Borba protiv krivičnih djela počinjenih iz mržnje i incidenata motiviranih predrasudama
iz mržnje su oštećenje imovine, dijeli određenu zaštićenu Misija OSCE-a u Bosni i Hercegovini prati i izvještava fizički napad ili ubistvo. karakteristiku, te stoga mogu o krivičnim djelima počinjenim iz mržnje i incidentima Međutim, ako su ispunjena izazvati osjećaj nesigurnosti motiviranim predrasudama, zalaže se za učinkovitu oba gore navedena kriterija, i nepovjerenja u zajednici. primjenu relevantnih zakonskih odredbi, podiže svijest bilo koje krivično djelo može Budući da krivično djelo se smatrati krivičnim djelom počinjeno iz mržnje može institucija i javnosti i jača kapacitete domaćih institucija počinjenim iz mržnje. potaknuti potencijalni sukob ili u prevenciji ovakvih krivičnih djela i procesuiranju ovih eskalirati napetosti, odgovor na predmeta. Suprotno tome, incident ovakva djela zahtijeva ciljanu i motiviran predrasudom je brzu reakciju. Šta je krivično djelo 2) krivično djelo mora biti neprijateljski nastrojen čin počinjeno iz mržnje? motivirano predrasudom. motiviran predrasudom koji Kada postoji sumnja da je svojom prirodom ne prelazi počinjeno krivično djelo iz granicu koja bi ga svrstala u mržnje, efikasan odgovor U skladu sa definicijom Ureda Motiviranost predrasudom krivično djelo, ili čin čiju krivičnu organa vlasti zajednici daje OSCE-a za demokratske znači da je počinilac izabrao prirodu tek treba ustanoviti. do znanja da se poduzimaju institucije i ljudska prava žrtvu krivičnog djela na osnovu odgovarajuće mjere i da se (OSCE ODIHR), krivično stvarne ili pretpostavljene razumije uticaj tog incidenta. djelo počinjeno iz mržnje je zaštićene karakteristike. Krivično djelo + predrasuda kao motiv = KRIVIČNO DJELO Učinkovito i pravovremeno krivično djelo koje je motivirano Zaštićena karakteristika procesuiranje krivičnih djela netolerancijom prema temeljna je karakteristika koja POČINJENO IZ MRŽNJE počinjenih iz mržnje od strane određenoj grupi. je zajednička za određenu pravosudnih organa, dodatno grupu, kao što su rasa, vjera, Zašto je važno reagovati na ističe poruku da se takva Da bi krivično djelo bilo etnička pripadnost, jezik ili krivična djela počinjena iz krivična djela neće tolerisati. kvalifikovano kao krivično djelo seksualna orijentacija. Krivično mržnje? počinjeno iz mržnje, moraju biti djelo počinjeno iz mržnje nije ispunjena dva kriterija: uvjetovano time da počinilac Krivična djela počinjena iz osjeća mržnju, nego samo mržnje šalju snažnu poruku da je krivično djelo motivirano netolerancije prema žrtvi i 1) djelo mora biti zakonom predrasudom. Najčešći pojavni propisano kao krivično djelo i široj grupi koja sa žrtvom oblici krivičnih djela počinjenih Krivična djela počinjena iz Zakonodavni okvir Misija pruža podršku organima • Promociju angažmana mržnje u Bosni i Hercegovini vlasti i civilnom društvu civilnog društva u borbi protiv U 2010. godini, usvojene u suzbijanju incidenata krivičnih djela počinjenih iz Krivična djela počinjena iz su ključne izmjene i dopune motiviranih predrasudama mržnje. mržnje u Bosni i Hercegovini odredaba krivičnih zakona i krivičnih djela počinjenih (BiH) često su usmjerena na: Republike Srpske (RS) i iz mržnje na više načina, • Angažman u cilju boljeg Brčko distrikta BiH (BDBiH) uključujući: razumijevanja stope i razloga • Tri najveće etničke grupe u koje se odnose na krivična za neprijavljivanje incidenata BiH kada one predstavljaju djela počinjena iz mržnje, • Praćenje i izvještavanje motiviranih predrasudama demografsku manjinu, poput sa dodatnim izmjenama o incidentima motiviranim i krivičnih djela počinjenih „povratničkih“ zajednica, koje i dopunama u BDBiH iz predrasudama i krivičnim iz mržnje provođenjem su često izolirane i ugrožene. 