Komunitetet dhe përfaqësimi gjinor Gratë përbëjnë 36 për qind të punonjësve të ZKKK-ve. Zyrtarët nga komuniteti serb dhe ai shqiptar përbëjnë përkatësisht 37 dhe 29 për qind të numrit të përgjithshëm të pozitave në ZKKK. Secili komunitet në Kosovë përfaqësohet më së paku një përfaqësues, me përjashtim të komunitetit kroat, i cili nuk është i përfaqësuar. 17% 22% 61% Qasja në burime financiare Mirë Mesatar Dobët Zyrat Komunale për Komunitete dhe Kthim Zyrat Komunale për Komunitete dhe Kthim (ZKKK) janë struktura të detyrueshme në të gjitha komunat, me përgjegjësi për mbrojtjen e të drejtave të komuniteteve, sigurimin e qasjes së barabartë në shërbime, si dhe krijimin e kushteve për kthim të qëndrueshëm. ZKKK-të i japin llogari drejtpërdrejt kryetarit të komunës. Madhësia dhe numri i punonjësve përcaktohen sipas përqindjes së komuniteteve me banim në komunë, nevojave të tyre specifike, si dhe numrit të planifikuar apo të pritur të personave të kthyer apo të riatdhesuar. Kjo analizë përdor të dhënat përfundimtare nga Regjistrimi i Popullsisë, Ekonomive Familjare dhe Banesave në Kosovë 2024, si dhe vlerësimet e banorëve nga Profili i Komunave të Misionit të OSBE-së në Kosovë për komunat veriore të vitit 2018. Dokumentet kryesore • Rregullorja 02/2010 për Zyrat Komunale për Komunitete dhe Kthim; • Termat e referencës për ZKKK-të – Procedurat Standarde të Veprimit. Themelimi ZKKK-të janë themeluar në 36 komuna. Zyra ekuivalente me funksione të ngjashme ekzistojnë në Leposaviq dhe Zubin Potok, por nuk llogariten si ZKKK në këtë përmbledhje pasi nuk janë plotësisht në përputhje me kuadrin ligjor përkatës. ZKKK-të punësojnë gjithsej 141 zyrtarë - mesatarisht 3.9 pozita për komunë. *Sipas vlerësimit nga ZKKK-ve 2025 janar-tetor 51 40 16 8 9 7 5 4 1 0 0102030405060 Serb i Kosovës Shqiptar i Kosovës Boshnjak i Kosovës Rom i Kosovës Egjiptian i Kosovës Ashkali i Kosovës Turk i Kosovës Goran i Kosovës Malazez i Kosovës Kroat i Kosovës Përfaqësimi i komuniteteve 22 15 7 0 2 0 3 2 0 0 29 25 9 8 7 7 2 2 1 0 0% 20% 40% 60% 80%100% Serb i Kosovës Shqiptar i Kosovës Boshnjak i Kosovës Rom i Kosovës Egjiptian i Kosovës Ashkali i Kosovës Turk i Kosovës Goran i Kosovës Malazez i Kosovës Kroat i Kosovës Përfaqësimi gjinor (sipas komunitetit) GraBurra
1 – Strategjia dhe planifikimi Hartimi i planeve vjetore të punës Realizimi i vlerësimit të nevojave të komuniteteve dhe personave të zhvendosur 2 – Buxheti Pjesëmarrje në përgatitjen e buxhetit komunal dhe dorëzimi i projekteve që synojnë komunitetet 3 – Bashkëpunimi Pjesëmarrje në takimet e Komitetit për Komunitete 4 – Raportimi Raportim te Kryetari i Komunës, Kuvendi Komunal dhe/apo institucionet qeveritare 5 – Komunikim dhe konsultim Angazhim në fushata të ndërgjegjësimit që synojnë komunitetet Realizimi i vizitave të rregullta në terren te komunitetet jo-shumicë 17 19 0 10 20 30 Po Jo Performanca 2025 Tregues të përzgjedhur të performancës Në vijim kemi paraqitur të dhëna që ilustrojnë ZKKK-të që kanë ndërmarrë aktivitete kyçe dhe detyra thelbësore të përcaktuara në kuadrin ligjor dhe të politikave. Informacioni bazohet në monitorimin e rregullt të ekipeve në terren të Misionit të OSBE-së në Kosovë dhe në rishikime periodike specifike, si dhe në raportet e përgatitura nga komunat, duke mbuluar periudhën janar–tetor 2025, para zgjedhjeve komunale. Performanca e përgjithshme Vlerësimet e performancës së ZKKK-ve bazohen në rezultatet e mbledhura të treguesve të performancës, të cilat pasqyrojnë aktivitetet kyçe dhe detyrat thelbësore të përcaktuara në kuadrin përkatës ligjor dhe të politikave. Performanca vlerësohet si “e lartë” nëse rezultati i