PROGRAMI I STUDIMIT MASTER I SHKENCAVE NË “DREJTËSI TRANZITORE” BROSHURË INFORMUESE Hapja e programit Master në Drejtësi Tranzitore është mbështetur nga projekti “Ndërtimi i kapaciteteve të institucioneve dhe profesionistëve shqiptarë në fushën e drejtësisë tranzitore”, i zbatuar nga Prezenca e OSBE-së në Shqipëri dhe i mbështetur financiarisht nga Republika Federale e Gjermanisë.
Shënim: Opinionet e shprehura në këtë botim nuk pasqyrojnë detyrimisht qëndrimin e Prezencës së OSBE-së në Shqipëri. Programi Master i Shkencave në Drejtësi Tranzitore në Fakultetin e Shkencave Sociale të Universitetit të Tiranës është krijuar për të konsoliduar kërkimin dhe mësimdhënien në fushën e drejtësisë tranzitore në Shqipëri. Përmes një kurrikule të gjithanshme dhe të integruar, Programi do trajtojë dimensionet kritike për të kuptuar drejtësinë tranzitore në Shqipëri, duke iu referuar kontekstit shoqëror, politik, institucional dhe ligjor në të cilin u krye tranzicioni nga e kaluara komuniste, aktorët kryesorë, dhe deri në çfarë mase është arritur apo mund të arrihet drejtësia. Programi do nxjerrë mësime nga krahasimet me shoqëritë e tjera që kalojnë nga lufta te paqja ose nga autoritarizmi te demokracia.
3 FORMA E STUDIMIT DHE DIPLOMA
Programi i studimit të ciklit të dytë Master i Shkencave në “Drejtësi Tranzitore” do të jetë një program me 120 kredite dhe kohëzgjatje 2 vite akademike (4 semestra), në gjuhën shqipe, me formë studimi me kohë të plotë. Në përfundim të këtij Programi lëshohet diplomë e ciklit të dytë Master i Shkencave në “Drejtësi Tranzitore”, në Fakultetin e Shkencave Sociale, në Universitetin e Tiranës, referuar nivelit 7 të Kornizës Shqiptare të Kualifikimeve.
KURRIKULA E PROGRAMIT TË STUDIMIT
Kurrikula e programit të studimit Master në fushën e Drejtësisë Tranzitore është bashkëkohore dhe në përputhje me standardet ndërkombëtare , e hartuar nga profesorë të Universitetit të Tiranës, nën këshillimin e tre profesorëve ndërkombëtarë të angazhuar nga Prezenca e OSBE-së në Shqipëri. Kurrikula ndërlidh tri fushat e studimit: sociologji, drejtësi dhe histori, dhe plotëson më së miri profilin e një studiuesi dhe kërkuesi të ardhshëm në fushën e drejtësisë tranzitore. Modulet analizojnë çështjet, masat, politikat dhe institucionet e drejtësisë tranzitore nga një këndvështrim ndërdisiplinor, përfshirë metodat e hulumtimit, dhe krijojnë hapësirë për analiza të thelluara në nivel vendor, kombëtar, rajonal dhe ndërkombëtar. Një element i veçantë i kurrikulës është theksimi i dimensionit praktik si brenda secilës lëndë, ashtu edhe në lëndë të veçanta të saj. Në kuadër të projekteve për krijimin e Qendrës për Drejtësi dhe Transformim dhe Masterit në Drejtësi Tranzitore, Prezenca i ka dhuruar Qendrës për Drejtësi dhe Transformim/ Fakultetit të Shkencave Sociale, libra dhe materiale të tjera akademike të përshtatshme për t’u përdorur nga stafi i Qendrës, personeli akademik dhe studentët e Programit Master. Prezenca ka siguruar gjithashtu qasje në internet në disa revista akademike në fushën e drejtësisë tranzitore, ligjit, shkencave sociale dhe historisë.
PROGRAMI I STUDIMIT MASTER I SHKENCAVE NË “DREJTËSI TRANZITORE”
4 LËNDË E MODULE TË KURRIKULËS DHE KREDITET PËRKATËSE
VITI I PARË I STUDIMEVE
Të Drejtat e Njeriut dhe Drejtësia Tranzitore 8 ECTS Kursi i aftëson studentët që të vlerësojnë, dallojnë dhe analizojnë aktet e sulmit, abuzimit, shkeljes dhe dhunimit të të drejtave të njeriut, sidomos në shoqëritë post- autoritare. Për shembull, krimet kundër njerëzimit që ndodhën në luftërat në ish- Jugosllavi ndryshojnë nga shkeljet e të drejtave të njeriut në kohën e diktaturës në Shqipëri. Studentët do të jenë në gjendje të kuptojnë se pse shkatërrimi i fshatrave, marrja peng e fëmijëve, prishja e infrastrukturës së një vendi dhe censura mediatike janë krime të rënda me të cilat merret drejtësia tranzitore. Duke njohur parimet e të drejtave të njeriut, normat dhe standardet morale dhe ligjore, studentët do të jenë në gjendje të bëjnë dallimin mes tyre dhe të kuptojnë përse masat e drejtësisë zbatohen në disa raste dhe në të tjera jo.
