հաստատություններում գտնվող ընտրողների համար։ Արտերկրում գտնվող դիվանագիտական և զինվորական անձնակազմի և նրանց ընտանիքների անդամների համար նախատեսված է միայն առցանց քվեարկություն։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 10 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) լրացուցիչ ընտրողների ցուցակներում, այդ թվում՝ ընտրության օրը։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ի զրուցակիցների մեծ մասն ընդհանուր առմամբ վստահություն է հայտնել ընտրողների ցուցակների ճշգրտության նկատմամբ։ Ներքին գործերի նախարարությունը ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ին տեղեկացրել է, որ վերջերս քաղաքացիություն ստացած շուրջ 20,000 տեղահանված հայ փախստականներ կարող են մասնակցել քվեարկությանը։ Սակայն որոշ զրուցակիցներ նշել են, որ քաղաքացիության վերաբերյալ դեռևս քննվող դիմումների մշակման ձգձգումները կարող են ազդել դիմորդների ընտրական իրավունքի իրացման վրա։ 20 ՆԳՆ տվյալների համաձայն շուրջ 7,000 դիմում դեռևս գտնվում է քննության փուլում։ Մայիսի 18-ի դրությամբ՝ գրանցված ընտրողների թիվը կազմել է 2,483,520 ընտրող։ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունը ընտրություններից երեք օր առաջ վերջնական ցուցակները կներկայացնի ՏԸՀ-ին: Ընտրության օրը ընտրողների նույնականացումն իրականացվելու է ընտրողների նույնականացման սարքերի միջոցով, որոնք պարունակում են ընտրողների ցուցակների էլեկտրոնային պատճենները։ Ընտրությունների օրվանից հետո թափանցիկության բարձրացման և ընտրակեղծիքների կանխարգելման նպատակով ստորագրված ընտրողների ցուցակները, բացառությամբ զինվորական հաստատությունների, ձերբակալված անձանց պահելու վայրերի և քրեակատարողական հիմնարկների ցուցակների, կհրապարակվեն առցանց , ինչը հակասում է ընտրողների տվյալների պաշտպանության և քվեարկելու կամ չք վեարկելու ընտրության գաղտնիության պահպանման վերաբերյալ ԺՀՄԻԳ -ի կողմից նախկինում ներկայացված առաջարկություններին: VII. ԹԵԿՆԱԾՈՒՆԵՐԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ԵՎ ԳՐԱՆՑՈՒՄԸ Ազգային ժողովի պատգամավոր կարող է ընտրվել քսանհինգ տարին լրացած, վերջին չորս տարում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսացող, վերջին չորս տարում Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող, ընտրական իրավունք ունեցող և հայերենին տիրապետող յուրաքանչյուր անձ: 21 Այլ պետության քաղաքացիություն ունեցող անձինք չեն կարող առաջադրվել, ինչը հակասում է ԺՀՄԻԳ-ի կողմից նախկինում տրված առաջարկությանը: Թեկնածուներ կարող են առաջադրել քաղաքական կուսակցությունները կամ դաշինքները․ անձը չի կարող առաջադրվել որպես անհատ, ինչը հակասում է ԵԱՀԿ պարտավորություններին։ 22 Ընտրություններին մասնակցող կուսակցությունները (կամ կուսակցությունների դաշինքները) պարտավոր են առաջադրել թեկնածուների մեկ համապետական ընտրական ցուցակ, որը կարող է կազմված լինել 80-ից մինչև 300 թեկնածուից բաղկացած ցուցակի առաջին մասից: Ընտրական ցուցակի առաջին մասում կարող են ընդգրկվել նաև կուսակցության (կուսակցության դաշինքի) անդամ չհանդիսացող անձինք, որոնց թիվը չի կարող գերազանցել ընտրական ցուցակի առաջին մասում ընդգրկված թեկնածուների ընդհանուր թվի 30 տոկոսը: Ընտրական ցուցակը կարող է ունենալ երկրորդ մաս, որում կարող են ընդգրկվել չորս ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներ: Թեկնածուների ցուցակները պետք է ապահովեն յուրաքանչյուր սեռի առնվազն 30 տոկոս ներկայացվածություն, և յուրաքանչյուր ցուցակի առաջին 30 թեկնածուները 20 ՄԱԿ Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի Գործառույթների տվյալների պորտալի տվյալներով՝ 2023 թվականի սեպտեմբերից ի վեր տեղահանվել է ավելի քան 115,000 հայ։ 21 Թեկնածուները պետք է թեկնածության գրանցման հայտը ներկայացնելուն նախորդող 1,461 օրերից առնվազն 731 օրը բնակվեն Հայաստանում։ Հայերենի իմացությունը հավաստվում է հայկական ուսումնական հաստատության ավարտական փաստաթղթով, իսկ դրա բացակայության դեպքում՝ Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության կողմից անցկացվող քննությամբ։ 22 Տե՛ս 1990 թվականի Կոպենհագենի փաստաթղթի 7.5-րդ պարբերությունը, համաձայն որի մասնակից պետությունները պարտավորվում են «հարգել քաղաքացիների իրավունքը՝ անհատապես կամ քաղաքական կուսակցությունների կամ կազմակերպությունների ներկայացուցիչների միջոցով ձգտելու քաղաքական կամ պետական պաշտոնի»։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 11 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) պետք է հաստատվեն և առաջադրվեն կուսակցության համագումարի որոշմամբ: 23 Օրենքը սահմանում է նաև տարբեր ընթացակարգային պահանջներ և թեկնածուների ցուցակների գրանցման համար վճարվող գրավի չափի վերաբերյալ դրույթներ: 24 ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի զրուցակիցների մեծ մասը գոհունակություն է հայտնել թեկնածուների գրանցման գործընթացի կազմակերպման վերաբերյալ։ Մինչև ապրիլի 23-ի վերջնաժամկետը 17 քաղաքական կուսակցություն և 2 դաշինք ԿԸՀ են ներկայացրել գրանցման հայտեր, և մինչև մայիսի 3-ը բոլոր հայտատուները գրանցվել են։ 25 Ընտրություններին մասնակցում է ընդհանուր թվով 2,0 32 թեկնածու, այդ թվում՝ 768 կին (37.8 տոկոս), և բոլոր ցուցակները համապատասխան ում են գենդերային պահանջներին։ Կին թեկնածու գլխավորում է միայն մեկ ցուցակ : Հինգ քաղաքական կուսակցություն ներկայացրել է ազգային փոքրամասնությունների ցուցակներ, որոնք ներառում են 21 թեկնածու։ Գրանցումից հետո 12 կուսակցությունից (կուսակցության դաշինքից) 73 թեկնածու, այդ թվում՝ 26 կին ներկայացրել են ինքնաբացարկի դիմում: Գենդերային քվոտան կիրառվում է միայն թեկնածուների ցուցակների գրանցման փուլում․ օրենքը չի պահանջում գենդերային քվոտայի պահպանումը թեկնածուների կողմից իրենց թեկնածությունը հետագայում հանելու դեպքում։ VIII. ՔԱՐՈԶԱՐՉԱՐՇԱՎԻ ՄԻՋԱՎԱՅՐԸ Պաշտոնական նախընտրական քարոզարշավը մեկնարկել է մայիսի 8 -ին և ավարտվում է ընտրությունների օրվանից մեկ օր առաջ։ Օրենքը չի արգելում նշված ժամկետից շուտ քարոզչություն իրականացնելը, և շատ կուսակցություններ (կուսակցությունների դաշինքներ) քարոզչությունը իրականացրել են պաշտոնական նախընտրական քարոզարշավի մեկնարկից առաջ։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ի մի շարք զրուցակիցներ մտահոգություններ են հայտնել այդ միջոցառումներից որոշներում պետական պաշտոնական գործունեության և նախընտրական քարոզչության միջև հստակ տարանջատմա ն բացակայության վերաբերյալ: 26 Քարոզարշավին վերաբերող կարգավորումների մեծ մասը գործում է միայն պաշտոնական նախընտրական քարոզարշավի ժամանակահատվածում, սակայն կուսակցությունների (կուսակցությունների դաշինքների) և նրանց հետ փոխկապակցված կառույցների բարեգործական գործունեությունն արգելվում է հենց ընտրությունների նշանակման պահից։ 23 Բացի այդ, յուրաքանչյուր երեք հաջորդական թեկնածուներից կազմված խմբում պետք է ներկայացված լինեն երկու սեռերի ներկայացուցիչներ։ 24 Կուսակցությունները (կուսակցությունների դաշինքները) պարտավոր են ներկայացնել կուսակցության կանոնադրությունը, թեկնածուների ցուցակը հաստատող համագումարի որոշումը, թեկնածուների գրավոր համաձայնությունը, ինչպես նաև 7.5 միլիոն ՀՀ դրամ (17,500 եվրո) գրավ՝ կուսակցությունների համար, և 15 միլիոն ՀՀ դրամ (35,000 եվրո)՝ դաշինքների համար։ Գրավը վերադարձվում է, եթե կուսակցությունը կամ դաշինքը ստանում է մանդատներ խորհրդարանում կամ համապատասխանաբար հավաքում է առնվազն 2 կամ 4 տոկոս ձայն։ 25 Ութ կուսակցություններից պահանջվել է 35 թեկնածուների վերաբերյալ ներկայացնել լրացուցիչ փաստաթղթեր, և օրենքին համապատասխան նրանց տրամադրվել է 48 ժամ՝ բացթողումները վերացնելու համար․ արդյունքում այդ թեկնածուներից 23- ի գրանցումը մերժվել է՝ գրանցման պահանջները չկատարելու հիմքով։ «Ալյանս» առաջադիմական ցենտրիստական կուսակցություն և «Դեմոկրատիա, օրենք, կարգապահություն» կուսակցությունը Վարչական դատարանում բողոքարկել են մեկական թեկնածուի գրանցման մերժումը, սակայն երկու բողոքներն էլ մերժվել են։ 26 Ապրիլի 19-ին Գյումրիում և ապրիլի 25-ին Երևանում անցկացվել են լայնամասշտաբ «Խաղաղության ձայն» համերգներ, որոնք համահունչ էին Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության նախընտրական կարգախոսին՝ «Տե՛ր կանգնիր Խաղաղությանը»։ Վարչապետը մասնակցել է Գյումրիի համերգին, որը լայնորեն ընկալվել է որպես կուսակցության քարոզարշավի մեկնարկային միջոցառում։ Երկու համերգներն էլ հովանավորվել են Fast Bank-ի կողմից, իսկ «Անկախ դիտորդ» դաշինքը բողոք է ներկայացրել Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողով՝ քարոզարշավի ենթադրյալ ապօրինի ֆինանսավորման վերաբերյալ։ «Ականատես» քաղաքացիական դիտորդական խմբի տվյալներով՝ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության քարոզչական տարբերանշանը և կարգախոսը օգտագործվել են նաև 2026 թվականի ամանորյա միջոցառումների ընթացքում Երևանում, որոնք նույնպես ֆինանսավորվել էին «Fast Bank»-ի կողմից։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 12 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) Քարոզարշավի հիմնական թեմաներն են խաղաղությունը և տարածաշրջանային կայունությունը, որոնք հիմնականում կապված են Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի, տեղահանված հայ փախստականների կարգավիճակի, Ադրբեջանում պահվող հայ կալանավորված անձանց վիճակի, ինչպես նաև կենսամակարդակի, տնտեսության, իրավունքի գերակայության և կոռուպցիայի դեմ պայքարի հարցերի հետ։ Քարոզարշավը բավականին ակտիվ է․ ընտրության կուսակցությունները (կուսակցությունների դաշինքները) օգտագործում են թվային և տպագիր գովազդային վահանակներ, տպա գիր քարոզչական նյութեր, լրատվամիջոցներ և առցանց իրազեկման հարթակներ, ինչպես նաև անցկացնում են անմիջական հանդիպումներ։ 27 Հանրային խոսույթը հաճախ ունի պառակտող բնույթ և ուղեկցվում է պատերազմական հռետորաբանությամբ, հատկապես կառավարության «Իրական Հայաստան» ծրագրի շուրջ, որը կարևոր տեղ է զբաղեցնում քարոզարշավում, ինչպես նաև Հայ Առաքելական Եկեղեցու կարգավիճակի և առաջարկվող բարեփոխումների վերաբերյալ հարցերում։ 28 «Ուժեղ Հայաստան»-ի ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ իրենց անդամների նկատմամբ վերջերս հարուցված ձայների գնման և բարեգործական գործունեության չարաշահման հետ կապված քրեական գործերը խոչընդոտում են իրենց քարոզչական գործունեությանը։ 29 Օրենքն արգելում է վարչական ռեսուրսների օգտագործումը նախընտրական քարոզչության նպատակներով, իսկ 2021 և 2024 թվականների փոփոխություններով առավել հստակեցվել են նման չարաշահման ձևերը և ընդլայնվել է քարոզչական գործունեությանը մասնակցելու իրավունք չունեցող սուբյեկտների ցանկը։ ԺՀՄԻԳ ԸԴ -ի զրուցակիցները մի շարք մարզերում հայտնել են այս կանոնների խախտումների առկայության մասին։ 30 Մի շարք զրուցակիցներ նաև քննադատել են ընտրությունների նախաշեմին սոցիալական և տնտեսական միջոցառումների իրականացումը 27 Մինչ օրս ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի երկարաժամկետ դիտորդները դիտարկել են 46 նախընտրական միջոցառում, հիմնականում՝ հանրահավաքներ, որոնց ամենամեծ մասնաբաժինը բաժին է ընկել Քաղաքացիական պայմանագիր-ին և «Ուժեղ Հայաստան»- ին, որոնց հաջորդել են «Հայաստան» դաշինքը և «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը։ Ելույթ ունեցողների մեծ մասը տղամարդիկ էին։ Դիտարկված միջոցառումների ավելի քան 80 տոկոսը հասանելի էր ֆիզիկական հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար։ 28 «Իրական Հայաստան» ծրագիրը , որը հաստատվել է 2025 թվականի հունվարին, կենտրոնացած է խաղաղության և տարածաշրջանային հարաբերությունների կարգավորման վրա, այդ թվում՝ «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնության միջոցով։ Վարչապետը բազմիցս ներկայացրել է ընտրությունները անվտանգության խիստ շեշտադրումներով․ պաշտոնական քարոզարշավից առաջ և դրա ընթացքում նա հայտարարել է, որ ընդդիմության հաղթանակը կհանգեցնի պատերազմի, իսկ «Ուժեղ Հայաստան»- ի, «Բարգավաճ Հայաստան »-ի և «Հայաստան» դաշինքի առաջնորդներին բնութագրել է որպես «պատերազմի եռագլուխ կուսակցություն»։ Իր հերթին, ընդդիմության խոշոր կուսակցությունների մեծ մասը հանդես է գալիս Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների ներկայիս ուղղության վերանայման, ինչպես նաև փախստականների լիարժեք ինտեգրման կամ «վերադարձի իրավունքի» օգտին։ 29 Իշխանությունները նախաձեռնել են ձայների գնման և կաշառքի հետ կապված ավելի քան 54 քրեական վարույթ, որոնց մեծ մասը վերաբերում է «Ուժեղ Հայաստան»-ի աջակիցներին։ Չնայած ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ը չկարողացավ համապատասխան մարմիններից ստանալ ներգրավված անձանց ճշգրիտ թիվը ՝ կուսակցության ներկայացուցիչները հայտարարում են, որ այս մեղադրանքներով ձեռբակալվել կամ բերման է ենթարկվել ավելի քան 250 մարդ։ 2026 թվականի ապրիլին «Ուժեղ Հայաստան»- ի հայտնի անդամներից մեկը ձերբակալվել և մեղադրվել է ձայների ենթադրյալ գնման խախտումների համար։ Բացի այդ, Հակակոռուպցիոն կոմիտեն նախաձեռնել է մի շարք քրեական գործեր «Ուժեղ Հայաստան»-ի հետ ենթադրյալ փոխկապակցված բարեգործական կազմակերպությունների վերաբերյալ, այդ թվում՝ մարտի 30- ին չորս անձի, ապրիլի 14-ին կուսակցության երկու անդամի և կուսակցության առաջնորդի ազգականների, ինչպես նաև ապրիլի 16-ին ևս 14 անձի ձերբակալություններ՝ ձայների գնման կամ բարեգործության անվան տակ ֆինանսական միջոցներ տրամադրելու հետ կապված մեղադրանքներով։ 30 Ավելի վաղ՝ մայիսի 13- ին, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը կոչ էր արել բոլոր ընտրական սուբյեկտներին հարգել վարչական ռեսուրսների չարաշահման արգելքը։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 13 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) կամ նման ծրագրերի մասին հայտարարությունները, որոնք, նրանց գնահատմամբ, շահեկան են գործող իշխանություններին։ 31 Սոցիալական ցանցերը հանդիսանում են քաղաքական տեղեկատվության հիմնական աղբյուրները, սակայն մեդիագրագիտության մակարդակը շարունակում է մնալ ցածր։ 32 «Facebook»- ը ամենալայն տարածում ունեցող հարթակն է, մինչդեռ կուսակցությունների մեծ մասն ակտիվ է նաև «Instagram»-ում և «Telegram»-ում։ Կուսակցությունների (կուսակցությունների դաշինքների) մեծ մասը մեծ ուշադրություն է դարձնում թվային քարոզչությանը, այդ թվում՝ «Meta»-ի և «Google»- ի հարթակներում վճարովի քաղաքական գովազդի միջոցով իրականացվող քարոզչությանը։ Սոցիալական ցանցերում իրականացվող քարոզչությունը հիմնականում կարգավորված չէ, բացառությամբ այն պահանջի, որ պաշտոնական քարոզարշավի ժամանակահատվածում քարոզչական բովանդակությունը և առցանց քաղաքական գովազ դը պետք է ունենա հատուկ նշում: 33 Պետական մարմինների տվյալների համաձայն վերջին տարիներին Հայաստանը բախվել է հիբրիդային սպառնալիքների և օտարերկրյա ազդեցության գործողությունների աճի։ 34 Դրան ի պատասխան 2025 թվականին ընդունված կիբեռանվտանգության, անձնական տվյալների պաշտպանության և հանրային տեղեկատվության կառավարման վերաբերյալ օրենսդրական փաթեթի միջոցով կառավարությունն ուժեղացրել է այդ սպառնալիքներին արձագանքելու պատրաստվածությունը, ինչպես նաև ամրապնդել է կիբերանվտանգության համար պատասխանատու Հայաստանի տեղեկատվական համակարգերի գործակալության ( ՀՏՀԳ) կարողություննեըր: Ընտրություններից առաջ ԵՄ -ն աջակցել է իշխանություններին՝ տեղակայելով Հիբրիդային արագ արձագանքման թիմ՝ ռիսկերը գնահատելու և հիբրիդային սպառնալիքներին հակազդելու վերաբերյալ խորհրդատվություն տրամադրելու նպատակով։ 35 ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ զրուցակիցների մեծ մասը դրական է գնահատել օրենսդրական փոփոխությունները, սակայն որոշները մտահոգություն են հայտնել, որ արտաքին աջակցությունը կարող է ընկալվել որպես ոչ պատշաճ ներգրավվածություն ընտրական գործընթացում։ Որևէ հաստատության չունի առցանց քարոզարշավի մշտադիտարկման պաշտոնական լիազորություն, սակայն մի շարք պետական մարմիններ ընտր ությունների 31 Դրանց թվում էին համընդհանուր առողջապահական ապահովագրությունը, որի մասին հայտարարվել էր 2025 թվականի դեկտեմբերին՝ 2026 թվականի հունվարից ուժի մեջ մտնելու պայմանով, կենսաթոշակների և հաշմանդամության նպաստների բարձրացումը, որի մասին հայտարարվել էր 2026 թվականի մարտին՝ ապրիլից կիրառման պայմանով, արդյունքահեն պարգևավճարներն ու վճարումները բարձրաստիճան պաշտոնյաներին և նախարարություններին, այդ թվում՝ ըստ հաղորդումների՝ 2025 թվականի դեկտեմբերին հատկացված 3.5 միլիարդ ՀՀ դրամը (8.1 միլիոն եվրո, 1 եվրո = 430 ՀՀ դրամ) և 2026 թվականի մարտին հաղորդված լրացուցիչ 4.6 միլիարդ ՀՀ դրամը (10.7 միլիոն եվրո), մարտին հայտարարված ավելի քան 2 միլիարդ ՀՀ դրամի (4.5 միլիոն եվրո) լրացուցիչ մարզային ֆինանսավորումը, ինչպես նաև ապրիլին հայտարարված զրոյական տոկոսադրույքով գյուղատնտեսական վարկերը։ 32 Միջազգային հեռահաղորդակցության միության DataHub-ի տվյալներով՝ 2024 թվականին բնակչության 81 տոկոսն օգտվել է համացանցից։ «Prisma»-ի «Արտահայտվելու ազատության և մեդիայի սպառման» հետազոտության համաձայն՝ 2024 թվականին հարցվածների միայն 31 տոկոսն է կարողացել ճանաչել մանիպուլյատիվ մեդիա ռազմավարությունները։ 33 Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ ին տեղեկացրել է, որ վերահսկում է այս կարգավորման պահանջների պահպանումը միայն վճարովի առցանց գովազդի մասով։ 34 Տե՛ս նաև Հայաստանի արտաքին հետախուզության ծառայությ ան «Արտաքին անվտանգության ռիսկերի մասին 2026 թվականի զեկույց»- ը և «CyberHUB –AM»-ի «Հայաստանի կիբեռանվտանգության սպառնալիքների միջավայր» զեկույցը։ 35 Հաղորդումների համաձայն՝ փետրվարին արտաքին գործերի նախարարը դիմել է Եվրոպական միությանը՝ ընտրությունների համատեքստում օտարերկրյա տեղեկատվական մանիպուլյացիաների, միջամտությունների և կիբեռսպառնալիքների դեմ պայքարում աջակցություն ստանալու խնդրանքով։ ԵՄ փորձագետներից կազմված Հիբրիդային արձագանքման թիմը մարտ-ապրիլ ամիսներին այցելել է Հայաստան և աջակցություն ցուցաբերել վարչապետի աշխատակազմին, Ներքին գործերի նախարարությանը և Հայաստանի տեղեկատվական համակարգերի գործակալությանը։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 14 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) ժամանակահատվածում ստանձնել են հիմնական սպառնալիքներին հակազդելու որոշ գործառույթներ։ Հայաստանի Հանրապետության Վարչապետի աշխատակազմի «Հանրային կապերի և տեղեկատվության կենտրոն» -ը ԺՀՄԻԳ ԸԴ-ին տեղեկացրել է մանիպուլյատիվ տեղեկատվության մշտադիտարկման և Վարչապետի աշխատակազմի Ռազմավարական հաղորդակցության վարչության հետ համատեղ, կառավարության արձագանքը համակարգելու ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքների մասին։ ՀՏՀԳ-ն նույնպես տեղեկացրել է ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ին, որ մշտադիտարկում է իրականացնում համակարգված ոչ իրական վարքագծի նկատմամբ, ինչպես նաև հայտնաբերում է կիբեռսպառնալիքները և արձագանքում դրանց։ 36 Սոցիալական հարթակները չունեն պետական մարմիններին որևէ տեղեկատվություն տրամադրելու իրավական պարտավորություն, այնուամենայնիվ ԿՀԸ -ն հանդիսանում է «Meta» և «TikTok հարթակների հետ հաղորդակցության հիմնական կապող օղակը։ Վերջին զեկույցները վկայում են Հայաստանի դեմ ուղղված մի շարք համակարգված ազդեցության գործողությունների մասին․ սոցիալական հարթակները ձեռնարկել են մի շարք միջոցներ՝ իրենց համայնքային չափանիշները խախտող բովանդակությունը, այդ թվում՝ ընտրություններին առնչվող նյութերը, սահմանափակելու ուղղությամբ։ 37 Որոշ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններ հիբրիդային սպառնալիքների և խտրական հռետորաբանության բացահայտման նպատակով նույնպես մշտադիտարկում են առցանց միջավայրը։ 38 Թեպետ մի շարք դերակատարներ ակտիվ քարոզչություն էին իրականացնում դեռևս մինչև պաշտոնական քարոզարշավի մեկնարկը, քարոզարշավի առաջին շաբաթներից ընտրություններում մասնակցողբոլոր կուսակցությունները (կուսակցությունների դաշինքները) ակտիվացրել են իրենց գործունեությունը սոցիալական ցանցերի հարթակներում։ Քարոզարշավի սկզբում սոցիալական ցանցերում, այդ թվում՝ պետական պաշտոնյաների կողմից, արձանագրվել են վիրավորական, խտրական և պառակտող խոսույթի կիրառման դեպքեր: 39 ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ն 36 Մայիսի 18- ին Հայաստանի տեղեկատվական համակարգերի գործակալությունը հրապարակել է հայտարարություն՝ նախազգուշացնելով հայկական կայքերի նկատմամբ բաշխված ծառայությունների մերժման (DDoS) հարձակումների աճի մասին։ Ընտրություններին ընդառաջ ապատեղեկատվության դեմ պայքարի ուղղությամբ Տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի կենտրոնի (ՏՀԿԿ) հատուկ ջանքերը ներառում են օտարերկրյա տեղեկատվական մանիպուլյացիաների վերաբերյալ ուղեցույցի հրապարակումը և ԱԲ-ի հիման վրա աշխատող բովանդակության ստուգման հարթակի ստեղծումը։ 37 2026 թվականի մարտի դրությամբ TikTok-ը հեռացրել էր շուրջ 80 ոչ իսկական հաշիվ՝ 27,892 հետևորդով, որոնք գործում էին Ռուսաստանի Դաշնությունից, թիրախավորում էին Հայաստանի, Մոլդովայի և Վրաստանի լսարանները և փորձում էին տարածել որոշ քաղաքական գործիչների համար բարենպաստ և մյուսների նկատմամբ քննադատակ ան նարատիվներ՝ հիմնականում Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունների համատեքստում։ «Google»- ը, «Meta»-ի աջակցությամբ, արգելափակել է 63 «YouTube»- ի ալիք, որոնք կապված էին Ռուսաստանի հետ առնչվող համակարգված ազդեցության գործողության հետ և տարածում էին արաբերեն, հայերեն, անգլերեն, ղազախերեն և ուկրաիներեն բովանդակություն։ Արգելափակվել են նաև մեկ այլ գործողության հետ կապված 25 «YouTube» ալիքներ՝ հայերեն, անգլերեն, գերմաներեն և ռուսերեն բովանդակությամբ, որը աջակցում էր Ռուսաստանին և քննադատում Ուկրաինային ու Միացյալ Նահանգներին, ինչպես նաև ևս 25 ալիք՝ Ադրբեջանի հետ կապվող համակարգված ազդեցության գործողությունների հետաքննության շրջանակում, որոնք տարածում էին Հայաստանի նկատմամբ քննադատական բովանդակություն։ «Meta»-ի 2026 թվականի առաջին եռամսյակի զեկույցի համաձայն՝ ընկերությունը խափանել է «Ruposters»-ին մեծ հավանականությամբ վերագրվող համակարգված ոչ իսկական վարքագծի ցանցը և միջոցներ ձեռնարկել 52 «Facebook» հաշվի, 134 էջի և 35 «Instagram» հաշվի նկատմամբ։ Ցանցը թիրախավորում էր շուրջ 20 երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի լսարանները, ուներ ընդհանուր առմամբ ավելի քան 274,000 հետևորդ և գովազդի վրա ծախսել էր մոտ 49,000 ԱՄՆ դոլար: 38 Դրանց թվում են Փաստերի ստուգման հարթակ -ը, Տեղեկատվության ազատության կենտրոնը, Մեդիայի բազմազանության ինստիտուտը, Հետքը և Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակը։ 39 Մայիսի 10- ին աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարը՝ անդրադառնալով ընդդիմությանը, Քաղաքացիական պայմանագիր -ի քարոզչական միջոցառման ժամանակ հայտարարել է․ «Եռագլուխ հրեշը, որ ուզում է պատերազմ բերել մեր երկրին, պետք է բնում խեղդվի»։ Նույն օրը Եղեգնաձորում կայացած քարոզչական միջոցառման ժամանակ վարչապետը, անդրադառնալով ընդդիմությանը, ասել է․ «եթե նրանք որևէ տեղ աշխատելու են, ապա թող աշխատեն բանտում»։ Մայիսի 14 -ին վարչապետը և ընդդիմության առաջնորդներից մեկը «Facebook»- ում փոխադարձաբար միմյանց անվանել են համբալ»:

