Turkey - Country Partnership Strategy for the period FY 2008 - 2011 : Turkiye Cumhuriyeti’ne Yonelik Dunya Bankasi Ulke Isbirligi Stratejisi 2008 - 2011

 Dünya Bankası Dokümanıdır RESMİ KULLANIMA MAHSUSTUR Rapor No. 42026-TR ULUSLARARASI İMAR VE KALKINMA BANKASI, ULUSLARARASI FİNANS KURUMU, ÇOK TARAFLI YATIRIM GARANTİ KURUMU’NUN TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE 2008 – 2011 MALİ YIL DÖNEMİ İÇİN ÜLKE İŞBİRLİĞİ STRATEJİSİ 25 Ocak 2008 Türkiye Ülke Yönetim Birimi Avrupa ve Orta Asya Bölgesi Uluslararası Finans Kurumu Orta ve Doğu Avrupa Bölümü Çok Taraflı Yatırım Garanti Kurumu Bu dokümanın dağıtımı sınırlıdır; dokümanın muhatabı bu dokümanı ancak resmi görevlerini ifa ederken kullanabilir. Dokümanın içeriği Dünya Bankası’nın izni olmadan açıklanamaz.  SON ÜLKE DESTEK STRATEJİSİ İLERLEME RAPORUNUN TARİHİ (8 Kasım 2005) KUR DEĞERLERİ (31 Aralık 2007 tarihi itibariyle geçerli olan döviz kuru) Para Birimi= YTL 1 ABD$ = 1,16 YTL MALİ YIL 1 Ocak – 31 Aralık KISALTMALAR AAA Analitik ve İstişari Çalışmalar IPARD Kırsal Kalkınma için Katılım Öncesi BEEP EBRD/Dünya Bankası İş Ortamı ve Araç İşletme Performansı Anketi HA Halka Arz CAD Cari Açık –ing kısaltma OPPİ Ortak Portföy Performans İncelemesi OTP Ortak Tarım Politikası-türkçe kısaltma YG Yerel Girişim CAE Ülke Destek Değerlendirmesi İ-D İzleme ve Değerlendirme CAS Ülke Destek Stratejisi MDG Binyıl Kalkınma Hedefi CAS CR Ülke Destek Stratejisi Tamamlama MIC Orta Gelirli Ülke Raporu MIGA Çok Taraflı Yatırım Garantisi Kurumu ŞNT Şartlı Nakit Transferi –türkçe kısaltma OECD Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma CEDPL Program Amaçlı Rekabet ve İstihdam Teşkilatı Kalkınma Politikası Kredisi-ing. KMYK Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol kısaltma Kanunu TÜFE Tüketici Fiyatları Endeksi PISA Uluslararası Öğrenci Değerlendirme CPS Ülke İşbirliği Stratejisi Programı DPL Kalkınma Politikası Kredisi PUB Proje Uygulama Birimi DOD Kullandırılan ve Bakiye Borç PPP Kamu Özel Sektör Ortaklığı EBRD Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası PPDPL Program Amaçlı Kamu Sektörü AB Avrupa Birliği Kalkınma Politikası Kredisi DYY Doğrudan Yabancı Yatırım AR-GE Araştırma ve Geliştirme GSYH Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla DA Kalkınma Ajansı GSMH Gayrı Safi Milli Hasıla SBA Stand-by Düzenlemesi GRECO Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu KOBİ Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler IBRD Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası SWAp Sektör Yaklaşımı IEG Bağımsız Değerlendirme Grubu TAYK Türkiye Acil Durum Yönetimi Kurumu IFC Uluslararası Finans Kurumu UMR Beş Yaş Altı Ölüm Oranı IMF Uluslararası Para Fonu WBI Dünya Bankası Enstitüsü BÖO Bebek Ölüm Oranı WBG Dünya Bankası Grubu YDTA Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı YTL Yeni Türk Lirası IBRD IFC Başkan Yardımcısı Shigeo Katsu Lars Thunell Direktör Ulrich Zachau Shahbaz Mavaddat Ekip Lideri Ina-Marlene Ruthenberg George Konda  İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti 5 I. Ülke Bağlamı 9 A. Siyasal ve Sosyal Bağlam 9 B. Son Ekonomik Gelişmeler 10 C. Orta Vadeli Beklentiler 12 II. Türkiye’nin Vizyonu ve Temel Kalkınma Zorlukları 14 A. Rekabet Gücünün ve İstihdam Fırsatlarının İyileştirilmesi 14 B. Adil Beşeri ve Sosyal Kalkınma 18 C. Yüksek Kalitede Kamu Hizmetlerinin Etkin Sunumu 22 III. Türkiye – Dünya Bankası Ortaklığı 27 A. Geçmişteki Banka Grubu Yardımı 27 B. Çıkarılan Dersler 28 C. Yeni Ülke İşbirliği Stratejisi’nin Stratejik Amaçları ve Sonuçlar Çerçevesi 30 D. Genel Yaklaşım 31 E. Çalışma Alanları 33 a) Rekabet Gücü ve İstihdam Fırsatlarının İyileştirilmesi 33 b) Adil