Drejtësia Tranzitore dhe Mbrojtja Ndërkombëtare e të Drejtave të Njeriut 8 ECTS Studentët do të fitojnë njohuri në lidhje me bazat e Ligjit Ndërkombëtar për të Drejtat e Njeriut dhe rëndësinë e tij për shoqëritë që kalojnë nga konflikti i armatosur ose regjimet autoritare në një rend politik demokratik, duke respektuar të drejtat e njeriut. Do të mësojnë mbi praktikën dhe jurisprudencën e organeve dhe mekanizmave ndërkombëtarë dhe rajonalë për të drejtat e njeriut, duke u përqendruar në temat e rëndësishme për drejtësinë tranzitore, si dhe do të njihen me të drejtat 'thelbësore' që lidhen me drejtësinë tranzitore (e drejta për të vërtetën, drejtësinë, dëmshpërblimin dhe garancitë e mospërsëritjes). Studentët do të kuptojnë gjithashtu rolin e të drejtave civile dhe politike, dhe të drejtat ekonomike, sociale dhe kulturore në kontekstin e drejtësisë tranzitore, si dhe do të analizojnë juridiksionin mbi mekanizmat e drejtësisë tranzitore. Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut ka luajtur një rol të rëndësishëm në vendosjen e standardeve normative, duke kontribuar kështu si në juridiksionin e drejtësisë tranzitore, ashtu edhe në sundimin e ligjit.
5 Drejtësia Tranzitore dhe Historia: Qasjet Teorike 8 ECTS Lënda është e ndarë në dy pjesë, ku pjesa e parë do t’i kushtohet aspektit teorik mbi drejtësinë tranzitore dhe historinë. Kjo pjesë do të synojë hedhjen dritë mbi zhvillimet e drejtësisë tranzitore në shek. 20-21, si dhe do të pasqyrojë debatet bashkëkohore të fushës. Gjatë kursit do të trajtohen diskurset mbi përgjegjshmërinë dhe pajtimin social, dhe do të nxitet mendimi se si drejtësia tranzitore mund të shërbejë për të bërë “drejtësi”. Lënda synon të japë një hulumtim multidimensional të debateve aktuale politike, morale dhe teorike në fushën e drejtësisë tranzitore. Aspekt i qenësishëm i kursit do të jetë dhe analiza e efikasitetit të strategjive të përdorura nga shoqëritë post-totalitare/post-komuniste për t’u përballur me trashëgimitë e krimeve politike dhe të dhunimit të të drejtave të njeriut. Pjesa e dytë e lëndës do të fokusohet në narrativat dhe diskurset kryesore mbi komunizmin dhe trashëgiminë komuniste në kontekstin e politikave të memories në Shqipëri. Në të do të shpjegohen aspektet e politikave të kujtesës dhe të përkujtimit të ngjarjeve të së kaluarës komuniste. Studentët do të mësojnë se si të ngrenë pyetje analitike mbi diskursin për kujtesën e komunizmit dhe drejtësinë tranzitore në Shqipërinë postkomuniste, si dhe do të nxiten të angazhohen intensivisht në diskutime mbi tematikat e programit të lëndës.
Gjinia dhe Drejtësia Tranzitore (me zgjedhje) 6 ECTS Studentët do të kuptojnë se pse gjinia ka rëndësi të trajtohet si çështje në drejtësinë tranzitore. Ata do të mësojnë se dhuna dhe konflikti mbështeten në norma kulturore që lejojnë përdorimin e dhunës me bazë gjinore dhe dhunën ndaj grave, përfshirë përdhunimin si armë lufte. Gjithashtu studentët do të mësojnë se pse dhuna seksuale është krim lufte dhe duhet dënuar njësoj si krimet e tjera të luftës, sipas përcaktimit të legjislacionit ndërkombëtar penal dhe humanitar. Pas përfundimit të kursit studentët do të jenë në gjendje të zbatojnë masat e drejtësisë tranzitore në kuadër të gjinisë dhe do të dinë të përfshijnë dimensionin gjinor në të gjitha mekanizmat e drejtësisë tranzitore, juridike dhe administrative.
PROGRAMI I STUDIMIT MASTER I SHKENCAVE NË “DREJTËSI TRANZITORE”
6 Drejtësia Sociale nëpërmjet Drejtësisë Tranzitore (me zgjedhje) 6 ECTS Moduli synon të përmirësojë njohuritë e studentëve dhe të menduarit kritik për drejtësinë sociale. Gjatë kursit synohen të shqyrtohen shkaqet rrënjësore të pabarazisë, diversitetit dhe të drejtave të njeriut, si dhe të përgatiten studentët që të jenë në gjendje t'u përgjigjen sfidave bashkëkohore duke u nisur nga një analizë e Teorisë së Drejtësisë nga konceptet klasike në ato moderne të drejtësisë sociale. Gjithashtu, gjatë këtij kursi do të ilustrojmë dhe krahasojmë perspektivat e mendimtarëve si M. Sandel, Ch. Taylor, J. Habermas, John Rawls , M. Walzer, A. Macintyre, R. Dworkin, dhe të tjerë. Kjo njohuri teorike do të përdoret për analizën praktike të fenomeneve reale shoqërore, veçanërisht për sa i përket shumicës së rasteve komplekse, gjithashtu të ndikuara nga ekzistenca e regjimeve diktatoriale.
Tranzitologjia dhe Konsolidimi i Regjimit përmes Drejtësisë Tranzitore 8 ECTS Në këtë lëndë studentët do të mësojnë se si fazat e njëpasnjëshme të ndërtimit të institucioneve mund të çojnë drejt demokracisë. Ata do të kuptojnë se deri në çfarë mase mekanizmat e drejtësisë tranzitore mund të rrisin ose pakësojnë besimin e qytetarëve te regjimi i ri, besimin e viktimave për drejtësi, besimin e viktimizuesve për gjykim të paanshëm, dhe shpresën për ngritjen e institucioneve.