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 15 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) սկսել է մշտադիտարկել ընտրություններին մասնակցող քաղաքական կուսակցությունների առցանց գործունեությունը, ներառյալ նրանց ղեկավարների և որոշ առանցքային թեկնածուների գործունեությունը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նրանց հաղորդագրությունների բովանդակությանը և հնչերանգին։ 40 IX. ՔԱՐՈԶՉՈՒԹՅԱՆ ՖԻՆԱՆՍԱՎՈՐՈՒՄ Ը Նախընտրական քարոզչության ֆինանսավորումը կարգավորվում է Ընտրական օրենսգրքով և «Քաղաքական կուսակցությունների մասին» օրենքով։ 2021 և 2024 թվականներին ընդունված փոփոխություններով, ի թիվս այլ փոփոխությունների, բարձրացվել են նվիրատվությունների և քարոզչական ծախսերի սահմանաչափերը, վերաբաշխվել են վերահսկողություն իրականացնող մարմինների լիազորությունները և, ԺՀՄԻԳ -ի կողմից նախկինում ներկայացված առաջարկության համապատասխան, ընդլայնվել է քարոզչական ծախսերի սահմանումը՝ ներառելով նաև կազմակերպչական ծախսերը, ինչպիսիք են գրասենյակային տարածքի, տրանսպորտի, կապի միջոցների և քարոզարշավի աշխատակազմի հետ կապված ծախսերը։ 41 Խորհրդարանում ներկայացված չորս քաղաքական կուսակցություններ և դաշինքները ստանում են տարեկան պետական ֆինանսավորում՝ վերջին ընտրություններում ստացած ձայների թվին համամասնորեն։ 42 Քարոզարշավների համար առանձին պետական ֆինանսավորում նախատեսված չէ։ Կուսակցությունները կարող են ֆինանսավորվել նաև անդամավճարների, քաղաքացիների նվիրատվությունների, վարկերի և կուսակցական գործունեությունից ստացված եկամուտների հաշվին, ընդ որում՝ տարեկան ընդհանուր եկամուտը սահմանափակվում է 1 միլիարդ ՀՀ դրամով (2.33 միլիոն եվրո)։ Ընտրողները կարող են տարեկան կտրվածքով մինչև 10 միլիոն ՀՀ դրամ (23,500 եվրո) նվիրաբերել քաղաքական կուսակցությանը և չեն կարող անմիջականորեն նվիրատվություն կատարել նախընտրակա ն քարոզարշավին, մինչդեռ իրավաբանական անձանցից, օտարերկրյա և անանուն աղբյուրներից ստացված նվիրատվություններն արգելված են։ Ընտրություններին մասնակցող կուսակցությունը իրավունք ունի կուսակցության նախընտրական հիմնադրամի հաշվին փոխանցել ընդհանուր մինչև 800 միլիոն ՀՀ դրամ (1.86 միլիոն եվրո), որը նաև հանդիսանում է քարոզչական ծախսերի առավելագույն սահմանաչափը: 43 Նախընտրական հիմնադրամից վճարումները կատարվում են անկանխիկ եղանակով՝ հատուկ հաշիվների միջոցով : Կուսակցական հաշիվներին կարող են կատարվել կանխիկ նվիրատվություններ: Երրորդ կողմի կողմից իրականացվող քարոզչությունը կարգավորված չէ: ԿԸՀ-ի վերահսկիչ-վերստուգիչ ծառայությունը (ՎՎԾ) լիազորված է վերահսկել նախընտրական ֆինանսավորումը, մինչդեռ Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը (ԿԿՀ) վերահսկում է կուսակցությունների կանոնավոր ֆինանսավորումը։ Թեկնածուների գրանցումից հետո 40 ԺՀՄԻԳ ԸԴ-ի առաքելությունը մշտադիտարկում է 63 հաշիվ «Facebook»-ում, «Instagram»-ում և «Telegram»- ում։ 41 Թեև 2021 թվականի փոփոխություններով վերահսկողական լիազորությունները ՎՎԾ- ից փոխանցվել էին Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողով -ին, ԿԿՀ-ի տվյալներով՝ փոխանցումը չի իրականացվել դրա սահմանափակ կարողությունների պատճառով։ 2024 թվականի փոփոխություններով ՎՎԾ- ի լիազորությունները վերականգնվել են։ 42 2021 թվականի ընտրություններից հետո տարեկան 520 միլիոն ՀՀ դրամ (1.21 միլիոն եվրո) հատկացվել է չորս կուսակցությունների․ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը ստացել է 268 միլիոն ՀՀ դրամ (623,256 եվրո), Հայաստան դաշինքը՝ 163 միլիոն ՀՀ դրամ (379,070 եվրո), Բ արգավաճ Հայաստան կուսակցությունը՝ 50 միլիոն ՀՀ դրամ (116,279 եվրո), իսկ Հանրապետություն կուսակցություն-ը՝ 38 միլիոն ՀՀ դրամ (88,372 եվրո)։ 2021 թվականից հետո պետական ֆինանսավորում ստանալու շեմը նվազեցվել է երեքից երկու տոկոսի։ Կուսակցությունները կարող են ստանալ նաև լրացուցիչ ֆինանսավորում, եթե մարզերի ունեն գենդերային հավասարակշռված ղեկավար կազմ և մասնաճյուղեր մարզերի կեսից ավելիում։ 43 Անվճար կամ շուկայական արժեքից ցածր արժեքով ստացված ապրանքներ ը և ծառայությունները, ինչպես նաև քարոզչական հաշիվների բացումից առաջ կատարված վճարումները պետք է ներառվեն քարոզչական ծախսերի հաշվետվություններում։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 16 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) խորհրդարանական յուրաքանչյուր կուսակցություն, օրենքի պահանջին համապատասխան, ՎՎԾ-ում նշանակել է մեկ աուդիտոր։ Մինչև մայիսի 8 -ը ընտրությունների բոլոր կուսակցությունները (կամ կուսակցությունների դաշինքները) բացել են նախընտրական հիմնադրամներ, և բանկերը սկսել էին յուրաքանչյուր երեք օրը մեկ ՎՎԾ-ին ներկայացնել հատուկ հաշիվներից քաղվածքներ: ՎՎԾ-ն և ԿԿՀ-ն պարտավոր են յուրաքանչյուր երեք օրը մեկ հրապարակել յուրաքանչյուր կուսակցության (կամ կուսակցության դաշինքի) ընդհանուր եկամուտները և ծախսերը՝ առանց նվիրատուների անունների կամ ծախսերի վերաբերյալ մանրամասն տվյալներ հրապարակ ելու։ 44 Կուսակցությունները (կամ կուսակցությունների դաշինքները) պարտավոր են նախընտրական ֆինանսավորման հաշվետվություններ ներկայացնել մայիսի 17-ին, մայիսի 27-ին, ինչպես նաև հունիսի 11-ին, սակայն այդ հաշվետվություններում պարտավոր չեն բացահայտել ֆինանսավորման աղբյուրները։ Հաշվետվությունները հրապարակվում են ԿԸՀ-ի կայքում դրանք ներկայացնելուց հետո երեք օրվա ընթացքում։ Առցանց ծախսերը ենթակա են հայտարարագրման: Ընտրությունների վերջնական արդյունքների հրապարակումից մեկ օր առաջ ԿԸՀ -ն պետք է հրապարակի վերահսկիչ-վերստուգիչ ծառայության աուդիտորական եզրակացությունները։ Խախտումների համար նախատեսված պատժամիջոցները ներառում են չհայտարար ագրված կամ թերհայտարարագրված եկամուտների կամ ծախսերի, ինչպես նաև թույլատրելի սահմանաչափը գերազանցող գումարի եռապատիկի չափով տուգանքներ , ինչպես նաև այն կուսակցության (կամ կուսակցության դաշինքի) գրանցման անվավեր ճանաչում, որոնք չեն բացել նախընտրական հիմնադրամ կամ գերազանցել են ծախսերի առավելագույն սահմանաչափը ավելի քան 20 տոկոսով։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ բազմաթիվ զրուցակիցներ մտահոգություններ են հայտնել նախընտրական հիմնադրամների բացումից առաջ կատարված ծախսերի, իրավաբանական անձանց կողմից իրականացված բնեղեն նվիրատվությունների և երրորդ կողմի կողմից իրականացվող քարոզչության, այդ թվում՝ բարեգործական կազմակերպությունների միջոցով իրականացվող քարոզչության թափանցիկության պակասի վերաբերյալ (տե՛ս նաև «Քարոզչության միջավայրը» բաժինը)։ Թեպետ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն և Քննչական կոմիտեն իրականացրել են մի շարք քննություններ ենթադրյալ իրավախախտումների վերաբերյալ, ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ բազմաթիվ զրուցակիցներ հաղորդել են ընտրողական և հնարավոր քաղաքական շարժառիթներով պայմանավորված մոտեցման մասին։ X. ԶԱՆԳՎԱԾԱՅԻՆ ԼՐԱՏՎԱՄԻՋՈՑՆԵՐ Լրատվական միջավայրը բազմակարծիք է, սակայն փոքր և շարունակաբար կրճատվող գովազդային շուկայի պատճառով այն առավել խոցելի է դառնում քաղաքական ազդեցության նկատմամբ։ Հեռուստատեսությունը շարունակում է մնալ քաղաքական տեղեկատվության կարևոր աղբյուրը, թեև աստիճանաբար զիջում է իր լսարանը սոցիալական ցանցերին։ Հայաստանի հանրային հեռարձակողը, որը ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ բազմաթիվ զրուց ակիցների կողմից ընկալվում է որպես կառավարությանը աջակցող, գործում է երկու համապետական հեռուստաալիքներով՝ «Հ1-ով» և «Առաջինի լրատվական ալիքով», ինչպես նաև «Հայաստանի 44 Մայիսի 13-ի դրությամբ, ամենաշատ եկամուտներն ու ծախսերը հայտարարագրած թեկնածուներն էին «Քաղաքացիական պայմանագիրը»՝ համապատասխանաբար 200 միլիոն դրամ (465,100 եվրո) և 138 միլիոն դրամ (320,900 եվրո), «Հայաստան» դաշինքը՝ 104 միլիոն դրամ (241,900 եվրո) և 53 միլիոն դրամ (123,300 եվրո), «Բարգավաճ Հայաստան»- ը՝ 70 միլիոն դրամ (162,800 եվրո) և 30 միլիոն դրամ (69,800 եվրո), «Հզոր Հայաստան»- ը՝ 30 միլիոն դրամ (69,800 եվրո) և 6.5 միլիոն դրամ (15,100 եվրո), և «Հանրապետության համար» դաշինքը՝ 28 միլիոն դրամ (65,100 եվրո) և 24 միլիոն դրամ (55,800 եվրո): Համաձայն ԿԿՀ տվյալների՝ մայիսի 6-ից 13-ը «Հզոր Հայաստան»- ը 63 նվիրատուից ստացել է 100 միլիոն դրամ (232,600 եվրո), «Բարգավաճ Հայաստան»- ը 48 նվիրատուից՝ 75 միլիոն դրամ (174,400 եվրո), իսկ «Քաղաքացիական պայմանագիր»- ը՝ 62 նվիրատուից՝ 19 միլիոն դրամ (44,200 եվրո):

