ԶԼՄ-ների հարցերին նվիրված Հարավկովկասյան 11-րդ համաժողով Հանրային հեռարձակումը թվային դարաշրջանում
10-11 նոյեմբերի 2014 թ., Թբիլիսի, Վրաստան
Հանձնարարականներ Սույն փաստաթուղթն ամփոփում է Մամուլի ազատության հարցերով ԵԱՀԿ ներկայացուցչի գրասենյակի կողմից 2014 թ. նոյեմբերի 10-ից 11-ը Թբիլիսում կազմակերպված Հարավկովկասյան 11-րդ մեդիա-համաժողովի ժամանակ Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Վրաստանի ավելի քան 70 լրագրողների, կառավարության ներկայացուցիչների, քաղաքացիական հասարակության, գիտական հանրության, ինչպես նաև միջազգային փորձագետների և Ուկրաինայի, Ղրղզստանի, Մոլդովայի և Ղազախստանի մասնակիցների միջև տեղի ունեցած քննարկման ընթացքում հնչեցված հանձնարարականները:
Համաժողովը նվիրված էր նոր մեդիա-տեխնոլոգիաների համատեքստում հանրային հեռարձակման արժեքների, բովանդակության, ֆինանսավորման, կառավարման, կարգավորման և ղեկավարման քննարկմանը:
Համաժողովի մասնակիցները համաձայնեցին, որ.
Հանրային հեռարձակողները պետք է ծառայեն քաղաքացիներին, այլ ոչ թե կառավարական կամ քաղաքական ուժերին, առևտրային կամ այլ շահերին:
Հանրային հեռարձակողները իրենց գործողություններում միշտ պետք է առաջնորդվեն ճշգրտության, օբյեկտիվության, հավասարակշռության, հաշվետվողականության և խմբագրական անկախության սկզբունքներով:
Հանրային հեռարձակողները պետք է անեն հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի բոլոր մեդիա-հարթակներում լինեն տեղեկատվության ամենապատշաճ ու վստահելի աղբյուրը:
Հանրային հեռարձակողներն իրենց ծրագրերը պետք է տարածեն կապի և ցանցերի հնարավոր բոլոր միջոցներով (արբանյակային, համացանցային, կաբելային և ցամաքային)՝ լայն ծածկույթ ապահովելու համար:
Հանրային հեռարձակողները պետք հեռարձակման բոլոր հարթակների միացումը թվայինին դիտեն որպես լրատվամիջոցների բազմակարծությունը ամրապնդելու նոր հնարավորություն: Կառավարությունները պետք է օրենսդրության և կանոնակարգերի մեջ ներառեն դրույթներ, որոնք կնպաստեն հանրային հեռարձակողների անցմանը թվայինին:
Համացանցը և այլ հարթակները պետք է ոչ միայն ապահովեն հանրային հեռարձակողների ավանդական հաղորդումների մատչելիությունը, այլ նաև մատուցեն բովանդակային նոր ծառայություններ:
Համացանցը և սոցիալական միջոցները պետք է հանրային հեռարձակողների կողմից օգտագործվեն լսարանի կարծիքը ստանալու և նրանց հետ բանավեճի ու երկխոսության մեջ մտնելու համար:
Հանրային հեռարձակողները պետք է փորձեն գնահատել լսարանի կարիքներն ու գոհունակությունը՝ ուշադրություն դարձնելով հասարակության բոլոր հատվածներին:
Հանրային հեռարձակողները պետք է մեծ կարևորություն տան սեփական արտադրության և տեղական բովանդակությանը, ինչպես նաև ծրագրերի բազմազանությանը սոցիալական բոլոր խմբերի համար, որպեսզի արտացոլեն իրենց լսարանի մշակութային, կրոնական և լեզվական բազմազանությունը:
Բազմազգ և բազմալեզու երկրներում ծրագրերը պետք է պատրաստվեն մի քանի լեզուներով, և հանրային հեռարձակողները պետք է ունենան աշխատակիցների բազմազգությունն ապահովող քաղաքականություն:
Երիտասարդ լսարանը հանրային հեռարձակման տիրույթում գրավելու և ներգրավելու համար պետք է պատրաստվեն առցանց տարածման հատուկ ծրագրեր:
Հանրային հեռարձակողների ֆինանսավորումը պետք է լինի բավարար, երաշխավորված, թափանցիկ և միջնաժամկետ առումով կանխատեսելի և ապահովի անկախություն թե՛ քաղաքական, թե՛ առևտրային շահերից ու ճնշումներից:
Հաշվի առնելով տեսալսողական լրատվամիջոցների թեժ մրցակցությունը՝ հանրային հեռարձակողները պետք է ուսումնասիրեն հանրային առավել լայն ծածկույթ ապահովող նոր տեխնոլոգիաները:
Հանրային հեռարձակողների խորհուրդների և կարգավորող մարմինների անդամների նշանակման կամ ընտրության գործընթացը պետք է լինի թափանցիկ և արտացոլի հասարակության լայն շրջանակները:
Հանրային հեռարձակողների կողմից խմբագրական և գործառնական որոշումների կայացման ամբողջականությունը պետք է պատշաճ կերպով պաշտպանված լինի:
Հանրային հեռարձակողների բոլոր փաստաթղթերը, ծրագրային փաստաթղթերը, որոշումներն ու առաջարկությունները պետք է առցանց հասանելի լինեն հանրային վերահսկողության համար: Պետք է գործի հանրության հետ փոխգործակցության համակարգ: Այն պետք է ներառի ինքնակարգավորման արդյունավետ մեխանիզմ, այդ թվում՝ հեռարձակողի կառուցվածքում օմբուդսմեն կամ նմանատիպ կառույց, որը կկարողանա ստանալ բողոքներ, տրամադրել ճշգրտումներ ու առաջարկություններ և մեղմել կոնֆլիկտային իրավիճակները:
11-ci CƏNUBI QAFQAZ MEDIA KONFRANSI Rəqəmsal Texnologiyalar Dövründə İctimai Yayım Xidməti
10-11 noyabr 2014-cü il, Tbilisi, Gürcüstan
Tövsiyələr
ATƏT-in Media Azadlığı üzrə Nümayəndəsinin Ofisinin Gürcüstanın paytaxtı Tbilisidə 10- 11 noyabr 2014-cü il tarixlərində təşkil etdiyi 11-ci Cənubi Qafqaz Media Konfransının bir araya gətirdiyi Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstandan olan 70-dən artıq jurnalist, hökumət nümayəndəsi, vətəndaş cəmiyyəti və akademik dairələrin təmsilçisi, beynəlxalq mütəxəssislər, eləcə də Ukrayna, Qırğızıstan, Moldova və Kazaxstandan olan iştirakçıların apardığı müzakirələr zamanı müəyyənləşdirilmiş tövsiyələr bu sənəddə ümumiləşdirilib.
Konfrans rəqəmsal texnologiyalar dövründə ictimai yayım xidmətinin dəyərləri, məzmunu, maliyyələşməsi, idarə olunması və tənzimlənməsi məsələlərinin müzakirəsinə həsr olunub.
Konfrans iştirakçılırının gəldiyi razılaşmaya əsasən:
İctimai yayım xidmətləri dövlətə, siyasi qüvvələrə və ya kommersiya və digər maraqlara deyil, vətəndaşlara xidmət etməlidir.
İctimai yayım xidmətləri həmişə öz fəaliyyətlərində dəqiqlik, obyektivlik, balans, hesabatlılıq və redaksiya müstəqilliyi prinsiplərini rəhbər tutmalıdır.
İctimai yayım xidmətləri bütün media platformalarda informasiyanın ən aktual və etibarlı mənbəsi kimi tanınması üçün səylərini əsirgəməməlidir.
İctimai yayım xidmətləri daha geniş auditoriyanı əhatə etmək üçün bütün mümkün komunikasiya və şəbəkə xidmətləri (peyk, İnternet, kabel və yerüstü) vasitəsilə proqramlarını yayımlamalıdır.
İctimai yayım xidmətləri bütün yayım platformalarının rəqəmsal yayıma keçməsini mediada plüralizmin gücləndirilməsi üçün yeni imkan kimi nəzərdən keçirməlidir.