mbledhur është mbi 66 për qind, “mesatare” nëse ndryshon ndërmjet 66 dhe 33 për qind, dhe “e ulët” nëse është nën 33 për qind. Misioni i OSBE-së në Kosovë mbështet e përmirësimin pjesëmarrjes së komuniteteve në vendimmarrjen publike dhe në proceset e qeverisjes dhe institucione. Për të ndihmuar në këtë drejtim, Misioni i OSBE-së rregullisht monitoron performancën e mekanizmave komunalë të 'mbrojtjes së komuniteteve Letrat informuese kanë për qëllim tu ofrojnë institucioneve përkatëse treguesit që mund të ndihmojnë në identifikimin e mangësive dhe fushave për përmirësimin e pajtueshmërisë. 0 10 20 30 Yes No 14 11 11 0 10 20 30 Po, çdo 6 muaj Po, jo aq shpesh No 20 10 6 0 10 20 30 Po, shpesh Po, rrallëJo 12 22 2 0 10 20 30 Po, shpesh Po, rrallëJo 10 26 0 10 20 30 Po Jo 25 11 0 10 20 30 Po JoStrategjia dhe planifikimi Buxheti Bashkëpunimi Raportimi Komunikimi dhe konsultimi PERFORMANCA E GJITHMBARSHME DeçanE lartë E lartë E lartë E lartëMesatare80% DragashE lartë E lartë E lartë E lartëMesatare79% FerizajE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë96% Fushë Kosovë Mesatare E ulët E ulët E ulët E ulët19% GjakovëE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë94% GjilanE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë80% GllogocE lartëMesatare E lartë E lartë E ulët64% GraçanicëMesatare E ulët E ulët E lartë E ulët34% Hani I ElezitE ulët Mesatare E ulët E ulët E ulët IstogE lartë E lartë E lartë E lartëMesatare87% JunikMesatareMesatareMesatare E lartë E ulët48% KaçanikE lartëMesatare E ulët E lartë E ulët54% KamenicëE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë94% KlinëE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë92% KllokotE ulët E ulët MesatareMesatare E ulët22% LipjanE lartë E ulët E lartë E lartëMesatare59% MalishevëE ulët E ulët E ulët E lartëMesatare33% Mamushë E ulët E ulët MesatareMesatare E ulët20% Mitrovicë VerioreE ulët E ulët E ulët E lartë E ulët Mitrovicë JugoreMesatare E lartë E lartë E lartë E lartë73% NovobërdëMesatare E ulët E lartë E lartë E ulët45% ObiliqE ulët E ulët Mesatare E lartë E ulët37% ParteshE ulët Mesatare E lartë E lartë E ulët55% PejëE lartë E lartë E lartë E lartëMesatare86% PodujevëE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë91% PrishtinëE lartë E lartë E lartë E lartëMesatare70% PrizrenE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë96% RahovecE lartë E lartë E lartë E lartë E lartë96% RanillugMesatare E ulët E lartë E lartë E ulët39% ShtimeE lartë E ulët E lartë E lartë E lartë70% SkenderajE ulët E lartë E lartëMesatare E ulët59% ShtërpcëE lartë E lartë E ulët E lartë E lartë74% SuharekëE ulët E ulët MesatareMesatare E ulët32% VitiE ulët E lartëMesatareMesatare E ulët39% VushtrriE ulët E ulët Mesatare E lartëMesatare34% ZveçanE ulët E ulët E ulët E lartë E ulët19% PERFORMANCË MESATARE 2025 58% 50% 62% 76% 46% 59%
Communities and Gender Representation Women constitute 36 per cent of MOCRs employees. Kosovo Serb and Kosovo Albanian officers comprise respectively 37 per cent and 29 per cent of the total MOCRs posts. There is at least one officer belonging to each community in Kosovo, with the only exception of Kosovo Croat community, which is not represented. 