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 17 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) Հանրային ռադիոյով»։ 45 Մի շարք զրուցակիցներ մտահոգություններ են հայտնել հեռարձակման ոլորտում բազմակարծության սահմանափակման վերաբերյալ՝ մատնանշելով ընդդիմության հետ փոխկապակցված «Հ2» և «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերությունների կողմից համապետական վերգետնյա հեռարձակման լիցենզիաների կորուստը, ինչպես նաև 2025 թվականի «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքի փոփոխություններից հետո Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ փոխկապակցված «Շողակաթ» հեռուստաընկերության փակումը։ Սահմանադրությունը երաշխավորում է արտահայտվելու ազատությունը և մամուլի ազատությունը։ Զրպարտությունը և վիրավորանքը ապաքրեականացվել են 2010 թվականին։ Սակայն վերջին շրջանում առցանց լրատվամիջոցների և մի շարք բլոգերների նկատմամբ ներկայացվել են խուլիգանության հոդվածով քրեական մեղադրանքներ՝ բարձրաստիճան պետական պաշտոնյաների նկատմամբ վիրավորական բովանդակության համար, ինչը հանգեցրել է մինչդատական կալանքների, իսկ մեկ դեպքում՝ նաև տեսանյութերի մոնտաժման սարքավորումների խուզարկության և առգրավման։ 46 ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի մի շարք զրուցակիցների գնահատմամբ՝ այս դեպքը, ինչպես նաև հիմնականում բարձրաստիճան պետական պաշտոնյաների կողմից նախաձեռնված քաղաքացիական զրպարտության վերաբերյալ դատական հայցերի աճող թ իվը, թուլացրել են Հայաստանում մամուլի ազատության միջավայրը։ 47 Օրենքը պահանջում է, որպեսզի հեռարձակողները ապահովեն հավասարակշռված լուսաբանում։ ԿԸՀ-ի որոշման համաձայն՝ մայիսի 8-ից Հայաստանի հանրային հեռարձակողը յուրաքանչյուր կուսակցությանը (կամ կուսակցության դաշինքի) հատկացրել է օրական երեք րոպե անվճար հեռուստաեթեր՝ փրայմ թայմի ընթացքում, և օրական հինգ րոպե անվճար ռադիոժամանակ։ Հեռուստաեթերից օգտվել են բոլոր կուսակցությունները (կամ կուսակցությունների դաշինքները), իսկ ռադիոժամանակից՝ 14 -ը։ Մասնավոր վերգետնյա հեռարձակողները պարտավոր են քարոզարշավի ընթացքում յուրաքանչյուր կուսակցությանը (կամ կուսակցությունների դաշինքին)տրամադրել 25 րոպե անվճար եթերաժամանակ, մինչդեռ վճարովի քաղաքական գովազդը պետք է առաջարկվի հավասար պայմաններով։ Հանրային հեռուստատեսությունը պարտավոր է կազմակերպել առնվազն երեք բանավեճ, որոնք բաց կլինեն բոլոր կուսակցությունների (կամ կուսակցությունների դաշինքների) համար, այդ թվում՝ մեկ բանավեճ ցուցակների առաջնորդների միջև։ Առաջին բանավեճը, որին մասնակցել է վեց 45 Տե՛ս նաև Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի (ՀՌՀ) 2025 թվականի տարեկան զեկույցը, որտեղ նշվում է, որ 2025 թվականի մշտադիտարկման արդյունքների համաձայն՝ «Հ1» և «Հ1 Լուրեր» հեռուստաալիքներում երբեմն գերակշռում է կառավարության օրակարգի լուսաբանումը, իսկ այլընտրանքային կարծիքների ներկայացումը բացակայում է։ 46 2025 թվականի նոյեմբերի 13- ին Ազգային անվտանգության ծառայությունը խուլիգանության մեղադրանքով ձերբակալել է «AntiFake.am» փոդքասթի համահաղորդավարներ Վազգեն Սաղաթելյանին և Նարեկ Սամսոնյանին և առգրավել լրատվամիջոցի ձայնագրման սարքավորումները։ Մեղադրանքների հիմքում ընկած էին փոդքասթի թողարկումները և «Facebook»-ի հրապարակումները, որոնցում համահաղորդավարները արձագանքել էին Ազգային ժողովի նախագահի հայհոյախառն գրառումներին՝ պատասխանելով նույնատիպ բառապաշարով։ Երկու համահաղորդավարներն էլ կալանավորվել էին մինչդատական վարույթի շրջանակում, որը հետագայում փոխարինվել էր համապատասխանաբար տնային կալանքով և վարչական վերահսկողությամբ։ Նույն համահաղորդավարները նույն մեղադրանքներով ենթարկվել էին հետապնդման նաև 2024 թվականի մարտին՝ վարչապետին վիրավորելու համար, և երկու ամիս անցկացրել էին նախնական կալանքի տակ, որից հետո նրանց նկատմամբ կիրառվել էր վարչական վերահսկողություն, իսկ 2025 թվականի մայիսին դատարանի կողմից նրանք արդարացվել էին։ 47 Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի 2025 թվականի տարեկան զեկույցում արձանագրվել է, որ 2025 թվականին լրագրողների և լրատվամիջոցների դեմ ներկայացվել է զրպարտության վերաբերյալ 61 դատական հայց՝ 2024 թվականի 43-ի դիմաց։ Նման հայցերի մեծ մասը ներկայացվել էր բարձրաստիճան պետական պաշտոնյաների, այդ թվում՝ վարչապետի և Ազգային ժողովի նախագահի կողմից։ «Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպության կողմից կազմվող Մամուլի ազատության համաշխարհային ինդեքսում արձանագրվել է Հայաստանում մամուլի ազատության ցուցանիշի անկում․ Հայաստանը 2025 թվականի 34-րդ հորիզոնականից 2026 թվականին տեղափոխվել է 50- րդ հորիզոնական։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 18 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) կուսակցություն (կամ կուսակցությունների դաշինք), անցկացվել է մայիսի 17-ին: Մասնավոր հեռարձակողները նույնպես կազմակերպել են բազմաթիվ բանավեճեր: Հեռարձակվող լրատվամիջոցների կարգավորող մարմինը՝ Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովը (ՀՌՀ), քարոզարշավի ընթացքում վերահսկում է լիցենզավորված հեռարձակողների կողմից կանոնների պահպանությունը։ Հայտնաբերված խախտումների դեպքում այն կարող է նախազգուշացումներ տալ, տուգանքներ կիրառել կամ կասեցնել լիցենզիաները։ 48 Ապրիլին, մինչև պաշտոնական քարոզարշավի մեկնարկը, հանձնաժողովը նախազգուշացումներ է տվել «Կենտրոն» և «ԴԱՐ 21» հեռուստաընկերություններին՝ համապատասխանաբար «Բարգավաճ Հայաստան» և «Ուժեղ Հայաստան» քաղաքական ուժերին նվիրված լրատվական լուսաբանման օրենքով թույլատրելի սահմանաչափը գերազանցելու համար։ 49 Մայիսին, երկու կուսակցությունների կողմից ներկայացված բողոքների հիման վրա, ՀՌՀ-ն վարչական վարույթ է հարուցել «Ա-ԹԻՎԻ» և «Արմենիա TV» հեռուստաընկերությունների նկատմամբ՝ կուսակցություններին հատկացված անվճար եթերաժամանակի հասանելիությանը խոչընդոտելու համար։ Իր ներքին մեդիա մշտադիտարկման հիման վրա ՀՌՀ -ն նաև վարույթներ է հարուցել «Շանթ» հեռուստաընկերության և «Գործարար Ալիք FM106.5»- ի նկատմամբ՝ գովազդով քարոզչական ծրագրերը ընդհատելու համար, ինչպես նաև «FastSports TV»- ի նկատմամբ՝ անվճար եթերաժամանակի հետ կապված խախտումների համար։ Պաշտոնական քարոզարշավի մեկնարկից հետո ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ սկսել է իրականացնել յոթ հեռուստաալիքների քանակական և որակական մշտադիտարկում, ինչպես նաև չորս առցանց լրատվամիջոցի որակական գնահատում։ 50 XI. ԸՆՏՐԱԿԱՆ ՎԵՃԵՐԻ ԼՈՒԾՈՒՄԸ Ընտրական վեճերի վերաբերյալ իրավական շրջանակը նախորդ ընտրություններից ի վեր մնացել է անփոփոխ և նախատեսում է վարչական կարգով վերանայում ընտրական հանձնաժողովների կողմից, ինչպես նաև դատական բողոքարկում Վարչական դատարանում։ Բողոքներ ներկայացնելու իրավունքը, մեծ մասամբ, սահմանափակվում է այն անձանցով, որոնց ընտրական իրավունքները անմիջականորեն տուժում են, ինչը հակասում է ԺՀՄԻԳ -ի նախկինում ներկայացված առաջարկություններին: Ընտրական հանձնաժողովների և դատարանների կողմից բողոքների զուգահեռ քննություն չի թույլատրվում, ընդ որում առաջնահերթությունը տրվում է դատական վարույթին։ Բողոքներն և դիմումները պետք է քննվեն բաց նիստերում՝ երեքից հինգ օր տևող արագացված ընթացակարգով․ որոշումները վերջնական են և ենթակա են հրապարակման Վարչական դատարանի կայքում դրանց ընդունման օրը: Ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ ԿԸՀ-ի վերջնական որոշումը կարող է բողոքարկվել Սահմանադրական դատարանում։ Ընտրությունների վարչարարությունը իրականացնող մարմինը մայիսի 18-ին գործարկել է ընտրությունների հետ կապված վարույթների հարթակ: Քարոզարշավի մեկնարկից ի վեր ԸԸՀ որևէ բողոք չի ներկայացվել․ ԿԸՀ-ն քննել է երկու բողոք, մեկը՝ կուսակցություններից մեկի գրանցումը անվավեր ճանաչելու վերաբերյալ, իսկ մյուսը՝ հավատարմագրված դիտորդական 48 Հանրային հեռարձակողի վերաբերյալ պատժամիջոցներ կիրառելու լիազորությունները սահմանափակվում են վերահսկիչ խորհրդին խախտումների մասին տեղեկացնելով։ 49 «Տեսալսողական լրատվամիջոցների մասին» օրենքը սահմանում է, որ նույն թեմայի լուսաբանումը լրատվական ծրագրերում չպետք է գերազանցի ծրագրի ընդհանուր եթերաժամանակի 25 տոկոսը։ 50 ԺՀՄԻԳ ԸԱԱ- ն մշտադիտարկում է համապետական հեռուստաալիքների՝ «Հ1» (հանրային հեռուստատեսություն), «Ա-ԹԻՎԻ»-ն, «Արմենիա TV», «Կենտրոն TV», «Շանթ TV», ինչպես նաև Երևանում գործող «5TV», FreeNews, «Հ2» և «Երկիր Մեդիա» հեռուստաալիքների փրայմ -թայմ հեռարձակումները (18:00-ից մինչև 00:00-ն)։ ԺՀՄԻԳ ԸԱԱ- ն մշտադիտարկում է նաև armtimes.com, civilnet.am, news.am, և panorama.am. առցանց լրատվամիջոցների քաղաքական առումով նշանակալի հոդվածները։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 19 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) կազմակերպություններից մեկի կողմից անաչառության պահանջը չպահպանելու վերաբերյալ։ Երկու բողքն էլ մերժվել են: Վարչական դատարան է ներկայացվել ութ բողոք․ երեք բողոք, որը վերաբերում էր ՄՔԾ-ի կողմից բնակության կամ քաղաքացիության վերաբերյալ տեղեկանք տրամադրելու մերժումներին՝ մերժվել է։ Երկու բողոք բավարարվել է․ մեկի հիմքով՝ ԿԸՀ-ն պարտավորեցվել է հավատարմագրել մեկ կազմակերպություն, իսկ մյուսի հիմքով՝ ՄՔԾ -ն պարտավորեցվել է տրամադրել քաղաքացիության վերաբերյալ տեղեկանք։ Երեք բողոք վերադարձվել է դիմողներին՝ լրացուցիչ փաստաթղթեր ներկայացնելու կամ ընթացակարգային թերությունները վերացնելու պահանջով։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ մի շարք զրուցակիցներ մտահոգություններ են հայտնել դատարանների և իրավապահ մարմինների անաչառության վերաբերյալ։ 51 XII. ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԻՏԱՐԿՈՒՄԸ Ընտրական օրենսգիրքը նախատեսում է ընտրությունների դիտարկում քաղաքացիական և միջազգային դիտորդների, ինչպես նաև կուսակցությունների (կամ կուսակցությունների դաշինքների)վստահված անձանց կողմից։ Քաղաքացիական դիտորդական կազմակերպությունները կարող են ԿՀԸ ներկայացնել հավատարմագրում ստանալու հայտ՝ պայմանով, որ իրենց կանոնադրական նպատակներում ընտրությունների նշանակմանը նախորդող առնվազն մեկ տարվա ընթացքում ներառած լինեն ժողովրդավարությունը և մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, ինչը հակասում է ԺՀՄԻԳ -ի կողմից նախկինում ներկայացրած առաջարկությանը: 2026 թվականի հունվարի փոփոխություններով դիտորդների հավատարմագրման համար ներդ րվել են չեզոքության ապահովման լրացուցիչ պահանջներ, 52 այդ թվում՝ գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունների և ֆինանսավորման աղբյուրների մասին տեղեկությունների ներկայացման պահանջը։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչ զրուցակիցների մեծ մասն աջակցություն է հայտնել օրենսդրական փոփոխություններին՝ նշելով անցյալում որոշ դիտորդական խմբերի անաչառության վերաբերյալ մտահոգությունները, մինչդեռ մի շարք կազմակերպություններ և ընդդիմությունը քննադատել են փոփոխությունները և դրանք գնահատել որպես հապճեպ ընդունված և իրենց տեսակետները ոչ բավարար չափով արտացոլող փոփոխություններ։ Դիտորդական դաշտը բավականին ակտիվ է։ Մինչև մայիսի 3-ի վերջնաժամկետը ԿԸՀ-ն գրանցել է 13 քաղաքացիական դիտորդական խումբ, որոնցից մինչ այժմ հավատարմագրվել է 526 դիտորդ, ինչպես նաև 8 միջազգային դիտորդական կազմակերպություն։ 53 «Ականատես» դիտորդական 51 Տե՛ս նաև Եվրոպական հանձնաժողովի՝ Հայաստանի վերաբերյալ 2025 թվականի Գործընկերության իրականացման զեկույցը, որտեղ, ի թիվս այլնի, դատական համակարգի առկա խնդիրների շարքում առանձնացվել են «գործերի կուտակումը, բարեվարքության ստուգումների արդյունավետ իրականացումը, դատախազության ինքնակառավարում ը և ինքնավարությունը, […] ինչպես նաև ֆինանսական և մարդկային ռեսուրսների կառավարումը»։ 52 Դրանք ներառում են վերջին տարեկան զեկույցը հրապարակելու, դիտորդական գործունեության ֆինանսավորման աղբյուրը բացահայտելու և ապահովելու պարտավորությունը, որ կազմակերպությունների ղեկավարությունը չներառի թեկնածուներ կամ չմասնակցի որևէ մրցակցի անունից քարոզարշավի: ԿԸՀ -ն կարող է չեղյալ համարել հավատարմագրումը, եթե կազմակերպությունն այլևս չի համապատասխանում սահմանված չափանիշներին, խախտում է Ընտրական օրենսգրքի դրույթները կամ եթե դրա գրանցման հանգամանքները փոխվում են։ 53 ԿԸՀ-ն սկզբում մերժել է «Մենք» դիտորդական կազմակերպության գրանցումը, քանի որ դրա կանոնադրությունը հստակորեն չէր վերաբերում ժողովրդավարության պաշտպանությանը. բողոքարկումից հետո Վարչական դատարանը չեղյալ է հայտարարել որոշումը և հրամայել է դրա գրանցումը՝ գտնելով, որ կանոնադրությունը պետք է գնահատվի դրա ընդհանուր բովանդակության, այլ ոչ թե բառացի հղումների հիման վրա։