İctimai yayım xitmətlərinin rəqəmsallaşmasını asanlaşdırmaq üçün hökumətlər öz qanunvericilik və tənzimləmə aktlarına müvafiq müddəaları daxil etməlidir.
İnternet və digər platformalar ictimai yayım xidmətlərinin ənənəvi proqramlarına çıxışı təmin etməklə yanaşı, yeni məzmun xidmətlərini də göstərməlidir. İctimai yayım xidmətləri əks əlaqə yaratmaq, auditoriya ilə debatlarda iştirak etmək və dialoq yaratmaq üçün internet və sosial mediadan istifadə etməlidir.
Cəmiyyətin bütün təbəqələrinə diqqət yetirməklə, ictimai yayım xidmətləri öz auditoriyalarının ehtiyaclarını və məmnuniyyət dərəcəsini qiymətləndirməyə çalışmalıdır.
İctimai yayım xidmətləri öz istehsalı olan materiallara və yerli məzmuna, eləcə də öz auditoriyasının mədəni, dini və dil müxtəlifliyini əks etdirmək üçün bütün sosial qruplara yönəlmiş fərqli proqramlara önəm verməlidir.
Çoxmillətli və çoxdilli ölkələrdə ictimai yayım xidmətləri proqramlarını müxtəlif dillərdə hazırlamalı və kadrların seçilməsi siyasətində çoxmillətliliyi nəzərə almalıdır.
İctimai yayımın verilişlərinə gənc auditoriyanın diqqətini cəlb etmək üçün intermetdə yayılacaq xüsusi proqramlar hazırlanmalıdır.
İctimai yayım xidmətlərinin maliyyələşməsi orta vadedə yetərli, zəmanətli, şəffaf və təxmin edilə bilən, eləcə də siyasi və kommerisya maraqları və təzyiqdən azad olmalıdır.
Audiovizual mediada artan rəqabəti nəzərə alaraq, ictimai yayım xidmətləri daha geniş auditoriyaya çıxmaq üçün yeni texnologiyalardan istifadəni nəzərdən keçirməlidir.
Ictimai yayım xidmətlərinin şuralarına və onların tənzimləyici orqanlarına təyinatlar və seçkilər şəffaf olmalıdır, ictimaiyyətin geniş spektrini əhatə etməlidir.
İctimai yayım xidmətlərinin redaksiya və əməliyyat qərarlarının bütövlüyü lazımi səviyyədə qorunmalıdır.
İctimai yayım xidmətlərinə aid bütün sənədlər, proqramlar, qərarlar və tövsiyyələr ictima nəzarət naminə internetdə yerləşdirilməlidir. İctimaiyyətlə qarşılıqlı əlaqə sistemi mövcud olmalıdır. Bu sistemdə, yayım xidmətinin strukturunda fəaliyyət göstərən ombudsman və ya oxşar institut da daxil olmaqla, şikayətləri qəbul etmək, düzəlişlər və təkliflər vermək, eləcə də münaqişəli vəziyyətlərin həlli istiqamətində çalışmaq imkanına malik effektiv özünütənzimləmə mexanizmi fəaliyyət göstərməlidir.
11TH SOUTH CAUCASUS MEDIA CONFERENCE Public Service Broadcasting in the Digital Age 10-11 November 2014, Tbilisi, Georgia
RECOMMENDATIONS This document summarizes recommendations that were identified during the discussion of more than 70 journalists, representatives of government, civil society and academia from Armenia, Azerbaijan and Georgia, along with international experts and participants from Ukraine, Kyrgyzstan, Moldova and Kazakhstan at the 11th annual South Caucasus Media Conference, organized by the Office of the OSCE Representative on Freedom of the Media on 10-11 November 2014 in Tbilisi, Georgia.
The conference focused on discussing values, content, financing, management, regulation and governance of public service broadcasting in the context of new media technologies.
The conference participants agreed that:
Public service broadcasters should serve citizens, not government or political forces or commercial or other interests.
Public service broadcasters’ activities should always be guided by principles of accuracy, objectivity, balance, accountability and editorial independence.