Dëmshpërblimet, Kompensimet dhe Memorialet në Shoqërinë Post-autokratike 8 ECTS Në këtë kurs shqyrtohen masat me në qendër viktimën, për të kuptuar se njohja e vuajtjeve të tyre është detyrim për shtetet. Këto masa ndreqin pasojat e dhunës masive dhe vendosin në vend të drejtat e njeriut, sipas detyrimeve të së drejtës ndërkombëtare. Viktima është personi që është dëmtuar, sipas ligjit ndërkombëtar të të drejtave të njeriut dhe ligjit penal ndërkombëtar, në një konflikt të armatosur, që është kërcënuar me jetën e vet dhe të të afërmve për të dëshmuar kundër vetes, është abuzuar dhe dhunuar, ka vuajtur prej diskriminimit sistematik dhe përjashtimit shoqëror për shkak të etnisë, moshës, gjinisë, fesë, ideologjisë, gjuhës dhe aftësisë. Ky përjashtim bëhet duke iu mohuar arsimin e lartë, punësimin, lëvizshmërinë sociale. Viktimat janë burgosur, i janë nënshtruar trajtimit çnjerëzor, degradues dhe torturave, janë poshtëruar në forma të ndryshme dhe përjashtuar nga gëzimi i të drejtave themelore të njeriut. Prandaj duhen marrë masa që të zbutet efekti i pasojave të këtyre krimeve mbi viktimat. Këto masa kanë edhe efekt parandalues për të mos lejuar që mizori të tilla të ndodhin në të ardhmen.
7 E Drejta Ndërkombëtare Publike dhe Drejtësia Tranzitore 8 ECTS Studentët do të marrin njohuri mbi sistemin dhe institucionet kryesore të së drejtës ndërkombëtare publike, do të mësojnë se si të përdorin metodat përkatëse për të analizuar dhe zgjidhur çështje të së drejtës ndërkombëtare, do të jenë në gjendje të identifikojnë burimet përkatëse të së drejtës ndërkombëtare, si dhe të interpretojnë statutet dhe burimet e tjera të së drejtës ndërkombëtare në përputhje me metodat e vendosura të interpretimit. Studentët do të marrin gjithashtu një kuptim të detajuar të nëndegëve të veçanta të së drejtës ndërkombëtare publike, në veçanti ato që lidhen gjerësisht me drejtësinë tranzitore dhe temat e lidhura me të drejtën ndërkombëtare, si dhe do të fitojnë aftësi për të formuluar argumente ligjore për arritjen e rezultatit të caktuar. Gjatë këtij kursi studentët do të kuptojnë të drejtën ndërkombëtare në kontekstin e realiteteve ndërkombëtare.
Drejtësia Tranzitore dhe Shteti i së Drejtës në kontekstin shqiptar krahasuar me vendet post-komuniste në Evropë (me zgjedhje) 6 ECTS Gjatë këtij kursi studentët do të analizojnë mekanizmat e drejtësisë tranzitore të zbatuara në Shqipëri. Studentët do të kuptojnë lidhjet e ndryshme midis koncepteve të drejtësisë tranzitore, shtetit të së drejtës dhe demokracisë, do të jenë në gjendje të testojnë marrëdhëniet midis llojeve të lustracionit dhe demokracisë, si dhe do të kuptojnë dhe vlerësojnë në mënyrë kritike politikat e drejtësisë dhe zbatimin e proceseve të drejtësisë. Studentët do të jenë gjithashtu në gjendje të njohin mekanizmat e drejtësisë tranzitore të përdorura në vendet post-komuniste të Evropës Lindore, do të vlerësojnë statuskuo-në e sistemeve gjyqësore, veçanërisht në lidhje me aktorët kryesorë në sistemin e drejtësisë, në mënyrë që të identifikojnë mangësitë sistemike që kërkojnë reforma, si dhe do të jenë në gjendje të krahasojnë politikat kalimtare të drejtësisë të zbatuara në vendet post-komuniste, kryesisht në rajon.
PROGRAMI I STUDIMIT MASTER I SHKENCAVE NË “DREJTËSI TRANZITORE”
8 Drejtësia Tranzitore dhe E Drejta Penale Ndërkombëtare (me zgjedhje) 6 ECTS Studentët do të kuptojnë pse disa nga abuzimet e të drejtave të njeriut dhe shkelje të ligjit humanitar konsiderohen sipas ligjit ndërkombëtar “krime ndërkombëtare”, si përcaktohet ky term dhe si mund t’i ndjekin penalisht krimet ndërkombëtare gjykatat e ndryshme ndërkombëtare dhe kombëtare, do të kuptojnë origjinën dhe zhvillimin e së drejtës penale ndërkombëtare, si një fushë e specializuar e së drejtës ndërkombëtare publike dhe do të njihen me parimet dhe kornizat përkatëse ligjore, të tilla si Statuti i Romës dhe kornizat e brendshme për ndjekjen penale të krimeve ndërkombëtare, si dhe sinergjitë midis tyre, duke përfshirë atë që njihet si “plotësueshmëri”. Studentët do të jenë gjithashtu në gjendje të analizojnë në mënyrë kritike të drejtën penale materiale ndërkombëtare dhe ta zbatojnë ligjin për probleme komplekse faktike, do të njihen me rastet e kaluara dhe ato të vazhdueshme të drejtësisë ndërkombëtare, do të kuptojnë ndikimin dhe perceptimet e tyre në shoqëritë në tranzicion, si dhe do të mësojnë rreth objektivave dhe ndikimit të drejtësisë ndërkombëtare, përfshirë mënyrën se si këto procese ligjore kryqëzohen me qëllimet e drejtësisë tranzitore, siç janë drejtësia, paqja dhe pajtimi në shoqëritë e prekura. Gjatë këtij kursi studentët do të jenë në gjendje të analizojnë se si drejtësia ndërkombëtare lidhet dhe ndikon në të drejtat dhe interesat e viktimave.