Ընտրությունների դիտորդական առաքելություն Էջ: 20 2026թ․ հունիսի 7-ի Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրություններ Միջանկյալ զեկույց (23 ապրիլի – 20 մայիսի, 2026թ․) առաքելությունը և «Անկախ դիտորդ»-ը իրականացնում են երկարաժամկետ դիտարկում և պլանավորում են ընտրության օրը իրականացնել համապարփակ դիտարկում։ 54 XIII. ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ- Ի ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ն Երևանում պաշտոնապես բացվել է ապրիլի 23 -ին։ Առաքելության շրջանակներում կանոնավոր կապեր են հաստատվել ԿԸՀ-ի, Արտաքին գործերի նախարարության և պետական այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների, ինչպես նաև թեկնածուների և քաղաքական կուսակցությունների այլ ներկայացուցիչների, լրատվամիջոցների, քաղաքացիական հասարակության և դիվանագիտական և միջազգային հանրության ներկայացուցիչների հետ։ ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ-ի երկարաժամկետ դիտորդները 2026 թվականի մայիսի 1-ին իրենց տեղակայումից ի վեր, հանդիպումներ են անցկացնում մարզային և տեղական մակարդակների շահագրգիռ կողմերի հետ։ ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԱՀԿ ԽՎ), Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) և Եվրոպական խորհրդարանը (ԵԽ) հայտարարել են ընտրությունների օրվա համար դիտորդական պատվիրակություն ուղարկելու և ԺՀՄԻԳ ԸԴԱ -ի հետ համատեղ միջազգային ընտրությունների դիտորդական առաքելություն ձևավորելու իրենց մտադրության մասին։ Սույն զեկույցի անգլերեն թարգմանությունը միակ պաշտոնական փաստաթուղթն է Հայերենով առկա փաստաթուղթը հանդիսանում է ոչ պաշտոնական թարգմանություն: 54 «Ականատես»-ը համակարգում է 60 երկարաժամկետ և 700 կարճաժամկետ դիտորդների, ինչպես նաև 50 շարժական խմբերի ընտրությունների օրը: «Անկախ դիտորդ» դաշինքն ունի 50 երկարաժամկետ դիտորդ և նախատեսում է տեղակայել մոտ 600 կարճաժամկետ դիտորդների։

OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights Election Observation Mission Republic of Armenia Parliamentary Elections, 7 June 2026 INTERIM REPORT 23 April – 20 May 2026 22 May 2026 I. EXECUTIVE SUMMARY • The 7 June 2026 parliamentary elections are taking place in a polarized environment, shaped by developments following the September 2023 ceasefire agreement with Azerbaijan and the Washington Summit of 8 August 2025, where also a n Agreement on Establishment of Peace and Inter-state Relations between Armenia and Azerbaijan was initialled. The electoral context has been framed by questions concerning the agreement’s ratification and implementation, the constitutional reform process, the country’s foreign policy orientation, tensions between the government and the leadership of the Armenian Apostolic Church, and criminal charges recently brought against prominent opposition members. • A minimum of 101 members of parliament will be elected by proportional representation from closed lists in a nationwide constituency. The electoral legal framework has undergone substantial revisions since the last elections. Some amendments were in line with previous ODIHR recommendations, including those related to addressing the misuse of administrative resources, sanctions for pressure on voters and vote-buying, election- related criminal offences, and accessibility for voters with disabilities. However, a number of recommendations remain unaddressed, including on restrictions of voting rights related to mental disability, voter data protection, transparency of media ownership, candidacy rights of dual citizens, and accreditation of new observer organizations. • To date, the election administration has complied with legal deadlines for technical preparations. The Central Election Commission (CEC) has held regular sessions, which were live-streamed, and has adopted most decisions by consensus. Most interlocutors the ODIHR EOM has met were positive about the overall technical capacity of the election administration . Organizations representing persons with disabilities noted that limited accessibility of polling stations remain s a concern. • As of 18 May, t here are 2,483,520 registered voters. By law, voter lists were published online on 28 April, and voters may request inclusion, corrections, or change of voting address up until 26 May. Out-of-country voting is limited to diplomatic and military personnel; other voters living abroad may vote only if present in Armenia on election day. Most ODIHR EOM interlocutors expressed overall confidence in the accuracy of the voter lists , but some noted that delays in processing pending citizenship applications for displaced Armenian refugees could affect the voting rights of applicants. • For these elections 17 political parties and 2 alliances submitted requests to register as contestants, and all were approved by the CEC by 3 May. A total of 2,032 candidates are contesting the elections; five political parties also submitted minority lists for dedicated minority seats. Following registration, 73 candidates withdrew. Individual candidates may not stand independently, which is at odds with OSCE commitments. • Women’s participation in public and political life, especially in leadership positions, remains low, despite gender quotas and financial incentives introduced for political parties in recent years. None of the contesting parties are led by a woman. In line with legal gender requirements , women comprise 4 of the 7 CEC members and some 47 per cent of Territorial Election Commission ( TEC) members. By law, candidate lists must include at least 30 per cent of each gender; all submitted lists complied with this requirement. Some 37.8 per cent of the registered candidates are women. Only one list is headed by a woman.

Election Observation Mission Page: 2 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) • Many contestants began campaigning before the official campaign period. The campaign is active and focused on the peace process with Azerbaijan, foreign policy, the economy, employment, rule of law, and anti-corruption. Campaign discourse is divisive, harsh and marked by war-related rhetoric, particularly around the government’s “Real Armenia” programme and the status and potential reform of the Armenian Apostolic Church. Since the announcement of the elections, several criminal cases related to alleged vote- buying and misuse of charities have been initiated, including against members of opposition parties. Some opposition and civil society ODIHR EOM interlocutors raised concerns about the use of administrative resources and budgetary allowances introduced shortly before the elections. • Online campaigning is extensive but remains largely unregulated. No institution is specifically mandated to monitor the campaign online, although a number of departments under the Prime Minister’s Office have assumed certain responsibilities in detecting and responding to manipulative information and hybrid threats. Recent platform reports indicate several coordinated influence operations from abroad targeting Armenia. Platforms have taken a number of steps to restrict content that breaches their community standards, including with respect to elections. Against a reported increase in hybrid threats and foreign influence operations, the government has taken steps to strengthen resilience through legislative amendments, institutional capacity building and external co-operation. • Amendments adopted in 2021 and 2024 increased donation and campaign expenditure limits, redistributed oversight competences, and expanded the definition of campaign expenditure. Contestants may receive and spend up to AMD 800 million (EUR 1.86 million), while third -party campaigning is not regulated. By the 8 May deadline, all contestants opened campaign accounts, and banks began submitting account statements as required every three days. Many ODIHR EOM interlocutors raised concerns about the transparency of campaign finance s, including expenditures before the opening of campaign accounts, prohibited corporate in- kind donations and third- party campaigning, and questioned the consistency of investigations into alleged offenses. • The media environment is pluralistic but constrained by a limited and shrinking advertising market, which increases its vulnerability to political influence. Several ODIHR EOM interlocutors raised concerns about a weakening press freedom environment, and lawsuits against online media outlets and bloggers, mainly initiated by senior public officials. For the elections, the law requires balanced campaign coverage, but some ODIHR EOM interlocutors perceive the public broadcaster as supportive of the government. The Commission for Television and Radio is mandated to monitor broadcasters, and it has issued warnings to two channels before the official campaign period . • The legal framework for election disputes has remained unchanged since the last elections and provides for administrative review by election commissions and judicial appeal before the Administrative Court. The CEC’s final decision on election results may be challenged before the Constitutional Court. To date, few election-related complaints and appeals have been submitted : the CEC rejected two appeals of the registration of a party and the impartiality of a citizen observer group; eight appeals have been filed with the Administrative Court, mainly concerning candidate and observer registration, of which three were rejected, two granted, and three returned for corrections. • The CEC registered 13 citizen observer groups with 1,285 observers accredited so far, as well as 8 international observer organizations . January 2026 amendments introduced additional accreditation requirements, including the submission of activity reports and information on funding sources. ODIHR EOM civil society interlocutors welcomed the amendments as safeguards against the misuse of observer status.