2024. godine. U RS-u su djelima počinjenim iz mržnje istraživanja o neprijavljivanju Krivična djela počinjena iz 2013., 2017. i 2025. godine u BiH, kao i o odgovorima krivičnih djela počinjenih iz mržnje protiv ovih zajednica - donesene i dodatne izmjene i lokalnih organa vlasti i civilnog mržnje. kako protiv ljudi, tako i protiv dopune relevantnih odredaba društva na takve radnje. Na imovine - šalju snažnu poruku Krivičnog zakonika RS u primjer, infografika koju Misija Relevantne publikacije netolerancije i stvaraju strah i ovoj oblasti, a izmjene i objavljuje svakog mjeseca Misije napetost, te oživljavaju traume dopune Krivičnog zakona pod nazivom „Monitor mržnje“ zločina i sukoba iz rata 1990-ih Federacije BiH usvojene su pomaže da se popuni praznina 2016. i 2025. godine. Ovim koja postoji zbog nepostojanja • Razumijevanje krivičnih djela u BiH. počinjenih iz mržnje: Priručnik izmjenama jača se pravni prakse službenog prikupljanja ili osnov koji daje mogućnost analize podataka. za Bosnu i Hercegovinu • Vjerske vođe i vjerske i da se u datim jurisdikcijama sakralne objekte, poput istražuju i procesuiraju takva • Monitor mržnje crkava, džamija, sinagoga i • Zagovaranje zakonodavne krivična djela, uz uvažavanje reforme za unapređenje grobalja, kao simbole identiteta predrasude kao motiva za i pripadnosti određenoj odredaba o krivičnim djelima • Borba protiv krivičnih počinjenje djela. One propisuju počinjenim iz mržnje i djela počinjenih iz mržnje: zajednici. kvalifikovane oblike određenih promoviranje njihove efikasne Analiza incidenata motiviranih krivičnih djela, poput ubistva, primjene kroz organizaciju predrasudama u Bosni i • Pripadnike seksualnih silovanja i nanošenja teških stručne rasprave u pravnoj Hercegovini, sa preporukama manjina, koji su izuzetno ranjivi tjelesnih povreda, počinjene zajednici. kada su u pitanju krivična djela s predrasudom kao motivom. počinjena iz mržnje, a napadi • Krivična djela počinjena iz Konačno, u skladu sa ovim mržnje i incidenti motivirani na njih često se događaju na odredbama, motiv predrasude • Izgradnju institucionalnih javnim mjestima. kapaciteta organa za provedbu predrasudama u Bosni i treba uzeti u obzir kao Hercegovini, izvještaj za 2015. otežavajuću okolnost prilikom zakona i pravosuđa. Misija od 2014. godine organizira godinu • Etničke manjine, kao što su izricanja kazne za svako ovakvo krivično djelo koje aktivnosti usavršavanja i Romi i Jevreji, koji su meta osposobljavanja službenika za zbog ukorijenjene netolerancije, nije procesuirano kroz ovaj • Krivična djela iz mržnje i kvalifikovani oblik. provedbu zakona, tužilaca i krivična djela izazivanja mržnje: predrasuda i marginalizacije. sudija. komentar relevantnih zakonskih odredaba • Žene, koje i dalje ostaju Uloga Misije • Podizanje svijesti javnosti izložene riziku od krivičnih djela i organa vlasti o postojanju počinjenih iz mržnje motivisanih • Brošura pod naslovom: Efikasna reakcija na krivična krivičnih djela počinjenih “Prijavi krivično djelo počinjeno rodnom nejednakošću i djela počinjena iz mržnje iz mržnje i odgovarajućem predrasudama. iz mržnje” zahtijeva snažno opredjeljenje odgovoru na ovakva krivična organa za provedbu zakona djela. Lokalni susreti i aktivnosti Iako se krivična djela počinjena i pravosuđa. U saradnji • Istraživanje o neprijavljivanju koje provodi Misija, stvaraju krivičnih djela počinjenih iz iz mržnje dešavaju u svakom s Uredom OSCE-a za platformu za diskusiju o ovim društvu, ona predstavljaju demokratske institucije i ljudska mržnje temama unutar zajednica. poseban problem u društvima prava (ODIHR) i Nacionalnom koja se oporavljaju od nasilnog kontakt osobom za borbu • ODIHR-ov godišnji izvještaj o protiv krivičnih djela počinjenih • Zalaganje za uspostavu krivičnim djelima počinjenim iz sukoba. Uvažavajući tu službenog sistema prikupljanja činjenicu, Misija usko sarađuje iz mržnje pri Ministarstvu mržnje za BiH sigurnosti BiH, Misija je podataka o incidentima s policijom, pravosuđem, motiviranim predrasudama i jedinicama lokalne podržala proces unapređenja zakonodavstva i nastavlja krivičnim djelima počinjenim iz samouprave, organizacijama mržnje u BiH. Takav sistem bi civilnog društva i drugim pružati podršku vlastima u njegovoj primjeni. omogućio donošenje politika međunarodnim organizacijama zasnovanih na činjenicama i u BiH na sprečavanju, provedbu potrebnih aktivnosti učinkovitom pravnom u borbi protiv incidenata procesuiranju i odgovarajućoj motiviranih predrasudama i proporcionalnoj reakciji na krivičnih djela počinjenih iz krivična djela počinjena iz mržnje u BiH. mržnje, uključujući i javne osude takvih djela.