VITI I DYTË I STUDIMEVE
Vetingu dhe Lustracioni: Roli për Demokratizimin 8 ECTS Studentët do të kuptojnë dallimet mes vetingut dhe lustracionit, dallimet në mekanizma, aktorë dhe institucione. Vetingu dhe lustracioni në shoqëritë post- autokratike ndryshojnë nga ato të shoqërive pas lufte. Megjithatë, studentët do të jenë në gjendje të përcaktojnë se pse viktimizuesit duhet të vetohen dhe lustrohen dhe pse duhen parë lidhjet e tyre me të shkuarën autoritare. Pas përfundimit të kursit studentët do të jenë në gjendje të zbatojnë masat e drejtësisë tranzitore dhe të kuptojnë se si konceptet që lidhen me kujtesën dhe pajtimin kalojnë përmes proceseve historike, kulturore dhe politike.
9 Peisazhi Memoristik në Vendet e Evropës Post-Komuniste 8 ECTS Në këtë kurs do të arrijmë të kuptojmë domethënien sociale të mbajtjes në kujtesë dhe të të përkujtuarit, si dhe rolin që ka hapësira publike në procesin e memories politike. Do t’u qasemi diskurseve mbi memorien, hapësirën publike, përkujtimin, identitetin kombëtar, pushtetin politik dhe historinë publike në procesin e të mbajturit mend dhe të përkujtimit. Fokusi i këtij kursi do të jetë marrëdhënia mes memories dhe peizazhit, me pikësynim trashëgiminë e komunizmit në vendet e Evropës Juglindore pas vitit 1989.
Metodat Kërkimore në Drejtësinë Tranzitore 8 ECTS Qëllimi i këtij moduli është të angazhojë studentët në aspektet empirike të kërkimit shkencor në drejtësinë tranzitore duke e kontekstualizuar atë në realitetin social dhe kulturor shqiptar, përmes një qasjeje ndërdisiplinore dhe përdorimit të metodave kërkimore shkencore. Studentët do të pajisen me njohuri të thelluara teorike dhe praktike, në mënyrë që të jenë të aftë për të organizuar një studim në fushën e drejtësisë tranzitore, duke përdorur një gamë të gjerë metodash të mbledhjes së të dhënave dhe analizimit të tyre në një terren akademik ndërdisiplinor, si ai i drejtësisë tranzitore. Studentët do të njihen edhe me kornizat etike brenda të cilave zhvillohet kërkimi shkencor, si dhe me disa nga format e shprehjes dhe paraqitjes së rezultateve në fushën e drejtësisë tranzitore. Studentët do të pajisen me aftësitë e duhura metodologjike për të kryer një kërkim shkencor mbi çështje të ndjeshme dhe për të intervistuar kategori të ndryshme pjesëmarrësish në studim. Në përfundim të këtij kursi, studentët do të jenë në gjendje të kryejnë një kërkim shkencor në fushën e drejtësisë tranzitore duke aplikuar një nga tri metodologjitë kërkimore shkencore kryesore.
PROGRAMI I STUDIMIT MASTER I SHKENCAVE NË “DREJTËSI TRANZITORE”
10 Drejtësia Tranzitore dhe Konteksti Social (me zgjedhje) 6 ECTS Në këtë kurs studentët do të mësojnë mbi mekanizmat dhe proceset që përdor drejtësia tranzitore në shoqëritë post-autoritare, duke shqyrtuar mundësitë e saj për të nxitur ndryshime sociale. Megjithatë, drejtësia tranzitore është një lëmë i ri shkencor, njësoj si historia sociale, dhe të dy lindën si rezultat i praktikave dhe aktiviteteve të mëdha të ushtruara nga aktivistët për mbrojtjen e të drejtave të njeriut për t’i rezistuar dhunimit të tyre të fuqishëm, si dhe zgjerimit të fokusit të historisë përtej përqendrimit tek elitat politike, por tashmë i orientuar drejt grupeve më të gjera sociale dhe politike. Sipas qasjes së Organizatës së Kombeve të Bashkuara ndaj drejtësisë tranzitore, kjo e fundit synon të trajtojë një sërë problematikash që kanë të bëjnë me të drejtat e mohuara, përfshirë ato ekonomike, sociale dhe të drejtat kulturore. Por, ende nuk ka një lëvizje tërësore që të përfshijë në proceset që kanë të bëjnë me drejtësinë tranzitore edhe dhunën ekonomike, sociale dhe të drejtat kulturore.