Election Observation Mission Page: 3 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) II. INTRODUCTION Following an invitation from the authorities of Armenia to observe the parliamentary elections, upon recommendations from a Needs Assessment Mission and in accordance with its mandate, ODIHR deployed an Election Observation Mission (EOM) on 22 April. 1 The EOM, led by Janez Lenarčič, consists of a 13- member core team based in Yerevan and 30 long- term observers (LTOs) deployed throughout the country from 1 May. Mission members are drawn from 28 OSCE participating States; 40 per cent are women. III. BACKGROUND AND POLITICAL CONTEXT Armenia is a parliamentary republic, with legislative power vested in a unicameral parliament. Executive power is exercised by the government, which is headed by the prime minister. The Civil Contract Party , led by Prime Minister Nikol Pashinyan, has held a parliamentary majority since 2018, and holds 69 of the 107 seats. The opposition in the outgoing parliament has comprised the Armenia Alliance, with 28 seats, and the With Honour Alliance, with 6 seats. On 6 February, President Vahagn Khachaturyan called parliamentary elections for 7 June 2026. The elections are taking place in a polarized and emotionally charged environment, largely shaped by developments following the September 2023 ceasefire agreement with neighbouring Azerbaijan. In August 2025, the two countries initialled a n Agreement on Establishment of Peace and Inter-state Relations, which establishes a framework for the normalization of relations. 2 Questions related to the ratification and implementation of the agreement continue to shape the political debate and remain a challenge for the ongoing constitutional reform process. 3 The broader political context is marked by tensions between the government and the leadership of the Armenian Apostolic Church, which is publicly supported by several key opposition parties. 4 Prior to the announcement of the elections, several former officials, Church leaders, and opposition figures were subject to criminal charges, including the leader of the Strong Armenia, who is under house arrest . 1 See previous ODIHR election observation reports on https://www.osce.org/odihr/elections/armenia . 2 In the agreement, the parties committed to normalizing relations through the mutual recognition of sovereignty and territorial integrity, the renunciation of territorial claims and the use or threat of force. They also committed to introducing peace- building measures, including diplomatic relations, respect for non-interference in internal affairs, and the development of co-operation in various fields. The agreement was initialled on 8 August 2025 by the foreign ministers of Armenia and Azerbaijan, and witnessed by the heads of state of Armenia, Azerbaijan and the US , who also signed a Joint Declaration . 3 Constitutional reform discussions began in 2020, independently of the peace process; in 2022, a new Reform Council was established with the mandate of drafting a new constitution. Following the initialling of the August 2025 agreement, Azerbaijan conditioned its implementation to the removal of references in the Constitution of Armenia it considered to constitute territorial claims . In response, the Armenian Prime Minister and Foreign Minister noted that the constitutional reform is an internal matter but also expressed views in favour of adopting a Constitution that does not contain references to the disputed text. In March 2026, the Minister of Justice stated that the new draft Constitution had been finalized and would be discussed within the ruling party before publication. The Prime Minister declared that a constitutional referendum is planned for 2027. 4 Following the signing of a ceasefire statement with Azerbaijan brokered by the Russian Federation in November 2020, Catholicos Karekin II called for the Prime Minister’s resignation, citing the government’s alleged failure to protect national interests. Similar calls were reiterated after the September 2023 ceasefire agreement, culminating in the May 2024 mass anti-government protests led by some senior clerics, which saw numerous people detained. In June 2025 , senior clergymen and opposition representatives were arrested and prosecuted on various grounds; the detentions continued until January 2026. In February 2026, criminal charges were raised and a travel ban was imposed on the Catholicos, which were annulled by the court in April . In January 2026, the P rime Minister, together with several clergymen, called for the resignation of the Catholicos, and launched a campaign for church reform, which became part of the Civil Contract Party’s election programme. The Church and several parties criticized the move as undermining its constitutionally protected status. Before these elections, Strong Armenia and several opposition contestants, including Armenia Alliance, Prosperous Armenia and Wings of Unity, continue to publicly express support for the Church.

Election Observation Mission Page: 4 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) Opposition parties describe these cases as politically motivated, while the authorities and the ruling party maintain that investigations are aimed at preventing corruption, in line with the law. 5 Regional developments since 2023 also accelerated Armenia’s geo political re-orientation, further polarizing the electoral landscape. 6 While several political parties favour maintaining or strengthening strategic partnership with the Russian Federation, the government and some parties advocate for what they describe as a balanced foreign policy, closer ties with the European Union (EU), and normalization of relations with neighbouring countries . These competing orientations are often accompanied by mutual allegations of foreign interference. 7 Women’s participation in public and political life remains low, due to longstanding gender norms, and male-dominated political practices. Four out of 12 government ministers and 39 per cent of the outgoing members of parliament (MPs) are women. There are no women provincial governors. Despite gender quotas and the recent introduction of financial incentives for parties maintaining gender -balanced governing bodies, none of the parties running for the elections are led by a woman. 8 IV. LEGAL FRAMEWORK AND ELECTORAL SYSTEM Parliamentary elections are regulated by the 1995 Constitution, the 2016 Electoral Code, the 2016 Law on Political Parties, and other legislation. 9 The legal framework is supplemented by CEC decisions. Since the last elections, the electoral legal framework has undergone substantial revisions . Amendments adopted in May 2021, most of which will apply for the first time in these elections, revised thresholds for seat allocation and a stable majority, extended the timeframe for a possible second round, and introduc ed changes to the regulation of campaign finances , traditional and online media coverage, voter and candidate registration, and determining ballot validity. Further amendments adopted in July 2022 concerned video recording of voting and tabulation, requirements for TEC members, and the nam ing of political party alliances. 10 In December 2024, substantial amendments to the Electoral Code and other laws were adopted, related to deregistration of candidates , permissible campaign materials, accessibility measures, recount procedures and campaign finance oversight. 11 The 2024 amendments supplemented, reformulated or repealed many provisions introduced in 2021 and 2022. 5 Following statements in support of the Church, Strong Armenia leader Samvel Karapetyan was arrested in June 2025 on charges of publicly calling for the seizure of power; additional charges for tax evasion and money laundering were brought in October. In December 2025 , he was placed under house arrest, which was extended in April 2026 for three months. Other prominent criminal investigations initiated before the announcement of elections include two former presidents and current party leaders, Robert Kocharyan and Serzh Sargsyan, as well as the former mayor of Yerevan, and the current mayor of Gyumri. 6 Armenia halted its participation in the Moscow-led Collective Security Treaty Organization (CSTO) in February 2024, although it has not formally withdrawn. T he EU deployed a civilian mission to contribute to stability in the border areas in January 2023; the parliament adopted the EU Integration Act in March 2025 and an agenda for the EU– Armenia Strategic Partnership in December 2025. In April 2026, an EU Partnership Mission in Armenia was established to enhance resilience and crisis management. In May 2026, following a European Political Community meeting, the first Armenia –EU Summit took place in Yerevan. 7 During Prime Minister Pashinyan’s visit to Moscow in April, the President of the Russian Federation referred to “special relations” between the two countries, and raised concerns that some Armenian politicians with a pro -Russian position were in detention. Following the Armenia–EU Summit in May , several heads of state expressed support for Prime Minister Pashinyan, including the President of France, who attended a large-scale public event in Gyumri with the Prime Minister on 5 May. 8 Only one of the candidates lists, “Against All” Democratic Party, is led by a woman . 9 Including the Administrative Code, the Administrative Offences Code, the Criminal Code, and the Law on Peaceful Assemblies. 10 In 2022, new administrative offences were also introduced, inter alia, for party-affiliated charity work during election periods , unlawful campaign materials, and failure to submit asset and income declarations. 11 See also the 2023 Venice Commission and ODIHR Joint Opinion on draft amendments to the Electoral Code and related legislation; several recommendations were taken into consideration in the law adopted in December 2024.

Election Observation Mission Page: 5 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) In 2026, two limited amendment packages were adopted, with parliamentary readings completed within 24 hours in each case. Some ODIHR EOM interlocutors noted that, unlike previous amendments, consultations before the January changes were not comprehensive and did not fully consider opposition views, while no public consultations preceded the April changes. The January amendments introduced new accreditation requirements for citizen observers and empowered the CEC to revoke observer accreditations for certain violations. 12 Further amendments adopted in April elaborated ballot validity rules and reintroduced provisions, initially introduced in 2022 and repealed due to drafting errors in 2024, prohibiting the use of personal names in the names of alliances. While such prohibitions already existed for political party names under the Law on Political Parties, some ODIHR EOM opposition interlocutors criticised the amendment as late and negatively affecting Strong Armenia’s campaign. 13 The legislative changes since the last elections were in line with several previous ODIHR recommendations, including with regard to addressing the misuse of administrative resources , sanctions for pressure on voters and vote-buying, election- related criminal offences, and accessibility for voters with disabilities. Nevertheless, a number of previous recommendations remain unaddressed, including those related to restrictions on voting rights on the basis of mental disability, protection of voters’ personal data, transparency of media ownership, candidacy rights of dual citizens, campaign finance reporting before the official campaign period, and restrictions on the accreditation of newly established observer organizations. Voters will elect at least 101 members of parliament ( MPs) through a closed- list proportional system in a single nationwide constituency. 14 Parties must receive at least four per cent of votes cast to qualify for seat allocation, and alliances at least eight per cent. 15 The Constitution requires a stable parliamentary majority to form a government, defined as 52 per cent of seats. If a contestant wins an absolute majority of seats but falls short of this threshold, it receives additional mandates to reach it. If no contestant wins an absolute majority, the party with relative majority may form a coalition with other parties within nine days. If this fails, within five days any party may form a coalition securing the stable majority. If no such coalition is formed, a second round is held 35 days after election day between the two leading lists, with additional mandates awarded to the winner. V. ELECTION ADMINISTRATION Parliamentary elections are administered by a three- tiered system compris ed of the CEC, 38 Territorial Election Commissions (TECs), and 2,005 Precinct Election Commissions (PECs). The CEC consists of seven members elected by parliament with three- fifths majority of all MPs for six-year terms, renewable once. TECs are permanent bodies and are comprised of seven members, appointed by the CEC for a six- year term. In line with the requirement that each gender be represented by at least three members of the CEC and TECs, four CEC members and 47 per cent of TEC members are women. 16 The CEC is responsible for the overall conduct of the elections . To date, it has met all legal deadlines, and preparations are proceeding according to schedule. The CEC has held regular public sessions, which are streamed live. Since the call of the elections, the CEC has adopted over 160 decisions, generally by 12 The Standing Committee on State and Legal Affairs of the Parliament informed the ODIHR EOM that it had consulted a number of civil society and international stakeholders before the amendments. The opposition boycotted the parliamentary session on 23 January 2026, when amendments to the Electoral Code were adopted by a majority of votes from the Civil Contract faction. 13 In these elections, Strong Armenia had initially submitted its registration request as “Strong Armenia with Samvel Karapetyan”; following the adoption of the amendment, the alliance was required to modify its application. 14 In addition, the law provides for up to four reserved seats in parliament, one for each of the four largest national minorities (Yezidis, Russians, Assyrians and Kurds), in proportion to votes cast for parties passing the threshold. 15 By law, if fewer than three parties or alliances pass the threshold, the three contestants with the highest number of votes gain parliamentary representation. 16 While women at TEC represent some 87 per cent as secretaries, their role in leadership is limited, holding 16 per cent of chair positions and 18 per cent of deputies.

Election Observation Mission Page: 6 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) consensus. Decisions have addressed technical preparations, candidate and observer registration , and interpretation of the legislation. The CEC has also established new Training and TEC Relations departments to strengthen the capacity of lower -level commissions and streamline internal communication. TECs supervise the formation and work of PECs, handle recounts, and tabulate results within their respective areas. In line with recent legal amendments, all TEC members have undergone attestation and training. During the election period, TEC sessions are broadcast online and their decisions posted on the CEC website. PECs, responsible for the conduct of election day operations, are formed anew for each election and are comprised of eight members: two appointed by each of the three parliamentary faction s and two by the respective TECs. 17 All PECs were appointed within the legal deadline of 13 May. For the first time, the CEC launched a training of trainers initiative for TEC members to strengthen PEC capacity. The CEC has also developed a variety of voter education materials on voter registration, the electoral system, and voting procedures, which include sign language or closed captioning. Organizations representing persons with disabilities positively assessed the CEC’s efforts to improve accessibility, including the introduction of Braille voting templates. However, they noted that the limited accessibility of polling stations, which according to CEC data stands at 31 per cent, continues to hinder independent participation. Most ODIHR EOM interlocutors, including from political parties, were positive about the overall technical capacity of the election administration, and expressed hope that the improve d training of PEC members would largely address concerns related to their technical capacity noted in previous elections. VI. VOTER RIGHT S AND REGISTRATION Citizens at least 18 years old on election day are eligible to vote, unless serving a sentence for a serious crime, or declared incompetent by a court decision; these suffrage restrictions based on mental disabilities are contrary to international standards. 18 The voter register is maintained by the Migration and Citizenship Service (MCS), based on data from the State Population register, and includes citizens with permanent residence who have held a valid identification document in the six months preceding election day. In line with the law, on 28 April, precinct-level voter lists were published online in a downloadable and searchable format. Voters may request corrections or temporary inclusion at another location either in- person or online until 26 May. 19 Voters otherwise eligible to vote, but not included in the voter lists, may be added to supplementary voter lists, including on election day. Most ODIHR EOM interlocutors expressed overall confidence in the accuracy of the voter lists. The Ministry of Internal Affairs (MIA) informed the ODIHR EOM that some 20,000 displaced Armenian refugees who recently obtained citizenship may be able to vote. However, some interlocutors noted that delays in processing pending citizenship applications could affect the voting rights of applicants. 20 According to the MIA, some 7,000 applications remain pending. 17 PEC chairperson and secretary positions are distributed among parliamentary factions and appointed by the CEC according to a formula based on the number of seats held by each party, the number of available positions and the number of precincts. 18 See Articles 12 and 29 of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD). Paragraph 48 of the 2014 General Comment No. 1 to the CRPD states that “a person’s decision- making ability cannot be a justification for any exclusion of persons with disabilities from exercising their political rights, including the right to vote, the right to stand for election and the right to serve as a member of a jury”. 19 Special voter lists will be compiled for voters in penitentiary facilities, detention centres, military and medical facilities. Out- of-country voting online is provided only for diplomatic and military personnel and their families abroad. 20 According to the UNHCR Operations Data Portal , more than 115,000 Armenians were displaced since September 2023.