Public service broadcasters should do their best to be the most relevant and trusted source of information across all media platforms.
Public service broadcasters should distribute their programmes via all possible means of communication and networks (satellite, Internet, cable and terrestrial) to ensure wide outreach.
Public service broadcasters should regard the convergence of all broadcasting platforms into digital as a new opportunity to strengthen media pluralism.
Governments should include provisions in legislation and regulations to facilitate public service broadcasters’ digital switchover.
The Internet and other platforms should not only provide access to traditional programming of public service broadcasters, but also operate as new content services in their own right. The Internet and social media should be used by public service broadcasters to get feedback and to engage in debates and dialogue with the audience.
Public service broadcasters should aim to measure the needs and satisfaction of their audience, paying attention to all parts of society.
Public service broadcasters should give high importance to self-produced and local content, as well as to the diversity of programmes for all social groups to reflect the cultural, religious and language diversities of its audience.
In multi-ethnic and multi-language countries, programmes should be produced in several languages and public service broadcasters should have a multi-ethnic employment policy.
Special programmes for online distribution should be made to attract and involve younger audience into the realm of public service broadcasting.
The financing of public service broadcasters should be sufficient, guaranteed, transparent and predictable in the medium term, and allow independence from both political and commercial interests and pressure.
In view of increased competition in the audiovisual media, public service broadcasters should look into new technologies that would ensure wider public outreach.
The process of appointing or election of members of public service broadcasters' boards and regulatory bodies should be transparent and reflect a broad spectrum of society.
The integrity of editorial and operational decision making of public service broadcasters should be properly protected.
All public service broadcasters’ documents, policy papers, decisions and recommendations should be available online for public oversight. A system of interaction with the public should be in place. It should include an effective self- regulatory mechanism, including an ombudsman or similar institution within the structure of the broadcaster, which has the possibility to receive complaints, provide corrections and suggestions, and seek redress in conflict situations.
სამხრეთ კავკასიის მე-11 მედია კონფერენცია საზოგადოებრივი მაუწყებლობა ციფრულ ეპოქაში 10-11 ნოემბერი, 2014, თბილისი, საქართველო
რეკომენდაციები
წინამდებარე დოკუმენტში მოკლედ არის წარმოდგენილი რეკომენდაციები, რომლებიც შემუშავდა 2014 წლის 10-11 ნოემბერს თბილისში (საქართველო) მედიის თავისუფლების საკითხებში ეუთოს წარმომადგენლის მიერ ორგანიზებული სამხრეთ კავკასიის ყოველწლიურ მე-11 მედია კონფერენციაზე 70-ზე მეტ სომეხ, აზერბაიჯანელ და ქართველ ჟურნალისტთან, ხელისუფლების, სამოქალაქო საზოგადოებისა და სამეცნიერო წრეების წარმომადგენლებთან დისკუსიების დროს უკრაინის, ყირგიზეთის, მოლდოვისა და ყაზახეთის წარმომადგენლებისა და საერთაშორისო ექსპერტების მონაწილეობით.
კონფერენცია მიეძღვნა საზოგადოებრივი მაუწყებლობის ღირებულებების, შინაარსის, დაფინანსების, მენეჯმენტის, რეგულირებისა და მართვის საკითხების განხილვას ახალი მედია ტექნოლოგიების კონტექსტში.
კონფერენციის მონაწილეები შეთანხმდნენ, რომ
საზოგადოებრივი მაუწყებლები უნდა ემსახურებოდნენ მოქალაქეებს და არა ხელისუფლებასა თუ პოლიტიკურ ძალას ან კომერციულ თუ სხვა სახის ინტერესებს.
საზოგადოებრივი მაუწყებლები თავიანთ საქმიანობაში ყოველთვის უნდა ხელმძღვანელობდნენ სიზუსტის, ობიექტურობის, ბალანსის, ანგარიშვალდებულებისა და სარედაქციო დამოუკიდებლობის პრინციპებით.
საზოგადოებრივმა მაუწყებლებმა ყველა ღონეს უნდა მიმართონ, რომ წარმოადგენდნენ ინფორმაციის უმნიშვნელოვანეს და სანდო წყაროს ყველა მედია პლატფორმისათვის.