Historia e së Vërtetës: Kërkimi i së Vërtetës dhe Mohimi në Përballjen me të Kaluarën (me zgjedhje) 6 ECTS Ky modul mbi “kërkimin e së vërtetës dhe mohimin” merr në analizë një nga sfidat thelbësore të historisë bashkëkohore: si të përballemi me historitë e regjimit totalitar dhe dhunën. Kërkimi i së vërtetës brenda fushës së drejtësisë tranzitore që në vitet ’80-të ka qenë shqetësimi kryesor, qoftë kjo përmes hapjes së dosjeve zyrtare, komisioneve të së vërtetës, qoftë edhe zhvillimit të antinarrativës, si ato të shprehura në rastin e artit dhe teatrit. Kërkimi i së vërtetës në shumë raste ka qenë gjithsesi i politizuar dhe i rreshtuar në përputhje me agjendat politike. Ky kurs ka për qëllim të shqyrtojë se si historia na mundëson njohjen e shtresave të ndryshme në të kërkuarit e së vërtetës në drejtësinë tranzitore. Kjo do të përfshinte, siç vë re Paul Gready, të parit e të vërtetës si drejtësi, e të vërtetës si pranim dhe cilësimi me emra.
11 Praktikë Institucionale 12 ECTS Praktika profesionale është një kurs formues që synon t’i përgatisë studentët që të ndërmarrin punë kërkimore në terren dhe të aplikojnë teorinë e kërkimit social përmes projekteve kërkimore empirike. Praktika profesionale organizohet kryesisht si punë terreni për mbledhjen e të dhënave, proces gjatë të cilit studentët mësohen të përcaktojnë një pyetje kërkimore dhe ta testojnë atë përmes pyetësorit të anketës/intervistës. Stadi i mbledhjes së të dhënave merr një rëndësi të veçantë në praktikën profesionale, pasi është parakusht për mbledhjen e “lëndës së parë” për analizën sociologjike të një dukurie sociale. Më pas studentët udhëhiqen në procesin e analizës së të dhënave dhe interpretimin e tyre bazuar te metodat analitike që mësojnë gjatë kursit dhe te paketat e përpunimit të të dhënave. Synimi është të ndihmohen studentët në njohjen e rolit të praktikës në krijimin e shprehive profesionale si kërkues në fushën e drejtësisë tranzitore. Disa institucione kanë shprehur tashmë interes dhe gatishmëri për të bashkëpunuar me Fakultetin e Shkencave Sociale në lidhje me periudhën e praktikës për studentët e programit Master.
Tema/ Disertacioni 18 ECTS Mikroteza është punimi kërkimor që studenti kryen në mënyrë të pavarur nën udhëheqjen e pedagogut perkatës.
PROGRAMI I STUDIMIT MASTER I SHKENCAVE NË “DREJTËSI TRANZITORE”
12 PERSONELI AKADEMIK Departamenti i Sociologjisë në Fakultetin e Shkencave Sociale është njësia bazë e ofrimit të programit të studimit. Për hapjen e Programit të ciklit të dytë Master i Shkencave në Drejtësi Tranzitore janë angazhuar pesëmbëdhjetë pedagogë me kohë të plotë, pjesë e stafit akademik të Fakultetit të Drejtësisë, Fakultetit të Shkencave Sociale dhe Fakultetit të Histori-Filologjisë të Universitetit të Tiranës. Një lektor do të angazhohet me kohë të pjesshme. Të gjashtëmbëdhjetë pedagogët që do të angazhohen në mësimdhënien e këtij Programi janë staf akademik me grada dhe tituj shkencor. Në këtë program do të angazhohen tre staf akademik me titull Prof. Dr., katër staf akademik me titull Prof. Asoc. Dr., dy staf akademik me titull Doc. Dr., një staf akademik me titull PhD, dhe gjashtë staf akademik me titull Doktor i Shkencave.
MUNDËSI PUNËSIMI Të diplomuarit në Programin Master i Shkencave në Drejtësi Tranzitore, pas mbarimit të këtij Programi do të jenë të përgatitur mirë për të ndjekur një karrierë në drejtësi tranzitore, në drejtësi penale ndërkombëtare dhe të drejta të njeriut, si në sferën kombëtare, ashtu edhe atë ndërkombëtare. Studentët e diplomuar mund të punësohen në: 1. Institucione ndërkombëtare, në vend dhe jashtë, që trajtojnë çështje të drejtësisë tranzitore; 2. Organizata të pavarura në vend, si psh. Avokati i Popullit, Qendra për Nisma Ligjore Falas, Komiteti Shqiptar i Helsinkit ; 3. Institucione kërkimore në fushën e historisë, studimeve të memories, si psh. Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e ish Sigurimit të Shtetit, etj; 4. Firma juridike që specializohen në drejtësi tranzitore; 5. Profesione jo-juridike që kërkojnë ekspertizë në ligj dhe zgjidhje konfliktesh, përfshirë gazetari, këshillim për politika sociale; 6. Këshilltar politik pranë qeverive në fushën e drejtësisë tranzitore, pranë ministrive të ndryshme, si ajo e jashtme, e mbrojtjes, etj; 7. Studiues dhe kërkues i pavarur në fushën e drejtësisë tranzitore, sigurisë dhe zhvillimit të qëndrueshëm; 8. Universitete ose institucione te tjera të arsimit të lartë, si profesor në fushën e drejtësisë tranzitore.
13 VEPRIMTARIA AKADEMIKE Veprimtaria akademike në Programin e Studimit të Ciklit të Dytë Master i Shkencave në “Drejtësi Tranzitore” fillon në vitin akademik 2021-2022.