Election Observation Mission Page: 7 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) As of 18 May, there were 2,483,520 registered voters. The MCS will submit the final lists to PECs three days before elections. On election day, voters will be identified through voter authentication devices (VADs), which contain offline electronic copies of voter lists. After election day, signed voter lists, except those from military facilities, detention centres and penitentiaries, will be published online with the stated aim of enhancing transparency and preventing electoral fraud, despite previous ODIHR recommendations against this practice to protect voter data and secrecy of the choice to vote or not to vote. VII. CANDIDATE RIGHTS AND REGISTRATION To stand as a candidate, one must be an eligible voter of at least 25 years of age, be a citizen and resident of Armenia for the preceding four years, and have command of the Armenian language. 21 Citizens holding another nationality are ineligible to stand, despite a previous ODIHR recommendation. Political parties or alliances may nominate candidates; individual candidacies are not permitted, which is at odds with OSCE commitments. 22 Contesting entities are required to submit nationwide closed lists, which may consist of a main list of between 80 and 300 candidates , including up to 30 per cent non- party members, and a second, optional list of 4 candidates representing the main national minorities for reserved minority seats. Candidate lists must provide for at least 30 per cent representation of each gender and the first 30 candidates on each list must be approved by a party congress. 23 The law also prescribes procedural requirements and sets the deposit for the registration of candidate lists. 24 Most ODIHR EOM interlocutors were satisfied with the handling of the candidate registration process. By the 23 April deadline, 17 political parties and two alliances submitted registration requests to the CEC, and all were registered by 3 May. 25 A total of 2,032 candidates are contesting, including 768 women (37.8 per cent), with all lists fulfilling the gender and placement requirements . Only one list is headed by a woman. Five political parties submitted minority lists, comprising 21 candidates. Following registration, 73 candidates from 12 entities withdrew, including 26 women. The gender quota applies only at the stage of candidate list registration; the law does not require it to be maintain ed if candidates later withdraw. VIII. CAMPAIGN ENVIRONMENT The official campaign began on 8 May and ends one day before election day. The law does not prohibit early campaigning, and many contestants campaigned prior to the start of the campaign period. A number of ODIHR EOM interlocutors raised concerns about the lack of distinction between official state and campaign activities in some of these events. 26 Most campaign regulations apply only during the official 21 Candidates must have resided in Armenia for at least 731 of the 1,461 days preceding the submission of their candidacy request. Armenian language proficiency is certified by a graduation document from an Armenian educational institution or, in its absence, through a test administered by the Ministry of Education, Science, Culture and Sports. 22 See paragraph 7.5 of the 1990 OSCE Copenhagen Document, which states that participating States will “ respect the right of citizens to seek political or public office, individually or as representatives of political parties or organizations”. 23 In addition, both genders are to be represented in each grouping of three consecutive candidates on a list. 24 Contestants are required to submit the charter of the party, a decision of the congress approving the candidate list , the written consent of candidates, and a deposit of AMD 7.5 million (EUR 17,500) for parties or AMD 15 million (EUR 35,000) for alliances. Deposits are returned if a party or alliance wins seats in p arliament or gets at least 2 or 4 per cent of the votes, respectively. 25 Eight parties were required to provide additional documentation for 35 candidates and, in line with the law, were granted 48 hours to rectify omissions; 23 of these candidates were ultimately denied registration for non- fulfilment of the registration requirements. The “Progressive Centrist Party Alliance” and the “ Law, Democracy, and Discipline” party appealed the denial of registration of one candidate each to the Administrative Court; both were rejected. 26 On 19 April in Gyumri and 25 April in Yerevan, large-scale “Voice of Peace” concerts were held, echoing Civil Contract Party’s campaign slogan, “Stand Up for Peace”. The Prime Minister appeared at the Gyumri concert, which was widely viewed as the party’s inaugural campaign event. Both concerts were sponsored by Fast Bank, and the Independent Observer Alliance filed a complaint with the Corruption Prevention Commission (CPC) alleging illegal campaign financing. According to the Akanates citizen observer group, the Civil Contract Party’s campaign logo and slogan featured during the 2026 New Year celebration in Yerevan, also financed by Fast Bank.

Election Observation Mission Page: 8 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) campaign period, but charitable activities by contestants and associated entities are prohibited from the calling of the elections. The main campaign topics include peace and regional stability, mostly linked to the normalization process with Azerbaijan, the status of displaced Armenian refugees, the situation of Armenian detainees in Azerbaijan, as well as the standards of living, economy, rule of law, and anti-corruption. The campaign is active, with contestants using digital and printed billboards, printed campaign materials, in- person events, media and online outreach. 27 Public discourse is often divisive and marked by war-related rhetoric, particularly around the government’s ”Real Armenia” programme, which features prominently in the campaign, and on the status and potential reform of the Armenian Apostolic Church. 28 Representatives of Strong Armenia stated the criminal proceedings for recent criminal charges related to vote -buying and the misuse of charities brought against their members are hindering their ability to campaign. 29 The law prohibits the use of administrative resources for campaigning, with the 2021 and 2024 amendments further defining such misuse and expanding the list of entities barred from campaign activities. ODIHR EOM interlocutors alleged violations of these rules in several provinces. 30 A number of interlocutors also criticized the introduction or announcement of social and economic measures shortly before the elections, which they perceived as benefitting the incumbent government. 31 Social networks are a primary source of political information but media literacy remains low. 32 Facebook is the most widely used platform, while most parties are also active on Instagram and Telegram. Most contestants have a strong focus on digital campaigning, including through paid political advertisement on Meta and Google platforms. Campaigning on social networks is mostly unregulated, except for labelling requirements for campaign content and online political advertisement during the official campaign period. 33 27 So far, ODIHR EOM LTOs have observed 46 c ampaign events, mostly rallies, with Civil Contract and Strong Armenia accounting for the largest share, followed by Armenia Alliance and Prosperous Armenia. Most speakers were men. Over 80 per cent of observed events were accessible to persons with physical disabilities. 28 The Real Armenia programme, approved in January 2025 , focuses on peace and regional normalization, including through the “Crossroads of Peace” initiative. The P rime Minister has repeatedly framed the election in stark security terms: before and during the official campaign, he claimed that an opposition victory would lead to war and described the leaders of Strong Armenia, Prosperous Armenia and the Armenia Alliance as a “three-headed party of war”. For their part, most larger opposition parties advocate revisiting the current direction of relations with Azerbaijan and the full integration or “right to return” of displaced Armenian refugees. 29 Authorities have launched over 54 criminal proceedings related to vote buying and bribery, most of which are related to Strong Armenia supporters. While the ODIHR EOM was not able to receive from the relevant authorities the exact number of individuals involved, representatives of the party claim that over 250 people have been arrested or detained on these charges. In April 2026, a prominent Strong Armenia member was arrested and charged for alleged vote buying violations. In addition, the Anti- Corruption Commission (ACC) initiated several criminal cases involving charities allegedly associated with Strong Armenia, including the arrests of four individuals on 30 March, two party members and relatives of the party leader on 14 April , and 14 further individuals on 16 April , on charges related to vote-buying or providing funds under the guise of charity. 30 Earlier, on 13 May, the CEC called on all contestants to respect the prohibition on the misuse of administrative resources. 31 These included universal health insurance, announced in December 2025 with effect from January 2026; increases in pensions and disability benefits, announced in March 2026 with effect from April; performance- based bonuses and payments to senior officials and ministries, including AMD 3.5 billion (EUR 8.1 million; 1 EUR = 430 AMD) reportedly allocated in December 2025 and a further AMD 4.6 billion (EUR 10.7 million) reported in March 2026 ; more than AMD 2 billion (EUR 4.5 million) in additional regional funding announced in March; and zero-interest agricultural loans announced in April. 32 According to the International Telecommunication Union DataHub , in 2024, 81 per cent of the population used the internet. Based on a survey by Prisma’s Freedom of Expression and Media Consumption Research, in 2024, only 31 per cent of the respondents were able to recognize manipulative media strategies. 33 The CEC informed the ODIHR EOM that it monitors compliance with this regulation only with respect to paid online advertisements.

Election Observation Mission Page: 9 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) According to the authorities, over the past years, Armenia has faced increased hybrid threats and foreign influence operations. 34 In response, the government enhance d preparedness to address these threats through a 2025 legislative package on cybersecurity, personal data protection and public information management, and strengthened the Information Systems Agency of Armenia (ISAA), responsible for election-related cybersecurity. Ahead of the elections, the EU supported the authorities through the deployment of a Hybrid Rapid Response Team to assess risks and provide advice on countering hybrid threats. 35 Most ODIHR EOM interlocutors assessed the legislative amendments positively; however, some raised concerns that the external support could be perceived as undue involvement in the electoral process. No institution is specifically mandated to monitor online campaigns , but a number of state bodies have assumed certain responsibilities to counter key threats in the election period. The Information and Public Relations Centre (IPRC) under the P rime Minister’s Office informed the ODIHR EOM of its efforts to monitor and, together with the Strategic Communications department of Prime Minister’s Office, co- ordinate the government’s response to manipulative information. The ISAA also informed the ODIHR EOM that it monitors coordinated inauthentic behaviour, along with detecting and responding to cyber threats. 36 Platforms are not legally required to share information with authorities ; however, the CEC acts as a focal point for communication with Meta and TikTok. Recent reports indicate several coordinated influence operations targeting Armenia; platforms have taken a number of steps to restrict content , including with respect to elections, that breaches their community standards. 37 Some CSOs also monitor the online environment for hybrid threats and discriminatory rhetoric . 38 Although several actors had actively campaigned before the official campaign period, all contestants intensified their outreach on social network platforms from its first weeks. At the beginning of the campaign, there were instances of offensive, discriminatory and divisive language on social networks, including from government officials. 39 The ODIHR EOM has started monitoring the online activities of political parties contesting the elections, including their leaders and some key candidates, noting in particular the tone and content of their messages . 40 34 See the 2026 Armenian Foreign Intelligence Service External Security Risks Report and the Armenia Cybersecurity Threat Landscape report by CyberHUB–AM. 35 Reportedly, in February, the Foreign Minister requested the EU’s support to combat foreign information manipulation, interference, and cyber threats within the context of the elections. The Hybrid Response Team, composed of EU experts, visited Armenia in March-April and provided support, among others, to the Office of the P rime Minister, the Ministry of Interior, and ISAA. 36 On 18 May, ISAA published a statement warning about increased Distributed Denial-of-Service (DDoS) attacks on Armenian websites. S pecific efforts to tackle disinformation ahead of the elections by the IPRC include the publication of a manual on foreign information manipulation, and an AI -powered content verification platform. 37 By March 2026, TikTok had removed around 80 inauthentic accounts with 27,892 followers operating from the Russian Federation, which targeted audiences in Armenia, Moldova, and Georgia , and sought to amplify narratives favourable to certain politicians and critical of others, primarily in the context of A rmenia’s parliamentary elections. Google, with support from Meta, blocked 63 YouTube channels linked to a Russia-related coordinated influence operation sharing content in Arabic, Armenian, English, Kazakh, and Ukrainian; 25 YouTube channels connected to another operation, with content in Armenian, English, German and Russian that was supportive of Russia and critical of Ukraine and the United States; and 25 channels as part of its investigation into coordinated influence operations linked to Azerbaijan, which had content critical of Armenia. According to Meta’s report for the first quarter of 2026, it disrupted a network attributed with high confidence to “ Ruposters”, for coordinated inauthentic behavior, and acted in connection to 52 Facebook accounts, 134 pages, and 35 Instagram accounts. The network targeted audiences in some 20 countries, including Armenia, had more than 274,000 followers cumulatively, and spent around USD 49,000 on ads. 38 These include the Fact Investigation Platform, Freedom of Information Centre , the Media Diversity Institute, Hetq, and Helsinki Citizen’s Assembly Vanadzor. 39 On 10 May, the Minister of Social Affairs stated at a Civil Contract campaign event in reference to the opposition: “The three- headed monster that wants to bring war to our country must be strangled in its nest.” The same day, at a campaign event in Yeghenadzor, the Prime Minister said in reference to the opposition: “if they're going to work anywhere, then let them work in prison” . On 14 May, t he Prime Minister and an opposition leader mutually referred to each other as “ Neanderthal” on Facebook. 40 The ODIHR EOM is monitoring 63 accounts across Facebook, Instagram, and Telegram.