17% 22% 61% Access to Financial Resources Good Fair Poor Municipal Offices for Communities and Return Municipal Offices for Communities and Return (MOCRs) are mandatory structures in all municipalities, tasked with protecting communities’ rights, ensuring equal access to services, and creating conditions for sustainable return. MOCRs directly report to the mayor. The size and staffing are determined by the percentage of communities residing in the municipality, their specific needs, and the number of planned or expected returnees or repatriated persons. This analysis uses final data from the 2024 Kosovo Population and Housing Census and resident estimates from the 2018 OSCE Mission in Kosovo Municipal Profiles for northern municipalities. Key Documents • Regulation 02/2010 for the Municipal Offices for Communities and Return; • MOCR Terms of Reference - Standard Operating Procedures. Establishment MOCRs are established in 36 municipalities. Equivalent offices with similar functions exist in Leposavić/Leposaviq and Zubin Potok, but are not counted as MOCR in this factsheet as not fully in line with the relevant legal framework. MOCRs employ a total of 141 officers - an average of 3.9 posts per municipality. * As assessed by MOCRs 2025 January-October 51 40 16 8 9 7 5 4 1 0 0102030405060 Kosovo Serb Kosovo Albanian Kosovo Bosniak Kosovo Roma Kosovo Egyptian Kosovo Ashkali Kosovo Turk Kosovo Gorani Kosovo Montenegrin Kosovo Croat Community Representation 22 15 7 0 2 0 3 2 0 0 29 25 9 8 7 7 2 2 1 0 0% 20% 40% 60% 80%100% Kosovo Serb Kosovo Albanian Kosovo Bosniak Kosovo Roma Kosovo Egyptian Kosovo Ashkali Kosovo Turk Kosovo Gorani Kosovo Montenegrin Kosovo Croat Gender Representation (by Community) Women Men
1 - Strategy and Planning Develop annual work plans Conduct needs Assessment of communities and displaced persons 2 - Budget Participate in the preparation of the municipal budget and submit projects targeting communities 3 - Co-operation Participate in Communities Committees meetings 4 - Reporting Report to the mayor, Municipal Assembly and/or Government institutions 5 - Outreach and Consultation Engage in public awareness-raising campaigns targeting communities Conduct regular field visits to non-majority communities 17 19 0 10 20 30 Yes No Performance 2025 Selected Performance Indicators Figures illustrating MOCRs that undertook key activities and substantive duties outlined in the legal and policy framework are presented below. The information is based on OSCE Mission in Kosovo field teams’ regular monitoring and periodic specific reviews, as well as reports produced by municipalities, covering the period January to October 2025 prior to municipal elections. Overall Performance MOCRs’ performance scores are based on the aggregated results of performance indicators, which reflect key activities and substantive duties outlined in the relevant legal and policy framework. Performance is rated “High” when the aggregated score is above 66 per cent, “Moderate” when it ranges between 66 and 33 per cent, and “Low” when it is below 33 per cent. The OSCE Mission in Kosovo supports communities’ improved participation in public decision-making and governance processes and institutions. To assist in this effort, the Mission regularly monitors the performance of municipal communities’ protection mechanisms. The information sheets aim to provide the relevant institutions with indicators that can help identify gaps and areas for improvement in compliance. Strategy and Planning Budget Cooperation Reporting Outreach and Consultation Overall Performance 2025 Deçan/Dečane High High High High Moderate80% Dragash/DragašHigh High High High Moderate79% Ferizaj/UroševacHigh High High High High 96% Fushë Kosovë/Kosovo PoljeModerate Low Low Low Low 19% Gjakovë/ ÐakovicaHigh High High High High 94% Gjilan/GnjilaneHigh High High High High 80% Gllogoc/GlogovacHigh Moderate High High Low 64% Gračanica/GraçanicëModerate Low Low High Low 34% Hani I Elezit/Elez HanLow Moderate Low Low Low 23% Istog/IstokHigh High High