APLIKIMI
Aplikantët e interesuar mund të aplikojnë pranë Fakultetit të Shkencave Sociale, Universiteti i Tiranës.
KONTAKTE
Fakulteti i Shkencave Sociale, Universiteti i Tiranës Adresa: Bulevardi "Gjergj Fishta" Email: fshs.ut.info@gmail.com Web: Fakulteti i Shkencave Sociale – Universiteti i Tiranes » Thirrje për hapjen e Masterit Shkencor “Drejtësi Tranzitore” në degën e Sociologjisë (kriteret dhe kuotat) (fshs-ut.edu.al)
PROGRAMI I STUDIMIT MASTER I SHKENCAVE NË “DREJTËSI TRANZITORE”
14 Hapja e programit Master në Drejtësi Tranzitore është mbështetur nga projekti “Ndërtimi i kapaciteteve të institucioneve dhe profesionistëve shqiptarë në fushën e drejtësisë tranzitore”, i zbatuar nga Prezenca e OSBE-së në Shqipëri dhe i mbështetur financiarisht nga Republika Federale e Gjermanisë.
MASTER OF SCIENCES IN “TRANSITIONAL JUSTICE” STUDY PROGRAM Informative Brochure
The Master of Sciences in “Transitional Justice” program at the Faculty of Social Sciences of the University of Tirana is established to consolidate the conduct of research and teaching in the field of transitional justice in Albania. Through a comprehensive and integrated curriculum, the Master’s Programme will address those dimensions that are critical for understanding transitional justice in Albania, with specific reference to the social, political, institutional and legal context in which the transition from the communist past took place to the main actors and to what extent justice has been/can be achieved. The programme will draw lessons from comparisons with other societies transitioning from war-to-peace or authoritarianism-to-democracy.
The establishment of the Master programme in Transitional Justice was supported through the project “Building capacities of Albanian institutions and professionals in the field of transitioinal justice” (2020-2023) is implemented by OSCE Presence in Albania and is funded by the Federal Republic of Germany: FORM OF STUDIES AND DIPLOMA
The second cycle, Master of Sciences in “Transitional Justice” study program is a program of 120 credits and academic duration of 2 academic years (4 semesters), in Albanian and full-time form of studies. Upon completion of this study program, a second cycle, Master of Sciences in “Transitional Justice” diploma is issued, in the Faculty of Social Sciences of the University of Tirana, in reference to level 7 of the Albanian Framework of Qualifications.
CURRICULA OF THE STUDY PROGRAM
The curricula of the Master in the field of Transitional Justice program is a contemporary and in line with international standarts, developed by professors of the University of Tirana, with the mentorship of three international experts, professors recruited by the OSCE Presence in Albania. The curricula of the program curriculum has been drafted to link the three areas of study, sociology, law, and history, and meets the profile of a researcher in the field of transitional justice. The modules analyze issues, measures, policies and institutions of transitional justice from an interdisciplinary perspective - including research methods - and give the opportunity for in-depth analysis at local, national, regional and international levels. A special element in this curriculum is the emphasis on the practical dimension as within each subject / syllabus, but also in a separate module in the master curriculum. In the framework of the projects on the establishemeent of the Centre for Justice and Transformation and Master in Transitional Justice the Presence has donated to the Centre for Justice and Transformation/Faculty of Social Sciences books and other relevant academic materials to be used by the Centre staff, the academic staff and the students of the Master’s Programme. The Presence has also provided online access to relevant academic journals in the field of transitional justice, law, social sciences and history.
MODULES AND CREDITS
FIRST YEAR OF STUDIES
• Human Rights and Transitional Justice - 8 ECTS
The course enables students to assess, distinguish and analyze acts of assault, abuse and violation of human rights, especially in post-authoritarian societies. For example, crimes against humanity that took place during the wars in Yugoslavia differ from the human rights violations during the dictatorship in Albania. Students will be able to understand why the destruction of villages, the taking of children hostage, the destruction of a country's infrastructure and media censorship are serious crimes dealt with by transitional justice. By recognizing human rights principles, their norms, moral and legal standards, students will be able to distinguish among them and understand why justice measures are applied in some cases and not in others.
• Transitional Justice and International Human Rights Law - 8 ECTS
Students will acquire knowledge about the fundamentals of the International Human Rights Law and its significance to societies transitioning from armed conflict or authoritarian regimes to a democratic political system, respecting human rights, will learn about the practice and case law of the international and regional human rights bodies and mechanisms, focusing on topics relevant to transitional justice and will be introduced to “fundamental” rights associated with transitional justice (the right to truth, justice, reparation and guarantees of non-repetition). During this course students will understand the role of civil, political, economic, social, and cultural rights in the context of Transitional Justice and will analyse the jurisdiction over transitional justice mechanisms, as the European Court of Human Rights has played an important role in the establishment of normative standards, thus contributing to both transitional justice jurisdiction and the rule of law.