Beşeri ve Sosyal Kalkınma 38 c) Yüksek Kalitede Kamu Hizmetlerinin Etkin Sunumu 41 F. Diğer Kalkınma Ortakları ile Birlikte Çalışmak 43 G. Banka Finansmanı 44 H. Dış Borç Sürdürülebilirliği ve Banka’nın Kredi Bakiyesi 47 IV. Riskler 48 V. Sonuçlar 50 Tablolar ve Metin Kutuları Tablo 1: Seçilen Orta Vadeli Makroekonomik Göstergeler 11 Tablo 2: Temel Seviye Borç Dinamikleri 12 Tablo 3: Yoksulluk ve Eşitsizlik, 1994 - 2005 18 Tablo 4: Stratejik Hedefler ve 04-06 Mali Yıl Dönemi CAS Çerçevesi 29 Tablo 5: Türkiye’nin Dokuzuncu Kalkınma Planı Dünya Bankası Grubu’nun Ülke İşbirliği Stratejisini Şekillendiriyor 34 Tablo 6: Türkiye — Gösterge Niteliğindeki CPS Programı - 2008-2011 Mali Yılı 35 Şekil 1: 15 Yaşındaki Öğrencilerin Yeterlilik Seviyesine Göre Dağılımı, Türkiye, AB ve OECD 20 Şekil 2: Türkiye’de 1970 ve 2007 Yılları Arasında Bebek Ölüm Oranlarındaki Değişimler 21 Şekil 3: Hukuk ve Yargı ile ilgili Sorunlar 24 Şekil 4: Türkiye Portföy Göstergelerinin Banka ve ECA Çapındaki Göstergeler ile Karşılaştırması (2007 Mali Yılı) 27 Şekil 5: Brüt Dış Borcun GSMH’ya Oranı 47 Şekil 6: Brüt Dış Borcun GSMH’ya Oranı 47 Şekil 7: Kısa Vadeli Dış Borcun Toplam Özel Sektör Dış Borç Stoku İçindeki Payı 48 Metin Kutusu 1: Hükümet Programı 14 Metin Kutusu 2. Ortak Portföy Performans İncelemesi (JPPR) – Çıkarılan Dersler 31 Metin Kutusu 3: Türkiye’de WBI: Entegre bir Çok Yıllı Kapasite Oluşturma Programı 40 Metin Kutusu 4: Sivil Toplum Görüşmeleri 44 Ekler Ek 1: Sonuçlar Matrisi Ek 2: Önemli Kalkınma Ortakları Ek 3: Dünya Bankası Grubu Özel Sektör Stratejisi Ek 4: CAS Tamamlama Raporu (04-07MY) Ek A2: Bir Bakışta Türkiye Ek B2: Banka Portföy Performansı ve Yönetimi ile ilgili Bazı Göstergeler Ek B3: IBRD/IDA Program Özeti Ek B3: IFC Yatırım Operasyonları Programı ve MIGA Ek B4: Kredi Dışı Hizmetlerin Özeti Ek B5: Sosyal Göstergeler Ek B6: Temel Ekonomik Göstergeler Ek B7: Temel Risk Göstergeleri Ek B8: Taahhüt Edilen, Kullandırılan ve Ödenmemiş Yatırım Portföyü Ek B8: Operasyonlar Portföyü (IBRD/IDA ve Hibeler)  YÖNETİCİ ÖZETİ i. Büyüklüğü, bölgesel güç olarak oynadığı rol ve Doğu ile Batı arasındaki köprü olarak sahip olduğu stratejik konum itibariyle Türkiye’nin ekonomik kalkınması küresel öneme sahiptir. Türkiye Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın (OECD) bir üyesidir ve Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hedefi siyasi ve ekonomik reformlar için temel bir çıpa olmaya devam etmektedir. Türkiye, 70,6 milyona ulaşan nüfusu ile Dünya Bankası Grubu’nun (WBG) en büyük orta gelirli ortaklarından birisidir1. ii. Türkiye, dünyanın en büyük 20 ekonomisinden birisine sahiptir. 2001 yılında yaşanan derin ekonomik krizi takip eden olağanüstü bir toparlanma süreci sonrasında, 2006 itibariyle Türkiye’nin Gayrı Safi Yurtiçi Hasılası 400 milyar ABD dolarına, kişi başına düşen GSYH’sı ise 5.500 ABD dolarına ulaşmıştır2. Türkiye yoksulluğun azaltılmasında da başarılı olmuş ve 2003 yılında nüfusun %28’i düzeyinde olan yoksulluk oranı 2006 yılı itibariyle yaklaşık %18’e düşürülmüş, böylece 7 milyondan fazla kişi yoksulluktan çıkmıştır3. Nüfusun %0,01’inden azı, ya da bir başka deyişle 10.000’den az kişi aşırı yoksul konumundadır ve günde 1 ABD doları veya daha az para ile geçinmektedir. Öte yandan, bazı sosyal göstergeler, benzer gelir düzeyine sahip diğer ülkeler ile karşılaştırıldığında geride kalmaktadır. iii. Türkiye’nin, 2007–2013 dönemini kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planında belirtilen kalkınma vizyonu; “İstikrar içinde büyüyen, gelirini daha adil paylaşan, küresel ölçekte rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen, AB’ye üyelik için uyum sürecini tamamlamış bir Türkiye