Election Observation Mission Page: 10 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) IX. CAMPAIGN FINANCE Campaign finance is regulated by the Electoral Code and the Law on Political Parties. Amendments adopted in 2021 and 2024, inter alia, increased the limits for donations and campaign expenditure, redistributed the competences among oversight bodies and, in line with a longstanding ODIHR recommendation, expanded the definition of campaign expenditure to cover organizational expenses, such as costs for office space, transportation, communications, and campaign staff. 41 Four parliamentary political parties and alliances receive annual public funding, proportionally to the votes obtained in the last elections. 42 No public funding is specifically provided for campaigns . Parties may also be financed from membership fees, donations from citizens, loans, and income from party activities, with total annual income capped at AMD 1 billion (EUR 2.33 million). Voters may donate up to AMD 10 million (EUR 23,500) annually to a political party and may not donate directly to a campaign, while donations from legal entities, foreign and anonymous sources are prohibited. Campaign accounts may receive funds only from party accounts, up to AMD 800 million (EUR 1.86 million), which is also the campaign spending limit. 43 Campaign payments must be made in non- cash methods through dedicated accounts, but cash donations may be deposited into party accounts. Third-party campaigning is not regulated. The CEC’s Oversight and Audit Service (OAS) is mandated with the oversight of campaign finances, while the Corruption Prevention Commission (CPC) oversees regular party finance. Following candidate registration, every parliamentary party appointed auditors to the OAS, as required by law. By the 8 May deadline, all contestants opened campaign accounts, and banks began submitting account statements to the OAS every three days. The OAS and CPC are required to publish the total income and expenditure of each contestant every three days, without disclosing the names of donors or disaggregated information on expenditures. 44 Contestants must also submit campaign finance reports on 17 and 27 May, and 11 June, but are not require to disclos e the sources of funding in these reports. The reports are published on the CEC website within three days of submission. Online spending must be reported. One day before the final election results, the CEC must publish the audit conclusions of the OAS. Sanctions for irregularities include fines of three times the amount of unreported or underreported income or expenditure, or the amount exceeding the permissible limit, and deregistration of contestants, who fail to open a campaign account or exceed the expenditure ceiling by more than 20 per cent. Many ODIHR EOM interlocutors raised concerns about the lack of transparency of campaign expenditure incurred before the opening of campaign accounts, corporate in-kind donations, and third-party campaigning, including through charities (see also Campaign Environment) . While the Anti- Corruption 41 While the 2021 amendments transferred oversight competences from the OAS to the CPC, according to the CPC, the transfer was not implemented due to its limited capacity. The 2024 amendments reinstated the OAS competences. 42 Following the 2021 elections, AMD 520 million (EUR 1.21 million) was allocated annually to four parties: Civil Contract Party received AMD 268 million (EUR 623,256), Armenia Alliance AMD 163 million (EUR 379,070), Prosperous Armenia Party AMD 50 million (EUR 116,279), and Republic Party AMD 38 million (EUR 88,372). After 2021, the threshold for public funding has been reduced from three to two per cent. Parties are entitled to receive additional funding if they have a gender-balanced administration and branches in more than half of the provinces. 43 Goods and services received free of charge or below market value, as well as payments made before the opening of campaign accounts, must be included in campaign expenditure reports. 44 As of 13 May, the contestants reporting the highest income and expenditure were Civil Contract, with AMD 200 million (EUR 465,100) and AMD 138 million (EUR 320,900), respectively; Armenia Alliance, AMD 104 million (EUR 241,900) and AMD 53 million (EUR 123,300); Prosperous Armenia, AMD 70 million (EUR 162,800) and AMD 30 million (EUR 69,800); Strong Armenia, AMD 30 million (EUR 69,800) and AMD 6.5 million (EUR 15,100); and For the Republic Alliance, AMD 28 million (EUR 65,100) and AMD 24 million (EUR 55,800). According to CPC data, between 6 and 13 May, Strong Armenia received AMD 100 million (EUR 232,600) from 63 donors, Prosperous Armenia AMD 75 million (EUR 174,400) from 48 donors, and Civil Contract AMD 19 million (EUR 44,200) from 62 donors.

Election Observation Mission Page: 11 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) Commission (ACC) and the Investigative Committee undertook a number of investigations on alleged offences, many ODIHR EOM interlocutors noted a perceived selective and potentially politically motivated approach. X. MEDIA The media environment is pluralistic, but constrained by a limited and shrinking advertising market, which increases its vulnerability to political influence. Television remains a n important source of political information, although it is gradually losing its audience to social networks. The P ublic Broadcaster of Armenia (PBA), which many ODIHR EOM interlocutors perceive as supporting the government, operates two national television channels, H1 and H1 News, as well as Armradio. 45 Several interlocutors also raised concerns regarding the narrowing of broadcast pluralism, citing the loss of nationwide terrestrial broadcasting licen ces by opposition- affiliated television stations H2 and Yerkir Media, and the closure of Shoghakat TV, affiliated with the Armenian Apostolic Church, following the 2025 amendments to the Audiovisual Media Law. The Constitution guarantees freedom of expression and freedom of the media. Defamation and libel were decriminalized in 2010. However, criminal hooliganism provisions have been recently applied against online media and several bloggers for content deemed offensive to senior public officials, resulting in pre- trial detentions and, in one case, in the search and seizure of video editing equipment. 46 This, combined with an increasing number of civil defamation lawsuits initiated mainly by senior public officials, has, according to a number of ODIHR EOM interlocutors, weakened Armenia’s press freedom environment. 47 The law requires broadcasters to ensure balanced coverage. In line with a CEC decision, from 8 May, the PBA has provided each contestant with three minutes of free daily television airtime during prime time and five minutes of free daily radio airtime, used by all contestants on television and by 14 contestants on radio. Private terrestrial broadcasters are required to provide each contestant with 25 minutes of free airtime during the campaign period, while paid political advertising must be offered on equal terms. P ublic television is required to organize at least three debates open to all contestants, including one among the list leaders. It held its first debate, with six contestants, on 17 May. Private broadcasters have also organized numerous debates. The broadcast media regulator Commission for Television and Radio (CTR) oversees compliance with the rules through monitoring of licensed broadcasters during the campaign. It may issue warnings, impose fines, or suspend licences for identified violations. 48 In April, before the official campaign period, the CTR issued warnings to Kentron TV and DAR-21 for exceeding the limit on the legally permitted share of 45 See also the Commission for Television and Radio’s (CTR) 2025 annual report, which notes that, according to their 2025 monitoring results, ”on H1 and H1 News, coverage of the government’s agenda sometimes dominates, and the presentation of alternative opinion is absent”. 46 On 13 November 2025, the National Security Service detained AntiFake.am podcast co- hosts Vazgen Saghatelyan and Narek Samsonyan and seized the outlet’s recording equipment on hooliganism charges stemming from podcast episodes and Facebook posts, in which the co-hosts responded to vulgar posts by the speaker of parliament, targeting him with similar language in reply. Both co-hosts were placed in pre-trial detention, later converted to house arrest and administrative supervision, respectively. The same co-hosts had faced identical charges in March 2024 for insulting the P rime Minister, and spent two months in pre-trial detention before being placed under administrative supervision, and eventually acquitted by a court in May 2025. 47 The 2025 Annual Report by the Committee to Protect Freedom of Expression identified 61 defamation lawsuits filed in 2025 against journalists and media outlets, up from 43 in 2024. The majority of such lawsuits were filed by senior public officials, including the P rime Minister and the speaker of the parliament. The World Press Freedom Index compiled by Reporters Without Borders noted a drop in Armenian press freedom, with Armenia falling from 34 th place in 2025 to 50 th in 2026. 48 Its sanctioning powers regarding the public broadcaster are limited to notifying the supervisory board of violations.

Election Observation Mission Page: 12 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) news coverage devoted to Prosperous Armenia and Strong Armenia, respectively. 49 In May, following complaints by two parties, the CTR initiated administrative proceedings against A -TV and Armenia TV for allegedly obstructing parties’ access to allocated free airtime. Based on its internal media monitoring, the CTR also initiated proceedings against Shant TV and Business Channel FM 106.5 for interrupting campaign programmes with advertisements, and against FastSports TV for violations related to free airtime. With the start of the official campaign, the ODIHR EOM commenced quantitative and qualitative monitoring of seven television channels and a qualitative assessment of four online news outlets. 50 XI. ELECTION DISPUTE RESOLUTION The legal framework for election disputes has remained unchanged since the last elections, and provides for administrative review by election commissions and judicial appeal before the Administrative Court. The right to file complaints is, in most cases, limited to persons whose electoral rights are directly affected, despite a previous ODIHR recommendation. Parallel consideration of complaints by election commissions and courts is not permitted, with precedence given to judicial proceedings. Complaints and appeals must be adjudicated in public sessions within expedited deadlines of three to five days; decisions are final and must be published on the Administrative Court’s website on the same day they are taken. The CEC’s final decision on election results may be challenged before the Constitutional Court. The election administration launched a public database of election -related complaints on 18 May. Since the beginning of the campaign, no complaints have been submitted to TECs; the CEC adjudicated two complaints, requesting the deregistration of a party for non- fulfilment of a registration requirement and challenging the impartiality requirement of one accredited observer organization; both were rejected. Eight appeals have been filed with the Administrative Court: three were rejected, all concerning refusals by the MCS to issue residency or citizenship certificates. Two were granted: one requiring the CEC to accredit an observer organization and another ordering the MCS to issue a citizenship certificate. Three appeals were returned to the applicants for additional documentation or correction of procedural deficiencies. A number of ODIHR EOM interlocutors raised concerns over the impartiality of the courts and law enforcement. 51 XII. ELECTION OBSERVATION The Electoral Code provides for observation by citizen and international observers, as well as proxies of contestants. Citizen observer organizations may request accreditation from the CEC, provided that their statutory objectives have included democracy and human rights protection for at least one year prior to the announcement of elections, despite a prior ODIHR recommendation. The January 2026 amendments introduced additional neutrality requirements for observer accreditation, including the submission of reports on activities and information on funding sources. 52 Most ODIHR EOM civil society interlocutors 49 The Audiovisual Media Law provides that coverage of the same topic in news programmes must not exceed 25 per cent of the programme’s total airtime. 50 The ODIHR EOM is monitoring the prime-time broadcasts (from 18:00 to 00 :00) of the nationwide TV channels H1 (public TV), ATV , Armenia TV, Kentron TV, Shant TV, as well as Yerevan-based 5TV, FreeNews, H2, and Yerkir Media. The ODIHR EOM is also monitoring the politically relevant articles of the online media sources armtimes.com , civilnet.am, news.am, and panorama.am . 51 See also the European Commission’s 2025 Partnership Implementation Report on Armenia, which, among other things, identified the following remaining challenges of the judiciary : “the backlog of cases; effective implementation of integrity checks; prosecutorial self-governance and autonomy; […] and financial and human resources management”. 52 These include the obligation to publish the latest annual report, disclose the source of funding for observation activities, and ensure that the management of the organizations does not include candidates or engage in campaigning on behalf of any contestant. The CEC may revoke accreditation if an organization no longer meets the prescribed criteria, violates the provisions of the Electoral Code, or if the circumstances of its registration change.

Election Observation Mission Page: 13 Republic of Armenia, Parliamentary Elections, 7 June 2026 Interim Report (23 April – 20 May 2026) expressed support for the legislative changes , citing concerns over the impartiality of some observer groups in the past, while a number of organizations and the opposition criticized the amendments as hastily adopted and insufficiently reflective of their views. The observer scene is active. By the 3 May deadline, the CEC registered 13 citizen observer groups with 1,285 observers accredited so far, and 8 international observer organizations . 53 Akanates (Eyewitness) and the Independent Observer Alliance conduct long- term observation and plan comprehensive election- day observation. 54 XIII. ODIHR EOM ACTIVITIES The ODIHR EOM formally opened in Yerevan on 23 April. It established regular contacts with the CEC, the Ministry of Foreign Affairs, and other high-level state officials, as well as candidates and other representatives of political parties, the media, civil society, and members of the diplomatic and international community. ODIHR EOM LTOs have been meeting stakeholders at the provincial and local levels since their deployment on 1 May. The OSCE Parliamentary Assembly (OSCE PA), the Parliamentary Assembly of the Council of Europe (PACE), and the European Parliament (EP) have announced their intention to deploy an observer delegation and form an International Election Observation Mission (IEOM) for election day, together with the ODIHR EOM. The English version of this report is the only official document. An unofficial translation is available in Armenian . 53 The CEC initially rejected the registration of the Menq observer organization because its statute did not expressly refer to democracy protection; following an appeal, the Administrative Court overturned the decision and ordered its registration, finding that the statute should be assessed on the basis of its overall content rather than a literal reference. 54 Akanates is co-ordinating 60 long-term observers and 700 short-term observers, as well as 50 mobile groups on election day. The Independent Observer Alliance has 50 long-term observers and plans to deploy some 600 short-term observers.