• Transitional Justice and History: Theoretical Approaches - 8 ECTS
The course is divided into two parts, with the first part dedicated to the theoretical aspect of transitional justice and history. This part aims to shed light on the developments of transitional justice in the 20th and 21st centuries, and reflects on contemporary debates in this field. The course will probe into discourses on accountability and social reconciliation, and promote the idea of how transitional justice can serve that "justice be made". The course aims to provide a multidimensional research on current political, moral and theoretical debates in the field of transitional justice. An essential aspect of the course is the analysis of the effectiveness of strategies employed by post- totalitarian / post-communist societies to deal with the legacies of political crime and human rights violations. The second part of the course focuses on the main narratives and discourses on communism and communist legacy in the context of memory policies in Albania. It explains the aspects of remembrance policies and commemoration of events from the communist past. Students will learn how to raise analytical questions in the discourse on the memory of communism and transitional justice in post-communist Albania, and are encouraged to engage intensively in discussions on the topics of the course syllabus.
• Gender and Transitional Justice (elective) - 6 ECTS Students will understand why gender is important to be addressed as a matter of transitional justice. They will learn that violence and conflicts are based on cultural norms leading to the use of gender- based violence and violence against women, including rape as a weapon of war. Students will also learn why sexual violence is a war crime and should be punished in the same way as other war crimes, as defined by the international criminal and humanitarian legislation. Upon completion of the course students will be able to implement transitional justice measures within gender and will know how to include the gender dimension in all transitional justice, legal and administrative mechanisms.
• Social Justice through Transitional Justice (elective) - 6 ECTS
The module Social Justice through Transitional Justice, aims to enhance students’ knowledge and critical thinking about social justice. It aims to examine the root causes of inequality, diversity and human rights, and to prepare students to be able to respond to contemporary challenges based on an analysis of the Theory of Justice from classical to modern concepts of social justice. During this course we will illustrate and compare the perspectives of scholars like M. Sandel, Ch. Taylor, J. Habermas, John Rawls M. Walzer, A. Macintyre, R. Dworkin, and others. This theoretical knowledge will be used for the practical analysis of real social phenomena, especially in relation to most of complex cases, also affected by the existence of dictatorial regimes.
• Transitology and Regime Consolidation through Transitional Justice - 8 ECTS
In this module students will learn how successive stages of institution building can lead to democracy. They will understand to what extent transitional justice mechanisms çan increase or decrease citizens' trust in the new regime, victims' trust in justice, perpetrators' trust in an impartial trial, and hope in institution building.
• Reparations, Compensations and Commemorative Acts in Post-Autocratic Society - 8 ECTS
The course examines victim-centred measures for the students to understand that the recognition of victims’ sufferings is an obligation for the states. These measures repair the consequences of mass violence and establish human rights under the international law obligations. The victim is a person who has suffered harm under the international human rights law and international criminal law, in an armed conflict, whose life or the lives of his relatives have been threatened to testify against himself, who has been abused and violated, and has suffered systematic discrimination and social exclusion due to ethnicity, age, gender, religion, ideology, language and disability. The exclusion is made by denying them higher education, employment, social mobility. Victims have been imprisoned, subjected to inhuman degrading treatment and torture, have been humiliated in various ways and excluded form the enjoyment of basic human rights. Therefore, measures should be taken to mitigate the effects of the consequences of these crimes on the victims. These measures have also a preventive effect, deterring the occurrence of such atrocities in the future.
• Public International Law and Transitional Justice - 8 ECTS
Students will gain knowledge on the system and key institutions of the Public International Law, will learn how to use the relevant methods to analyze and resolve International Law issues and will be able to identify the relevant sources of International Law and interpret statutes and other sources of International Law in compliance with the established methods of interpretation. Students will also acquire a detailed understanding of specific branches of Public International Law, in particular those broadly related to transitional justice and topics related to International Law. During this course students will gain skills to formulate legal arguments for achieving a certain result and will understand international law in the context of international realities.
• Transitional Justice and Rule of Law in the Albanian Context Compared to Post- Communist Countries in Europe (elective) - 6 ECTS
Students will understand the different relations among the concepts of transitional justice, rule of law and democracy, will be able to test the relationships between the types of lustration and democracy and will critically understand and evaluate justice policies and the implementation of justice processes. Students will also be able to recognize transitional justice mechanisms implemented in post-communist Eastern Europe countries, to evaluate the status quo of the judiciary, especially in relation to key stakeholders, in order to identify systemic gaps that need to be reformed. During this course students will be able to compare transitional justice policies implemented in post-communist countries, mainly in the region and will analyse transitional justice mechanisms implemented in Albania.
• Transitional Justice and International Criminal Law (elective) - 6 ECTS
Students will understand why some of the abuses of human rights and violations of the humanitarian law are considered “international crimes” under the international law; how is this term defined, and how different international and national courts can prosecute them, will learn about the origin and development of the international criminal law, as a specialized field of the public international law and will be introduced to relevant legal principles and frameworks, such as the Rome Statute and the domestic mechanism for the prosecution of international crimes, as well as synergies between them, including what is known as “complementarity”.Students will also be able to critically analyse the substantive international criminal law and implement the law to complex factual issues, will be introduced to past and ongoing cases of international justice and will understand their impact and perceptions on transitional societies. During this course students will learn about the objectives and impact of international justice, including how these legal processes intersect with the objectives of transitional justice, such as justice, peace, and reconciliation in affected areas and will be able to analyse how international justice relates to and affects the rights and interests of victims.
SECOND YEAR OF STUDIES
• Vetting and Lustration: Role in Democratization - 8 ECTS
Students will understand the difference between vetting and lustration, and differences in mechanisms, actors and institutions. Vetting and lustration in post-autocratic societies differs from those of post-war societies. However, students will be able to determine why perpetrators should be vetted and lustrated and why their ties to the authoritarian past should be checked. Upon completion of the course, the students will be able to apply transitional justice measures and understand how concepts related to memory and reconciliation go through historical, cultural and political processes.