საზოგადოებრივმა მაუწყებლებმა უნდა განავრცონ თავიანთი პროგრამები კომუნიკაციის ყველა შესაძლო (სატელიტური, ინტერნეტის, საკაბელო და მიწისზედა) საშუალებისა და ქსელის მეშვეობით, რათა უზრუნველყონ ფართო დაფარვა.
საზოგადოებრივმა მაუწყებლებმა მხედველობაში უნდა მიიღონ ყველა სამაუწყებლო პლატფორმის ციფრულ საეთერო პლატფორმაში კონვერგენცია, როგორც ახალი შესაძლებლობა მედია პლურალიზმის განსამტკიცებლად.
მთავრობებმა უნდა გაითვალისწინონ დებულებები კანონმდებლობასა და რეგულაციებში საზოგადოებრივი მაუწყებლების ციფრულ მაუწყებლობაზე გადასვლის ხელშესაწყობად.
ინტერნეტი და სხვა პლატფორმები მხოლოდ საზოგადოებრივი მაუწყებლის ტრადიციულ პროგრამებზე ხელმისაწვდომობას კი არ უნდა უზრუნველყოფდეს, არამედ ასევე წარმოადგენდეს ახალი შინაარსის (კონტენტის) მომსახურებას.
ინტერნეტი და სოციალური მედია გამოყენებული უნდა იქნეს საზოგადოებრივი მაუწყებლების მიერ უკუკავშირის მიღებისა და აუდიტორიასთან დიალოგისა და დებატების ხელშესაწყობად.
საზოგადოებრივი მაუწყებლები მიზნად უნდა ისახავდნენ აუდიტორიის საჭიროებებისა და კმაყოფილების დონის განსაზღვრას საზოგადოების ყველა სეგმენტის გათვალისწინებით.
საჯარო მაუწყებლებმა დიდი მნიშვნელობა უნდა მიანიჭონ ადგილობრივ და საკუთარი წარმოების შინაარსს (კონტენტს), ისევე როგორც ყველა სოციალურ ჯგუფზე გათვლილი პროგრამების მრავალფეროვნებას, რათა ასახონ აუდიტორიის კულტურული, ენობრივი და რელიგიური მრავალფეროვნება.
მრავალეთნიკურ და მრავალეროვნულ ქვეყნებში პროგრამები უნდა შეიქმნას რამდენიმე ენაზე და საზოგადოებრივი მაუწყებლები ახორციელებდნენ მრავალეთნიკური დასაქმების პოლიტიკას.
საზოგადოებრივი მაუწყებლობით ახალგაზრდა აუდიტორიის დაინტერესებისა და ჩართულობისათვის უნდა შეიქმნას სპეციალური პროგრამები ინტერნეტში გასავრცელებლად.
საზოგადოებრივი მაუწყებლობის დაფინანსება უნდა იყოს საკმარისი, გარანტირებული, გამჭვირვალე და განჭვრეტადი საშუალოვადიან პერსპექტივაში და უზრუნველყოფდეს დამოუკიდებლობას პოლიტიკური და კომერციული ინტერესებისა და ზეწოლისაგან. აუდიოვიზუალური მედიის სფეროში მზარდი კონკურენციის გათვალისწინებით, საზოგადოებრივი მაუწყებლები უნდა ითვისებდნენ ახალ ტექნოლოგიებს ფართო დაფარვის უზრუნველსაყოფად.
საზოგადოებრივი მაუწყებლების სამეურვეო საბჭოებისა და მარეგულირებელი ორგანოების წევრთა დანიშვნისა თუ არჩევის პროცესი უნდა იყოს გამჭვირვალე და წარმოადგენდეს საზოგადოების ფართო სპექტრს.
სარედაქციო და ოპერატიული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში სათანადოდ უნდა იყოს დაცული საზოგადოებრივი მაუწყებლების მთლიანობა.