High Moderate87% JunikModerateModerateModerate High Low 48% Kaçanik/KačanikHigh Moderate Low High Low 54% Kamenicë/Kamenica High High High High High 94% Klinë/KlinaHigh High High High High 92% Klokot/KllokotLow Low ModerateModerate Low 22% Lipjan/LipljanHigh Low High High Moderate59% Malishevë/MališevoLow Low Low High Moderate33% Mamuşa/Mamushë/Mamuša Low Low ModerateModerate Low 20% Mitrovica/Mitrovicë NorthLow Low Low High Low 19% Mitrovicë/Mitrovica SouthModerate High High High High 73% Novo Brdo/NovobërdëModerate Low High High Low 45% Obiliq/ObilićLow Low Moderate High Low 37% Parteš/ParteshLow Moderate High High Low 55% Pejë/PećHigh High High High Moderate86% Podujevë/PodujevoHigh High High High High 91% Prishtinë/PrištinaHigh High High High Moderate70% PrizrenHigh High High High High 96% Rahovec/Orahovac High High High High High 96% Ranilug/RanillugModerate Low High High Low 39% Shtime/ŠtimljeHigh Low High High High 70% Skenderaj/SrbicaLow High High Moderate Low 59% Štrpce/ShtërpcëHigh High Low High High 74% Suharekë/Suva RekaLow Low ModerateModerate Low 32% Viti/VitinaLow High ModerateModerate Low 39% Vushtrri/VučitrnLow Low Moderate High Moderate34% Zvečan/ZveçanLow Low Low High Low 19% AVERAGE 2025 58% 50% 62% 76% 46% 59% 0 10 20 30 Yes No 14 11 11 0 10 20 30 Yes, every 6 months Yes, less frequently No 20 10 6 0 10 20 30 Yes, frequently Yes, rarelyNo 12 22 2 0 10 20 30 Yes, frequently Yes, rarelyNo 10 26 0 10 20 30 Yes No 25 11 0 10 20 30 Yes No
Zastupljenost zajednica i rodna zastupljenost Žene čine 36 procenta zaposlenih u OKZP. Službenici kosovski Srbi i kosovski Albanci nalaze se na 37, odnosno 29 procenta od ukupnog broja radnih mesta u OKZP. Svaka zajednica na Kosovu ima najmanje po jednog službenika, izuzimajući zajednicu kosovskih Hrvata koja nije zastupljena. 17% 22% 61% Pristup finansijskim resursima Dobar Dovoljan Loš Opštinske kancelarije za zajednice i povratak Opštinske kancelarije za zajednice i povratak (OKZP) su obavezne strukture u svim opštinama koje imaju zadatak da štite prava zajednica, obezbeđuju jednak pristup uslugama i stvaraju uslove za održiv povratak. OKZP direktno izveštava predsedniku opštine. Veličina i broj radnih mesta OKZP određuju se na osnovu procenta zajednica koje žive u opštini, njihovih specifičnih potreba, kao i broja planiranih ili očekivanih povratnika ili repatriranih osoba. Ova analiza koristi konačne podatke iz Popisa stanovništva, domaćinstava i stanova na Kosovu iz 2024. godine, kao i procene broja stanovnika iz Opštinskih profila Misije OEBS-a na Kosovu iz 2018. godine za severne opštine. Ključna dokumenta • Uredba br. 02/2010 za opštinske kancelarije za zajednice i povratak; • Opis radnih zadataka OKZP - Standardni operativni postupci. Osnivanje OKZP-ovi su upostavljeni u 36 opština. Ekvivalentne kancelarije sa sličnim funkcijama postoje u Leposaviću i Zubinom Potoku, ali se u ovom informativnom listu ne računaju kao OKZP jer nisu u potpunosti usklađene sa relevantnim pravnim okvirom. OKZP-ovi zapošljavaju ukupno 141 službenika - u proseku 3,9 radnih mesta po opštini. * Po oceni OKZP-ova 51 40 16 8 9 7 5 4 1 0 0102030405060 Kosovski Srbi Kosovski Albanci Kosovski Bošnjaci Kosovski Romi Kosovski Egipćani Kosovske Aškalije Kosovski Turci Kosovski Goranci Kosovski Crnogorci Kosovski Hrvati Zastupljenost zajednica 22 15 7 0 2 0 3 2 0 0 29 25 9 8 7 7 2 2 1 0 0% 20% 40% 60% 80%100% Kosovski Srbi Kosovski Albanci Kosovski Bošnjaci Kosovski Romi Kosovski Egipćani Kosovske Aškalije Kosovski Turci Kosovski Goranci Kosovski Crnogorci Kosovski Hrvati Rodna zastupljenost(po zajednici) ŽeneMuškarci 2025 januar-oktobar