• Memorial Landscape in Post-Communist European Countries - 8 ECTS
In this course, we will come to understand the social significance of remembering and remembrance, and the role that public spaces have in the process of political memory. We will approach discourses on memory, public space, remembrance, national identity, political power, and public history in the process of remembering and remembrance. The focus of this course will be the relationship between memory and landscape at the background of communism heritage in the South East European countries after 1989.
• Research Methods in Transitional Justice - 8 ECTS
The purpose of this module is to engage students in the empirical aspects of research in transitional justice contextualizing it in the Albanian social and cultural reality, through an interdisciplinary approach and the use of research methods. Students will be provided with in-depth theoretical and practical knowledge so that they are capable to organize a study in the field of transitional justice using a wide range of methods of data collection and analysis in an interdisciplinary academic field such as transitional justice. Students will also be introduced to ethical frameworks within which research is conducted and to some of the forms of expression and presentation of results in the transitional justice field. The students will be equipped with the appropriate methodological skills to conduct research on sensitive issues and to interview different categories of study participants. At the end of the course, students will be able to conduct a research in the field of transitional justice through the application of one of the three main research methodologies.
• Transitional Justice and Social Context (elective) - 6 ECTS
In this course students will learn about the mechanisms and processes employed by transitional justice in post-authoritarian societies, exploring the transitional justice chances of driving social change. However, transitional justice is a new scientific field, just like social history; both fields were born as a result of great efforts and activities by human rights activists to resist the blunt violation of human rights., and expand the focus of history beyond political elites by steering it towards wider social and political groups. According to the United Nations approach to transitional justice, the latter aims to address a number of issues related to denied rights, including economic, social and cultural rights. But there is still no comprehensive initiative to include economic and social violence and cultural rights in the transitional justice -related processes.
• History of Truth: Truth Seeking and Denial in Dealing with the Past (elective) - 6 ECTS This module on “truth searching and denial” analyzes one of the essential challenges of contemporary history: how to deal with the stories of the totalitarian regime and violence. The search for truth within the field of transitional justice has been a major concern since the 1980s, either by opening the official files, setting up truth commissions, or the developing counter-narratives, as expressed in the case of art and theater. Truth seeking has often been politicized and aligned to political agendas. This course aims to examine how history enables us to recognize the various layers in truth seeking in transitional justice. This would include, as Paul Gready notes, seeing truth as justice, as acceptance, and as naming. • Institutional Internship - 12 ECTS The professional internship is a training course that aims to prepare students to undertake field research and apply social research theory through empirical research projects. The professional internship is mainly organized as fieldwork for data collection, a process during which students are taught to define a research question and test it through a survey/interview questionnaire. The data collection stage takes on a special importance in professional internship as it is a prerequisite for the collection of "raw material" for the sociological analysis of a social phenomenon. Students are then guided in the process of data analysis and interpretation based on the analytical methods they learn during the course and the data processing toolkits. Goal: Assist in acknowledging the role of internship in building professional skills as researcher in the transitional justice area. • Microthesis - 18 ECTS Microthesis is the research work that the student undertakes independently with the guidance of the respective lecturer.
ACADEMIC STAFF The Department of Sociology of the Faculty of Social Sciences is the unit that will run the Master program. Fifteen full-time lecturers have been engaged have been engaged to teach in the Master of Science in Transitional Justice program, part of the academic staff of the Faculty of Law, the Faculty of Social Sciences and the Faculty of History and Philology. One lecturer will be engaged part-time. The sixteen professors that will be engaged in teaching in this study program are academic staff with degrees and scientific titles. Three academic staff with the academic title Prof. Dr., four academic staff with the academic title Prof. Assoc. Dr., two academic staff with the academic title Doc. Dr, one academic staff with PhD title and six academic staff with Doctor of Science academic title will be engaged in this program. EMPLOYMENT OPPORTUNITIES Graduates of the Master of Science in Transitional Law program, upon completion of this program will be well prepared to pursue a career in transitional justice, International Criminal Law and Human Rights Law.
Employment opportunities for graduated students of the program:
1. National and international institutions that work in the transitional justice field; 2. Nationl indipendent organizations such as The People’s Advocate, Organizata të pavarura në vend, si psh. Avokati i Popullit, Centre for Free Legal Initiatives, Albanian Helsinki Committee ; 3. Research institutions in the field of history, memory studies such as The Authority for Information on Former Sigurimi Files etc; 4. Law firms specialized in transitional justice; 5. Non-legal proffesions that require expertise in law and conflict resolution, including journalism, social policy advice; 6. Political advisor in the field of transitional justice to various ministries, such as Foreign Affairs, Defense, etc; 7. Independent researcher and researcher in the field of transitional justice, security and sustainable development; 8. University or other institutions of higher education, as a lecturer in the field of transitional justice.
APPLICATION Interested students may apply at the Faculty of Social Sciences, University of Tirana.
CONTACTS Faculty of Social Sciences, University of Tirana Address: Bulevardi "Gjergj Fishta" Email: fshs.ut.info@gmail.com Web: Fakulteti i Shkencave Sociale – Universiteti i Tiranes » Thirrje për hapjen e Masterit Shkencor “Drejtësi Tranzitore” në degën e Sociologjisë (kriteret dhe kuotat) (fshs-ut.edu.al)