Za više informacija Misija OSCE-a u Bosni i Hercegovini skenirajte QR kod. Fra Anđela Zvizdovića 1, UNITIC Toranj A 71000 Sarajevo Bosna i Hercegovina
Tel: +387 33 952 100 Fax: +387 33 442 479 press.ba@osce.org https://bih.osce.org/
Pratite Misiju OSCE-a u BiH
Combating Hate Crimes and Bias-Motivated Incidents
The OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina (Mission) the perpetrator feels hate; Why is it important to monitors and reports on hate crimes and bias-motivated rather, it only requires that the respond to hate crimes? incidents, advocates for the effective application of crime was committed out of relevant legal provisions, raises awareness amongst a bias motivation. While hate Hate crimes send powerful institutions and the public, and builds the capacity of crimes commonly take the messages of intolerance to domestic institutions to prevent such crimes and process form of property damage, both the targeted victim and resulting cases. assault or murder, if both of the wider group sharing the the aforementioned criteria protected characteristic to What is a hate crime? 2) the crime must have are met, any crime can be which they belong. This may been committed with a bias considered a hate crime. further trigger a sense of According to the OSCE Office motivation. insecurity and distrust within for Democratic Institutions and By contrast, a bias-motivated the community. As individual Human Rights (OSCE ODIHR), Bias motivation exists when the incident is an act of hostility hate crimes can drive potential a hate crime is a crime that perpetrator chose the target motivated by bias that does conflict or escalate tensions, is motivated by intolerance of the crime on the basis of not necessarily reach the responding to them requires towards a specific group. real or perceived protected threshold of a criminal offence targeted and expedient action. To qualify as a hate crime, a characteristics. A protected or is an act the criminal criminal act must meet two characteristic is a fundamental nature of which is yet to be When a suspected hate crime criteria: characteristic that is shared determined. occurs, meaningful responses by a group, such as race, by local authorities reassure 1) the act itself must be a crime religion, ethnicity, language crime + bias motivation = communities that appropriate under the criminal code, and or sexual orientation. A hate HATE CRIME action is being taken and that crime does not require that the impact of the incident is understood. In particular, the with the police, judiciary, local framework. The Mission bias-motivated incidents and effective and timely processing government, civil society has, in co-operation with the hate crimes in BiH to fill the of hate crimes by the justice organizations and other OSCE Office for Democratic current information gap and sector reinforces this message international organizations in Institutions and Human Rights inform relevant policy decisions that such crimes will not be BiH to ensure the prevention (ODIHR) and the National Point and official actions. tolerated. of and effective institutional of Contact on Combating responses to hate crimes Hate Crimes within the BiH • Promoting the engagement Hate crimes in Bosnia and as well as appropriate and Ministry of Security, supported of civil society in tackling hate Herzegovina proportional reactions, the process of strengthening crimes. including public condemnation. legislation and continues Hate crimes in Bosnia and to assist authorities in its • Working to improve Herzegovina (BiH) often target: Legislative framework implementation. understanding of both the scope and drivers of the • The three largest ethnic In 2010, critical amendments More broadly, the Mission underreporting bias-motivated groups in BiH when they to provisions of the respective assistance to domestic incidents and hate crimes, represent a demographic criminal codes of Republika authorities and civil society including conducting a hate minority, such as in often Srpska (RS) and Brčko District includes: crimes underreporting survey. isolated and vulnerable BiH (BD BiH) related to hate ‘returnee’ communities. crimes were adopted, with • Monitoring and reporting on Relevant Mission Hate crimes against these BD BiH adopting additional bias-motivated incidents and publications communities, targeting people amendments in 2024. In hate crimes across BiH, as well and property, communicate a 2013, 2017 and 2025, the RS as on the responses by local • Understanding Hate Crimes: sense of intolerance, creating further amended the relevant authorities and civil society A Handbook for Bosnia and fear and tension and reviving provisions of the RS Criminal to such acts. The Mission’s Herzegovina traumas of crimes and conflict Code, while amendments monthly Hate Monitor helps of the 1990s war in BiH. to the Criminal Code of to fill the gap left by a lack • Hate Monitor the Federation of BiH were of official data collection or • Religious leaders and adopted in 2016 and 2025. analysis. • Tackling Hate Crimes Report religious and sacred objects, In the respective jurisdictions, such as churches, mosques, these amendments • Advocating for legal • Hate Crimes and Bias- synagogues and graveyards, strengthened the legal basis reform, including facilitating Motivated Incidents in BiH, as symbols of identity for the investigation and discussions in the legal 2015 monitoring findings and belonging for specific processing of such crimes by community, to strengthen communities. specifically recognizing the provisions on hate crimes • Hate Crimes Legal bias motivation. This includes and promote their effective Commentary • Members of sexual defining of hate crime and implementation. minorities, who are extremely introducing several aggravated • Report Hate Crimes Leaflet vulnerable to hate crimes, forms of certain criminal • Building the institutional which frequently occur in public acts, such as murder, rape capacities of law enforcement • Hate Crime Underreporting places. and causing grievous bodily agencies and the judiciary, Survey 2023 | OSCE injury, when committed with noting the Mission has regularly • Ethnic minorities, such as a bias motivation. Finally, organized capacity-building • Bosnia and Herzegovina | Roma and Jews, targeted due per these amendments, bias activities for law enforcement, HCRW to entrenched intolerance, motivation should be taken prosecutors and judges since prejudice and marginalization. into account as an aggravating 2014. circumstance in sentencing • Women, who remain at decisions when the crime • Raising the public and risk of hate crimes driven by was not prosecuted in the authorities’ awareness about gender inequality and bias. aggravated form. hate crimes and appropriate responses to them, including While hate crimes occur in The role of the Mission hosting local events and every society, their impact activities to provide forums for is especially problematic in Responding to hate discussion. societies recovering from crimes effectively requires violent conflict. In light of this, a commitment by law • Advocating for the the Mission works closely enforcement and the judiciary establishment of an official and the appropriate legal system of data collection on For more information, OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina scan the QR code. Fra Anđela Zvizdovića 1, UNITIC Tower A 71000 Sarajevo Bosnia and Herzegovina
Tel: +387 33 952 100 Fax: +387 33 442 479 press.ba@osce.org https://bih.osce.org/
Follow OSCE Mission to BiH