საზოგადოებრივი კონტროლის მიზნით საზოგადოებრივი მაუწყებლების ყველა საბუთი, პოლიტიკის დოკუმენტი, გადაწყვეტილება და რეკომენდაცია ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ინტერნეტში. უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს საზოგადოებასთან ურთიერთქმედების სისტემა. იგი უნდა მოიცავდეს მაუწყებლის სტრუქტურის ფარგლებში თვითრეგულირების ეფექტიან მექანიზმს, მათ შორის, სახალხო დამცველს ან მსგავს ინსტიტუტს, რომელსაც ექნება საჩივრების მიღების, სათანადო რეაგირების და რეკომენდაციების წარდგენისა და კონფლიქტურ სიტუაციებში კომპენსაციის მიღწევის შესაძლებლობა.
11-Я ЮЖНОКАВКАЗСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ СМИ Общественное вещание в эпоху цифровых технологий 10–11 ноября 2014 года, Тбилиси, Грузия
РЕКОМЕНДАЦИИ В документе обобщены рекомендации, сделанные в ходе обсуждения на 11-й ежегодной Южнокавказской конференции СМИ, в которой приняли участие более 70 журналистов, представителей правительства, гражданского общества и научных кругов из Армении, Азербайджана и Грузии, а также международные эксперты и участники из Украины, Кыргызстана, Молдовы и Казахстана. Конференция была организована Бюро Представителя ОБСЕ по вопросам свободы СМИ 10–11 ноября 2014 года в Тбилиси, Грузия.
Конференция была посвящена обсуждению ценностей, содержания, финансирования, менеджмента, регулирования общественного вещания и руководства им в контексте новых медиа-технологий.
Участники конференции согласились, что:
Общественные вещатели должны служить гражданам, а не государственным или политическим силам, коммерческим или иным интересам.
В своей деятельности общественные вещатели должны всегда руководствоваться принципами точности, объективности, баланса, подотчетности и редакционной независимости.
Общественные вещатели должны прилагать все усилия к тому, чтобы быть наиболее актуальными и надежными источниками информации на всех медиа- платформах.
Общественные вещатели должны распространять свои программы с использованием всех возможных средств связи и сетей (спутниковые, интернет, кабельные и наземные) для обеспечения наиболее широкого охвата.
Общественные вещатели должны рассматривать конвергенцию всех вещательных платформ в цифровую как новую возможность для укрепления плюрализма СМИ. Правительства должны включить в свои законодательства и регуляторные акты положения для облегчения перехода общественных СМИ на цифровое вещание.
Интернет и другие платформы должны не только обеспечить доступ к традиционным программам общественных вещателей, но и предоставлять услуги нового контента.
Интернет и социальные СМИ должны использоваться общественными вещателями для обратной связи, поддержания дискуссии и диалога с аудиторией.
Общественные вещатели должны стараться оценить потребности и степень удовлетворённости своей аудитории, обращая внимание на все части общества.
Общественные вещатели должны придавать большое значение материалам собственного производства и местному контенту, а также разнообразию программ, нацеленных на различные социальные группы, чтобы отражать культурное, религиозное и языковое многообразие своей аудитории.
В многонациональных и многоязычных странах программы следует создавать на нескольких языках, а кадровая политика общественных вещателей должна быть многонациональной.
Для привлечения и поддержания внимания молодой аудитории к передачам общественного вещания следует создавать специальные программы для распространения в интернете.
Финансирование общественного вещания должно быть достаточным, гарантированным, прозрачным и предсказуемым в среднесрочной перспективе и обеспечивать его независимость от политических и коммерческих интересов и давления.
Ввиду жесткой конкуренции в области аудиовизуальных СМИ общественные вещатели должны изучать возможности использования новых технологий, которые позволят обеспечить более широкую связь с общественностью.
Процесс назначения или избрания членов советов и регулирующих органов общественного вещателя должен быть прозрачным и отражать широкий спектр общества.
Целостность принятия редакторских и оперативных решений общественных вещателей должна быть надлежащим образом защищена.
Все документы, программные документы, решения и рекомендации общественных вещателей должны быть доступны в интернете для общественного контроля. Должна существовать система взаимодействия с общественностью. Она должна включать омбудсмена или аналогичный институт в структуре вещателя, который будет иметь возможность принимать жалобы, представлять исправления и предложения и добиваться возмещения в конфликтных ситуациях.