1 – Strategija i planiranje Izrađuju godišnje planove rada Sprovode procene potreba zajednica i raseljenih lica 2 - Budžet Učestvuju u pripremi opštinskog budžeta i podnose projekte usmerene na zajednice 3 - Saradnja Učestvuju na sastancima odbora za zajednice 4 - Izveštavanje Podnošenje izveštaja predsedniku opštine, skupštini opštine i/ili vladinim institucijama 5 – Rad na terenu i konsultacije Angažovanje u javnim kampanjama usmereno na zajednice Sprovode redovne posete na terenu nevećinskim zajednicama Misija OEBS-a na Kosovu podržava veće učešće zajednica u institucijama i procesima donošenja odluka i upravljanja. Da bi pomogla u tome, Misija redovno prati učinak opštinskih mehanizama za zaštitu zajednica. Informativni listovi imaju za cilj da relevantnim institucijama pruže pokazatelje koji mogu pomoći u identifikaciji nedostataka i oblasti za unapređenje u pogledu usklađenosti. 17 19 0 10 20 30 Da Ne Učinak u 2025. Izabrani pokazatelji učinka Podaci koji ilustruju OKZP-ove koji su sprovodili ključne aktivnosti i suštinske nadležnosti predviđene pravnim okvirom i okvirom praktične politike su u nastavku. Informacije se zasnivaju na redovnom praćenju terenskih timova Misije OEBS-a na Kosovu, kao i na periodičnim tematskim pregledima i izveštajima koje su izradile opštine, a obuhvataju period od januara do oktobra 2025. godine, pre održavanja lokalnih izbora. Ukupan učinak Ocene učinka OKZP-ova zasnovane su na zbirnim rezultatima pokazatelja učinka, koji odražavaju ključne aktivnosti i bitne dužnosti predviđene relevantnim pravnim okvirom i okvirom praktične politike. Učinak se ocenjuje kao „visok“ kada je zbirna ocena iznad 66 procenta, „osrednji“ kada se kreće između 66 i 33 procenta i „nizak“ kada je ispod 33 procenta. 0 10 20 30 Da Ne 14 11 11 0 10 20 30 Da, svakih 6 meseci Da, manje često Ne 20 10 6 0 10 20 30 Da, čestoDa, retkoNe 12 22 2 0 10 20 30 Da, čestoDa, retkoNe 10 26 0 10 20 30 Da Ne 25 11 0 10 20 30 Da NeStrategija i planiranje Budžet Saradnja Izveštavanje Aktivnosti na terenu i konsultacije UKUPAN UČINAK Dečane Visok Visok Visok Visok Osrednji80% DragašVisok Visok Visok Visok Osrednji79% UroševacVisok Visok Visok Visok Visok96% Kosovo PoljeOsrednji Nizak Nizak Nizak Nizak19% ÐakovicaVisok Visok Visok Visok Visok94% GnjilaneVisok Visok Visok Visok Visok80% GlogovacVisok Osrednji Visok Visok Nizak64% GračanicaOsrednji Nizak Nizak Visok Nizak34% Elez HanNizak Osrednji Nizak Nizak Nizak IstokVisok Visok Visok Visok Osrednji87% JunikOsrednjiOsrednjiOsrednji Visok Nizak48% KačanikVisok Osrednji Nizak Visok Nizak54% KamenicaVisok Visok Visok Visok Visok94% KlinaVisok Visok Visok Visok Visok92% KlokotNizak Nizak OsrednjiOsrednji Nizak22% LipljanVisok Nizak Visok Visok Osrednji59% MališevoNizak Nizak Nizak Visok Osrednji33% Mamuša Nizak Nizak OsrednjiOsrednji Nizak20% Severna MitrovicaNizak Nizak Nizak Visok Nizak Južna MitrovicaOsrednji Visok Visok Visok Visok73% Novo BrdoOsrednji Nizak Visok Visok Nizak45% ObilićNizak Nizak Osrednji Visok Nizak37% PartešNizak Osrednji Visok Visok Nizak55% PećVisok Visok Visok Visok Osrednji86% PodujevoVisok Visok Visok Visok Visok91% PrištinaVisok Visok Visok Visok Osrednji70% PrizrenVisok Visok Visok Visok Visok96% OrahovacVisok Visok Visok Visok Visok96% RanilugOsrednji Nizak Visok Visok Nizak39% ŠtimljeE lartë Nizak E lartë E lartë E lartë70% SrbicaNizak Visok Visok Osrednji Nizak59% ŠtrpceVisok Visok Nizak Visok Visok74% Suva RekaNizak Nizak OsrednjiOsrednji Nizak32% VitinaNizak Visok OsrednjiOsrednji Nizak39% VučitrnNizak Nizak Osrednji Visok Osrednji34% ZvečanNizak Nizak Nizak Visok Nizak19% PROSEK 2025 58% 50% 62% 76% 46% 59%